Anandamakaranda

Bhagavatatatparyanirnaya/Moola: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
(One intermediate revision by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
__NOTOC__
<div class="gr-doc-title" data-moola="1">श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः — मूलम्</div>
<div class="gr-doc-title" data-moola="1">श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः — मूलम्</div>
<div class="gr-page-nav">← [[Bhagavatatatparyanirnaya|Bhagavatatatparyanirnaya]]</div>
<div class="gr-page-nav">← [[Bhagavatatatparyanirnaya|Bhagavatatatparyanirnaya]]</div>


<span id="gr-C1" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="प्रथमः स्कन्धः"></span>
== प्रथमः स्कन्धः ==
== प्रथमः स्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V01"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्</span>
| chapter_id  = BTN_C01
<span class="shloka-line">तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।</span>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V01
<span class="shloka-line">तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥</span>
| verse_text  = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्
</div>
| verse_lines  = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्;तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।;तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा;धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V02"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां</span>
| chapter_id  = BTN_C01
<span class="shloka-line">वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V02
<span class="shloka-line">श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥</span>
| verse_text  = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां
</div>
| verse_lines  = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां;वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।;श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः;सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V03"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">निगमकल्पतरोर्गलितं फलं</span>
| chapter_id  = BTN_C01
<span class="shloka-line">शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V03
<span class="shloka-line">पिबत भागवतं रसमालयं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥</span>
| verse_text  = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं
</div>
| verse_lines  = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं;शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।;पिबत भागवतं रसमालयं;मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V04"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः</span>
| chapter_id  = BTN_C01
<span class="shloka-line">सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V04
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V08"></span>
| verse_lines  = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः;सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C01
<span class="shloka-line">ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V08
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V14"></span>
| verse_lines  = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।;अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥;वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।;ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C01
</div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V14
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S01_V18"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
<span class="shloka-line">अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।</span>
| verse_lines  = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।;ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥
<span class="shloka-line">लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C01_S02_V02"></span>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C01_S01_V18
<span class="shloka-line">सूत उवाच–</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं</span>
| verse_text  = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।
<span class="shloka-line">द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।</span>
| verse_lines  = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।;लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
<span class="shloka-line">पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽपि नेदु-</span>
}}
<span class="shloka-line">स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सूत उवाच–
| verse_lines  = सूत उवाच–;यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं;द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।;पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽपि नेदु-;स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-
| verse_lines  = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-;मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।;संसारिणां करुणयाऽऽह पुराणगुह्यं;तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।
| verse_lines  = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।;ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।
| verse_lines  = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।;उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।
| verse_lines  = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।;पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
| verse_lines  = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-
| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-;र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।;स्थित्यादये हरिविरिञ्चहरेति सञ्ज्ञाः;श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनौ नृणां स्युः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।
| verse_lines  = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।;तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।
| verse_lines  = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।;सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।
| verse_lines  = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।;पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।
| verse_lines  = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।;सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।
| verse_lines  = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।;अन्तःप्रविष्ट आभाति
== द्वितीयस्कन्धः ==
== द्वितीयस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V01"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच—</span>
| chapter_id  = BTN_C02
<span class="shloka-line">वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।</span>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V01
<span class="shloka-line">आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच—
</div>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—;वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।;आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V02"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C02
</div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V02
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V03"></span>
| verse_text  = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।;अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
<span class="shloka-line">निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V04"></span>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V03
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।</span>
| verse_text  = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।
<span class="shloka-line">तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥</span>
| verse_lines  = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।;दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V07"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C02
<span class="shloka-line">प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।</span>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V04
<span class="shloka-line">नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।
</div>
| verse_lines  = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।;तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V08"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C02
</div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V07
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V09"></span>
| verse_text  = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।;नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥
<span class="shloka-line">परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।</span>
}}
<span class="shloka-line">गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V18"></span>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V08
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।</span>
| verse_text  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
<span class="shloka-line">मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥</span>
| verse_lines  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V19"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C02
<span class="shloka-line">तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।</span>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V09
<span class="shloka-line">मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥</span>
| verse_text  = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।
</div>
| verse_lines  = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।;गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V21"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C02
<span class="shloka-line">आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V18
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V22"></span>
| verse_lines  = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।;मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">राजोवाच—</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C02
</div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V19
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C02_S01_V23"></span>
| verse_text  = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।;मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।;पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच—</span>
}}
<span class="shloka-line">जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C02
</div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V21
<div class="verse-block" data-type="shloka"
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।
| verse_lines  = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।;आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S01_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच—
| verse_lines  = राजोवाच—;यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।;यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S01_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच—
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—;जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।;स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S01_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।
| verse_lines  = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।;यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S01_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।
| verse_lines  = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।;वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S01_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।
| verse_lines  = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।;महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S01_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।
| verse_lines  = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।;हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।
| verse_lines  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।;परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।
| verse_lines  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।;सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।
| verse_lines  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।;तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।
| verse_lines  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।;तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।
| verse_lines  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।;ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।
| verse_lines  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।;तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः
| verse_lines  = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः;यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।;काले च देशे च मनो न सज्जेत्;प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य
| verse_lines  = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य;क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।;आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो;लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥
== तृतीयः स्कन्धः ==
== तृतीयः स्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V01"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span>
| chapter_id  = BTN_C03
<span class="shloka-line">एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।</span>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V01
<span class="shloka-line">क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत् ॥ १ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
</div>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।;क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत् ॥ १ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V02"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V02
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V06"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span>
| verse_lines  = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
<span class="shloka-line">यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्</span>
}}
<span class="shloka-line">पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदृष्टिः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून्</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥ ६ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V06
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V07"></span>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्;पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदृष्टिः ।;भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून्;प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥ ६ ॥
<span class="shloka-line">यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः</span>
}}
<span class="shloka-line">केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">न वारयामास नृपः स्नुषाया</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V07
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V20"></span>
| verse_text  = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः;केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।;न वारयामास नृपः स्नुषाया;और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥
<span class="shloka-line">इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं</span>
}}
<span class="shloka-line">कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">तावच्छशास क्षितिमेकचक्रा-</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">मेकातपत्रामजितेन पार्थः ॥ २० ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V20
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V21"></span>
| verse_text  = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं;कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।;तावच्छशास क्षितिमेकचक्रा-;मेकातपत्रामजितेन पार्थः ॥ २० ॥
<span class="shloka-line">तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं</span>
}}
<span class="shloka-line">वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन्</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V21
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V23"></span>
| verse_text  = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं;वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।;संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन्;सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥
<span class="shloka-line">अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः</span>
}}
<span class="shloka-line">कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V23
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V26"></span>
| verse_text  = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः;कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।;प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि;यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥
<span class="shloka-line">कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-</span>
}}
<span class="shloka-line">पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">आसात उर्व्याः कुशलं विधाय</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V26
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V27"></span>
| verse_text  = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-;पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।;आसात उर्व्याः कुशलं विधाय;कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥
<span class="shloka-line">कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो</span>
}}
<span class="shloka-line">भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V27
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V29"></span>
| verse_text  = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो;भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।;यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति;वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥
<span class="shloka-line">कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-</span>
}}
<span class="shloka-line">दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V29
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V37"></span>
| verse_text  = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-;दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।;यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो;नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥
<span class="shloka-line">किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी</span>
}}
<span class="shloka-line">भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V37
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S01_V44"></span>
| verse_text  = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी;भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।;यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे;मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥
<span class="shloka-line">अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय</span>
}}
<span class="shloka-line">कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S01_V44
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S02_V13"></span>
| verse_text  = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय;कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।;न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं;परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥
<span class="shloka-line">यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये</span>
}}
<span class="shloka-line">निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">कार्त्स्न्येन चात्रोपगतं विधातु-</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">रर्वाक् सृतौ कौशलमित्यमन्यत ॥ १३ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S02_V13
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S02_V24"></span>
| verse_text  = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये;निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।;कार्त्स्न्येन चात्रोपगतं विधातु-;रर्वाक् सृतौ कौशलमित्यमन्यत ॥ १३ ॥
<span class="shloka-line">मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे</span>
}}
<span class="shloka-line">संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">ये संयुगेऽचक्षत तार्क्षपुत्र-</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">स्यांसे सुनाभायुधमापतन्तम् ॥ २४ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S02_V24
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V03"></span>
| verse_text  = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे;संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।;ये संयुगेऽचक्षत तार्क्षपुत्र-;स्यांसे सुनाभायुधमापतन्तम् ॥ २४ ॥
<span class="shloka-line">समाहुता भीष्मककन्यया ये</span>
}}
<span class="shloka-line">श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">जह्रे पदं मूधर्ि्न दधत् सुपर्णः ॥ ३ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S03_V03
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V09"></span>
| verse_text  = समाहुता भीष्मककन्यया ये
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = समाहुता भीष्मककन्यया ये;श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।;गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं;जह्रे पदं मूधर्ि्न दधत् सुपर्णः ॥ ३ ॥
<span class="shloka-line">तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C03
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V19"></span>
| verse_id    = BTN_C03_S03_V09
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।</span>
| verse_text  = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।
<span class="shloka-line">कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥</span>
| verse_lines  = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।;एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V22"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C03
<span class="shloka-line">तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।</span>
| verse_id    = BTN_C03_S03_V19
<span class="shloka-line">गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।
</div>
| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।;कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V23"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C03
</div>
| verse_id    = BTN_C03_S03_V22
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V25"></span>
| verse_text  = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।;गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥
<span class="shloka-line">ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C03
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C03_S03_V26"></span>
| verse_id    = BTN_C03_S03_V23
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।</span>
| verse_text  = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।
<span class="shloka-line">तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥</span>
| verse_lines  = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।;को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class=
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।
| verse_lines  = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।;ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।
| verse_lines  = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।;तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।
| verse_lines  = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।;हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।
| verse_lines  = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।;गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उद्धव उवाच–
| verse_lines  = उद्धव उवाच–;भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।;सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।
| verse_lines  = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।;बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।
| verse_lines  = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।;पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच–
| verse_lines  = राजोवाच–;निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-;ष्वधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः ।;स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद्;हरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शुक उवाच–
| verse_lines  = शुक उवाच–;ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।;संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।
| verse_lines  = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।;अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S05_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = परावरेषां भगवन् कृतानि
| verse_lines  = परावरेषां भगवन् कृतानि;श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् ।;न तृप्नुमः कर्णसुखावहानां;तेषामृते कृष्णकथामृतौघात् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S05_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां
| verse_lines  = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां;सखाऽपि ते भारतमाह कृष्णः ।;यस्मिन् नृणां ग्राम्यसुखानुवादै;र्मतिर्गृहीता न हरेः कथायाम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S05_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना
| verse_lines  = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना;विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः ।;हरेः सदाऽनुस्मृतिनिर्वृतस्य;समस्तदुःखाप्ययमाशु धत्ते ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मैत्रेय उवाच–
| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।;आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।
| verse_lines  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।;मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।
| verse_lines  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।;आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।
| verse_lines  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।;तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।
| verse_lines  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।;ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
| verse_lines  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
| verse_lines  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।
| verse_lines  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।;नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-
| verse_lines  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-;स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।;आत्मल्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि-;च्छायांशविद्यामत आश्रयेम ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-
| verse_lines  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-;श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।;यच्चाघमर्षो द्युसरिद्धरायाः;परं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-
| verse_lines  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-;बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।;त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति;तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य
| verse_lines  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य;त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।;सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं;न शक्नुमस्तत् प्रतिकर्तवे ते ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे
| verse_lines  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे;बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।;त्वं नः स चक्षुः परिदेहि शक्ता;देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋषिरुवाच–
| verse_lines  = ऋषिरुवाच–;इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।;प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशम्य गिरमीश्वरः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।
| verse_lines  = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।;त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।
| verse_lines  = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।;भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
|
== चतुर्थस्कन्धः ==
== चतुर्थस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V01"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">मैत्रेय उवाच–</span>
| chapter_id  = BTN_C04
<span class="shloka-line">मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।</span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V01
<span class="shloka-line">आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = मैत्रेय उवाच–
</div>
| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।;आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V20"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C04
</div>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V20
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V21"></span>
| verse_text  = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।;प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
<span class="shloka-line">तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।</span>
}}
<span class="shloka-line">निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C04
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V22"></span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V21
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।</span>
| verse_text  = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।
<span class="shloka-line">वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥</span>
| verse_lines  = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।;निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V30"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C04
<span class="shloka-line">देवा ऊचुः–</span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V22
<span class="shloka-line">यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥</span>
| verse_text  = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।
</div>
| verse_lines  = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।;वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V33"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C04
<span class="shloka-line">दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V30
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = देवा ऊचुः–
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V52"></span>
| verse_lines  = देवा ऊचुः–;यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।;तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C04
</div>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V33
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V55"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।
<span class="shloka-line">नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।</span>
| verse_lines  = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।;दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V56"></span>
| chapter_id  = BTN_C04
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C04_S01_V52
<span class="shloka-line">देवा ऊचुः–</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं</span>
| verse_text  = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।
<span class="shloka-line">खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय ।</span>
| verse_lines  = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।;मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
<span class="shloka-line">एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाऽद्य</span>
}}
<span class="shloka-line">प्रादुश्चकार पुरुषाय नमः परस्मै ॥ ५६ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C04
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V59"></span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V55
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।</span>
| verse_text  = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।
<span class="shloka-line">भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥</span>
| verse_lines  = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।;देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S01_V66"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C04
<span class="shloka-line">पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।</span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V56
<span class="shloka-line">अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = देवा ऊचुः–
</div>
| verse_lines  = देवा ऊचुः–;यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं;खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय ।;एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाऽद्य;प्रादुश्चकार पुरुषाय नमः परस्मै ॥ ५६ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S02_V22"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">नन्दिरुवाच–</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।</span>
| chapter_id  = BTN_C04
<span class="shloka-line">द्रुह्यत्यज्ञः पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २२ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V59
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S02_V23"></span>
| verse_lines  = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।;भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C04
</div>
| verse_id    = BTN_C04_S01_V66
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S02_V24"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।
<span class="shloka-line">बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।</span>
| verse_lines  = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।;अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥
<span class="shloka-line">स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C04_S02_V25"></span>
| chapter_id  = BTN_C04
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C04_S02_V22
<span class="shloka-line">विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।</span>
| verse_type  = shloka
<span
| verse_text  = नन्दिरुवाच–
| verse_lines  = नन्दिरुवाच–;य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।;द्रुह्यत्यज्ञः पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।
| verse_lines  = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।;कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।
| verse_lines  = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।;स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।
| verse_lines  = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।;संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।
| verse_lines  = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।;मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं
| verse_lines  = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं;यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।;सत्त्वं च यस्मिन् भगवान् वासुदेवो;ह्यधोक्षजो मे मनसा विधीयते ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S04_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-
| verse_lines  = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-;र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः ।;लोकस्य यद् वर्षति चाशिषोऽर्थिनः;तस्मै भवान् द्रुह्यति विश्वबन्धवे ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S04_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये
| verse_lines  = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये;ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटाः श्मशाने ।;तन्माल्यभस्मनृकपाल्यवसत्पिशाचै-;र्ये मूर्धभिर्दधति तच्चरणावसृष्टम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S04_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत
| verse_lines  = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत;वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् ।;विरोधि तद् यौगपदेककर्तरि;द्वयं यथाऽऽब्रह्मणि कर्म नर्च्छति ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S05_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं
| verse_lines  = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं;जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् ।;ददर्श देहे हतकल्मषा सती;सद्यः प्रजज्वाल समाधिजाग्निना ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।
| verse_lines  = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।;छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।
| verse_lines  = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।;विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।
| verse_lines  = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।;यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।
| verse_lines  = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।;तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।
| verse_lines  = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।;नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये
| verse_lines  = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये;ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् ।;विदुः प्रमाणं बलवीर्ययोर्वा;तस्यात्मतन्त्रस्य क उद्विधित्सेत् ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।
| verse_lines  = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।;ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं
| verse_lines  = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं;सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्घ्रि
== पञ्चमस्कन्धः ==
== पञ्चमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S01_V19"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।</span>
| verse_id    = BTN_C05_S01_V19
<span class="shloka-line">भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिसृष्टान्</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">विमुक्तसङ्गः प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥</span>
| verse_text  = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-
</div>
| verse_lines  = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-;दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।;भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिसृष्टान्;विमुक्तसङ्गः प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S01_V31"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S01_V31
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S02_V08"></span>
| verse_lines  = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्;यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थे</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">किं वा मृगान् मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ८ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S02_V08
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S03_V14"></span>
| verse_lines  = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले;मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।;विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थे;किं वा मृगान् मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ८ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S03_V14
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S04_V03"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि
<span class="shloka-line">यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः</span>
| verse_lines  = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि;भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥
<span class="shloka-line">प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V05"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S04_V03
<span class="shloka-line">पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥</span>
| verse_text  = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः
</div>
| verse_lines  = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः;प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V06"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V05
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V08"></span>
| verse_lines  = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।;तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V10"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।
<span class="shloka-line">हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।</span>
| verse_lines  = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।;प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥
<span class="shloka-line">सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V13"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S05_V08
<span class="shloka-line">सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।</span>
| verse_text  = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।
<span class="shloka-line">योगेन धृत्युद्भवसत्वयुक्तो</span>
| verse_lines  = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।;यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥
<span class="shloka-line">लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V20"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S05_V10
<span class="shloka-line">तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥</span>
| verse_text  = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।
</div>
| verse_lines  = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।;सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V22"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V13
<span class="shloka-line">भवः परः सोथ विरिञ्चिवीर्यः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स मत्परोहं द्विजदेवदेवः ॥ २२ ॥</span>
| verse_text  = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन
</div>
| verse_lines  = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन;ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।;योगेन धृत्युद्भवसत्वयुक्तो;लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S05_V26"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।</span>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V20
<span class="shloka-line">सम्भावितव्यानि पदेपदे वो</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">विविक्तदृष्टिस्तदुतार्हणं मे ॥ २६ ॥</span>
| verse_text  = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।
</div>
| verse_lines  = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।;अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V01"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">राजोवाच–</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि</span>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V22
<span class="shloka-line">भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो
</div>
| verse_lines  = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो;दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।;भवः परः सोथ विरिञ्चिवीर्यः;स मत्परोहं द्विजदेवदेवः ॥ २२ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V03"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">तथा चोक्तम्–</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V26
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V04"></span>
| verse_lines  = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-;श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।;सम्भावितव्यानि पदेपदे वो;विविक्तदृष्टिस्तदुतार्हणं मे ॥ २६ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V01
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V05"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = राजोवाच–
<span class="shloka-line">कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।</span>
| verse_lines  = राजोवाच–;न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि;भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥
<span class="shloka-line">कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V06"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S06_V03
<span class="shloka-line">अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं</span>
| verse_text  = तथा चोक्तम्–
<span class="shloka-line">जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥</span>
| verse_lines  = तथा चोक्तम्–;न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।;यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V07"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V04
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V08"></span>
| verse_lines  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।;योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V09"></span>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V05
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥</span>
| verse_text  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।
</div>
| verse_lines  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।;कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V10"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V06
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V11"></span>
| verse_text  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां;साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं;जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥
<span class="shloka-line">येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V12"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S06_V07
<span class="shloka-line">तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
</div>
| verse_lines  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V14"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः</span>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V08
<span class="shloka-line">कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
</div>
| verse_lines  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V16"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां</span>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V09
<span class="shloka-line">महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
</div>
| verse_lines  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V18"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V10
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S06_V19"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
<span class="shloka-line">राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां</span>
| verse_lines  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
<span class="shloka-line">देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V11
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S07_V13"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">परो रजाः सवितर्जातवेदो</span>
| verse_lines  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।</span>
}}
<span class="shloka-line">स्वरेतसाऽदः पुनराविश्य चष्टे</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">हंसं गृध्राणामृषभं सङ्गृणीमः ॥ १३ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V12
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S10_V09"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
<span class="shloka-line">एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥</span>
| verse_lines  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S10_V10"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">ब्राह्मण उवाच–</span>
| verse_id    = BTN_C05_S06_V14
<span class="shloka-line">त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः ।</span>
| verse_text  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या
<span class="shloka-line">गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा</span>
| verse_lines  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या;द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।;गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः;कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥
<span class="shloka-line">पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S10_V11"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S06_V16
<span class="shloka-line">स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।</span>
| verse_text  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-
<span class="shloka-line">निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च</span>
| verse_lines  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-;न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।;यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां;महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥
<span class="shloka-line">देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S10_V12"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S06_V18
<span class="shloka-line">जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।</span>
| verse_text  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
<span class="shloka-line">स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र</span>
| verse_lines  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
<span class="shloka-line">तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S10_V13"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S06_V19
<span class="shloka-line">विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।</span>
| verse_text  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां
<span class="shloka-line">क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य-</span>
| verse_lines  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां;देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।;अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो;मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥
<span class="shloka-line">मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S10_V26"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S07_V13
<span class="shloka-line">न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।</span>
| verse_text  = परो रजाः सवितर्जातवेदो
<span class="shloka-line">महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग्</span>
| verse_lines  = परो रजाः सवितर्जातवेदो;वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।;स्वरेतसाऽदः पुनराविश्य चष्टे;हंसं गृध्राणामृषभं सङ्गृणीमः ॥ १३ ॥
<span class="shloka-line">धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V02"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S10_V09
<span class="shloka-line">तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।</span>
| verse_text  = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
<span class="shloka-line">न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः</span>
| verse_lines  = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
<span class="shloka-line">प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V05"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S10_V10
<span class="shloka-line">स वासनात्मा विषयोपरक्तो</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।</span>
| verse_text  = ब्राह्मण उवाच–
<span class="shloka-line">चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-</span>
| verse_lines  = ब्राह्मण उवाच–;त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं;भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः ।;गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा;पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥
<span class="shloka-line">मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V06"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S10_V11
<span class="shloka-line">दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।</span>
| verse_text  = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च
<span class="shloka-line">आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा</span>
| verse_lines  = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च;क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।;निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च;देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V07"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S10_V12
<span class="shloka-line">तावानयं व्यवहारः सदा वै</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।</span>
| verse_text  = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-
<span class="shloka-line">तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति</span>
| verse_lines  = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-;न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।;स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र;तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥
<span class="shloka-line">गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V08"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S10_V13
<span class="shloka-line">गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।</span>
| verse_text  = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च
<span class="shloka-line">यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो</span>
| verse_lines  = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च;पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।;क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य-;मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥
<span class="shloka-line">स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S10_V26
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V09"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य
<span class="shloka-line">पदं विषयम् ।</span>
| verse_lines  = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य;साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।;महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग्;धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥
<span class="shloka-line">एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-</span>
}}
<span class="shloka-line">राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V02
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V11"></span>
| verse_text  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-;वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।;न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः;प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥
<span class="shloka-line">गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि</span>
}}
<span class="shloka-line">विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">एकादशं स्वीकरणं ममेति</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V05
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V12"></span>
| verse_text  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो;गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।;चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-;मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥
<span class="shloka-line">द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-</span>
}}
<span class="shloka-line">रेकादशामी मनसो विकाराः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">सहस्रशः शतशः कोटिशश्च</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V06
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V14"></span>
| verse_text  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं;कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।;आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा;स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥
<span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः</span>
}}
<span class="shloka-line">साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">नारायणो भगवान्वासुदेवः</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V07
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S11_V18"></span>
| verse_text  = तावानयं व्यवहारः सदा वै
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तावानयं व्यवहारः सदा वै;क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।;तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति;गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥
<span class="shloka-line">भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-</span>
}}
<span class="shloka-line">मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V08
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V05"></span>
| verse_text  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः;क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।;यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो;स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।;पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं;बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥
<span class="shloka-line">ब्राह्मण उवाच–</span>
}}
<span class="shloka-line">अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">तस्यापि चाङ्घ्र्योरधि गुल्फजङ्घा-</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः ॥ ५ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V09
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = पदं विषयम् ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V06"></span>
| verse_lines  = पदं विषयम् ।;एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-;राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।;मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां;वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">राजाऽस्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः ॥ ६ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V11
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V07"></span>
| verse_lines  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि;विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।;एकादशं स्वीकरणं ममेति;मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">जनस्य गोप्तेति विकत्थमानो</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">न शोभसे वृद्धसभासु दुष्टः ॥ ७ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V12
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V08"></span>
| verse_lines  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-;रेकादशामी मनसो विकाराः ।;सहस्रशः शतशः कोटिशश्च;क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">यदि क्षितावेव चराचरस्य</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमात्रं</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">निरूप्यतां तत्क्रिययानुतिष्ठन् ॥ ८ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V14
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V09"></span>
| verse_lines  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः;साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।;नारायणो भगवान्वासुदेवः;स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मसन्निधानं परमाणवो ये ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">अविद्यया मनसा कल्पितास्ते</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S11_V18
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V10"></span>
| verse_lines  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-;मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।;गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो;जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म-</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">नाम््नयाऽजयाऽवैहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V05
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = ब्राह्मण उवाच–
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S12_V11"></span>
| verse_lines  = ब्राह्मण उवाच–;अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां;यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।;तस्यापि चाङ्घ्र्योरधि गुल्फजङ्घा-;जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः ॥ ५ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दवाच्यं</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V06
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S13_V26"></span>
| verse_lines  = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां;सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।;यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो;राजाऽस्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः ॥ ६ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मतः ॥ २६॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V07
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S13_V29"></span>
| verse_text  = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-;र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।;जनस्य गोप्तेति विकत्थमानो;न शोभसे वृद्धसभासु दुष्टः ॥ ७ ॥
<span class="shloka-line">यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय</span>
}}
<span class="shloka-line">योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">नारायणाय हरये नम इत्युदारं</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">गायन्मृगत्वमपि यः समुदाजहार ॥ २९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V08
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S15_V07"></span>
| verse_text  = यदि क्षितावेव चराचरस्य
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = यदि क्षितावेव चराचरस्य;विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।;तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमात्रं;निरूप्यतां तत्क्रिययानुतिष्ठन् ॥ ८ ॥
<span class="shloka-line">तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।</span>
}}
<span class="shloka-line">गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">र्यज्वाभिमानी बहुविद्धर्मगोप्ता ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">सदागतश्रीः सदसस्पतिः सतां</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">सत्सेवकोऽन्यो भगवत्कलामृते ॥ ७ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V09
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S16_V29"></span>
| verse_lines  = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-;मसन्निधानं परमाणवो ये ।;अविद्यया मनसा कल्पितास्ते;येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S17_V01"></span>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V10
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span>
| verse_text  = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-
<span class="shloka-line">तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो</span>
| verse_lines  = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-;दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।;द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म-;नाम््नयाऽजयाऽवैहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥
<span class="shloka-line">वामपादाङ्गुष्ठ-नखनिर्भिन्नोर्ध्वाण्डकटाहविवरेणान्तःप्रविष्टा या बाह्यजलधारा</span>
}}
<span class="shloka-line">तच्चरणपङ्कजावनेजनारुणकिञ्जल्कोपरञ्जिताखिलजगदघमलापहोपस्पर्शनामला</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">साक्षाद्भगवत्पदीत्यनुपलक्षितवचोभिरभिधीय-मानातिमहता कालेन युगसहस्रोपलक्षणेन दिवो</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">मूर्धन्यवततार यत्तद्विष्णुपदमाहुः ॥ १ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S12_V11
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S17_V15"></span>
| verse_text  = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-;मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।;प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दवाच्यं;यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S17_V16"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S13_V26
<span class="shloka-line">भव उवाच–</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥</span>
| verse_text  = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।
</div>
| verse_lines  = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।;आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।;नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मतः ॥ २६॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V05"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते</span>
| chapter_id  = BTN_C05
<span class="shloka-line">ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C05_S13_V29
<span class="shloka-line">युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुनि ॥ ५ ॥</span>
| verse_text  = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय
</div>
| verse_lines  = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय;योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।;नारायणाय हरये नम इत्युदारं;गायन्मृगत्वमपि यः समुदाजहार ॥ २९ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V15"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S15_V07
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V17"></span>
| verse_text  = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।;गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-;र्यज्वाभिमानी बहुविद्धर्मगोप्ता ।;सदागतश्रीः सदसस्पतिः सतां;सत्सेवकोऽन्यो भगवत्कलामृते ॥ ७ ॥
<span class="shloka-line">तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V27"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S16_V29
<span class="shloka-line">यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।</span>
| verse_text  = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
<span class="shloka-line">पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पदः</span>
| verse_lines  = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
<span class="shloka-line">सरीसृपस्थास्नु यदत्र दृश्यते ॥ २७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V31"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S17_V01
<span class="shloka-line">यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।</span>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
<span class="shloka-line">सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना-</span>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो;वामपादाङ्गुष्ठ-नखनिर्भिन्नोर्ध्वाण्डकटाहविवरेणान्तःप्रविष्टा या बाह्यजलधारा;तच्चरणपङ्कजावनेजनारुणकिञ्जल्कोपरञ्जिताखिलजगदघमलापहोपस्पर्शनामला;साक्षाद्भगवत्पदीत्यनुपलक्षितवचोभिरभिधीय-मानातिमहता कालेन युगसहस्रोपलक्षणेन दिवो;मूर्धन्यवततार यत्तद्विष्णुपदमाहुः ॥ १ ॥
<span class="shloka-line">त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V32"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S17_V15
<span class="shloka-line">जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।</span>
| verse_text  = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥
<span class="shloka-line">द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्र-</span>
| verse_lines  = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥
<span class="shloka-line">द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः ॥ ३२ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V33"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S17_V16
<span class="shloka-line">यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।</span>
| verse_text  = भव उवाच–
<span class="shloka-line">सङ्ख्या यया तत्त्वदृशा विनीयते</span>
| verse_lines  = भव उवाच–;ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥
<span class="shloka-line">तस्मै नमः सांख्यनिदर्शनाय हि ॥ ३३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V36"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S18_V05
<span class="shloka-line">यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।</span>
| verse_text  = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते
<span class="shloka-line">मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो</span>
| verse_lines  = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते;ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।;युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे;सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुनि ॥ ५ ॥
<span class="shloka-line">गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S18_V37"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S18_V15
<span class="shloka-line">द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।</span>
| verse_text  = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥
<span class="shloka-line">तथैव तत्रातिशयात्मबुद्धिभि-</span>
| verse_lines  = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥
<span class="shloka-line">र्निरस्तमायाकृतये नमो नमः ॥ ३७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S19_V14"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S18_V17
<span class="shloka-line">यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।</span>
| verse_text  = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥
<span class="shloka-line">शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्यया-</span>
| verse_lines  = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥
<span class="shloka-line">द्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S19_V15"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S18_V27
<span class="shloka-line">तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।</span>
| verse_text  = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा
<span class="shloka-line">भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां</span>
| verse_lines  = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा;हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।;पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पदः;सरीसृपस्थास्नु यदत्र दृश्यते ॥ २७ ॥
<span class="shloka-line">विधेहि योगं त्वयि नः सुभावितम् ॥ इति ॥ १५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S19_V28"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S18_V31
<span class="shloka-line">यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।</span>
| verse_text  = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं
<span class="shloka-line">तेनाब्जनाभस्मृतिजन्मनः स्या-</span>
| verse_lines  = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं;अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।;सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना-;त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥
<span class="shloka-line">द्वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S20_V05"></span>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C05_S18_V32
<span class="shloka-line">प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं
</div>
| verse_lines  = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं;चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।;द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्र-;द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः ॥ ३२ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S20_V24"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S18_V33
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S22_V32"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-
<span class="shloka-line">ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं</span>
| verse_lines  = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-;रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।;सङ्ख्या यया तत्त्वदृशा विनीयते;तस्मै नमः सांख्यनिदर्शनाय हि ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">नमस्यतः स्तुवतो नश्यते वै</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">स्वयं त्रिकालं कृतमाशु पापम् ॥ ३२ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C05
</div>
| verse_id    = BTN_C05_S18_V36
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C05_S23_V40"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो
<span class="shloka-line">तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥</span>
| verse_lines  = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो;गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।;मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो;गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-
| verse_lines  = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-;र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।;तथैव तत्रातिशयात्मबुद्धिभि-;र्निरस्तमायाकृतये नमो नमः ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S19_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः
| verse_lines  = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः;सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।;शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्यया-;द्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S19_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां
| verse_lines  = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां;त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।;भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां;विधेहि योगं त्वयि नः सुभावितम् ॥ इति ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S19_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं
| verse_lines  = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं;स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।;तेनाब्जनाभस्मृतिजन्मनः स्या-;द्वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S20_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
| verse_lines  = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S20_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥
| verse_lines  = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S22_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं
| verse_lines  = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं;रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।;नमस्यतः स्तुवतो नश्यते वै;स्वयं त्रिकालं कृतमाशु पापम् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S23_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
| verse_lines  = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
}}
<span id="gr-C6" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="षष्ठस्कन्धः"></span>
== षष्ठस्कन्धः ==
== षष्ठस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S01_V40"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यमदूता ऊचुः–</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S01_V40
<span class="shloka-line">वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = यमदूता ऊचुः–
</div>
| verse_lines  = यमदूता ऊचुः–;वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।;वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S02_V14"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S02_V14
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S02_V52"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
<span class="shloka-line">म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।</span>
| verse_lines  = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
<span class="shloka-line">अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S03_V12"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S02_V52
<span class="shloka-line">यम उवाच–</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च</span>
| verse_text  = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।
<span class="shloka-line">ओतं प्रोतं पटवद् यत्र विश्वम् ।</span>
| verse_lines  = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।;अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥
<span class="shloka-line">यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा</span>
}}
<span class="shloka-line">नस्योतवद् यस्य वशे च लोकः ॥ १२ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V24"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S03_V12
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः</span>
| verse_text  = यम उवाच–
<span class="shloka-line">सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।</span>
| verse_lines  = यम उवाच–;परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च;ओतं प्रोतं पटवद् यत्र विश्वम् ।;यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा;नस्योतवद् यस्य वशे च लोकः ॥ १२ ॥
<span class="shloka-line">गुणो यथा गुणिनोऽव्यक्तदृष्टि-</span>
}}
<span class="shloka-line">स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V25"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V24
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा</span>
| verse_text  = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः
<span class="shloka-line">नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।</span>
| verse_lines  = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः;सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।;गुणो यथा गुणिनोऽव्यक्तदृष्टि-;स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥
<span class="shloka-line">सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो</span>
}}
<span class="shloka-line">न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V26"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V25
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यदोपरामो मनसो नामरूप-</span>
| verse_text  = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
<span class="shloka-line">रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।</span>
| verse_lines  = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा;नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।;सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो;न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥
<span class="shloka-line">य ईयते केवलया स्वसंस्थया</span>
}}
<span class="shloka-line">हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V27"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V26
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं</span>
| verse_text  = यदोपरामो मनसो नामरूप-
<span class="shloka-line">स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।</span>
| verse_lines  = यदोपरामो मनसो नामरूप-;रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।;य ईयते केवलया स्वसंस्थया;हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६ ॥
<span class="shloka-line">वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं</span>
}}
<span class="shloka-line">मनीषया निष्कृषन्तीह गूढम् ॥ २७ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V28"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V27
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स वै ममाशेषविशेषमाया-</span>
| verse_text  = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं
<span class="shloka-line">निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।</span>
| verse_lines  = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं;स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।;वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं;मनीषया निष्कृषन्तीह गूढम् ॥ २७ ॥
<span class="shloka-line">स सर्वनामा स च विश्वरूपः</span>
}}
<span class="shloka-line">प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V29"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V28
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं</span>
| verse_text  = स वै ममाशेषविशेषमाया-
<span class="shloka-line">धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।</span>
| verse_lines  = स वै ममाशेषविशेषमाया-;निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।;स सर्वनामा स च विश्वरूपः;प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥
<span class="shloka-line">मा भूत् स्वरूपं गुणरूपबृंहितं</span>
}}
<span class="shloka-line">स वै गुणापायनिसर्गलक्षणः ॥ २९ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V30"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V29
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै</span>
| verse_text  = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
<span class="shloka-line">यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।</span>
| verse_lines  = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं;धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।;मा भूत् स्वरूपं गुणरूपबृंहितं;स वै गुणापायनिसर्गलक्षणः ॥ २९ ॥
<span class="shloka-line">परावरेषां परमं प्राक् स्वसिद्धं</span>
}}
<span class="shloka-line">तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V32"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V30
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-</span>
| verse_text  = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
<span class="shloka-line">रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।</span>
| verse_lines  = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै;यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।;परावरेषां परमं प्राक् स्वसिद्धं;तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥
<span class="shloka-line">अपेक्षितं किञ्चन सांख्ययोगयोः</span>
}}
<span class="shloka-line">समं परं ह्यनुकूलं बृहत् तत् ॥ ३२ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V33"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V32
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-</span>
| verse_text  = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-
<span class="shloka-line">मनामरूपो भगवाननन्तः ।</span>
| verse_lines  = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-;रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।;अपेक्षितं किञ्चन सांख्ययोगयोः;समं परं ह्यनुकूलं बृहत् तत् ॥ ३२ ॥
<span class="shloka-line">नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि-</span>
}}
<span class="shloka-line">र्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदताम् ॥ ३३ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V34"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V33
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां</span>
| verse_text  = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-
<span class="shloka-line">यथाशयं देहगतो विभाति ।</span>
| verse_lines  = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-;मनामरूपो भगवाननन्तः ।;नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि-;र्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदताम् ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">यथाऽनिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं</span>
}}
<span class="shloka-line">स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V45"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V34
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।</span>
| verse_text  = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
<span class="shloka-line">विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥</span>
| verse_lines  = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां;यथाशयं देहगतो विभाति ।;यथाऽनिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं;स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V46"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V45
<span class="shloka-line">अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।
</div>
| verse_lines  = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।;विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V47"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V46
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S04_V48"></span>
| verse_text  = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।;अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥
<span class="shloka-line">मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।</span>
}}
<span class="shloka-line">यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S08_V17"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V47
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-</span>
| verse_text  = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।
<span class="shloka-line">द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।</span>
| verse_lines  = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।;संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥
<span class="shloka-line">देवर्षिवर्यः पुरुषान्तरार्चनात्</span>
}}
<span class="shloka-line">कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S08_V31"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V48
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।</span>
| verse_text  = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।
<span class="shloka-line">सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥</span>
| verse_lines  = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।;यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S08_V32"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S08_V17
<span class="shloka-line">भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-
</div>
| verse_lines  = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-;द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।;देवर्षिवर्यः पुरुषान्तरार्चनात्;कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S08_V33"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S08_V31
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S08_V36"></span>
| verse_text  = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।;सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥
<span class="shloka-line">एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।</span>
}}
<span class="shloka-line">पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S08_V37"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S08_V32
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।</span>
| verse_text  = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।
<span class="shloka-line">राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥</span>
| verse_lines  = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।;भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V20"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">देवा ऊचुः–</span>
| verse_id    = BTN_C06_S08_V33
<span class="shloka-line">वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्तः ।</span>
| verse_text  = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।
<span class="shloka-line">हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ</span>
| verse_lines  = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।;पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">बिभेति यस्मादरणं ततो नः ॥ २० ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V23"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S08_V36
<span class="shloka-line">पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।</span>
| verse_text  = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।
<span class="shloka-line">एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार</span>
| verse_lines  = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।;पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
<span class="shloka-line">तस्माद् भयाद् येन स नोऽस्तु पारः ॥ २३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V24"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S08_V37
<span class="shloka-line">य एक ईशो निजमायया नः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।</span>
| verse_text  = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।
<span class="shloka-line">वयं च यस्यापि पुरः समेताः</span>
| verse_lines  = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।;राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
<span class="shloka-line">पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V28"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S09_V20
<span class="shloka-line">आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥</span>
| verse_text  = देवा ऊचुः–
</div>
| verse_lines  = देवा ऊचुः–;वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका;ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्तः ।;हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ;बिभेति यस्मादरणं ततो नः ॥ २० ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V30"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">देवा ऊचुः–</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V23
<span class="shloka-line">नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-
</div>
| verse_lines  = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-;स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।;एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार;तस्माद् भयाद् येन स नोऽस्तु पारः ॥ २३ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V31"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V24
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V33"></span>
| verse_text  = य एक ईशो निजमायया नः
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = य एक ईशो निजमायया नः;ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।;वयं च यस्यापि पुरः समेताः;पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥
<span class="shloka-line">अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण</span>
}}
<span class="shloka-line">स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">वाव न विदामः ।न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिगणितगुणगण ईश्वर अनवगाह्य-माहात्म्ये</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">अर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्तःकरणदुरवग्रहवादिनां च</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">विवादानवसरे उपरतसमस्तमाया-मये केवलस्वात्ममायामन्तर्धाय को नु दुर्घट इव भवति ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V28
<span class="shloka-line">स्वरूपद्वयाभावात् समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् । स एव हि पुनः सर्ववस्तुषु वस्तुस्वरूपः सर्वेश्वरः सकलजगत्कारणकारणभूतः सर्वप्रत्यगात्मत्वात्</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषितः ।अथ ह वाव तव</span>
| verse_text  = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।
<span class="shloka-line">महिमामहामृतरससमुद्रविप्लुषाऽसकृल्लीढया स्व-मनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन</span>
| verse_lines  = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।;पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥
<span class="shloka-line">विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासाः परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि</span>
}}
<span class="shloka-line">सर्वात्मनि निरन्तरनिर्वृतमनसः कथमु ह वा एते मधुमथन पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृदः</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपरिवर्तः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयोऽभूवन्</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">दितिजदनुजादयश्चापि तेषामनुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रितजलचराकृतिभिः</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V30
<span class="shloka-line">यथाऽ-पराधं दण्डं दधर्थावतीर्य ॥ ३३ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = देवा ऊचुः–
</div>
| verse_lines  = देवा ऊचुः–;नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।;नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V35"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">सत्संग्रहाय भवपान्थनिजाश्रयाय</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V31
<span class="shloka-line">शश्वद् वरिष्ठगतये हरये नमस्ते ॥ ३५ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।
</div>
| verse_lines  = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।;नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V39"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V33
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V40"></span>
| verse_text  = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण;स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह;वाव न विदामः ।न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिगणितगुणगण ईश्वर अनवगाह्य-माहात्म्ये;अर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्तःकरणदुरवग्रहवादिनां च;विवादानवसरे उपरतसमस्तमाया-मये केवलस्वात्ममायामन्तर्धाय को नु दुर्घट इव भवति ।;स्वरूपद्वयाभावात् समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् । स एव हि पुनः सर्ववस्तुषु वस्तुस्वरूपः सर्वेश्वरः सकलजगत्कारणकारणभूतः सर्वप्रत्यगात्मत्वात्;सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषितः ।अथ ह वाव तव;महिमामहामृतरससमुद्रविप्लुषाऽसकृल्लीढया स्व-मनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन;विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासाः परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि;सर्वात्मनि निरन्तरनिर्वृतमनसः कथमु ह वा एते मधुमथन पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृदः;साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपरिवर्तः ।;त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयोऽभूवन्;दितिजदनुजादयश्चापि तेषामनुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रितजलचराकृतिभिः;यथाऽ-पराधं दण्डं दधर्थावतीर्य ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S09_V41"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V35
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।</span>
| verse_text  = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय
<span class="shloka-line">विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥</span>
| verse_lines  = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय;कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।;सत्संग्रहाय भवपान्थनिजाश्रयाय;शश्वद् वरिष्ठगतये हरये नमस्ते ॥ ३५ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S10_V06"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V39
<span class="shloka-line">यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।
</div>
| verse_lines  = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।;तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S12_V11"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">अविद्वानेवमात्मानं मन्यतेऽनीशमीश्वरम् ॥ ११ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V40
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S12_V33"></span>
| verse_lines  = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।;न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">न्यपातयत् तावदहर्गणेन</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">यो ज्योतिषामयने वार्त्रहत्ये ॥ ३३ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C06_S09_V41
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S13_V10"></span>
| verse_lines  = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।;विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S10_V06
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S13_V11"></span>
| verse_text  = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।;यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥
<span class="shloka-line">तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S12_V11
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S14_V05"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।
<span class="shloka-line">मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।</span>
| verse_lines  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।;शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।;अविद्वानेवमात्मानं मन्यतेऽनीशमीश्वरम् ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S14_V53"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S12_V33
<span class="shloka-line">अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।</span>
| verse_text  = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः
<span class="shloka-line">परे तु जीवत्यपरस्य या मृतिः</span>
| verse_lines  = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः;कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।;न्यपातयत् तावदहर्गणेन;यो ज्योतिषामयने वार्त्रहत्ये ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवं परः ॥ ५३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S14_V54"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S13_V10
<span class="shloka-line">न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।</span>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
<span class="shloka-line">यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये</span>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।;ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥
<span class="shloka-line">स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५४ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S14_V55"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S13_V11
<span class="shloka-line">त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।</span>
| verse_text  = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।
<span class="shloka-line">अञ्जस्तरेम भवताऽप्रजदुस्तरं यद्</span>
| verse_lines  = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।;ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं;सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५५ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S14_V56"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S14_V05
<span class="shloka-line">उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।</span>
| verse_text  = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।
<span class="shloka-line">सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो</span>
| verse_lines  = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।;सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
<span class="shloka-line">भुंक्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम् ॥ ५६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S14_V57"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S14_V53
<span class="shloka-line">नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।</span>
| verse_text  = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो
<span class="shloka-line">किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं</span>
| verse_lines  = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो;यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।;परे तु जीवत्यपरस्य या मृतिः;विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवं परः ॥ ५३ ॥
<span class="shloka-line">नीतोऽघृणेन न शृृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V14"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S14_V54
<span class="shloka-line">चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥</span>
| verse_text  = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः
</div>
| verse_lines  = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः;शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।;यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये;स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५४ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V16"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C06_S14_V55
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V17"></span>
| verse_lines  = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां;त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।;अञ्जस्तरेम भवताऽप्रजदुस्तरं यद्;ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५५ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S14_V56
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V18"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-
<span class="shloka-line">रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।</span>
| verse_lines  = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-;स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।;सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो;भुंक्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम् ॥ ५६ ॥
<span class="shloka-line">पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V19"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S14_V57
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।</span>
| verse_text  = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते
<span class="shloka-line">एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥</span>
| verse_lines  = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते;मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।;किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं;नीतोऽघृणेन न शृृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५७ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V25"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V14
<span class="shloka-line">एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।
</div>
| verse_lines  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।;मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V27"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V16
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V28"></span>
| verse_text  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।;अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
<span class="shloka-line">दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः</span>
}}
<span class="shloka-line">कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V29"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V17
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।</span>
| verse_text  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।
<span class="shloka-line">देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥</span>
| verse_lines  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।;दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V30"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V18
<span class="shloka-line">द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।
</div>
| verse_lines  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।;पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।;ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S15_V36"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं</span>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V19
<span class="shloka-line">प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।
</div>
| verse_lines  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।;एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V09"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V25
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V11"></span>
| verse_text  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।;एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
<span class="shloka-line">नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V21"></span>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V27
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।</span>
| verse_text  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।
<span class="shloka-line">अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥</span>
| verse_lines  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।;गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V22"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V28
<span class="shloka-line">मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः
</div>
| verse_lines  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः;कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V29"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V29
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V31"></span>
| verse_text  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।;देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
<span class="shloka-line">तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S15_V30
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V51"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।
<span class="shloka-line">अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।</span>
| verse_lines  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।;द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
<span class="shloka-line">शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V52"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S15_V36
<span class="shloka-line">लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥</span>
| verse_text  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे
</div>
| verse_lines  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे;शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।;सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं;प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V54"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C06_S16_V09
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V56"></span>
| verse_lines  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।;आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S16_V11
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S16_V57"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।
<span class="shloka-line">यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।</span>
| verse_lines  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।;उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
<span class="shloka-line">ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S17_V13"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S16_V21
<span class="shloka-line">एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।</span>
| verse_text  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।
<span class="shloka-line">यः क्षत्रबन्धुः परिभूय सूरीन्</span>
| verse_lines  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।;अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
<span class="shloka-line">प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड््यः ॥ १३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S17_V22"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S16_V22
<span class="shloka-line">न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।</span>
| verse_text  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।
<span class="shloka-line">समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य</span>
| verse_lines  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।;मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
<span class="shloka-line">कुतोऽनुरागः कुत एव रोषः ॥ २२ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S17_V29"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S16_V29
<span class="shloka-line">देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥</span>
| verse_text  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।
</div>
| verse_lines  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।;जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S17_V30"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥</span>
| verse_id    = BTN_C06_S16_V31
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S17_V37"></span>
| verse_lines  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।;प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः;प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C06
</div>
| verse_id    = BTN_C06_S16_V51
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S19_V11"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।
<span class="shloka-line">तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।</span>
| verse_lines  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।;शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
<span class="shloka-line">त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S19_V12"></span>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C06_S16_V52
<span class="shloka-line">गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥</span>
| verse_text  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।
</div>
| verse_lines  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।;उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C06_S19_V13"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C06
<span class="shloka-line">यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।</span>
| verse_id    = BTN_C06_S16_V54
<span class="shloka-line">तथेमा उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिषः ॥ १३ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।
</div>
| verse_lines  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।;मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।
| verse_lines  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।;अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।
| verse_lines  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।;ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं
| verse_lines  = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं;जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।;यः क्षत्रबन्धुः परिभूय सूरीन्;प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड््यः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो
| verse_lines  = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो;न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।;समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य;कुतोऽनुरागः कुत एव रोषः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।
| verse_lines  = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।;सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।
| verse_lines  = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।;गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।
| verse_lines  = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।;मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S19_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।
| verse_lines  = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।;त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S19_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।
| verse_lines  = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।;त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S19_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।
| verse_lines  = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।;यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।;तथेमा उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिषः ॥ १३ ॥
}}
<span id="gr-C7" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="सप्तमस्कन्धः"></span>
== सप्तमस्कन्धः ==
== सप्तमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V06"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C07
<span class="shloka-line">स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V06
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V09"></span>
| verse_lines  = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।;स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C07
</div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V09
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V11"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।
<span class="shloka-line">कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥</span>
| verse_lines  = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।;विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V12"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C07
<span class="shloka-line">य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V11
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V20"></span>
| verse_lines  = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C07
</div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V12
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V26"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥
<span class="shloka-line">यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।</span>
| verse_lines  = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥
<span class="shloka-line">तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V27"></span>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C07_S01_V20
<span class="shloka-line">तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥</span>
| verse_text  = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।
</div>
| verse_lines  = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।;श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V28"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C07
<span class="shloka-line">न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V26
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V29"></span>
| verse_lines  = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।;तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C07
</div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V27
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C07_S01_V30"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।
<span class="shloka-line">एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे
| verse_lines  = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।;स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।
| verse_lines  = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।;न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।
| verse_lines  = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।;संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।
| verse_lines  = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।;वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।
| verse_lines  = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।;आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।
| verse_lines  = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।;सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।
| verse_lines  = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।;तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।
| verse_lines  = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।;पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।
| verse_lines  = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।;दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।
| verse_lines  = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।;भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।
| verse_lines  = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।;रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।
| verse_lines  = तावद्य
== अष्टमस्कन्धः ==
== अष्टमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S03_V03"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C08
<span class="shloka-line">योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C08_S03_V03
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V22"></span>
| verse_lines  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।;योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं</span>
| chapter_id  = BTN_C08
<span class="shloka-line">धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V22
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V27"></span>
| verse_lines  = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो;नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।;अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं;धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ</span>
| chapter_id  = BTN_C08
<span class="shloka-line">तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V27
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V28"></span>
| verse_lines  = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-;मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।;छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ;तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V28
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V30"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।
<span class="shloka-line">न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां</span>
| verse_lines  = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।;त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
<span class="shloka-line">यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">नमामि भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V30
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V33"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां
<span class="shloka-line">अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं</span>
| verse_lines  = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां;यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।;तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं;नमामि भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥
<span class="shloka-line">सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">लोकास्त्रयोऽथाखिललोकपालाः</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">प्रसीदतां ब्रह्म माविभूतिः ॥ ३३ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V33
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V34"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं
<span class="shloka-line">सोमं मनो यस्य समामनन्ति</span>
| verse_lines  = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं;सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।;लोकास्त्रयोऽथाखिललोकपालाः;प्रसीदतां ब्रह्म माविभूतिः ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।</span>
}}
<span class="shloka-line">ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V34
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V35"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = सोमं मनो यस्य समामनन्ति
<span class="shloka-line">अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा</span>
| verse_lines  = सोमं मनो यस्य समामनन्ति;दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।;ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥
<span class="shloka-line">जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।</span>
}}
<span class="shloka-line">अन्तः समुद्रे पचतः स्वधातून्</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३५ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V35
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S05_V36"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा
<span class="shloka-line">यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं</span>
| verse_lines  = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा;जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।;अन्तः समुद्रे पचतः स्वधातून्;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३५ ॥
<span class="shloka-line">त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">द्वारं च मुक्तेरमृतस्य मृत्योः</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३६ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V36
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S06_V39"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं
<span class="shloka-line">अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।</span>
| verse_lines  = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं;त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।;द्वारं च मुक्तेरमृतस्य मृत्योः;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३६ ॥
<span class="shloka-line">ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S07_V19"></span>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C08_S06_V39
<span class="shloka-line">तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।</span>
| verse_text  = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।
<span class="shloka-line">भीताः प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा</span>
| verse_lines  = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।;ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥
<span class="shloka-line">अरक्ष्यमाणाः शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S07_V20"></span>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C08_S07_V19
<span class="shloka-line">विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।</span>
| verse_text  = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो
<span class="shloka-line">आसीनमद्रावपवर्गहेतो-</span>
| verse_lines  = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो;विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।;भीताः प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा;अरक्ष्यमाणाः शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥
<span class="shloka-line">स्तपो जुषाणं स्तुतिभिः प्रणेमुः ॥ २० ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S07_V21"></span>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C08_S07_V20
<span class="shloka-line">प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या
</div>
| verse_lines  = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या;भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।;आसीनमद्रावपवर्गहेतो-;स्तपो जुषाणं स्तुतिभिः प्रणेमुः ॥ २० ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S07_V22"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S07_V21
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S08_V19"></span>
| verse_text  = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
<span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S08_V20"></span>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C08_S07_V22
<span class="shloka-line">धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।</span>
| verse_text  = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।
<span class="shloka-line">वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं</span>
| verse_lines  = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।;तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
<span class="shloka-line">न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ २० ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S08_V21"></span>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C08_S08_V19
<span class="shloka-line">क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।</span>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥
<span class="shloka-line">यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गलः</span>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥
<span class="shloka-line">सुमङ्गलः कश्चन काङ्क्षते हि माम् ॥ २१ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S08_V33"></span>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C08_S08_V20
<span class="shloka-line">अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥</span>
| verse_text  = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं
</div>
| verse_lines  = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं;त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।;वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं;न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ २० ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S08_V34"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C08
<span class="shloka-line">तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C08_S08_V21
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S08_V35"></span>
| verse_lines  = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं;क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।;यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गलः;सुमङ्गलः कश्चन काङ्क्षते हि माम् ॥ २१ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S09_V56"></span>
| verse_id    = BTN_C08_S08_V33
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह</span>
| verse_text  = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।
<span class="shloka-line">आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।</span>
| verse_lines  = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।;स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥
<span class="shloka-line">तल्लीलया गरुडमूधर्ि्न पतद् गृहीत्वा</span>
}}
<span class="shloka-line">तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीशः ॥ ५६ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S09_V57"></span>
| verse_id    = BTN_C08_S08_V34
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-</span>
| verse_text  = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।
<span class="shloka-line">च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।</span>
| verse_lines  = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।;तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥
<span class="shloka-line">आहत्य तिग्मगदयाऽहनदण्डजेन्द्रं</span>
}}
<span class="shloka-line">तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाऽऽद्यः ॥ ५७॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S19_V12"></span>
| verse_id    = BTN_C08_S08_V35
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।</span>
| verse_text  = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
<span class="shloka-line">तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥</span>
| verse_lines  = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S19_V13"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C08
<span class="shloka-line">एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।</span>
| verse_id    = BTN_C08_S09_V56
<span class="shloka-line">हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह
</div>
| verse_lines  = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह;आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।;तल्लीलया गरुडमूधर्ि्न पतद् गृहीत्वा;तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीशः ॥ ५६ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C08_S22_V20"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C08
</div>
| verse_id    = BTN_C08_S09_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-
| verse_lines  = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-;च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।;आहत्य तिग्मगदयाऽहनदण्डजेन्द्रं;तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाऽऽद्यः ॥ ५७॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S19_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।
| verse_lines  = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।;तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S19_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।
| verse_lines  = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।;हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S22_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
| verse_lines  = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
}}
<span id="gr-C9" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="नवमस्कन्धः"></span>
== नवमस्कन्धः ==
== नवमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S06_V84"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवंविधानेकगुणः स राजा</span>
| chapter_id  = BTN_C09
<span class="shloka-line">परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।</span>
| verse_id    = BTN_C09_S06_V84
<span class="shloka-line">क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥</span>
| verse_text  = एवंविधानेकगुणः स राजा
</div>
| verse_lines  = एवंविधानेकगुणः स राजा;परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।;क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं;यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S08_V90"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-</span>
| chapter_id  = BTN_C09
<span class="shloka-line">स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।</span>
| verse_id    = BTN_C09_S08_V90
<span class="shloka-line">जघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीय-</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९० ॥</span>
| verse_text  = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-
</div>
| verse_lines  = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-;स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।;जघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीय-;कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९० ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S08_V92"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं</span>
| chapter_id  = BTN_C09
<span class="shloka-line">वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।</span>
| verse_id    = BTN_C09_S08_V92
<span class="shloka-line">भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥ ९२ ॥</span>
| verse_text  = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं
</div>
| verse_lines  = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं;वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।;भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः;स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥ ९२ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S09_V15"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।</span>
| chapter_id  = BTN_C09
<span class="shloka-line">ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C09_S09_V15
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S09_V16"></span>
| verse_lines  = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।;ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C09
</div>
| verse_id    = BTN_C09_S09_V16
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S09_V17"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।
<span class="shloka-line">स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।</span>
| verse_lines  = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।;स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥
<span class="shloka-line">अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S09_V18"></span>
| chapter_id  = BTN_C09
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C09_S09_V17
<span class="shloka-line">तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥</span>
| verse_text  = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।
</div>
| verse_lines  = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।;अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S09_V19"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C09
<span class="shloka-line">स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C09_S09_V18
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S09_V23"></span>
| verse_lines  = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।;त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C09
</div>
| verse_id    = BTN_C09_S09_V19
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S14_V07"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।
<span class="shloka-line">वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।</span>
| verse_lines  = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।;स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥
<span class="shloka-line">वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S17_V38"></span>
| chapter_id  = BTN_C09
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C09_S09_V23
<span class="shloka-line">मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥</span>
| verse_text  = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।
</div>
| verse_lines  = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।;आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C09_S17_V39"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C09
<span class="shloka-line">व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C09_S14_V07
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।
| verse_lines  = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।;वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S17_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।
| verse_lines  = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।;त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S17_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।
| verse_lines  = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।;व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
}}
<span id="gr-C10" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="दशमस्कन्धः"></span>
== दशमस्कन्धः ==
== दशमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S01_V41"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं</span>
| chapter_id  = BTN_C10
<span class="shloka-line">मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।</span>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V41
<span class="shloka-line">दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥</span>
| verse_text  = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं
</div>
| verse_lines  = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं;मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।;दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्;प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S01_V42"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">यतो यतो धावति दैवचोदितं</span>
| chapter_id  = BTN_C10
<span class="shloka-line">मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।</span>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V42
<span class="shloka-line">गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥</span>
| verse_text  = यतो यतो धावति दैवचोदितं
</div>
| verse_lines  = यतो यतो धावति दैवचोदितं;मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।;गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ;प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S01_V43"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः</span>
| chapter_id  = BTN_C10
<span class="shloka-line">समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।</span>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V43
<span class="shloka-line">एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥</span>
| verse_text  = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः
</div>
| verse_lines  = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः;समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।;एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्;गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S01_V44"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C10
<span class="shloka-line">आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V44
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S01_V49"></span>
| verse_lines  = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।;आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः</span>
| chapter_id  = BTN_C10
<span class="shloka-line">शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V49
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S03_V17"></span>
| verse_lines  = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-;रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।;एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः;शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C10
</div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V17
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S03_V19"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।
<span class="shloka-line">ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं</span>
| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।;आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥
<span class="shloka-line">समाहितं शूरसुतेन देवी ।</span>
}}
<span class="shloka-line">दधार सर्वात्मकमात्मभूतं</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C10
</div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V19
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S03_V27"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं
<span class="shloka-line">ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥</span>
| verse_lines  = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं;समाहितं शूरसुतेन देवी ।;दधार सर्वात्मकमात्मभूतं;काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C10_S03_V28"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C10
<span class="shloka-line">एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-</span>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V27
<span class="shloka-line">श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">सप्तत्वगष्टविटपो नवाक्षो</span>
| verse_text  = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥
<span class="shloka-line"
| verse_lines  = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-
| verse_lines  = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-;श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।;सप्तत्वगष्टविटपो नवाक्षो;दशच्छदी द्विखगो ह्यादिवृक्षः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः
| verse_lines  = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः;स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।;त्वन्मायया संवृतचेतसस्त्वां;पश्यन्ति नाना न विपश्चितो ये ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
| verse_lines  = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न
| verse_lines  = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न;समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।;त्वत्पादपोतेन महत्कृतेन;कुर्वन्ति गोवत्सपदं भवाब्धिम् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्
| verse_lines  = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्;भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।;भवत्पदाम्भोरुहनावमत्र ते;निधाय याताः सदनुग्रहो भवान् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ
| verse_lines  = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ;शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।;वेदक्रियायोगतपःसमाधिभि-;स्तवार्हणं येन जनः समीहते ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्
| verse_lines  = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्;विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।;गुणप्रकाशैरनुमीयते भवान्;प्रकाशते यस्य च येन वाऽगुणः ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः
| verse_lines  = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः;निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।;मनोवचोभ्यामनुमेयवर्त्मनो;देवक्रियायाः प्रतियन्त्यथापि हि ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्
| verse_lines  = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्;नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।;क्रियासु यस्त्वच्चरणारविन्दयो-;राविष्टचित्तो न भवाय कल्प्यते ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो
| verse_lines  = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो;भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।;दिष्ट्याऽङ्कितां त्वत्पदकैः सुशोभनै-;र्द्रक्ष्याम गां द्यां च तवानुकम्पिताम् ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S03_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं
| verse_lines  = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं;विना विनोदं बत तर्कयामहे ।;भवो निरोधः स्थितिरप्यविद्ययाऽऽ-;कृता यतस्त्वय्यभवाश्रयात्मनि ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।
| verse_lines  = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।;तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।
| verse_lines  = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।;नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  =
== एकादशस्कन्धः ==
== एकादशस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V05"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।</span>
| chapter_id  = BTN_C11
<span class="shloka-line">सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V05
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V06"></span>
| verse_lines  = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।;सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V38"></span>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V06
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥</span>
| verse_text  = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
</div>
| verse_lines  = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V40"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V38
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V41"></span>
| verse_text  = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥
<span class="shloka-line">खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V45"></span>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C11_S02_V40
<span class="shloka-line">हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥
</div>
| verse_lines  = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V46"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V41
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V47"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥
<span class="shloka-line">अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥</span>
| verse_lines  = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V48"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C11
<span class="shloka-line">गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।</span>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V45
<span class="shloka-line">विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
</div>
| verse_lines  = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V49"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V46
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S02_V52"></span>
| verse_text  = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
<span class="shloka-line">न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।</span>
}}
<span class="shloka-line">सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V03"></span>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V47
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥</span>
| verse_text  = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
</div>
| verse_lines  = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V04"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।</span>
| chapter_id  = BTN_C11
<span class="shloka-line">एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V48
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V05"></span>
| verse_lines  = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।;विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V49
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V06"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।
<span class="shloka-line">कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।</span>
| verse_lines  = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।;संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥
<span class="shloka-line">तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V07"></span>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C11_S02_V52
<span class="shloka-line">इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥</span>
| verse_text  = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।
</div>
| verse_lines  = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।;सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V08"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C11
<span class="shloka-line">अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C11_S03_V03
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V12"></span>
| verse_lines  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S03_V04
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V13"></span>
| verse_type  = shloka
<div class="shloka-block">
| verse_text  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।
<span class="shloka-line">वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।</span>
| verse_lines  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।;एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥
<span class="shloka-line">सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V14"></span>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C11_S03_V05
<span class="shloka-line">हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।
</div>
| verse_lines  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।;मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V15"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S03_V06
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V16"></span>
| verse_text  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।;तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥
<span class="shloka-line">प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V17"></span>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C11_S03_V07
<span class="shloka-line">एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥</span>
| verse_text  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।
</div>
| verse_lines  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।;आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V18"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥</span>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S03_V08
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V19"></span>
| verse_text  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।;अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥
<span class="shloka-line">प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥</span>
}}
</div>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V20"></span>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="shloka-block">
| verse_id    = BTN_C11_S03_V12
<span class="shloka-line">नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।</span>
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥</span>
| verse_text  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।
</div>
| verse_lines  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।;अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥
</div>
}}
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V21"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।</span>
| chapter_id  = BTN_C11
<span class="shloka-line">अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥</span>
| verse_id    = BTN_C11_S03_V13
</div>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C11_S03_V22"></span>
| verse_lines  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।;सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥
<div class="shloka-block">
}}
<span class="shloka-line">तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।</span>
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥</span>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C11
</div>
| verse_id    = BTN_C11_S03_V14
<div class="verse-block" data-type=
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
| verse_lines  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।
| verse_lines  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।;इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
| verse_lines  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।
| verse_lines  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।;त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
| verse_lines  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
| verse_lines  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।
| verse_lines  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।;गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
| verse_lines  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।;अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।
| verse_lines  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।;शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।
| verse_lines  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।;अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।
| verse_lines  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।;दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।
| verse_lines  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।;मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
| verse_lines  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।;परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
| verse_lines  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
| verse_lines  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
| verse_lines  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
| verse_lines  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
| verse_lines  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
| verse_lines  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।
| verse_lines  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।;विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
| verse_lines  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।
| verse_lines  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।;महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V51
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।
| verse_lines  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।;द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।
| verse_lines  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।;शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।
| verse_lines  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।;यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।
| verse_lines  = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।;स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥
| verse_lines  = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥
| verse_lines  = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥
| verse_lines  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥
| verse_lines  = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥
| verse_lines  = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥
| verse_lines  = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  =
== द्वादशस्कन्धः ==
== द्वादशस्कन्धः ==
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S04_V20"></span>
{{VerseBlock
<div class="shloka-block">
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C12
</div>
| verse_id    = BTN_C12_S04_V20
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S04_V25"></span>
| verse_text  = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
<span class="shloka-line">बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।</span>
}}
<span class="shloka-line">मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C12
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S04_V27"></span>
| verse_id    = BTN_C12_S04_V25
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।</span>
| verse_text  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।
<span class="shloka-line">विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥</span>
| verse_lines  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।;मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S04_V30"></span>
| document_id  = BTN
<div class="shloka-block">
| chapter_id  = BTN_C12
<span class="shloka-line">न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।</span>
| verse_id    = BTN_C12_S04_V27
<span class="shloka-line">नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥</span>
| verse_type  = shloka
</div>
| verse_text  = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।
</div>
| verse_lines  = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।;विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S05_V22"></span>
}}
<div class="shloka-block">
{{VerseBlock
<span class="shloka-line">इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।</span>
| document_id  = BTN
<span class="shloka-line">बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥</span>
| chapter_id  = BTN_C12
</div>
| verse_id    = BTN_C12_S04_V30
</div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S05_V23"></span>
| verse_text  = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।
<div class="shloka-block">
| verse_lines  = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।;नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥
<span class="shloka-line">तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| document_id  = BTN
</div>
| chapter_id  = BTN_C12
<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="BTN_C12_S05_V24"></span>
| verse_id    = BTN_C12_S05_V22
<div class="shloka-block">
| verse_type  = shloka
<span class="shloka-line">नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।</span>
| verse_text  = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।
<span class="shloka-line">नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥</span>
| verse_lines  = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।;बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥
</div>
}}
</div>
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S05_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।
| verse_lines  = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।;विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S05_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।
| verse_lines  = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।;नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥
}}


[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Moola]]
[[Category:Moola]]
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bhagavatatatparyanirnaya/Moola"