Upadhikhandanam: Difference between revisions

(5 intermediate revisions by the same user not shown)

Line 2:

__TOC__

{{~~Adhyaya~~

{{VerseBlock

| verse_id = UK_C01_V01

| document_id = UK

~~| chapter_num = 1~~

| chapter_id = UK_C01

~~| title = उपाधिखण्डनम्~~

| verse_type = shloka

}}

| verse_line1 = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।

~~{{VerseBlock~~

| verse_lines = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।;अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥

~~| verse_id = UK_C01_V01~~

| verse_line2 = अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥

~~| document_id = UK~~

| chapter_id = UK_C01

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।

| verse_line2 = अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B01

| text =

| text = अज्ञताऽखिलसंवेत्तुर्घटते न कुतश्चन । उपाधिभेदाद्धटत इति चेत् स स्वभावतः ॥2॥

अज्ञताऽखिलसंवेत्तुर्घटते न कुतश्चन ।

उपाधिभेदाद्धटत इति चेत् स स्वभावतः ॥2॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B02

| text =

| text = अज्ञानतो वा द्वैतस्य सत्यता स्वत एव चेत् । अनवस्थितिरज्ञानहेतौ वाऽन्योन्यसिद्धिता ॥3॥

अज्ञानतो वा द्वैतस्य सत्यता स्वत एव चेत् ।

अनवस्थितिरज्ञानहेतौ वाऽन्योन्यसिद्धिता ॥3॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B03

| text =

| text = चक्रकापत्तिरथवा भेदश्चोपाधितः कुतः । विद्यमानस्य भेदस्य ज्ञापको नैव कारकः ॥4॥

चक्रकापत्तिरथवा भेदश्चोपाधितः कुतः ।

विद्यमानस्य भेदस्य ज्ञापको नैव कारकः ॥4॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B04

| text =

| text = उपाधिर्दृष्टपूर्वो हि खेऽपि देशान्तरस्य सः । ज्ञापको विद्यमानस्य मूढबुद्धिव्यपेक्षया ॥5॥

उपाधिर्दृष्टपूर्वो हि खेऽपि देशान्तरस्य सः ।

ज्ञापको विद्यमानस्य मूढबुद्धिव्यपेक्षया ॥5॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B05

| text =

| text = न चेदुपाधिसम्बन्ध एकदेशेऽथ सर्वगः । एकदेशेऽनवस्था स्यात् सर्वगश्चेन्न भेदकः ॥6॥

न चेदुपाधिसम्बन्ध एकदेशेऽथ सर्वगः ।

एकदेशेऽनवस्था स्यात् सर्वगश्चेन्न भेदकः ॥6॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B06

| text =

| text = सुखदुःखादिभोगश्च स्वरूपैक्ये न भेदतः । दृश्यो ह्युपाधिभेदेऽपि हस्तपादादिगो यथा ॥7॥

सुखदुःखादिभोगश्च स्वरूपैक्ये न भेदतः ।

दृश्यो ह्युपाधिभेदेऽपि हस्तपादादिगो यथा ॥7॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B07

| text =

| text = नानादेहगभोगानुसन्धानं योगिनो यथा । न चेद्भोगानुसन्धानं तदिच्छा योगिनः कुतः ॥8॥

नानादेहगभोगानुसन्धानं योगिनो यथा ।

न चेद्भोगानुसन्धानं तदिच्छा योगिनः कुतः ॥8॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B08

| text =

| text = अनुसन्धानरहितदेहबाहुल्यमन्यथा । सिद्धमेव हि तत्पक्षे विशेषो योगिनः कुतः ॥9॥

अनुसन्धानरहितदेहबाहुल्यमन्यथा ।

सिद्धमेव हि तत्पक्षे विशेषो योगिनः कुतः ॥9॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B09

| text =

| text = सिद्धौ हि कर्मभेदस्य स्यादुपाधिविभिन्नता । तत्सिद्धौ चैव तत्सिद्धिरित्यन्योन्यव्यपाश्रयः ॥10॥

सिद्धौ हि कर्मभेदस्य स्यादुपाधिविभिन्नता ।

तत्सिद्धौ चैव तत्सिद्धिरित्यन्योन्यव्यपाश्रयः ॥10॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B10

| text =

| text = आत्मस्वभावभेदस्य विदोषत्वेन चाखिलः । प्रत्यक्षादिविरोधाच्च दुष्टः पक्षोऽयमञ्जसा ॥11॥

आत्मस्वभावभेदस्य विदोषत्वेन चाखिलः ।

प्रत्यक्षादिविरोधाच्च दुष्टः पक्षोऽयमञ्जसा ॥11॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B11

| text =

| text = चेष्टालिङ्गेन सात्मत्वे परदेहस्य साधिते । अन्यत्वं स्वात्मनस्तस्मात् सर्वैरेवानुभूयते ॥12॥

चेष्टालिङ्गेन सात्मत्वे परदेहस्य साधिते ।

अन्यत्वं स्वात्मनस्तस्मात् सर्वैरेवानुभूयते ॥12॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B12

| text =

| text = अज्ञता चाल्पशक्तित्वं दुःखित्वं स्वल्पकर्तृता । सर्वज्ञतादीशगुणविरुद्धा ह्यनुभूतिगाः ॥13॥

अज्ञता चाल्पशक्तित्वं दुःखित्वं स्वल्पकर्तृता ।

सर्वज्ञतादीशगुणविरुद्धा ह्यनुभूतिगाः ॥13॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B13

| text =

| text = सार्वज्ञादिगुणा विष्णोः श्रुतिषु प्रतिपादिताः । ‘सत्यः सो अस्य महिमे’(ऋ.सं.८.३.४) त्यादिवाक्यान्मृषा न च ॥14॥

सार्वज्ञादिगुणा विष्णोः श्रुतिषु प्रतिपादिताः ।

~~~~‘सत्यः सो अस्य महिमे’(ऋ.सं.८.३.४)~~~~त्यादिवाक्यान्मृषा न च ॥14॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B14

| text =

| text = न च वेदोक्तमिथ्यात्वे मानं तन्मानताऽपि न । अतोऽज्ञासम्भवादेव नाधिकार्यैक्यवादिनाम् ॥15॥

न च वेदोक्तमिथ्यात्वे मानं तन्मानताऽपि न ।

अतोऽज्ञासम्भवादेव नाधिकार्यैक्यवादिनाम् ॥15॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B15

| text =

| text = अतो नाज्ञातमिति च विषयो विषयान्तरे । अज्ञाभावात् फलं कस्य योगः शशनृशृङ्गयोः ॥16॥

अतो नाज्ञातमिति च विषयो विषयान्तरे ।

अज्ञाभावात् फलं कस्य योगः शशनृशृङ्गयोः ॥16॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B16

| text =

| text = दुर्घटत्वं भूषणं चेत् स्यादविद्यात्वमात्मनः । अन्धन्तमोऽप्यलङ्कारो नित्यदुःखं शिरोमणिः ॥17॥

दुर्घटत्वं भूषणं चेत् स्यादविद्यात्वमात्मनः ।

अन्धन्तमोऽप्यलङ्कारो नित्यदुःखं शिरोमणिः ॥17॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B17

| text =

| text = अतो ‘परो मात्रये’(ऋ.सं.७.९९) ति पूर्वश्रुतिनिदर्शितः । ‘अन्यमीश’(श्वे.उ.४.७) मिति श्रुत्या भिन्नजीवदृशं गतः ॥ भिन्नत्वेनात्मसादृश्यदो ‘यदे’(आथ.उ.३.१.३) ति श्रुतेः सदा ॥18॥

अतो ~~~~‘परो मात्रये’(ऋ.सं.७.९९)~~~~ति पूर्वश्रुतिनिदर्शितः ।

~~~~‘अन्यमीश’(श्वे.उ.४.७)~~~~मिति श्रुत्या भिन्नजीवदृशं गतः ॥ भिन्नत्वेनात्मसादृश्यदो ~~~~‘यदे’(आथ.उ.३.१.३)~~~~ति श्रुतेः सदा ॥18॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B18

| text =

| text = मायावादतमोव्याप्तमिति तत्त्वदृशा जगत् । भातं सर्वज्ञसूर्येण प्रीतये श्रीपतेः सदा ॥19॥

मायावादतमोव्याप्तमिति तत्त्वदृशा जगत् ।

भातं सर्वज्ञसूर्येण प्रीतये श्रीपतेः सदा ॥19॥

}}

{{Bhashyam

| verse_id = UK_C01

| id = UK_C01_B19

| text =

| text = नमोऽमन्दनिजानन्दसान्द्रसुन्दरमूर्तये । इन्दिरापतये नित्याऽनन्दभोजनदायिने ॥20॥

नमोऽमन्दनिजानन्दसान्द्रसुन्दरमूर्तये ।

इन्दिरापतये नित्याऽनन्दभोजनदायिने ॥20॥

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् उपाधिखण्डनं समाप्तम् ॥</div>

~~| verse_id~~ = ~~UK_C01~~

~~| id = UK_C01_author_note~~

~~| text =~~

इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् उपाधिखण्डनं समाप्तम् ॥

~~| extra_class = gr-author-note~~

}}

[[Category:Sanskrit Documents]]

[[Category:Upadhikhandanam]]

@@ Line 2: / Line 2: @@
 __TOC__
-{{Adhyaya
+{{VerseBlock
+| verse_id     = UK_C01_V01
 | document_id  = UK
-| chapter_num  = 1
+| chapter_id   = UK_C01
-| title        = उपाधिखण्डनम्
+| verse_type   = shloka
-}}
+| verse_line1  = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।
-{{VerseBlock
+| verse_lines  = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।;अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥
-| verse_id = UK_C01_V01
+| verse_line2  = अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥
-| document_id = UK
-| chapter_id = UK_C01
-| verse_type = shloka
-| verse_line1 = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।
-| verse_line2 = अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B01
+| id       = UK_C01_B01
-| text =
+| text     = अज्ञताऽखिलसंवेत्तुर्घटते न कुतश्चन । उपाधिभेदाद्धटत इति चेत् स स्वभावतः ॥2॥
-अज्ञताऽखिलसंवेत्तुर्घटते न कुतश्चन ।
- उपाधिभेदाद्धटत इति चेत् स स्वभावतः ॥2॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B02
+| id       = UK_C01_B02
-| text =
+| text     = अज्ञानतो वा द्वैतस्य सत्यता स्वत एव चेत् । अनवस्थितिरज्ञानहेतौ वाऽन्योन्यसिद्धिता ॥3॥
-अज्ञानतो वा द्वैतस्य सत्यता स्वत एव चेत् ।
- अनवस्थितिरज्ञानहेतौ वाऽन्योन्यसिद्धिता ॥3॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B03
+| id       = UK_C01_B03
-| text =
+| text     = चक्रकापत्तिरथवा भेदश्चोपाधितः कुतः । विद्यमानस्य भेदस्य ज्ञापको नैव कारकः ॥4॥
-चक्रकापत्तिरथवा भेदश्चोपाधितः कुतः ।
- विद्यमानस्य भेदस्य ज्ञापको नैव कारकः ॥4॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B04
+| id       = UK_C01_B04
-| text =
+| text     = उपाधिर्दृष्टपूर्वो हि खेऽपि देशान्तरस्य सः । ज्ञापको विद्यमानस्य मूढबुद्धिव्यपेक्षया ॥5॥
-उपाधिर्दृष्टपूर्वो हि खेऽपि देशान्तरस्य सः ।
- ज्ञापको विद्यमानस्य मूढबुद्धिव्यपेक्षया ॥5॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B05
+| id       = UK_C01_B05
-| text =
+| text     = न चेदुपाधिसम्बन्ध एकदेशेऽथ सर्वगः । एकदेशेऽनवस्था स्यात् सर्वगश्चेन्न भेदकः ॥6॥
-न चेदुपाधिसम्बन्ध एकदेशेऽथ सर्वगः ।
- एकदेशेऽनवस्था स्यात् सर्वगश्चेन्न भेदकः ॥6॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B06
+| id       = UK_C01_B06
-| text =
+| text     = सुखदुःखादिभोगश्च स्वरूपैक्ये न भेदतः । दृश्यो ह्युपाधिभेदेऽपि हस्तपादादिगो यथा ॥7॥
-सुखदुःखादिभोगश्च स्वरूपैक्ये न भेदतः ।
- दृश्यो ह्युपाधिभेदेऽपि हस्तपादादिगो यथा ॥7॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B07
+| id       = UK_C01_B07
-| text =
+| text     = नानादेहगभोगानुसन्धानं योगिनो यथा । न चेद्भोगानुसन्धानं तदिच्छा योगिनः कुतः ॥8॥
-नानादेहगभोगानुसन्धानं योगिनो यथा ।
- न चेद्भोगानुसन्धानं तदिच्छा योगिनः कुतः ॥8॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B08
+| id       = UK_C01_B08
-| text =
+| text     = अनुसन्धानरहितदेहबाहुल्यमन्यथा । सिद्धमेव हि तत्पक्षे विशेषो योगिनः कुतः ॥9॥
-अनुसन्धानरहितदेहबाहुल्यमन्यथा ।
- सिद्धमेव हि तत्पक्षे विशेषो योगिनः कुतः ॥9॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B09
+| id       = UK_C01_B09
-| text =
+| text     = सिद्धौ हि कर्मभेदस्य स्यादुपाधिविभिन्नता । तत्सिद्धौ चैव तत्सिद्धिरित्यन्योन्यव्यपाश्रयः ॥10॥
-सिद्धौ हि कर्मभेदस्य स्यादुपाधिविभिन्नता ।
- तत्सिद्धौ चैव तत्सिद्धिरित्यन्योन्यव्यपाश्रयः ॥10॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B10
+| id       = UK_C01_B10
-| text =
+| text     = आत्मस्वभावभेदस्य विदोषत्वेन चाखिलः । प्रत्यक्षादिविरोधाच्च दुष्टः पक्षोऽयमञ्जसा ॥11॥
-आत्मस्वभावभेदस्य विदोषत्वेन चाखिलः ।
- प्रत्यक्षादिविरोधाच्च दुष्टः पक्षोऽयमञ्जसा ॥11॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B11
+| id       = UK_C01_B11
-| text =
+| text     = चेष्टालिङ्गेन सात्मत्वे परदेहस्य साधिते । अन्यत्वं स्वात्मनस्तस्मात् सर्वैरेवानुभूयते ॥12॥
-चेष्टालिङ्गेन सात्मत्वे परदेहस्य साधिते ।
- अन्यत्वं स्वात्मनस्तस्मात् सर्वैरेवानुभूयते ॥12॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B12
+| id       = UK_C01_B12
-| text =
+| text     = अज्ञता चाल्पशक्तित्वं दुःखित्वं स्वल्पकर्तृता । सर्वज्ञतादीशगुणविरुद्धा ह्यनुभूतिगाः ॥13॥
-अज्ञता चाल्पशक्तित्वं दुःखित्वं स्वल्पकर्तृता ।
- सर्वज्ञतादीशगुणविरुद्धा ह्यनुभूतिगाः ॥13॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B13
+| id       = UK_C01_B13
-| text =
+| text     = सार्वज्ञादिगुणा विष्णोः श्रुतिषु प्रतिपादिताः । ‘सत्यः सो अस्य महिमे’(ऋ.सं.८.३.४) त्यादिवाक्यान्मृषा न च ॥14॥
-सार्वज्ञादिगुणा विष्णोः श्रुतिषु प्रतिपादिताः ।
- <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘सत्यः सो अस्य महिमे’(ऋ.सं.८.३.४)</span></span>त्यादिवाक्यान्मृषा न च ॥14॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B14
+| id       = UK_C01_B14
-| text =
+| text     = न च वेदोक्तमिथ्यात्वे मानं तन्मानताऽपि न । अतोऽज्ञासम्भवादेव नाधिकार्यैक्यवादिनाम् ॥15॥
-न च वेदोक्तमिथ्यात्वे मानं तन्मानताऽपि न ।
- अतोऽज्ञासम्भवादेव नाधिकार्यैक्यवादिनाम् ॥15॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B15
+| id       = UK_C01_B15
-| text =
+| text     = अतो नाज्ञातमिति च विषयो विषयान्तरे । अज्ञाभावात् फलं कस्य योगः शशनृशृङ्गयोः ॥16॥
-अतो नाज्ञातमिति च विषयो विषयान्तरे ।
- अज्ञाभावात् फलं कस्य योगः शशनृशृङ्गयोः ॥16॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B16
+| id       = UK_C01_B16
-| text =
+| text     = दुर्घटत्वं भूषणं चेत् स्यादविद्यात्वमात्मनः । अन्धन्तमोऽप्यलङ्कारो नित्यदुःखं शिरोमणिः ॥17॥
-दुर्घटत्वं भूषणं चेत् स्यादविद्यात्वमात्मनः ।
- अन्धन्तमोऽप्यलङ्कारो नित्यदुःखं शिरोमणिः ॥17॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B17
+| id       = UK_C01_B17
-| text =
+| text     = अतो ‘परो मात्रये’(ऋ.सं.७.९९) ति पूर्वश्रुतिनिदर्शितः । ‘अन्यमीश’(श्वे.उ.४.७) मिति श्रुत्या भिन्नजीवदृशं गतः ॥ भिन्नत्वेनात्मसादृश्यदो ‘यदे’(आथ.उ.३.१.३) ति श्रुतेः सदा ॥18॥
-अतो <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘परो मात्रये’(ऋ.सं.७.९९)</span></span>ति पूर्वश्रुतिनिदर्शितः ।
-  <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Shwetashwatropanishat-id">‘अन्यमीश’(श्वे.उ.४.७)</span></span>मिति श्रुत्या भिन्नजीवदृशं गतः ॥ भिन्नत्वेनात्मसादृश्यदो <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Atharvanopanishat-id">‘यदे’(आथ.उ.३.१.३)</span></span>ति श्रुतेः सदा ॥18॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B18
+| id       = UK_C01_B18
-| text =
+| text     = मायावादतमोव्याप्तमिति तत्त्वदृशा जगत् । भातं सर्वज्ञसूर्येण प्रीतये श्रीपतेः सदा ॥19॥
-मायावादतमोव्याप्तमिति तत्त्वदृशा जगत् ।
- भातं सर्वज्ञसूर्येण प्रीतये श्रीपतेः सदा ॥19॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_B19
+| id       = UK_C01_B19
-| text =
+| text     = नमोऽमन्दनिजानन्दसान्द्रसुन्दरमूर्तये । इन्दिरापतये नित्याऽनन्दभोजनदायिने ॥20॥
-नमोऽमन्दनिजानन्दसान्द्रसुन्दरमूर्तये ।
- इन्दिरापतये नित्याऽनन्दभोजनदायिने ॥20॥
 }}
-{{Bhashyam
+<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् उपाधिखण्डनं समाप्तम् ॥</div>
-| verse_id = UK_C01
-| id = UK_C01_author_note
-| text =
-इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् उपाधिखण्डनं समाप्तम् ॥
-| extra_class = gr-author-note
-}}
 [[Category:Sanskrit Documents]]
 [[Category:Upadhikhandanam]]