Anandamakaranda

Bhagavatatatparyanirnaya/C11/S3: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 1: Line 1:
{{Adhyaya
{{Adhyaya
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| chapter_num  = 11
| chapter_num  = 11
| chapter_name = एकादशस्कन्धः
| section_id  = BTN_C11_S03
| section_num  = 3
| title        = तृतीयोऽध्यायः
| title        = तृतीयोऽध्यायः
}}
}}
Line 14: Line 10:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
| verse_line1  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
Line 33: Line 27:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।
| verse_line1  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।
Line 44: Line 36:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।
| verse_line1  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।
Line 55: Line 45:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
| verse_line1  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
Line 75: Line 63:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।
| verse_line1  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।
Line 86: Line 72:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
| verse_line1  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
Line 106: Line 90:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।
| verse_line1  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।
Line 117: Line 99:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
| verse_line1  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
Line 128: Line 108:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
| verse_line1  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
Line 147: Line 125:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।
| verse_line1  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।
Line 158: Line 134:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
| verse_line1  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
Line 177: Line 151:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।
| verse_line1  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।
Line 188: Line 160:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
| verse_line1  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
Line 207: Line 177:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
| verse_line1  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
Line 217: Line 185:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।
| verse_line1  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।
Line 228: Line 194:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
| verse_line1  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
Line 239: Line 203:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।
| verse_line1  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।
Line 250: Line 212:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।
| verse_line1  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।
Line 270: Line 230:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।
| verse_line1  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।
Line 290: Line 248:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।
| verse_line1  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।
Line 310: Line 266:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
| verse_line1  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
Line 330: Line 284:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
| verse_line1  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
Line 349: Line 301:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
| verse_line1  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
Line 368: Line 318:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
| verse_line1  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
Line 387: Line 335:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
| verse_line1  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
Line 406: Line 352:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
| verse_line1  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
Line 425: Line 369:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
| verse_line1  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
Line 435: Line 377:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
| verse_line1  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
Line 454: Line 394:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।
| verse_line1  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।
Line 465: Line 403:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
| verse_line1  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
Line 484: Line 420:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।
| verse_line1  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।
Line 504: Line 438:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।
| verse_line1  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।
Line 524: Line 456:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।
| verse_line1  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।
Line 544: Line 474:
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| chapter_id    = BTN_C11
| section_id    = BTN_C11_S03
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।
| verse_line1  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।
Line 551: Line 479:
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C11_S03_V56
| id      = BTN_C11_S03_V56_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bhagavatatatparyanirnaya/C11/S3"