Bhagavatatatparyanirnaya/Part2: Difference between revisions

(4 intermediate revisions by the same user not shown)

Line 6:

=== द्वितीयोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">द्वितीयोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 25:

Line 24:

</div>

<p>'आत्मनो भजने बुद्धिमुत्पाद्य फलदाः सुराः ।</p>

Line 34:

</div>

Line 42:

Line 43:

</div>

<p>'आत्मनो देहगेहादि द्वयशब्देन भण्यते ।</p>

Line 52:

Line 54:

</div>

Line 68:

Line 71:

</div>

<p>'केचिदुन्मादवद्भक्ता बाह्यलिङ्गप्रदर्शकाः ।</p>

Line 77:

Line 81:

</div>

Line 101:

Line 106:

</div>

<p>'पूर्णत्वादात्मशब्दोक्तः कश्चित्सर्वनरोत्तमः ।</p>

Line 142:

Line 148:

</div>

Line 151:

Line 158:

</div>

<p>विष्णोर्मायां विष्ण्विच्छाधीनाम् ।</p>

Line 163:

Line 171:

</div>

Line 172:

Line 181:

</div>

<p>'देहेन्द्रियप्राणधियां त्रिधैव त्वभिमानिनः ।</p>

Line 208:

Line 218:

</div>

Line 219:

Line 230:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः ॥</div>

<p>चित्ते विद्यमाने । स्वात्मनि केवलात्मभावे मोक्षे च । यस्य जीवपरयोर-भेदो नास्ति ।</p>

Line 230:

Line 242:

</div>

=== तृतीयोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">तृतीयोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 243:

Line 255:

</div>

<p>आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 274:

Line 288:

</div>

<p>एवं गुणान्भुञ्जानो भगवान् । तं सृष्टं मन्यमानो जीव इह सज्जते ।</p>

Line 282:

Line 297:

</div>

Line 300:

Line 316:

</div>

<p>'आभूतसम्प्लवाज्जन्म जीवेशत्वं विजानतः ।</p>

Line 306:

Line 323:

</div>

Line 332:

Line 350:

</div>

<p>अव्यक्तं विशतीत्युक्तवा तस्य विस्तारो वारिणा हृतगन्धेत्यादि ।</p>

Line 338:

Line 357:

</div>

Line 355:

Line 375:

</div>

<p>नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥</p>

</div>

Line 376:

Line 398:

</div>

<p>'त्रिवर्णा वरणादुक्ता त्रिगुणानां हरेर्मतिः ।</p>

Line 387:

Line 410:

</div>

Line 431:

Line 455:

</div>

Line 438:

Line 463:

</div>

Line 447:

Line 473:

</div>

<p>'सन्तस्तु त्रिविधाः प्रोक्ता उत्तमा मध्यमाधमाः ।</p>

Line 473:

Line 500:

</div>

Line 482:

Line 510:

</div>

<p>'श्रद्धा भागवते तन्त्रे वेदे भारतपञ्चमे ।</p>

Line 507:

Line 536:

</div>

Line 516:

Line 546:

</div>

<p>कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 528:

Line 560:

</div>

<p>ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥</p>

</div>

Line 540:

Line 574:

</div>

<p>'ब््राह्माद्या यं न जानन्ति करणाद्यभिमानिनः ।</p>

Line 550:

Line 585:

</div>

Line 558:

Line 594:

</div>

<p>'त्रिगुणात्मकं प्रधानं च रजः सत्वं तमस्तथा ।</p>

Line 583:

Line 620:

</div>

Line 591:

Line 629:

</div>

<p>'यथेन्द्रियगतः प्राणस्तेषां शक्त्या विकल्प्यते ।</p>

Line 600:

Line 639:

</div>

Line 608:

Line 648:

</div>

<p>'पेशो जरायुरुद्दिष्टः सुवर्णं पेश उच्यते ।</p>

Line 623:

Line 664:

</div>

Line 639:

Line 681:

</div>

<p>'जानन्तोऽपि हि दुर्ज्ञेयः प्रश्नोऽयं ज्ञानिनामपि ।</p>

Line 645:

Line 688:

</div>

Line 662:

Line 706:

</div>

<p>अज्ञः सन्नाचरन् ना । विकर्मणा मृत्योर्मृत्युमुपैति । स एवेश्वरार्पितं कुर्वाणः सिद्धिं लभते ।</p>

Line 677:

Line 722:

</div>

Line 686:

Line 732:

</div>

<p>अव्यग््रात्वेनाचार्यं लब्ध्वा ।</p>

Line 692:

Line 739:

</div>

Line 701:

Line 749:

</div>

<p>'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् ।</p>

Line 706:

Line 755:

</div>

Line 715:

Line 765:

</div>

<p>तन्मयं तत्प्रधानम् ।</p>

Line 721:

Line 772:

</div>

Line 732:

Line 784:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥</div>

<p>'स्वादानात्स्वात्मनो व्याप्त्या विष्णुः स्वात्मेति कथ्यते ।</p>

Line 737:

Line 790:

</div>

=== चतुर्थोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">चतुर्थोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 751:

Line 804:

</div>

<p>'विष्णोस्तु पुरुषाख्यानि त्रीणि रूपाण्यतो विदुः ।</p>

Line 757:

Line 811:

</div>

Line 765:

Line 820:

</div>

</div>

Line 777:

Line 834:

</div>

<p>'ब््राह्मणिस्थोऽसृजद्विष्णुः स्थित्वा रुद्रे त्वभक्षयत् ।</p>

Line 783:

Line 841:

</div>

Line 791:

Line 850:

</div>

<p>स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 803:

Line 864:

</div>

<p>'ज्ञानरूपानपि सुरान्विना प्राणं क्वचित्परे ।</p>

Line 810:

Line 872:

</div>

Line 818:

Line 881:

</div>

<p>स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥</p>

</div>

Line 830:

Line 895:

</div>

<p>'कुमारनामा तु हरिबर्््राह्मचारिवपुः स्वयम् ।</p>

Line 837:

Line 903:

</div>

Line 845:

Line 912:

</div>

<p>'सुपर्णा ऋषयो व्यासं नाथमाना ययुः सदा ।</p>

Line 852:

Line 920:

</div>

Line 862:

Line 931:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>

<p>'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः ।</p>

Line 867:

Line 937:

</div>

=== पञ्चमोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 880:

Line 950:

</div>

<p>'ये तु विष्णुमवज्ञाय श्रियमेव ह्युपासते ।</p>

Line 885:

Line 956:

</div>

Line 909:

Line 981:

</div>

<p>'व्यवायामिषमद्यानि हरेः पूजार्थमेव तु ।</p>

Line 928:

Line 1,001:

</div>

Line 937:

Line 1,011:

</div>

Line 944:

Line 1,019:

</div>

Line 953:

Line 1,029:

</div>

<p>'ध््राुवं तयैव मुच्यन्ते यां मूर्तिं प्रदिशेद्गुरुः ।</p>

Line 960:

Line 1,037:

</div>

Line 976:

Line 1,054:

</div>

<p>'सर्वात्मना हरेर्भक्ता देवेशा एव केवलम् ।</p>

Line 993:

Line 1,072:

</div>

Line 1,003:

Line 1,083:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'पौण्ड्रकादिषु दैत्येषु सुरांशाः सन्ति सर्वशः ।</p>

Line 1,011:

Line 1,092:

</div>

=== षष्ठोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">षष्ठोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 1,032:

Line 1,113:

</div>

<p>यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 1,044:

Line 1,127:

</div>

<p>'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया ।</p>

Line 1,049:

Line 1,133:

</div>

Line 1,057:

Line 1,142:

</div>

<p>तनुभृदायुषि सम्बद्धः अश्चेति तनुभृदायुषि रज्यमानाः ।</p>

Line 1,062:

Line 1,148:

</div>

Line 1,070:

Line 1,157:

</div>

<p>कालमात्रः कालनिर्माता ज्ञाता च । सृष्टिलयाद्यर्थम् । नित्यत्वेन च । अव्यक्तस्यापि स्रष्टृत्वात्काल एवं भूतः तस्मादप्युत्तमस्त्वम् ।</p>

Line 1,076:

Line 1,164:

</div>

Line 1,084:

Line 1,173:

</div>

<p>'नारायणाख्यः परमः शेते लक्ष्म्याऽन्वितो लये ।</p>

Line 1,094:

Line 1,184:

</div>

Line 1,102:

Line 1,193:

</div>

<p>येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 1,114:

Line 1,207:

</div>

</div>

Line 1,127:

Line 1,222:

</div>

<p>वत्सराणां शतं चैव ऋतूनां पञ्चविंशकम् ।</p>

Line 1,135:

Line 1,231:

</div>

Line 1,153:

Line 1,250:

</div>

<p>'सतामपि कलौ प्राप्ते विकारो मनसो भवेत् ।</p>

Line 1,162:

Line 1,260:

</div>

Line 1,190:

Line 1,289:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥</div>

<p>'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः ।</p>

Line 1,195:

Line 1,295:

</div>

=== सप्तमोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">सप्तमोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 1,209:

Line 1,309:

</div>

<p>विद्धि मायां मनोमयीम् । मन्मनःप्रधानप्रकृतिनिर्मिताम् ।</p>

Line 1,215:

Line 1,316:

</div>

Line 1,224:

Line 1,326:

</div>

<p>'स्वर्गाद्याश्च गुणाः सर्वे दोषाः सर्वे तथैव च ।</p>

Line 1,232:

Line 1,335:

</div>

Line 1,241:

Line 1,345:

</div>

<p>'आत्मशब्दोदितो ब््राह्मा परमात्माऽभिधो ह्यहम् ।</p>

Line 1,246:

Line 1,351:

</div>

Line 1,255:

Line 1,361:

</div>

<p>'आत्मभूतः आत्मवद्भूतः ।</p>

Line 1,260:

Line 1,367:

</div>

Line 1,278:

Line 1,386:

</div>

<p>'कर्तृत्वमात्मनो यस्माज्ज्ञाननिष्ठो न मन्यते ।</p>

Line 1,295:

Line 1,404:

</div>

Line 1,303:

Line 1,413:

</div>

<p>योगो देवादिषु तेन न्यस्त इति योगविन्यासः ।</p>

Line 1,310:

Line 1,421:

</div>

Line 1,318:

Line 1,430:

</div>

<p>अभगवत्स्वरूपत्वात्तनुभृत्त्वम् । बहिरर्थापेक्षयैव च तेषां मोहः । परमसुख-साधनादन्योऽर्थो बहिरर्थः ।</p>

Line 1,343:

Line 1,456:

</div>

Line 1,351:

Line 1,465:

</div>

<p>'विष्णोर्वायोरनन्तस्य त्रिभिरंशैर्नरः स्मृतः ।</p>

Line 1,356:

Line 1,471:

</div>

Line 1,364:

Line 1,480:

</div>

Line 1,371:

Line 1,488:

</div>

Line 1,380:

Line 1,498:

</div>

<p>केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 1,393:

Line 1,513:

</div>

<p>परार्थैकान्तसम्भवम् । आत्मनो वृद्धिश्च परार्थेति ।</p>

Line 1,400:

Line 1,521:

</div>

Line 1,408:

Line 1,530:

</div>

<p>'जीवान्तर्यामको विष्णुरात्मनामा समीरितः ।</p>

Line 1,414:

Line 1,537:

</div>

Line 1,423:

Line 1,547:

</div>

<p>'गुणान्जीवस्य चेष्टव्यान्सिद्धान्विष्णोर्गुणांस्तथा ।</p>

Line 1,428:

Line 1,553:

</div>

Line 1,437:

Line 1,563:

</div>

<p>'मधुनाम सुखं विन्द्यान्माधुर्यं सुखहेतुता ।</p>

Line 1,442:

Line 1,569:

</div>

Line 1,451:

Line 1,579:

</div>

<p>दूरत एव भजनीयः ।</p>

Line 1,457:

Line 1,586:

</div>

Line 1,475:

Line 1,605:

</div>

Line 1,482:

Line 1,613:

</div>

Line 1,491:

Line 1,623:

</div>

<p>'अवयव्यवयवानां च गुणानां गुणिनस्तथा ।</p>

Line 1,517:

Line 1,650:

</div>

Line 1,528:

Line 1,662:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'बुद्धिसंस्थस्त्वात्मभेदो व्यक्तस्थो जीव उच्यते ।</p>

Line 1,539:

Line 1,674:

</div>

=== अष्टमोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">अष्टमोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 1,562:

Line 1,697:

</div>

<p>'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् ।</p>

Line 1,603:

Line 1,739:

</div>

Line 1,614:

Line 1,751:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः ।</p>

Line 1,620:

Line 1,758:

</div>

=== नवमोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">नवमोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 1,634:

Line 1,772:

</div>

<p>'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन ।</p>

Line 1,639:

Line 1,778:

</div>

Line 1,655:

Line 1,795:

</div>

<p>'बाह्यं मनो विलीनं स्यान्मुक्तौ चिन्मात्रकं मनः ।</p>

Line 1,660:

Line 1,801:

</div>

Line 1,687:

Line 1,829:

</div>

<p>'कालप्रकृतिजीवादौ लयेऽसत्यप्रवर्तनात् ।</p>

Line 1,695:

Line 1,838:

</div>

Line 1,713:

Line 1,857:

</div>

<p>'भयादपि हरिं भक्तया चिन्तयंस्तत्स्वरूपताम् ।</p>

Line 1,735:

Line 1,880:

</div>

Line 1,743:

Line 1,889:

</div>

<p>सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥</p>

</div>

Line 1,755:

Line 1,903:

</div>

<p>बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥</p>

</div>

Line 1,770:

Line 1,920:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे नवमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'एकस्मात्तु गुरोर्ज्ञानं जायते नैव कस्यचित् ।</p>

Line 1,779:

Line 1,930:

</div>

=== दशमोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">दशमोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 1,793:

Line 1,944:

</div>

<p>बुद्धिगुणैः कामक्रोधादिभिरभेदो विफलः ।</p>

Line 1,803:

Line 1,955:

</div>

Line 1,812:

Line 1,965:

</div>

<p>'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते ।</p>

Line 1,817:

Line 1,971:

</div>

Line 1,826:

Line 1,981:

</div>

<p>'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 1,848:

Line 2,005:

</div>

<p>'ओहधर्मवान्विष्णुर्देहधर्मवदीर्यते ।</p>

Line 1,855:

Line 2,013:

</div>

Line 1,864:

Line 2,023:

</div>

Line 1,869:

Line 2,029:

</div>

Line 1,877:

Line 2,038:

</div>

<p>'पिशाचवत्स्थिता माया तूच्यते जीवगा सदा ।</p>

Line 1,886:

Line 2,048:

</div>

Line 1,913:

Line 2,076:

</div>

<p>'देहापेक्षमनित्यत्वं जीवानां जननं तथा ।</p>

Line 1,919:

Line 2,083:

</div>

Line 1,928:

Line 2,093:

</div>

<p>'स्वाधिकानां वशत्वात्तु परमं सुखमेव तु ।</p>

Line 1,935:

Line 2,101:

</div>

Line 1,944:

Line 2,111:

</div>

<p>विदुषामपि देहमानिनां यदा न विद्यते सुखं तदा दुःखमूढानामहङ्कारिणां च किम्वित्यर्थः ।</p>

Line 1,949:

Line 2,117:

</div>

Line 1,958:

Line 2,127:

</div>

<p>ये तु विद्वत्त्वेन प्रसिद्धाः प्राकृतानां तेऽप्यद्धा न विदुर्देहाभिमानिनश्चेत् । दुःखमूढा अधीराऽहङ्कारिणो विशेषतोऽप्यविद्यमानगुणाभिमानिनः ॥१९॥</p>

</div>

Line 1,988:

Line 2,159:

</div>

<p>यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥</p>

</div>

Line 2,001:

Line 2,174:

</div>

<p>असति गुणव्यतिकरे कालादिनामानं मामेवाहुरिति स्वसिद्धान्तः ।</p>

Line 2,018:

Line 2,192:

</div>

Line 2,037:

Line 2,212:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥</div>

<p>ओही परमात्मा । बध्यते चेत्कथं बध्यते । नित्यमुक्तो नित्यबद्ध इत्येकजीववादिमतानुसारेण चोदयति ।</p>

Line 2,047:

Line 2,223:

</div>

=== एकादशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">एकादशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 2,060:

Line 2,236:

</div>

<p>मे गुणतः । मद्वशसत्वादेः ।</p>

Line 2,066:

Line 2,243:

</div>

Line 2,075:

Line 2,253:

</div>

<p>'स्वप्नोऽयमित्यविज्ञानात्स्वप्ने दुःखमुपाश्नुते ।</p>

Line 2,082:

Line 2,261:

</div>

Line 2,091:

Line 2,271:

</div>

<p>'विद्याऽविद्ये मम तनू प्रतिमावत्सदोदिते ।</p>

Line 2,104:

Line 2,285:

</div>

Line 2,113:

Line 2,295:

</div>

<p>'भिन्नांशस्यैव जीवस्य बन्धमोक्षौ न मे क्वचित् ।</p>

Line 2,124:

Line 2,307:

</div>

Line 2,133:

Line 2,317:

</div>

Line 2,142:

Line 2,327:

</div>

Line 2,150:

Line 2,336:

</div>

<p>'अनत्तृत्वं हरेर्दुःखानत्तृत्वादुच्यते सदा ।</p>

Line 2,176:

Line 2,363:

</div>

Line 2,184:

Line 2,372:

</div>

<p>'जीवो मुक्तोऽपि नो जीवान् परमात्मानमेव च ।</p>

Line 2,214:

Line 2,403:

</div>

Line 2,223:

Line 2,413:

</div>

<p>'शरीरस्थोऽपि विद्वत्त्वान्न विष्णुर्बध्यते क्वचित् ।</p>

Line 2,230:

Line 2,421:

</div>

Line 2,239:

Line 2,431:

</div>

<p>गुणैरपि गुणेषु अप्रधानैर्जीवैरप्रधानेषु विषयेषु ।</p>

Line 2,250:

Line 2,443:

</div>

Line 2,259:

Line 2,453:

</div>

<p>गुणभाव्येन कर्मणा गुणभूतः अस्वतन्त्रोऽहमस्मिन्कर्मणीति भावनीयेन ।</p>

Line 2,265:

Line 2,460:

</div>

Line 2,283:

Line 2,479:

</div>

<p>एवं विरक्तः शयने । एवमस्वातन्त्र्ेण नित्यबद्धोऽपि । एवमात्मनोः स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्ययोर्विद्वान् जीवोऽप्यविद्वज्जीववन्न बध्यते । एवं विद्वानित्यन्वयः ।</p>

Line 2,291:

Line 2,488:

</div>

Line 2,300:

Line 2,498:

</div>

<p>'नानात्वमिति वै मिथ्याज्ञानं कुत्रचिदुच्यते ।</p>

Line 2,305:

Line 2,504:

</div>

Line 2,322:

Line 2,522:

</div>

<p>'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ ।</p>

Line 2,327:

Line 2,528:

</div>

Line 2,336:

Line 2,538:

</div>

<p>'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते ।</p>

Line 2,341:

Line 2,544:

</div>

Line 2,357:

Line 2,561:

</div>

<p>'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः ।</p>

Line 2,362:

Line 2,567:

</div>

Line 2,371:

Line 2,577:

</div>

<p>अर्थादन्यथात्वेन मनसः परिवर्तनं नानात्वभ््रामः ।</p>

Line 2,378:

Line 2,585:

</div>

Line 2,387:

Line 2,595:

</div>

<p>स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः वसुदेवादिशरीरं स्वेच्छया येन स्वीकृतमिति ।</p>

Line 2,405:

Line 2,614:

</div>

Line 2,414:

Line 2,624:

</div>

Line 2,420:

Line 2,631:

</div>

Line 2,429:

Line 2,641:

</div>

<p>'सर्वदेवोत्तमो वायुरिति ज्ञानान्न चापरम् ।</p>

Line 2,441:

Line 2,654:

</div>

Line 2,452:

Line 2,666:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'स्वात्मनिस्थो हरिः पूज्य आत्मनामाऽशनादिकैः ।</p>

Line 2,457:

Line 2,672:

</div>

=== द्वादशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">द्वादशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 2,479:

Line 2,694:

</div>

<p>'सङ्गस्तु गुणसम्प्रीतिर्गुणवत्त्वेऽतिनिश्चयात् ।</p>

Line 2,486:

Line 2,702:

</div>

Line 2,504:

Line 2,721:

</div>

<p>'ज्ञात्वाऽपि हरिविद्वेषी तमो याति न संशयः ।</p>

Line 2,517:

Line 2,735:

</div>

Line 2,553:

Line 2,772:

</div>

<p>'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् ।</p>

Line 2,558:

Line 2,778:

</div>

Line 2,576:

Line 2,797:

</div>

Line 2,587:

Line 2,809:

</div>

Line 2,595:

Line 2,818:

</div>

<p>वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥</p>

</div>

Line 2,607:

Line 2,832:

</div>

<p>गोपिका अपि मामापुः किमु वाय्वाद्या इति दर्शयितुं गोपिकाप्रशंसनम् । सर्वैर्गुणैः सर्वोत्तमस्तु वायुरेव । स एव च हिरण्यगर्भ इति दर्शयितुमाह । य एष जीवो विवरप्रसूतिरित्यादि । विशेषेण वराणामहङ्कारादीनामपि प्रसूतिकर्ता । प्राणेन विष्णुना घोषेण वेदात्मिकया प्रकृत्या मनोमात्रा-दयश्च हिरण्यगर्भस्य देव्याः परमात्मनश्च व्यक्तिस्थानानीत्युक्तम् ।</p>

Line 2,612:

Line 2,838:

</div>

Line 2,628:

Line 2,855:

</div>

<p>तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥</p>

</div>

Line 2,648:

Line 2,877:

</div>

<p>विशेषेण श्लिष्टशक्तिः । अनपगतसामर्थ्यः । यथैकं कलमादिबीजं भूमावुप्तं बह्वङ्कुरं भवति एवं परमात्मानुगृहीतो ब््राह्माऽहङ्कारादिषु बहुधा व्यक्तीभवति ॥</p>

Line 2,677:

Line 2,907:

</div>

Line 2,703:

Line 2,934:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥</div>

Line 2,763:

Line 2,995:

</div>

=== त्रयोदशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">त्रयोदशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 2,777:

Line 3,009:

</div>

<p>धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥</p>

</div>

Line 2,790:

Line 3,024:

</div>

Line 2,796:

Line 3,031:

</div>

Line 2,813:

Line 3,049:

</div>

<p>प्रश्नो बीजमस्येति प्रश्नबीजं परिहारम् । गुणानां चेतसश्च कर्म कारण-मिति मन्वानः कर्मधीः ।</p>

Line 2,831:

Line 3,068:

</div>

Line 2,840:

Line 3,078:

</div>

<p>आत्मनो वस्तुनः परमात्मवस्तुन एकत्वं यद्यङ्गीकृतम् । तदा कथं प्रश्नो घटेत ॥ न हि परमात्मनोऽन्योऽत्र ब््राह्मणा पूज्यः स्यादभिवन्दनादिना । तस्माद्ब्रह्मणो वन्द्यः परमात्मैव स चैक एव अतः कथं प्रश्नः परिहारो वा ॥</p>

</div>

Line 2,853:

Line 3,093:

</div>

<p>वस्तुतः समानेषु हिरण्यगर्भावरत्वात्तद्वन्द्यत्वाभावापेक्षया । तस्माद्ब्रह्मणो वन्दनानन्तरं विचारो न घटते । तस्मात्को भवानिति वाचा प्रारब्धः प्रश्नो निरर्थकः ॥ २३ ॥</p>

</div>

Line 2,866:

Line 3,108:

</div>

<p>तस्मान्मन आदिभिर्गृह्यमाणमहं न भवाम्येव । स्वयमपि प्रसादा-त्कथञ्चिद्गृह्यत इत्यत आह । मत्तोऽन्यदिति । यन्मनआदिभिर्विचार्य मत्तोऽन्यत्वेनैव ज्ञायते । तदहं न भवाम्येवेति बुध्यध्वम् । विचारितस्यापि पुनः संशयकारणं परिकल्प्य संशयो न कर्तव्यः । अतः को भवानिति नारब्धव्यः, गुणेष्वाविशते चेत इत्येव प्रश्न आरब्धव्यः ।</p>

Line 2,888:

Line 3,131:

</div>

Line 2,897:

Line 3,141:

</div>

<p>मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥</p>

</div>

Line 2,910:

Line 3,156:

</div>

<p>मत्स्वरूपे तदुभयं त्यजेत् । मयि स्थिताश्चेतो गुणाश्चेति ।</p>

Line 2,916:

Line 3,163:

</div>

Line 2,925:

Line 3,173:

</div>

<p>गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥</p>

</div>

Line 2,938:

Line 3,188:

</div>

<p>'भिन्नस्य त्वेकभावेन तथैकस्य च भेदतः ।</p>

Line 2,943:

Line 3,194:

</div>

Line 2,952:

Line 3,204:

</div>

<p>'अभिधा किङ्कृतैतेषां भावानां परमेश्वरे ।</p>

Line 2,961:

Line 3,214:

</div>

Line 2,969:

Line 3,223:

</div>

<p>'दक्षिणाक्षिस्थितो विष्णुर्भुङ्क्तेऽर्थान् जाग््रादास्थितान् ।</p>

Line 2,978:

Line 3,233:

</div>

Line 2,986:

Line 3,242:

</div>

<p>जाग््रादादिषु परमात्मभेदं विभ््रामं वीक्षेत ।</p>

Line 3,005:

Line 3,262:

</div>

Line 3,013:

Line 3,271:

</div>

<p>निपातमन्धन्तमः । मोक्षमारभ्य तावत्पर्यन्तं स्मृतिर्यस्माज्ज्ञानिनो वर्तते अतो मूढेषु स्थितो भ््रामो यद्यपि संदृश्यते तेन तथापि भ््रामाय न भवति । फलं हि निपातं स्मरति ॥ ३५ ॥</p>

</div>

Line 3,025:

Line 3,285:

</div>

<p>त्रिगुणसर्गकृतो विकल्प इत्युक्तम् । ज्ञानिनोऽपि देहवत्त्वेन त्रिगुणित्वा-द्विकल्पो भवतीत्यत आह । देहं च नश्वरमिति ॥ ३६ ॥</p>

</div>

Line 3,037:

Line 3,299:

</div>

<p>'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् ।</p>

Line 3,042:

Line 3,305:

</div>

Line 3,053:

Line 3,317:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् ।</p>

Line 3,058:

Line 3,323:

</div>

=== चतुर्दशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">चतुर्दशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 3,072:

Line 3,337:

</div>

<p>'रुद्रमिन्द्रं कुमारं च विनैवान्याग््राजो मनुः ।</p>

Line 3,079:

Line 3,345:

</div>

Line 3,088:

Line 3,355:

</div>

<p>अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 3,119:

Line 3,388:

</div>

<p>'मद्भक्तिवर्जितं श्रेयो ये मन्यन्ते दुराशयाः ।</p>

Line 3,124:

Line 3,394:

</div>

Line 3,133:

Line 3,404:

</div>

<p>'कृपानिमित्ता या प्रीतिर्नीचभक्तेषु साऽधिका ।</p>

Line 3,149:

Line 3,421:

</div>

Line 3,158:

Line 3,431:

</div>

<p>स्वाङ्घ्रिरेणुभिस्तं शोधयामीत्यनुव््राजामि ।</p>

Line 3,166:

Line 3,440:

</div>

Line 3,183:

Line 3,458:

</div>

<p>'चित्तद्रवस्तथा स्थैर्यं प्रसादो भक्तिलक्षणम् ।</p>

Line 3,194:

Line 3,470:

</div>

Line 3,212:

Line 3,489:

</div>

<p>'केशवे त्वन्यथाबुद्धिः सैव स्त्री सम्प्रकीर्तिता ।</p>

Line 3,263:

Line 3,541:

</div>

Line 3,272:

Line 3,551:

</div>

<p>'उपास्य प्राणतोऽनुज्ञां हृदिस्थात्प्राप्य सेवकः ।</p>

Line 3,281:

Line 3,561:

</div>

Line 3,290:

Line 3,571:

</div>

<p>'व्योमेति व्याप्तशब्दः स्याद्विशेषादोतता यतः''॥ इति शब्दनिर्णये ।</p>

Line 3,307:

Line 3,589:

</div>

Line 3,316:

Line 3,599:

</div>

<p>परमात्मानं मां स्वदेहे पश्यति । जीवज्योतिर्मयि संयुतं प्रपश्यति ।</p>

Line 3,326:

Line 3,610:

</div>

Line 3,337:

Line 3,622:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥</div>

<p>द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥</p>

</div>

=== पञ्चदशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">पञ्चदशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 3,354:

Line 3,640:

</div>

<p>मय्येव प्राधान्येन सन्ति अन्येषूपचारत इति मत्प्रधानाः ।</p>

Line 3,364:

Line 3,651:

</div>

Line 3,382:

Line 3,670:

</div>

<p>शक्तिप््रोरणमेवेशितृत्वम् । असङ्ग एव वशित्वम् ।</p>

Line 3,388:

Line 3,677:

</div>

Line 3,415:

Line 3,705:

</div>

<p>अनूर्मिमत्त्वं प्राकाम्येऽन्तर्भूतम् । दूरश्रवणदर्शनं त्रिकालज्ञत्वम् । परचित्ता-द्यभिज्ञता च प्रकाश्यान्तर्भूतानि । मनोजव इत्यादिषट्कं प्राप्त्यन्तर्भूतम् । अन्यत्सर्वमीशित्वान्तर्भूतमपि परमेशत्वाभावे प्रथगित्यष्टादश । अग्न्यर्काम्बुविषादीनामित्यादिशब्दोक्ता । शस्त्रास्त्रनखदन्तताडनशापादिभिरप्रतिहतिः पृथगेव सिद्धिः सप्तदशी । अप्रतिहता आ समन्ताद्गतिर्यस्या आज्ञायाः साऽप्रतिहतागतिः । अद्वन्द्वमप्रतिहतं त्रिकालज्ञत्वम् । अग्न्यर्काम्बुविषाणां प्रतिस्तम्भाश्चतस्रः सिद्धयः । दूरश्रवणदर्शने द्वे सिद्धी ।</p>

Line 3,479:

Line 3,770:

</div>

Line 3,488:

Line 3,780:

</div>

<p>'एकस्मात्सिद्धयो विष्णोः स्थानभेदात्पृथग्विधाः ।</p>

Line 3,498:

Line 3,791:

</div>

Line 3,507:

Line 3,801:

</div>

<p>महति व्याप्ते । महत्तत्त्वस्य पृथगुक्तेः । अस्मात्स्थूलतां प्राप्नवानीत्यपेक्षायां तस्मात्प्राप्नोति । ततोऽन्यस्मादित्यपेक्षायां तस्मादिति पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 3,520:

Line 3,816:

</div>

<p>परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥</p>

</div>

Line 3,533:

Line 3,831:

</div>

<p>अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥</p>

</div>

Line 3,546:

Line 3,846:

</div>

<p>सूत्रे स्थिते मयि । गृहे पीठ इतिवत् । अव्यक्तजन्मनः अव्यक्तस्यापि किञ्चित्स्थूलत्वकर्तुः ।</p>

Line 3,557:

Line 3,858:

</div>

Line 3,566:

Line 3,868:

</div>

<p>सर्वत्राधीश्वरत्वादौ विद्यमानेऽपि तत्र तत्रोक्ताधीश्वरत्वादिगुणविशिष्ट-त्वेन तत्र तत्रोपासनमिति विशेषः ।</p>

Line 3,573:

Line 3,876:

</div>

Line 3,582:

Line 3,886:

</div>

<p>'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥</p>

</div>

Line 3,595:

Line 3,901:

</div>

<p>आकाशस्यात्मनि । तत्राकाश उपलब्धानां आसमन्तात्स्थितानां भूतानां वाचः । हंसो जीवः ।</p>

Line 3,601:

Line 3,908:

</div>

Line 3,610:

Line 3,918:

</div>

<p>मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 3,668:

Line 3,978:

</div>

<p>'गजादिरूपमाकाङ्क्षन्गजादिस्थितमीश्वरम् ।</p>

Line 3,688:

Line 3,999:

</div>

Line 3,715:

Line 4,027:

</div>

<p>उपासनयाऽऽपरोक्ष्यं कृतवतः, पुनरुपासनं कार्यकाले कुर्वतः कार्यसिद्धि-रित्यतो योगधारणया पुनः इत्युक्तम् ॥</p>

Line 3,730:

Line 4,043:

</div>

Line 3,741:

Line 4,055:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥</div>

<p>यैर्यैः कैश्चित्कैश्चिदेव जन्मादिभिः योगगतिं व््राजेत् ।</p>

Line 3,749:

Line 4,064:

</div>

=== षोडशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">षोडशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 3,763:

Line 4,078:

</div>

<p>'सृष्टिस्थित्यादिहेतुत्वाद्भूतानि हरिरुच्यते ।</p>

Line 3,768:

Line 4,084:

</div>

Line 3,785:

Line 4,102:

</div>

<p>'स्वस्वजात्युत्तमत्वं तु भवेद्यद्रूपसन्निधेः ।</p>

Line 3,817:

Line 4,135:

</div>

Line 3,826:

Line 4,145:

</div>

<p>पदानि वाच्यानि छन्दसाम् ।</p>

Line 3,850:

Line 4,170:

</div>

Line 3,868:

Line 4,189:

</div>

<p>'ऋते रुद्रादिकानिन्द्रः सर्वदेवाधिकः स्मृतः ।</p>

Line 3,875:

Line 4,197:

</div>

Line 3,884:

Line 4,207:

</div>

<p>'गार्हस्थ्यं च यतित्वं च देवेष्वेकत्वमागतम् ।</p>

Line 3,889:

Line 4,213:

</div>

Line 3,898:

Line 4,223:

</div>

<p>'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥</p>

</div>

Line 3,911:

Line 4,238:

</div>

<p>जीवेशादिभेदवादी विकल्पः । ख्यातिवादिनां ज्ञानवादिनाम् ।</p>

Line 3,920:

Line 4,248:

</div>

Line 3,929:

Line 4,258:

</div>

<p>'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः ।</p>

Line 3,934:

Line 4,264:

</div>

Line 3,943:

Line 4,274:

</div>

<p>'ऐश्वर्यादिगुणैः षड्भिः सामग्य््र•त्सर्वदेवताः ।</p>

Line 3,958:

Line 4,290:

</div>

Line 3,967:

Line 4,300:

</div>

<p>'विष्णोः श्रियो ब््राह्मणश्च वायोः सङ्कर्षणस्य च ।</p>

Line 3,991:

Line 4,325:

</div>

Line 4,009:

Line 4,344:

</div>

<p>'यस्य यस्य स्वभावो यस्तत्तन्नामा हरिः परः ।</p>

Line 4,016:

Line 4,352:

</div>

Line 4,034:

Line 4,371:

</div>

<p>'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् ।</p>

Line 4,039:

Line 4,377:

</div>

Line 4,048:

Line 4,387:

</div>

<p>कालेन सर्वगुणात्मकेन मया । असङ्ख्यत्वात्तथा न क्रियते । नाविज्ञानात् ।</p>

Line 4,056:

Line 4,396:

</div>

Line 4,073:

Line 4,414:

</div>

<p>यथा वाचाऽभिधीयते अन्यैः । नामादिकं जीवादीनां ते सर्वे शब्दा मनोविकाराः ॥ स्वतो मय्येव सर्वशब्दास्तस्मान्मय्येव वाचं यच्छ । आत्मानं परमात्मानं मय्येव लक्ष्यत्वेन यच्छ ॥ ४१,४२ ॥</p>

</div>

Line 4,097:

Line 4,440:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥</div>

Line 4,109:

Line 4,453:

</div>

=== सप्तदशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">सप्तदशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 4,123:

Line 4,467:

</div>

<p>'विना प्रसादं विष्णोर्न धर्मं ब््राह्माऽभिवक्ष्यति ।</p>

Line 4,130:

Line 4,475:

</div>

Line 4,141:

Line 4,487:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तदशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः ।</p>

Line 4,146:

Line 4,493:

</div>

=== अष्टादशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">अष्टादशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 4,160:

Line 4,507:

</div>

<p>'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः ।</p>

Line 4,167:

Line 4,515:

</div>

Line 4,176:

Line 4,525:

</div>

<p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् ।</p>

Line 4,186:

Line 4,536:

</div>

Line 4,195:

Line 4,546:

</div>

<p>'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः ।</p>

Line 4,203:

Line 4,555:

</div>

Line 4,212:

Line 4,565:

</div>

<p>'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः ।</p>

Line 4,228:

Line 4,582:

</div>

Line 4,246:

Line 4,601:

</div>

<p>'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् ।</p>

Line 4,256:

Line 4,612:

</div>

Line 4,267:

Line 4,624:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टादशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् ।</p>

Line 4,272:

Line 4,630:

</div>

=== एकोनविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">एकोनविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 4,285:

Line 4,643:

</div>

<p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया पश्येत्तन्मात्रकं जगत् ।</p>

Line 4,292:

Line 4,651:

</div>

Line 4,300:

Line 4,660:

</div>

<p>'अन्यस्थं निर्मितं जीवे जन्मादि हरिणा यतः ।</p>

Line 4,320:

Line 4,681:

</div>

Line 4,347:

Line 4,709:

</div>

<p>एतदेव हि विज्ञानम् । तथापि न तथैव ॥</p>

Line 4,357:

Line 4,720:

</div>

Line 4,366:

Line 4,730:

</div>

<p>विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 4,379:

Line 4,745:

</div>

<p>'एकः प्रधानमुद्दिष्टो विष्णोः प्राधान्यदर्शनम् ।</p>

Line 4,384:

Line 4,751:

</div>

Line 4,395:

Line 4,763:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'विषये दोषबुद्धिः सन्निन्द्रियाणां वशे स्थितः ।</p>

Line 4,403:

Line 4,772:

</div>

=== विंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">विंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 4,443:

Line 4,812:

</div>

<p>'स्वतः सर्वगुणात्मा तु विष्णुरेकः सनातनः ।</p>

Line 4,490:

Line 4,860:

</div>

Line 4,498:

Line 4,869:

</div>

<p>मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 4,511:

Line 4,884:

</div>

<p>स्वतोऽशुद्धानां कर्मणाम् । अनेन गुणदोषविधानेन नियमःकृतः । स्वतोऽशुद्धत्वेऽपि कर्मणां विध्यनुसारेणानुष्ठाने गुणत्वमेवेत्यर्थः ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 4,524:

Line 4,899:

</div>

<p>हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥</p>

</div>

Line 4,537:

Line 4,914:

</div>

<p>मद्भक्तियुक्तस्य भक्त्यनुसारिज्ञानवैराग्ये विनाऽन्यस्माज्ज्ञानाद्वैराग्याच्च न श्रेयो भवेत् ।</p>

Line 4,546:

Line 4,924:

</div>

Line 4,599:

Line 4,978:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>रागिणोऽपि ते भक्तियोगिनो भक्तिफलत्वेन किमपि नापेक्षन्ते ॥</p>

Line 4,614:

Line 4,994:

</div>

=== एकविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">एकविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 4,646:

Line 5,026:

</div>

<p>विवेकेन पुण्याधिक्यं भवतीति विचिकित्सार्थं गुणदोषौ विधीयेते ।</p>

Line 4,656:

Line 5,037:

</div>

Line 4,674:

Line 5,056:

</div>

<p>'नदीसमुद्रगिरय आश्रमाश्च वनानि च ।</p>

Line 4,688:

Line 5,071:

</div>

Line 4,697:

Line 5,081:

</div>

<p>तद्विदामेव । न तिर्यगादीनाम् ।</p>

Line 4,706:

Line 5,091:

</div>

Line 4,723:

Line 5,109:

</div>

<p>समानकर्माचरणे आत्मयोग्यकर्माचरणे । पूर्वमपतितो येन पतति । प्रायश्चित्तत्वेन तत्समानकर्माचरणेऽपि न दोषः । तप्तसुरापानवद्देहत्यागिनः । तथा शयानः शूद्रोऽपि न पतति लशुनभक्षणादिभिः ब्राह्मणादिपातकैः । औत्पत्तिको यतस्तस्य तादृशगुणसङ्गः । अतः स्वायोग्य एव कर्मणि पतति ।</p>

Line 4,738:

Line 5,125:

</div>

Line 4,774:

Line 5,162:

</div>

<p>'दोषिणो गुणवत्त्वेन श्रूयन्ते विषयाः सदा ।</p>

Line 4,793:

Line 5,182:

</div>

Line 4,820:

Line 5,210:

</div>

<p>'फलश्रुतिरेवेयं न कामकुसुमश्रुतिः ।</p>

Line 4,839:

Line 5,230:

</div>

Line 4,848:

Line 5,240:

</div>

<p>एवं वेदव्यवसितम् । फलश्रुतिं कुसुमिताम् । फलं मोक्षः । तद्विषयां श्रुतिं स्वर्गादिकुसुमविषयां वदन्ति ।</p>

Line 4,862:

Line 5,255:

</div>

Line 4,887:

Line 5,281:

</div>

<p>स्वलोकं स्वाश्रयम् ॥</p>

Line 4,900:

Line 5,295:

</div>

Line 4,909:

Line 5,305:

</div>

<p>'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा ।</p>

Line 4,914:

Line 5,311:

</div>

Line 4,923:

Line 5,321:

</div>

<p>तामसेष्वेव रजःसत्त्वतमोनिष्ठाः ।</p>

Line 4,932:

Line 5,331:

</div>

Line 4,941:

Line 5,341:

</div>

Line 4,946:

Line 5,347:

</div>

Line 4,955:

Line 5,357:

</div>

<p>प्राणेन्द्रियमनोभिर्मीयते ।</p>

Line 4,962:

Line 5,365:

</div>

Line 4,971:

Line 5,375:

</div>

<p>भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥</p>

</div>

Line 5,011:

Line 5,417:

</div>

<p>आस्पर्शरूपिणा । आस्पर्शो विष्णुस्तं रूपयति प्रकाशयतीत्यास्पर्शरूपि प्राणस्य मनः । आसमन्तात् स्पर्शा भोगा अस्यैवेत्यास्पर्शः ।</p>

Line 5,040:

Line 5,447:

</div>

Line 5,057:

Line 5,465:

</div>

<p>विविधरूपत्वेन कल्पनं विकल्पः– 'चत्वारि वाक्''इत्यादि । तत्र वागित्यनुवादः ।</p>

Line 5,070:

Line 5,479:

</div>

Line 5,081:

Line 5,491:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>अभिदश्च स एव अश्च अभिदाः तं अभिदां मामास्थाय, मायामात्रं मदिच्छानिर्मितं शरीरादिकं अनूद्य, उपासनादिकं विधाय, मोक्षरूपेण तच्छरीरादिकं प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ।</p>

Line 5,091:

Line 5,502:

</div>

=== द्वाविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">द्वाविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 5,131:

Line 5,542:

</div>

<p>मायां मदीयां मत्सामर्थ्यम् ।</p>

Line 5,142:

Line 5,554:

</div>

Line 5,169:

Line 5,582:

</div>

<p>सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥</p>

</div>

Line 5,182:

Line 5,597:

</div>

<p>स च पुरुषरूपेण तत्स्थितो ज्ञानमुत्पादयति । ईश्वररूपेण बहिःस्थितः फलं ददाति । न च तयोः स्वरूपयोः किञ्चिद्वैलक्षण्यम् । तयोश्चान्यत्वकल्पना तत्स्वरूपादपगमनप्रयोजनाऽनर्थकारिणीत्यर्थः । ज्ञानस्वरूपस्य जीवस्य कथं ज्ञानोत्पादनमित्यतो वक्ति ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण इति । जन्यज्ञानं प्रकृतेर्गुणः ।</p>

Line 5,188:

Line 5,604:

</div>

Line 5,197:

Line 5,614:

</div>

<p>जन्यज्ञानस्य प्राकृतत्वं साधयति – प्रकृतेर्गुणसाम्ये त्वित्यादिना ॥</p>

Line 5,207:

Line 5,625:

</div>

Line 5,216:

Line 5,635:

</div>

<p>कालो भगवान् ॥ १३ ॥</p>

</div>

Line 5,261:

Line 5,682:

</div>

<p>'नवैकादश पञ्च त्रीणि''इत्युक्तानि पुरुषः प्रकृतिरित्यादीनि ॥</p>

Line 5,274:

Line 5,696:

</div>

Line 5,283:

Line 5,706:

</div>

<p>सत्वादीन् गत्यादींश्च विना परमात्मना सह षड्विंशतिः । महदहङ्कारौ ब्रह्मरुद्रौ अङ्गीकृत्य स्कन्दं विना परमात्मना सह पञ्चविंशतिः ।</p>

Line 5,293:

Line 5,717:

</div>

Line 5,302:

Line 5,727:

</div>

<p>अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 5,315:

Line 5,742:

</div>

<p>'भूतानि मात्राश्च परस्तत्त्वैकादशकं स्मृतम्''। इति च । भूतमात्रेत्यारम्भात् तत्सिद्धेरेकादशानां पृथगनुक्तिः ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 5,337:

Line 5,766:

</div>

Line 5,348:

Line 5,778:

</div>

Line 5,374:

Line 5,805:

</div>

<p>यद्यपि परमात्मा प्रकृतिश्च विलक्षणौ तथापि तयोर्वैलक्षण्यं न लक्ष्यते ।</p>

Line 5,382:

Line 5,814:

</div>

Line 5,390:

Line 5,823:

</div>

<p>प्रकृतिः पुरुषश्चेत्येव अन्योन्यविलक्षणावेव । एष विकल्पः । वैलक्षण्या-दर्शनं विरुद्धकल्पनमेव । यस्माद् गुणव्यतिकरात्मकः सर्गो विकार-निमित्तः । स च गुणव्यतिकरस्त्रिविधः सत्त्वरजस्तमसामेकैकप्राधान्येन । तत्र तमःप्रधानानामेव विरुद्धकल्पनम् । तस्मात् तम एवात्र कारण-मित्यर्थः ॥ २८ ॥</p>

</div>

Line 5,403:

Line 5,838:

</div>

<p>तत्रापि प्रकृतिरेव कारणम् । ईश्वरेच्छा च । विकाराज्जातत्वाद् वैकारिक इत्युच्यते अहङ्कारस्त्रिविधोऽपि ।</p>

Line 5,409:

Line 5,845:

</div>

Line 5,441:

Line 5,878:

</div>

<p>अध्यात्ममिन्द्रियाणि । तैरेव विपरीतं ज्ञानं जायते ।</p>

Line 5,458:

Line 5,896:

</div>

Line 5,467:

Line 5,906:

</div>

<p>विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥</p>

</div>

Line 5,480:

Line 5,921:

</div>

<p>ईदृशं वर्तमानं आयः एष्यन् सः अतीत इति त्रैविध्यं भाति । विज्ञाय वस्तुनि विज्ञाते सति । दीर्घलोपः 'अत्रा ते''इतिवत् ।</p>

Line 5,486:

Line 5,928:

</div>

Line 5,495:

Line 5,938:

</div>

<p>सोऽयमेवेति मृषा ।</p>

Line 5,509:

Line 5,953:

</div>

Line 5,518:

Line 5,963:

</div>

<p>अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥</p>

</div>

Line 5,531:

Line 5,978:

</div>

<p>तरोर्बीजविकारदृष्टान्तेन विद्वान् देहाभिमानं त्यक्त्वा संयमं याति । परमात्मनश्च भेदं जानाति प्रकृत्यादेः ।</p>

Line 5,537:

Line 5,985:

</div>

Line 5,546:

Line 5,995:

</div>

<p>'दुःखशोकादयः सर्वे ज्ञेया बुद्धिगुणा इति ।</p>

Line 5,554:

Line 6,004:

</div>

Line 5,565:

Line 6,016:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः ॥</div>

Line 5,571:

Line 6,023:

</div>

=== त्रयोविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">त्रयोविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 5,593:

Line 6,045:

</div>

<p>सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।</p>

Line 5,602:

Line 6,055:

</div>

Line 5,611:

Line 6,065:

</div>

<p>अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।</p>

Line 5,617:

Line 6,072:

</div>

Line 5,625:

Line 6,081:

</div>

<p>'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥</p>

</div>

Line 5,637:

Line 6,095:

</div>

<p>अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।</p>

Line 5,643:

Line 6,102:

</div>

Line 5,651:

Line 6,111:

</div>

<p>नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।</p>

Line 5,657:

Line 6,118:

</div>

Line 5,665:

Line 6,127:

</div>

<p>गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥</p>

</div>

Line 5,677:

Line 6,141:

</div>

</div>

Line 5,689:

Line 6,155:

</div>

<p>तदात्मनः कालाधीनस्य ।</p>

Line 5,703:

Line 6,170:

</div>

Line 5,713:

Line 6,181:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥</p>

</div>

=== चतुर्विंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">चतुर्विंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 5,731:

Line 6,200:

</div>

<p>'यथैवार्थस्तथा ज्ञानं ज्ञानार्थैक्यमुदाहृतम् ।</p>

Line 5,736:

Line 6,206:

</div>

Line 5,745:

Line 6,216:

</div>

<p>फलं रूपयतीति फलरूपः । ज्ञानार्थैक्येन सत्यम् । पश्चात् तद्द्विधा समभवत् । तच्छब्दार्थात्मकमुभयं बृहत्तरम् ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 5,784:

Line 6,257:

</div>

<p>'ज्ञानाभिमानी पुरुषः स ब्रह्मा समुदाहृतः ।</p>

Line 5,804:

Line 6,278:

</div>

Line 5,813:

Line 6,288:

</div>

<p>'चिदानन्दशरीरस्तु प्रविष्टोऽण्डे हरिः स्वयम् ।</p>

Line 5,821:

Line 6,297:

</div>

Line 5,830:

Line 6,307:

</div>

<p>महरादीनामपि भक्तियोगोऽपेक्षित एव । आधिक्येनापेक्षितत्वात् 'भक्ति-योगस्य मद्गतिः''। इत्युक्तम् ।</p>

Line 5,849:

Line 6,327:

</div>

Line 5,858:

Line 6,337:

</div>

<p>कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 5,871:

Line 6,352:

</div>

<p>'प्रकृतेस्तु विकाराणां कोट्यंशोऽभेद इष्यते ।</p>

Line 5,877:

Line 6,359:

</div>

Line 5,886:

Line 6,369:

</div>

<p>'पारमार्थिकसत्यत्वं स्वातन्त्र्यमभिधीयते ।</p>

Line 5,892:

Line 6,376:

</div>

Line 5,901:

Line 6,386:

</div>

<p>परः पुरुषो हिरण्यगर्भः । कालोऽपि रूपान्तरेण स एव ।</p>

Line 5,913:

Line 6,399:

</div>

Line 5,922:

Line 6,409:

</div>

<p>यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 5,935:

Line 6,424:

</div>

<p>'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते ।</p>

Line 5,940:

Line 6,430:

</div>

Line 5,949:

Line 6,440:

</div>

<p>'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 5,980:

Line 6,473:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्विंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'विकारजत्वात्तु महान्वैकारिक उदाहृतः ।</p>

Line 5,999:

Line 6,493:

</div>

=== पञ्चविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">पञ्चविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,013:

Line 6,507:

</div>

<p>'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् ।</p>

Line 6,018:

Line 6,513:

</div>

Line 6,027:

Line 6,523:

</div>

<p>'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 6,040:

Line 6,538:

</div>

<p>'यथाशास्त्रोक्तविज्ञानं केवलं ज्ञानमुच्यते ।</p>

Line 6,047:

Line 6,546:

</div>

Line 6,056:

Line 6,556:

</div>

<p>'श्रुतशास्त्रानुसारेण या श्रद्धा परमात्मनि ।</p>

Line 6,063:

Line 6,564:

</div>

Line 6,072:

Line 6,574:

</div>

<p>'परोक्षज्ञानमात्मोत्थमापरोक्ष्येण दर्शनम् ।</p>

Line 6,081:

Line 6,584:

</div>

Line 6,092:

Line 6,596:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>दृष्टं श्रुतम् । बुद्ध्या दृष्टं चानु परं ब्रह्म ध्यायेत् ॥</p>

Line 6,098:

Line 6,603:

</div>

=== षड्विंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">षड्विंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,112:

Line 6,617:

</div>

<p>'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 6,127:

Line 6,634:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षड्विंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>भगवतोऽपि सतां मध्ये प्रधानत्वात् सन्तोऽहमेव चेत्युक्तम् ।</p>

Line 6,133:

Line 6,641:

</div>

=== सप्तविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">सप्तविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,155:

Line 6,663:

</div>

<p>जीवः कला यस्याः सा जीवकला भगवन्मूर्तिः ।</p>

Line 6,166:

Line 6,675:

</div>

Line 6,175:

Line 6,685:

</div>

<p>स्वस्य विष्णुसूक्तेन । धामसूक्तं 'समुद्रादूर्मिः''इति ।</p>

Line 6,181:

Line 6,692:

</div>

Line 6,190:

Line 6,702:

</div>

<p>मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥</p>

</div>

Line 6,214:

Line 6,728:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेनैव साम्यमित्यर्थः ।</p>

Line 6,225:

Line 6,740:

</div>

=== अष्टाविंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">अष्टाविंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,246:

Line 6,761:

</div>

<p>'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् ।</p>

Line 6,254:

Line 6,770:

</div>

Line 6,263:

Line 6,780:

</div>

<p>'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् ।</p>

Line 6,273:

Line 6,791:

</div>

Line 6,282:

Line 6,801:

</div>

<p>'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते ।</p>

Line 6,291:

Line 6,811:

</div>

Line 6,300:

Line 6,821:

</div>

<p>स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति ।</p>

Line 6,309:

Line 6,831:

</div>

Line 6,350:

Line 6,873:

</div>

<p>इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च ।</p>

Line 6,370:

Line 6,894:

</div>

Line 6,378:

Line 6,903:

</div>

<p>'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः ।</p>

Line 6,383:

Line 6,909:

</div>

Line 6,401:

Line 6,928:

</div>

<p>संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति ।</p>

Line 6,407:

Line 6,935:

</div>

Line 6,416:

Line 6,945:

</div>

<p>अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः ।</p>

Line 6,422:

Line 6,952:

</div>

Line 6,430:

Line 6,961:

</div>

<p>देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः ।</p>

Line 6,436:

Line 6,968:

</div>

Line 6,444:

Line 6,977:

</div>

<p>अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥</p>

</div>

Line 6,457:

Line 6,992:

</div>

<p>केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 6,470:

Line 7,007:

</div>

<p>हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव ।</p>

Line 6,491:

Line 7,029:

</div>

Line 6,500:

Line 7,039:

</div>

<p>मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥</p>

Line 6,507:

Line 7,047:

</div>

Line 6,515:

Line 7,056:

</div>

<p>मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते ।</p>

Line 6,523:

Line 7,065:

</div>

Line 6,531:

Line 7,074:

</div>

<p>'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता ।</p>

Line 6,537:

Line 7,081:

</div>

Line 6,545:

Line 7,090:

</div>

<p>'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी ।</p>

Line 6,555:

Line 7,101:

</div>

Line 6,579:

Line 7,126:

</div>

<p>भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् ।</p>

Line 6,586:

Line 7,134:

</div>

Line 6,594:

Line 7,143:

</div>

<p>आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥</p>

</div>

Line 6,606:

Line 7,157:

</div>

<p>'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा ।</p>

Line 6,618:

Line 7,170:

</div>

Line 6,626:

Line 7,179:

</div>

<p>भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् ।</p>

Line 6,632:

Line 7,186:

</div>

Line 6,640:

Line 7,195:

</div>

<p>'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।</p>

Line 6,645:

Line 7,201:

</div>

Line 6,654:

Line 7,211:

</div>

<p>'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् ।</p>

Line 6,660:

Line 7,218:

</div>

Line 6,671:

Line 7,230:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः ।</p>

Line 6,678:

Line 7,238:

</div>

=== एकोनत्रिंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">एकोनत्रिंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,691:

Line 7,251:

</div>

<p>'आत्मान्तरात्मा परमात्मेति मूर्तित्रयं हरेः ।</p>

Line 6,696:

Line 7,257:

</div>

Line 6,705:

Line 7,267:

</div>

<p>पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥</p>

</div>

Line 6,734:

Line 7,298:

</div>

<p>'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः ।</p>

Line 6,739:

Line 7,304:

</div>

Line 6,748:

Line 7,314:

</div>

<p>'ब्रह्मणाऽऽत्तमिदं सर्वं यत्किञ्चित्सचराचरम् ।</p>

Line 6,753:

Line 7,320:

</div>

Line 6,762:

Line 7,330:

</div>

<p>'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 6,777:

Line 7,347:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'एकदा ज्ञातरूपेण यन्न तिष्ठति सर्वदा ।</p>

Line 6,783:

Line 7,354:

</div>

=== त्रिंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">त्रिंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,805:

Line 7,376:

</div>

<p>तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥</p>

</div>

Line 6,819:

Line 7,392:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥</p>

</div>

=== एकत्रिंशोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">एकत्रिंशोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,837:

Line 7,411:

</div>

<p>आग्नेय्या धारणया स्वतनुमदग्ध्वा स्वकं धामाविशत् ।</p>

Line 6,846:

Line 7,421:

</div>

Line 6,854:

Line 7,430:

</div>

<p>तनुभृद्वज्जननवदप्ययवच्च ईहा तनुभृज्जननाप्ययेहा ।</p>

Line 6,862:

Line 7,439:

</div>

Line 6,870:

Line 7,448:

</div>

<p>शेषितं वपुर्बलभद्रादीनाम् ।</p>

Line 6,883:

Line 7,462:

</div>

Line 6,896:

Line 7,476:

<div class="gr-author-note">॥ एकादशस्कन्धः समाप्तः ॥</div>

<p>'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा ।</p>

Line 6,901:

Line 7,482:

</div>

== द्वादशस्कन्धः ==

=== चतुर्थोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">चतुर्थोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,915:

Line 7,496:

</div>

<p>न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 6,928:

Line 7,511:

</div>

<p>'प्रत्येकं विष्णुरूपाणां भ्रान्तिमात्रा भिदा मता ।</p>

Line 6,935:

Line 7,519:

</div>

Line 6,944:

Line 7,529:

</div>

<p>'अवयव्यवयवाभेदात् कोट्यंशो भेद ईरितः ।</p>

Line 6,951:

Line 7,537:

</div>

Line 6,962:

Line 7,549:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>

<p>'महाकाशो बहिस्थश्च घटाद्यन्तःस्थ एव च ।</p>

Line 6,973:

Line 7,561:

</div>

=== पञ्चमोऽध्यायः ===

~~<p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>~~

</div>

Line 6,996:

Line 7,584:

</div>

<p>'स्वसन्तानोद्भवं कीर्त्या योजयन् जनमेजयम् ।</p>

Line 7,005:

Line 7,594:

</div>

@@ Line 6: / Line 6: @@
 === द्वितीयोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="2">
-<p class="adhyaya-trans">द्वितीयोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 25: / Line 24: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V06">
 <p>'आत्मनो भजने बुद्धिमुत्पाद्य फलदाः सुराः ।</p>
@@ Line 34: / Line 34: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V38" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 42: / Line 43: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V38">
 <p>'आत्मनो देहगेहादि द्वयशब्देन भण्यते ।</p>
@@ Line 52: / Line 54: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V40" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 68: / Line 71: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V41">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V41_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V41">
 <p>'केचिदुन्मादवद्भक्ता बाह्यलिङ्गप्रदर्शकाः ।</p>
@@ Line 77: / Line 81: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V45" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 101: / Line 106: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V47">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V47_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V47">
 <p>'पूर्णत्वादात्मशब्दोक्तः कश्चित्सर्वनरोत्तमः ।</p>
@@ Line 142: / Line 148: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V48" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 151: / Line 158: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V48">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V48_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V48">
 <p>विष्णोर्मायां विष्ण्विच्छाधीनाम् ।</p>
@@ Line 163: / Line 171: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V49" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 172: / Line 181: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V49">
 <p>'देहेन्द्रियप्राणधियां त्रिधैव त्वभिमानिनः ।</p>
@@ Line 208: / Line 218: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V52" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 219: / Line 230: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V52">
 <p>चित्ते विद्यमाने । स्वात्मनि केवलात्मभावे मोक्षे च । यस्य जीवपरयोर-भेदो नास्ति ।</p>
@@ Line 230: / Line 242: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयोऽध्यायः"></span>
 === तृतीयोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="3">
-<p class="adhyaya-trans">तृतीयोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 243: / Line 255: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V03">
 <p>आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 274: / Line 288: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V06">
 <p>एवं गुणान्भुञ्जानो भगवान् । तं सृष्टं मन्यमानो जीव इह सज्जते ।</p>
@@ Line 282: / Line 297: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 300: / Line 316: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V08">
 <p>'आभूतसम्प्लवाज्जन्म जीवेशत्वं विजानतः ।</p>
@@ Line 306: / Line 323: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 332: / Line 350: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V14">
 <p>अव्यक्तं विशतीत्युक्तवा तस्य विस्तारो वारिणा हृतगन्धेत्यादि ।</p>
@@ Line 338: / Line 357: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V15" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 355: / Line 375: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V16">
 <p>नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 376: / Line 398: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V18">
 <p>'त्रिवर्णा वरणादुक्ता त्रिगुणानां हरेर्मतिः ।</p>
@@ Line 387: / Line 410: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 431: / Line 455: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V23">
 <p>मण्डलवर्तिनः युद्धरङ्गस्थाः ॥</p>
@@ Line 438: / Line 463: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V24" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 447: / Line 473: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V24">
 <p>'सन्तस्तु त्रिविधाः प्रोक्ता उत्तमा मध्यमाधमाः ।</p>
@@ Line 473: / Line 500: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 482: / Line 510: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V27">
 <p>'श्रद्धा भागवते तन्त्रे वेदे भारतपञ्चमे ।</p>
@@ Line 507: / Line 536: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 516: / Line 546: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V30">
 <p>कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V36" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 528: / Line 560: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V36">
 <p>ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V37" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 540: / Line 574: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V37">
 <p>'ब््राह्माद्या यं न जानन्ति करणाद्यभिमानिनः ।</p>
@@ Line 550: / Line 585: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V38" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 558: / Line 594: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V38">
 <p>'त्रिगुणात्मकं प्रधानं च रजः सत्वं तमस्तथा ।</p>
@@ Line 583: / Line 620: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V39" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 591: / Line 629: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V39">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V39_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V39">
 <p>'यथेन्द्रियगतः प्राणस्तेषां शक्त्या विकल्प्यते ।</p>
@@ Line 600: / Line 639: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V40" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 608: / Line 648: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V40">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V40_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V40">
 <p>'पेशो जरायुरुद्दिष्टः सुवर्णं पेश उच्यते ।</p>
@@ Line 623: / Line 664: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V43" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 639: / Line 681: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V44">
 <p>'जानन्तोऽपि हि दुर्ज्ञेयः प्रश्नोऽयं ज्ञानिनामपि ।</p>
@@ Line 645: / Line 688: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V46" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 662: / Line 706: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V47">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V47_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V47">
 <p>अज्ञः सन्नाचरन् ना । विकर्मणा मृत्योर्मृत्युमुपैति । स एवेश्वरार्पितं कुर्वाणः सिद्धिं लभते ।</p>
@@ Line 677: / Line 722: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V49" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 686: / Line 732: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V49">
 <p>अव्यग््रात्वेनाचार्यं लब्ध्वा ।</p>
@@ Line 692: / Line 739: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V51" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 701: / Line 749: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V51">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V51_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V51">
 <p>'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् ।</p>
@@ Line 706: / Line 755: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V55" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 715: / Line 765: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V55">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V55_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V55">
 <p>तन्मयं तत्प्रधानम् ।</p>
@@ Line 721: / Line 772: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V56" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 732: / Line 784: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V56">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V56_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V56">
 <p>'स्वादानात्स्वात्मनो व्याप्त्या विष्णुः स्वात्मेति कथ्यते ।</p>
@@ Line 737: / Line 790: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थोऽध्यायः"></span>
 === चतुर्थोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="4">
-<p class="adhyaya-trans">चतुर्थोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 751: / Line 804: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V03">
 <p>'विष्णोस्तु पुरुषाख्यानि त्रीणि रूपाण्यतो विदुः ।</p>
@@ Line 757: / Line 811: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 765: / Line 820: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V04">
 <p>यत्काये ॥ ४ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 777: / Line 834: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V05">
 <p>'ब््राह्मणिस्थोऽसृजद्विष्णुः स्थित्वा रुद्रे त्वभक्षयत् ।</p>
@@ Line 783: / Line 841: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V06" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 791: / Line 850: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V06">
 <p>स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 803: / Line 864: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V07">
 <p>'ज्ञानरूपानपि सुरान्विना प्राणं क्वचित्परे ।</p>
@@ Line 810: / Line 872: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 818: / Line 881: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V10">
 <p>स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 830: / Line 895: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V17">
 <p>'कुमारनामा तु हरिबर्््राह्मचारिवपुः स्वयम् ।</p>
@@ Line 837: / Line 903: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 845: / Line 912: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V19">
 <p>'सुपर्णा ऋषयो व्यासं नाथमाना ययुः सदा ।</p>
@@ Line 852: / Line 920: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 862: / Line 931: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V20">
 <p>'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः ।</p>
@@ Line 867: / Line 937: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S5" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पञ्चमोऽध्यायः"></span>
 === पञ्चमोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="5">
-<p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 880: / Line 950: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V08">
 <p>'ये तु विष्णुमवज्ञाय श्रियमेव ह्युपासते ।</p>
@@ Line 885: / Line 956: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 909: / Line 981: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V13">
 <p>'व्यवायामिषमद्यानि हरेः पूजार्थमेव तु ।</p>
@@ Line 928: / Line 1,001: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V15" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 937: / Line 1,011: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V15">
 <p>स्वात्मानं स्वस्मिन्नाप्तं च ।</p>
@@ Line 944: / Line 1,019: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V35" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 953: / Line 1,029: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V35">
 <p>'ध््राुवं तयैव मुच्यन्ते यां मूर्तिं प्रदिशेद्गुरुः ।</p>
@@ Line 960: / Line 1,037: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V42" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 976: / Line 1,054: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V43">
 <p>'सर्वात्मना हरेर्भक्ता देवेशा एव केवलम् ।</p>
@@ Line 993: / Line 1,072: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V49" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,003: / Line 1,083: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V49">
 <p>'पौण्ड्रकादिषु दैत्येषु सुरांशाः सन्ति सर्वशः ।</p>
@@ Line 1,011: / Line 1,092: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S6" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="षष्ठोऽध्यायः"></span>
 === षष्ठोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="6">
-<p class="adhyaya-trans">षष्ठोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 1,032: / Line 1,113: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V10">
 <p>यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,044: / Line 1,127: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V12">
 <p>'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया ।</p>
@@ Line 1,049: / Line 1,133: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,057: / Line 1,142: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V14">
 <p>तनुभृदायुषि सम्बद्धः अश्चेति तनुभृदायुषि रज्यमानाः ।</p>
@@ Line 1,062: / Line 1,148: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V15" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,070: / Line 1,157: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V15">
 <p>कालमात्रः कालनिर्माता ज्ञाता च । सृष्टिलयाद्यर्थम् । नित्यत्वेन च । अव्यक्तस्यापि स्रष्टृत्वात्काल एवं भूतः तस्मादप्युत्तमस्त्वम् ।</p>
@@ Line 1,076: / Line 1,164: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,084: / Line 1,173: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V16">
 <p>'नारायणाख्यः परमः शेते लक्ष्म्याऽन्वितो लये ।</p>
@@ Line 1,094: / Line 1,184: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,102: / Line 1,193: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V17">
 <p>येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,114: / Line 1,207: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V19">
 <p>सर्वं बिभ््रातस्तव ॥ १९ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,127: / Line 1,222: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V25">
 <p>वत्सराणां शतं चैव ऋतूनां पञ्चविंशकम् ।</p>
@@ Line 1,135: / Line 1,231: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,153: / Line 1,250: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V31">
 <p>'सतामपि कलौ प्राप्ते विकारो मनसो भवेत् ।</p>
@@ Line 1,162: / Line 1,260: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V48" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,190: / Line 1,289: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V50">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V50_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V50">
 <p>'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः ।</p>
@@ Line 1,195: / Line 1,295: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S7" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="सप्तमोऽध्यायः"></span>
 === सप्तमोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="7">
-<p class="adhyaya-trans">सप्तमोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 1,209: / Line 1,309: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V07">
 <p>विद्धि मायां मनोमयीम् । मन्मनःप्रधानप्रकृतिनिर्मिताम् ।</p>
@@ Line 1,215: / Line 1,316: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,224: / Line 1,326: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V08">
 <p>'स्वर्गाद्याश्च गुणाः सर्वे दोषाः सर्वे तथैव च ।</p>
@@ Line 1,232: / Line 1,335: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V09" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,241: / Line 1,345: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V09">
 <p>'आत्मशब्दोदितो ब््राह्मा परमात्माऽभिधो ह्यहम् ।</p>
@@ Line 1,246: / Line 1,351: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,255: / Line 1,361: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V10">
 <p>'आत्मभूतः आत्मवद्भूतः ।</p>
@@ Line 1,260: / Line 1,367: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,278: / Line 1,386: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V12">
 <p>'कर्तृत्वमात्मनो यस्माज्ज्ञाननिष्ठो न मन्यते ।</p>
@@ Line 1,295: / Line 1,404: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,303: / Line 1,413: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V14">
 <p>योगो देवादिषु तेन न्यस्त इति योगविन्यासः ।</p>
@@ Line 1,310: / Line 1,421: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,318: / Line 1,430: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V17">
 <p>अभगवत्स्वरूपत्वात्तनुभृत्त्वम् । बहिरर्थापेक्षयैव च तेषां मोहः । परमसुख-साधनादन्योऽर्थो बहिरर्थः ।</p>
@@ Line 1,343: / Line 1,456: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,351: / Line 1,465: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V18">
 <p>'विष्णोर्वायोरनन्तस्य त्रिभिरंशैर्नरः स्मृतः ।</p>
@@ Line 1,356: / Line 1,471: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,364: / Line 1,480: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V19">
 <p>लोके तत्त्वे च विचक्षणाः ।</p>
@@ Line 1,371: / Line 1,488: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,380: / Line 1,498: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V30">
 <p>केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V38" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,393: / Line 1,513: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V38">
 <p>परार्थैकान्तसम्भवम् । आत्मनो वृद्धिश्च परार्थेति ।</p>
@@ Line 1,400: / Line 1,521: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V42" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,408: / Line 1,530: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V42">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V42_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V42">
 <p>'जीवान्तर्यामको विष्णुरात्मनामा समीरितः ।</p>
@@ Line 1,414: / Line 1,537: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V43" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,423: / Line 1,547: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V43">
 <p>'गुणान्जीवस्य चेष्टव्यान्सिद्धान्विष्णोर्गुणांस्तथा ।</p>
@@ Line 1,428: / Line 1,553: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V44" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,437: / Line 1,563: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V44">
 <p>'मधुनाम सुखं विन्द्यान्माधुर्यं सुखहेतुता ।</p>
@@ Line 1,442: / Line 1,569: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V45" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,451: / Line 1,579: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V45">
 <p>दूरत एव भजनीयः ।</p>
@@ Line 1,457: / Line 1,586: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V46" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,475: / Line 1,605: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V47">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V47_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V47">
 <p>'जीवस्य छन्नतां शिक्षेत्प्रविष्टत्वं परात्मनः ।</p>
@@ Line 1,482: / Line 1,613: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V49" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,491: / Line 1,623: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V49">
 <p>'अवयव्यवयवानां च गुणानां गुणिनस्तथा ।</p>
@@ Line 1,517: / Line 1,650: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V51" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,528: / Line 1,662: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V51">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V51_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V51">
 <p>'बुद्धिसंस्थस्त्वात्मभेदो व्यक्तस्थो जीव उच्यते ।</p>
@@ Line 1,539: / Line 1,674: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S8" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="अष्टमोऽध्यायः"></span>
 === अष्टमोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="8">
-<p class="adhyaya-trans">अष्टमोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S08_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 1,562: / Line 1,697: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S08_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S08_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S08_V08">
 <p>'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् ।</p>
@@ Line 1,603: / Line 1,739: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S08_V34" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,614: / Line 1,751: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S08_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S08_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S08_V34">
 <p>'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः ।</p>
@@ Line 1,620: / Line 1,758: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S9" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="नवमोऽध्यायः"></span>
 === नवमोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="9">
-<p class="adhyaya-trans">नवमोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 1,634: / Line 1,772: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V10">
 <p>'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन ।</p>
@@ Line 1,639: / Line 1,778: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,655: / Line 1,795: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V13">
 <p>'बाह्यं मनो विलीनं स्यान्मुक्तौ चिन्मात्रकं मनः ।</p>
@@ Line 1,660: / Line 1,801: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,687: / Line 1,829: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V18">
 <p>'कालप्रकृतिजीवादौ लयेऽसत्यप्रवर्तनात् ।</p>
@@ Line 1,695: / Line 1,838: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,713: / Line 1,857: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V23">
 <p>'भयादपि हरिं भक्तया चिन्तयंस्तत्स्वरूपताम् ।</p>
@@ Line 1,735: / Line 1,880: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,743: / Line 1,889: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V25">
 <p>सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V26" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,755: / Line 1,903: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V26">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V26_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V26">
 <p>बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V31" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,770: / Line 1,920: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे नवमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V31">
 <p>'एकस्मात्तु गुरोर्ज्ञानं जायते नैव कस्यचित् ।</p>
@@ Line 1,779: / Line 1,930: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S10" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="दशमोऽध्यायः"></span>
 === दशमोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="10">
-<p class="adhyaya-trans">दशमोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 1,793: / Line 1,944: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V03">
 <p>बुद्धिगुणैः कामक्रोधादिभिरभेदो विफलः ।</p>
@@ Line 1,803: / Line 1,955: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,812: / Line 1,965: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V04">
 <p>'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते ।</p>
@@ Line 1,817: / Line 1,971: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,826: / Line 1,981: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V05">
 <p>'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V09" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,848: / Line 2,005: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V10">
 <p>'ओहधर्मवान्विष्णुर्देहधर्मवदीर्यते ।</p>
@@ Line 1,855: / Line 2,013: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,864: / Line 2,023: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V11">
 <p>अवस्त्वशक्तमुद्दिष्टं शक्तं वस्त्विह भण्यते ।</p>
@@ Line 1,869: / Line 2,029: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,877: / Line 2,038: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V13">
 <p>'पिशाचवत्स्थिता माया तूच्यते जीवगा सदा ।</p>
@@ Line 1,886: / Line 2,048: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,913: / Line 2,076: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V16">
 <p>'देहापेक्षमनित्यत्वं जीवानां जननं तथा ।</p>
@@ Line 1,919: / Line 2,083: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,928: / Line 2,093: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V17">
 <p>'स्वाधिकानां वशत्वात्तु परमं सुखमेव तु ।</p>
@@ Line 1,935: / Line 2,101: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,944: / Line 2,111: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V18">
 <p>विदुषामपि देहमानिनां यदा न विद्यते सुखं तदा दुःखमूढानामहङ्कारिणां च किम्वित्यर्थः ।</p>
@@ Line 1,949: / Line 2,117: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,958: / Line 2,127: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V19">
 <p>ये तु विद्वत्त्वेन प्रसिद्धाः प्राकृतानां तेऽप्यद्धा न विदुर्देहाभिमानिनश्चेत् । दुःखमूढा अधीराऽहङ्कारिणो विशेषतोऽप्यविद्यमानगुणाभिमानिनः ॥१९॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V31" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,988: / Line 2,159: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V33">
 <p>यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V34" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,001: / Line 2,174: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V34">
 <p>असति गुणव्यतिकरे कालादिनामानं मामेवाहुरिति स्वसिद्धान्तः ।</p>
@@ Line 2,018: / Line 2,192: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V35" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,037: / Line 2,212: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V37">
 <p>ओही परमात्मा । बध्यते चेत्कथं बध्यते । नित्यमुक्तो नित्यबद्ध इत्येकजीववादिमतानुसारेण चोदयति ।</p>
@@ Line 2,047: / Line 2,223: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S11" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="एकादशोऽध्यायः"></span>
 === एकादशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="11">
-<p class="adhyaya-trans">एकादशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 2,060: / Line 2,236: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V01">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V01_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V01">
 <p>मे गुणतः । मद्वशसत्वादेः ।</p>
@@ Line 2,066: / Line 2,243: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,075: / Line 2,253: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V02">
 <p>'स्वप्नोऽयमित्यविज्ञानात्स्वप्ने दुःखमुपाश्नुते ।</p>
@@ Line 2,082: / Line 2,261: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,091: / Line 2,271: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V03">
 <p>'विद्याऽविद्ये मम तनू प्रतिमावत्सदोदिते ।</p>
@@ Line 2,104: / Line 2,285: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,113: / Line 2,295: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V04">
 <p>'भिन्नांशस्यैव जीवस्य बन्धमोक्षौ न मे क्वचित् ।</p>
@@ Line 2,124: / Line 2,307: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,133: / Line 2,317: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V05">
 <p>मुक्तस्य विष्णोः ।</p>
@@ Line 2,142: / Line 2,327: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V06" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,150: / Line 2,336: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V06">
 <p>'अनत्तृत्वं हरेर्दुःखानत्तृत्वादुच्यते सदा ।</p>
@@ Line 2,176: / Line 2,363: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,184: / Line 2,372: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V07">
 <p>'जीवो मुक्तोऽपि नो जीवान् परमात्मानमेव च ।</p>
@@ Line 2,214: / Line 2,403: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,223: / Line 2,413: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V08">
 <p>'शरीरस्थोऽपि विद्वत्त्वान्न विष्णुर्बध्यते क्वचित् ।</p>
@@ Line 2,230: / Line 2,421: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V09" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,239: / Line 2,431: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V09">
 <p>गुणैरपि गुणेषु अप्रधानैर्जीवैरप्रधानेषु विषयेषु ।</p>
@@ Line 2,250: / Line 2,443: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,259: / Line 2,453: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V10">
 <p>गुणभाव्येन कर्मणा गुणभूतः अस्वतन्त्रोऽहमस्मिन्कर्मणीति भावनीयेन ।</p>
@@ Line 2,265: / Line 2,460: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,283: / Line 2,479: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V12">
 <p>एवं विरक्तः शयने । एवमस्वातन्त्र्ेण नित्यबद्धोऽपि । एवमात्मनोः स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्ययोर्विद्वान् जीवोऽप्यविद्वज्जीववन्न बध्यते । एवं विद्वानित्यन्वयः ।</p>
@@ Line 2,291: / Line 2,488: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,300: / Line 2,498: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V13">
 <p>'नानात्वमिति वै मिथ्याज्ञानं कुत्रचिदुच्यते ।</p>
@@ Line 2,305: / Line 2,504: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,322: / Line 2,522: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V17">
 <p>'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ ।</p>
@@ Line 2,327: / Line 2,528: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,336: / Line 2,538: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V18">
 <p>'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते ।</p>
@@ Line 2,341: / Line 2,544: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,357: / Line 2,561: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V20">
 <p>'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः ।</p>
@@ Line 2,362: / Line 2,567: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V21" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,371: / Line 2,577: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V21">
 <p>अर्थादन्यथात्वेन मनसः परिवर्तनं नानात्वभ््रामः ।</p>
@@ Line 2,378: / Line 2,585: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V28" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,387: / Line 2,595: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V28">
 <p>स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः वसुदेवादिशरीरं स्वेच्छया येन स्वीकृतमिति ।</p>
@@ Line 2,405: / Line 2,614: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V33" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,414: / Line 2,624: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V33">
 <p>ज्ञात्वाज्ञात्वेति वीप्सा ।</p>
@@ Line 2,420: / Line 2,631: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V44" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,429: / Line 2,641: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V44">
 <p>'सर्वदेवोत्तमो वायुरिति ज्ञानान्न चापरम् ।</p>
@@ Line 2,441: / Line 2,654: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V45" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,452: / Line 2,666: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V45">
 <p>'स्वात्मनिस्थो हरिः पूज्य आत्मनामाऽशनादिकैः ।</p>
@@ Line 2,457: / Line 2,672: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S12" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वादशोऽध्यायः"></span>
 === द्वादशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="12">
-<p class="adhyaya-trans">द्वादशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 2,479: / Line 2,694: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V02">
 <p>'सङ्गस्तु गुणसम्प्रीतिर्गुणवत्त्वेऽतिनिश्चयात् ।</p>
@@ Line 2,486: / Line 2,702: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,504: / Line 2,721: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V04">
 <p>'ज्ञात्वाऽपि हरिविद्वेषी तमो याति न संशयः ।</p>
@@ Line 2,517: / Line 2,735: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,553: / Line 2,772: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V13">
 <p>'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् ।</p>
@@ Line 2,558: / Line 2,778: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,576: / Line 2,797: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V15">
 <p>'श्रोतव्यं च श्रुतं चैव वक्तव्यं कार्यमेव च ।</p>
@@ Line 2,587: / Line 2,809: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,595: / Line 2,818: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V16">
 <p>वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,607: / Line 2,832: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V17">
 <p>गोपिका अपि मामापुः किमु वाय्वाद्या इति दर्शयितुं गोपिकाप्रशंसनम् । सर्वैर्गुणैः सर्वोत्तमस्तु वायुरेव । स एव च हिरण्यगर्भ इति दर्शयितुमाह । य एष जीवो विवरप्रसूतिरित्यादि । विशेषेण वराणामहङ्कारादीनामपि प्रसूतिकर्ता । प्राणेन विष्णुना घोषेण वेदात्मिकया प्रकृत्या मनोमात्रा-दयश्च हिरण्यगर्भस्य देव्याः परमात्मनश्च व्यक्तिस्थानानीत्युक्तम् ।</p>
@@ Line 2,612: / Line 2,838: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,628: / Line 2,855: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V19">
 <p>तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,648: / Line 2,877: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V21">
 <p>विशेषेण श्लिष्टशक्तिः । अनपगतसामर्थ्यः । यथैकं कलमादिबीजं भूमावुप्तं बह्वङ्कुरं भवति एवं परमात्मानुगृहीतो ब््राह्माऽहङ्कारादिषु बहुधा व्यक्तीभवति ॥</p>
@@ Line 2,677: / Line 2,907: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,703: / Line 2,934: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V24">
 <p>'जगद्वृक्षस्य बीजे द्वे ब््राह्मा चैव सरस्वती ।</p>
@@ Line 2,763: / Line 2,995: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S13" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="त्रयोदशोऽध्यायः"></span>
 === त्रयोदशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="13">
-<p class="adhyaya-trans">त्रयोदशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 2,777: / Line 3,009: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V02">
 <p>धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,790: / Line 3,024: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V07">
 <p>वेदो वृत्तिज्ञानम् ।</p>
@@ Line 2,796: / Line 3,031: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,813: / Line 3,049: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V19">
 <p>प्रश्नो बीजमस्येति प्रश्नबीजं परिहारम् । गुणानां चेतसश्च कर्म कारण-मिति मन्वानः कर्मधीः ।</p>
@@ Line 2,831: / Line 3,068: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,840: / Line 3,078: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V22">
 <p>आत्मनो वस्तुनः परमात्मवस्तुन एकत्वं यद्यङ्गीकृतम् । तदा कथं प्रश्नो घटेत ॥ न हि परमात्मनोऽन्योऽत्र ब््राह्मणा पूज्यः स्यादभिवन्दनादिना । तस्माद्ब्रह्मणो वन्द्यः परमात्मैव स चैक एव अतः कथं प्रश्नः परिहारो वा ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V23" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,853: / Line 3,093: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V23">
 <p>वस्तुतः समानेषु हिरण्यगर्भावरत्वात्तद्वन्द्यत्वाभावापेक्षया । तस्माद्ब्रह्मणो वन्दनानन्तरं विचारो न घटते । तस्मात्को भवानिति वाचा प्रारब्धः प्रश्नो निरर्थकः ॥ २३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V24" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,866: / Line 3,108: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V24">
 <p>तस्मान्मन आदिभिर्गृह्यमाणमहं न भवाम्येव । स्वयमपि प्रसादा-त्कथञ्चिद्गृह्यत इत्यत आह । मत्तोऽन्यदिति । यन्मनआदिभिर्विचार्य मत्तोऽन्यत्वेनैव ज्ञायते । तदहं न भवाम्येवेति बुध्यध्वम् । विचारितस्यापि पुनः संशयकारणं परिकल्प्य संशयो न कर्तव्यः । अतः को भवानिति नारब्धव्यः, गुणेष्वाविशते चेत इत्येव प्रश्न आरब्धव्यः ।</p>
@@ Line 2,888: / Line 3,131: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,897: / Line 3,141: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V25">
 <p>मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V26" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,910: / Line 3,156: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V26">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V26_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V26">
 <p>मत्स्वरूपे तदुभयं त्यजेत् । मयि स्थिताश्चेतो गुणाश्चेति ।</p>
@@ Line 2,916: / Line 3,163: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V28" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,925: / Line 3,173: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V28">
 <p>गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,938: / Line 3,188: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V30">
 <p>'भिन्नस्य त्वेकभावेन तथैकस्य च भेदतः ।</p>
@@ Line 2,943: / Line 3,194: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V31" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,952: / Line 3,204: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V31">
 <p>'अभिधा किङ्कृतैतेषां भावानां परमेश्वरे ।</p>
@@ Line 2,961: / Line 3,214: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V32" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,969: / Line 3,223: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V32">
 <p>'दक्षिणाक्षिस्थितो विष्णुर्भुङ्क्तेऽर्थान् जाग््रादास्थितान् ।</p>
@@ Line 2,978: / Line 3,233: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V34" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,986: / Line 3,242: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V34">
 <p>जाग््रादादिषु परमात्मभेदं विभ््रामं वीक्षेत ।</p>
@@ Line 3,005: / Line 3,262: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V35" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,013: / Line 3,271: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V35">
 <p>निपातमन्धन्तमः । मोक्षमारभ्य तावत्पर्यन्तं स्मृतिर्यस्माज्ज्ञानिनो वर्तते अतो मूढेषु स्थितो भ््रामो यद्यपि संदृश्यते तेन तथापि भ््रामाय न भवति । फलं हि निपातं स्मरति ॥ ३५ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V36" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,025: / Line 3,285: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V36">
 <p>त्रिगुणसर्गकृतो विकल्प इत्युक्तम् । ज्ञानिनोऽपि देहवत्त्वेन त्रिगुणित्वा-द्विकल्पो भवतीत्यत आह । देहं च नश्वरमिति ॥ ३६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V37" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,037: / Line 3,299: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V37">
 <p>'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् ।</p>
@@ Line 3,042: / Line 3,305: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V40" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,053: / Line 3,317: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V40">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V40_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V40">
 <p>'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् ।</p>
@@ Line 3,058: / Line 3,323: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S14" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्दशोऽध्यायः"></span>
 === चतुर्दशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="14">
-<p class="adhyaya-trans">चतुर्दशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 3,072: / Line 3,337: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V04">
 <p>'रुद्रमिन्द्रं कुमारं च विनैवान्याग््राजो मनुः ।</p>
@@ Line 3,079: / Line 3,345: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,088: / Line 3,355: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V08">
 <p>अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V09" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,119: / Line 3,388: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V11">
 <p>'मद्भक्तिवर्जितं श्रेयो ये मन्यन्ते दुराशयाः ।</p>
@@ Line 3,124: / Line 3,394: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V15" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,133: / Line 3,404: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V15">
 <p>'कृपानिमित्ता या प्रीतिर्नीचभक्तेषु साऽधिका ।</p>
@@ Line 3,149: / Line 3,421: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,158: / Line 3,431: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V16">
 <p>स्वाङ्घ्रिरेणुभिस्तं शोधयामीत्यनुव््राजामि ।</p>
@@ Line 3,166: / Line 3,440: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V23" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,183: / Line 3,458: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V24">
 <p>'चित्तद्रवस्तथा स्थैर्यं प्रसादो भक्तिलक्षणम् ।</p>
@@ Line 3,194: / Line 3,470: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V29" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,212: / Line 3,489: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V30">
 <p>'केशवे त्वन्यथाबुद्धिः सैव स्त्री सम्प्रकीर्तिता ।</p>
@@ Line 3,263: / Line 3,541: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V35" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,272: / Line 3,551: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V35">
 <p>'उपास्य प्राणतोऽनुज्ञां हृदिस्थात्प्राप्य सेवकः ।</p>
@@ Line 3,281: / Line 3,561: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V44" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,290: / Line 3,571: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V44">
 <p>'व्योमेति व्याप्तशब्दः स्याद्विशेषादोतता यतः''॥ इति शब्दनिर्णये ।</p>
@@ Line 3,307: / Line 3,589: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V45" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,316: / Line 3,599: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V45">
 <p>परमात्मानं मां स्वदेहे पश्यति । जीवज्योतिर्मयि संयुतं प्रपश्यति ।</p>
@@ Line 3,326: / Line 3,610: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V46" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,337: / Line 3,622: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V46">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V46_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V46">
 <p>द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S15" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पञ्चदशोऽध्यायः"></span>
 === पञ्चदशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="15">
-<p class="adhyaya-trans">पञ्चदशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 3,354: / Line 3,640: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V03">
 <p>मय्येव प्राधान्येन सन्ति अन्येषूपचारत इति मत्प्रधानाः ।</p>
@@ Line 3,364: / Line 3,651: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,382: / Line 3,670: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V05">
 <p>शक्तिप््रोरणमेवेशितृत्वम् । असङ्ग एव वशित्वम् ।</p>
@@ Line 3,388: / Line 3,677: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V06" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,415: / Line 3,705: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V08">
 <p>अनूर्मिमत्त्वं प्राकाम्येऽन्तर्भूतम् । दूरश्रवणदर्शनं त्रिकालज्ञत्वम् । परचित्ता-द्यभिज्ञता च प्रकाश्यान्तर्भूतानि । मनोजव इत्यादिषट्कं प्राप्त्यन्तर्भूतम् । अन्यत्सर्वमीशित्वान्तर्भूतमपि परमेशत्वाभावे प्रथगित्यष्टादश । अग्न्यर्काम्बुविषादीनामित्यादिशब्दोक्ता । शस्त्रास्त्रनखदन्तताडनशापादिभिरप्रतिहतिः पृथगेव सिद्धिः सप्तदशी । अप्रतिहता आ समन्ताद्गतिर्यस्या आज्ञायाः साऽप्रतिहतागतिः । अद्वन्द्वमप्रतिहतं त्रिकालज्ञत्वम् । अग्न्यर्काम्बुविषाणां प्रतिस्तम्भाश्चतस्रः सिद्धयः । दूरश्रवणदर्शने द्वे सिद्धी ।</p>
@@ Line 3,479: / Line 3,770: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,488: / Line 3,780: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V10">
 <p>'एकस्मात्सिद्धयो विष्णोः स्थानभेदात्पृथग्विधाः ।</p>
@@ Line 3,498: / Line 3,791: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,507: / Line 3,801: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V11">
 <p>महति व्याप्ते । महत्तत्त्वस्य पृथगुक्तेः । अस्मात्स्थूलतां प्राप्नवानीत्यपेक्षायां तस्मात्प्राप्नोति । ततोऽन्यस्मादित्यपेक्षायां तस्मादिति पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,520: / Line 3,816: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V12">
 <p>परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,533: / Line 3,831: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V13">
 <p>अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,546: / Line 3,846: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V14">
 <p>सूत्रे स्थिते मयि । गृहे पीठ इतिवत् । अव्यक्तजन्मनः अव्यक्तस्यापि किञ्चित्स्थूलत्वकर्तुः ।</p>
@@ Line 3,557: / Line 3,858: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V15" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,566: / Line 3,868: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V15">
 <p>सर्वत्राधीश्वरत्वादौ विद्यमानेऽपि तत्र तत्रोक्ताधीश्वरत्वादिगुणविशिष्ट-त्वेन तत्र तत्रोपासनमिति विशेषः ।</p>
@@ Line 3,573: / Line 3,876: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,582: / Line 3,886: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V18">
 <p>'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,595: / Line 3,901: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V19">
 <p>आकाशस्यात्मनि । तत्राकाश उपलब्धानां आसमन्तात्स्थितानां भूतानां वाचः । हंसो जीवः ।</p>
@@ Line 3,601: / Line 3,908: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V21" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,610: / Line 3,918: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V21">
 <p>मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,668: / Line 3,978: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V29">
 <p>'गजादिरूपमाकाङ्क्षन्गजादिस्थितमीश्वरम् ।</p>
@@ Line 3,688: / Line 3,999: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V31" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,715: / Line 4,027: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V33">
 <p>उपासनयाऽऽपरोक्ष्यं कृतवतः, पुनरुपासनं कार्यकाले कुर्वतः कार्यसिद्धि-रित्यतो योगधारणया पुनः इत्युक्तम् ॥</p>
@@ Line 3,730: / Line 4,043: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V34" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,741: / Line 4,055: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V34">
 <p>यैर्यैः कैश्चित्कैश्चिदेव जन्मादिभिः योगगतिं व््राजेत् ।</p>
@@ Line 3,749: / Line 4,064: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S16" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="षोडशोऽध्यायः"></span>
 === षोडशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="16">
-<p class="adhyaya-trans">षोडशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V09" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 3,763: / Line 4,078: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V09">
 <p>'सृष्टिस्थित्यादिहेतुत्वाद्भूतानि हरिरुच्यते ।</p>
@@ Line 3,768: / Line 4,084: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,785: / Line 4,102: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V11">
 <p>'स्वस्वजात्युत्तमत्वं तु भवेद्यद्रूपसन्निधेः ।</p>
@@ Line 3,817: / Line 4,135: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,826: / Line 4,145: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V12">
 <p>पदानि वाच्यानि छन्दसाम् ।</p>
@@ Line 3,850: / Line 4,170: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,868: / Line 4,189: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V18">
 <p>'ऋते रुद्रादिकानिन्द्रः सर्वदेवाधिकः स्मृतः ।</p>
@@ Line 3,875: / Line 4,197: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,884: / Line 4,207: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V19">
 <p>'गार्हस्थ्यं च यतित्वं च देवेष्वेकत्वमागतम् ।</p>
@@ Line 3,889: / Line 4,213: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,898: / Line 4,223: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V22">
 <p>'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V24" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,911: / Line 4,238: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V24">
 <p>जीवेशादिभेदवादी विकल्पः । ख्यातिवादिनां ज्ञानवादिनाम् ।</p>
@@ Line 3,920: / Line 4,248: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,929: / Line 4,258: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V25">
 <p>'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः ।</p>
@@ Line 3,934: / Line 4,264: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V29" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,943: / Line 4,274: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V29">
 <p>'ऐश्वर्यादिगुणैः षड्भिः सामग्य््र•त्सर्वदेवताः ।</p>
@@ Line 3,958: / Line 4,290: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V32" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,967: / Line 4,300: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V32">
 <p>'विष्णोः श्रियो ब््राह्मणश्च वायोः सङ्कर्षणस्य च ।</p>
@@ Line 3,991: / Line 4,325: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V33" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,009: / Line 4,344: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V34">
 <p>'यस्य यस्य स्वभावो यस्तत्तन्नामा हरिः परः ।</p>
@@ Line 4,016: / Line 4,352: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V37" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,034: / Line 4,371: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V38">
 <p>'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् ।</p>
@@ Line 4,039: / Line 4,377: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V39" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,048: / Line 4,387: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V39">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V39_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V39">
 <p>कालेन सर्वगुणात्मकेन मया । असङ्ख्यत्वात्तथा न क्रियते । नाविज्ञानात् ।</p>
@@ Line 4,056: / Line 4,396: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V41" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,073: / Line 4,414: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V42">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V42_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V42">
 <p>यथा वाचाऽभिधीयते अन्यैः । नामादिकं जीवादीनां ते सर्वे शब्दा मनोविकाराः ॥ स्वतो मय्येव सर्वशब्दास्तस्मान्मय्येव वाचं यच्छ । आत्मानं परमात्मानं मय्येव लक्ष्यत्वेन यच्छ ॥ ४१,४२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V43" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,097: / Line 4,440: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V44">
 <p>यो मयि न संयच्छति । तस्य ज्ञानं स्रवति ॥</p>
@@ Line 4,109: / Line 4,453: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S17" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="सप्तदशोऽध्यायः"></span>
 === सप्तदशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="17">
-<p class="adhyaya-trans">सप्तदशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S17_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 4,123: / Line 4,467: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S17_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S17_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S17_V05">
 <p>'विना प्रसादं विष्णोर्न धर्मं ब््राह्माऽभिवक्ष्यति ।</p>
@@ Line 4,130: / Line 4,475: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S17_V50" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,141: / Line 4,487: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तदशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S17_V50">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S17_V50_B1" data-verse="BTN_C11_S17_V50">
 <p>'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः ।</p>
@@ Line 4,146: / Line 4,493: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S18" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="अष्टादशोऽध्यायः"></span>
 === अष्टादशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="18">
-<p class="adhyaya-trans">अष्टादशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 4,160: / Line 4,507: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V14">
 <p>'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः ।</p>
@@ Line 4,167: / Line 4,515: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,176: / Line 4,525: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V27">
 <p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् ।</p>
@@ Line 4,186: / Line 4,536: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,195: / Line 4,546: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V30">
 <p>'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः ।</p>
@@ Line 4,203: / Line 4,555: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V33" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,212: / Line 4,565: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V33">
 <p>'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः ।</p>
@@ Line 4,228: / Line 4,582: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V37" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,246: / Line 4,601: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V38">
 <p>'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् ।</p>
@@ Line 4,256: / Line 4,612: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V40" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,267: / Line 4,624: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टादशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V40">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V40_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V40">
 <p>'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् ।</p>
@@ Line 4,272: / Line 4,630: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S19" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="एकोनविंशोऽध्यायः"></span>
 === एकोनविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="19">
-<p class="adhyaya-trans">एकोनविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 4,285: / Line 4,643: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V01">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V01_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V01">
 <p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया पश्येत्तन्मात्रकं जगत् ।</p>
@@ Line 4,292: / Line 4,651: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,300: / Line 4,660: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V07">
 <p>'अन्यस्थं निर्मितं जीवे जन्मादि हरिणा यतः ।</p>
@@ Line 4,320: / Line 4,681: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,347: / Line 4,709: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V16">
 <p>एतदेव हि विज्ञानम् । तथापि न तथैव ॥</p>
@@ Line 4,357: / Line 4,720: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,366: / Line 4,730: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V17">
 <p>विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,379: / Line 4,745: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V27">
 <p>'एकः प्रधानमुद्दिष्टो विष्णोः प्राधान्यदर्शनम् ।</p>
@@ Line 4,384: / Line 4,751: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V45" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,395: / Line 4,763: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V45">
 <p>'विषये दोषबुद्धिः सन्निन्द्रियाणां वशे स्थितः ।</p>
@@ Line 4,403: / Line 4,772: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S20" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="विंशोऽध्यायः"></span>
 === विंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="20">
-<p class="adhyaya-trans">विंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 4,443: / Line 4,812: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V08">
 <p>'स्वतः सर्वगुणात्मा तु विष्णुरेकः सनातनः ।</p>
@@ Line 4,490: / Line 4,860: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,498: / Line 4,869: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V17">
 <p>मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,511: / Line 4,884: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V27">
 <p>स्वतोऽशुद्धानां कर्मणाम् । अनेन गुणदोषविधानेन नियमःकृतः । स्वतोऽशुद्धत्वेऽपि कर्मणां विध्यनुसारेणानुष्ठाने गुणत्वमेवेत्यर्थः ॥ २७ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V31" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,524: / Line 4,899: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V31">
 <p>हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V32" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,537: / Line 4,914: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V32">
 <p>मद्भक्तियुक्तस्य भक्त्यनुसारिज्ञानवैराग्ये विनाऽन्यस्माज्ज्ञानाद्वैराग्याच्च न श्रेयो भवेत् ।</p>
@@ Line 4,546: / Line 4,924: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V33" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,599: / Line 4,978: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V38">
 <p>रागिणोऽपि ते भक्तियोगिनो भक्तिफलत्वेन किमपि नापेक्षन्ते ॥</p>
@@ Line 4,614: / Line 4,994: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S21" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="एकविंशोऽध्यायः"></span>
 === एकविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="21">
-<p class="adhyaya-trans">एकविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 4,646: / Line 5,026: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V06">
 <p>विवेकेन पुण्याधिक्यं भवतीति विचिकित्सार्थं गुणदोषौ विधीयेते ।</p>
@@ Line 4,656: / Line 5,037: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,674: / Line 5,056: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V09">
 <p>'नदीसमुद्रगिरय आश्रमाश्च वनानि च ।</p>
@@ Line 4,688: / Line 5,071: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,697: / Line 5,081: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V16">
 <p>तद्विदामेव । न तिर्यगादीनाम् ।</p>
@@ Line 4,706: / Line 5,091: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,723: / Line 5,109: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V18">
 <p>समानकर्माचरणे आत्मयोग्यकर्माचरणे । पूर्वमपतितो येन पतति । प्रायश्चित्तत्वेन तत्समानकर्माचरणेऽपि न दोषः । तप्तसुरापानवद्देहत्यागिनः । तथा शयानः शूद्रोऽपि न पतति लशुनभक्षणादिभिः ब्राह्मणादिपातकैः । औत्पत्तिको यतस्तस्य तादृशगुणसङ्गः । अतः स्वायोग्य एव कर्मणि पतति ।</p>
@@ Line 4,738: / Line 5,125: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,774: / Line 5,162: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V22">
 <p>'दोषिणो गुणवत्त्वेन श्रूयन्ते विषयाः सदा ।</p>
@@ Line 4,793: / Line 5,182: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V23" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,820: / Line 5,210: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V25">
 <p>'फलश्रुतिरेवेयं न कामकुसुमश्रुतिः ।</p>
@@ Line 4,839: / Line 5,230: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V26" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,848: / Line 5,240: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V26">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V26_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V26">
 <p>एवं वेदव्यवसितम् । फलश्रुतिं कुसुमिताम् । फलं मोक्षः । तद्विषयां श्रुतिं स्वर्गादिकुसुमविषयां वदन्ति ।</p>
@@ Line 4,862: / Line 5,255: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,887: / Line 5,281: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V29">
 <p>स्वलोकं स्वाश्रयम् ॥</p>
@@ Line 4,900: / Line 5,295: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,909: / Line 5,305: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V30">
 <p>'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा ।</p>
@@ Line 4,914: / Line 5,311: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V32" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,923: / Line 5,321: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V32">
 <p>तामसेष्वेव रजःसत्त्वतमोनिष्ठाः ।</p>
@@ Line 4,932: / Line 5,331: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V35" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,941: / Line 5,341: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V35">
 <p>'ब्रह्मत्वं पूर्णता प्रोक्ता तद्यस्य स्वत एव तु ।</p>
@@ Line 4,946: / Line 5,347: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V36" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,955: / Line 5,357: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V36">
 <p>प्राणेन्द्रियमनोभिर्मीयते ।</p>
@@ Line 4,962: / Line 5,365: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V37" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,971: / Line 5,375: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V37">
 <p>भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V38" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,011: / Line 5,417: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V41">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V41_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V41">
 <p>आस्पर्शरूपिणा । आस्पर्शो विष्णुस्तं रूपयति प्रकाशयतीत्यास्पर्शरूपि प्राणस्य मनः । आसमन्तात् स्पर्शा भोगा अस्यैवेत्यास्पर्शः ।</p>
@@ Line 5,040: / Line 5,447: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V42" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,057: / Line 5,465: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V43">
 <p>विविधरूपत्वेन कल्पनं विकल्पः– 'चत्वारि वाक्''इत्यादि । तत्र वागित्यनुवादः ।</p>
@@ Line 5,070: / Line 5,479: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V44" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,081: / Line 5,491: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V44">
 <p>अभिदश्च स एव अश्च अभिदाः तं अभिदां मामास्थाय, मायामात्रं मदिच्छानिर्मितं शरीरादिकं अनूद्य, उपासनादिकं विधाय, मोक्षरूपेण तच्छरीरादिकं प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ।</p>
@@ Line 5,091: / Line 5,502: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S22" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वाविंशोऽध्यायः"></span>
 === द्वाविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="22">
-<p class="adhyaya-trans">द्वाविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 5,131: / Line 5,542: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V07">
 <p>मायां मदीयां मत्सामर्थ्यम् ।</p>
@@ Line 5,142: / Line 5,554: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,169: / Line 5,582: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V10">
 <p>सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,182: / Line 5,597: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V11">
 <p>स च पुरुषरूपेण तत्स्थितो ज्ञानमुत्पादयति । ईश्वररूपेण बहिःस्थितः फलं ददाति । न च तयोः स्वरूपयोः किञ्चिद्वैलक्षण्यम् । तयोश्चान्यत्वकल्पना तत्स्वरूपादपगमनप्रयोजनाऽनर्थकारिणीत्यर्थः । ज्ञानस्वरूपस्य जीवस्य कथं ज्ञानोत्पादनमित्यतो वक्ति ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण इति । जन्यज्ञानं प्रकृतेर्गुणः ।</p>
@@ Line 5,188: / Line 5,604: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,197: / Line 5,614: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V12">
 <p>जन्यज्ञानस्य प्राकृतत्वं साधयति – प्रकृतेर्गुणसाम्ये त्वित्यादिना ॥</p>
@@ Line 5,207: / Line 5,625: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,216: / Line 5,635: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V13">
 <p>कालो भगवान् ॥ १३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,261: / Line 5,682: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V18">
 <p>'नवैकादश पञ्च त्रीणि''इत्युक्तानि पुरुषः प्रकृतिरित्यादीनि ॥</p>
@@ Line 5,274: / Line 5,696: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,283: / Line 5,706: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V19">
 <p>सत्वादीन् गत्यादींश्च विना परमात्मना सह षड्विंशतिः । महदहङ्कारौ ब्रह्मरुद्रौ अङ्गीकृत्य स्कन्दं विना परमात्मना सह पञ्चविंशतिः ।</p>
@@ Line 5,293: / Line 5,717: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V21" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,302: / Line 5,727: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V21">
 <p>अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,315: / Line 5,742: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V22">
 <p>'भूतानि मात्राश्च परस्तत्त्वैकादशकं स्मृतम्''। इति च । भूतमात्रेत्यारम्भात् तत्सिद्धेरेकादशानां पृथगनुक्तिः ॥ २२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V23" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,337: / Line 5,766: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V24">
 <p>आत्मना सहैव मन उच्यते ।</p>
@@ Line 5,348: / Line 5,778: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,374: / Line 5,805: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V27">
 <p>यद्यपि परमात्मा प्रकृतिश्च विलक्षणौ तथापि तयोर्वैलक्षण्यं न लक्ष्यते ।</p>
@@ Line 5,382: / Line 5,814: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V28" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,390: / Line 5,823: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V28">
 <p>प्रकृतिः पुरुषश्चेत्येव अन्योन्यविलक्षणावेव । एष विकल्पः । वैलक्षण्या-दर्शनं विरुद्धकल्पनमेव । यस्माद् गुणव्यतिकरात्मकः सर्गो विकार-निमित्तः । स च गुणव्यतिकरस्त्रिविधः सत्त्वरजस्तमसामेकैकप्राधान्येन । तत्र तमःप्रधानानामेव विरुद्धकल्पनम् । तस्मात् तम एवात्र कारण-मित्यर्थः ॥ २८ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V29" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,403: / Line 5,838: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V29">
 <p>तत्रापि प्रकृतिरेव कारणम् । ईश्वरेच्छा च । विकाराज्जातत्वाद् वैकारिक इत्युच्यते अहङ्कारस्त्रिविधोऽपि ।</p>
@@ Line 5,409: / Line 5,845: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,441: / Line 5,878: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V33">
 <p>अध्यात्ममिन्द्रियाणि । तैरेव विपरीतं ज्ञानं जायते ।</p>
@@ Line 5,458: / Line 5,896: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V38" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,467: / Line 5,906: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V38">
 <p>विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V41" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,480: / Line 5,921: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V41">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V41_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V41">
 <p>ईदृशं वर्तमानं आयः एष्यन् सः अतीत इति त्रैविध्यं भाति । विज्ञाय वस्तुनि विज्ञाते सति । दीर्घलोपः 'अत्रा ते''इतिवत् ।</p>
@@ Line 5,486: / Line 5,928: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V44" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,495: / Line 5,938: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V44">
 <p>सोऽयमेवेति मृषा ।</p>
@@ Line 5,509: / Line 5,953: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V48" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,518: / Line 5,963: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V48">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V48_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V48">
 <p>अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V49" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,531: / Line 5,978: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V49">
 <p>तरोर्बीजविकारदृष्टान्तेन विद्वान् देहाभिमानं त्यक्त्वा संयमं याति । परमात्मनश्च भेदं जानाति प्रकृत्यादेः ।</p>
@@ Line 5,537: / Line 5,985: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V52" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,546: / Line 5,995: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V52">
 <p>'दुःखशोकादयः सर्वे ज्ञेया बुद्धिगुणा इति ।</p>
@@ Line 5,554: / Line 6,004: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V54" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,565: / Line 6,016: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V54">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V54_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V54">
 <p>मृषा वृथा ।</p>
@@ Line 5,571: / Line 6,023: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S23" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="त्रयोविंशोऽध्यायः"></span>
 === त्रयोविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="23">
-<p class="adhyaya-trans">त्रयोविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V48" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 5,593: / Line 6,045: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V49">
 <p>सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।</p>
@@ Line 5,602: / Line 6,055: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V50" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,611: / Line 6,065: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V50">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V50_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V50">
 <p>अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।</p>
@@ Line 5,617: / Line 6,072: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V51" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,625: / Line 6,081: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V51">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V51_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V51">
 <p>'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V52" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,637: / Line 6,095: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V52">
 <p>अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।</p>
@@ Line 5,643: / Line 6,102: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V53" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,651: / Line 6,111: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V53">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V53_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V53">
 <p>नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।</p>
@@ Line 5,657: / Line 6,118: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V54" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,665: / Line 6,127: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V54">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V54_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V54">
 <p>गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V55" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,677: / Line 6,141: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V55">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V55_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V55">
 <p>अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V56" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,689: / Line 6,155: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V56">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V56_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V56">
 <p>तदात्मनः कालाधीनस्य ।</p>
@@ Line 5,703: / Line 6,170: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V57" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,713: / Line 6,181: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V57">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V57_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V57">
 <p>आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S24" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्विंशोऽध्यायः"></span>
 === चतुर्विंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="24">
-<p class="adhyaya-trans">चतुर्विंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 5,731: / Line 6,200: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V02">
 <p>'यथैवार्थस्तथा ज्ञानं ज्ञानार्थैक्यमुदाहृतम् ।</p>
@@ Line 5,736: / Line 6,206: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,745: / Line 6,216: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V03">
 <p>फलं रूपयतीति फलरूपः । ज्ञानार्थैक्येन सत्यम् । पश्चात् तद्द्विधा समभवत् । तच्छब्दार्थात्मकमुभयं बृहत्तरम् ॥ ३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,784: / Line 6,257: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V07">
 <p>'ज्ञानाभिमानी पुरुषः स ब्रह्मा समुदाहृतः ।</p>
@@ Line 5,804: / Line 6,278: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,813: / Line 6,288: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V10">
 <p>'चिदानन्दशरीरस्तु प्रविष्टोऽण्डे हरिः स्वयम् ।</p>
@@ Line 5,821: / Line 6,297: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,830: / Line 6,307: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V14">
 <p>महरादीनामपि भक्तियोगोऽपेक्षित एव । आधिक्येनापेक्षितत्वात् 'भक्ति-योगस्य मद्गतिः''। इत्युक्तम् ।</p>
@@ Line 5,849: / Line 6,327: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V15" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,858: / Line 6,337: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V15">
 <p>कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,871: / Line 6,352: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V17">
 <p>'प्रकृतेस्तु विकाराणां कोट्यंशोऽभेद इष्यते ।</p>
@@ Line 5,877: / Line 6,359: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,886: / Line 6,369: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V18">
 <p>'पारमार्थिकसत्यत्वं स्वातन्त्र्यमभिधीयते ।</p>
@@ Line 5,892: / Line 6,376: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,901: / Line 6,386: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V19">
 <p>परः पुरुषो हिरण्यगर्भः । कालोऽपि रूपान्तरेण स एव ।</p>
@@ Line 5,913: / Line 6,399: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,922: / Line 6,409: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V20">
 <p>यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V21" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,935: / Line 6,424: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V21">
 <p>'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते ।</p>
@@ Line 5,940: / Line 6,430: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,949: / Line 6,440: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V22">
 <p>'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,980: / Line 6,473: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्विंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V27">
 <p>'विकारजत्वात्तु महान्वैकारिक उदाहृतः ।</p>
@@ Line 5,999: / Line 6,493: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S25" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पञ्चविंशोऽध्यायः"></span>
 === पञ्चविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="25">
-<p class="adhyaya-trans">पञ्चविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,013: / Line 6,507: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V03">
 <p>'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् ।</p>
@@ Line 6,018: / Line 6,513: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,027: / Line 6,523: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V22">
 <p>'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V24" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,040: / Line 6,538: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V24">
 <p>'यथाशास्त्रोक्तविज्ञानं केवलं ज्ञानमुच्यते ।</p>
@@ Line 6,047: / Line 6,546: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,056: / Line 6,556: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V27">
 <p>'श्रुतशास्त्रानुसारेण या श्रद्धा परमात्मनि ।</p>
@@ Line 6,063: / Line 6,564: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V29" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,072: / Line 6,574: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V29">
 <p>'परोक्षज्ञानमात्मोत्थमापरोक्ष्येण दर्शनम् ।</p>
@@ Line 6,081: / Line 6,584: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V31" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,092: / Line 6,596: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V31">
 <p>दृष्टं श्रुतम् । बुद्ध्या दृष्टं चानु परं ब्रह्म ध्यायेत् ॥</p>
@@ Line 6,098: / Line 6,603: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S26" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="षड्विंशोऽध्यायः"></span>
 === षड्विंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="26">
-<p class="adhyaya-trans">षड्विंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S26_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,112: / Line 6,617: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S26_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S26_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S26_V02">
 <p>'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S26_V34" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,127: / Line 6,634: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षड्विंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S26_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S26_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S26_V34">
 <p>भगवतोऽपि सतां मध्ये प्रधानत्वात् सन्तोऽहमेव चेत्युक्तम् ।</p>
@@ Line 6,133: / Line 6,641: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S27" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="सप्तविंशोऽध्यायः"></span>
 === सप्तविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="27">
-<p class="adhyaya-trans">सप्तविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S27_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,155: / Line 6,663: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V23">
 <p>जीवः कला यस्याः सा जीवकला भगवन्मूर्तिः ।</p>
@@ Line 6,166: / Line 6,675: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S27_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,175: / Line 6,685: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V30">
 <p>स्वस्य विष्णुसूक्तेन । धामसूक्तं 'समुद्रादूर्मिः''इति ।</p>
@@ Line 6,181: / Line 6,692: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S27_V43" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,190: / Line 6,702: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V43">
 <p>मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S27_V51" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,214: / Line 6,728: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V52">
 <p>नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेनैव साम्यमित्यर्थः ।</p>
@@ Line 6,225: / Line 6,740: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S28" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="अष्टाविंशोऽध्यायः"></span>
 === अष्टाविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="28">
-<p class="adhyaya-trans">अष्टाविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,246: / Line 6,761: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V02">
 <p>'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् ।</p>
@@ Line 6,254: / Line 6,770: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,263: / Line 6,780: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V03">
 <p>'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् ।</p>
@@ Line 6,273: / Line 6,791: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,282: / Line 6,801: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V04">
 <p>'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते ।</p>
@@ Line 6,291: / Line 6,811: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,300: / Line 6,821: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V05">
 <p>स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति ।</p>
@@ Line 6,309: / Line 6,831: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V06" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,350: / Line 6,873: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V10">
 <p>इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च ।</p>
@@ Line 6,370: / Line 6,894: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,378: / Line 6,903: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V13">
 <p>'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः ।</p>
@@ Line 6,383: / Line 6,909: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,401: / Line 6,928: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V15">
 <p>संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति ।</p>
@@ Line 6,407: / Line 6,935: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V16" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,416: / Line 6,945: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V16">
 <p>अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः ।</p>
@@ Line 6,422: / Line 6,952: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V17" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,430: / Line 6,961: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V17">
 <p>देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः ।</p>
@@ Line 6,436: / Line 6,968: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,444: / Line 6,977: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V18">
 <p>अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V19" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,457: / Line 6,992: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V19">
 <p>केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,470: / Line 7,007: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V20">
 <p>हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव ।</p>
@@ Line 6,491: / Line 7,029: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V21" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,500: / Line 7,039: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V21">
 <p>मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥</p>
@@ Line 6,507: / Line 7,047: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,515: / Line 7,056: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V22">
 <p>मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते ।</p>
@@ Line 6,523: / Line 7,065: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V23" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,531: / Line 7,074: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V23">
 <p>'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता ।</p>
@@ Line 6,537: / Line 7,081: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,545: / Line 7,090: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V25">
 <p>'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी ।</p>
@@ Line 6,555: / Line 7,101: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V26" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,579: / Line 7,126: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V28">
 <p>भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् ।</p>
@@ Line 6,586: / Line 7,134: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V32" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,594: / Line 7,143: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V32">
 <p>आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V33" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,606: / Line 7,157: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V33">
 <p>'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा ।</p>
@@ Line 6,618: / Line 7,170: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V34" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,626: / Line 7,179: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V34">
 <p>भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् ।</p>
@@ Line 6,632: / Line 7,186: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V36" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,640: / Line 7,195: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V36">
 <p>'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।</p>
@@ Line 6,645: / Line 7,201: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V37" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,654: / Line 7,211: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V37">
 <p>'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् ।</p>
@@ Line 6,660: / Line 7,218: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V38" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,671: / Line 7,230: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V38">
 <p>अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः ।</p>
@@ Line 6,678: / Line 7,238: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S29" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="एकोनत्रिंशोऽध्यायः"></span>
 === एकोनत्रिंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="29">
-<p class="adhyaya-trans">एकोनत्रिंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,691: / Line 7,251: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V07">
 <p>'आत्मान्तरात्मा परमात्मेति मूर्तित्रयं हरेः ।</p>
@@ Line 6,696: / Line 7,257: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,705: / Line 7,267: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V11">
 <p>पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V12" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,734: / Line 7,298: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V14">
 <p>'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः ।</p>
@@ Line 6,739: / Line 7,304: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V18" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,748: / Line 7,314: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V18">
 <p>'ब्रह्मणाऽऽत्तमिदं सर्वं यत्किञ्चित्सचराचरम् ।</p>
@@ Line 6,753: / Line 7,320: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V21" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,762: / Line 7,330: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V21">
 <p>'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,777: / Line 7,347: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V22">
 <p>'एकदा ज्ञातरूपेण यन्न तिष्ठति सर्वदा ।</p>
@@ Line 6,783: / Line 7,354: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S30" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="त्रिंशोऽध्यायः"></span>
 === त्रिंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="30">
-<p class="adhyaya-trans">त्रिंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S30_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,805: / Line 7,376: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S30_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S30_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S30_V02">
 <p>तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S30_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,819: / Line 7,392: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S30_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S30_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S30_V03">
 <p>कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥</p>
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C11-S31" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="एकत्रिंशोऽध्यायः"></span>
 === एकत्रिंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="31">
-<p class="adhyaya-trans">एकत्रिंशोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S31_V06" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,837: / Line 7,411: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V06">
 <p>आग्नेय्या धारणया स्वतनुमदग्ध्वा स्वकं धामाविशत् ।</p>
@@ Line 6,846: / Line 7,421: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S31_V11" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,854: / Line 7,430: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V11">
 <p>तनुभृद्वज्जननवदप्ययवच्च ईहा तनुभृज्जननाप्ययेहा ।</p>
@@ Line 6,862: / Line 7,439: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S31_V13" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,870: / Line 7,448: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V13">
 <p>शेषितं वपुर्बलभद्रादीनाम् ।</p>
@@ Line 6,883: / Line 7,462: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C11_S31_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,896: / Line 7,476: @@
 <div class="gr-author-note">॥ एकादशस्कन्धः समाप्तः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V20">
 <p>'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा ।</p>
@@ Line 6,901: / Line 7,482: @@
 </div>
+</div>
 == द्वादशस्कन्धः ==
 <span id="gr-C12-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थोऽध्यायः"></span>
 === चतुर्थोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="12" data-sec="4">
-<p class="adhyaya-trans">चतुर्थोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C12_S04_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,915: / Line 7,496: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V20_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V20">
 <p>न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥</p>
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C12_S04_V25" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,928: / Line 7,511: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V25_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V25">
 <p>'प्रत्येकं विष्णुरूपाणां भ्रान्तिमात्रा भिदा मता ।</p>
@@ Line 6,935: / Line 7,519: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C12_S04_V27" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,944: / Line 7,529: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V27_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V27">
 <p>'अवयव्यवयवाभेदात् कोट्यंशो भेद ईरितः ।</p>
@@ Line 6,951: / Line 7,537: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C12_S04_V30" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,962: / Line 7,549: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V30_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V30">
 <p>'महाकाशो बहिस्थश्च घटाद्यन्तःस्थ एव च ।</p>
@@ Line 6,973: / Line 7,561: @@
 </div>
+</div>
 <span id="gr-C12-S5" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पञ्चमोऽध्यायः"></span>
 === पञ्चमोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="12" data-sec="5">
-<p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>
 </div>
 <div class="verse" id="BTN_C12_S05_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
@@ Line 6,996: / Line 7,584: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S05_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S05_V23_B1" data-verse="BTN_C12_S05_V23">
 <p>'स्वसन्तानोद्भवं कीर्त्या योजयन् जनमेजयम् ।</p>
@@ Line 7,005: / Line 7,594: @@
 </div>
+</div>
 <div class="verse" id="BTN_C12_S05_V24" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">