Anuvyakhyana/Vyakhya/Nyayasudha/C2: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| (2 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 13: | Line 13: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_I01" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_I01" data-id="AV_C02_S01_I01_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ द्वितीयाध्यायः ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_I01" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-82"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_I01" data-id="AV_C02_S01_I01_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ द्वितीयाध्यायः ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ द्वितीयाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ द्वितीयाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">अथ स्मृत्यधिकरणम् ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">अथ स्मृत्यधिकरणम् ॥</p> | ||
| Line 150: | Line 150: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_I02" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_I02" data-id="AV_C02_S01_I02_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">६सु०- युक्तिविरोधपरिहारलक्षणेऽत्र पादे स्मृतिविरोधपरिहारो न कर्तव्योऽसङ्गतत्वात्, कर्तव्यतायां वा प्राथम्यं कुतः; इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_I02" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-83"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_I02" data-id="AV_C02_S01_I02_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">६सु०- युक्तिविरोधपरिहारलक्षणेऽत्र पादे स्मृतिविरोधपरिहारो न कर्तव्योऽसङ्गतत्वात्, कर्तव्यतायां वा प्राथम्यं कुतः; इत्यत आह | ||
तस्या इति | तस्या इति | ||
| Line 229: | Line 229: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_I04" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_I04" data-id="AV_C02_S01_I04_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">९सु०- एतत्पादाधिकरणपूर्वपक्षसिद्धान्तयुक्तः सङ्क्षेपेणाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_I04" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-84"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_I04" data-id="AV_C02_S01_I04_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">९सु०- एतत्पादाधिकरणपूर्वपक्षसिद्धान्तयुक्तः सङ्क्षेपेणाह | ||
आप्ततेत्यादिना ।</p> | आप्ततेत्यादिना ।</p> | ||
| Line 260: | Line 260: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V01" data-block-id="AV_C02_S01_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कथं प्रमाणतां गच्छेत् ...... ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V01" data-block-id="AV_C02_S01_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कथं प्रमाणतां गच्छेत् ...... ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A001" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A001" data-id="AV_C02_S01_A001_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">किञ्च पञ्चरात्रादिस्मृतीनामप्रामाण्यं परस्येष्टमेव, वासुदेवार्चनादिपरतया सावकाशताऽपि तेन सम्भाव्येत, साम्यापादनमात्रेऽपि परस्यैव जयो निश्चयप्रतिबन्धकत्वात् इत्यतो निर्दलं पूर्वपक्षं तावदुज्जीवयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A001" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-85"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A001" data-id="AV_C02_S01_A001_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">किञ्च पञ्चरात्रादिस्मृतीनामप्रामाण्यं परस्येष्टमेव, वासुदेवार्चनादिपरतया सावकाशताऽपि तेन सम्भाव्येत, साम्यापादनमात्रेऽपि परस्यैव जयो निश्चयप्रतिबन्धकत्वात् इत्यतो निर्दलं पूर्वपक्षं तावदुज्जीवयति | ||
आप्तैरिति | आप्तैरिति | ||
| Line 339: | Line 339: | ||
<p class="gr-vyakhya-para">नापि द्वितीयः, न ह्यनुन्मत्ता अनपकारिणमपकुर्वते; नापि परापकारमात्रं पुरुषार्थः, तथा सति सर्वः सर्वमपकुर्यादिति । एवं विप्रलिप्साऽपि निवार्यते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">नापि द्वितीयः, न ह्यनुन्मत्ता अनपकारिणमपकुर्वते; नापि परापकारमात्रं पुरुषार्थः, तथा सति सर्वः सर्वमपकुर्यादिति । एवं विप्रलिप्साऽपि निवार्यते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">अनभ्यासदशापन्ने तु विषये प्रमाणान्तरसंवादात्प्रवृत्तिसामर्थ्याद्वा मोहविप्रलिप्सयोर्निवृत्तिः; इत्यतो म्लेच्छा अप्याप्ता भवन्ति, किमुत महानुभावा रुद्रादय इति ॥</p></div></div></div></div></div> | <p class="gr-vyakhya-para">अनभ्यासदशापन्ने तु विषये प्रमाणान्तरसंवादात्प्रवृत्तिसामर्थ्याद्वा मोहविप्रलिप्सयोर्निवृत्तिः; इत्यतो म्लेच्छा अप्याप्ता भवन्ति, किमुत महानुभावा रुद्रादय इति ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A001_B2" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A001_B2" data-id="AV_C02_S01_A001_B2_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१४सु०- एवं पूर्वपक्षसूत्राभिप्रायमभिधाय सिद्धान्तसूत्रतात्पर्यमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A001_B2" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-86"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A001_B2" data-id="AV_C02_S01_A001_B2_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१४सु०- एवं पूर्वपक्षसूत्राभिप्रायमभिधाय सिद्धान्तसूत्रतात्पर्यमाह | ||
इति चेदिति | इति चेदिति | ||
| Line 726: | Line 726: | ||
<p class="gr-vyakhya-para">रुद्राक्षकङ्कणं हस्ते जटा चैका च मस्तके ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">रुद्राक्षकङ्कणं हस्ते जटा चैका च मस्तके ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">कपालं भस्मना स्नानं लकुटं (च कला)कलशार्चनम् ॥ इत्यादि ।</p></div></div></div></div></div> | <p class="gr-vyakhya-para">कपालं भस्मना स्नानं लकुटं (च कला)कलशार्चनम् ॥ इत्यादि ।</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A001_B7" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A001_B7" data-id="AV_C02_S01_A001_B7_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">२८सु०- ननु यथाऽधिकारसाधनयोः सौलभ्यमुक्तमेवं तद्दौर्लभ्यमपि तत्रैवोक्तमिति चेत्तर्हि न केवलं फलविसंवादेन पाशुपतादीनामप्रामाण्यम्, किन्नाम परस्परविसंवादेनापीत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A001_B7" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-87"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A001_B7" data-id="AV_C02_S01_A001_B7_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">२८सु०- ननु यथाऽधिकारसाधनयोः सौलभ्यमुक्तमेवं तद्दौर्लभ्यमपि तत्रैवोक्तमिति चेत्तर्हि न केवलं फलविसंवादेन पाशुपतादीनामप्रामाण्यम्, किन्नाम परस्परविसंवादेनापीत्याह | ||
अधिकारमिति | अधिकारमिति | ||
| Line 870: | Line 870: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V02" data-block-id="AV_C02_S01_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रमाणं वेद एवैकस्तत्प्रामाण्यं च साधितम् ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V02" data-block-id="AV_C02_S01_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रमाणं वेद एवैकस्तत्प्रामाण्यं च साधितम् ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A002" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A002" data-id="AV_C02_S01_A002_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">२९सु०- परिहृतः स्मृतिविरोधः । सम्प्रति युक्तिविरोधः परिह्रियते । तथा हि । श्रुत्यादिसमन्वयेन खलु जगज्जन्मादिकारणत्वं ब्रह्मणो निरूपितम् । तत्र श्रुतेरेव प्रामाण्यं तावद् दुर्लभम् ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A002" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-88"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A002" data-id="AV_C02_S01_A002_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">२९सु०- परिहृतः स्मृतिविरोधः । सम्प्रति युक्तिविरोधः परिह्रियते । तथा हि । श्रुत्यादिसमन्वयेन खलु जगज्जन्मादिकारणत्वं ब्रह्मणो निरूपितम् । तत्र श्रुतेरेव प्रामाण्यं तावद् दुर्लभम् ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">यद्धि फलव्यभिचारि तदप्रमाणं दृष्टम्, यथा विप्रलम्भवाक्यम् । फलव्यभिचारिणी च श्रुतिः, पुत्रकामेष्ट्याद्यनुष्ठानेऽपि कदाचित्पुत्रजन्माद्यनुपलब्धेः । अन्यथा फलानुपलब्ध्योक्तं पाशुपताद्यप्रामाण्यमपि न स्यात् । एकदेशे चाप्रामाण्ये तन्न्यायेनैकदेशान्तरस्याप्यप्रामाण्यानुमानं सुलभमेव ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">यद्धि फलव्यभिचारि तदप्रमाणं दृष्टम्, यथा विप्रलम्भवाक्यम् । फलव्यभिचारिणी च श्रुतिः, पुत्रकामेष्ट्याद्यनुष्ठानेऽपि कदाचित्पुत्रजन्माद्यनुपलब्धेः । अन्यथा फलानुपलब्ध्योक्तं पाशुपताद्यप्रामाण्यमपि न स्यात् । एकदेशे चाप्रामाण्ये तन्न्यायेनैकदेशान्तरस्याप्यप्रामाण्यानुमानं सुलभमेव ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">किञ्च यदबुद्धिपूर्वकं तदप्रमाणं यथा पिपीलिकालिपिः । अबुद्धिपूर्वकश्च वेदोऽपौरुषेयत्वाङ्गीकारात् । पौरुषेयत्वे च मूलप्रमाणशून्यत्वादप्रमाणमेव, विप्रलम्भकवाक्यवत् ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">किञ्च यदबुद्धिपूर्वकं तदप्रमाणं यथा पिपीलिकालिपिः । अबुद्धिपूर्वकश्च वेदोऽपौरुषेयत्वाङ्गीकारात् । पौरुषेयत्वे च मूलप्रमाणशून्यत्वादप्रमाणमेव, विप्रलम्भकवाक्यवत् ।</p> | ||
| Line 923: | Line 923: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V03" data-block-id="AV_C02_S01_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्युत्पत्तिः सा बलवती मूर्खव्युत्पत्तितो हि यत् ।</span><span class="shloka-line">दृढयुक्तिविरोधे तु सर्वत्र न्याय ईदृशः ॥67॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V03" data-block-id="AV_C02_S01_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्युत्पत्तिः सा बलवती मूर्खव्युत्पत्तितो हि यत् ।</span><span class="shloka-line">दृढयुक्तिविरोधे तु सर्वत्र न्याय ईदृशः ॥67॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A003" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A003" data-id="AV_C02_S01_A003_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">३३सु०- यदपि पिपीलिकालिपिवदबुद्धिपूर्वकत्वादप्रामाण्यं श्रुतेरिति, तन्निराकरोति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A003" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-89"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A003" data-id="AV_C02_S01_A003_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">३३सु०- यदपि पिपीलिकालिपिवदबुद्धिपूर्वकत्वादप्रामाण्यं श्रुतेरिति, तन्निराकरोति | ||
पिपीलिकेति ।</p> | पिपीलिकेति ।</p> | ||
| Line 4,269: | Line 4,269: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V04" data-block-id="AV_C02_S01_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्वदेवानुमाऽन्यत्र वस्तुत्वात् क्रियते श्रुतेः ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V04" data-block-id="AV_C02_S01_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्वदेवानुमाऽन्यत्र वस्तुत्वात् क्रियते श्रुतेः ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A004" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A004" data-id="AV_C02_S01_A004_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ असदधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A004" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-90"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A004" data-id="AV_C02_S01_A004_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ असदधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-॥ ॐ असदिति चेन्न प्रतिषेधमात्रत्वात् ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-॥ ॐ असदिति चेन्न प्रतिषेधमात्रत्वात् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१सु०- ननु च नारम्भणीयमेवेदमधिकरणम्, न विलक्षणत्वादि त्यनेनैव वेदस्य सकलयुक्तिविरोधानां परिहृतत्वात्, दृढयुक्तिविरोधपरिहारस्य च अभिमान्यधिकरणन्यायसिद्धत्वात्; इत्यतो गतार्थतां परिहरन्नधिकरणस्योपाधिम(प्य•ह | <p class="gr-vyakhya-para">१सु०- ननु च नारम्भणीयमेवेदमधिकरणम्, न विलक्षणत्वादि त्यनेनैव वेदस्य सकलयुक्तिविरोधानां परिहृतत्वात्, दृढयुक्तिविरोधपरिहारस्य च अभिमान्यधिकरणन्यायसिद्धत्वात्; इत्यतो गतार्थतां परिहरन्नधिकरणस्योपाधिम(प्य•ह | ||
| Line 5,259: | Line 5,259: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V05" data-block-id="AV_C02_S01_V05" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भोक्त्रापत्तेरिति प्राह ...... ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V05" data-block-id="AV_C02_S01_V05" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भोक्त्रापत्तेरिति प्राह ...... ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A005" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A005" data-id="AV_C02_S01_A005_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">५८सु०- अतीताधिकरणे ब्रह्मणो जगज्जन्मादिकारणत्वे श्रुतिसंवादित्वेन प्रबलया</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A005" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-91"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A005" data-id="AV_C02_S01_A005_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">५८सु०- अतीताधिकरणे ब्रह्मणो जगज्जन्मादिकारणत्वे श्रुतिसंवादित्वेन प्रबलया</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">युक्त्या विरोधः परिहृतः । इदानीं तु श्रुतिसिद्ध(लिङ्ग)त्वेन प्रबलया युक्त्या विरोधः परिह्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">युक्त्या विरोधः परिहृतः । इदानीं तु श्रुतिसिद्ध(लिङ्ग)त्वेन प्रबलया युक्त्या विरोधः परिह्रियते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">तथा हि । न ब्रह्मणो जगत्कारणत्वं वास्तवं सम्भवति, असर्वकारणेन मुक्ते(क्तजीवे)नात्यन्ताभिन्नत्वात् । न हि यो येनात्यन्ताभिन्नः स तद्विरुद्धस्वभावो वस्तुत इति क्वचिदुपलब्धम् । न च मुक्तस्यासर्वकारणत्वमसिद्धम्, (सर्वकारणत्वस्य) संसारेऽनुपलम्भात् । संसारे प्रतीयमानस्य कस्यचिदाकारस्यैवापगमो हि मोक्षो न तु अपूर्वाकारोत्पादः, अनित्यत्वप्रसङ्गात् ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">तथा हि । न ब्रह्मणो जगत्कारणत्वं वास्तवं सम्भवति, असर्वकारणेन मुक्ते(क्तजीवे)नात्यन्ताभिन्नत्वात् । न हि यो येनात्यन्ताभिन्नः स तद्विरुद्धस्वभावो वस्तुत इति क्वचिदुपलब्धम् । न च मुक्तस्यासर्वकारणत्वमसिद्धम्, (सर्वकारणत्वस्य) संसारेऽनुपलम्भात् । संसारे प्रतीयमानस्य कस्यचिदाकारस्यैवापगमो हि मोक्षो न तु अपूर्वाकारोत्पादः, अनित्यत्वप्रसङ्गात् ।</p> | ||
| Line 5,430: | Line 5,430: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V06" data-block-id="AV_C02_S01_V06" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वभिन्नं कारणाभिन्नं भिन्नं(कारणाभिन्नभिन्नं) विश्वं करोत्यजः’’ ।</span><span class="shloka-line">इति श्रुतेरवसित उक्तार्थोऽयमशेषतः ॥95॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V06" data-block-id="AV_C02_S01_V06" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वभिन्नं कारणाभिन्नं भिन्नं(कारणाभिन्नभिन्नं) विश्वं करोत्यजः’’ ।</span><span class="shloka-line">इति श्रुतेरवसित उक्तार्थोऽयमशेषतः ॥95॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A006" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A006" data-id="AV_C02_S01_A006_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">६४सु०- प्राक् प्रमाणमूलत्वतत्संवादित्वाभ्यां प्रबलया युक्त्या उक्तेर्थे विरोधो निरस्तः । बाहुल्यलक्षणबलवद्युक्तिविरोधपरिहाराय इदमधिकरणमारभ्यते ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A006" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-92"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A006" data-id="AV_C02_S01_A006_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">६४सु०- प्राक् प्रमाणमूलत्वतत्संवादित्वाभ्यां प्रबलया युक्त्या उक्तेर्थे विरोधो निरस्तः । बाहुल्यलक्षणबलवद्युक्तिविरोधपरिहाराय इदमधिकरणमारभ्यते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">तदिदं ब्रह्मपरिणामवादी व्याचष्टे । अनन्तराधिकरणे भोग्यवर्गस्य परिणामतः सिद्धप्रातिस्विकरूपभेदानपह्नवेन लोकसिद्ध(द्धं)कारणाभेदमङ्गीकृत्य साङ्ख्यसिद्धान्तेन शास्त्रतो भोक्तृवर्गस्य स्वाभाविकरूपब्रह्माविभागे भोग्यस्यापि ब्रह्मैक्यवत् भोक्तृत्वापत्तिमाशङ्क्य अनैकान्तिकत्वेन निरासो (वि)ऽभिहितः । सम्प्रति वैशेषिकादिमतेन स्वरूपकार्यव्यपदेशादिभेदेन कार्यस्य कारणात्म(क)त्वासिद्ध्या प्रपञ्चस्य ब्रह्माद्वैतम् आक्षिप्य समाधीयते ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">तदिदं ब्रह्मपरिणामवादी व्याचष्टे । अनन्तराधिकरणे भोग्यवर्गस्य परिणामतः सिद्धप्रातिस्विकरूपभेदानपह्नवेन लोकसिद्ध(द्धं)कारणाभेदमङ्गीकृत्य साङ्ख्यसिद्धान्तेन शास्त्रतो भोक्तृवर्गस्य स्वाभाविकरूपब्रह्माविभागे भोग्यस्यापि ब्रह्मैक्यवत् भोक्तृत्वापत्तिमाशङ्क्य अनैकान्तिकत्वेन निरासो (वि)ऽभिहितः । सम्प्रति वैशेषिकादिमतेन स्वरूपकार्यव्यपदेशादिभेदेन कार्यस्य कारणात्म(क)त्वासिद्ध्या प्रपञ्चस्य ब्रह्माद्वैतम् आक्षिप्य समाधीयते ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">तथाहि । | <p class="gr-vyakhya-para">तथाहि । | ||
| Line 6,181: | Line 6,181: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V07" data-block-id="AV_C02_S01_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि नैवं नियमकृद्भगवान् पुरुषोत्तमः ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V07" data-block-id="AV_C02_S01_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि नैवं नियमकृद्भगवान् पुरुषोत्तमः ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A007" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A007" data-id="AV_C02_S01_A007_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१०६सु०- अतो द्वितीयपक्षमङ्गीकृत्य प्रसङ्गौ जीवकर्तृत्वस्येश्वराधीनतानङ्गीकारविषयौ व्याकरिष्यन्नादौ तावदीश्वराधीनताङ्गीकारे प्रसङ्गनिवृत्तिप्रकारमागमवाक्योदाहरणेन दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A007" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-93"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A007" data-id="AV_C02_S01_A007_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१०६सु०- अतो द्वितीयपक्षमङ्गीकृत्य प्रसङ्गौ जीवकर्तृत्वस्येश्वराधीनतानङ्गीकारविषयौ व्याकरिष्यन्नादौ तावदीश्वराधीनताङ्गीकारे प्रसङ्गनिवृत्तिप्रकारमागमवाक्योदाहरणेन दर्शयति | ||
अनंशस्यापीति | अनंशस्यापीति | ||
| Line 6,343: | Line 6,343: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V08" data-block-id="AV_C02_S01_V08" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मानमेयविशेषेण पुनरुक्तिर्न जायते ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V08" data-block-id="AV_C02_S01_V08" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मानमेयविशेषेण पुनरुक्तिर्न जायते ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A008" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A008" data-id="AV_C02_S01_A008_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वेतत्सर्वं जीवसामर्थ्यादिनाऽशक्यसम्पादनं कथं भगवानपि सम्पादयेदित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A008" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-94"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A008" data-id="AV_C02_S01_A008_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वेतत्सर्वं जीवसामर्थ्यादिनाऽशक्यसम्पादनं कथं भगवानपि सम्पादयेदित्यत आह | ||
तस्य त्विति ।</p> | तस्य त्विति ।</p> | ||
| Line 6,522: | Line 6,522: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V09" data-block-id="AV_C02_S01_V09" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मानत्वमेति तत्रापि यत्सम्पूर्णप्रयोजनम् ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V09" data-block-id="AV_C02_S01_V09" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मानत्वमेति तत्रापि यत्सम्पूर्णप्रयोजनम् ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A009" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A009" data-id="AV_C02_S01_A009_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१२२सु०- ननूक्तमत्र लोकवदिति सूत्रेण साधनस्यापादनस्य वा न किञ्चिद् दूषणमुद्भाव्यत इति । मैवम्, बाधादेरुद्भावनादि त्याशयवान् द्वितीयसूत्रस्य तात्पर्यमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A009" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-95"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A009" data-id="AV_C02_S01_A009_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१२२सु०- ननूक्तमत्र लोकवदिति सूत्रेण साधनस्यापादनस्य वा न किञ्चिद् दूषणमुद्भाव्यत इति । मैवम्, बाधादेरुद्भावनादि त्याशयवान् द्वितीयसूत्रस्य तात्पर्यमाह | ||
सदेति | सदेति | ||
| Line 6,857: | Line 6,857: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V10" data-block-id="AV_C02_S01_V10" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाङ्गीकार्यमतोऽन्यत्तु न वैषम्यादिनामकम् ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V10" data-block-id="AV_C02_S01_V10" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाङ्गीकार्यमतोऽन्यत्तु न वैषम्यादिनामकम् ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A010" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A010" data-id="AV_C02_S01_A010_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१४१सु०- प्राणिनां विविधान्देहेन्द्रिय•दि)विषयांस्तत्फलं च सुखदुःखलक्षणमुत्पादयन्नीश्वरः किं तदीयं धर्माधर्मरूपं कर्मापेक्षते न वा । आद्ये तस्य स्वातन्त्र्यप्रच्युतिः । द्वितीये निर्निमित्तं कांश्चित्सुखयन्विषमः स्यात्, कांश्चिद् दुःखयन्निर्घृणः स्यात् । इत्युभयथा न तस्य सर्वकर्तृत्वमि त्येव पूर्वपक्षोऽत्राधिकरणे निरा</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A010" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-96"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A010" data-id="AV_C02_S01_A010_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१४१सु०- प्राणिनां विविधान्देहेन्द्रिय•दि)विषयांस्तत्फलं च सुखदुःखलक्षणमुत्पादयन्नीश्वरः किं तदीयं धर्माधर्मरूपं कर्मापेक्षते न वा । आद्ये तस्य स्वातन्त्र्यप्रच्युतिः । द्वितीये निर्निमित्तं कांश्चित्सुखयन्विषमः स्यात्, कांश्चिद् दुःखयन्निर्घृणः स्यात् । इत्युभयथा न तस्य सर्वकर्तृत्वमि त्येव पूर्वपक्षोऽत्राधिकरणे निरा</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">क्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">क्रियते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">तत्र तावदाद्येन सूत्रेण कर्मादिसापेक्षस्य कर्तृत्वमभ्युपेत्य वैषम्यनैर्घृण्ये परिहृते । अपेक्षणीयं कर्मादि ईश्वरायत्तं न वा । नेति पक्षे सर्वकारणत्वहानिः । आद्ये निर्निमित्तं विषमाणां कर्मणां कारयितुर्वैषम्यनैर्घृण्ये स्यातामित्याक्षिप्य कर्मादीनामनादिता(त्वा)भ्युपगमेन समाधानमुक्तं | <p class="gr-vyakhya-para">तत्र तावदाद्येन सूत्रेण कर्मादिसापेक्षस्य कर्तृत्वमभ्युपेत्य वैषम्यनैर्घृण्ये परिहृते । अपेक्षणीयं कर्मादि ईश्वरायत्तं न वा । नेति पक्षे सर्वकारणत्वहानिः । आद्ये निर्निमित्तं विषमाणां कर्मणां कारयितुर्वैषम्यनैर्घृण्ये स्यातामित्याक्षिप्य कर्मादीनामनादिता(त्वा)भ्युपगमेन समाधानमुक्तं | ||
| Line 6,900: | Line 6,900: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V11" data-block-id="AV_C02_S01_V11" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निर्दोषाशेषगुणको निर्णीतो भगवान् हरिः ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V11" data-block-id="AV_C02_S01_V11" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निर्दोषाशेषगुणको निर्णीतो भगवान् हरिः ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A011" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A011" data-id="AV_C02_S01_A011_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१४२सु०- सर्वे चेतना अपूर्णगुणा दोषिणश्च दृष्टाः, तद्दृष्टान्तेन चेतनत्वादीश्वरस्यापि समासव्यासाभ्यामपरिपूर्णगुणत्वं दोषित्वं च स्यादि ति पूर्वपक्षोऽत्राधिकरणे निरस्यते । तदिदमस्पष्टं भाष्ये, चशब्दसमुच्चितायाः श्रुतेरेवोदाहृतत्वात्, युक्तेरव्युत्पादनात् । ततः</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S01_A011" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-97"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S01_A011" data-id="AV_C02_S01_A011_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१४२सु०- सर्वे चेतना अपूर्णगुणा दोषिणश्च दृष्टाः, तद्दृष्टान्तेन चेतनत्वादीश्वरस्यापि समासव्यासाभ्यामपरिपूर्णगुणत्वं दोषित्वं च स्यादि ति पूर्वपक्षोऽत्राधिकरणे निरस्यते । तदिदमस्पष्टं भाष्ये, चशब्दसमुच्चितायाः श्रुतेरेवोदाहृतत्वात्, युक्तेरव्युत्पादनात् । ततः</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">स्पष्टं व्याचष्टे | <p class="gr-vyakhya-para">स्पष्टं व्याचष्टे | ||
| Line 6,954: | Line 6,954: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I01" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I01" data-id="AV_C02_S02_I01_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ रचनानुपपत्त्यधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I01" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-98"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I01" data-id="AV_C02_S02_I01_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ रचनानुपपत्त्यधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१सु०- सकलजगज्जन्मादिकारणे सकलगुणपरिपूर्णे समस्तावद्यगन्धविधुरे परे ब्रह्मणि विष्णौ समस्तश्रुतिसमन्वयो यः प्रथमाध्यायेऽभिहितः, तस्य साङ्ख्यादिसमयविरोधेनान्यथात्वश(ङ्कायां तन्निराकरणार्थमयं)ङ्कां निवारयितुं द्वितीयपाद आरभ्यते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१सु०- सकलजगज्जन्मादिकारणे सकलगुणपरिपूर्णे समस्तावद्यगन्धविधुरे परे ब्रह्मणि विष्णौ समस्तश्रुतिसमन्वयो यः प्रथमाध्यायेऽभिहितः, तस्य साङ्ख्यादिसमयविरोधेनान्यथात्वश(ङ्कायां तन्निराकरणार्थमयं)ङ्कां निवारयितुं द्वितीयपाद आरभ्यते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">२सु०- नन्वनारम्भणीय एवायं पादः । तथा हि- साङ्ख्यादिमतानि किं स्मृतित्वेनोक्तार्थमन्यथयन्तीति शङ्क्यते, किंवा युक्त्युपेततया, अथवा श्रुत्युपेततया, यद्वा प्रत्यक्षोपेततया ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">२सु०- नन्वनारम्भणीय एवायं पादः । तथा हि- साङ्ख्यादिमतानि किं स्मृतित्वेनोक्तार्थमन्यथयन्तीति शङ्क्यते, किंवा युक्त्युपेततया, अथवा श्रुत्युपेततया, यद्वा प्रत्यक्षोपेततया ॥</p> | ||
| Line 7,001: | Line 7,001: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I04" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I04" data-id="AV_C02_S02_I04_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">६सु०- ननु च श्रुतयस्तावदपौरुषेयतयाऽनाशङ्कितदोषाः बहुल(प्रबल)युक्तिभिश्चानुसंहितार्था निरस्तसमस्तप्रतिपक्षाश्च । तत्कथं तत्समन्वयसिद्धेऽर्थेऽभियोगप्रवृत्तदर्शनोपलम्भमात्रेणान्यथात्वशङ्का स्यात्, अतिप्रसङ्गात् । नन्वत एवोक्तं | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I04" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-99"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I04" data-id="AV_C02_S02_I04_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">६सु०- ननु च श्रुतयस्तावदपौरुषेयतयाऽनाशङ्कितदोषाः बहुल(प्रबल)युक्तिभिश्चानुसंहितार्था निरस्तसमस्तप्रतिपक्षाश्च । तत्कथं तत्समन्वयसिद्धेऽर्थेऽभियोगप्रवृत्तदर्शनोपलम्भमात्रेणान्यथात्वशङ्का स्यात्, अतिप्रसङ्गात् । नन्वत एवोक्तं | ||
मन्द इति | मन्द इति | ||
| Line 7,073: | Line 7,073: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I08" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I08" data-id="AV_C02_S02_I08_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">८सु०- नन्वेतदशक्यम्, तैः स्वप्रमेयाणां दृढतर्कागमसाधितत्वात् परकयतर्कादेर्निरस्तत्वात्; इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I08" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-100"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I08" data-id="AV_C02_S02_I08_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">८सु०- नन्वेतदशक्यम्, तैः स्वप्रमेयाणां दृढतर्कागमसाधितत्वात् परकयतर्कादेर्निरस्तत्वात्; इत्यत आह | ||
तर्कैरिति | तर्कैरिति | ||
| Line 7,147: | Line 7,147: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I09" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I09" data-id="AV_C02_S02_I09_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१०सु०- यद्येवं तर्ह्येतेषां सुदृढनिरूढानां समयानां सर्वथोत्सादनस्याशक्यत्वात् व्यर्थेयं निराकृतिरित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_I09" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-101"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_I09" data-id="AV_C02_S02_I09_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१०सु०- यद्येवं तर्ह्येतेषां सुदृढनिरूढानां समयानां सर्वथोत्सादनस्याशक्यत्वात् व्यर्थेयं निराकृतिरित्यत आह | ||
तथापीति | तथापीति | ||
| Line 7,254: | Line 7,254: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V01" data-block-id="AV_C02_S02_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मायावाद्युपमां यायात् तच्च शब्दान्निराकृतः ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V01" data-block-id="AV_C02_S02_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मायावाद्युपमां यायात् तच्च शब्दान्निराकृतः ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A001" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A001" data-id="AV_C02_S02_A001_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्राद्याधिकरणे निरीश्वरसाङ्ख्यमतं निराक्रियते । न च तत्स्वरूपाज्ञाने दूषणं सुबोधं भवति इत्यतः तन्मतस्थितिं तावद्दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A001" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-102"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A001" data-id="AV_C02_S02_A001_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्राद्याधिकरणे निरीश्वरसाङ्ख्यमतं निराक्रियते । न च तत्स्वरूपाज्ञाने दूषणं सुबोधं भवति इत्यतः तन्मतस्थितिं तावद्दर्शयति | ||
चेतनेति | चेतनेति | ||
| Line 8,941: | Line 8,941: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V04" data-block-id="AV_C02_S02_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदङ्गत्वोक्तितश्चैव स्यात् सर्वस्यापलापकः ।</span><span class="shloka-line">किमु सर्वेश्वरस्यास्य ह्यपलापाद्यतोऽखलिम् ॥48॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V04" data-block-id="AV_C02_S02_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदङ्गत्वोक्तितश्चैव स्यात् सर्वस्यापलापकः ।</span><span class="shloka-line">किमु सर्वेश्वरस्यास्य ह्यपलापाद्यतोऽखलिम् ॥48॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A004" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A004" data-id="AV_C02_S02_A004_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">११५सु०- तन्मतरीतिः सूत्र एवोक्तेति तदेव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A004" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-103"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A004" data-id="AV_C02_S02_A004_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">११५सु०- तन्मतरीतिः सूत्र एवोक्तेति तदेव व्याचष्टे | ||
सन्निधानादिति | सन्निधानादिति | ||
| Line 9,024: | Line 9,024: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V05" data-block-id="AV_C02_S02_V05" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अङ्गीकार्यतमो नित्यं सर्वैरपि सुनिश्चितम् ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V05" data-block-id="AV_C02_S02_V05" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अङ्गीकार्यतमो नित्यं सर्वैरपि सुनिश्चितम् ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A005" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A005" data-id="AV_C02_S02_A005_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१२१ सु०- प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृत्ववादिनां निरीश्वरसाङ्ख्यैकदेशिनां मतम् अत्र निराक्रियते ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A005" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-104"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A005" data-id="AV_C02_S02_A005_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१२१ सु०- प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृत्ववादिनां निरीश्वरसाङ्ख्यैकदेशिनां मतम् अत्र निराक्रियते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">तथा हि अश्मानय(नप्र)नादिप्रवृत्तौ तावत्पुरुषस्य प्राधान्यं शरीरस्य च उपसर्जनत्वमनुभवसिद्धमित्युक्तम् । तथा च तद्दृष्टान्तेन महदादिकार्यमपि प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृकमनुमीयते । पुरुषस्य च चेतनत्वेन न कर्तृत्वानुपपत्तिः । सुषुप्त्यादौ</p> | <p class="gr-vyakhya-para">तथा हि अश्मानय(नप्र)नादिप्रवृत्तौ तावत्पुरुषस्य प्राधान्यं शरीरस्य च उपसर्जनत्वमनुभवसिद्धमित्युक्तम् । तथा च तद्दृष्टान्तेन महदादिकार्यमपि प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृकमनुमीयते । पुरुषस्य च चेतनत्वेन न कर्तृत्वानुपपत्तिः । सुषुप्त्यादौ</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">च कर्तृत्वानुपलम्भात् प्रकृतिरुपसर्जनभूताऽङ्गीकरणीया । एवञ्च किमीश्वरेणेति ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">च कर्तृत्वानुपलम्भात् प्रकृतिरुपसर्जनभूताऽङ्गीकरणीया । एवञ्च किमीश्वरेणेति ।</p> | ||
| Line 9,403: | Line 9,403: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V06" data-block-id="AV_C02_S02_V06" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनुमेया श्रुतीनां च विरुद्धत्वान्न तन्मतम् ।</span><span class="shloka-line">उपादेयमतश्चायमविरुद्धः समन्वयः ॥179॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V06" data-block-id="AV_C02_S02_V06" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनुमेया श्रुतीनां च विरुद्धत्वान्न तन्मतम् ।</span><span class="shloka-line">उपादेयमतश्चायमविरुद्धः समन्वयः ॥179॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A006" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A006" data-id="AV_C02_S02_A006_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ वैशेषिकाधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A006" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-105"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A006" data-id="AV_C02_S02_A006_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ वैशेषिकाधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ महद्दीर्घवद्वा ह्रस्वपरिमण्डलाभ्याम् ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ महद्दीर्घवद्वा ह्रस्वपरिमण्डलाभ्याम् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१सु०- अत्र परमाण्वारम्भवादिनां वैशेषिकादीनां मतमपाक्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१सु०- अत्र परमाण्वारम्भवादिनां वैशेषिकादीनां मतमपाक्रियते ।</p> | ||
| Line 13,872: | Line 13,872: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V07" data-block-id="AV_C02_S02_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अतो निर्मानमखलिप्रमाणप्रतिपक्षगम् ।</span><span class="shloka-line">दुर्मतं कोऽनुगृह्णीयाद्विनाऽसुरततिं क्वचित् ॥211॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V07" data-block-id="AV_C02_S02_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अतो निर्मानमखलिप्रमाणप्रतिपक्षगम् ।</span><span class="shloka-line">दुर्मतं कोऽनुगृह्णीयाद्विनाऽसुरततिं क्वचित् ॥211॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A007" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A007" data-id="AV_C02_S02_A007_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ समुदायाधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A007" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-106"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A007" data-id="AV_C02_S02_A007_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ समुदायाधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ समुदाय उभयहेतुकेऽपि तदप्राप्तिः ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ समुदाय उभयहेतुकेऽपि तदप्राप्तिः ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१सु०- अथेदानीं सौगतमतमपाक्रियते । ते च चतुर्विधाः । वैभाषिकाः सौत्रान्तिका माध्यमिका योगाचाराश्चेति । तत्र जगत्सत्यमेव परमाणुमयमाचक्षाणानां वैशेषिकादीनां निरसनप्रसङ्गादनतिभेदं वैभाषिकसौत्रान्तिकमतमादौ तावन्निराक्रियते ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१सु०- अथेदानीं सौगतमतमपाक्रियते । ते च चतुर्विधाः । वैभाषिकाः सौत्रान्तिका माध्यमिका योगाचाराश्चेति । तत्र जगत्सत्यमेव परमाणुमयमाचक्षाणानां वैशेषिकादीनां निरसनप्रसङ्गादनतिभेदं वैभाषिकसौत्रान्तिकमतमादौ तावन्निराक्रियते ॥</p> | ||
| Line 14,955: | Line 14,955: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V08" data-block-id="AV_C02_S02_V08" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अप्रयत्नान्निराचक्रे चेति दृष्टिविरुद्धताम् ।</span><span class="shloka-line">निष्प्रमाणत्वमप्यस्य सूचयामास विश्वकृत् ॥244॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V08" data-block-id="AV_C02_S02_V08" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अप्रयत्नान्निराचक्रे चेति दृष्टिविरुद्धताम् ।</span><span class="shloka-line">निष्प्रमाणत्वमप्यस्य सूचयामास विश्वकृत् ॥244॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A008" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A008" data-id="AV_C02_S02_A008_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ असदधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A008" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-107"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A008" data-id="AV_C02_S02_A008_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ असदधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ नासतोऽदृष्टत्वात् ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ नासतोऽदृष्टत्वात् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">५४सु०- माध्यमिकमतमत्रापाक्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">५४सु०- माध्यमिकमतमत्रापाक्रियते ।</p> | ||
| Line 15,836: | Line 15,836: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V09" data-block-id="AV_C02_S02_V09" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञेयस्योक्तप्रकारेण सर्वश्रुतिविरोधतः ।</span><span class="shloka-line">अनुभूतिविरुद्धत्वादपि पक्षा इमेऽशिवाः ॥248॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V09" data-block-id="AV_C02_S02_V09" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञेयस्योक्तप्रकारेण सर्वश्रुतिविरोधतः ।</span><span class="shloka-line">अनुभूतिविरुद्धत्वादपि पक्षा इमेऽशिवाः ॥248॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A009" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A009" data-id="AV_C02_S02_A009_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ अनुपलब्ध्यधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A009" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-108"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A009" data-id="AV_C02_S02_A009_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ अनुपलब्ध्यधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ न भावोऽनुपलब्धेः ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ न भावोऽनुपलब्धेः ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१००सु०- अत्र योगाचाराणां मतमपाक्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१००सु०- अत्र योगाचाराणां मतमपाक्रियते ।</p> | ||
| Line 15,994: | Line 15,994: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V10" data-block-id="AV_C02_S02_V10" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं चात्माकार्त्स्न्यमिति तत एवाह वेदवित् ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V10" data-block-id="AV_C02_S02_V10" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं चात्माकार्त्स्न्यमिति तत एवाह वेदवित् ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A010" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A010" data-id="AV_C02_S02_A010_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ नैकस्मिन्नधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A010" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-109"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A010" data-id="AV_C02_S02_A010_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ नैकस्मिन्नधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ नैकस्मिन्नसम्भवात् ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ नैकस्मिन्नसम्भवात् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१०६सु०- जैनमतमत्र निराक्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१०६सु०- जैनमतमत्र निराक्रियते ।</p> | ||
| Line 16,716: | Line 16,716: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V11" data-block-id="AV_C02_S02_V11" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्कन्दसूर्यगणेशादिमतानि न्यायतोऽमुतः ।</span><span class="shloka-line">निराकृतान्यशेषेण सिद्धान्तस्याविशेषतः ॥291॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V11" data-block-id="AV_C02_S02_V11" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्कन्दसूर्यगणेशादिमतानि न्यायतोऽमुतः ।</span><span class="shloka-line">निराकृतान्यशेषेण सिद्धान्तस्याविशेषतः ॥291॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A011" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A011" data-id="AV_C02_S02_A011_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ पत्युरधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A011" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-110"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A011" data-id="AV_C02_S02_A011_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ पत्युरधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ पत्युरसामञ्जस्यात् ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ पत्युरसामञ्जस्यात् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१३०सु०- इह महादेवं पुरस्कृत्य प्रवर्तमानानां मतमपाक्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१३०सु०- इह महादेवं पुरस्कृत्य प्रवर्तमानानां मतमपाक्रियते ।</p> | ||
| Line 17,663: | Line 17,663: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V12" data-block-id="AV_C02_S02_V12" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततो विद्यामविद्यां च यो जानात्युभयं सह ।</span><span class="shloka-line">दोषज्ञानादतीत्यैतां(दोषज्ञानादतीत्यैतान्) विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥316॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V12" data-block-id="AV_C02_S02_V12" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततो विद्यामविद्यां च यो जानात्युभयं सह ।</span><span class="shloka-line">दोषज्ञानादतीत्यैतां(दोषज्ञानादतीत्यैतान्) विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥316॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A012" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A012" data-id="AV_C02_S02_A012_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S02_A012" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-111"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S02_A012" data-id="AV_C02_S02_A012_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ उत्पत्त्यसम्भवात् ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ उत्पत्त्यसम्भवात् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१५०सु०- शाक्तं मतमत्रापाक्रियते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१५०सु०- शाक्तं मतमत्रापाक्रियते ।</p> | ||
| Line 18,463: | Line 18,463: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_I09" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_I09" data-id="AV_C02_S03_I09_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ वियदधिकरणम् ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_I09" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-112"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_I09" data-id="AV_C02_S03_I09_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ अथ वियदधिकरणम् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१सु०- न वियदश्रुतेरित्यादि पादप्रतिपाद्यं साङ्गतिकं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">१सु०- न वियदश्रुतेरित्यादि पादप्रतिपाद्यं साङ्गतिकं दर्शयति | ||
| Line 18,535: | Line 18,535: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V01" data-block-id="AV_C02_S03_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राप्तैव सृष्टेत्युदिता प्रधानं विकृतेरपि ।</span><span class="shloka-line">पुमांसो देहसम्बन्धात् सृष्टिमन्त इतीरिताः ॥19॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V01" data-block-id="AV_C02_S03_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राप्तैव सृष्टेत्युदिता प्रधानं विकृतेरपि ।</span><span class="shloka-line">पुमांसो देहसम्बन्धात् सृष्टिमन्त इतीरिताः ॥19॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A001" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A001" data-id="AV_C02_S03_A001_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">४सु०-</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A001" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-113"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A001" data-id="AV_C02_S03_A001_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">४सु०-</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ न वियदश्रुतेः ॐ ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ न वियदश्रुतेः ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">अत्राधिकरणे अनादिर्वाऽयमाकाश इत्यादिश्रुतीनां गौणत्वम् आत्मन आकाशः सम्भूत इत्यादिश्रुतीनां मुख्यत्वमुपादाय वियत उत्पत्तिः समर्थिता । तत्र वियत्पदं नाकाशमात्रपरं किन्नाम, अथ ह वाव नित्यानि पुरुषः प्रकृतिरात्मा काल इत्यादिश्रुतिविगानविषयाणां परमात्मातिरिक्तानां प्रकृत्यादीनामुपलक्षणार्थं ज्ञातव्यमित्याशयवानाह | <p class="gr-vyakhya-para">अत्राधिकरणे अनादिर्वाऽयमाकाश इत्यादिश्रुतीनां गौणत्वम् आत्मन आकाशः सम्भूत इत्यादिश्रुतीनां मुख्यत्वमुपादाय वियत उत्पत्तिः समर्थिता । तत्र वियत्पदं नाकाशमात्रपरं किन्नाम, अथ ह वाव नित्यानि पुरुषः प्रकृतिरात्मा काल इत्यादिश्रुतिविगानविषयाणां परमात्मातिरिक्तानां प्रकृत्यादीनामुपलक्षणार्थं ज्ञातव्यमित्याशयवानाह | ||
| Line 18,839: | Line 18,839: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V02" data-block-id="AV_C02_S03_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यक्तिर्नाम विशेषोऽस्ति तस्मात् तद्वशतैव हि ।</span><span class="shloka-line">उत्पत्तिरत्र कथिता ....... ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V02" data-block-id="AV_C02_S03_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यक्तिर्नाम विशेषोऽस्ति तस्मात् तद्वशतैव हि ।</span><span class="shloka-line">उत्पत्तिरत्र कथिता ....... ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A002" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A002" data-id="AV_C02_S03_A002_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ॐ ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A002" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-114"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A002" data-id="AV_C02_S03_A002_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१५सु०- अतीताधिकरणे वियदादिविषयाणां उत्पत्त्यनुत्पत्तिश्रुतीनां व्यवस्थया विरोधः परिहृतः । इदानीं तेजोबन्नान्याकाश इति तान्यनित्यानि वायुर्वाव नित्य इति श्रुतौ व्यवस्थितनित्यत्वानित्यत्ववन्तमप्याकाशमनित्यपक्षे निक्षिप्य वायोर्नित्यत्वाभिधानात्, आकाशदेवताया विनायकस्येव वायुदेवतायाः स्वरूपेण नित्यत्वं देहोत्पत्त्यादिना जन्मादिमत्त्वमिति व्यवस्थानुपपत्तेः, मुख्यैवानुत्पत्तिरि त्यधिकाशङ्कया पूर्वपक्षिते व्यवस्थातिदेशेनैव सिद्धान्तितम् । तत्र कदृशी वायौ श्रुतीनां व्यवस्था यया अधिकाशङ्कापरिहारः स्यादित्यतः तां दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">१५सु०- अतीताधिकरणे वियदादिविषयाणां उत्पत्त्यनुत्पत्तिश्रुतीनां व्यवस्थया विरोधः परिहृतः । इदानीं तेजोबन्नान्याकाश इति तान्यनित्यानि वायुर्वाव नित्य इति श्रुतौ व्यवस्थितनित्यत्वानित्यत्ववन्तमप्याकाशमनित्यपक्षे निक्षिप्य वायोर्नित्यत्वाभिधानात्, आकाशदेवताया विनायकस्येव वायुदेवतायाः स्वरूपेण नित्यत्वं देहोत्पत्त्यादिना जन्मादिमत्त्वमिति व्यवस्थानुपपत्तेः, मुख्यैवानुत्पत्तिरि त्यधिकाशङ्कया पूर्वपक्षिते व्यवस्थातिदेशेनैव सिद्धान्तितम् । तत्र कदृशी वायौ श्रुतीनां व्यवस्था यया अधिकाशङ्कापरिहारः स्यादित्यतः तां दर्शयति | ||
| Line 18,945: | Line 18,945: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V03" data-block-id="AV_C02_S03_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैवोत्पत्तिः कथमपि न स्वतन्त्रं ततोऽपरम् ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V03" data-block-id="AV_C02_S03_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैवोत्पत्तिः कथमपि न स्वतन्त्रं ततोऽपरम् ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A003" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A003" data-id="AV_C02_S03_A003_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ असम्भवस्तु सतोऽनुपपत्तेः ॐ ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A003" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-115"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A003" data-id="AV_C02_S03_A003_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ असम्भवस्तु सतोऽनुपपत्तेः ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">१८सु०- असम्भाव्यमानजन्मनोर्गगनपवनयोरुत्पत्तावुक्तायामिदमाशङ्क्यते । सदजायते त्यादिश्रुतेर्ब्रह्मणोऽपि जन्मास्ति, न च श्रुत्यादिविरोधः । स्वरूपोत्पत्त्यभावेऽपि परायत्तविशेषावाप्तिरूपोत्पत्तिसम्भवाद् गगनपवनवत् इति । तन्निवृत्त्यर्थमिदमधिकरणमारब्धम् । एतच्चायुक्तमिवाभाति, असम्भव इत्यनुत्पत्तिमात्रप्रतिज्ञानात्, तस्य च परेणाप्यङ्गीकृतत्वात् ॥</p> | <p class="gr-vyakhya-para">१८सु०- असम्भाव्यमानजन्मनोर्गगनपवनयोरुत्पत्तावुक्तायामिदमाशङ्क्यते । सदजायते त्यादिश्रुतेर्ब्रह्मणोऽपि जन्मास्ति, न च श्रुत्यादिविरोधः । स्वरूपोत्पत्त्यभावेऽपि परायत्तविशेषावाप्तिरूपोत्पत्तिसम्भवाद् गगनपवनवत् इति । तन्निवृत्त्यर्थमिदमधिकरणमारब्धम् । एतच्चायुक्तमिवाभाति, असम्भव इत्यनुत्पत्तिमात्रप्रतिज्ञानात्, तस्य च परेणाप्यङ्गीकृतत्वात् ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">नन्ववधारणार्थस्य तुशब्दस्य प्रयोगान्नायं दोषः । सत्यम्, तथाऽपि तत्र हेतोरनभिधानादयुक्तमेव ॥ नन्वनुपपत्तेरित्युक्तम् । सत्यम्, किं तस्यार्थो न ह्यसतः सदुत्पत्तेरदृष्टत्वादनुपपत्तेरिति; न चैतत् सर्वथाऽप्युत्पत्त्यभावमुपपादयितुमलम्, कारणविशेषप्रतिषेधात् । मैवम्, प्रसक्तकारणनिरासात्, अन्यस्याप्रसङ्गात्, कारणाभावस्यैव सिद्धेरिति स्थिते विभवादनुपपत्तेरिति हेतुं प्रकारान्तरेण व्याचक्षाणः सूत्रार्थमाह | <p class="gr-vyakhya-para">नन्ववधारणार्थस्य तुशब्दस्य प्रयोगान्नायं दोषः । सत्यम्, तथाऽपि तत्र हेतोरनभिधानादयुक्तमेव ॥ नन्वनुपपत्तेरित्युक्तम् । सत्यम्, किं तस्यार्थो न ह्यसतः सदुत्पत्तेरदृष्टत्वादनुपपत्तेरिति; न चैतत् सर्वथाऽप्युत्पत्त्यभावमुपपादयितुमलम्, कारणविशेषप्रतिषेधात् । मैवम्, प्रसक्तकारणनिरासात्, अन्यस्याप्रसङ्गात्, कारणाभावस्यैव सिद्धेरिति स्थिते विभवादनुपपत्तेरिति हेतुं प्रकारान्तरेण व्याचक्षाणः सूत्रार्थमाह | ||
| Line 18,971: | Line 18,971: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V13" data-block-id="AV_C02_S03_V13" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अविभागं विभागाय यदा नयति केशवः ।</span><span class="shloka-line">किमशक्यं परेशस्य तदेति ह्यभिधीयते ॥27॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V13" data-block-id="AV_C02_S03_V13" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अविभागं विभागाय यदा नयति केशवः ।</span><span class="shloka-line">किमशक्यं परेशस्य तदेति ह्यभिधीयते ॥27॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A013" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A013" data-id="AV_C02_S03_A013_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१९सु०- केचिदिदं सूत्रमन्यथा व्याचक्षते प्राग्गुणिनां वियदादीनामुत्पत्तिरुक्ता, इदानीं रूपादीनां गुणानां दिक्कालादेश्चोत्पत्तिरुच्यते, सतो गुणादेरसम्भवो नोपपद्यते प्रतिज्ञाहान्यादिनाऽनुपपत्तेरि ति ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A013" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-116"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A013" data-id="AV_C02_S03_A013_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">१९सु०- केचिदिदं सूत्रमन्यथा व्याचक्षते प्राग्गुणिनां वियदादीनामुत्पत्तिरुक्ता, इदानीं रूपादीनां गुणानां दिक्कालादेश्चोत्पत्तिरुच्यते, सतो गुणादेरसम्भवो नोपपद्यते प्रतिज्ञाहान्यादिनाऽनुपपत्तेरि ति ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">तदसत्, वियत्पदेनैव सर्वस्योपलक्षणात्, अभ्यधिकाशङ्काभावाच्च । वियत्पदस्य सजातीयभूतमात्रोपलक्षकत्वं न्याय्यम्, विजातीयगुणाद्युपलक्षकत्वमयुक्तमिति चेन्न; सङ्गतिरेषा नाभ्यधिका शङ्का । रूपादीनामुत्पत्त्यश्रवणादिति चेन्न, प्रतिज्ञादिभ्यस्तदवगतेः । सङ्कोचस्तत्र कल्प्यत इति चेन्न, बाधकानुपन्यासादिति ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">तदसत्, वियत्पदेनैव सर्वस्योपलक्षणात्, अभ्यधिकाशङ्काभावाच्च । वियत्पदस्य सजातीयभूतमात्रोपलक्षकत्वं न्याय्यम्, विजातीयगुणाद्युपलक्षकत्वमयुक्तमिति चेन्न; सङ्गतिरेषा नाभ्यधिका शङ्का । रूपादीनामुत्पत्त्यश्रवणादिति चेन्न, प्रतिज्ञादिभ्यस्तदवगतेः । सङ्कोचस्तत्र कल्प्यत इति चेन्न, बाधकानुपन्यासादिति ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">२०सु०- अन्ये त्वेवं व्याकुर्वते ब्रह्मण एवासम्भवो न तु तद्व्यतिरिक्तस्य, प्रतिज्ञाहान्यादिप्रसङ्गेनानुपपत्तेरि ति । एतदप्यसत्, पूर्वेणैवास्यार्थस्य लब्धत्वात् । वियन्मातरिश्वनोरुत्पत्तिप्रतिपादनमुपलक्षणार्थमिति ज्ञापयितुमेतदिति चेन्न, प्रतिज्ञाहान्याद्युपन्यासेनैव तज्ज्ञापनसिद्धेः, समानन्यायोपलक्षणस्य मीमांसायां सर्वत्र प्रसिद्धत्वात् । अन्यथाऽतिदेशेऽभ्यधिकाशङ्काभ्यूहनवैयर्थ्यात् । इत्युक्त एव सूत्रार्थः ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">२०सु०- अन्ये त्वेवं व्याकुर्वते ब्रह्मण एवासम्भवो न तु तद्व्यतिरिक्तस्य, प्रतिज्ञाहान्यादिप्रसङ्गेनानुपपत्तेरि ति । एतदप्यसत्, पूर्वेणैवास्यार्थस्य लब्धत्वात् । वियन्मातरिश्वनोरुत्पत्तिप्रतिपादनमुपलक्षणार्थमिति ज्ञापयितुमेतदिति चेन्न, प्रतिज्ञाहान्याद्युपन्यासेनैव तज्ज्ञापनसिद्धेः, समानन्यायोपलक्षणस्य मीमांसायां सर्वत्र प्रसिद्धत्वात् । अन्यथाऽतिदेशेऽभ्यधिकाशङ्काभ्यूहनवैयर्थ्यात् । इत्युक्त एव सूत्रार्थः ।</p> | ||
| Line 19,127: | Line 19,127: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V14" data-block-id="AV_C02_S03_V14" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इवोभये च सादृश्य इति वाक् शब्दनिर्णये ।</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V14" data-block-id="AV_C02_S03_V14" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इवोभये च सादृश्य इति वाक् शब्दनिर्णये ।</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A014" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A014" data-id="AV_C02_S03_A014_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ पृथगुपदेशात् ॐ ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A014" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-117"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A014" data-id="AV_C02_S03_A014_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०-ॐ पृथगुपदेशात् ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">२३सु०- अत्र जीवात्मनः परमात्मना आत्यन्तिको भेदः समर्थ्यते ।</p> | <p class="gr-vyakhya-para">२३सु०- अत्र जीवात्मनः परमात्मना आत्यन्तिको भेदः समर्थ्यते ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">स्यादेतत् । यथा हि प्रत्यक्षादिप्रमा(णैरव)णावधृत(देवदत्त)सिंह(देवदत्त)भेदस्य पुंसः सिंहो देवदत्त इति वाक्यश्रवणेऽपि न सिंहदेवदत्तस्वरूपैक्यप्रतिपत्तिर्भवति किन्नाम गौण एवायं प्रयोग इत्यध्यवस्यति तथा | <p class="gr-vyakhya-para">स्यादेतत् । यथा हि प्रत्यक्षादिप्रमा(णैरव)णावधृत(देवदत्त)सिंह(देवदत्त)भेदस्य पुंसः सिंहो देवदत्त इति वाक्यश्रवणेऽपि न सिंहदेवदत्तस्वरूपैक्यप्रतिपत्तिर्भवति किन्नाम गौण एवायं प्रयोग इत्यध्यवस्यति तथा | ||
| Line 21,040: | Line 21,040: | ||
<div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V18" data-block-id="AV_C02_S03_V18" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मुक्तावपि स एवैकः स्वतन्त्रः पूर्णसद्गुणः ।</span><span class="shloka-line">इति श्रुत्युपपत्तिभ्यां पादेऽस्मिन् प्रभुणोदितम् ॥103॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="AV_C02_S03_V18" data-block-id="AV_C02_S03_V18" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मुक्तावपि स एवैकः स्वतन्त्रः पूर्णसद्गुणः ।</span><span class="shloka-line">इति श्रुत्युपपत्तिभ्यां पादेऽस्मिन् प्रभुणोदितम् ॥103॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A018" data-teeka="Nyayasudha"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A018" data-id="AV_C02_S03_A018_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ अंशो नानाव्यपदेशादन्यथा चापि दाशकितवादित्वमधीयत एके ॐ ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S03_A018" data-teeka="Nyayasudha" data-json-id="Nyayasudha-118"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="AV_C02_S03_A018" data-id="AV_C02_S03_A018_" data-name=""><div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्र०सू०- ॐ अंशो नानाव्यपदेशादन्यथा चापि दाशकितवादित्वमधीयत एके ॐ ॥</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">८८सु०- केचिदिदमेवं व्याचक्षते । जीवः परमात्मनः | <p class="gr-vyakhya-para">८८सु०- केचिदिदमेवं व्याचक्षते । जीवः परमात्मनः | ||