Anandamakaranda

Bruhadaranyaka/C3/S7: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 3: Line 3:
| chapter_num  = 3
| chapter_num  = 3
| title        = अन्तर्यामिब्राह्मणम्
| title        = अन्तर्यामिब्राह्मणम्
}}
}}{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BR_C03_S07_V01
| verse_id      = BR_C03_S07_V01
| document_id  = BR
| document_id  = BR
Line 17: Line 16:
| id      = BR_C03_S07_V01_B1
| id      = BR_C03_S07_V01_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
पुनस्तस्यैव सर्वनियन्तृत्वमुच्यते ।
पुनस्तस्यैव सर्वनियन्तृत्वमुच्यते ।
              योऽन्तरो यमयतीति द्वितीययशब्दो विष्णुशब्दपर्यायः ।
योऽन्तरो यमयतीति द्वितीययशब्दो विष्णुशब्दपर्यायः ।
              अकयप्रविसम्भूमसखहा विष्णुवाचकाः ।
अकयप्रविसम्भूमसखहा विष्णुवाचकाः ।
              एकाक्षरा अ इत्येष निर्दोषत्वाज्जनार्दनः ॥
एकाक्षरा अ इत्येष निर्दोषत्वाज्जनार्दनः ॥
              आनन्दत्वात् क इत्युक्तः पूर्णत्वाद्य इतीर्यते । इत्यादि शब्दनिर्णये इति स्वप्रतिज्ञातप्रकारेण ।
आनन्दत्वात् क इत्युक्तः पूर्णत्वाद्य इतीर्यते । इत्यादि शब्दनिर्णये इति स्वप्रतिज्ञातप्रकारेण ।
}}
}}


Line 30: Line 28:
| id      = BR_C03_S07_V01_B1
| id      = BR_C03_S07_V01_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
ब्रह्मवित्पूर्णविज्ञानाल्लोकानां कर्तृवेदनात् ।
ब्रह्मवित्पूर्णविज्ञानाल्लोकानां कर्तृवेदनात् ।
              लोकविद्देवविच्चासौ देवानां देववेदनात् ॥
लोकविद्देवविच्चासौ देवानां देववेदनात् ॥
              वेदार्थवेदनाच्चैव वेदविद्भूतवित् तथा ।
वेदार्थवेदनाच्चैव वेदविद्भूतवित् तथा ।
              तन्नियन्तृपरिज्ञानादात्मविच्चाप्तवेदनात् ॥
तन्नियन्तृपरिज्ञानादात्मविच्चाप्तवेदनात् ॥
              सर्ववित् सर्वसारज्ञो यो वेद पुरुषोत्तमम् ।
सर्ववित् सर्वसारज्ञो यो वेद पुरुषोत्तमम् ।
              देशाधिष्ठातृविज्ञानाद् देशज्ञ इति चोच्यते ॥
देशाधिष्ठातृविज्ञानाद् देशज्ञ इति चोच्यते ॥
              यथा तद्वद्धरेर्ज्ञानात् सर्वज्ञ इति वैदिकम् ॥ इति ब्रह्मतर्के ।
यथा तद्वद्धरेर्ज्ञानात् सर्वज्ञ इति वैदिकम् ॥ इति ब्रह्मतर्के ।
}}
}}


Line 54: Line 51:
| id      = BR_C03_S07_V02_B1
| id      = BR_C03_S07_V02_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
स्यूतं जगदिदं यस्मिन् सूत्रं वायुरसौ स्मृतः ।
स्यूतं जगदिदं यस्मिन् सूत्रं वायुरसौ स्मृतः ।
              तं चापि यमयेद्यस्मादन्तर्यामी हरिः स्मृतः ॥
तं चापि यमयेद्यस्मादन्तर्यामी हरिः स्मृतः ॥
}}
}}


Line 249: Line 245:
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
पृथिव्याद्या देवतास्तु देहवद्यद्वशत्वतः ।
पृथिव्याद्या देवतास्तु देहवद्यद्वशत्वतः ।
              शरीरमिति चोच्यन्ते यस्य विष्णोर्महात्मनः ॥
शरीरमिति चोच्यन्ते यस्य विष्णोर्महात्मनः ॥
              अन्तस्थो देवतानां च न विदुर्यं च देवताः ।
अन्तस्थो देवतानां च न विदुर्यं च देवताः ।
              प्रविष्टत्वाद्देवतास्थः सोऽन्तरः स्ववशत्वतः ॥
प्रविष्टत्वाद्देवतास्थः सोऽन्तरः स्ववशत्वतः ॥
              बाह्यापेक्षां विना यस्तु रमते सोऽन्तरः स्मृतः ।
बाह्यापेक्षां विना यस्तु रमते सोऽन्तरः स्मृतः ।
              अतिप्रियत्वाच्च हरेरन्तरत्वमुदाहृतम् ॥
अतिप्रियत्वाच्च हरेरन्तरत्वमुदाहृतम् ॥
              जीवानां स्वप्रियत्वं च विष्णुना नियतं यतः ।
जीवानां स्वप्रियत्वं च विष्णुना नियतं यतः ।
              तस्य प्रियत्वं नान्येन देवस्य नियतं क्वचित् ॥
तस्य प्रियत्वं नान्येन देवस्य नियतं क्वचित् ॥
              स्वतंत्रः सन्नियन्ताऽसावन्तर्यामी ततः स्मृतः ।
स्वतंत्रः सन्नियन्ताऽसावन्तर्यामी ततः स्मृतः ।
              देवतानां स्वभावोऽपि स्वरूपमपि सर्वदा ॥
देवतानां स्वभावोऽपि स्वरूपमपि सर्वदा ॥
              तदधीनं ततो यामी वासुदेवः प्रकीर्तितः ।
तदधीनं ततो यामी वासुदेवः प्रकीर्तितः ।
              स्वभावसत्तादातृत्वं यन्तृत्वमिति कथ्यते ॥ इति ब्रह्मतर्के ।
स्वभावसत्तादातृत्वं यन्तृत्वमिति कथ्यते ॥ इति ब्रह्मतर्के ।
}}
}}


Line 269: Line 264:
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
अधिभूतं सर्वजीवा अध्यात्मं तच्छरीरगाः ।
अधिभूतं सर्वजीवा अध्यात्मं तच्छरीरगाः ।
              देवतास्ताः स्वलोकस्था अधिदैवाभिधा मताः ॥
देवतास्ताः स्वलोकस्था अधिदैवाभिधा मताः ॥
              लोकाभिमानिन्यस्ता एवाधिलोका इतीरिताः ।
लोकाभिमानिन्यस्ता एवाधिलोका इतीरिताः ।
              यज्ञाभिमानिनो देवा अधियज्ञा इति स्मृताः ॥ इति च ।
यज्ञाभिमानिनो देवा अधियज्ञा इति स्मृताः ॥ इति च ।
}}
}}


Line 281: Line 275:
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
भवनाधिकारे स्थितत्वादधिभूतम् ।
भवनाधिकारे स्थितत्वादधिभूतम् ।
Line 290: Line 283:
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| id      = BR_C03_S07_V23_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
पृथुं नारायणं वाति समादायैव पक्षिराट् ।
पृथुं नारायणं वाति समादायैव पक्षिराट् ।
              अतः स पृथिवीत्युक्तस्त्वन्तरिक्षं हरः स्मृतः ॥
अतः स पृथिवीत्युक्तस्त्वन्तरिक्षं हरः स्मृतः ॥
              स्वान्तर्गतं यतः सर्वमिच्छया क्षपयेदसौ ।
स्वान्तर्गतं यतः सर्वमिच्छया क्षपयेदसौ ।
              द्यौर्नाम देवी विद्युत्स्यात् साक्षादेव सरस्वती ॥
द्यौर्नाम देवी विद्युत्स्यात् साक्षादेव सरस्वती ॥
              द्योतनात् सर्ववस्तूनां तमो दुर्गा प्रकीर्तिता ।
द्योतनात् सर्ववस्तूनां तमो दुर्गा प्रकीर्तिता ।
              यतः संग्ग्लपयेत् सर्वांस्तेजः श्रीः परिकीर्तिता ॥
यतः संग्ग्लपयेत् सर्वांस्तेजः श्रीः परिकीर्तिता ॥
              आकाशो विघ्न उद्दिष्टः काशते हि पृथूदरः ।
आकाशो विघ्न उद्दिष्टः काशते हि पृथूदरः ।
              आपो वरुण उद्दिष्टो तदेतत् पालयत्यसौ ॥
आपो वरुण उद्दिष्टो तदेतत् पालयत्यसौ ॥
              आत्मा विज्ञानमिति तु सर्वजीवाभिमानवान् ।
आत्मा विज्ञानमिति तु सर्वजीवाभिमानवान् ।
              ब्रह्मैवोक्तस्त्विमे सर्वेऽप्यनुक्ता याश्च देवताः ॥
ब्रह्मैवोक्तस्त्विमे सर्वेऽप्यनुक्ता याश्च देवताः ॥
              ये च जीवाः परे सर्वे नियता विष्णुनैव हि ।
ये च जीवाः परे सर्वे नियता विष्णुनैव हि ।
              जीवानां नियमेऽजीवं किमु वाच्यमिति श्रुतिः ॥
जीवानां नियमेऽजीवं किमु वाच्यमिति श्रुतिः ॥
              पृथक्तन्नियमं नैषा वक्ति सिद्धत्वतः स्वतः ।
पृथक्तन्नियमं नैषा वक्ति सिद्धत्वतः स्वतः ।
              स एष सर्ववेत्ता हि परमात्परमो हरिः ॥
स एष सर्ववेत्ता हि परमात्परमो हरिः ॥
              नान्यो वेत्ता स्वतंत्रोऽस्ति जीवाः सर्वे हि दुःखिनः ।
नान्यो वेत्ता स्वतंत्रोऽस्ति जीवाः सर्वे हि दुःखिनः ।
              यदि स्वतंत्रा नैवैते दुःखिनः स्युः कदाचन ॥
यदि स्वतंत्रा नैवैते दुःखिनः स्युः कदाचन ॥
              अत आर्तिमतामार्तिदाता मुक्तिप्रदश्च सः ।
अत आर्तिमतामार्तिदाता मुक्तिप्रदश्च सः ।
              भगवान् परमो विष्णुः स्वतंत्रः सर्वदैकराट् ॥ इत्यादि महामीमांसायाम् ॥
भगवान् परमो विष्णुः स्वतंत्रः सर्वदैकराट् ॥ इत्यादि महामीमांसायाम् ॥
}}
}}




[[Category:Bruhadaranyaka]]
[[Category:Bruhadaranyaka]]
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bruhadaranyaka/C3/S7"