Pramanakshana/Vyakhya/PramaanalakshanaTika: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 8: | Line 8: | ||
</div> | </div> | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B01 | | verse_id = PRL_C01_B01 | ||
| id = PRL_C01_B01_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B01_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रणम्यागण्यकल्याणगुणाब्धिं पुरुषोत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">पूर्णबोधानपि गुरून् व्याकुर्वे मानलक्षणम् ॥</span></div> | <div class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रणम्यागण्यकल्याणगुणाब्धिं पुरुषोत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">पूर्णबोधानपि गुरून् व्याकुर्वे मानलक्षणम् ॥</span></div> | ||
| Line 18: | Line 16: | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B02 | | verse_id = PRL_C01_B02 | ||
| id = PRL_C01_B02_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B02_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">यथार्थं प्रमाणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">तद्विविधम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">केवलमनुप्रमाणं च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">यथार्थज्ञानं केवलम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">तत्साधनमनुप्रमाणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">केवलं चतुर्विधम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ईशलक्ष्मीयोग्ययोगिभेदेन</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">पूर्वद्वयमनादि नित्यम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्याभ्यां तद्विशेषः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">पूर्वं स्वपरगताखिलविशेषविषयम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">द्वितीयमीशेऽन्येभ्योऽधिकम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">असार्वत्रिकम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अन्यत्र सर्वविषयम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्पष्टत्वे भेदः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">योगिज्ञानमृजूनामनादिनित्यम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ईशे जीवेभ्योऽधिकम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अन्यत्राऽलोचने सर्वविषयम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">क्रमेण वर्धमानम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">आमुक्तेः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ततोऽव्ययम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ततोऽर्वाक् क्रमेण ह्रसितम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">सादि च तात्विकेभ्योऽन्यत्र</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अयोगिज्ञानमुत्पत्तिविनाशवत्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अल्पम्</div> | |||
प्रमाणमिति लक्ष्यनिर्देशः । यथार्थमिति लक्षणोक्तिः । एवमुत्तरत्रापि ज्ञातव्यम् । यथार्थं यथावस्थितार्थविषयीकारि । अर्थविषयीकारित्वमात्रस्य संशयविपर्ययसाधारण्याद्विशेषणोपादानम् । अर्थविषयीकारित्वेनैव प्रमेयादिव्युदासः । अर्यत इत्यर्थो ज्ञेयमुच्यते । अतो न गम्यविषयीकारिगतावतिव्याप्तिः । | प्रमाणमिति लक्ष्यनिर्देशः । यथार्थमिति लक्षणोक्तिः । एवमुत्तरत्रापि ज्ञातव्यम् । यथार्थं यथावस्थितार्थविषयीकारि । अर्थविषयीकारित्वमात्रस्य संशयविपर्ययसाधारण्याद्विशेषणोपादानम् । अर्थविषयीकारित्वेनैव प्रमेयादिव्युदासः । अर्यत इत्यर्थो ज्ञेयमुच्यते । अतो न गम्यविषयीकारिगतावतिव्याप्तिः । | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B03 | | verse_id = PRL_C01_B03 | ||
| id = PRL_C01_B03_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B03_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अनुप्रमाणं त्रिविधम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रत्यक्षमनुमानमागम इति</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">निर्दोषार्थेन्द्रियसन्निकर्षः प्रत्यक्षम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">निर्दोषोपपत्तिरनुमानम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">निर्दोषः शब्द आगमः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अर्थापत्त्युपमे अनुमाविशेषः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अभावोऽनुमा प्रत्यक्षं च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">परामर्शापरामर्शविशेषात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">सम्भवपरिशेषावनुमा</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">आत्मान्योन्याश्रयचक्रकानवस्थाकल्पनागौरवश्रुतदृष्टहानादयो दूषणानुमा</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उपक्रमोपसंहारतदैकरूप्याभ्यासापूर्वताफलार्थवादाश्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उपपत्तिविशेषाः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">त एव सोपपत्तयो लिङ्गानि</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">समाख्यावाक्यप्रकरणस्थानानि च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">लिङ्गविशेषाः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">व्याप्तिरूपपत्तिमूलम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">सा प्रतिज्ञाहेतुदृष्टान्तरूपा</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">हेतुगर्भा प्रतिज्ञा केवलापि</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">सिद्धौ प्रतिज्ञायां हेतुमात्रं च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">दृष्टान्तः सप्रतिज्ञो हेतुगर्भः</div> | |||
तिस्त्रो विधा उद्दिशति । न्यूनाधिकसङ्ख््यान्यतमान्तर्भावाभावज्ञापनार्थोऽयं विभागः | तिस्त्रो विधा उद्दिशति । न्यूनाधिकसङ्ख््यान्यतमान्तर्भावाभावज्ञापनार्थोऽयं विभागः | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B04 | | verse_id = PRL_C01_B04 | ||
| id = PRL_C01_B04_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B04_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उपपत्तिदोषौ विरोधासङ्गती</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">न्यूनाधिके वाचनिके</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">संवादानुक्तियुता निग्रहाः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रत्यक्षं सप्तविधम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">साक्षिषडिन्द्रियभेदेन</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.मानसप्रत्यक्षजा स्मृतिः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्मृत्यनुवादयोर्नाप्रामाण्यम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">यथार्थत्वानुभवात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अहानेश्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">विरोधो मानस्ववाक्याभ्याम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्ववाक्यविरोधोऽपसिद्धान्तजातिरूपेण</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">जातिः ‘न मेये मानापेक्षा ’</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">मेये मानापेक्षाऽस्तीति च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">मानविरोधश्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">छलमसङ्गतम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अन्यच्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अन्यच्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अन्यच्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अन्यच्च</div> | |||
उपपत्तिदोषो द्विविधः विरोधोऽसङ्गतिश्चेति । अन्वययोग्यताविरहो विरोधः । आकाङ्क्षाभावोऽसङ्गतिः । इमौ चार्थवचनयोरपि सम्भवतः । अर्थासाधुत्वे वचनस्यापि तथात्वादिति । वचनस्यैवासाधुत्वापादको वाचनिकदोषः । तं विभज्य दर्शयति | उपपत्तिदोषो द्विविधः विरोधोऽसङ्गतिश्चेति । अन्वययोग्यताविरहो विरोधः । आकाङ्क्षाभावोऽसङ्गतिः । इमौ चार्थवचनयोरपि सम्भवतः । अर्थासाधुत्वे वचनस्यापि तथात्वादिति । वचनस्यैवासाधुत्वापादको वाचनिकदोषः । तं विभज्य दर्शयति | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B05 | | verse_id = PRL_C01_B05 | ||
| id = PRL_C01_B05_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B05_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">त्रिविधो विरोधः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रतिज्ञाहेतुदृष्टान्तभेदेन</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रमाणविरुद्धार्थप्रतिज्ञाविरोधः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">हेतुस्वरूपासिध्दिव्याप्तिश्चेति हेतुविरोधः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">साध्यस्य साधनस्य वा अननुगमो दृष्टान्तविरोधः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रतिज्ञायाः समबलविरोध एव सप्रतिसाधनः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स एवोपाधिदोषोऽपि</div> | |||
अनुमानस्य साधारणोऽसाधारणश्च सम्भावित इति शेषः । | अनुमानस्य साधारणोऽसाधारणश्च सम्भावित इति शेषः । | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B06 | | verse_id = PRL_C01_B06 | ||
| id = PRL_C01_B06_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B06_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">सर्व एते दृश्यत्वानुमाने द्रष्टव्याः</div> | |||
‘विवादपदं मिथ्या दृश्यत्वात् यत् दृश्यं तत् मिथ्या यथा शुक्तिरजतं तथा चेदं दृश्यं तस्मान्मिथ्या’ इत्येतदनुमानं प्रतिज्ञाविरोधादीनामुदाहरणं ज्ञातव्यमिति ॥ | ‘विवादपदं मिथ्या दृश्यत्वात् यत् दृश्यं तत् मिथ्या यथा शुक्तिरजतं तथा चेदं दृश्यं तस्मान्मिथ्या’ इत्येतदनुमानं प्रतिज्ञाविरोधादीनामुदाहरणं ज्ञातव्यमिति ॥ | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B07 | | verse_id = PRL_C01_B07 | ||
| id = PRL_C01_B07_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B07_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रत्यक्षागमादिभिर्जगतः सत्यत्वात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">तत्पक्षे दृश्यत्वस्य च मिथ्यात्वात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अनिर्वचनीयस्य प्रतिवादिनोऽसिद्धत्वात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">आत्मनोऽपि दृश्यत्वात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">शुक्तिरजतादेरनिर्वचनीयत्वाभावात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अनिर्वचनीयदृश्यत्वाभावात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">मानसिद्धत्वादिति सप्रतिसाधनत्वाच्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">तस्य साक्षिसिद्धत्वं चेत् जगत्सत्यत्वमपि साक्षिसिद्धम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.व्यभिचारश्चेदागमार्थानुमानिर्दोषत्वाध्यवसाये च समः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.अत उत्तरदिवसे अभेदवाक्यस्य भेदोऽर्थः स्यात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.निर्दोषानुमायाः सदोषत्वम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.सदोषानुमाया निर्दोषत्वम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">इत्यव्यवस्था</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">आश्रयसाध्यव्यधिकरणासिद्धयो न दूषणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.अतिप्रसङ्गाभावात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अतिप्रसङ्गेन हि दोषत्वादोषत्वे कल्प्ये</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">व्याप्तिरेव हि प्रयोजिका</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.असत्यपि व्याप्तिरस्त्येव</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">‘असदाश्रयस्य साधकत्वं न’ इत्यपि व्याप्तिं विना कथं निवार्यते ?</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">असदाश्रयमित्यादिविशेषणत्वसम्भवे कथमव्याप्तिः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">न चात्यन्ताभावोऽपि सर्वधर्मरहितः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रमेयत्वाद्यनुभवात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">परिशेषार्थापत्तिप्रामाण्याभ्युपगमाच्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">‘विमतं सकर्तृकं’ इत्यत्र सर्वज्ञत्वस्य पक्षधर्मताबलेन सिद्ध्यङ्गीकारात्</div> | |||
सन् घटः इत्यादिप्रत्यक्षेण, विश्वं सत्यमित्याद्यागमेन, विवादपदं सत्यं अर्थक्रियाकारित्वात् इत्याद्यनुमानेन च जगतः सत्यत्वावधारणात् जगन्मिथ्या इति प्रतिज्ञा प्रबलप्रमाणविरुद्धा भवति ॥ | सन् घटः इत्यादिप्रत्यक्षेण, विश्वं सत्यमित्याद्यागमेन, विवादपदं सत्यं अर्थक्रियाकारित्वात् इत्याद्यनुमानेन च जगतः सत्यत्वावधारणात् जगन्मिथ्या इति प्रतिज्ञा प्रबलप्रमाणविरुद्धा भवति ॥ | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B08 | | verse_id = PRL_C01_B08 | ||
| id = PRL_C01_B08_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B08_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">परिशेषोऽर्थापत्तिरनुमानमित्यविशेषः ।</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उपपत्तिमात्रत्वात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उपपत्तेश्च व्याप्त्यपेक्षा सर्वथा अङ्गीकार्येत्याग्रहमात्रेण भेदः ।</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उपमानस्यापि</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">व्याप्तिरूपत्वात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.न हि स्वसदृशेनासदृशं क्वचित् दृष्टम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">योग्यानुपलब्धेश्च लिङ्गत्वम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अविशेषात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अविशेषात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अविशेषात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अविशेषात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">उक्तदोषेष्वेवाशेषानुमानदोषाणामन्तर्भावः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">साध्याविशिष्टोऽसिद्धः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.सिद्धसाधकोऽसङ्गतः ।</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.न प्रमासाधनं प्रमाणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ज्ञानव्यतिरिक्तप्रमायां प्रमाणाभावात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">न चाज्ञातपरिच्छित्तिरेव प्रमेत्यत्र किञ्चिन्मानम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">याथार्थ्यमेव प्रामाण्यमित्यङ्गीकारात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">न चानुभूतिरेव प्रमाणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">. स्मृत्यादावव्याप्तेः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">वेदादिप्रामाण्यप्रसिद्धेश्च</div> | |||
अप्रसिद्धसाध्यस्य परिशेषादेः साधकत्वे अनुमानस्यैव तदुक्तं स्यात् । परिशेषादिरनुमानमित्यनतिभिन्नार्थत्वात् । | अप्रसिद्धसाध्यस्य परिशेषादेः साधकत्वे अनुमानस्यैव तदुक्तं स्यात् । परिशेषादिरनुमानमित्यनतिभिन्नार्थत्वात् । | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B09 | | verse_id = PRL_C01_B09 | ||
| id = PRL_C01_B09_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B09_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">‘‘स्मृतिः प्रत्यक्षमैतिह्युमनुमानश्चतुष्टयम् । प्रमाणमिति विज्ञेयं धर्माद्यर्थे बुभूषुभिः’’ इति श्रुतेश्च ।</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ऐतिह्यमागमभेदः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">न च सम्यगनुभवसाधनं प्रमाणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">ईश्वरज्ञानादावव्याप्तेः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.अप्रामाण्ये प्रमाणाभावाच्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">प्रामाण्यज्ञाने च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">तत्राप्यङ्गीकारेऽनवस्थितेः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">.स्वप्रकाशात्माङ्गीकारे तत्राव्याप्तेः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्मृतेश्च प्रामाण्यानङ्गीकारे अनुभूतं मया इत्यत्र प्रमाणाभावात्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">लिङ्गत्वेन प्रामाण्ये कल्पनागौरवम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">दृष्टहानिश्च</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्मृतिप्रमाणद्वैविध्यमात्रकल्पने मिथ्याज्ञानादेर्निरासादनुभवविरोधः</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">तदनुभवाभाव इत्युक्ते अनुभवः स्मृतिश्च नास्तीत्युक्ते किमुत्तरम्?</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">स्वसिद्धैः साधनं परसिद्धैर्दूषणम्</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अतो न दूषणे अपसिद्धान्तादि</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">इष्टापत्तिः सिद्धसाधनत्वात् असङ्गतमेव</div> | |||
नन्विदं शान्तिके कर्मणि वेतालोत्थानमिव । यावता स्मृत्यादिप्रामाण्यसिद्ध्यर्थं उदाहृतश्रुतौ ऐतिह्यं चतुर्थ प्रमाणमापतितमित्यत आह | नन्विदं शान्तिके कर्मणि वेतालोत्थानमिव । यावता स्मृत्यादिप्रामाण्यसिद्ध्यर्थं उदाहृतश्रुतौ ऐतिह्यं चतुर्थ प्रमाणमापतितमित्यत आह | ||
}} | }} | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B10 | | verse_id = PRL_C01_B10 | ||
| id = PRL_C01_B10_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B10_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्काक्तिमार्गतः । प्रमाणलक्षणमित्युक्तं सङ्क्षेपाद्ब्रह्मसिद्धये ॥</div> | |||
लक्षणादिनिरूपणेन संशोधितैरेव खलु वेदादिभिर्ब्रह्मज्ञानं भवति । तदिदं न वाद्यन्तरोक्तवदेवेति मन्तव्यम् । परमाप्ततमेन सुरवरावतारेणोक्तत्वादिति भावेनोक्तम् <span class="gr-prateeka">आनन्दतीर्थमुनिनेति ॥</span> यस्तु स्वप्रभावानभिज्ञः तं प्रत्याह <span class="gr-prateeka">ब्रह्मतर्कोक्तिमार्गत इति ॥</span> यस्तु अनधिगतब्रह्मतर्कोक्तिमार्गोऽपि तदनुजिवृक्षया आह - <span class="gr-prateeka">इत्युक्तमिति ॥</span> युक्त्यादियुक्तता प्राक् प्रदर्शितेति इतिशब्देन स्मर्यते । यद्येवं कथं तर्हि स्वल्पेनैव ग्रन्थेन समाप्तं ? इत्यत उक्तम् ॥ सङ्क्षेपादिति ॥ श्रोतृबुद्धिमनुसृत्य शब्दसङ्क्षेपेणोक्तमिति । | लक्षणादिनिरूपणेन संशोधितैरेव खलु वेदादिभिर्ब्रह्मज्ञानं भवति । तदिदं न वाद्यन्तरोक्तवदेवेति मन्तव्यम् । परमाप्ततमेन सुरवरावतारेणोक्तत्वादिति भावेनोक्तम् <span class="gr-prateeka">आनन्दतीर्थमुनिनेति ॥</span> यस्तु स्वप्रभावानभिज्ञः तं प्रत्याह <span class="gr-prateeka">ब्रह्मतर्कोक्तिमार्गत इति ॥</span> यस्तु अनधिगतब्रह्मतर्कोक्तिमार्गोऽपि तदनुजिवृक्षया आह - <span class="gr-prateeka">इत्युक्तमिति ॥</span> युक्त्यादियुक्तता प्राक् प्रदर्शितेति इतिशब्देन स्मर्यते । यद्येवं कथं तर्हि स्वल्पेनैव ग्रन्थेन समाप्तं ? इत्यत उक्तम् ॥ सङ्क्षेपादिति ॥ श्रोतृबुद्धिमनुसृत्य शब्दसङ्क्षेपेणोक्तमिति । | ||
}} | }} | ||
| Line 104: | Line 217: | ||
</div> | </div> | ||
{{ | {{Bhashyam | ||
| verse_id = PRL_C01_B11 | | verse_id = PRL_C01_B11 | ||
| id = PRL_C01_B11_PramaanalakshanaTika | | id = PRL_C01_B11_PramaanalakshanaTika | ||
| text = | | text = | ||
<div class="gr-mulaprateeka-block">अशेषमानमेयैकसाक्षिणेऽक्षयमूर्तये । अजेशपुरुहूतेड्य नमो नारायणाय ते ॥</div> | |||
<div class="gr-mulaprateeka-block">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं प्रमाणलक्षणं सम्पूर्णम् ॥</div> | |||
<div class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमरा भ्रमरायन्ते कमला वरटायते ।</span><span class="shloka-line">यत्पादाम्भोरुहद्वन्द्वे वन्दे तं पुरुषोत्तमम् ॥</span></div> | <div class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमरा भ्रमरायन्ते कमला वरटायते ।</span><span class="shloka-line">यत्पादाम्भोरुहद्वन्द्वे वन्दे तं पुरुषोत्तमम् ॥</span></div> | ||
नारायणस्यैव प्रणामे को हेतुः ? इत्यतो यत् उक्तं प्रमाणादि तत् प्रेरकत्वेन नारायणस्यैव ? मुख्यतः तदभिज्ञत्वात् इति भावेनोक्तम् <span class="gr-prateeka">अशेषेति ॥</span> | नारायणस्यैव प्रणामे को हेतुः ? इत्यतो यत् उक्तं प्रमाणादि तत् प्रेरकत्वेन नारायणस्यैव ? मुख्यतः तदभिज्ञत्वात् इति भावेनोक्तम् <span class="gr-prateeka">अशेषेति ॥</span> | ||