Tattvasankhyanam/Vyakhya/Tattvasankhyanam-tika: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 7: | Line 7: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V01" data-block-id="TSK_C01_V01" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।</span><span class="shloka-line">स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V01" data-block-id="TSK_C01_V01" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।</span><span class="shloka-line">स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V01" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V01" data-id="TSK_C01_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">लक्ष्मीपतेः पदाम्भोजयुगं नत्वा गुरोरपि । | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V01" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-1"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V01" data-id="TSK_C01_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">लक्ष्मीपतेः पदाम्भोजयुगं नत्वा गुरोरपि । | ||
करिष्ये तत्त्वसङ्ख्यानव्याख्यानं नातिविस्तरम् ॥ १ ॥</p> | करिष्ये तत्त्वसङ्ख्यानव्याख्यानं नातिविस्तरम् ॥ १ ॥</p> | ||
| Line 73: | Line 73: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V02" data-block-id="TSK_C01_V02" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।</span><span class="shloka-line">चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V02" data-block-id="TSK_C01_V02" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।</span><span class="shloka-line">चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V02" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V02" data-id="TSK_C01_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">तत्र भावनिरूपणात् अभावनिरूपणस्य अल्पत्वात् सूचीकटाहन्यायेन पश्चादुद्दिष्टमप्यभावम् आदौ विभागेन उद्दिशति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V02" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-2"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V02" data-id="TSK_C01_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">तत्र भावनिरूपणात् अभावनिरूपणस्य अल्पत्वात् सूचीकटाहन्यायेन पश्चादुद्दिष्टमप्यभावम् आदौ विभागेन उद्दिशति | ||
प्रागिति ।</div> | प्रागिति ।</div> | ||
| Line 103: | Line 103: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V03" data-block-id="TSK_C01_V03" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।</span><span class="shloka-line">नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V03" data-block-id="TSK_C01_V03" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।</span><span class="shloka-line">नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V03" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V03" data-id="TSK_C01_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">यथोद्देशं चेतनाविभागमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V03" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-3"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V03" data-id="TSK_C01_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">यथोद्देशं चेतनाविभागमाह | ||
दुःखेति ।</div> | दुःखेति ।</div> | ||
| Line 123: | Line 123: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V04" data-block-id="TSK_C01_V04" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।</span><span class="shloka-line">दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V04" data-block-id="TSK_C01_V04" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।</span><span class="shloka-line">दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V04" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V04" data-id="TSK_C01_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">अत एव तद्विभागमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V04" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-4"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V04" data-id="TSK_C01_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">अत एव तद्विभागमाह | ||
स्पृष्टेति ।</div> | स्पृष्टेति ।</div> | ||
| Line 152: | Line 152: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V05" data-block-id="TSK_C01_V05" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।</span><span class="shloka-line">एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V05" data-block-id="TSK_C01_V05" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।</span><span class="shloka-line">एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V05" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V05" data-id="TSK_C01_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">इदानीं मुक्तानां प्रभेदमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V05" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-5"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V05" data-id="TSK_C01_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">इदानीं मुक्तानां प्रभेदमाह | ||
देवर्षीति।</div> | देवर्षीति।</div> | ||
| Line 189: | Line 189: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V06" data-block-id="TSK_C01_V06" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।</span><span class="shloka-line">मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V06" data-block-id="TSK_C01_V06" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।</span><span class="shloka-line">मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V06" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V06" data-id="TSK_C01_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">तमोयोग्यानां प्रभेदमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V06" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-6"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V06" data-id="TSK_C01_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">तमोयोग्यानां प्रभेदमाह | ||
दैत्येति | दैत्येति | ||
| Line 206: | Line 206: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V07" data-block-id="TSK_C01_V07" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।</span><span class="shloka-line">नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V07" data-block-id="TSK_C01_V07" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।</span><span class="shloka-line">नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V07" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V07" data-id="TSK_C01_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">चतुर्धा अपि एते प्रत्येकं द्विधा इत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V07" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-7"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V07" data-id="TSK_C01_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">चतुर्धा अपि एते प्रत्येकं द्विधा इत्याह | ||
ते च इति ।</div> | ते च इति ।</div> | ||
| Line 232: | Line 232: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V08" data-block-id="TSK_C01_V08" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।</span><span class="shloka-line">नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V08" data-block-id="TSK_C01_V08" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।</span><span class="shloka-line">नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V08" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V08" data-id="TSK_C01_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">क्रमेण त्रयं दर्शयिष्यन् नित्यं तावत् दर्शयिष्यति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V08" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-8"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V08" data-id="TSK_C01_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">क्रमेण त्रयं दर्शयिष्यन् नित्यं तावत् दर्शयिष्यति | ||
नित्या इति ।</div> | नित्या इति ।</div> | ||
| Line 283: | Line 283: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V09" data-block-id="TSK_C01_V09" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।</span><span class="shloka-line">बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V09" data-block-id="TSK_C01_V09" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।</span><span class="shloka-line">बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V09" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V09" data-id="TSK_C01_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">तत्र असंसृष्टं निर्दिशति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V09" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-9"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V09" data-id="TSK_C01_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">तत्र असंसृष्टं निर्दिशति | ||
असंसृष्टमिति | असंसृष्टमिति | ||
| Line 291: | Line 291: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V10" data-block-id="TSK_C01_V10" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।</span><span class="shloka-line">सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V10" data-block-id="TSK_C01_V10" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।</span><span class="shloka-line">सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V10" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V10" data-id="TSK_C01_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">संसृष्टं निर्दिशति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V10" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-10"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V10" data-id="TSK_C01_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-avataranika">संसृष्टं निर्दिशति | ||
संसृष्टमिति ।</div> | संसृष्टमिति ।</div> | ||
| Line 313: | Line 313: | ||
<div class="verse-block" id="TSK_C01_V11" data-block-id="TSK_C01_V11" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।</span><span class="shloka-line">विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="TSK_C01_V11" data-block-id="TSK_C01_V11" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।</span><span class="shloka-line">विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V11" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V11" data-id="TSK_C01_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-mulaprateeka-block">बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृतिर्ज्योतिरेव च ।विष्णुनाऽस्य समस्तस्य................... ।</div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="TSK_C01_V11" data-teeka="Tattvasankhyanam-tika" data-json-id="Tattvasankhyanam-tika-11"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="TSK_C01_V11" data-id="TSK_C01_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">तत्वसङ्ख्यानविवरणम्</div><div class="teeka-body"><div class="gr-mulaprateeka-block">बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृतिर्ज्योतिरेव च ।विष्णुनाऽस्य समस्तस्य................... ।</div> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">बन्धः | <p class="gr-vyakhya-para">बन्धः | ||