Satprashna: Difference between revisions

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C01_V03_B01" data-verse="SPB_C01_V03" data-block-id="SPB_C01_V03_B01">प्रजानां पालनाद्विष्णुः प्रजापतिरितीरितः ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C01_V04_B01" data-verse="SPB_C01_V04" data-block-id="SPB_C01_V04_B01">स वायुं सूर्यनामानं चन्द्रनाम्नीं सरस्वतीम् ॥

तावाविश्य स्वयं विष्णुः सर्वसृष्टीः करोत्यजः ॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C01_V05_B01" data-verse="SPB_C01_V05" data-block-id="SPB_C01_V05_B01">अमूर्तस्थः स वायुस्तु मूर्तसंस्था सरस्वती ।

सभार्याः कोणपैः सार्धं चत्वारो दिशि दिश्यपि ॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C01_V08_B01" data-verse="SPB_C01_V08" data-block-id="SPB_C01_V08_B01">संवत्सरस्थो भगवान् वागीरावयनस्थितौ  ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C01_V09_B01" data-verse="SPB_C01_V09" data-block-id="SPB_C01_V09_B01">मासस्थितः स भगवान् पक्षयोर्वाक् च मारुतः ॥

इति प्रजापतिसंहितायाम्</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C02_V02_B01" data-verse="SPB_C02_V02" data-block-id="SPB_C02_V02_B01">वायुरग्निरित्यत्र भूतवायुरुच्यते ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C02_V03_B01" data-verse="SPB_C02_V03" data-block-id="SPB_C02_V03_B01">प्राणशब्देन प्रधानवायुः ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C03_V02_B01" data-verse="SPB_C03_V02" data-block-id="SPB_C03_V02_B01">आत्मतः परमात्मतः॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C03_V03_B01" data-verse="SPB_C03_V03" data-block-id="SPB_C03_V03_B01">विष्णोर्वायुः समुत्पन्नो वायोः सर्वाश्च देवताः ।

इति प्रभञ्जने</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C04_V02_B01" data-verse="SPB_C04_V02" data-block-id="SPB_C04_V02_B01">रश्मीनामविशेषेऽपि ह्यन्यदृष्टिव्यपेक्षया ।

व्यवहाराकरत्वाच्च एकीभाव इतीर्यते ॥ इति च</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C04_V04_B01" data-verse="SPB_C04_V04" data-block-id="SPB_C04_V04_B01">भगवतः शरीरवत् सादृश्ययुक्ते जीवे सुखं भवति । कस्यैतत्सुखं भवतीति पृष्टत्वात् । न ह्यचेतनस्य शरीरस्य सुखं भवति । यस्यात्मा शरीरमिति च श्रुतिः ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C04_V04_B02" data-verse="SPB_C04_V04" data-block-id="SPB_C04_V04_B02">सादृश्याद्देहवज्जीवो विष्णोस्तस्य सुखं भवेत् ।

सुप्तौ तस्य सुखार्थं हि भगवान् सुप्तिमानयेत् ॥ इति च</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C05_V03_B01" data-verse="SPB_C05_V03" data-block-id="SPB_C05_V03_B01">प्रणवेन हरिं ध्यायन् ब्रह्मलोकं समेत्य च ।

ज्ञानं चतुर्मुखात् प्राप्य मुच्यते नात्र संशयः ॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V01_B01" data-verse="SPB_C06_V01" data-block-id="SPB_C06_V01_B01">कर्मेति पुष्करः प्रोक्त उषा नामाभिमानिनी ।

तं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुर्विदित्वैवं परात्परम् ॥ इति तत्त्वविवेके ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V02_B01" data-verse="SPB_C06_V02" data-block-id="SPB_C06_V02_B01">एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च ।

इति मन्त्रोक्त एव क्रमः । न हीन्द्रियेभ्यो मनः पश्चात् । तत्प्राक् श्रुतेश्च इति च भगवद्वचनम् ॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V02_B02" data-verse="SPB_C06_V02" data-block-id="SPB_C06_V02_B02">विष्णोः प्राणस्ततः श्रद्धा तस्या रुद्रो मनोभिधः ।

नित्यमुक्तस्ततो विष्णुः प्राणादप्युत्तमोत्तमः ॥ इति च</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V03_B01" data-verse="SPB_C06_V03" data-block-id="SPB_C06_V03_B01">समुद्रे इत्येव प्रोच्यते । पुरुषे इत्येवं प्रोच्यते । भिद्येते तासां नामरूपे । भिद्येते चासां नामरूपे इत्युक्तत्वात् । अज्ञैरनवगतान्यपि समुद्रे स्थितानां नदीनां विष्णौ स्थितानां मुक्तानां च भिन्नान्येव नामरूपाणि सन्त्येवेत्यर्थः ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V03_B01" data-verse="SPB_C06_V03" data-block-id="SPB_C06_V03_B01">न च भेदशब्दो नाशे प्रयुज्यमानः क्वापि दृष्टः । घटादावपि बहुभाव एव भेदशब्दः प्रयुज्यते । नाशस्त्वर्थतः एवावगम्यते । न चात्रार्थतोऽपि नाशोऽवगम्यते । न हि नामानि रूपाणि च कपालवद् बहुधा भूतानि तिष्ठन्ति । अतो भिद्येते इति पृथक्त्वमेवोच्यते । अरा इव रथनाभौ कला यस्मिन् प्रतिष्ठिताः इति वाक्यशेषाच्च । अतः पुरुषे भिन्नानि नामरूपाणि प्रतिष्ठितानीत्येवार्थः । नामरूपाणि नित्यान्येव , अस्तगमनं त्वादित्यवदज्ञानामविज्ञेयत्वमेव ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V03_B01" data-verse="SPB_C06_V03" data-block-id="SPB_C06_V03_B01">प्राणादयः कला यस्मिन् मुक्ता नित्यं प्रतिष्ठिताः ।

पृथक् पृथक् नामरूपैर्नमस्तस्मै पराय ते ॥ इति सत्तत्त्वे ॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V03_B01" data-verse="SPB_C06_V03" data-block-id="SPB_C06_V03_B01">नामरूपाद्विमुक्तः इत्यनेनापि नामरूपामुक्तत्वमुच्यते । विप्रिय इत्यादिवत् । नामरूपे अविहायेति च पूर्वत्र ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V03_B01" data-verse="SPB_C06_V03" data-block-id="SPB_C06_V03_B01">अनन्तं वै नामानन्ता विश्वेदेवाः इति नामरूपयोरनन्तत्वं हि श्रुतिर्वक्ति ।</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V03_B01" data-verse="SPB_C06_V03" data-block-id="SPB_C06_V03_B01">यत्र पूर्वे साध्या सन्ति देवाः स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता । ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान् गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु इत्यादेश्च । अतः सर्वमुक्तेभ्योऽप्युत्तमोत्तमः परिपूर्णो नारायण इति सिद्धम् ॥</div>

<div class="bhashyam-block" id="SPB_C06_V05_B01" data-verse="SPB_C06_V05" data-block-id="SPB_C06_V05_B01">नमो नमोस्तु हरये प्रेष्ठप्रेष्ठतमाय मे ।

परमानन्दसन्दोहसान्द्रानन्दवपुष्मते ॥</div>