Anandamakaranda

Brahmasutra/C1/S1: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 1: Line 1:
{{Adhyaya
{{Adhyaya
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| chapter_num  = 1
| chapter_num  = 1
| chapter_name = (समन्वयाध्यायः) प्रथमाध्यायः
| section_id  = BS_C01_S01
| section_num  = 1
| title        = प्रथमः पादः
| title        = प्रथमः पादः
}}
}}
Line 17: Line 13:
तच्चोक्तं स्कान्दे –
तच्चोक्तं स्कान्दे –


{{Pramana
{{Commentary
 
| verse_id =


| id     = BS_C01_S01_I04
| id       = BS_C01_S01_I04


| line1  = नारायणाद्विनिष्पन्नं ज्ञानं कृतयुगे स्थितम् ।
| name    = Bhashyam


| line2  = किञ्चित् तदन्यथा जातं त्रेतायां द्वापरेऽखिलम् ॥
| text    =
नारायणाद्विनिष्पन्नं ज्ञानं कृतयुगे स्थितम् ।
किञ्चित् तदन्यथा जातं त्रेतायां द्वापरेऽखिलम् ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
 
| verse_id =


| id     = BS_C01_S01_I05
| id       = BS_C01_S01_I05


| line1  = गौतमस्य ऋषेः शापार्ज्ज्ञाने त्वज्ञानतां गते ।
| name    = Bhashyam


| line2  = सङ्कीर्णबुद्धयो देवा ब्रह्मरुद्रपुरस्सराः ॥
| text    =
गौतमस्य ऋषेः शापार्ज्ज्ञाने त्वज्ञानतां गते ।
सङ्कीर्णबुद्धयो देवा ब्रह्मरुद्रपुरस्सराः ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
 
| verse_id =


| id     = BS_C01_S01_I06
| id       = BS_C01_S01_I06


| line1  = शरण्यं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम् ।
| name    = Bhashyam


| line2  = तैर्विज्ञापितकार्यस्तु भगवान् पुरुषोत्तमः॥
| text    =
शरण्यं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम् ।
तैर्विज्ञापितकार्यस्तु भगवान् पुरुषोत्तमः॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary


| id    = BS_C01_S01_I07
| verse_id =  


| line1  = अवतीर्णो महायोगी सत्यवत्यां पराशरात् ।
| id      = BS_C01_S01_I07
 
| name    = Bhashyam


| line2  = उत्सन्नान् भगवान् वेदानुज्जहार हरिः स्वयम् ॥
| text    =
अवतीर्णो महायोगी सत्यवत्यां पराशरात् ।
उत्सन्नान् भगवान् वेदानुज्जहार हरिः स्वयम् ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
 
| verse_id =


| id     = BS_C01_S01_I08
| id       = BS_C01_S01_I08


| line1  = चतुर्धा व्यभजत् तांश्च चतुर्विंशतिधा पुनः ।
| name    = Bhashyam


| line2  = शतधा चैकधा चैव तथैव च सहस्रधा ॥
| text    =
चतुर्धा व्यभजत् तांश्च चतुर्विंशतिधा पुनः ।
शतधा चैकधा चैव तथैव च सहस्रधा ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary


| id    = BS_C01_S01_I09
| verse_id =  


| line1  = कृष्णो द्वादशधा चैव पुनस्तस्यार्थवित्तये ।
| id      = BS_C01_S01_I09


| line2  = चकार ब्रह्मसूत्राणि येषां सूत्रत्वमञ्जसा ॥
| name    = Bhashyam
 
| text    =
कृष्णो द्वादशधा चैव पुनस्तस्यार्थवित्तये ।
चकार ब्रह्मसूत्राणि येषां सूत्रत्वमञ्जसा ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary


| id    = BS_C01_S01_I10
| verse_id =  


| line1  = अल्पाक्षरमसन्दिग्धं सारवद्विश्वतोमुखम् ।
| id      = BS_C01_S01_I10


| line2  = अस्तोभमनवद्यं च सूत्रं सूत्रविदो विदुः ॥
| name    = Bhashyam
 
| text    =
अल्पाक्षरमसन्दिग्धं सारवद्विश्वतोमुखम् ।
अस्तोभमनवद्यं च सूत्रं सूत्रविदो विदुः ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary


| id    = BS_C01_S01_I11
| verse_id =  


| line1  = निर्विशेषितसूत्रत्वं ब्रह्मसूत्रस्य चाप्यतः ।
| id      = BS_C01_S01_I11


| line2  = यथा व्यासत्वमेकस्य कृष्णस्यान्ये विशेषणात् ॥
| name    = Bhashyam
 
| text    =
निर्विशेषितसूत्रत्वं ब्रह्मसूत्रस्य चाप्यतः ।
यथा व्यासत्वमेकस्य कृष्णस्यान्ये विशेषणात् ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
 
| verse_id =


| id     = BS_C01_S01_I12
| id       = BS_C01_S01_I12


| line1  = सविशेषणसूत्राणि ह्यपराणि विदो विदुः ।
| name    = Bhashyam


| line2  = मुख्यस्य निर्विशेषेण शब्दोऽन्येषां विशेषतः ॥
| text    =
सविशेषणसूत्राणि ह्यपराणि विदो विदुः ।
मुख्यस्य निर्विशेषेण शब्दोऽन्येषां विशेषतः ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary


| id    = BS_C01_S01_I13
| verse_id =  


| line1  = इति वेदविदः प्राहुः शब्दतत्त्वार्थवेदिनः ।
| id      = BS_C01_S01_I13


| line2  = सूत्रेषु येषु सर्वेऽपि निर्णयाः समुदीरिताः ॥
| name    = Bhashyam
 
| text    =
इति वेदविदः प्राहुः शब्दतत्त्वार्थवेदिनः ।
सूत्रेषु येषु सर्वेऽपि निर्णयाः समुदीरिताः ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary


| id    = BS_C01_S01_I14
| verse_id =  


| line1  = शब्दजातस्य सर्वस्य यत्प्रमाणश्च निर्णयः ।
| id      = BS_C01_S01_I14


| line2  = एवं विधानि सूत्राणि कृत्वा व्यासो महायशाः ॥
| name    = Bhashyam
 
| text    =
शब्दजातस्य सर्वस्य यत्प्रमाणश्च निर्णयः ।
एवं विधानि सूत्राणि कृत्वा व्यासो महायशाः ॥


}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
 
| verse_id =


| id     = BS_C01_S01_I15
| id       = BS_C01_S01_I15


| line1  = ब्रह्मरुद्रादिदेवेषु मनुष्यपितृपक्षिषु ।
| name    = Bhashyam


| line2  = ज्ञानं संस्थाप्य भगवान् क्रीडते पुरुषोत्तमः ।’इत्यादि ।
| text    =
ब्रह्मरुद्रादिदेवेषु मनुष्यपितृपक्षिषु ।
ज्ञानं संस्थाप्य भगवान् क्रीडते पुरुषोत्तमः ।’इत्यादि ।


}}
}}
Line 143: Line 187:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = जिज्ञासाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ ॐअथातो ब्रह्मजिज्ञासा ॐ ॥ 01-01 ॥
| verse_line1  = ॐ ॐअथातो ब्रह्मजिज्ञासा ॐ ॥ 01-01 ॥
Line 167: Line 209:
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B4
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = अथातः शब्दपूर्वाणि सूत्राणि निखिलान्यपि ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B4
| line2  = प्रारभन्ते नियत्यैव तत् किमत्र नियामकम् ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
अथातः शब्दपूर्वाणि सूत्राणि निखिलान्यपि ।
प्रारभन्ते नियत्यैव तत् किमत्र नियामकम् ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B5
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = कश्चार्थश्च तयोर्विद्वन् कथमुत्तमता तयोः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B5
| line2  = एतदाख्याहि मे ब्रह्मन् यथा ज्ञास्यामि तत्त्वतः ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
कश्चार्थश्च तयोर्विद्वन् कथमुत्तमता तयोः ।
एतदाख्याहि मे ब्रह्मन् यथा ज्ञास्यामि तत्त्वतः ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B6
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = एवमुक्तो नारदेन ब्रह्मा प्रोवाच सत्तमः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B6
| line2  = आनन्तर्येऽधिकारस्य मङ्गलार्थे तथैव च ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
एवमुक्तो नारदेन ब्रह्मा प्रोवाच सत्तमः ।
आनन्तर्येऽधिकारस्य मङ्गलार्थे तथैव च ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B7
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = अतशब्दस्त्वतः शब्दो हेत्वर्थे समुदीरितः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B7
| line2  = परस्य ब्रह्मणो विष्णोः प्रसादादिति वा भवेत् ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
अतशब्दस्त्वतः शब्दो हेत्वर्थे समुदीरितः ।
परस्य ब्रह्मणो विष्णोः प्रसादादिति वा भवेत् ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B8
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = स हि सर्वमनोवृत्तिप्रेरकः समुदाहृतः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B8
| line2  = सिसृक्षोः परमाद्विष्णोः प्रथमं द्वौ विनिःसृतौ ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
स हि सर्वमनोवृत्तिप्रेरकः समुदाहृतः ।
सिसृक्षोः परमाद्विष्णोः प्रथमं द्वौ विनिःसृतौ ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B9
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = ओङ्कारश्चाथशब्दश्च तस्मात् प्राथमिकौ क्रमात् ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B9
| line2  = तद्धेतुत्वं वदंश्चापि तृतीयोऽत उदाहृतः॥
| name     = Bhashyam
| text    =
ओङ्कारश्चाथशब्दश्च तस्मात् प्राथमिकौ क्रमात् ।
तद्धेतुत्वं वदंश्चापि तृतीयोऽत उदाहृतः॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B10
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = अकारः सर्ववागात्मा परब्रह्माभिधायकः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B10
| line2  = तथौ प्राणात्मकौ प्रोक्तौ व्याप्तिस्थितिविधायकौ ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
अकारः सर्ववागात्मा परब्रह्माभिधायकः ।
तथौ प्राणात्मकौ प्रोक्तौ व्याप्तिस्थितिविधायकौ ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B11
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = अतश्च पूर्वमुच्चार्याः सर्व एते सतां मताः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B11
| line2  = अथातःशब्दयोरेवं वीर्यमाज्ञाय तत्त्वतः ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
अतश्च पूर्वमुच्चार्याः सर्व एते सतां मताः ।
अथातःशब्दयोरेवं वीर्यमाज्ञाय तत्त्वतः ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B12
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = सूत्रेषु तु महाप्राज्ञास्तावेवादौ प्रयुञ्जते’ इति॥
| id       = BS_C01_S01_V01_B12
| name     = Bhashyam
| text    =
सूत्रेषु तु महाप्राज्ञास्तावेवादौ प्रयुञ्जते’ इति॥
}}
}}


Line 229: Line 298:
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B14
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = मन्दमध्योत्तमत्वेन त्रिविधा ह्यधिकारिणः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B14
| line2  = तत्र मन्दा मनुष्येषु य उत्तमगणा मताः ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
मन्दमध्योत्तमत्वेन त्रिविधा ह्यधिकारिणः ।
तत्र मन्दा मनुष्येषु य उत्तमगणा मताः ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B15
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = मध्यमा ऋषिगन्धर्वा देवास्तत्रोत्तमा मताः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B15
| line2  = इति जातिकृतो भेदस्तथाऽन्यो गुणपूर्वकः ॥
| name     = Bhashyam
}}
| text    =
मध्यमा ऋषिगन्धर्वा देवास्तत्रोत्तमा मताः ।
इति जातिकृतो भेदस्तथाऽन्यो गुणपूर्वकः ॥
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B16
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = भक्तिमान् परमे विष्णौ यस्त्वध्ययनवान् नरः ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B16
| line2  = अधमः शमादिसंयुक्तो मध्यमः समुदाहृतः ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
भक्तिमान् परमे विष्णौ यस्त्वध्ययनवान् नरः ।
अधमः शमादिसंयुक्तो मध्यमः समुदाहृतः ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B17
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तमसारं चाप्यनित्यकम् ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B17
| line2  = विज्ञाय जातवैराग्यो विष्णुपादैकसंश्रयः ॥
| name     = Bhashyam
| text    =
आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तमसारं चाप्यनित्यकम् ।
विज्ञाय जातवैराग्यो विष्णुपादैकसंश्रयः ॥
}}
}}


{{Pramana
{{Commentary
| id    = BS_C01_S01_V01_B18
| verse_id = BS_C01_S01_V01
| line1  = स उत्तमोऽधिकारी स्यात् सन्न्यस्ताखिलकर्मवान् इति ।
| id       = BS_C01_S01_V01_B18
| name     = Bhashyam
| text    =
स उत्तमोऽधिकारी स्यात् सन्न्यस्ताखिलकर्मवान् इति ।
}}
}}


Line 576: Line 660:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = जन्माधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ जन्माद्यस्य यतः ॐ ॥ 02-02 ॥
| verse_line1  = ॐ जन्माद्यस्य यतः ॐ ॥ 02-02 ॥
Line 669: Line 751:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ शास्त्रयोनित्वात् ॐ ॥ 03-03 ॥
| verse_line1  = ॐ शास्त्रयोनित्वात् ॐ ॥ 03-03 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V03| text = अनुमानतोऽन्ये न कल्पनीयाः –}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V03
| id      = BS_C01_S01_V03_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
अनुमानतोऽन्ये न कल्पनीयाः –
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 815: Line 901:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = समन्वयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ तत्तु समन्वयात् ॐ ॥ 04-04 ॥
| verse_line1  = ॐ तत्तु समन्वयात् ॐ ॥ 04-04 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V04| text = अज्ञानां प्रतीयमानमपि नेतरेषां शास्त्रयोनित्वम् , कुतः ? ।}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V04
| id      = BS_C01_S01_V04_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
अज्ञानां प्रतीयमानमपि नेतरेषां शास्त्रयोनित्वम् , कुतः ? ।
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 884: Line 974:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ ईक्षतेर्नाशब्दम् ॐ ॥ 05-05 ॥
| verse_line1  = ॐ ईक्षतेर्नाशब्दम् ॐ ॥ 05-05 ॥
}}
}}
{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V05| text = ननु’यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह’,  ‘अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत्’ ॥  ‘अवचनेनैव प्रोवाच’,  ‘यद्वाचाऽनभ्युदितम् । येन वागभ्युद्यते ॥ यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्’  इत्यादिभिर्न तच्छब्दगोचरम् । नेत्याह –}}


{{Commentary
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V05
| verse_id = BS_C01_S01_V05
| id      = BS_C01_S01_V05_B1
| id      = BS_C01_S01_V05_summary
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
ननु’यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह’,  ‘अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत्’ ॥  ‘अवचनेनैव प्रोवाच’,  ‘यद्वाचाऽनभ्युदितम् । येन वागभ्युद्यते ॥ यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्’  इत्यादिभिर्न तच्छब्दगोचरम् । नेत्याह –
}}
 
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V05
| id      = BS_C01_S01_V05_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
‘स एतस्माज्चीवघनात्परात्परं पुरिशयं पुरुषमीक्षते’,
‘स एतस्माज्चीवघनात्परात्परं पुरिशयं पुरुषमीक्षते’,
Line 953: Line 1,047:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ गौणश्चेन्नात्मशब्दात् ॐ ॥ 06-06 ॥
| verse_line1  = ॐ गौणश्चेन्नात्मशब्दात् ॐ ॥ 06-06 ॥
Line 999: Line 1,091:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात् ॐ ॥ 07-07 ॥
| verse_line1  = ॐ तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात् ॐ ॥ 07-07 ॥
Line 1,085: Line 1,175:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ हेयत्वावचनाच्च ॐ ॥ 08-08 ॥
| verse_line1  = ॐ हेयत्वावचनाच्च ॐ ॥ 08-08 ॥
Line 1,105: Line 1,193:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ स्वाप्ययात् ॐ ॥ 09-09 ॥
| verse_line1  = ॐ स्वाप्ययात् ॐ ॥ 09-09 ॥
Line 1,162: Line 1,248:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ गतिसामान्यात् ॐ ॥ 10-10 ॥
| verse_line1  = ॐ गतिसामान्यात् ॐ ॥ 10-10 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V10| text = न च कासुचिच्छाखास्वन्यथोच्यते ।}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V10
| id      = BS_C01_S01_V10_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
न च कासुचिच्छाखास्वन्यथोच्यते ।
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 1,183: Line 1,273:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ईक्षत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ श्रुतत्वाच्च ॐ ॥ 11-11 ॥
| verse_line1  = ॐ श्रुतत्वाच्च ॐ ॥ 11-11 ॥
Line 1,223: Line 1,311:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ आनन्दमयोऽभ्यासात् ॐ ॥ 12-12 ॥
| verse_line1  = ॐ आनन्दमयोऽभ्यासात् ॐ ॥ 12-12 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V12| text = ‘तमेव समन्वयं प्रकटयत्यानन्दमयोऽभ्यासादित्यादिना समस्तेनाध्यायेन प्रायेण ।
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V12
| id      = BS_C01_S01_V12_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
‘तमेव समन्वयं प्रकटयत्यानन्दमयोऽभ्यासादित्यादिना समस्तेनाध्यायेन प्रायेण ।
               प्रायेणान्यत्र प्रसिद्धानां शब्दानां परमात्मनि समन्वयः प्रदर्श्यतेऽस्मिन् पादे । नान्यथा तददृष्टेः ।
               प्रायेणान्यत्र प्रसिद्धानां शब्दानां परमात्मनि समन्वयः प्रदर्श्यतेऽस्मिन् पादे । नान्यथा तददृष्टेः ।
               ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्येत्युक्तम् । तच्च ब्रह्म ‘ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा’ इत्यानन्दमयावयवरूपं प्रतीयते । न ह्यवयविनं विना अवयवमात्रस्य ज्ञेयतेत्यत आह –}}
               ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्येत्युक्तम् । तच्च ब्रह्म ‘ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा’ इत्यानन्दमयावयवरूपं प्रतीयते । न ह्यवयविनं विना अवयवमात्रस्य ज्ञेयतेत्यत आह –
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 1,302: Line 1,394:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ विकारशब्दान्नेति चेन्न प्राचुर्यात् ॐ ॥ 13-13 ॥
| verse_line1  = ॐ विकारशब्दान्नेति चेन्न प्राचुर्यात् ॐ ॥ 13-13 ॥
Line 1,330: Line 1,420:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ तद्धेतुव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 14-14 ॥
| verse_line1  = ॐ तद्धेतुव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 14-14 ॥
Line 1,349: Line 1,437:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते ॐ ॥ 15-15 ॥
| verse_line1  = ॐ मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते ॐ ॥ 15-15 ॥
Line 1,435: Line 1,521:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ नेतरोऽनुपपत्तेः ॐ ॥ 16-16 ॥
| verse_line1  = ॐ नेतरोऽनुपपत्तेः ॐ ॥ 16-16 ॥
Line 1,454: Line 1,538:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ भेदव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 17-17 ॥
| verse_line1  = ॐ भेदव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 17-17 ॥
Line 1,561: Line 1,643:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ कामाच्च नानुमानापेक्षा ॐ ॥ 18-18 ॥
| verse_line1  = ॐ कामाच्च नानुमानापेक्षा ॐ ॥ 18-18 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V18| text = न च तत्तदनुमानविरोधः ।}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V18
| id      = BS_C01_S01_V18_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
न च तत्तदनुमानविरोधः ।
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 1,609: Line 1,695:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आनन्दमयाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति ॐ ॥ 19-19 ॥
| verse_line1  = ॐ अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति ॐ ॥ 19-19 ॥
Line 1,650: Line 1,734:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = अन्तःस्तत्थ्वाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ॐ ॥ 20-20 ॥
| verse_line1  = ॐ अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ॐ ॥ 20-20 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V20| text = ‘अदृश्येऽनात्म्ये’ इत्युक्तम् । तच्चादृष्यत्वम्,‘अन्तः प्रविष्टं कर्तारमेतमन्तश्चन्द्रमसि मनसा चरन्ततम् । सहैव सन्तं न विजानन्ति देवाः’ इत्यन्तःस्थस्य कस्यचिदुच्यते ।
{{Commentary
               स च’इन्द्रो राजा’’सप्तयुञ्जन्ति’ इत्यादिभिरन्यः प्रतीयते । तस्मात् स एवानन्दमय इति न मन्तव्यम् ।}}
| verse_id = BS_C01_S01_V20
| id      = BS_C01_S01_V20_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
‘अदृश्येऽनात्म्ये’ इत्युक्तम् । तच्चादृष्यत्वम्,‘अन्तः प्रविष्टं कर्तारमेतमन्तश्चन्द्रमसि मनसा चरन्ततम् । सहैव सन्तं न विजानन्ति देवाः’ इत्यन्तःस्थस्य कस्यचिदुच्यते ।
               स च’इन्द्रो राजा’’सप्तयुञ्जन्ति’ इत्यादिभिरन्यः प्रतीयते । तस्मात् स एवानन्दमय इति न मन्तव्यम् ।
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 1,746: Line 1,834:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = अन्तःस्तत्थ्वाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ भेदव्यपदेशाच्चान्यः ॐ ॥ 21-21 ॥
| verse_line1  = ॐ भेदव्यपदेशाच्चान्यः ॐ ॥ 21-21 ॥
Line 1,778: Line 1,864:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = आकाशाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ आकाशस्तल्लिङ्गात् ॐ ॥ 22-22 ॥
| verse_line1  = ॐ आकाशस्तल्लिङ्गात् ॐ ॥ 22-22 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V22| text = ‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात् इति’ इत्याकाशस्यानन्दमयत्वे हेतुरुक्तः, न तु विष्णोरिति न मन्तव्यम् । यतः –}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V22
| id      = BS_C01_S01_V22_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात् इति’ इत्याकाशस्यानन्दमयत्वे हेतुरुक्तः, न तु विष्णोरिति न मन्तव्यम् । यतः –
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 1,847: Line 1,937:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = प्राणाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ अत एव प्राणः ॐ ॥ 23-23 ॥
| verse_line1  = ॐ अत एव प्राणः ॐ ॥ 23-23 ॥
Line 1,880: Line 1,968:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = ज्योतिरधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ ज्योतिश्चरणाभिधानात् ॐ ॥ 24-24 ॥
| verse_line1  = ॐ ज्योतिश्चरणाभिधानात् ॐ ॥ 24-24 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V24| text = ‘यो वेद निहितम् गुहायाम्’ इत्युक्तम् । तच्च गुहानिहितम् –
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V24
| id      = BS_C01_S01_V24_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
‘यो वेद निहितम् गुहायाम्’ इत्युक्तम् । तच्च गुहानिहितम् –
               ‘वि मे कर्णा पतयतो विचक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । विमे मनश्चरति दूर आधीः किंस्विद्वक्ष्यामि किमु नो मनिष्ये’  इति ज्योतिरुक्तम् ।
               ‘वि मे कर्णा पतयतो विचक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । विमे मनश्चरति दूर आधीः किंस्विद्वक्ष्यामि किमु नो मनिष्ये’  इति ज्योतिरुक्तम् ।
               तच्च ज्योतिरग्निसूक्तत्वात् प्रसिद्धेश्चाग्निरेवेति प्राप्तम् । अत आह –}}
               तच्च ज्योतिरग्निसूक्तत्वात् प्रसिद्धेश्चाग्निरेवेति प्राप्तम् । अत आह –
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 1,914: Line 2,006:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = गायत्र्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ छन्दोऽभिधानान्नेति चेन्न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम् ॐ॥ 25-25 ॥
| verse_line1  = ॐ छन्दोऽभिधानान्नेति चेन्न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम् ॐ॥ 25-25 ॥
Line 1,960: Line 2,050:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = गायत्र्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम् ॐ ॥ 26-26 ॥
| verse_line1  = ॐ भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम् ॐ ॥ 26-26 ॥
Line 2,006: Line 2,094:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = गायत्र्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ उपदेशभेदान्नेति चेन्नोभयस्मिन्नप्यविरोधात् ॐ ॥ 27-27॥
| verse_line1  = ॐ उपदेशभेदान्नेति चेन्नोभयस्मिन्नप्यविरोधात् ॐ ॥ 27-27॥
Line 2,046: Line 2,132:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = पादान्त्यप्राणाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ प्राणस्तथाऽनुगमात् ॐ ॥ 28-28 ॥
| verse_line1  = ॐ प्राणस्तथाऽनुगमात् ॐ ॥ 28-28 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S01_V28| text = ‘प्राणो विष्णुरित्युक्तम् । तत्र  ‘ता वा एताः शीर्षन् श्रियः श्रिताश्चक्षुश्र्योत्रं मनो वाक्प्राणः’ इत्यत्र प्राणस्य विष्णुत्वं न विद्यते । इन्द्रियैः सहाभिधानादिति । अत आह-}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S01_V28
| id      = BS_C01_S01_V28_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
‘प्राणो विष्णुरित्युक्तम् । तत्र  ‘ता वा एताः शीर्षन् श्रियः श्रिताश्चक्षुश्र्योत्रं मनो वाक्प्राणः’ इत्यत्र प्राणस्य विष्णुत्वं न विद्यते । इन्द्रियैः सहाभिधानादिति । अत आह-
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 2,076: Line 2,166:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = पादान्त्यप्राणाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ न वक्तुरात्मोपदेशादिति चेदध्यात्मसम्भन्धभूमा ह्यस्मिन् ॐ ॥ 29-29 ॥
| verse_line1  = ॐ न वक्तुरात्मोपदेशादिति चेदध्यात्मसम्भन्धभूमा ह्यस्मिन् ॐ ॥ 29-29 ॥
Line 2,095: Line 2,183:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = पादान्त्यप्राणाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ शास्त्रदृष्ट्यातूपदेशो वामदेववत् ॐ ॥ 30-30 ॥
| verse_line1  = ॐ शास्त्रदृष्ट्यातूपदेशो वामदेववत् ॐ ॥ 30-30 ॥
Line 2,132: Line 2,218:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S01
| adhikarana    = पादान्त्यप्राणाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ जीवमुख्यप्राणलिङ्गान्नेति चेन्नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्वादिह तद्योगात् ॐ ॥ 31-31 ॥
| verse_line1  = ॐ जीवमुख्यप्राणलिङ्गान्नेति चेन्नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्वादिह तद्योगात् ॐ ॥ 31-31 ॥
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Brahmasutra/C1/S1"