Bhagavatatatparyanirnaya/Part2: Difference between revisions

Line 8:

<p class="adhyaya-trans">द्वितीयोऽध्यायः</p>

</div>

Line 25:

Line 26:

</div>

<p>'आत्मनो भजने बुद्धिमुत्पाद्य फलदाः सुराः ।</p>

Line 32:

Line 34:

<p>सुखमिच्छन्ति भूतानां प्रायो दुःखासहा नृणाम् ।</p>

<p>तथापि तेभ्यः प्रवरा देवा एव हरेः प््रिायाः''इत्युद्दामसंहितायाम् ॥ ५-६ ॥</p>

</div>

Line 42:

Line 46:

</div>

<p>'आत्मनो देहगेहादि द्वयशब्देन भण्यते ।</p>

Line 50:

Line 55:

<p>तस्मात्तद्विषयं त्यक्तवा मनो विष्णौ निवेशयेत्''॥</p>

<p>इति हरिवंशेषु ॥ ३८ ॥</p>

</div>

Line 68:

Line 75:

</div>

<p>'केचिदुन्मादवद्भक्ता बाह्यलिङ्गप्रदर्शकाः ।</p>

Line 75:

Line 83:

<p>अनन्याधिपतित्वाच्च तदनन्यमुदीर्यते ॥</p>

<p>न चाप्यभेदो जगता विष्णोः पूर्णगुणस्य तु''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ४०,४१ ॥</p>

</div>

Line 101:

Line 111:

</div>

<p>'पूर्णत्वादात्मशब्दोक्तः कश्चित्सर्वनरोत्तमः ।</p>

Line 140:

Line 151:

<p>यस्तूत्तमो भागवतः स मुक्तिं परमां व््राजेत् ।</p>

<p>विष्णुना सर्वदेवैश्च मोदते स ह नित्यदा''। इति च ॥ ४५-४७ ॥</p>

</div>

Line 151:

Line 164:

</div>

<p>विष्णोर्मायां विष्ण्विच्छाधीनाम् ।</p>

Line 161:

Line 175:

<p>एतदर्थं च धर्माणां मर्यादा वैदिकादिका ।</p>

<p>मूलधर्मविरुद्धा तु सा न ग््र•ह्या कथञ्चन''॥ इति च ॥ ४८ ॥</p>

</div>

Line 172:

Line 188:

</div>

<p>'देहेन्द्रियप्राणधियां त्रिधैव त्वभिमानिनः ।</p>

Line 206:

Line 223:

<p>जानन्ति ये भागवतास्त उक्ता उत्तमा इति''॥ इति ब््राह्मतर्के ॥</p>

<p>देहेन्द्रिययोर्जन्माप्ययौ ॥ ४९ ॥</p>

</div>

Line 219:

Line 238:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः ॥</div>

<p>चित्ते विद्यमाने । स्वात्मनि केवलात्मभावे मोक्षे च । यस्य जीवपरयोर-भेदो नास्ति ।</p>

Line 228:

Line 248:

<p>'नैवं त्वयाऽनुमन्तव्यं जीवात्माहमिति क्वचित् ।</p>

<p>सर्वैर्गुणैः सुसम्पन्नं दैवं मां ज्ञातुमर्हसि''॥ इति च वाराहे ॥ ५२ ॥</p>

</div>

Line 235:

Line 259:

<p class="adhyaya-trans">तृतीयोऽध्यायः</p>

</div>

Line 243:

Line 268:

</div>

<p>आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 274:

Line 302:

</div>

<p>एवं गुणान्भुञ्जानो भगवान् । तं सृष्टं मन्यमानो जीव इह सज्जते ।</p>

Line 280:

Line 309:

<p>तत्सृष्टा हि सदा जीवा देहादेर्जनिमत्त्वतः ।</p>

<p>नित्यानन्दैकदेहोऽसौ विष्णुस्तत्क्वैकताऽनयोः''॥ इति च ॥ ४-६ ॥</p>

</div>

Line 300:

Line 331:

</div>

<p>'आभूतसम्प्लवाज्जन्म जीवेशत्वं विजानतः ।</p>

<p>ततः पतत्यधो यस्मादुत्थानं नैव तु क्वचित्''॥ इति च ।</p>

<p>'कालाख्यः कलनाद्विष्णुर्व्यक्तमव्यक्तगं नयन्''। इति च ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 332:

Line 366:

</div>

<p>अव्यक्तं विशतीत्युक्तवा तस्य विस्तारो वारिणा हृतगन्धेत्यादि ।</p>

<p>'सङ्क्षेपविस्तराभ्यां तु कथयन्ति मनीषिणः ।</p>

<p>बहुवारस्मृतेस्तस्य फलबाहुल्यकारणात्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥</p>

</div>

Line 355:

Line 392:

</div>

<p>नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥</p>

</div>

Line 376:

Line 416:

</div>

<p>'त्रिवर्णा वरणादुक्ता त्रिगुणानां हरेर्मतिः ।</p>

Line 385:

Line 426:

<p>तामेतामान्तरीं रीतिं विदुः शब्दविदो जनाः''॥</p>

</div>

Line 431:

Line 474:

</div>

Line 436:

Line 480:

<p>विजाया एव योगेशास्तेषां या यैव योग्यता ।</p>

<p>तथा तथैव मुच्यन्ते नान्यथा तु कथञ्चन''॥ इति संदृश्ये ॥१९-२३॥</p>

</div>

Line 447:

Line 493:

</div>

<p>'सन्तस्तु त्रिविधाः प्रोक्ता उत्तमा मध्यमाधमाः ।</p>

Line 471:

Line 518:

<p>तस्मादनाद्यनन्तैव सक्तिर्गुरुसुरादिषु ।</p>

<p>अन्यत्र कृत्यापेक्षा स्यादिति सङ्गविनिर्णयः''॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥ २४ ॥</p>

</div>

Line 482:

Line 531:

</div>

<p>'श्रद्धा भागवते तन्त्रे वेदे भारतपञ्चमे ।</p>

Line 505:

Line 555:

<p>'गृहिणोऽप्यल्पबोधस्य न कलासु प्रयोजनम् ।</p>

<p>आवर्तयेद्वेदतन्त्रं मुख्योक्तो हरिरत्र हि''॥ इति हरिवंशेषु ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 516:

Line 568:

</div>

<p>कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 528:

Line 583:

</div>

<p>ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥</p>

</div>

Line 540:

Line 598:

</div>

<p>'ब््राह्माद्या यं न जानन्ति करणाद्यभिमानिनः ।</p>

Line 548:

Line 607:

<p>प्रतिभाति न चाऽभाति यथावद्दर्शनं विना''॥ इति ब््राह्मतर्के ।</p>

<p>बोधकः परमेश्वरः । ईदृशानन्दो न भवतीति निषेधवचनार्थ एव न सिध्यति विलक्षणानन्दाभाव इत्यर्थतः सिद्धिः ॥ ३७ ॥</p>

</div>

Line 558:

Line 619:

</div>

<p>'त्रिगुणात्मकं प्रधानं च रजः सत्वं तमस्तथा ।</p>

Line 581:

Line 643:

<p>मैवं त्वयाऽनुमन्तव्यं दृष्टो जीवो मयेति ह ।</p>

<p>अहं श्रेयो विधास्यामि यथाधीकारमीश्वरः''इति मोक्षधर्मेषु ॥३८॥</p>

</div>

Line 591:

Line 655:

</div>

<p>'यथेन्द्रियगतः प्राणस्तेषां शक्त्या विकल्प्यते ।</p>

Line 598:

Line 663:

<p>एवं सद्रूपकं ब््राह्म तत्तच्छक्त्या विकल्प्यते ।</p>

<p>एकमेव महाशक्ति प्राणस्यापि बलप्रदम्''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३९ ॥</p>

</div>

Line 608:

Line 675:

</div>

<p>'पेशो जरायुरुद्दिष्टः सुवर्णं पेश उच्यते ।</p>

Line 621:

Line 689:

<p>ततस्तु देवदेवेशः प्राणः प्राणेश्वरो हरिः ॥</p>

<p>न हरेरीशिता त्वन्यः स हि सर्वाधिको मतः''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ४० ॥</p>

</div>

Line 639:

Line 709:

</div>

<p>'जानन्तोऽपि हि दुर्ज्ञेयः प्रश्नोऽयं ज्ञानिनामपि ।</p>

<p>इति वेदयितुं ब््राह्मपुत्रा नोचुर्निमेः पुरा''॥ इति तन्त्रभागवते ॥</p>

<p>ईश्वरात्मत्वात् ईश्वरविषयत्वात् ॥ ४४ ॥</p>

</div>

Line 662:

Line 735:

</div>

<p>अज्ञः सन्नाचरन् ना । विकर्मणा मृत्योर्मृत्युमुपैति । स एवेश्वरार्पितं कुर्वाणः सिद्धिं लभते ।</p>

Line 675:

Line 749:

<p>आधिक्ये किमु वक्तव्यमात्मनः शक्तिहापनम् । ।</p>

<p>शक्तस्याशक्तवत्कर्म मनोदोषा इतीरिताः''॥ इति कर्मतन्त्रे ॥४६॥</p>

</div>

Line 686:

Line 762:

</div>

<p>अव्यग््रात्वेनाचार्यं लब्ध्वा ।</p>

<p>'परीक्ष्यैव गुरुः शिष्यं शिष्योऽपि गुरुमाव््राजेत् ।</p>

<p>अन्यथा नरकायैव प्रायश्चित्तं गुरोस्तथेऽति च ॥ ४९ ॥</p>

</div>

Line 701:

Line 780:

</div>

<p>'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् ।</p>

</div>

Line 715:

Line 797:

</div>

<p>तन्मयं तत्प्रधानम् ।</p>

<p>'विष्णोर्भृत्योऽहमित्येव सदा स्याद्भगवन्मयः ।</p>

<p>नैवाहं विष्णुरस्मीति विष्णुः सर्वेश्वरो ह्यजः''इति च ॥ ५५ ॥</p>

</div>

Line 732:

Line 817:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥</div>

<p>'स्वादानात्स्वात्मनो व्याप्त्या विष्णुः स्वात्मेति कथ्यते ।</p>

<p>न तु जीवस्वरूपत्वात्स हि जीवेश्वरः प्रभुः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ५६ ॥</p>

</div>

Line 742:

Line 832:

</div>

Line 751:

Line 842:

</div>

<p>'विष्णोस्तु पुरुषाख्यानि त्रीणि रूपाण्यतो विदुः ।</p>

<p>प्रथमं महतः स्रष्टृ द्वितीयं त्वण्डसंस्थितम् ।</p>

<p>तृतीयं देहिनां देहे तानि ज्ञात्वा विमुच्यते''॥ इति माहात्म्ये ॥३॥</p>

</div>

Line 765:

Line 859:

</div>

</div>

Line 777:

Line 874:

</div>

<p>'ब््राह्मणिस्थोऽसृजद्विष्णुः स्थित्वा रुद्रे त्वभक्षयत् ।</p>

<p>रजसा तमसा च ब््राह्मरुद्रदेहसृष्टेः । रागक्रोधकारणत्वाच्च ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 791:

Line 891:

</div>

<p>स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 803:

Line 906:

</div>

<p>'ज्ञानरूपानपि सुरान्विना प्राणं क्वचित्परे ।</p>

Line 808:

Line 912:

<p>'अथैनमेव नाऽप्नोद्योऽयं मध्यमः प्राणः । एवमेता देवताः पाप्मना विद्धाः तं हासुरा ऋत्वा विदध्वसुर्यथाऽश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसेतैवं हैव विध्वंस-माना विष्वञ्चो विनेशुः''॥</p>

<p>'सा वा एषा देवतैतासां देवतानां पाप्मानं मृत्युमपहत्याथैनां मृत्युमत्यवहत सा यदा मृत्युमत्यमुच्यत सोऽग्निरभवत्''॥ इत्यादिश्रुतिश्च ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 818:

Line 924:

</div>

<p>स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥</p>

</div>

Line 830:

Line 939:

</div>

<p>'कुमारनामा तु हरिबर्््राह्मचारिवपुः स्वयम् ।</p>

Line 835:

Line 945:

<p>'विष्णोः सनत्कुमाराख्याच्छुश्रुवुर्ज्ञानमुत्तमम् ।</p>

<p>सनत्कुमारप्रमुखा योगेशाः परमेश्वरात्''॥ इति प्रकाशसंहितायाम् ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 845:

Line 957:

</div>

<p>'सुपर्णा ऋषयो व्यासं नाथमाना ययुः सदा ।</p>

Line 850:

Line 963:

<p>'स्मरणात्तु नृसिंहस्य शक्रो मुक्तो बृहद्वधात् ।</p>

<p>हिरण्यकहृताश्चापि तथैवाप्सरसां गणाः''॥ इति भयभञ्जने ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 862:

Line 977:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>

<p>'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः ।</p>

<p>असुरान् हन्ति नियतं श्राद्धदेव्ये च वामनः''॥ इति वामने ॥२०॥</p>

</div>

Line 872:

Line 992:

<p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>

</div>

Line 880:

Line 1,001:

</div>

<p>'ये तु विष्णुमवज्ञाय श्रियमेव ह्युपासते ।</p>

<p>उपेक्ष्य वा हरिं ते तु भूत्वा याज्याः पतन्त्यधः''॥ इति प्रवृत्तिसंहितायाम् ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 909:

Line 1,033:

</div>

<p>'व्यवायामिषमद्यानि हरेः पूजार्थमेव तु ।</p>

Line 926:

Line 1,051:

<p>यतो यज्ञे मृता ऊर्ध्वं यान्ति दैवे च पैतृके ।</p>

<p>अतो लाभादालभनं स्वर्गस्य न तु मारणम्''॥ इति च ॥११-१३॥</p>

</div>

Line 937:

Line 1,064:

</div>

Line 942:

Line 1,070:

<p>जीवादन्यं न पश्यन्ति श्रुत्वैवं विद्विषन्ति च ॥</p>

<p>एतांस्त्वमासुरान्विद्धि लक्षणैः पुरुषाधमान्''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 953:

Line 1,083:

</div>

<p>'ध््राुवं तयैव मुच्यन्ते यां मूर्तिं प्रदिशेद्गुरुः ।</p>

Line 958:

Line 1,089:

<p>अवतीर्णहरेर्मूर्त्या तत्पूर्वयुगजेन च ।</p>

<p>नृसिंहमूर्त्या च तथा यां चान्यां प्रदिशेद्गुरुः''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ ३५ ॥</p>

</div>

Line 976:

Line 1,109:

</div>

<p>'सर्वात्मना हरेर्भक्ता देवेशा एव केवलम् ।</p>

Line 991:

Line 1,125:

<p>ध्येया नान्यत्क्वचिध्द्यायेद्धरावनुपयोगि यत्''॥</p>

<p>इति हरिसंहितायाम् ॥ ४२,४३ ॥</p>

</div>

Line 1,003:

Line 1,139:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'पौण्ड्रकादिषु दैत्येषु सुरांशाः सन्ति सर्वशः ।</p>

Line 1,009:

Line 1,146:

<p>इत्यंशविवेके ॥ ४९ ॥</p>

</div>

Line 1,016:

Line 1,157:

</div>

Line 1,032:

Line 1,174:

</div>

<p>यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 1,044:

Line 1,189:

</div>

<p>'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया ।</p>

<p>न हि स्पर्धादयो दोषाः संविद्रूपां स्पृशन्ति ताम्''॥ इति वामने ॥ १२ ॥</p>

</div>

Line 1,057:

Line 1,205:

</div>

<p>तनुभृदायुषि सम्बद्धः अश्चेति तनुभृदायुषि रज्यमानाः ।</p>

<p>'ब््राह्मणा संपरित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः''। इति भारते ॥ १४ ॥</p>

</div>

Line 1,070:

Line 1,221:

</div>

<p>कालमात्रः कालनिर्माता ज्ञाता च । सृष्टिलयाद्यर्थम् । नित्यत्वेन च । अव्यक्तस्यापि स्रष्टृत्वात्काल एवं भूतः तस्मादप्युत्तमस्त्वम् ।</p>

<p>'कालाज्जीवात्तथाऽव्यक्तान्महतश्चोत्तमो यतः ।</p>

<p>उत्तमः पुरुषस्तस्माद्भगवान्विष्णुरच्युतः''॥ इति ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 1,084:

Line 1,238:

</div>

<p>'नारायणाख्यः परमः शेते लक्ष्म्याऽन्वितो लये ।</p>

Line 1,092:

Line 1,247:

<p>प्रधाननाम््नयां गायत्र्यां ससर्जात्मानमेव तु ।</p>

<p>श्रद्धाभिधां च गायत्रीं ताभ्यां शेषोऽन्वजायत''॥ इत्यादि सृष्टिविक्षेपे ॥ १६ ॥</p>

</div>

Line 1,102:

Line 1,259:

</div>

<p>येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 1,114:

Line 1,274:

</div>

</div>

Line 1,127:

Line 1,290:

</div>

<p>वत्सराणां शतं चैव ऋतूनां पञ्चविंशकम् ।</p>

Line 1,133:

Line 1,297:

<p>अभिपेदे परं स्थानं चातुर्मास्याधिकं पुनः''॥ इति भविष्यत्पुराणे ॥ २५ ॥</p>

</div>

Line 1,153:

Line 1,319:

</div>

<p>'सतामपि कलौ प्राप्ते विकारो मनसो भवेत् ।</p>

Line 1,160:

Line 1,327:

<p>स्वात्मनः सह यानेन पुरुषार्थोऽधिको भवेत् ।</p>

<p>इत्यनुग््राहबुध्द्या च संजह्रे स्वकुलं विभुः''॥ इति च ॥ ३०,३१ ॥</p>

</div>

Line 1,190:

Line 1,359:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥</div>

<p>'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः ।</p>

<p>कदाचिदेव स्वगुणान्स्निग्धेष्वेव हि साधवः''॥ इति नारदीये ॥</p>

</div>

Line 1,200:

Line 1,374:

<p class="adhyaya-trans">सप्तमोऽध्यायः</p>

</div>

Line 1,209:

Line 1,384:

</div>

<p>विद्धि मायां मनोमयीम् । मन्मनःप्रधानप्रकृतिनिर्मिताम् ।</p>

<p>'प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी ।</p>

<p>ऋता सत्याऽमराऽजय्या लोकानामात्मसञ्ज्ञिता''॥ इति मोक्षधर्मेषु ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 1,224:

Line 1,402:

</div>

<p>'स्वर्गाद्याश्च गुणाः सर्वे दोषाः सर्वे तथैव च ।</p>

Line 1,230:

Line 1,409:

<p>स मुच्यतेऽस्मात् संसारात्परमात्मानमेति च''॥ इति भारते ॥</p>

<p>इदं मया क्रियते, इदं मया न क्रियते, इदं मया विपरीतं क्रियत इति बुद्धिभेदो रजस्तमोगुणनिमित्तो भ््रामः । सर्वं हि परमेश्वरः करोति ॥८॥</p>

</div>

Line 1,241:

Line 1,422:

</div>

<p>'आत्मशब्दोदितो ब््राह्मा परमात्माऽभिधो ह्यहम् ।</p>

<p>सर्वं ब््राह्मणि वीक्षेत मयि ब््राह्माणमेव च''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 1,255:

Line 1,439:

</div>

<p>'आत्मभूतः आत्मवद्भूतः ।</p>

<p>आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन''॥ इति वचनात् ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 1,278:

Line 1,465:

</div>

<p>'कर्तृत्वमात्मनो यस्माज्ज्ञाननिष्ठो न मन्यते ।</p>

Line 1,293:

Line 1,481:

<p>इति विश्वं प्रपश्यन्ति ज्ञाननिष्ठा हरेः प््रिायाः''॥ इति सार्वज्ञ्ये ॥ ११,१२ ॥</p>

</div>

Line 1,303:

Line 1,493:

</div>

<p>योगो देवादिषु तेन न्यस्त इति योगविन्यासः ।</p>

Line 1,308:

Line 1,499:

<p>क्वचिद्योग उपायः स्यात्क्वचिच्चित्तनिरोधनम्''॥ इति दत्तात्रेययोगे ॥</p>

<p>अत्र ज्ञानमुपायश्च ॥ १४ ॥</p>

</div>

Line 1,318:

Line 1,511:

</div>

<p>अभगवत्स्वरूपत्वात्तनुभृत्त्वम् । बहिरर्थापेक्षयैव च तेषां मोहः । परमसुख-साधनादन्योऽर्थो बहिरर्थः ।</p>

Line 1,341:

Line 1,535:

<p>विद्युत्तु भारती प्रोक्ता एत एवाशरीरिणः ।</p>

<p>व्यत्यासेनापि नाम स्यादेतेषां महतां सदा''॥ इत्युभयनिरुक्ते ॥१७॥</p>

</div>

Line 1,351:

Line 1,547:

</div>

<p>'विष्णोर्वायोरनन्तस्य त्रिभिरंशैर्नरः स्मृतः ।</p>

<p>सेन्द्रैश्चतुर्भिः पार्थस्तु द्वाभ्यां तु बललक्ष्मणौ''॥ इत्यंशविवेके ॥१८॥</p>

</div>

Line 1,364:

Line 1,563:

</div>

Line 1,369:

Line 1,569:

<p>तेऽपि सत्स्नेहनिर्मुक्तास्तमो यान्ति विनिश्चयात् ॥</p>

<p>आपरोक्ष्यान्न च ज्ञानं तेषामुत्पद्यते क्वचित्''॥ इति षाड्गुण्ये ॥१९॥</p>

</div>

Line 1,380:

Line 1,582:

</div>

<p>केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 1,393:

Line 1,598:

</div>

<p>परार्थैकान्तसम्भवम् । आत्मनो वृद्धिश्च परार्थेति ।</p>

Line 1,398:

Line 1,604:

<p>पारत्रिकीमैहिकीं च प्रीतये गुरुदेवयोः ॥</p>

<p>देवतानां च सर्वेषां स्वोत्तमानां च सर्वशः''॥ इति च ॥ ३८ ॥</p>

</div>

Line 1,408:

Line 1,616:

</div>

<p>'जीवान्तर्यामको विष्णुरात्मनामा समीरितः ।</p>

<p>तस्य तु ब््राह्मरूपत्वाद्बहिरन्तस्तथैव च ।</p>

<p>पश्येदाकाशवद्व्याप्तिमसङ्गत्वं च नित्यशः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ ४२ ॥</p>

</div>

Line 1,423:

Line 1,634:

</div>

<p>'गुणान्जीवस्य चेष्टव्यान्सिद्धान्विष्णोर्गुणांस्तथा ।</p>

<p>तत्तद्दृष्ट्या विचिन्वीत पृथगेव सुधीः सदा''॥ इति लोकतत्त्वे ॥ ४३ ॥</p>

</div>

Line 1,437:

Line 1,651:

</div>

<p>'मधुनाम सुखं विन्द्यान्माधुर्यं सुखहेतुता ।</p>

<p>सुखे रतिर्वां सम्प्रोक्ता शब्दतत्त्वविचक्षणैः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥४४॥</p>

</div>

Line 1,451:

Line 1,668:

</div>

<p>दूरत एव भजनीयः ।</p>

<p>'पराभवो धर्षणं स्यादवज्ञानमथापि वा ।</p>

<p>न तत्सत्सु सदा कुर्यात्सह शय्यासनं न च''इति सद्गुणे ॥ ४५ ॥</p>

</div>

Line 1,475:

Line 1,695:

</div>

Line 1,480:

Line 1,701:

<p>अल्पदारौ यथाऽल्पोऽग्निरेवमल्पशरीरगः ।</p>

<p>दृश्यते परमात्माऽपि स्थूलः स्थूलशरीरगः''॥ इति वैभवे ॥ ४६,४७ ॥</p>

</div>

Line 1,491:

Line 1,714:

</div>

<p>'अवयव्यवयवानां च गुणानां गुणिनस्तथा ।</p>

Line 1,515:

Line 1,739:

<p>नैवासत्यं क्वचिदस्मिन्परेशे सर्वं युक्तं पूर्णशक्तेः सदैव''॥ इति च विश्वम्भरश्रुतिः ।</p>

<p>तस्मादेकस्मिन्नपि शरीरे भेदाभेदात्प्रभवाप्ययौ युज्येते । न च विरोधः । स्थूलसूक्ष्मवत् । आपेक्षिकमत्रापि युज्यते ॥ ४९ ॥</p>

</div>

Line 1,528:

Line 1,754:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'बुद्धिसंस्थस्त्वात्मभेदो व्यक्तस्थो जीव उच्यते ।</p>

Line 1,537:

Line 1,764:

<p>सूर्यदेहादिभिन्नं हि तेजोमण्डलमेव तु ।</p>

<p>दृश्यते स्थूलमतिभिरेवमेव जनार्दनः''॥ इति प्रभासके ॥ ५१ ॥</p>

</div>

Line 1,544:

Line 1,775:

<p class="adhyaya-trans">अष्टमोऽध्यायः</p>

</div>

Line 1,562:

Line 1,794:

</div>

<p>'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् ।</p>

Line 1,601:

Line 1,834:

<p>'यदिशब्दस्त्ववस्तुत्वे चास्वातन्त्र्ये च संशये ।</p>

</div>

Line 1,614:

Line 1,849:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः ।</p>

<p>रमाऽऽवेशात्कदाचित्स्युस्तास्वेका पिङ्गलाऽभवत् ।</p>

<p>तदन्यासां महान्दोषो भगवद्भर्तृतास्मृतौ''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ ३४ ॥</p>

</div>

Line 1,625:

Line 1,865:

<p class="adhyaya-trans">नवमोऽध्यायः</p>

</div>

Line 1,634:

Line 1,875:

</div>

<p>'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन ।</p>

<p>यावद्यावच्च बहुभिः सज्जनैः स तु मुक्तिदः''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 1,655:

Line 1,899:

</div>

<p>'बाह्यं मनो विलीनं स्यान्मुक्तौ चिन्मात्रकं मनः ।</p>

<p>तेनैवानुभवेत्सर्वं स्वात्माभिन्नेन मुक्तिगः''॥ इति मुक्तितत्त्वे ॥ १२,१३ ॥</p>

</div>

Line 1,687:

Line 1,934:

</div>

<p>'कालप्रकृतिजीवादौ लयेऽसत्यप्रवर्तनात् ।</p>

Line 1,693:

Line 1,941:

<p>'प्रकृतिश्च गुणाश्चैव शक्यत्वाच्छक्तयः स्मृताः ।</p>

<p>विष्णोः स्वरूपभूता तु शकनाच्छक्तिरुच्यते''॥ इति शक्तिविवेके ॥ १६-१८ ॥</p>

</div>

Line 1,713:

Line 1,963:

</div>

<p>'भयादपि हरिं भक्तया चिन्तयंस्तत्स्वरूपताम् ।</p>

Line 1,733:

Line 1,984:

<p>न हि पेशस्कृतः किञ्चित्फलदातृत्वमिष्यते ।</p>

<p>स्वातन्त्र्याद्विद्विषां चैव केशवो न सुखप्रदः''॥ इति स्वातन्त्र्यविवेके ॥ २२,२३ ॥</p>

</div>

Line 1,743:

Line 1,996:

</div>

<p>सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥</p>

</div>

Line 1,755:

Line 2,011:

</div>

<p>बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥</p>

</div>

Line 1,770:

Line 2,029:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे नवमोऽध्यायः ॥</div>

<p>'एकस्मात्तु गुरोर्ज्ञानं जायते नैव कस्यचित् ।</p>

Line 1,777:

Line 2,037:

<p>ज्ञानं प्राप्य बहुभ्योऽपि नर्ते मुक्तिश्चतुर्मुखात् ।</p>

<p>ज्ञानमप्राप्य तेषां तु ज्ञानदो विष्णुरेव हि''॥ इति गुरुविवेके ॥३१॥</p>

</div>

Line 1,784:

Line 2,048:

<p class="adhyaya-trans">दशमोऽध्यायः</p>

</div>

Line 1,793:

Line 2,058:

</div>

<p>बुद्धिगुणैः कामक्रोधादिभिरभेदो विफलः ।</p>

Line 1,801:

Line 2,067:

<p>अदुष्टकामश्चिद्रूपो जीवाभिन्नः स्वरूपतः ।</p>

<p>दुष्टकामो मनोधर्मस्तस्माद्धेयः सदैव सः''॥ इति विवेके ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 1,812:

Line 2,080:

</div>

<p>'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते ।</p>

<p>निवृत्तं सेवमानस्तु ब््राह्माभ्येति सनातनम्''॥ इति भारते ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 1,826:

Line 2,097:

</div>

<p>'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 1,848:

Line 2,122:

</div>

<p>'ओहधर्मवान्विष्णुर्देहधर्मवदीर्यते ।</p>

Line 1,853:

Line 2,128:

<p>स्वयं त्वनभिमानः सन्नज्ञानामेव दर्शयेत् ।</p>

<p>विष्णुर्जीवस्त्वभीमानी यावद्विष्णुपदं व््राजेत्''॥ इति विष्णुसंहितायाम् ॥ ९-१० ॥</p>

</div>

Line 1,864:

Line 2,141:

</div>

<p>तस्मादेकं परं ब््राह्म वस्तुशब्दोदितं सदा''॥ इति लक्षणे ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 1,877:

Line 2,157:

</div>

<p>'पिशाचवत्स्थिता माया तूच्यते जीवगा सदा ।</p>

Line 1,884:

Line 2,165:

<p>'बाह्यान्तःकरणाज्जन्यं ज्ञानं नश्यति मुक्तिगे ।</p>

<p>स्वरूपज्ञानतो भोगान्मुक्तो भुङ्क्ते यथेष्टतः''॥ इति मुक्तितत्त्वे ॥१३॥</p>

</div>

Line 1,913:

Line 2,196:

</div>

<p>'देहापेक्षमनित्यत्वं जीवानां जननं तथा ।</p>

<p>स्वतस्त्वजाश्च नित्याश्च बहवः सुखरूपिणः ।</p>

<p>उत्तमा जीवसङ्घास्तु नीचा वै नित्यदुःखिनः''॥ इति जीवतत्त्वे ॥ १४-१६ ॥</p>

</div>

Line 1,928:

Line 2,214:

</div>

<p>'स्वाधिकानां वशत्वात्तु परमं सुखमेव तु ।</p>

Line 1,933:

Line 2,220:

<p>स्वाधिकानां वशत्वं च तेषु भक्तिमतः सुखम् ।</p>

<p>तदन्येषां तु दुःखाय तस्माद्भक्तोऽधिको भवेत्''॥ इति च ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 1,944:

Line 2,233:

</div>

<p>विदुषामपि देहमानिनां यदा न विद्यते सुखं तदा दुःखमूढानामहङ्कारिणां च किम्वित्यर्थः ।</p>

<p>'पुनःशब्दे प्रस्तुतार्थे तथाशब्द उदीर्यते''॥ इति शाब्दे ॥ १८ ॥</p>

</div>

Line 1,958:

Line 2,250:

</div>

<p>ये तु विद्वत्त्वेन प्रसिद्धाः प्राकृतानां तेऽप्यद्धा न विदुर्देहाभिमानिनश्चेत् । दुःखमूढा अधीराऽहङ्कारिणो विशेषतोऽप्यविद्यमानगुणाभिमानिनः ॥१९॥</p>

</div>

Line 1,988:

Line 2,283:

</div>

<p>यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥</p>

</div>

Line 2,001:

Line 2,299:

</div>

<p>असति गुणव्यतिकरे कालादिनामानं मामेवाहुरिति स्वसिद्धान्तः ।</p>

Line 2,016:

Line 2,315:

<p>स्वाधिकानां वशत्वं च मुक्तावपि सदेष्यते ॥</p>

<p>एवं ज्ञात्वा विमुच्यन्ते परानन्दं व््राजन्ति च''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ ३४ ॥</p>

</div>

Line 2,037:

Line 2,338:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥</div>

<p>ओही परमात्मा । बध्यते चेत्कथं बध्यते । नित्यमुक्तो नित्यबद्ध इत्येकजीववादिमतानुसारेण चोदयति ।</p>

Line 2,045:

Line 2,347:

<p>बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरत् ॥</p>

<p>अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते''॥ इत्यादिपरिहारात् ॥ ३७ ॥</p>

</div>

Line 2,052:

Line 2,358:

<p class="adhyaya-trans">एकादशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 2,060:

Line 2,367:

</div>

<p>मे गुणतः । मद्वशसत्वादेः ।</p>

<p>'अमायत्वान्निर्गुणोऽहं बन्धमोक्षौ न चापि मे ।</p>

<p>मदधीनस्य जीवस्य बन्धमोक्षौ मदेव तु''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 2,075:

Line 2,385:

</div>

<p>'स्वप्नोऽयमित्यविज्ञानात्स्वप्ने दुःखमुपाश्नुते ।</p>

Line 2,080:

Line 2,391:

<p>जाग््राद्दुःखमपि प्रोक्तं विष्णुतत्त्वं न पश्यतः ।</p>

<p>तस्मात्तदस्वभावत्वात्सदप्येतदवास्तवम्''॥ इति लोकसंहितायाम् ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 2,091:

Line 2,404:

</div>

<p>'विद्याऽविद्ये मम तनू प्रतिमावत्सदोदिते ।</p>

Line 2,102:

Line 2,416:

<p>'श्रीस्तु विद्या समुद्दिष्टा दुर्गाऽविद्या प्रकीर्तिता ।</p>

<p>ते त्वनादी हरेरिच्छानियते सर्वदैव तु''॥ इति मायावैभवे ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 2,113:

Line 2,429:

</div>

<p>'भिन्नांशस्यैव जीवस्य बन्धमोक्षौ न मे क्वचित् ।</p>

Line 2,122:

Line 2,439:

<p>कादाचित्कतया वाच्यं बन्धाभावादमोक्षतः ॥</p>

<p>जीवस्य बन्धमोक्षस्तु मत्प्रसादात्कदाचन''॥ इति तत्त्वोदये ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 2,133:

Line 2,452:

</div>

Line 2,140:

Line 2,460:

<p>नित्यमुक्तत्वतो विष्णुर्मुक्तनामा सदोदितः ॥</p>

<p>अबद्धत्वादमोक्षोऽपि दीप्यतेऽसौ रविर्यथा''॥ इति ब््राह्मसंहितायाम् ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 2,150:

Line 2,472:

</div>

<p>'अनत्तृत्वं हरेर्दुःखानत्तृत्वादुच्यते सदा ।</p>

Line 2,174:

Line 2,497:

<p>'अत्ता चराचरग््राहणात्''।</p>

<p>'अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च''॥ इत्यादेश्च ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 2,184:

Line 2,509:

</div>

<p>'जीवो मुक्तोऽपि नो जीवान् परमात्मानमेव च ।</p>

Line 2,212:

Line 2,538:

<p>न चास्मादधिकं किञ्चित्सुखमस्ति हरेर्विना ।</p>

<p>नित्यमुक्तः स एवैकः स्वतन्त्रः स यतः सदा''॥ इति माहात्म्ये ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 2,223:

Line 2,551:

</div>

<p>'शरीरस्थोऽपि विद्वत्त्वान्न विष्णुर्बध्यते क्वचित् ।</p>

Line 2,228:

Line 2,557:

<p>स्वप्नदृग्वदिमे जीवा हरिः स्वप्नोत्थितो यथा ।</p>

<p>सदा तमोविहीनोऽपि ज्ञापनार्थमुदीर्यते''॥ इति विवेके ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 2,239:

Line 2,570:

</div>

<p>गुणैरपि गुणेषु अप्रधानैर्जीवैरप्रधानेषु विषयेषु ।</p>

Line 2,248:

Line 2,580:

<p>पारतन्त्र्यादहं दुःखीत्येवं जीवः प्रपश्यति ॥</p>

<p>तस्मात्स दुःखभागुक्तो यावदीशः प्रसीदति''॥ इति स्वातन्त्र्ये ॥९॥</p>

</div>

Line 2,259:

Line 2,593:

</div>

<p>गुणभाव्येन कर्मणा गुणभूतः अस्वतन्त्रोऽहमस्मिन्कर्मणीति भावनीयेन ।</p>

<p>'अस्वतन्त्रः स्वतन्त्रोऽस्मीत्येवं जीवः प्रभावयन् ।</p>

<p>बध्यते हीशकोपेन राजभावेन भृत्यवत्''॥ इति च ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 2,283:

Line 2,620:

</div>

<p>एवं विरक्तः शयने । एवमस्वातन्त्र्ेण नित्यबद्धोऽपि । एवमात्मनोः स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्ययोर्विद्वान् जीवोऽप्यविद्वज्जीववन्न बध्यते । एवं विद्वानित्यन्वयः ।</p>

Line 2,289:

Line 2,627:

<p>तदधीनत्वबन्धे तु विद्यमानेऽप्यदुःखभाक् ।</p>

<p>देहस्थोऽपि न दुःखी स्यादन्यवत्किमु मुक्तिगः''॥ इति प्राथम्ये ॥ ११,१२ ॥</p>

</div>

Line 2,300:

Line 2,640:

</div>

<p>'नानात्वमिति वै मिथ्याज्ञानं कुत्रचिदुच्यते ।</p>

<p>वस्तुयाथात्म्यतोऽन्यत्वाज्ज्ञानस्योज्झो विवक्षितः''॥ इति वाल्लभ्ये ॥ १३ ॥</p>

</div>

Line 2,322:

Line 2,665:

</div>

<p>'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ ।</p>

<p>इति जानन्न दोषी स्याद्वर्जितोऽल्पगुणेन च''॥ इति प्राथम्ये ॥ १६,१७ ॥</p>

</div>

Line 2,336:

Line 2,682:

</div>

<p>'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते ।</p>

<p>उत्थितत्वं क्वचिच्चैव क्वचिद्गतिविरोधिता''॥ इति शब्दनिर्णये ॥१८॥</p>

</div>

Line 2,357:

Line 2,706:

</div>

<p>'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः ।</p>

<p>यथा तद्वद्धरेरन्यवाचोधारणमिष्यते''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १९,२० ॥</p>

</div>

Line 2,371:

Line 2,723:

</div>

<p>अर्थादन्यथात्वेन मनसः परिवर्तनं नानात्वभ््रामः ।</p>

Line 2,376:

Line 2,729:

<p>ईशस्य बहुता ज्ञानमीशस्यानीशता तथा ।</p>

<p>जगतोऽसत्यताज्ञानं नानात्वभ््राम उच्यते''॥ इति विवेके ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 2,387:

Line 2,742:

</div>

<p>स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः वसुदेवादिशरीरं स्वेच्छया येन स्वीकृतमिति ।</p>

Line 2,403:

Line 2,759:

<p>अनुपात्तशरीरस्य तनूपात्तिरितीष्यते ।</p>

<p>तद्देहं पितृदेहत्वे उपादत्ते यतो हरिः''॥ इति प्रकाशसंहितायाम् ॥ २८ ॥</p>

</div>

Line 2,414:

Line 2,772:

</div>

<p>'ज्ञात्वाऽपि मम माहात्म्यं तत्रोत्सुकतया पुनः ।</p>

<p>विशेषाच्च विशेषेण ज्ञात्वा मामश्नुतेऽधिकम्''॥ इति विज्ञाने ॥ ३३ ॥</p>

</div>

Line 2,429:

Line 2,790:

</div>

<p>'सर्वदेवोत्तमो वायुरिति ज्ञानान्न चापरम् ।</p>

Line 2,439:

Line 2,801:

<p>'पञ्चभूतमनोबुद्धिरुद्राणां प्रतिदेहकम् ।</p>

<p>बाह्यतश्चापि नेतृत्वाद्वायुर्व्यष्टिः समष्टिकः''॥ इति प्रभञ्जने ॥४४॥</p>

</div>

Line 2,452:

Line 2,816:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'स्वात्मनिस्थो हरिः पूज्य आत्मनामाऽशनादिकैः ।</p>

<p>तत्सम्बन्धादात्मशब्दो जीवे स्यादुपचारतः''॥ इत्यात्मसंहितायाम् ॥ ४५ ॥</p>

</div>

Line 2,462:

Line 2,831:

<p class="adhyaya-trans">द्वादशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 2,479:

Line 2,849:

</div>

<p>'सङ्गस्तु गुणसम्प्रीतिर्गुणवत्त्वेऽतिनिश्चयात् ।</p>

Line 2,484:

Line 2,855:

<p>अपरोक्षदृशेर्हेतुर्भवेत्स स्याद्यदि क्षमः ।</p>

<p>अन्यथा सुखभागेन यद्दृशिर्मोक्षकारणम्''॥ इति दर्शने ॥ १-२ ॥</p>

</div>

Line 2,504:

Line 2,877:

</div>

<p>'ज्ञात्वाऽपि हरिविद्वेषी तमो याति न संशयः ।</p>

Line 2,515:

Line 2,889:

<p>स्वभक्तसङ्गहीनस्य व्युत्क्रमात्सङ्गिनोऽपि वा ।</p>

<p>स्वसङ्गविघ्नकृद्विष्णुस्तत्सज्जेतैषु तत्र च''॥ इति सत्सङ्गे ॥ ३-४ ॥</p>

</div>

Line 2,553:

Line 2,929:

</div>

<p>'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् ।</p>

<p>परं पदं ययुः पूर्वसङ्गादेव शुभोचिताः''॥ इति च ॥ ७-९,१३ ॥</p>

</div>

Line 2,576:

Line 2,955:

</div>

Line 2,585:

Line 2,965:

<p>'मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।</p>

<p>निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः''॥ इति च ॥१४-१५॥</p>

</div>

Line 2,595:

Line 2,977:

</div>

<p>वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥</p>

</div>

Line 2,607:

Line 2,992:

</div>

<p>गोपिका अपि मामापुः किमु वाय्वाद्या इति दर्शयितुं गोपिकाप्रशंसनम् । सर्वैर्गुणैः सर्वोत्तमस्तु वायुरेव । स एव च हिरण्यगर्भ इति दर्शयितुमाह । य एष जीवो विवरप्रसूतिरित्यादि । विशेषेण वराणामहङ्कारादीनामपि प्रसूतिकर्ता । प्राणेन विष्णुना घोषेण वेदात्मिकया प्रकृत्या मनोमात्रा-दयश्च हिरण्यगर्भस्य देव्याः परमात्मनश्च व्यक्तिस्थानानीत्युक्तम् ।</p>

<p>'प्राणेन घोषेण च सह विवरप्रसूतिर्मनोमयं रूपमुपैति''॥ इत्यादिना ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 2,628:

Line 3,016:

</div>

<p>तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥</p>

</div>

Line 2,648:

Line 3,039:

</div>

<p>विशेषेण श्लिष्टशक्तिः । अनपगतसामर्थ्यः । यथैकं कलमादिबीजं भूमावुप्तं बह्वङ्कुरं भवति एवं परमात्मानुगृहीतो ब््राह्माऽहङ्कारादिषु बहुधा व्यक्तीभवति ॥</p>

Line 2,675:

Line 3,067:

<p>कन्थावयवभूतानि तद्वदेतच्चतुर्मुखे ॥</p>

<p>सोऽपि तद्वद्धरौ नित्यं संस्थितः श्रीरपि स्फुटम्''॥ इति प्रातिस्विके ॥ २०,२१ ॥</p>

</div>

Line 2,703:

Line 3,097:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥</div>

Line 2,761:

Line 3,156:

<p>स्पृश्यन्ते नैव दोषैस्ते गुणादानैकतत्पराः''इति विवेके ॥</p>

<p>'यदु किञ्चेमाः प्रजाः । शोचन्त्यमैवासां तद्भवति । पुण्यमेवामुं गच्छति । न ह वै देवान्पापं गच्छति''इति च ॥ २२-२४ ॥</p>

</div>

Line 2,768:

Line 3,167:

<p class="adhyaya-trans">त्रयोदशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 2,777:

Line 3,177:

</div>

<p>धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥</p>

</div>

Line 2,790:

Line 3,193:

</div>

<p>'मुक्ताश्चाधीयते वेदान् जडज्ञानबहिष्कृताः ।</p>

<p>स्वरूपभूतज्ञानेन पश्यन्तः सर्वमञ्जसा''॥ इति तात्त्विके ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 2,813:

Line 3,219:

</div>

<p>प्रश्नो बीजमस्येति प्रश्नबीजं परिहारम् । गुणानां चेतसश्च कर्म कारण-मिति मन्वानः कर्मधीः ।</p>

Line 2,829:

Line 3,236:

<p>तस्य मध्यन्दिने सूर्ये क्षोभवत्क्षोभमात्रकम् ।</p>

<p>नैवाज्ञानं यथा सूर्ये तमो नास्ति कदाचन''॥ इति भावविवेके ॥ १८ ॥</p>

</div>

Line 2,840:

Line 3,249:

</div>

<p>आत्मनो वस्तुनः परमात्मवस्तुन एकत्वं यद्यङ्गीकृतम् । तदा कथं प्रश्नो घटेत ॥ न हि परमात्मनोऽन्योऽत्र ब््राह्मणा पूज्यः स्यादभिवन्दनादिना । तस्माद्ब्रह्मणो वन्द्यः परमात्मैव स चैक एव अतः कथं प्रश्नः परिहारो वा ॥</p>

</div>

Line 2,853:

Line 3,265:

</div>

<p>वस्तुतः समानेषु हिरण्यगर्भावरत्वात्तद्वन्द्यत्वाभावापेक्षया । तस्माद्ब्रह्मणो वन्दनानन्तरं विचारो न घटते । तस्मात्को भवानिति वाचा प्रारब्धः प्रश्नो निरर्थकः ॥ २३ ॥</p>

</div>

Line 2,866:

Line 3,281:

</div>

<p>तस्मान्मन आदिभिर्गृह्यमाणमहं न भवाम्येव । स्वयमपि प्रसादा-त्कथञ्चिद्गृह्यत इत्यत आह । मत्तोऽन्यदिति । यन्मनआदिभिर्विचार्य मत्तोऽन्यत्वेनैव ज्ञायते । तदहं न भवाम्येवेति बुध्यध्वम् । विचारितस्यापि पुनः संशयकारणं परिकल्प्य संशयो न कर्तव्यः । अतः को भवानिति नारब्धव्यः, गुणेष्वाविशते चेत इत्येव प्रश्न आरब्धव्यः ।</p>

Line 2,886:

Line 3,302:

<p>बहूनां पुरुषाणां हि यथैका योनिरुच्यते ।</p>

<p>तथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम्''॥ इति च ॥ २४ ॥</p>

</div>

Line 2,897:

Line 3,315:

</div>

<p>मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥</p>

</div>

Line 2,910:

Line 3,331:

</div>

<p>मत्स्वरूपे तदुभयं त्यजेत् । मयि स्थिताश्चेतो गुणाश्चेति ।</p>

<p>'विष्णुस्था विषयाः सर्वे विष्णावेव मनो मम ।</p>

<p>इति मय्यर्पयन्सर्वं त्यजेत्तत्तं न बाधते''॥ इति साम्ये ॥ २६ ॥</p>

</div>

Line 2,925:

Line 3,349:

</div>

<p>गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥</p>

</div>

Line 2,938:

Line 3,365:

</div>

<p>'भिन्नस्य त्वेकभावेन तथैकस्य च भेदतः ।</p>

<p>ज्ञानं नानार्थधीः प्रोक्ता नानात्वादर्थतद्धियोः''॥इति ब््राह्मतर्के ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 2,952:

Line 3,382:

</div>

<p>'अभिधा किङ्कृतैतेषां भावानां परमेश्वरे ।</p>

Line 2,959:

Line 3,390:

<p>अभेदे जगतो विष्णोर्या वाचो ये च हेतवः ॥</p>

<p>स्वप्नजाग््रात्कल्पकवत्सर्वे ते भ््रामदर्शिताः''॥ इति शश्वत्संहितायाम् ॥ ३१ ॥</p>

</div>

Line 2,969:

Line 3,402:

</div>

<p>'दक्षिणाक्षिस्थितो विष्णुर्भुङ्क्तेऽर्थान् जाग््रादास्थितान् ।</p>

Line 2,976:

Line 3,410:

<p>स्वयं स्वप्नादिहीनः सन् क्रीडते पुरुषोत्तमः''॥ इति तत्त्वे ॥</p>

<p>'स्वप्नेन शारीरमभिप्रहत्यासुप्तः सुप्तानभिचाकशीति''॥ इत्यादि च ॥ ३२ ॥</p>

</div>

Line 2,986:

Line 3,422:

</div>

<p>जाग््रादादिषु परमात्मभेदं विभ््रामं वीक्षेत ।</p>

Line 3,003:

Line 3,440:

<p>'अशक्योऽप्यपि शक्योऽयं विनिवर्तयितुं भ््रामः ।</p>

<p>ईशस्थो गुरुसम्पत्त्या यदि शुद्धमनाः पुमान्''॥ इति सम्यग्ज्ञाने ॥ ३४ ॥</p>

</div>

Line 3,013:

Line 3,452:

</div>

<p>निपातमन्धन्तमः । मोक्षमारभ्य तावत्पर्यन्तं स्मृतिर्यस्माज्ज्ञानिनो वर्तते अतो मूढेषु स्थितो भ््रामो यद्यपि संदृश्यते तेन तथापि भ््रामाय न भवति । फलं हि निपातं स्मरति ॥ ३५ ॥</p>

</div>

Line 3,025:

Line 3,467:

</div>

<p>त्रिगुणसर्गकृतो विकल्प इत्युक्तम् । ज्ञानिनोऽपि देहवत्त्वेन त्रिगुणित्वा-द्विकल्पो भवतीत्यत आह । देहं च नश्वरमिति ॥ ३६ ॥</p>

</div>

Line 3,037:

Line 3,482:

</div>

<p>'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् ।</p>

<p>पर्यायवाचकाः सर्वे स्मृतिस्तज्जन्म कर्म च''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ३७ ॥</p>

</div>

Line 3,053:

Line 3,501:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् ।</p>

<p>भजन्ति परमं ब््राह्म देवास्त्रिगुणवर्जितम्''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ४० ॥</p>

</div>

Line 3,063:

Line 3,516:

<p class="adhyaya-trans">चतुर्दशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 3,072:

Line 3,526:

</div>

<p>'रुद्रमिन्द्रं कुमारं च विनैवान्याग््राजो मनुः ।</p>

Line 3,077:

Line 3,532:

<p>'पूर्वसृष्टौ पूर्वजा ये तेऽधिकाः सर्वतो गुणैः ।</p>

<p>अनाद्यनन्तकालेषु मुक्तावपि यथाक्रमम्''॥ इति निबन्धे ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 3,088:

Line 3,545:

</div>

<p>अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 3,119:

Line 3,579:

</div>

<p>'मद्भक्तिवर्जितं श्रेयो ये मन्यन्ते दुराशयाः ।</p>

<p>तेषामन्ते तमो घोरमनन्तं प्राप्यते ध््राुवम्''॥ इति मान्यसंहितायाम् ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 3,133:

Line 3,596:

</div>

<p>'कृपानिमित्ता या प्रीतिर्नीचभक्तेषु साऽधिका ।</p>

Line 3,147:

Line 3,611:

<p>सर्वेऽभ्योऽपि प््रिायतमा हरेः श्रीरेव वल्लभा ।</p>

<p>नैव तस्याः प््रिायतमो विना स्वात्मानमेव तु''॥ इति यादवाध्यात्मे ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 3,158:

Line 3,624:

</div>

<p>स्वाङ्घ्रिरेणुभिस्तं शोधयामीत्यनुव््राजामि ।</p>

Line 3,164:

Line 3,631:

<p>अतः स्वभक्तं पूयेयेत्यनुव््राजति केशवः''॥ इति सङ्ख्याने ॥ १६ ॥</p>

</div>

Line 3,183:

Line 3,652:

</div>

<p>'चित्तद्रवस्तथा स्थैर्यं प्रसादो भक्तिलक्षणम् ।</p>

Line 3,192:

Line 3,662:

<p>बलवच्छासनैर्वापि यस्य भक्तिर्न चाल्यते ।</p>

<p>स एव परमो भक्तो विष्णोर्हृदयवल्लभः''॥ इति भक्तिविवेके ॥ २३-२४ ॥</p>

</div>

Line 3,212:

Line 3,684:

</div>

<p>'केशवे त्वन्यथाबुद्धिः सैव स्त्री सम्प्रकीर्तिता ।</p>

Line 3,261:

Line 3,734:

<p>वधादपि हि दाराणां धर्षणं कोपकारणम् ॥</p>

<p>तस्माद्देव्यः सदा वन्द्या अग्निवन्नाभिकामतः''॥ इति धर्मतत्त्वे ॥ २९-३० ॥</p>

</div>

Line 3,272:

Line 3,747:

</div>

<p>'उपास्य प्राणतोऽनुज्ञां हृदिस्थात्प्राप्य सेवकः ।</p>

Line 3,279:

Line 3,755:

<p>अपेक्षितं फलं येन दीयते तज्जितं त्विति ।</p>

<p>यथा जिता वसुमती यथा मोक्षपदं जितम्''॥ इति प्रभञ्जने ॥ ३५ ॥</p>

</div>

Line 3,290:

Line 3,768:

</div>

<p>'व्योमेति व्याप्तशब्दः स्याद्विशेषादोतता यतः''॥ इति शब्दनिर्णये ।</p>

Line 3,305:

Line 3,784:

<p>धारणार्थप्रयत्नेन तस्मात्तदुभयं त्यजेत् ।</p>

<p>यावत्स्वारूढचेताः स्याद्विष्णो रूपे चतुर्भुजे''॥ इति ध्यानयोगे ॥ ४४ ॥</p>

</div>

Line 3,316:

Line 3,797:

</div>

<p>परमात्मानं मां स्वदेहे पश्यति । जीवज्योतिर्मयि संयुतं प्रपश्यति ।</p>

Line 3,324:

Line 3,806:

<p>'स्वयं प्रकाशरूपत्वाज्जीवोऽपि ज्योतिरुच्यते''॥ इति च तत्त्वप्रतिपत्तौ ॥ ४५ ॥</p>

</div>

Line 3,337:

Line 3,821:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥</div>

<p>द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥</p>

</div>

</div>

=== पञ्चदशोऽध्यायः ===

<p class="adhyaya-trans">पञ्चदशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 3,354:

Line 3,844:

</div>

<p>मय्येव प्राधान्येन सन्ति अन्येषूपचारत इति मत्प्रधानाः ।</p>

Line 3,362:

Line 3,853:

<p>निःसीमाष्टगुणाभावात्सिद्धयोऽष्टादश स्मृताः ।</p>

<p>देवेभ्योऽन्यत्र देवानां सिद्धयोऽष्टैव सम्मताः''॥ इति प्राकाश्ये ॥३॥</p>

</div>

Line 3,382:

Line 3,875:

</div>

<p>शक्तिप््रोरणमेवेशितृत्वम् । असङ्ग एव वशित्वम् ।</p>

<p>'यादृशानन्दकामः स्यात्तादृशानन्दसम्भवः ।</p>

<p>भोगान्विनैव प्राकाम्यमणिमादेः पृथक् ततः''॥ इति च ॥ ४,५ ॥</p>

</div>

Line 3,415:

Line 3,911:

</div>

<p>अनूर्मिमत्त्वं प्राकाम्येऽन्तर्भूतम् । दूरश्रवणदर्शनं त्रिकालज्ञत्वम् । परचित्ता-द्यभिज्ञता च प्रकाश्यान्तर्भूतानि । मनोजव इत्यादिषट्कं प्राप्त्यन्तर्भूतम् । अन्यत्सर्वमीशित्वान्तर्भूतमपि परमेशत्वाभावे प्रथगित्यष्टादश । अग्न्यर्काम्बुविषादीनामित्यादिशब्दोक्ता । शस्त्रास्त्रनखदन्तताडनशापादिभिरप्रतिहतिः पृथगेव सिद्धिः सप्तदशी । अप्रतिहता आ समन्ताद्गतिर्यस्या आज्ञायाः साऽप्रतिहतागतिः । अद्वन्द्वमप्रतिहतं त्रिकालज्ञत्वम् । अग्न्यर्काम्बुविषाणां प्रतिस्तम्भाश्चतस्रः सिद्धयः । दूरश्रवणदर्शने द्वे सिद्धी ।</p>

Line 3,477:

Line 3,974:

<p>उत्तरोत्तरमत्रापि यावद्विष्णुः सुपूर्णभुक्''॥ इति हरिवंशेषु ॥</p>

<p>'अग्न्यादिशक्तिसंस्तम्भ अग्न्यादिस्तम्भ इष्यते''इति कौर्मे ॥ ६-८ ॥</p>

</div>

Line 3,488:

Line 3,987:

</div>

<p>'एकस्मात्सिद्धयो विष्णोः स्थानभेदात्पृथग्विधाः ।</p>

Line 3,496:

Line 3,996:

<p>'आकाशवत्सूक्ष्मतां यो व्यापित्वेनैव मन्यते ।</p>

<p>तन्मात्रव्यापिनं विष्णुं चिन्तयन्स तथा भवेत्''॥ इति च ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 3,507:

Line 4,009:

</div>

<p>महति व्याप्ते । महत्तत्त्वस्य पृथगुक्तेः । अस्मात्स्थूलतां प्राप्नवानीत्यपेक्षायां तस्मात्प्राप्नोति । ततोऽन्यस्मादित्यपेक्षायां तस्मादिति पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 3,520:

Line 4,025:

</div>

<p>परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥</p>

</div>

Line 3,533:

Line 4,041:

</div>

<p>अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥</p>

</div>

Line 3,546:

Line 4,057:

</div>

<p>सूत्रे स्थिते मयि । गृहे पीठ इतिवत् । अव्यक्तजन्मनः अव्यक्तस्यापि किञ्चित्स्थूलत्वकर्तुः ।</p>

Line 3,555:

Line 4,067:

<p>प्राणविष्ण्वोः प्रसादेन भारत्याः सम्प्रकीर्तिताः ॥</p>

<p>प्रसादात्तु त्रयाणां चाप्यनन्तादेः सदा गुणाः''॥ इति माहात्म्ये ॥ १४ ॥</p>

</div>

Line 3,566:

Line 4,080:

</div>

<p>सर्वत्राधीश्वरत्वादौ विद्यमानेऽपि तत्र तत्रोक्ताधीश्वरत्वादिगुणविशिष्ट-त्वेन तत्र तत्रोपासनमिति विशेषः ।</p>

Line 3,571:

Line 4,086:

<p>'उपासतः सत्य इति सत्यसङ्कल्पता भवेत् ।</p>

<p>ईशत्वमीश्वर इति गुणं तं तं यथा हरिम्''॥ इति विशेषे ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 3,582:

Line 4,099:

</div>

<p>'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥</p>

</div>

Line 3,595:

Line 4,115:

</div>

<p>आकाशस्यात्मनि । तत्राकाश उपलब्धानां आसमन्तात्स्थितानां भूतानां वाचः । हंसो जीवः ।</p>

<p>'त्यागात्पूर्वशरीराणां नवानां सञ्चयेन च ।</p>

<p>जीवं हंस इति प्राहुस्तद्धेतुत्वाद्धरिं परम्''॥ इति भारते ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 3,610:

Line 4,133:

</div>

<p>मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 3,668:

Line 4,194:

</div>

<p>'गजादिरूपमाकाङ्क्षन्गजादिस्थितमीश्वरम् ।</p>

Line 3,686:

Line 4,213:

<p>मम भावना मद्भावः ।</p>

<p>'भावो मनश्च भक्तिश्च क्वचिदभ्यास इष्यते''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ २२-२४, २७-२९ ॥</p>

</div>

Line 3,715:

Line 4,244:

</div>

<p>उपासनयाऽऽपरोक्ष्यं कृतवतः, पुनरुपासनं कार्यकाले कुर्वतः कार्यसिद्धि-रित्यतो योगधारणया पुनः इत्युक्तम् ॥</p>

Line 3,728:

Line 4,258:

<p>पूर्वदृष्टिर्हि कामार्थे पश्चान्मोक्षार्थमिष्यते ॥</p>

<p>येषां तु जन्मतः सिद्धिस्तेषां दोषो न विद्यते''॥ इति निवृत्ते ॥ ३१-३३ ॥</p>

</div>

Line 3,741:

Line 4,273:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥</div>

<p>यैर्यैः कैश्चित्कैश्चिदेव जन्मादिभिः योगगतिं व््राजेत् ।</p>

Line 3,747:

Line 4,280:

<p>क्वचित्परामर्शवाची क्वचिदाक्षेपवाचकः''॥ इति तन्त्रनिरुक्ते ॥३४॥</p>

</div>

Line 3,754:

Line 4,291:

<p class="adhyaya-trans">षोडशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 3,763:

Line 4,301:

</div>

<p>'सृष्टिस्थित्यादिहेतुत्वाद्भूतानि हरिरुच्यते ।</p>

<p>न तु भूतस्वरूपत्वात्स हि सर्वेश्वरेश्वरः''॥ इति वस्तुतत्त्वे ॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 3,785:

Line 4,326:

</div>

<p>'स्वस्वजात्युत्तमत्वं तु भवेद्यद्रूपसन्निधेः ।</p>

Line 3,815:

Line 4,357:

<p>वायुस्तदभिमान्येकः सर्वगुण्यधिकस्ततः''॥ इति प्रभञ्जने ।</p>

<p>रूपान्तरत्वादेकस्यापि बहुस्थानेषु प्राधान्योक्तिर्नो विरुध्यते । गुणान्तरोक्तेश्च 'रामः शस्त्रभृतां वृष्णीनां वासुदेव''इत्यादिवत् ॥ १०,११ ॥</p>

</div>

Line 3,826:

Line 4,370:

</div>

<p>पदानि वाच्यानि छन्दसाम् ।</p>

Line 3,848:

Line 4,393:

<p>भारती प्राण एवास्यास्ततः श्रीस्तद्वरो हरिः''॥ इति वैशेष्ये ॥ १२ ॥</p>

</div>

Line 3,868:

Line 4,415:

</div>

<p>'ऋते रुद्रादिकानिन्द्रः सर्वदेवाधिकः स्मृतः ।</p>

Line 3,873:

Line 4,421:

<p>तथा शुक्रः कवीशस्तु बृहस्पत्यादिकानृते ।</p>

<p>यमः संयमतामीशः शङ्करादीन्विनैव तु''॥ इति गीताकल्पे ॥ १३,१८ ॥</p>

</div>

Line 3,884:

Line 4,434:

</div>

<p>'गार्हस्थ्यं च यतित्वं च देवेष्वेकत्वमागतम् ।</p>

<p>प्राधान्योक्तिर्यतित्वस्य गार्हस्थ्यस्य क्वचित्क्वचित्''॥ इत्याश्रमविवेके ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 3,898:

Line 4,451:

</div>

<p>'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥</p>

</div>

Line 3,911:

Line 4,467:

</div>

<p>जीवेशादिभेदवादी विकल्पः । ख्यातिवादिनां ज्ञानवादिनाम् ।</p>

Line 3,918:

Line 4,475:

<p>सर्वज्ञानिविशेषेभ्यः स ज्ञानी सर्वथाऽधिकः''॥ इति विज्ञाने ॥</p>

<p>'भेददृष्ट्याऽभिमानेन''। इत्युक्तम् । 'विद्याऽऽत्मनि भिदा बोधः''इति च वक्ष्यति ॥ २४ ॥</p>

</div>

Line 3,929:

Line 4,488:

</div>

<p>'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः ।</p>

<p>तयोरप्यधिकौ नित्यमिन्द्राणीन्द्रौ शुभैर्गुणैः''॥ इति वैशेष्ये ॥२५॥</p>

</div>

Line 3,943:

Line 4,505:

</div>

<p>'ऐश्वर्यादिगुणैः षड्भिः सामग्य््र•त्सर्वदेवताः ।</p>

Line 3,956:

Line 4,519:

<p>त्वय्यायत्तमिदं सर्वं लोकस्यापि न संशयः''॥ इति भारते ॥ २९ ॥</p>

</div>

Line 3,967:

Line 4,532:

</div>

<p>'विष्णोः श्रियो ब््राह्मणश्च वायोः सङ्कर्षणस्य च ।</p>

Line 3,989:

Line 4,555:

<p>नववर्णः पञ्चवर्णः पन्नगाशोऽमृताकरः ।</p>

<p>तथैव सर्ववेदात्मा सुपर्णो नवधा स्मृतः''॥ इति च ॥ ३२ ॥</p>

</div>

Line 4,009:

Line 4,577:

</div>

<p>'यस्य यस्य स्वभावो यस्तत्तन्नामा हरिः परः ।</p>

Line 4,014:

Line 4,583:

<p>वैशेष्याख्या विभूतिश्च विभूतिश्च स्वभावजा ।</p>

<p>द्विधा विभूतिर्विज्ञेया विष्णोस्तु परमात्मनः''॥ इति च ॥३३,३४॥</p>

</div>

Line 4,034:

Line 4,605:

</div>

<p>'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् ।</p>

<p>जीवस्थस्य च तन्नाम जीवादेरुपचारतः''॥ इति च ॥ ३७,३८ ॥</p>

</div>

Line 4,048:

Line 4,622:

</div>

<p>कालेन सर्वगुणात्मकेन मया । असङ्ख्यत्वात्तथा न क्रियते । नाविज्ञानात् ।</p>

Line 4,054:

Line 4,629:

<p>अनन्तमपि वेत्तीशः प्रत्येकं च विशेषतः ।</p>

<p>सर्वज्ञत्वान्न सङ्ख्यानमसङ्ख्यस्य कुतो हि सा''॥ इति च ॥ ३९ ॥</p>

</div>

Line 4,073:

Line 4,650:

</div>

<p>यथा वाचाऽभिधीयते अन्यैः । नामादिकं जीवादीनां ते सर्वे शब्दा मनोविकाराः ॥ स्वतो मय्येव सर्वशब्दास्तस्मान्मय्येव वाचं यच्छ । आत्मानं परमात्मानं मय्येव लक्ष्यत्वेन यच्छ ॥ ४१,४२ ॥</p>

</div>

Line 4,097:

Line 4,677:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥</div>

Line 4,107:

Line 4,688:

<p>ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि''॥ इति च ॥४३,४४॥</p>

</div>

Line 4,114:

Line 4,699:

<p class="adhyaya-trans">सप्तदशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 4,123:

Line 4,709:

</div>

<p>'विना प्रसादं विष्णोर्न धर्मं ब््राह्माऽभिवक्ष्यति ।</p>

Line 4,128:

Line 4,715:

<p>कलाः प्राणाद्याः ।</p>

<p>'स प्राणमसृजत प्राणाच्छ्रद्धां खं वायुर्ज्योतिरापःपृथिवीन्द्रियं मनोऽ-न्नमन्नाद्वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म लोका लोकेषु नाम च ता इमाः षोडश-कलाः पुरुषायणा''इति श्रुतेः ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 4,141:

Line 4,730:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तदशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः ।</p>

<p>साक्षाद्रूपाणि मत्स्यादीन्यभिन्नान्येव सर्वदा''॥ इति च ॥ ५० ॥</p>

</div>

Line 4,151:

Line 4,745:

<p class="adhyaya-trans">अष्टादशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 4,160:

Line 4,755:

</div>

<p>'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः ।</p>

Line 4,165:

Line 4,761:

<p>अथवा तद्यशोवृध्द्यै विघ्नन्तीव पुनःपुनः ।</p>

<p>तात्पर्याद्विघि्नतो देवैर्नोत्थातुं शक्नुयात्क्वचित्''॥ इति देवहार्दे ॥१४॥</p>

</div>

Line 4,176:

Line 4,774:

</div>

<p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् ।</p>

Line 4,184:

Line 4,783:

<p>फलाल्पत्वात्तु मायैषा सम्प्रोक्ता त्रिगुणादिका ॥</p>

<p>महाफलप्रदत्वात्तु विष्णुराय इतीरितः''॥ इति निवृत्ते ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 4,195:

Line 4,796:

</div>

<p>'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः ।</p>

Line 4,201:

Line 4,803:

<p>'योगसाङ्ख्यकणादाक्षपादा वै हेतुवादिनः ।</p>

<p>पश्वीशशाक्तबुद्धाद्या पाषण्डा इति कीर्तिता''॥ इति च ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 4,212:

Line 4,816:

</div>

<p>'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः ।</p>

Line 4,226:

Line 4,831:

<p>परमात्मवशे तद्वज्जीवाः सर्वेऽपि संस्थिताः ॥</p>

<p>एवं विष्ण्वात्मकमिदं जगत्पश्येद्यतिः सदा''॥ इति विनिर्णये ॥३३॥</p>

</div>

Line 4,246:

Line 4,853:

</div>

<p>'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् ।</p>

Line 4,254:

Line 4,862:

<p>शरीरधर्मिणः क्वापि निषिद्धेऽपि मनो व््राजेत् ।</p>

<p>तथापि तस्य नानर्थो मोक्षे नैवान्यथा व््राजेत्''॥ इति धर्मतत्त्वे ॥ ३७,३८ ॥</p>

</div>

Line 4,267:

Line 4,877:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टादशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् ।</p>

<p>ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥</p>

</div>

Line 4,277:

Line 4,892:

<p class="adhyaya-trans">एकोनविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 4,285:

Line 4,901:

</div>

<p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया पश्येत्तन्मात्रकं जगत् ।</p>

Line 4,290:

Line 4,907:

<p>'इदं ज्ञानं हरेः पूजा हरेरेवोदितं सदा ।</p>

<p>हर्यधीनं च सर्वत्रेत्येवं न्यासो हरौ स्मृतः''॥ इति च ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 4,300:

Line 4,919:

</div>

<p>'अन्यस्थं निर्मितं जीवे जन्मादि हरिणा यतः ।</p>

Line 4,318:

Line 4,938:

<p>'अनित्यस्य गुणा मध्ये भवेयुः स्वत एव तु ।</p>

<p>न तु स्वतस्तु नित्यस्य कादाचित्कगुणैर्युतिः''॥ इति च ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 4,347:

Line 4,969:

</div>

<p>एतदेव हि विज्ञानम् । तथापि न तथैव ॥</p>

Line 4,355:

Line 4,978:

<p>'सत्वं स्वातन्त्र्यमुद्दिष्टं तच्च कृष्णे न चापरे ।</p>

<p>अस्वातन्त्र्यात्तदन्येषामसत्वं विद्धि भारत''॥ इति भारते ॥१४-१६॥</p>

</div>

Line 4,366:

Line 4,991:

</div>

<p>विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 4,379:

Line 5,007:

</div>

<p>'एकः प्रधानमुद्दिष्टो विष्णोः प्राधान्यदर्शनम् ।</p>

<p>ऐकात्म्यदर्शनं प्रोक्तं सर्वज्ञानोत्तमं च तत्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 4,395:

Line 5,026:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'विषये दोषबुद्धिः सन्निन्द्रियाणां वशे स्थितः ।</p>

Line 4,401:

Line 5,033:

<p>विपरीतः स विज्ञेयः स्वात्मनो विपरीततः''॥ इति निवृत्ते ॥</p>

<p>वित्तासन्तोषमात्राद्दरिद्रः । सर्वविषयसङ्गी विपरीतः ॥ ४५ ॥</p>

</div>

Line 4,408:

Line 5,044:

<p class="adhyaya-trans">विंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 4,443:

Line 5,080:

</div>

<p>'स्वतः सर्वगुणात्मा तु विष्णुरेकः सनातनः ।</p>

Line 4,488:

Line 5,126:

<p>त्रियोगाभ्यधिको ब्रह्मा सर्वेभ्यः परमो विभुः ।</p>

<p>महायोगेश्वरेशेशस्तस्माद्ब्रह्मा चतुर्मुखः''॥ इति त्रियोगे ॥ ५-८ ॥</p>

</div>

Line 4,498:

Line 5,138:

</div>

<p>मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 4,511:

Line 5,154:

</div>

<p>स्वतोऽशुद्धानां कर्मणाम् । अनेन गुणदोषविधानेन नियमःकृतः । स्वतोऽशुद्धत्वेऽपि कर्मणां विध्यनुसारेणानुष्ठाने गुणत्वमेवेत्यर्थः ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 4,524:

Line 5,170:

</div>

<p>हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥</p>

</div>

Line 4,537:

Line 5,186:

</div>

<p>मद्भक्तियुक्तस्य भक्त्यनुसारिज्ञानवैराग्ये विनाऽन्यस्माज्ज्ञानाद्वैराग्याच्च न श्रेयो भवेत् ।</p>

Line 4,544:

Line 5,194:

<p>हरिरेव सदा पूज्य इत्यर्थं दैवतैरपि''॥ इति च ॥</p>

<p>वैराग्यार्थमपि विषयदोषादिज्ञानं सनकादीनां भाव्यं देवानां तदपि भगवद्भजनस्यैव सारतापरिज्ञानार्थमेवेत्यर्थः ॥ ३२ ॥</p>

</div>

Line 4,599:

Line 5,251:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>रागिणोऽपि ते भक्तियोगिनो भक्तिफलत्वेन किमपि नापेक्षन्ते ॥</p>

Line 4,612:

Line 5,265:

<p>तथापि ज्ञानयोगित्वं मानुषज्ञानतोऽधिकम् ॥</p>

<p>भक्तियोगे ततो यत्नः कार्यो विद्वद्भिरञ्जसा''॥ इति च ॥ ३८ ॥</p>

</div>

Line 4,619:

Line 5,276:

<p class="adhyaya-trans">एकविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 4,646:

Line 5,304:

</div>

<p>विवेकेन पुण्याधिक्यं भवतीति विचिकित्सार्थं गुणदोषौ विधीयेते ।</p>

Line 4,654:

Line 5,313:

<p>स्वतः शुचितमो विष्णुः सान्निध्यं च स्वभावतः''॥ इति च ॥</p>

<p>एतेषां जीवानाम् ॥ ३,५,६ ॥</p>

</div>

Line 4,674:

Line 5,335:

</div>

<p>'नदीसमुद्रगिरय आश्रमाश्च वनानि च ।</p>

Line 4,686:

Line 5,348:

<p>द्विविधः सन्निधिः प्रोक्तः कृत्रिमो बाह्य उच्यते ॥</p>

<p>स्वाभाविकस्त्वान्तरः स्यात् प्रतिमाजीवगो यथा''॥ इति च ॥</p>

</div>

Line 4,697:

Line 5,361:

</div>

<p>तद्विदामेव । न तिर्यगादीनाम् ।</p>

Line 4,704:

Line 5,369:

<p>गुणोऽपि नैव कश्चित् स्याद्यतो ज्ञानबहिष्कृताः''॥ इति च ।</p>

<p>अतो मूर्खाणामदोष इति न ॥ १६ ॥</p>

</div>

Line 4,723:

Line 5,390:

</div>

<p>समानकर्माचरणे आत्मयोग्यकर्माचरणे । पूर्वमपतितो येन पतति । प्रायश्चित्तत्वेन तत्समानकर्माचरणेऽपि न दोषः । तप्तसुरापानवद्देहत्यागिनः । तथा शयानः शूद्रोऽपि न पतति लशुनभक्षणादिभिः ब्राह्मणादिपातकैः । औत्पत्तिको यतस्तस्य तादृशगुणसङ्गः । अतः स्वायोग्य एव कर्मणि पतति ।</p>

Line 4,736:

Line 5,404:

<p>सर्वतोऽप्यभिमानविमोकेन परमात्मसमर्पणमेव दोषहानिदमित्याह यतो यत इत्यादिना ।</p>

<p>'मयि सर्वाणि कर्माणि सन्न्यस्याध्यात्मचेतसा''।इत्यादेश्च ॥ १७,१८ ॥</p>

</div>

Line 4,774:

Line 5,444:

</div>

<p>'दोषिणो गुणवत्त्वेन श्रूयन्ते विषयाः सदा ।</p>

Line 4,791:

Line 5,462:

<p>नित्यदुःखपरीतायुर्दृतिवत् प्रश्वसित्यपि''॥ इति तन्त्रभागवते ।</p>

<p>स्वार्थस्य सुखस्य भ्रंशो विपरीतमतिशयेन जनयतीति स्वार्थविभ्रंशः ॥ तस्मात् स्वर्गादिविषयेष्वपि नेच्छेत ॥ १९-२२ ॥</p>

</div>

Line 4,820:

Line 5,493:

</div>

<p>'फलश्रुतिरेवेयं न कामकुसुमश्रुतिः ।</p>

Line 4,837:

Line 5,511:

<p>योग्यकामाद्धरेः प्रीतिरतो ब्रह्मादयोऽमलाः ॥</p>

<p>भार्यापुत्रादिसंयुक्ता वासुदेवमुपासते''॥ इति च ॥ २३-२५ ॥</p>

</div>

Line 4,848:

Line 5,524:

</div>

<p>एवं वेदव्यवसितम् । फलश्रुतिं कुसुमिताम् । फलं मोक्षः । तद्विषयां श्रुतिं स्वर्गादिकुसुमविषयां वदन्ति ।</p>

Line 4,860:

Line 5,537:

<p>'असुराणामयं स्वर्गशब्दः पुष्पात्मकं वदेत् ।</p>

<p>देवानां हरिसम्प्राप्तिं वेदो विष्णुपरो यतः''॥ इति च ॥ २६ ॥</p>

</div>

Line 4,887:

Line 5,566:

</div>

<p>स्वलोकं स्वाश्रयम् ॥</p>

Line 4,898:

Line 5,578:

<p>'आसुरोऽविहितां हिंसां विहितत्वेन वर्णयेत् ।</p>

<p>आसुरा याज्ञिकाः सर्वे नारायणपराङ्मुखाः''॥ इति च ॥२७-२९॥</p>

</div>

Line 4,909:

Line 5,591:

</div>

<p>'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा ।</p>

<p>साम्येन वा पूजयन्ति ते ज्ञेया आसुरा गणाः''॥ इति च ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 4,923:

Line 5,608:

</div>

<p>तामसेष्वेव रजःसत्त्वतमोनिष्ठाः ।</p>

Line 4,930:

Line 5,616:

<p>अन्धे तमसि ये निष्ठास्ते वै तामसतामसाः ॥</p>

<p>एवं त्रिभेदयुक्तास्तु याज्ञिका विष्णुवर्जिताः''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३२ ॥</p>

</div>

Line 4,941:

Line 5,629:

</div>

<p>स ब्रह्मात्मा समुद्दिष्टो वासुदेवः सनातनः''॥ इति च ॥ ३५ ॥</p>

</div>

Line 4,955:

Line 5,646:

</div>

<p>प्राणेन्द्रियमनोभिर्मीयते ।</p>

Line 4,960:

Line 5,652:

<p>'अन्तो विनाश उद्दिष्टः पारः परिमितिस्तथा ।</p>

<p>अनन्तपारो वेदोऽयं ताभ्यां स रहितो यतः''॥ इति व्यासस्मृतौ ॥ ३६ ॥</p>

</div>

Line 4,971:

Line 5,665:

</div>

<p>भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥</p>

</div>

Line 5,011:

Line 5,708:

</div>

<p>आस्पर्शरूपिणा । आस्पर्शो विष्णुस्तं रूपयति प्रकाशयतीत्यास्पर्शरूपि प्राणस्य मनः । आसमन्तात् स्पर्शा भोगा अस्यैवेत्यास्पर्शः ।</p>

Line 5,038:

Line 5,736:

<p>जगत्यन्तानामेव चतुरुत्तरत्वनियमः–</p>

<p>'छन्दस्तु नवपादं यज्जगदित्युच्यते बुधैः''॥ इति छन्दोविधाने ॥ ३८-४१ ॥</p>

</div>

Line 5,057:

Line 5,757:

</div>

<p>विविधरूपत्वेन कल्पनं विकल्पः– 'चत्वारि वाक्''इत्यादि । तत्र वागित्यनुवादः ।</p>

Line 5,068:

Line 5,769:

<p>इत्याद्यपोहवाक्यार्थश्चिन्त्यो विष्णुर्बुधैर्जनैः''॥ इत्यादि च ।</p>

<p>मदन्यः कश्चन कोऽपि न वेद ॥ ४२-४३ ॥</p>

</div>

Line 5,081:

Line 5,784:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>अभिदश्च स एव अश्च अभिदाः तं अभिदां मामास्थाय, मायामात्रं मदिच्छानिर्मितं शरीरादिकं अनूद्य, उपासनादिकं विधाय, मोक्षरूपेण तच्छरीरादिकं प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ।</p>

Line 5,089:

Line 5,793:

<p>प्रतिशाम्यति वेदोऽयं वासुदेवैकसंश्रयः''॥ इति च ।</p>

<p>अभिदामास्थाय कोऽपि शब्दो मेति वा ॥ ४४ ॥</p>

</div>

Line 5,096:

Line 5,804:

<p class="adhyaya-trans">द्वाविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 5,131:

Line 5,840:

</div>

<p>मायां मदीयां मत्सामर्थ्यम् ।</p>

Line 5,140:

Line 5,850:

<p>निरहङ्कारया नश्येद्विवादैकाश्रयं हि तत्''॥ इति तन्त्रभागवते ॥</p>

<p>यासां सकाशादव्यक्तादिव्यतिकराद्विकल्पो विरुद्धकल्पः । स हि विवादाश्रयः । तत्त्वसङ्ख्या विवक्षाभेदेन बहुधा भवति ॥ ४-७ ॥</p>

</div>

Line 5,169:

Line 5,881:

</div>

<p>सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥</p>

</div>

Line 5,182:

Line 5,897:

</div>

<p>स च पुरुषरूपेण तत्स्थितो ज्ञानमुत्पादयति । ईश्वररूपेण बहिःस्थितः फलं ददाति । न च तयोः स्वरूपयोः किञ्चिद्वैलक्षण्यम् । तयोश्चान्यत्वकल्पना तत्स्वरूपादपगमनप्रयोजनाऽनर्थकारिणीत्यर्थः । ज्ञानस्वरूपस्य जीवस्य कथं ज्ञानोत्पादनमित्यतो वक्ति ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण इति । जन्यज्ञानं प्रकृतेर्गुणः ।</p>

<p>'स्वरूपभूतज्ञानं तु सदा जीवस्य विष्णुना ।</p>

<p>नियतं प्राकृतं ज्ञानं भक्त्या तेनैव दीयते''॥ इति च ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 5,197:

Line 5,915:

</div>

<p>जन्यज्ञानस्य प्राकृतत्वं साधयति – प्रकृतेर्गुणसाम्ये त्वित्यादिना ॥</p>

Line 5,205:

Line 5,924:

<p>तथैवान्यस्वरूपेषु विष्णोर्यो भेददर्शकः ।</p>

<p>यश्च जीवेश्वराभेदं पश्येत् तेऽनर्थभागिनः''॥ इति ब्राह्मे ॥ १२ ॥</p>

</div>

Line 5,216:

Line 5,937:

</div>

<p>कालो भगवान् ॥ १३ ॥</p>

</div>

Line 5,261:

Line 5,985:

</div>

<p>'नवैकादश पञ्च त्रीणि''इत्युक्तानि पुरुषः प्रकृतिरित्यादीनि ॥</p>

Line 5,272:

Line 5,997:

<p>परस्य पृथगुक्त्यैव व्यक्तस्तत्र तु शङ्करः ॥</p>

<p>तदाऽहङ्कारशब्देन स्कन्दस्यैव वचो भवेत्''॥ इति विवेके ॥१४-१८॥</p>

</div>

Line 5,283:

Line 6,010:

</div>

<p>सत्वादीन् गत्यादींश्च विना परमात्मना सह षड्विंशतिः । महदहङ्कारौ ब्रह्मरुद्रौ अङ्गीकृत्य स्कन्दं विना परमात्मना सह पञ्चविंशतिः ।</p>

Line 5,291:

Line 6,019:

<p>'सर्वदेहाभिमानी तु देहिनां तु दिवाकरः ।</p>

<p>इन्द्रियात्मेन्द्र एवैकः प्राणो नाम प्रजापतिः''॥ इति च ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 5,302:

Line 6,032:

</div>

<p>अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 5,315:

Line 6,048:

</div>

<p>'भूतानि मात्राश्च परस्तत्त्वैकादशकं स्मृतम्''। इति च । भूतमात्रेत्यारम्भात् तत्सिद्धेरेकादशानां पृथगनुक्तिः ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 5,337:

Line 6,073:

</div>

Line 5,346:

Line 6,083:

<p>'आत्मेति परमात्मा च विरिञ्चश्चापि कथ्यते ।</p>

<p>वायुर्मुनश्च देहश्च स्वयमित्यपि कुत्रचित्''॥ इति प्रत्यये ॥ २३,२४ ॥</p>

</div>

Line 5,374:

Line 6,113:

</div>

<p>यद्यपि परमात्मा प्रकृतिश्च विलक्षणौ तथापि तयोर्वैलक्षण्यं न लक्ष्यते ।</p>

Line 5,380:

Line 6,120:

<p>'आधारः प्रकृतेर्विष्णुर्नाऽधारस्तु हरेः क्वचित् ।</p>

<p>तथाऽप्यव्यक्तगो यद्वद्दृश्यते मन्दचेतसाम्''॥ इति पाद्मे ॥ २५-२७ ॥</p>

</div>

Line 5,390:

Line 6,132:

</div>

<p>प्रकृतिः पुरुषश्चेत्येव अन्योन्यविलक्षणावेव । एष विकल्पः । वैलक्षण्या-दर्शनं विरुद्धकल्पनमेव । यस्माद् गुणव्यतिकरात्मकः सर्गो विकार-निमित्तः । स च गुणव्यतिकरस्त्रिविधः सत्त्वरजस्तमसामेकैकप्राधान्येन । तत्र तमःप्रधानानामेव विरुद्धकल्पनम् । तस्मात् तम एवात्र कारण-मित्यर्थः ॥ २८ ॥</p>

</div>

Line 5,403:

Line 6,148:

</div>

<p>तत्रापि प्रकृतिरेव कारणम् । ईश्वरेच्छा च । विकाराज्जातत्वाद् वैकारिक इत्युच्यते अहङ्कारस्त्रिविधोऽपि ।</p>

<p>'वैकारिको महांश्चैव तथाऽहङ्कार एव च ।</p>

<p>तथैव सात्विकश्चांशो वैकारिक इति त्रिधा''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ २९ ॥</p>

</div>

Line 5,441:

Line 6,189:

</div>

<p>अध्यात्ममिन्द्रियाणि । तैरेव विपरीतं ज्ञानं जायते ।</p>

Line 5,456:

Line 6,205:

<p>'असदस्ति च सन्नास्तीत्येवं भेदाद्विवादनम् ।</p>

<p>सदैव हरिपादाब्जविमुखानां प्रवर्तते''॥ इति च ॥ ३०-३३ ॥</p>

</div>

Line 5,467:

Line 6,218:

</div>

<p>विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥</p>

</div>

Line 5,480:

Line 6,234:

</div>

<p>ईदृशं वर्तमानं आयः एष्यन् सः अतीत इति त्रैविध्यं भाति । विज्ञाय वस्तुनि विज्ञाते सति । दीर्घलोपः 'अत्रा ते''इतिवत् ।</p>

<p>'क्षैप्रे दीर्घलोपः''इति सूत्रात् ।</p>

<p>अयमेवाऽत्मानात्मनोर्विशेषहेतुः । यथा प्रायोऽ-सज्जनोऽसज्जनमेव जनयतीति पितृज्ञानात् पुत्रदौरात्म्यं ज्ञायते । एवमनित्य-त्वादनात्मत्वं देहादेरित्यर्थः ॥ ४१ ॥</p>

</div>

Line 5,495:

Line 6,252:

</div>

<p>सोऽयमेवेति मृषा ।</p>

Line 5,507:

Line 6,265:

<p>'ये धर्मा नियमेनैव धर्मिणो न वियोगिनः ।</p>

<p>जडस्था अप्यभिन्नास्ते भिन्नाभिन्ना वियोगिनः''॥ इति च ॥४४॥</p>

</div>

Line 5,518:

Line 6,278:

</div>

<p>अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥</p>

</div>

Line 5,531:

Line 6,294:

</div>

<p>तरोर्बीजविकारदृष्टान्तेन विद्वान् देहाभिमानं त्यक्त्वा संयमं याति । परमात्मनश्च भेदं जानाति प्रकृत्यादेः ।</p>

<p>'बीजाद्यवस्थासंयुक्ताद्वृक्षाद्द्रष्टा यथा पृथक् ।</p>

<p>एवं विकारिणो विष्णुर्जीवश्च पृथगेव तु''॥ इति च ॥ ४९ ॥</p>

</div>

Line 5,546:

Line 6,312:

</div>

<p>'दुःखशोकादयः सर्वे ज्ञेया बुद्धिगुणा इति ।</p>

Line 5,552:

Line 6,319:

<p>'आत्मनोऽपि गुणा बुद्धिकृता बुद्धिगुणा इति ।</p>

<p>उच्यन्ते सुखदुःखाद्याः परमात्मकृता यथा''॥ इति त्रैकाल्ये ॥५२॥</p>

</div>

Line 5,565:

Line 6,334:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'अल्पप्रयोजनं यत्तन्मृषेत्येव तदुच्यते''। इति शब्दनिर्णये ।</p>

<p>आत्मनः स्वत एव दुःखाद्याः सुखादिवदिति मिथ्याबुद्धिरिति वा ॥</p>

</div>

Line 5,576:

Line 6,350:

<p class="adhyaya-trans">त्रयोविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 5,593:

Line 6,368:

</div>

<p>सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।</p>

Line 5,600:

Line 6,376:

<p>श्रियं सरस्वतीं वापि याति वा तत्प्रसादतः''॥ इति पाद्मे ॥</p>

<p>उदासीनानां रिपुम् । सम्यग्ज्ञानवतां न रिपुत्वं शक्यत इत्यर्थः ॥ ४८,४९ ॥</p>

</div>

Line 5,611:

Line 6,389:

</div>

<p>अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।</p>

<p>'देहमात्रं स्वमात्मानं यः परं चाभिपश्यति ।</p>

</div>

Line 5,625:

Line 6,406:

</div>

<p>'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥</p>

</div>

Line 5,637:

Line 6,421:

</div>

<p>अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।</p>

<p>'अविकाराश्च ते देवा विकारा इति शब्दिताः ।</p>

<p>अभिमानाद्विकारस्य स्वतः शक्ता अपि ध्रुवम्''॥ इति च ॥ ५२ ॥</p>

</div>

Line 5,651:

Line 6,438:

</div>

<p>नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।</p>

<p>'जीवस्य सुखरूपस्य न दुःखं क्वचिदिष्यते ।</p>

<p>अतो मनोऽभिमानेन दुःखी भवति नान्यथा''॥ इति भारते ॥५३॥</p>

</div>

Line 5,665:

Line 6,455:

</div>

<p>गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥</p>

</div>

Line 5,677:

Line 6,470:

</div>

</div>

Line 5,689:

Line 6,485:

</div>

<p>तदात्मनः कालाधीनस्य ।</p>

Line 5,701:

Line 6,498:

<p>नियन्ता तस्य च प्राणस्ततोऽपि बलवत्तरः ।</p>

<p>तन्नियन्ता हरिः साक्षात् परमानन्दलक्षणः''॥ इति तात्पर्ये ॥ ५६ ॥</p>

</div>

Line 5,713:

Line 6,512:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥</p>

</div>

Line 5,722:

Line 6,526:

<p class="adhyaya-trans">चतुर्विंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 5,731:

Line 6,536:

</div>

<p>'यथैवार्थस्तथा ज्ञानं ज्ञानार्थैक्यमुदाहृतम् ।</p>

<p>तथा कृतयुगे प्रायस्तदन्येषु तु कस्यचित्''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 5,745:

Line 6,553:

</div>

<p>फलं रूपयतीति फलरूपः । ज्ञानार्थैक्येन सत्यम् । पश्चात् तद्द्विधा समभवत् । तच्छब्दार्थात्मकमुभयं बृहत्तरम् ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 5,784:

Line 6,595:

</div>

<p>'ज्ञानाभिमानी पुरुषः स ब्रह्मा समुदाहृतः ।</p>

Line 5,802:

Line 6,614:

<p>तामसोऽनन्तजश्चैव स एको गुणभेदतः''॥ इति प्राथम्ये ॥</p>

<p>'चिदचिद् यद्वशे सर्वं स रुद्रश्चिदचिन्मयः''॥ इति च ॥ ४-७ ॥</p>

</div>

Line 5,813:

Line 6,627:

</div>

<p>'चिदानन्दशरीरस्तु प्रविष्टोऽण्डे हरिः स्वयम् ।</p>

Line 5,819:

Line 6,634:

<p>हरिस्तु सर्वव्याप्तोऽपि भूतदेहो न तु क्वचित् ॥</p>

<p>नैवास्य प्राकृतो देहः प्रादुर्भावेष्वपि क्वचित्''॥ इति निवृत्ते ॥१०॥</p>

</div>

Line 5,830:

Line 6,647:

</div>

<p>महरादीनामपि भक्तियोगोऽपेक्षित एव । आधिक्येनापेक्षितत्वात् 'भक्ति-योगस्य मद्गतिः''। इत्युक्तम् ।</p>

Line 5,847:

Line 6,665:

<p>पादयोगान्महर्लोको जनलोकस्तु योगतः ॥</p>

<p>तपसस्तु तपोलोकः प्राप्यते नान्यतः क्वचित्''॥ इति ध्यानयोगे ॥ १४ ॥</p>

</div>

Line 5,858:

Line 6,678:

</div>

<p>कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 5,871:

Line 6,694:

</div>

<p>'प्रकृतेस्तु विकाराणां कोट्यंशोऽभेद इष्यते ।</p>

<p>तथैवैकांशतो भेदः सोऽपि नाभेदवर्जितः ।</p>

<p>भेदाभेदमतः प्राहुरभेदं वा तयोर्बुधाः''॥ इति विवेके ॥ १७ ॥</p>

</div>

Line 5,886:

Line 6,712:

</div>

<p>'पारमार्थिकसत्यत्वं स्वातन्त्र्यमभिधीयते ।</p>

<p>तद्विष्णोरेव नान्यस्य तदन्येषां सदाऽस्तिता''॥ इति च ॥</p>

<p>यद्ब्रह्मोपादाय । पूर्वः प्रकृत्यादिः । आदिरन्तश्च यद्ब्रह्मणि यस्मात् तस्मात् तह्म परमार्थसत्यम् ॥ १८ ॥</p>

</div>

Line 5,901:

Line 6,730:

</div>

<p>परः पुरुषो हिरण्यगर्भः । कालोऽपि रूपान्तरेण स एव ।</p>

Line 5,911:

Line 6,741:

<p>'कालप्रकृतिपुंसां च तन्मूलप्रकृतेरपि ।</p>

<p>आधारो व्यञ्जकश्चैव सर्वस्यापि नियामकः''॥ इति च ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 5,922:

Line 6,754:

</div>

<p>यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 5,935:

Line 6,770:

</div>

<p>'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते ।</p>

<p>पञ्चत्वानन्तरमविशेषाय ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 5,949:

Line 6,787:

</div>

<p>'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 5,980:

Line 6,821:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्विंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'विकारजत्वात्तु महान्वैकारिक उदाहृतः ।</p>

Line 5,997:

Line 6,839:

<p>ब्रह्मा च प्रकृतिश्चैव मुक्तिगौ विलये यतः ।</p>

<p>अतस्तौ भिन्नदेहौ तु ज्ञानमात्रौ समीपगौ''॥ इत्यादि च ॥ २५-२७॥</p>

</div>

Line 6,004:

Line 6,850:

<p class="adhyaya-trans">पञ्चविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,013:

Line 6,860:

</div>

<p>'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् ।</p>

<p>राजसे दुःखवचनं तामसेऽतिविवक्षया''॥ इति प्रद्योते ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 6,027:

Line 6,877:

</div>

<p>'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 6,040:

Line 6,893:

</div>

<p>'यथाशास्त्रोक्तविज्ञानं केवलं ज्ञानमुच्यते ।</p>

Line 6,045:

Line 6,899:

<p>गुणानां तु हरौ भावं विनिश्चित्यैतदाश्रयात् ।</p>

<p>यथाशास्त्रानुसन्धानं ज्ञानं तु हरिसंश्रयम्''॥ इति च ॥ २४ ॥</p>

</div>

Line 6,056:

Line 6,912:

</div>

<p>'श्रुतशास्त्रानुसारेण या श्रद्धा परमात्मनि ।</p>

Line 6,061:

Line 6,918:

<p>अश्रुत्वाऽपि प्रमाणं यो वासुदेवैकसंश्रयः ।</p>

<p>स निर्गुणो भागवतः समुद्दिष्टो मनीषिभिः''॥ इति च ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 6,072:

Line 6,931:

</div>

<p>'परोक्षज्ञानमात्मोत्थमापरोक्ष्येण दर्शनम् ।</p>

Line 6,079:

Line 6,939:

<p>परोक्षज्ञानगो यस्माद्विषयः स्वमनोगतः ।</p>

<p>अत आत्मोत्थमित्येव सुखमाहुर्विपश्चितः''॥ इति च ॥ २९ ॥</p>

</div>

Line 6,092:

Line 6,954:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>दृष्टं श्रुतम् । बुद्ध्या दृष्टं चानु परं ब्रह्म ध्यायेत् ॥</p>

<p>'सत्वाद्गुणाज्जातमपि व्यवधानं विनैव तु ।</p>

<p>मुक्तिदं निर्गुणं प्रोक्तं व्यवधानेन सात्त्विकम्''॥ इति ब्राह्मे ॥३१॥</p>

</div>

Line 6,103:

Line 6,970:

<p class="adhyaya-trans">षड्विंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,112:

Line 6,980:

</div>

<p>'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 6,127:

Line 6,998:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षड्विंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>भगवतोऽपि सतां मध्ये प्रधानत्वात् सन्तोऽहमेव चेत्युक्तम् ।</p>

<p>'विष्णोश्च सत्प्रधानत्वान्न सतां विद्यते परम् ।</p>

<p>इत्याहुर्वेदविदुषः स हि सर्वेश्वरेश्वरः''॥ इति च ॥ ३४ ॥</p>

</div>

Line 6,138:

Line 7,014:

<p class="adhyaya-trans">सप्तविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,155:

Line 7,032:

</div>

<p>जीवः कला यस्याः सा जीवकला भगवन्मूर्तिः ।</p>

Line 6,164:

Line 7,042:

<p>'व्याप्तोऽपि भगवान् विष्णुर्देहे सर्वगतत्वतः ।</p>

<p>भक्तस्य फलदो यस्माद् व्याप्तिकृत्तस्य तेन सः''॥ इति च ॥२२,२३॥</p>

</div>

Line 6,175:

Line 7,055:

</div>

<p>स्वस्य विष्णुसूक्तेन । धामसूक्तं 'समुद्रादूर्मिः''इति ।</p>

<p>'नितरां रञ्जयेद् यस्मात् पावमानं तु मण्डलम् ।</p>

<p>विष्णुनीराजनं तस्माद्विद्वद्भिः समुदाहृतम्''॥ इति च ॥ ३० ॥</p>

</div>

Line 6,190:

Line 7,073:

</div>

<p>मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥</p>

</div>

Line 6,214:

Line 7,100:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेनैव साम्यमित्यर्थः ।</p>

Line 6,225:

Line 7,112:

</div>

</div>

=== अष्टाविंशोऽध्यायः ===

<p class="adhyaya-trans">अष्टाविंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,246:

Line 7,138:

</div>

<p>'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् ।</p>

Line 6,252:

Line 7,145:

<p>सोऽपि तद्वदधो याति यतोऽरिवदुदासकः''॥ इति सत्कारे ॥</p>

<p>प्रकृत्या पुरुषेण च सह एकेन परमात्मना व्याप्तमेकात्मकम् । तथा पश्यत एव यथार्थज्ञानं भवति ॥ १,२ ॥</p>

</div>

Line 6,263:

Line 7,158:

</div>

<p>'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् ।</p>

Line 6,271:

Line 7,167:

<p>'मनोमात्रस्वरूपत्वात् स्वप्नो मायेति कथ्यते''। इति च ।</p>

<p>तथा नानार्थदं मन एव । मनसा हि विषयाः प्रतीयन्ते ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 6,282:

Line 7,180:

</div>

<p>'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते ।</p>

Line 6,289:

Line 7,188:

<p>'उच्यते ध्यायते वापि कुनरं प्रति यच्छुभम् ।</p>

<p>असत्यमेव भवति स्वभावोऽसत्त्वमेव यत्''॥ इति प्रद्योते ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 6,300:

Line 7,201:

</div>

<p>स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति ।</p>

Line 6,307:

Line 7,209:

<p>एवं शुभादिदेहादेर्भवेत् कार्यं शुभादिकम्''॥ इति सुमते ॥</p>

<p>'नीहारः प्रत्युदं चैव धूम्रमित्यभिशब्द्यते''। इति शब्दनिर्णये ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 6,350:

Line 7,254:

</div>

<p>इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च ।</p>

Line 6,368:

Line 7,273:

<p>सर्वदा निर्गुणस्यास्य सर्गाद्याः स्युः कुतोऽन्यतः''॥ इति च ॥</p>

</div>

Line 6,378:

Line 7,285:

</div>

<p>'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः ।</p>

<p>जीवात्मनस्तु संसारः स्वप्नवच्चञ्चलत्वतः''॥ इति तत्त्वविवेके ॥१३॥</p>

</div>

Line 6,401:

Line 7,311:

</div>

<p>संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति ।</p>

<p>अतोऽल्पफलत्त्वावधारणार्थं च पुनर्वचनम् ॥ १४,१५ ॥</p>

</div>

Line 6,416:

Line 7,329:

</div>

<p>अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः ।</p>

<p>'अहङ्कारात्तु संसारो भवेज्जीवस्य न स्वतः ।</p>

<p>कुतश्चिदानन्दतनोः स्वरूपेच्छायुतस्य सः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ १६ ॥</p>

</div>

Line 6,430:

Line 7,346:

</div>

<p>देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः ।</p>

<p>'संसारयुग् यो ब्रह्माऽपि सर्वजीवेश्वरेश्वरः ।</p>

<p>विष्ण्वधीनः सदा ज्ञानी किमुतान्येऽल्पचित्तिनः''॥ इति सत्तत्त्वे ॥</p>

</div>

Line 6,444:

Line 7,363:

</div>

<p>अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥</p>

</div>

Line 6,457:

Line 7,379:

</div>

<p>केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 6,470:

Line 7,395:

</div>

<p>हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव ।</p>

Line 6,489:

Line 7,415:

<p>महाफलं स्यात् स्वर्णं तु स्वतन्त्रं विक्रियोपगम् ।</p>

<p>तद्वत् स्वतन्त्रो भगवान् प्रवृत्तावन्यदन्यथा''॥ इति च ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 6,500:

Line 7,428:

</div>

<p>मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥</p>

Line 6,505:

Line 7,434:

<p>प्रवाहतः सदाऽस्तित्वं पुंप्रकृत्योः सदाऽस्तिता''॥ इति वस्तुतत्वे ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 6,515:

Line 7,446:

</div>

<p>मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते ।</p>

Line 6,521:

Line 7,453:

<p>'जगतो नास्तिता सैव या पराधीनता सदा ।</p>

<p>अभावस्तु कुतस्तस्य यद्विभातीह सर्वदा''॥ इति प्राकाश्ये ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 6,531:

Line 7,465:

</div>

<p>'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता ।</p>

<p>यथाऽशक्तस्तु पुत्रादिरसन्नित्युच्यते जनैः''॥ इति विवेके ॥</p>

<p>अतो ब्रह्मण एव विभाति । द्वितीयं ब्रह्म प्रकृतिः । आत्मा जीवः प्रकृतीन्द्रियविषयजीवादिविचित्रं जगद्ब्रह्मत एव विभातीत्यर्थः ॥ २३ ॥</p>

</div>

Line 6,545:

Line 7,482:

</div>

<p>'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी ।</p>

Line 6,553:

Line 7,491:

<p>'न देहो नेन्द्रियप्राणमनोबुद्ध्यहमादयः ।</p>

<p>विष्णुश्चिदानन्दतनुः स हि जीवाधिपः सदा''॥ इति सत्तत्त्वे ॥२५॥</p>

</div>

Line 6,579:

Line 7,519:

</div>

<p>भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् ।</p>

Line 6,584:

Line 7,525:

<p>विशेषो विद्यते विष्णोस्तथापि तु समाहिते ॥</p>

<p>प्रीतो भवति वै नित्यं सर्वधर्मकृतोऽपि च''॥ इति पाद्मे ॥ २६-२८ ॥</p>

</div>

Line 6,594:

Line 7,537:

</div>

<p>आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥</p>

</div>

Line 6,606:

Line 7,552:

</div>

<p>'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा ।</p>

Line 6,616:

Line 7,563:

<p>स्वातन्त्र्यमेवं जगतो ज्ञानवान् नैव पश्यति''॥ इति विवेके ॥३३॥</p>

</div>

Line 6,626:

Line 7,575:

</div>

<p>भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् ।</p>

<p>'अन्यैर्ज्ञातेऽपि वाऽज्ञाते न विशेषो हरेः क्वचित् ।</p>

<p>तेषामेव विशेषः स्यादज्ञानापगमेन तु''॥ इति च ॥ ३४ ॥</p>

</div>

Line 6,640:

Line 7,592:

</div>

<p>'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।</p>

<p>अद्वितीयो महाविष्णुः पूर्णत्वात्पुरुषः स्मृतः''इति च ॥ ३६ ॥</p>

</div>

Line 6,654:

Line 7,609:

</div>

<p>'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् ।</p>

<p>यत्परात्माश्रयान् जीवान् निश्चयेन न पश्यति''॥ इति तन्त्रभागवते ।</p>

<p>अचलमिति क्रियाविशेषणम् ॥ ३७ ॥</p>

</div>

Line 6,671:

Line 7,629:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः ।</p>

Line 6,676:

Line 7,635:

<p>वदन्ति पण्डितास्त्वद्धा जगदाहुरबाधितम् ।</p>

<p>प्रवाहरूपेण सदा विष्णोरिच्छावशे स्थितम्''॥ इति च ॥ ३८ ॥</p>

</div>

Line 6,683:

Line 7,646:

<p class="adhyaya-trans">एकोनत्रिंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,691:

Line 7,655:

</div>

<p>'आत्मान्तरात्मा परमात्मेति मूर्तित्रयं हरेः ।</p>

<p>जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तीनां सृष्ट्यादेश्च प्रवर्तकम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 6,705:

Line 7,672:

</div>

<p>पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥</p>

</div>

Line 6,734:

Line 7,704:

</div>

<p>'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः ।</p>

<p>अनेन सर्वभूतानामादित्ये तद्गतात्मना''॥ इति च ॥ १२-१४ ॥</p>

</div>

Line 6,748:

Line 7,721:

</div>

<p>'ब्रह्मणाऽऽत्तमिदं सर्वं यत्किञ्चित्सचराचरम् ।</p>

</div>

Line 6,762:

Line 7,738:

</div>

<p>'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥</p>

</div>

Line 6,777:

Line 7,756:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>'एकदा ज्ञातरूपेण यन्न तिष्ठति सर्वदा ।</p>

<p>चञ्चलत्वात् सत्यमपि ह्यनृतं जगदुच्यते''इति च ॥</p>

<p>'सर्वदैकप्रकारत्वात् सत्यं ब्रह्म सदोच्यते''इति च ॥ २२ ॥</p>

</div>

Line 6,788:

Line 7,772:

<p class="adhyaya-trans">त्रिंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,805:

Line 7,790:

</div>

<p>तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥</p>

</div>

Line 6,819:

Line 7,807:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥</div>

<p>कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 6,828:

Line 7,821:

<p class="adhyaya-trans">एकत्रिंशोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,837:

Line 7,831:

</div>

<p>आग्नेय्या धारणया स्वतनुमदग्ध्वा स्वकं धामाविशत् ।</p>

Line 6,844:

Line 7,839:

<p>नृत्यते प्रलये देवः स्वयं कृष्णादिरूपवान् ॥</p>

<p>अदग्ध्वैव तनुं याति नित्यानन्दस्वरूपतः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥६॥</p>

</div>

Line 6,854:

Line 7,851:

</div>

<p>तनुभृद्वज्जननवदप्ययवच्च ईहा तनुभृज्जननाप्ययेहा ।</p>

Line 6,860:

Line 7,858:

<p>'अजातो जातवद्विष्णुरमृतो मृतवत् तथा ।</p>

<p>मायया दर्शयेन्नित्यमज्ञानां मोहनाय च''॥ इति ब्राह्मे ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 6,870:

Line 7,870:

</div>

<p>शेषितं वपुर्बलभद्रादीनाम् ।</p>

Line 6,881:

Line 7,882:

<p>अस्वातन्त्र्यं च वेदादावुक्तवद् भासते विभोः ।</p>

<p>क्वचित्क्वचिद् विमोहाय दैत्यादीनां दुरात्मनाम् ॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ १३ ॥</p>

</div>

Line 6,896:

Line 7,899:

<div class="gr-author-note">॥ एकादशस्कन्धः समाप्तः ॥</div>

<p>'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा ।</p>

<p>न तु देहवियोगोऽस्ति तयोः शुद्धचिदात्मनोः''॥ इति च ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 6,907:

Line 7,915:

</div>

Line 6,915:

Line 7,924:

</div>

<p>न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 6,928:

Line 7,940:

</div>

<p>'प्रत्येकं विष्णुरूपाणां भ्रान्तिमात्रा भिदा मता ।</p>

Line 6,933:

Line 7,946:

<p>यथाऽऽकाशघटौ नित्यं भिन्नावेव परस्परम् ।</p>

<p>एवमीशो जगच्चैव भिन्नावेव परस्परम्''॥ इति च ॥ २५ ॥</p>

</div>

Line 6,944:

Line 7,959:

</div>

<p>'अवयव्यवयवाभेदात् कोट्यंशो भेद ईरितः ।</p>

Line 6,949:

Line 7,965:

<p>अवयव्यवयवानां च कार्यकारणवस्तुनाम् ।</p>

<p>एक एव नियन्ताऽसौ हरिर्नारायणः परः''॥ इति च ॥ २७ ॥</p>

</div>

Line 6,962:

Line 7,980:

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>

<p>'महाकाशो बहिस्थश्च घटाद्यन्तःस्थ एव च ।</p>

Line 6,971:

Line 7,990:

<p>तद्वद्देवादयः सर्वे जीवा मुक्त्युपयोगिनः ।</p>

<p>तमोगाश्चैव ये सर्वे घटरूपखवन्नराः''॥ इति तत्त्वसंहितायाम् ॥३०॥</p>

</div>

Line 6,978:

Line 8,001:

<p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>

</div>

Line 6,996:

Line 8,020:

</div>

<p>'स्वसन्तानोद्भवं कीर्त्या योजयन् जनमेजयम् ।</p>

Line 7,003:

Line 8,028:

<p>तस्माद्विष्णोरशक्यं न भूतभव्यभवत्स्वपि ॥</p>

<p>न चानिष्टं गुणैरेष पूर्णो नारायणः सदा''॥ इति वामने ॥ २२-२३ ॥</p>

</div>

Line 7,017:

Line 8,044:

<div class="gr-author-note">॥ द्वादशः स्कन्धः समाप्तः ॥</div>

</div>

[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

@@ Line 8: / Line 8: @@
 <p class="adhyaya-trans">द्वितीयोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S02">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S02_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 25: / Line 26: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V06">
 <p>'आत्मनो भजने बुद्धिमुत्पाद्य फलदाः सुराः ।</p>
@@ Line 32: / Line 34: @@
 <p>सुखमिच्छन्ति भूतानां प्रायो दुःखासहा नृणाम् ।</p>
 <p>तथापि तेभ्यः प्रवरा देवा एव हरेः प््रिायाः''इत्युद्दामसंहितायाम् ॥ ५-६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 42: / Line 46: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V38">
 <p>'आत्मनो देहगेहादि द्वयशब्देन भण्यते ।</p>
@@ Line 50: / Line 55: @@
 <p>तस्मात्तद्विषयं त्यक्तवा मनो विष्णौ निवेशयेत्''॥</p>
 <p>इति हरिवंशेषु ॥ ३८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 68: / Line 75: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V41">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V41_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V41">
 <p>'केचिदुन्मादवद्भक्ता बाह्यलिङ्गप्रदर्शकाः ।</p>
@@ Line 75: / Line 83: @@
 <p>अनन्याधिपतित्वाच्च तदनन्यमुदीर्यते ॥</p>
 <p>न चाप्यभेदो जगता विष्णोः पूर्णगुणस्य तु''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ४०,४१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 101: / Line 111: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V47">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V47_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V47">
 <p>'पूर्णत्वादात्मशब्दोक्तः कश्चित्सर्वनरोत्तमः ।</p>
@@ Line 140: / Line 151: @@
 <p>यस्तूत्तमो भागवतः स मुक्तिं परमां व््राजेत् ।</p>
 <p>विष्णुना सर्वदेवैश्च मोदते स ह नित्यदा''। इति च ॥ ४५-४७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 151: / Line 164: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V48">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V48_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V48">
 <p>विष्णोर्मायां विष्ण्विच्छाधीनाम् ।</p>
@@ Line 161: / Line 175: @@
 <p>एतदर्थं च धर्माणां मर्यादा वैदिकादिका ।</p>
 <p>मूलधर्मविरुद्धा तु सा न ग््र•ह्या कथञ्चन''॥ इति च ॥ ४८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 172: / Line 188: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V49">
 <p>'देहेन्द्रियप्राणधियां त्रिधैव त्वभिमानिनः ।</p>
@@ Line 206: / Line 223: @@
 <p>जानन्ति ये भागवतास्त उक्ता उत्तमा इति''॥ इति ब््राह्मतर्के ॥</p>
 <p>देहेन्द्रिययोर्जन्माप्ययौ ॥ ४९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 219: / Line 238: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S02_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S02_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S02_V52">
 <p>चित्ते विद्यमाने । स्वात्मनि केवलात्मभावे मोक्षे च । यस्य जीवपरयोर-भेदो नास्ति ।</p>
@@ Line 228: / Line 248: @@
 <p>'नैवं त्वयाऽनुमन्तव्यं जीवात्माहमिति क्वचित् ।</p>
 <p>सर्वैर्गुणैः सुसम्पन्नं दैवं मां ज्ञातुमर्हसि''॥ इति च वाराहे ॥ ५२ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 235: / Line 259: @@
 <p class="adhyaya-trans">तृतीयोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S03">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S03_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 243: / Line 268: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V03">
 <p>आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 274: / Line 302: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V06">
 <p>एवं गुणान्भुञ्जानो भगवान् । तं सृष्टं मन्यमानो जीव इह सज्जते ।</p>
@@ Line 280: / Line 309: @@
 <p>तत्सृष्टा हि सदा जीवा देहादेर्जनिमत्त्वतः ।</p>
 <p>नित्यानन्दैकदेहोऽसौ विष्णुस्तत्क्वैकताऽनयोः''॥ इति च ॥ ४-६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 300: / Line 331: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V08">
 <p>'आभूतसम्प्लवाज्जन्म जीवेशत्वं विजानतः ।</p>
 <p>ततः पतत्यधो यस्मादुत्थानं नैव तु क्वचित्''॥ इति च ।</p>
 <p>'कालाख्यः कलनाद्विष्णुर्व्यक्तमव्यक्तगं नयन्''। इति च ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 332: / Line 366: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V14">
 <p>अव्यक्तं विशतीत्युक्तवा तस्य विस्तारो वारिणा हृतगन्धेत्यादि ।</p>
 <p>'सङ्क्षेपविस्तराभ्यां तु कथयन्ति मनीषिणः ।</p>
 <p>बहुवारस्मृतेस्तस्य फलबाहुल्यकारणात्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 355: / Line 392: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V16">
 <p>नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 376: / Line 416: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V18">
 <p>'त्रिवर्णा वरणादुक्ता त्रिगुणानां हरेर्मतिः ।</p>
@@ Line 385: / Line 426: @@
 <p>तामेतामान्तरीं रीतिं विदुः शब्दविदो जनाः''॥</p>
 <p>इति च ॥ १७,१८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 431: / Line 474: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V23">
 <p>मण्डलवर्तिनः युद्धरङ्गस्थाः ॥</p>
@@ Line 436: / Line 480: @@
 <p>विजाया एव योगेशास्तेषां या यैव योग्यता ।</p>
 <p>तथा तथैव मुच्यन्ते नान्यथा तु कथञ्चन''॥ इति संदृश्ये ॥१९-२३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 447: / Line 493: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V24">
 <p>'सन्तस्तु त्रिविधाः प्रोक्ता उत्तमा मध्यमाधमाः ।</p>
@@ Line 471: / Line 518: @@
 <p>तस्मादनाद्यनन्तैव सक्तिर्गुरुसुरादिषु ।</p>
 <p>अन्यत्र कृत्यापेक्षा स्यादिति सङ्गविनिर्णयः''॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥ २४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 482: / Line 531: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V27">
 <p>'श्रद्धा भागवते तन्त्रे वेदे भारतपञ्चमे ।</p>
@@ Line 505: / Line 555: @@
 <p>'गृहिणोऽप्यल्पबोधस्य न कलासु प्रयोजनम् ।</p>
 <p>आवर्तयेद्वेदतन्त्रं मुख्योक्तो हरिरत्र हि''॥ इति हरिवंशेषु ॥ २७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 516: / Line 568: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V30">
 <p>कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 528: / Line 583: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V36">
 <p>ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 540: / Line 598: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V37">
 <p>'ब््राह्माद्या यं न जानन्ति करणाद्यभिमानिनः ।</p>
@@ Line 548: / Line 607: @@
 <p>प्रतिभाति न चाऽभाति यथावद्दर्शनं विना''॥ इति ब््राह्मतर्के ।</p>
 <p>बोधकः परमेश्वरः । ईदृशानन्दो न भवतीति निषेधवचनार्थ एव न सिध्यति विलक्षणानन्दाभाव इत्यर्थतः सिद्धिः ॥ ३७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 558: / Line 619: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V38">
 <p>'त्रिगुणात्मकं प्रधानं च रजः सत्वं तमस्तथा ।</p>
@@ Line 581: / Line 643: @@
 <p>मैवं त्वयाऽनुमन्तव्यं दृष्टो जीवो मयेति ह ।</p>
 <p>अहं श्रेयो विधास्यामि यथाधीकारमीश्वरः''इति मोक्षधर्मेषु ॥३८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 591: / Line 655: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V39">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V39_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V39">
 <p>'यथेन्द्रियगतः प्राणस्तेषां शक्त्या विकल्प्यते ।</p>
@@ Line 598: / Line 663: @@
 <p>एवं सद्रूपकं ब््राह्म तत्तच्छक्त्या विकल्प्यते ।</p>
 <p>एकमेव महाशक्ति प्राणस्यापि बलप्रदम्''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 608: / Line 675: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V40">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V40_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V40">
 <p>'पेशो जरायुरुद्दिष्टः सुवर्णं पेश उच्यते ।</p>
@@ Line 621: / Line 689: @@
 <p>ततस्तु देवदेवेशः प्राणः प्राणेश्वरो हरिः ॥</p>
 <p>न हरेरीशिता त्वन्यः स हि सर्वाधिको मतः''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ४० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 639: / Line 709: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V44">
 <p>'जानन्तोऽपि हि दुर्ज्ञेयः प्रश्नोऽयं ज्ञानिनामपि ।</p>
 <p>इति वेदयितुं ब््राह्मपुत्रा नोचुर्निमेः पुरा''॥ इति तन्त्रभागवते ॥</p>
 <p>ईश्वरात्मत्वात् ईश्वरविषयत्वात् ॥ ४४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 662: / Line 735: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V47">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V47_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V47">
 <p>अज्ञः सन्नाचरन् ना । विकर्मणा मृत्योर्मृत्युमुपैति । स एवेश्वरार्पितं कुर्वाणः सिद्धिं लभते ।</p>
@@ Line 675: / Line 749: @@
 <p>आधिक्ये किमु वक्तव्यमात्मनः शक्तिहापनम् । ।</p>
 <p>शक्तस्याशक्तवत्कर्म मनोदोषा इतीरिताः''॥ इति कर्मतन्त्रे ॥४६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 686: / Line 762: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V49">
 <p>अव्यग््रात्वेनाचार्यं लब्ध्वा ।</p>
 <p>'परीक्ष्यैव गुरुः शिष्यं शिष्योऽपि गुरुमाव््राजेत् ।</p>
 <p>अन्यथा नरकायैव प्रायश्चित्तं गुरोस्तथेऽति च ॥ ४९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 701: / Line 780: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V51">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V51_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V51">
 <p>'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् ।</p>
 <p>अथवा स्थण्डिलं चैव विष्णोर्लिङ्गं प्रकीर्तितम्''॥ इति च ॥ ५१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 715: / Line 797: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V55">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V55_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V55">
 <p>तन्मयं तत्प्रधानम् ।</p>
 <p>'विष्णोर्भृत्योऽहमित्येव सदा स्याद्भगवन्मयः ।</p>
 <p>नैवाहं विष्णुरस्मीति विष्णुः सर्वेश्वरो ह्यजः''इति च ॥ ५५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 732: / Line 817: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S03_V56">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S03_V56_B1" data-verse="BTN_C11_S03_V56">
 <p>'स्वादानात्स्वात्मनो व्याप्त्या विष्णुः स्वात्मेति कथ्यते ।</p>
 <p>न तु जीवस्वरूपत्वात्स हि जीवेश्वरः प्रभुः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ५६ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 742: / Line 832: @@
 <p class="adhyaya-trans">चतुर्थोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S04">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S04_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 751: / Line 842: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V03">
 <p>'विष्णोस्तु पुरुषाख्यानि त्रीणि रूपाण्यतो विदुः ।</p>
 <p>प्रथमं महतः स्रष्टृ द्वितीयं त्वण्डसंस्थितम् ।</p>
 <p>तृतीयं देहिनां देहे तानि ज्ञात्वा विमुच्यते''॥ इति माहात्म्ये ॥३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 765: / Line 859: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V04">
 <p>यत्काये ॥ ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 777: / Line 874: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V05">
 <p>'ब््राह्मणिस्थोऽसृजद्विष्णुः स्थित्वा रुद्रे त्वभक्षयत् ।</p>
 <p>पृथक्स्थित्वा जगत्पाति तद्ब्रह्माद्याह्वयो हरिः''॥ इति ब््र•ह्मे ॥</p>
 <p>रजसा तमसा च ब््राह्मरुद्रदेहसृष्टेः । रागक्रोधकारणत्वाच्च ॥ ५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 791: / Line 891: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V06">
 <p>स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 803: / Line 906: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V07">
 <p>'ज्ञानरूपानपि सुरान्विना प्राणं क्वचित्परे ।</p>
@@ Line 808: / Line 912: @@
 <p>'अथैनमेव नाऽप्नोद्योऽयं मध्यमः प्राणः । एवमेता देवताः पाप्मना विद्धाः तं हासुरा ऋत्वा विदध्वसुर्यथाऽश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसेतैवं हैव विध्वंस-माना विष्वञ्चो विनेशुः''॥</p>
 <p>'सा वा एषा देवतैतासां देवतानां पाप्मानं मृत्युमपहत्याथैनां मृत्युमत्यवहत सा यदा मृत्युमत्यमुच्यत सोऽग्निरभवत्''॥ इत्यादिश्रुतिश्च ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 818: / Line 924: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V10">
 <p>स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 830: / Line 939: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V17">
 <p>'कुमारनामा तु हरिबर्््राह्मचारिवपुः स्वयम् ।</p>
@@ Line 835: / Line 945: @@
 <p>'विष्णोः सनत्कुमाराख्याच्छुश्रुवुर्ज्ञानमुत्तमम् ।</p>
 <p>सनत्कुमारप्रमुखा योगेशाः परमेश्वरात्''॥ इति प्रकाशसंहितायाम् ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 845: / Line 957: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V19">
 <p>'सुपर्णा ऋषयो व्यासं नाथमाना ययुः सदा ।</p>
@@ Line 850: / Line 963: @@
 <p>'स्मरणात्तु नृसिंहस्य शक्रो मुक्तो बृहद्वधात् ।</p>
 <p>हिरण्यकहृताश्चापि तथैवाप्सरसां गणाः''॥ इति भयभञ्जने ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 862: / Line 977: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S04_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S04_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S04_V20">
 <p>'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः ।</p>
 <p>असुरान् हन्ति नियतं श्राद्धदेव्ये च वामनः''॥ इति वामने ॥२०॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 872: / Line 992: @@
 <p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S05">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S05_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 880: / Line 1,001: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V08">
 <p>'ये तु विष्णुमवज्ञाय श्रियमेव ह्युपासते ।</p>
 <p>उपेक्ष्य वा हरिं ते तु भूत्वा याज्याः पतन्त्यधः''॥ इति प्रवृत्तिसंहितायाम् ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 909: / Line 1,033: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V13">
 <p>'व्यवायामिषमद्यानि हरेः पूजार्थमेव तु ।</p>
@@ Line 926: / Line 1,051: @@
 <p>यतो यज्ञे मृता ऊर्ध्वं यान्ति दैवे च पैतृके ।</p>
 <p>अतो लाभादालभनं स्वर्गस्य न तु मारणम्''॥ इति च ॥११-१३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 937: / Line 1,064: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V15">
 <p>स्वात्मानं स्वस्मिन्नाप्तं च ।</p>
@@ Line 942: / Line 1,070: @@
 <p>जीवादन्यं न पश्यन्ति श्रुत्वैवं विद्विषन्ति च ॥</p>
 <p>एतांस्त्वमासुरान्विद्धि लक्षणैः पुरुषाधमान्''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 953: / Line 1,083: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V35">
 <p>'ध््राुवं तयैव मुच्यन्ते यां मूर्तिं प्रदिशेद्गुरुः ।</p>
@@ Line 958: / Line 1,089: @@
 <p>अवतीर्णहरेर्मूर्त्या तत्पूर्वयुगजेन च ।</p>
 <p>नृसिंहमूर्त्या च तथा यां चान्यां प्रदिशेद्गुरुः''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ ३५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 976: / Line 1,109: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V43">
 <p>'सर्वात्मना हरेर्भक्ता देवेशा एव केवलम् ।</p>
@@ Line 991: / Line 1,125: @@
 <p>ध्येया नान्यत्क्वचिध्द्यायेद्धरावनुपयोगि यत्''॥</p>
 <p>इति हरिसंहितायाम् ॥ ४२,४३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,003: / Line 1,139: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S05_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S05_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S05_V49">
 <p>'पौण्ड्रकादिषु दैत्येषु सुरांशाः सन्ति सर्वशः ।</p>
@@ Line 1,009: / Line 1,146: @@
 <p>यान्त्यतो नैव विद्वेषो विष्णोः कार्यः कथञ्चन''॥</p>
 <p>इत्यंशविवेके ॥ ४९ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,016: / Line 1,157: @@
 <p class="adhyaya-trans">षष्ठोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S06">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S06_V08" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,032: / Line 1,174: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V10">
 <p>यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,044: / Line 1,189: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V12">
 <p>'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया ।</p>
 <p>न हि स्पर्धादयो दोषाः संविद्रूपां स्पृशन्ति ताम्''॥ इति वामने ॥ १२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,057: / Line 1,205: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V14">
 <p>तनुभृदायुषि सम्बद्धः अश्चेति तनुभृदायुषि रज्यमानाः ।</p>
 <p>'ब््राह्मणा संपरित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः''। इति भारते ॥ १४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,070: / Line 1,221: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V15">
 <p>कालमात्रः कालनिर्माता ज्ञाता च । सृष्टिलयाद्यर्थम् । नित्यत्वेन च । अव्यक्तस्यापि स्रष्टृत्वात्काल एवं भूतः तस्मादप्युत्तमस्त्वम् ।</p>
 <p>'कालाज्जीवात्तथाऽव्यक्तान्महतश्चोत्तमो यतः ।</p>
 <p>उत्तमः पुरुषस्तस्माद्भगवान्विष्णुरच्युतः''॥ इति ॥ १५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,084: / Line 1,238: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V16">
 <p>'नारायणाख्यः परमः शेते लक्ष्म्याऽन्वितो लये ।</p>
@@ Line 1,092: / Line 1,247: @@
 <p>प्रधाननाम््नयां गायत्र्यां ससर्जात्मानमेव तु ।</p>
 <p>श्रद्धाभिधां च गायत्रीं ताभ्यां शेषोऽन्वजायत''॥ इत्यादि सृष्टिविक्षेपे ॥ १६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,102: / Line 1,259: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V17">
 <p>येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,114: / Line 1,274: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V19">
 <p>सर्वं बिभ््रातस्तव ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,127: / Line 1,290: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V25">
 <p>वत्सराणां शतं चैव ऋतूनां पञ्चविंशकम् ।</p>
@@ Line 1,133: / Line 1,297: @@
 <p>'संवत्सरद्वयं चैव पश्चात्स्थित्वा जनार्दनः ।</p>
 <p>अभिपेदे परं स्थानं चातुर्मास्याधिकं पुनः''॥ इति भविष्यत्पुराणे ॥ २५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,153: / Line 1,319: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V31">
 <p>'सतामपि कलौ प्राप्ते विकारो मनसो भवेत् ।</p>
@@ Line 1,160: / Line 1,327: @@
 <p>स्वात्मनः सह यानेन पुरुषार्थोऽधिको भवेत् ।</p>
 <p>इत्यनुग््राहबुध्द्या च संजह्रे स्वकुलं विभुः''॥ इति च ॥ ३०,३१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,190: / Line 1,359: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S06_V50">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V50_B1" data-verse="BTN_C11_S06_V50">
 <p>'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः ।</p>
 <p>कदाचिदेव स्वगुणान्स्निग्धेष्वेव हि साधवः''॥ इति नारदीये ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,200: / Line 1,374: @@
 <p class="adhyaya-trans">सप्तमोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S07">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S07_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,209: / Line 1,384: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V07">
 <p>विद्धि मायां मनोमयीम् । मन्मनःप्रधानप्रकृतिनिर्मिताम् ।</p>
 <p>'प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी ।</p>
 <p>ऋता सत्याऽमराऽजय्या लोकानामात्मसञ्ज्ञिता''॥ इति मोक्षधर्मेषु ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,224: / Line 1,402: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V08">
 <p>'स्वर्गाद्याश्च गुणाः सर्वे दोषाः सर्वे तथैव च ।</p>
@@ Line 1,230: / Line 1,409: @@
 <p>स मुच्यतेऽस्मात् संसारात्परमात्मानमेति च''॥ इति भारते ॥</p>
 <p>इदं मया क्रियते, इदं मया न क्रियते, इदं मया विपरीतं क्रियत इति बुद्धिभेदो रजस्तमोगुणनिमित्तो भ््रामः । सर्वं हि परमेश्वरः करोति ॥८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,241: / Line 1,422: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V09">
 <p>'आत्मशब्दोदितो ब््राह्मा परमात्माऽभिधो ह्यहम् ।</p>
 <p>सर्वं ब््राह्मणि वीक्षेत मयि ब््राह्माणमेव च''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,255: / Line 1,439: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V10">
 <p>'आत्मभूतः आत्मवद्भूतः ।</p>
 <p>आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन''॥ इति वचनात् ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,278: / Line 1,465: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V12">
 <p>'कर्तृत्वमात्मनो यस्माज्ज्ञाननिष्ठो न मन्यते ।</p>
@@ Line 1,293: / Line 1,481: @@
 <p>'वैलक्षण्याद्धरेर्भिन्नं तत्तन्त्रत्वात्तदात्मकम् ।</p>
 <p>इति विश्वं प्रपश्यन्ति ज्ञाननिष्ठा हरेः प््रिायाः''॥ इति सार्वज्ञ्ये ॥ ११,१२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,303: / Line 1,493: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V14">
 <p>योगो देवादिषु तेन न्यस्त इति योगविन्यासः ।</p>
@@ Line 1,308: / Line 1,499: @@
 <p>क्वचिद्योग उपायः स्यात्क्वचिच्चित्तनिरोधनम्''॥ इति दत्तात्रेययोगे ॥</p>
 <p>अत्र ज्ञानमुपायश्च ॥ १४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,318: / Line 1,511: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V17">
 <p>अभगवत्स्वरूपत्वात्तनुभृत्त्वम् । बहिरर्थापेक्षयैव च तेषां मोहः । परमसुख-साधनादन्योऽर्थो बहिरर्थः ।</p>
@@ Line 1,341: / Line 1,535: @@
 <p>विद्युत्तु भारती प्रोक्ता एत एवाशरीरिणः ।</p>
 <p>व्यत्यासेनापि नाम स्यादेतेषां महतां सदा''॥ इत्युभयनिरुक्ते ॥१७॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,351: / Line 1,547: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V18">
 <p>'विष्णोर्वायोरनन्तस्य त्रिभिरंशैर्नरः स्मृतः ।</p>
 <p>सेन्द्रैश्चतुर्भिः पार्थस्तु द्वाभ्यां तु बललक्ष्मणौ''॥ इत्यंशविवेके ॥१८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,364: / Line 1,563: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V19">
 <p>लोके तत्त्वे च विचक्षणाः ।</p>
@@ Line 1,369: / Line 1,569: @@
 <p>तेऽपि सत्स्नेहनिर्मुक्तास्तमो यान्ति विनिश्चयात् ॥</p>
 <p>आपरोक्ष्यान्न च ज्ञानं तेषामुत्पद्यते क्वचित्''॥ इति षाड्गुण्ये ॥१९॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,380: / Line 1,582: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V30">
 <p>केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,393: / Line 1,598: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V38">
 <p>परार्थैकान्तसम्भवम् । आत्मनो वृद्धिश्च परार्थेति ।</p>
@@ Line 1,398: / Line 1,604: @@
 <p>पारत्रिकीमैहिकीं च प्रीतये गुरुदेवयोः ॥</p>
 <p>देवतानां च सर्वेषां स्वोत्तमानां च सर्वशः''॥ इति च ॥ ३८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,408: / Line 1,616: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V42">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V42_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V42">
 <p>'जीवान्तर्यामको विष्णुरात्मनामा समीरितः ।</p>
 <p>तस्य तु ब््राह्मरूपत्वाद्बहिरन्तस्तथैव च ।</p>
 <p>पश्येदाकाशवद्व्याप्तिमसङ्गत्वं च नित्यशः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ ४२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,423: / Line 1,634: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V43">
 <p>'गुणान्जीवस्य चेष्टव्यान्सिद्धान्विष्णोर्गुणांस्तथा ।</p>
 <p>तत्तद्दृष्ट्या विचिन्वीत पृथगेव सुधीः सदा''॥ इति लोकतत्त्वे ॥ ४३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,437: / Line 1,651: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V44">
 <p>'मधुनाम सुखं विन्द्यान्माधुर्यं सुखहेतुता ।</p>
 <p>सुखे रतिर्वां सम्प्रोक्ता शब्दतत्त्वविचक्षणैः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥४४॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,451: / Line 1,668: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V45">
 <p>दूरत एव भजनीयः ।</p>
 <p>'पराभवो धर्षणं स्यादवज्ञानमथापि वा ।</p>
 <p>न तत्सत्सु सदा कुर्यात्सह शय्यासनं न च''इति सद्गुणे ॥ ४५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,475: / Line 1,695: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V47">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V47_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V47">
 <p>'जीवस्य छन्नतां शिक्षेत्प्रविष्टत्वं परात्मनः ।</p>
@@ Line 1,480: / Line 1,701: @@
 <p>अल्पदारौ यथाऽल्पोऽग्निरेवमल्पशरीरगः ।</p>
 <p>दृश्यते परमात्माऽपि स्थूलः स्थूलशरीरगः''॥ इति वैभवे ॥ ४६,४७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,491: / Line 1,714: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V49">
 <p>'अवयव्यवयवानां च गुणानां गुणिनस्तथा ।</p>
@@ Line 1,515: / Line 1,739: @@
 <p>नैवासत्यं क्वचिदस्मिन्परेशे सर्वं युक्तं पूर्णशक्तेः सदैव''॥ इति च विश्वम्भरश्रुतिः ।</p>
 <p>तस्मादेकस्मिन्नपि शरीरे भेदाभेदात्प्रभवाप्ययौ युज्येते । न च विरोधः । स्थूलसूक्ष्मवत् । आपेक्षिकमत्रापि युज्यते ॥ ४९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,528: / Line 1,754: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S07_V51">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S06_V51_B1" data-verse="BTN_C11_S07_V51">
 <p>'बुद्धिसंस्थस्त्वात्मभेदो व्यक्तस्थो जीव उच्यते ।</p>
@@ Line 1,537: / Line 1,764: @@
 <p>सूर्यदेहादिभिन्नं हि तेजोमण्डलमेव तु ।</p>
 <p>दृश्यते स्थूलमतिभिरेवमेव जनार्दनः''॥ इति प्रभासके ॥ ५१ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,544: / Line 1,775: @@
 <p class="adhyaya-trans">अष्टमोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S08">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S08_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,562: / Line 1,794: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S08_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S08_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S08_V08">
 <p>'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् ।</p>
@@ Line 1,601: / Line 1,834: @@
 <p>'यदिशब्दस्त्ववस्तुत्वे चास्वातन्त्र्ये च संशये ।</p>
 <p>अवस्तुशब्दश्चाशक्ते ह्यल्पशक्तौ च कीर्त्यते''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ७,८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,614: / Line 1,849: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S08_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S08_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S08_V34">
 <p>'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः ।</p>
 <p>रमाऽऽवेशात्कदाचित्स्युस्तास्वेका पिङ्गलाऽभवत् ।</p>
 <p>तदन्यासां महान्दोषो भगवद्भर्तृतास्मृतौ''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ ३४ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,625: / Line 1,865: @@
 <p class="adhyaya-trans">नवमोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S09">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S09_V10" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,634: / Line 1,875: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V10">
 <p>'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन ।</p>
 <p>यावद्यावच्च बहुभिः सज्जनैः स तु मुक्तिदः''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,655: / Line 1,899: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V13">
 <p>'बाह्यं मनो विलीनं स्यान्मुक्तौ चिन्मात्रकं मनः ।</p>
 <p>तेनैवानुभवेत्सर्वं स्वात्माभिन्नेन मुक्तिगः''॥ इति मुक्तितत्त्वे ॥ १२,१३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,687: / Line 1,934: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V18">
 <p>'कालप्रकृतिजीवादौ लयेऽसत्यप्रवर्तनात् ।</p>
@@ Line 1,693: / Line 1,941: @@
 <p>'प्रकृतिश्च गुणाश्चैव शक्यत्वाच्छक्तयः स्मृताः ।</p>
 <p>विष्णोः स्वरूपभूता तु शकनाच्छक्तिरुच्यते''॥ इति शक्तिविवेके ॥ १६-१८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,713: / Line 1,963: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V23">
 <p>'भयादपि हरिं भक्तया चिन्तयंस्तत्स्वरूपताम् ।</p>
@@ Line 1,733: / Line 1,984: @@
 <p>न हि पेशस्कृतः किञ्चित्फलदातृत्वमिष्यते ।</p>
 <p>स्वातन्त्र्याद्विद्विषां चैव केशवो न सुखप्रदः''॥ इति स्वातन्त्र्यविवेके ॥ २२,२३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,743: / Line 1,996: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V25">
 <p>सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,755: / Line 2,011: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V26">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V26_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V26">
 <p>बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,770: / Line 2,029: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे नवमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S09_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S09_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S09_V31">
 <p>'एकस्मात्तु गुरोर्ज्ञानं जायते नैव कस्यचित् ।</p>
@@ Line 1,777: / Line 2,037: @@
 <p>ज्ञानं प्राप्य बहुभ्योऽपि नर्ते मुक्तिश्चतुर्मुखात् ।</p>
 <p>ज्ञानमप्राप्य तेषां तु ज्ञानदो विष्णुरेव हि''॥ इति गुरुविवेके ॥३१॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,784: / Line 2,048: @@
 <p class="adhyaya-trans">दशमोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S10">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S10_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 1,793: / Line 2,058: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V03">
 <p>बुद्धिगुणैः कामक्रोधादिभिरभेदो विफलः ।</p>
@@ Line 1,801: / Line 2,067: @@
 <p>अदुष्टकामश्चिद्रूपो जीवाभिन्नः स्वरूपतः ।</p>
 <p>दुष्टकामो मनोधर्मस्तस्माद्धेयः सदैव सः''॥ इति विवेके ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,812: / Line 2,080: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V04">
 <p>'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते ।</p>
 <p>निवृत्तं सेवमानस्तु ब््राह्माभ्येति सनातनम्''॥ इति भारते ॥ ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,826: / Line 2,097: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V05">
 <p>'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,848: / Line 2,122: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V10">
 <p>'ओहधर्मवान्विष्णुर्देहधर्मवदीर्यते ।</p>
@@ Line 1,853: / Line 2,128: @@
 <p>स्वयं त्वनभिमानः सन्नज्ञानामेव दर्शयेत् ।</p>
 <p>विष्णुर्जीवस्त्वभीमानी यावद्विष्णुपदं व््राजेत्''॥ इति विष्णुसंहितायाम् ॥ ९-१० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,864: / Line 2,141: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V11">
 <p>अवस्त्वशक्तमुद्दिष्टं शक्तं वस्त्विह भण्यते ।</p>
 <p>तस्मादेकं परं ब््राह्म वस्तुशब्दोदितं सदा''॥ इति लक्षणे ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,877: / Line 2,157: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V13">
 <p>'पिशाचवत्स्थिता माया तूच्यते जीवगा सदा ।</p>
@@ Line 1,884: / Line 2,165: @@
 <p>'बाह्यान्तःकरणाज्जन्यं ज्ञानं नश्यति मुक्तिगे ।</p>
 <p>स्वरूपज्ञानतो भोगान्मुक्तो भुङ्क्ते यथेष्टतः''॥ इति मुक्तितत्त्वे ॥१३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,913: / Line 2,196: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V16">
 <p>'देहापेक्षमनित्यत्वं जीवानां जननं तथा ।</p>
 <p>स्वतस्त्वजाश्च नित्याश्च बहवः सुखरूपिणः ।</p>
 <p>उत्तमा जीवसङ्घास्तु नीचा वै नित्यदुःखिनः''॥ इति जीवतत्त्वे ॥ १४-१६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,928: / Line 2,214: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V17">
 <p>'स्वाधिकानां वशत्वात्तु परमं सुखमेव तु ।</p>
@@ Line 1,933: / Line 2,220: @@
 <p>स्वाधिकानां वशत्वं च तेषु भक्तिमतः सुखम् ।</p>
 <p>तदन्येषां तु दुःखाय तस्माद्भक्तोऽधिको भवेत्''॥ इति च ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,944: / Line 2,233: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V18">
 <p>विदुषामपि देहमानिनां यदा न विद्यते सुखं तदा दुःखमूढानामहङ्कारिणां च किम्वित्यर्थः ।</p>
 <p>'पुनःशब्दे प्रस्तुतार्थे तथाशब्द उदीर्यते''॥ इति शाब्दे ॥ १८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,958: / Line 2,250: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V19">
 <p>ये तु विद्वत्त्वेन प्रसिद्धाः प्राकृतानां तेऽप्यद्धा न विदुर्देहाभिमानिनश्चेत् । दुःखमूढा अधीराऽहङ्कारिणो विशेषतोऽप्यविद्यमानगुणाभिमानिनः ॥१९॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,988: / Line 2,283: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V33">
 <p>यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,001: / Line 2,299: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V34">
 <p>असति गुणव्यतिकरे कालादिनामानं मामेवाहुरिति स्वसिद्धान्तः ।</p>
@@ Line 2,016: / Line 2,315: @@
 <p>स्वाधिकानां वशत्वं च मुक्तावपि सदेष्यते ॥</p>
 <p>एवं ज्ञात्वा विमुच्यन्ते परानन्दं व््राजन्ति च''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ ३४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,037: / Line 2,338: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S10_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S10_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S10_V37">
 <p>ओही परमात्मा । बध्यते चेत्कथं बध्यते । नित्यमुक्तो नित्यबद्ध इत्येकजीववादिमतानुसारेण चोदयति ।</p>
@@ Line 2,045: / Line 2,347: @@
 <p>बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरत् ॥</p>
 <p>अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते''॥ इत्यादिपरिहारात् ॥ ३७ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,052: / Line 2,358: @@
 <p class="adhyaya-trans">एकादशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S11">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S11_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,060: / Line 2,367: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V01">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V01_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V01">
 <p>मे गुणतः । मद्वशसत्वादेः ।</p>
 <p>'अमायत्वान्निर्गुणोऽहं बन्धमोक्षौ न चापि मे ।</p>
 <p>मदधीनस्य जीवस्य बन्धमोक्षौ मदेव तु''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,075: / Line 2,385: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V02">
 <p>'स्वप्नोऽयमित्यविज्ञानात्स्वप्ने दुःखमुपाश्नुते ।</p>
@@ Line 2,080: / Line 2,391: @@
 <p>जाग््राद्दुःखमपि प्रोक्तं विष्णुतत्त्वं न पश्यतः ।</p>
 <p>तस्मात्तदस्वभावत्वात्सदप्येतदवास्तवम्''॥ इति लोकसंहितायाम् ॥ २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,091: / Line 2,404: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V03">
 <p>'विद्याऽविद्ये मम तनू प्रतिमावत्सदोदिते ।</p>
@@ Line 2,102: / Line 2,416: @@
 <p>'श्रीस्तु विद्या समुद्दिष्टा दुर्गाऽविद्या प्रकीर्तिता ।</p>
 <p>ते त्वनादी हरेरिच्छानियते सर्वदैव तु''॥ इति मायावैभवे ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,113: / Line 2,429: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V04">
 <p>'भिन्नांशस्यैव जीवस्य बन्धमोक्षौ न मे क्वचित् ।</p>
@@ Line 2,122: / Line 2,439: @@
 <p>कादाचित्कतया वाच्यं बन्धाभावादमोक्षतः ॥</p>
 <p>जीवस्य बन्धमोक्षस्तु मत्प्रसादात्कदाचन''॥ इति तत्त्वोदये ॥ ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,133: / Line 2,452: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V05">
 <p>मुक्तस्य विष्णोः ।</p>
@@ Line 2,140: / Line 2,460: @@
 <p>नित्यमुक्तत्वतो विष्णुर्मुक्तनामा सदोदितः ॥</p>
 <p>अबद्धत्वादमोक्षोऽपि दीप्यतेऽसौ रविर्यथा''॥ इति ब््राह्मसंहितायाम् ॥ ५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,150: / Line 2,472: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V06">
 <p>'अनत्तृत्वं हरेर्दुःखानत्तृत्वादुच्यते सदा ।</p>
@@ Line 2,174: / Line 2,497: @@
 <p>'अत्ता चराचरग््राहणात्''।</p>
 <p>'अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च''॥ इत्यादेश्च ॥ ६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,184: / Line 2,509: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V07">
 <p>'जीवो मुक्तोऽपि नो जीवान् परमात्मानमेव च ।</p>
@@ Line 2,212: / Line 2,538: @@
 <p>न चास्मादधिकं किञ्चित्सुखमस्ति हरेर्विना ।</p>
 <p>नित्यमुक्तः स एवैकः स्वतन्त्रः स यतः सदा''॥ इति माहात्म्ये ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,223: / Line 2,551: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V08">
 <p>'शरीरस्थोऽपि विद्वत्त्वान्न विष्णुर्बध्यते क्वचित् ।</p>
@@ Line 2,228: / Line 2,557: @@
 <p>स्वप्नदृग्वदिमे जीवा हरिः स्वप्नोत्थितो यथा ।</p>
 <p>सदा तमोविहीनोऽपि ज्ञापनार्थमुदीर्यते''॥ इति विवेके ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,239: / Line 2,570: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V09">
 <p>गुणैरपि गुणेषु अप्रधानैर्जीवैरप्रधानेषु विषयेषु ।</p>
@@ Line 2,248: / Line 2,580: @@
 <p>पारतन्त्र्यादहं दुःखीत्येवं जीवः प्रपश्यति ॥</p>
 <p>तस्मात्स दुःखभागुक्तो यावदीशः प्रसीदति''॥ इति स्वातन्त्र्ये ॥९॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,259: / Line 2,593: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V10">
 <p>गुणभाव्येन कर्मणा गुणभूतः अस्वतन्त्रोऽहमस्मिन्कर्मणीति भावनीयेन ।</p>
 <p>'अस्वतन्त्रः स्वतन्त्रोऽस्मीत्येवं जीवः प्रभावयन् ।</p>
 <p>बध्यते हीशकोपेन राजभावेन भृत्यवत्''॥ इति च ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,283: / Line 2,620: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V12">
 <p>एवं विरक्तः शयने । एवमस्वातन्त्र्ेण नित्यबद्धोऽपि । एवमात्मनोः स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्ययोर्विद्वान् जीवोऽप्यविद्वज्जीववन्न बध्यते । एवं विद्वानित्यन्वयः ।</p>
@@ Line 2,289: / Line 2,627: @@
 <p>तदधीनत्वबन्धे तु विद्यमानेऽप्यदुःखभाक् ।</p>
 <p>देहस्थोऽपि न दुःखी स्यादन्यवत्किमु मुक्तिगः''॥ इति प्राथम्ये ॥ ११,१२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,300: / Line 2,640: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V13">
 <p>'नानात्वमिति वै मिथ्याज्ञानं कुत्रचिदुच्यते ।</p>
 <p>वस्तुयाथात्म्यतोऽन्यत्वाज्ज्ञानस्योज्झो विवक्षितः''॥ इति वाल्लभ्ये ॥ १३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,322: / Line 2,665: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V17">
 <p>'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ ।</p>
 <p>इति जानन्न दोषी स्याद्वर्जितोऽल्पगुणेन च''॥ इति प्राथम्ये ॥ १६,१७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,336: / Line 2,682: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V18">
 <p>'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते ।</p>
 <p>उत्थितत्वं क्वचिच्चैव क्वचिद्गतिविरोधिता''॥ इति शब्दनिर्णये ॥१८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,357: / Line 2,706: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V20">
 <p>'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः ।</p>
 <p>यथा तद्वद्धरेरन्यवाचोधारणमिष्यते''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १९,२० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,371: / Line 2,723: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V21">
 <p>अर्थादन्यथात्वेन मनसः परिवर्तनं नानात्वभ््रामः ।</p>
@@ Line 2,376: / Line 2,729: @@
 <p>ईशस्य बहुता ज्ञानमीशस्यानीशता तथा ।</p>
 <p>जगतोऽसत्यताज्ञानं नानात्वभ््राम उच्यते''॥ इति विवेके ॥ २१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,387: / Line 2,742: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V28">
 <p>स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः वसुदेवादिशरीरं स्वेच्छया येन स्वीकृतमिति ।</p>
@@ Line 2,403: / Line 2,759: @@
 <p>अनुपात्तशरीरस्य तनूपात्तिरितीष्यते ।</p>
 <p>तद्देहं पितृदेहत्वे उपादत्ते यतो हरिः''॥ इति प्रकाशसंहितायाम् ॥ २८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,414: / Line 2,772: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V33">
 <p>ज्ञात्वाज्ञात्वेति वीप्सा ।</p>
 <p>'ज्ञात्वाऽपि मम माहात्म्यं तत्रोत्सुकतया पुनः ।</p>
 <p>विशेषाच्च विशेषेण ज्ञात्वा मामश्नुतेऽधिकम्''॥ इति विज्ञाने ॥ ३३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,429: / Line 2,790: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V44">
 <p>'सर्वदेवोत्तमो वायुरिति ज्ञानान्न चापरम् ।</p>
@@ Line 2,439: / Line 2,801: @@
 <p>'पञ्चभूतमनोबुद्धिरुद्राणां प्रतिदेहकम् ।</p>
 <p>बाह्यतश्चापि नेतृत्वाद्वायुर्व्यष्टिः समष्टिकः''॥ इति प्रभञ्जने ॥४४॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,452: / Line 2,816: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S11_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S11_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S11_V45">
 <p>'स्वात्मनिस्थो हरिः पूज्य आत्मनामाऽशनादिकैः ।</p>
 <p>तत्सम्बन्धादात्मशब्दो जीवे स्यादुपचारतः''॥ इत्यात्मसंहितायाम् ॥ ४५ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,462: / Line 2,831: @@
 <p class="adhyaya-trans">द्वादशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S12">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S12_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,479: / Line 2,849: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V02">
 <p>'सङ्गस्तु गुणसम्प्रीतिर्गुणवत्त्वेऽतिनिश्चयात् ।</p>
@@ Line 2,484: / Line 2,855: @@
 <p>अपरोक्षदृशेर्हेतुर्भवेत्स स्याद्यदि क्षमः ।</p>
 <p>अन्यथा सुखभागेन यद्दृशिर्मोक्षकारणम्''॥ इति दर्शने ॥ १-२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,504: / Line 2,877: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V04">
 <p>'ज्ञात्वाऽपि हरिविद्वेषी तमो याति न संशयः ।</p>
@@ Line 2,515: / Line 2,889: @@
 <p>स्वभक्तसङ्गहीनस्य व्युत्क्रमात्सङ्गिनोऽपि वा ।</p>
 <p>स्वसङ्गविघ्नकृद्विष्णुस्तत्सज्जेतैषु तत्र च''॥ इति सत्सङ्गे ॥ ३-४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,553: / Line 2,929: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V13">
 <p>'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् ।</p>
 <p>परं पदं ययुः पूर्वसङ्गादेव शुभोचिताः''॥ इति च ॥ ७-९,१३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,576: / Line 2,955: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V15">
 <p>'श्रोतव्यं च श्रुतं चैव वक्तव्यं कार्यमेव च ।</p>
@@ Line 2,585: / Line 2,965: @@
 <p>'मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।</p>
 <p>निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः''॥ इति च ॥१४-१५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,595: / Line 2,977: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V16">
 <p>वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,607: / Line 2,992: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V17">
 <p>गोपिका अपि मामापुः किमु वाय्वाद्या इति दर्शयितुं गोपिकाप्रशंसनम् । सर्वैर्गुणैः सर्वोत्तमस्तु वायुरेव । स एव च हिरण्यगर्भ इति दर्शयितुमाह । य एष जीवो विवरप्रसूतिरित्यादि । विशेषेण वराणामहङ्कारादीनामपि प्रसूतिकर्ता । प्राणेन विष्णुना घोषेण वेदात्मिकया प्रकृत्या मनोमात्रा-दयश्च हिरण्यगर्भस्य देव्याः परमात्मनश्च व्यक्तिस्थानानीत्युक्तम् ।</p>
 <p>'प्राणेन घोषेण च सह विवरप्रसूतिर्मनोमयं रूपमुपैति''॥ इत्यादिना ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,628: / Line 3,016: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V19">
 <p>तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,648: / Line 3,039: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V21">
 <p>विशेषेण श्लिष्टशक्तिः । अनपगतसामर्थ्यः । यथैकं कलमादिबीजं भूमावुप्तं बह्वङ्कुरं भवति एवं परमात्मानुगृहीतो ब््राह्माऽहङ्कारादिषु बहुधा व्यक्तीभवति ॥</p>
@@ Line 2,675: / Line 3,067: @@
 <p>कन्थावयवभूतानि तद्वदेतच्चतुर्मुखे ॥</p>
 <p>सोऽपि तद्वद्धरौ नित्यं संस्थितः श्रीरपि स्फुटम्''॥ इति प्रातिस्विके ॥ २०,२१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,703: / Line 3,097: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S12_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S12_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S12_V24">
 <p>'जगद्वृक्षस्य बीजे द्वे ब््राह्मा चैव सरस्वती ।</p>
@@ Line 2,761: / Line 3,156: @@
 <p>स्पृश्यन्ते नैव दोषैस्ते गुणादानैकतत्पराः''इति विवेके ॥</p>
 <p>'यदु किञ्चेमाः प्रजाः । शोचन्त्यमैवासां तद्भवति । पुण्यमेवामुं गच्छति । न ह वै देवान्पापं गच्छति''इति च ॥ २२-२४ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,768: / Line 3,167: @@
 <p class="adhyaya-trans">त्रयोदशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S13">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S13_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 2,777: / Line 3,177: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V02">
 <p>धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,790: / Line 3,193: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V07">
 <p>वेदो वृत्तिज्ञानम् ।</p>
 <p>'मुक्ताश्चाधीयते वेदान् जडज्ञानबहिष्कृताः ।</p>
 <p>स्वरूपभूतज्ञानेन पश्यन्तः सर्वमञ्जसा''॥ इति तात्त्विके ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,813: / Line 3,219: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V19">
 <p>प्रश्नो बीजमस्येति प्रश्नबीजं परिहारम् । गुणानां चेतसश्च कर्म कारण-मिति मन्वानः कर्मधीः ।</p>
@@ Line 2,829: / Line 3,236: @@
 <p>तस्य मध्यन्दिने सूर्ये क्षोभवत्क्षोभमात्रकम् ।</p>
 <p>नैवाज्ञानं यथा सूर्ये तमो नास्ति कदाचन''॥ इति भावविवेके ॥ १८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,840: / Line 3,249: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V22">
 <p>आत्मनो वस्तुनः परमात्मवस्तुन एकत्वं यद्यङ्गीकृतम् । तदा कथं प्रश्नो घटेत ॥ न हि परमात्मनोऽन्योऽत्र ब््राह्मणा पूज्यः स्यादभिवन्दनादिना । तस्माद्ब्रह्मणो वन्द्यः परमात्मैव स चैक एव अतः कथं प्रश्नः परिहारो वा ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,853: / Line 3,265: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V23">
 <p>वस्तुतः समानेषु हिरण्यगर्भावरत्वात्तद्वन्द्यत्वाभावापेक्षया । तस्माद्ब्रह्मणो वन्दनानन्तरं विचारो न घटते । तस्मात्को भवानिति वाचा प्रारब्धः प्रश्नो निरर्थकः ॥ २३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,866: / Line 3,281: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V24">
 <p>तस्मान्मन आदिभिर्गृह्यमाणमहं न भवाम्येव । स्वयमपि प्रसादा-त्कथञ्चिद्गृह्यत इत्यत आह । मत्तोऽन्यदिति । यन्मनआदिभिर्विचार्य मत्तोऽन्यत्वेनैव ज्ञायते । तदहं न भवाम्येवेति बुध्यध्वम् । विचारितस्यापि पुनः संशयकारणं परिकल्प्य संशयो न कर्तव्यः । अतः को भवानिति नारब्धव्यः, गुणेष्वाविशते चेत इत्येव प्रश्न आरब्धव्यः ।</p>
@@ Line 2,886: / Line 3,302: @@
 <p>बहूनां पुरुषाणां हि यथैका योनिरुच्यते ।</p>
 <p>तथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम्''॥ इति च ॥ २४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,897: / Line 3,315: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V25">
 <p>मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,910: / Line 3,331: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V26">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V26_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V26">
 <p>मत्स्वरूपे तदुभयं त्यजेत् । मयि स्थिताश्चेतो गुणाश्चेति ।</p>
 <p>'विष्णुस्था विषयाः सर्वे विष्णावेव मनो मम ।</p>
 <p>इति मय्यर्पयन्सर्वं त्यजेत्तत्तं न बाधते''॥ इति साम्ये ॥ २६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,925: / Line 3,349: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V28">
 <p>गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,938: / Line 3,365: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V30">
 <p>'भिन्नस्य त्वेकभावेन तथैकस्य च भेदतः ।</p>
 <p>ज्ञानं नानार्थधीः प्रोक्ता नानात्वादर्थतद्धियोः''॥इति ब््राह्मतर्के ॥ ३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,952: / Line 3,382: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V31">
 <p>'अभिधा किङ्कृतैतेषां भावानां परमेश्वरे ।</p>
@@ Line 2,959: / Line 3,390: @@
 <p>अभेदे जगतो विष्णोर्या वाचो ये च हेतवः ॥</p>
 <p>स्वप्नजाग््रात्कल्पकवत्सर्वे ते भ््रामदर्शिताः''॥ इति शश्वत्संहितायाम् ॥ ३१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,969: / Line 3,402: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V32">
 <p>'दक्षिणाक्षिस्थितो विष्णुर्भुङ्क्तेऽर्थान् जाग््रादास्थितान् ।</p>
@@ Line 2,976: / Line 3,410: @@
 <p>स्वयं स्वप्नादिहीनः सन् क्रीडते पुरुषोत्तमः''॥ इति तत्त्वे ॥</p>
 <p>'स्वप्नेन शारीरमभिप्रहत्यासुप्तः सुप्तानभिचाकशीति''॥ इत्यादि च ॥ ३२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,986: / Line 3,422: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V34">
 <p>जाग््रादादिषु परमात्मभेदं विभ््रामं वीक्षेत ।</p>
@@ Line 3,003: / Line 3,440: @@
 <p>'अशक्योऽप्यपि शक्योऽयं विनिवर्तयितुं भ््रामः ।</p>
 <p>ईशस्थो गुरुसम्पत्त्या यदि शुद्धमनाः पुमान्''॥ इति सम्यग्ज्ञाने ॥ ३४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,013: / Line 3,452: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V35">
 <p>निपातमन्धन्तमः । मोक्षमारभ्य तावत्पर्यन्तं स्मृतिर्यस्माज्ज्ञानिनो वर्तते अतो मूढेषु स्थितो भ््रामो यद्यपि संदृश्यते तेन तथापि भ््रामाय न भवति । फलं हि निपातं स्मरति ॥ ३५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,025: / Line 3,467: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V36">
 <p>त्रिगुणसर्गकृतो विकल्प इत्युक्तम् । ज्ञानिनोऽपि देहवत्त्वेन त्रिगुणित्वा-द्विकल्पो भवतीत्यत आह । देहं च नश्वरमिति ॥ ३६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,037: / Line 3,482: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V37">
 <p>'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् ।</p>
 <p>पर्यायवाचकाः सर्वे स्मृतिस्तज्जन्म कर्म च''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ३७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,053: / Line 3,501: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S13_V40">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S13_V40_B1" data-verse="BTN_C11_S13_V40">
 <p>'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् ।</p>
 <p>भजन्ति परमं ब््राह्म देवास्त्रिगुणवर्जितम्''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ४० ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,063: / Line 3,516: @@
 <p class="adhyaya-trans">चतुर्दशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S14">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S14_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,072: / Line 3,526: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V04">
 <p>'रुद्रमिन्द्रं कुमारं च विनैवान्याग््राजो मनुः ।</p>
@@ Line 3,077: / Line 3,532: @@
 <p>'पूर्वसृष्टौ पूर्वजा ये तेऽधिकाः सर्वतो गुणैः ।</p>
 <p>अनाद्यनन्तकालेषु मुक्तावपि यथाक्रमम्''॥ इति निबन्धे ॥ ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,088: / Line 3,545: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V08">
 <p>अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,119: / Line 3,579: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V11">
 <p>'मद्भक्तिवर्जितं श्रेयो ये मन्यन्ते दुराशयाः ।</p>
 <p>तेषामन्ते तमो घोरमनन्तं प्राप्यते ध््राुवम्''॥ इति मान्यसंहितायाम् ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,133: / Line 3,596: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V15">
 <p>'कृपानिमित्ता या प्रीतिर्नीचभक्तेषु साऽधिका ।</p>
@@ Line 3,147: / Line 3,611: @@
 <p>सर्वेऽभ्योऽपि प््रिायतमा हरेः श्रीरेव वल्लभा ।</p>
 <p>नैव तस्याः प््रिायतमो विना स्वात्मानमेव तु''॥ इति यादवाध्यात्मे ॥ १५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,158: / Line 3,624: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V16">
 <p>स्वाङ्घ्रिरेणुभिस्तं शोधयामीत्यनुव््राजामि ।</p>
@@ Line 3,164: / Line 3,631: @@
 <p>अग््रातो गमने विष्णोः पादस्पृष्टं रजो भवेत् ।</p>
 <p>अतः स्वभक्तं पूयेयेत्यनुव््राजति केशवः''॥ इति सङ्ख्याने ॥ १६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,183: / Line 3,652: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V24">
 <p>'चित्तद्रवस्तथा स्थैर्यं प्रसादो भक्तिलक्षणम् ।</p>
@@ Line 3,192: / Line 3,662: @@
 <p>बलवच्छासनैर्वापि यस्य भक्तिर्न चाल्यते ।</p>
 <p>स एव परमो भक्तो विष्णोर्हृदयवल्लभः''॥ इति भक्तिविवेके ॥ २३-२४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,212: / Line 3,684: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V30">
 <p>'केशवे त्वन्यथाबुद्धिः सैव स्त्री सम्प्रकीर्तिता ।</p>
@@ Line 3,261: / Line 3,734: @@
 <p>वधादपि हि दाराणां धर्षणं कोपकारणम् ॥</p>
 <p>तस्माद्देव्यः सदा वन्द्या अग्निवन्नाभिकामतः''॥ इति धर्मतत्त्वे ॥ २९-३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,272: / Line 3,747: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V35">
 <p>'उपास्य प्राणतोऽनुज्ञां हृदिस्थात्प्राप्य सेवकः ।</p>
@@ Line 3,279: / Line 3,755: @@
 <p>अपेक्षितं फलं येन दीयते तज्जितं त्विति ।</p>
 <p>यथा जिता वसुमती यथा मोक्षपदं जितम्''॥ इति प्रभञ्जने ॥ ३५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,290: / Line 3,768: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V44">
 <p>'व्योमेति व्याप्तशब्दः स्याद्विशेषादोतता यतः''॥ इति शब्दनिर्णये ।</p>
@@ Line 3,305: / Line 3,784: @@
 <p>धारणार्थप्रयत्नेन तस्मात्तदुभयं त्यजेत् ।</p>
 <p>यावत्स्वारूढचेताः स्याद्विष्णो रूपे चतुर्भुजे''॥ इति ध्यानयोगे ॥ ४४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,316: / Line 3,797: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V45">
 <p>परमात्मानं मां स्वदेहे पश्यति । जीवज्योतिर्मयि संयुतं प्रपश्यति ।</p>
@@ Line 3,324: / Line 3,806: @@
 <p>जीवन्मुक्तौ च मुक्तौ वा सततं तद्वशे स्थितम्''॥ इति ।</p>
 <p>'स्वयं प्रकाशरूपत्वाज्जीवोऽपि ज्योतिरुच्यते''॥ इति च तत्त्वप्रतिपत्तौ ॥ ४५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,337: / Line 3,821: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S14_V46">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S14_V46_B1" data-verse="BTN_C11_S14_V46">
 <p>द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥</p>
 </div>
-<span id="gr-C11-S15" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पञ्चदशोऽध्यायः"></span>
+</div>
+</div>
+<span id="gr-C11-S15" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पञ्चदशोऽध्यायः"></span>
 === पञ्चदशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="15">
 <p class="adhyaya-trans">पञ्चदशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S15">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S15_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,354: / Line 3,844: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V03">
 <p>मय्येव प्राधान्येन सन्ति अन्येषूपचारत इति मत्प्रधानाः ।</p>
@@ Line 3,362: / Line 3,853: @@
 <p>निःसीमाष्टगुणाभावात्सिद्धयोऽष्टादश स्मृताः ।</p>
 <p>देवेभ्योऽन्यत्र देवानां सिद्धयोऽष्टैव सम्मताः''॥ इति प्राकाश्ये ॥३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,382: / Line 3,875: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V05">
 <p>शक्तिप््रोरणमेवेशितृत्वम् । असङ्ग एव वशित्वम् ।</p>
 <p>'यादृशानन्दकामः स्यात्तादृशानन्दसम्भवः ।</p>
 <p>भोगान्विनैव प्राकाम्यमणिमादेः पृथक् ततः''॥ इति च ॥ ४,५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,415: / Line 3,911: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V08">
 <p>अनूर्मिमत्त्वं प्राकाम्येऽन्तर्भूतम् । दूरश्रवणदर्शनं त्रिकालज्ञत्वम् । परचित्ता-द्यभिज्ञता च प्रकाश्यान्तर्भूतानि । मनोजव इत्यादिषट्कं प्राप्त्यन्तर्भूतम् । अन्यत्सर्वमीशित्वान्तर्भूतमपि परमेशत्वाभावे प्रथगित्यष्टादश । अग्न्यर्काम्बुविषादीनामित्यादिशब्दोक्ता । शस्त्रास्त्रनखदन्तताडनशापादिभिरप्रतिहतिः पृथगेव सिद्धिः सप्तदशी । अप्रतिहता आ समन्ताद्गतिर्यस्या आज्ञायाः साऽप्रतिहतागतिः । अद्वन्द्वमप्रतिहतं त्रिकालज्ञत्वम् । अग्न्यर्काम्बुविषाणां प्रतिस्तम्भाश्चतस्रः सिद्धयः । दूरश्रवणदर्शने द्वे सिद्धी ।</p>
@@ Line 3,477: / Line 3,974: @@
 <p>उत्तरोत्तरमत्रापि यावद्विष्णुः सुपूर्णभुक्''॥ इति हरिवंशेषु ॥</p>
 <p>'अग्न्यादिशक्तिसंस्तम्भ अग्न्यादिस्तम्भ इष्यते''इति कौर्मे ॥ ६-८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,488: / Line 3,987: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V10">
 <p>'एकस्मात्सिद्धयो विष्णोः स्थानभेदात्पृथग्विधाः ।</p>
@@ Line 3,496: / Line 3,996: @@
 <p>'आकाशवत्सूक्ष्मतां यो व्यापित्वेनैव मन्यते ।</p>
 <p>तन्मात्रव्यापिनं विष्णुं चिन्तयन्स तथा भवेत्''॥ इति च ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,507: / Line 4,009: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V11">
 <p>महति व्याप्ते । महत्तत्त्वस्य पृथगुक्तेः । अस्मात्स्थूलतां प्राप्नवानीत्यपेक्षायां तस्मात्प्राप्नोति । ततोऽन्यस्मादित्यपेक्षायां तस्मादिति पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,520: / Line 4,025: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V12">
 <p>परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,533: / Line 4,041: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V13">
 <p>अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,546: / Line 4,057: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V14">
 <p>सूत्रे स्थिते मयि । गृहे पीठ इतिवत् । अव्यक्तजन्मनः अव्यक्तस्यापि किञ्चित्स्थूलत्वकर्तुः ।</p>
@@ Line 3,555: / Line 4,067: @@
 <p>प्राणविष्ण्वोः प्रसादेन भारत्याः सम्प्रकीर्तिताः ॥</p>
 <p>प्रसादात्तु त्रयाणां चाप्यनन्तादेः सदा गुणाः''॥ इति माहात्म्ये ॥ १४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,566: / Line 4,080: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V15">
 <p>सर्वत्राधीश्वरत्वादौ विद्यमानेऽपि तत्र तत्रोक्ताधीश्वरत्वादिगुणविशिष्ट-त्वेन तत्र तत्रोपासनमिति विशेषः ।</p>
@@ Line 3,571: / Line 4,086: @@
 <p>'उपासतः सत्य इति सत्यसङ्कल्पता भवेत् ।</p>
 <p>ईशत्वमीश्वर इति गुणं तं तं यथा हरिम्''॥ इति विशेषे ॥ १५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,582: / Line 4,099: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V18">
 <p>'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,595: / Line 4,115: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V19">
 <p>आकाशस्यात्मनि । तत्राकाश उपलब्धानां आसमन्तात्स्थितानां भूतानां वाचः । हंसो जीवः ।</p>
 <p>'त्यागात्पूर्वशरीराणां नवानां सञ्चयेन च ।</p>
 <p>जीवं हंस इति प्राहुस्तद्धेतुत्वाद्धरिं परम्''॥ इति भारते ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,610: / Line 4,133: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V21">
 <p>मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,668: / Line 4,194: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V29">
 <p>'गजादिरूपमाकाङ्क्षन्गजादिस्थितमीश्वरम् ।</p>
@@ Line 3,686: / Line 4,213: @@
 <p>मम भावना मद्भावः ।</p>
 <p>'भावो मनश्च भक्तिश्च क्वचिदभ्यास इष्यते''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ २२-२४, २७-२९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,715: / Line 4,244: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V33">
 <p>उपासनयाऽऽपरोक्ष्यं कृतवतः, पुनरुपासनं कार्यकाले कुर्वतः कार्यसिद्धि-रित्यतो योगधारणया पुनः इत्युक्तम् ॥</p>
@@ Line 3,728: / Line 4,258: @@
 <p>पूर्वदृष्टिर्हि कामार्थे पश्चान्मोक्षार्थमिष्यते ॥</p>
 <p>येषां तु जन्मतः सिद्धिस्तेषां दोषो न विद्यते''॥ इति निवृत्ते ॥ ३१-३३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,741: / Line 4,273: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S15_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S15_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S15_V34">
 <p>यैर्यैः कैश्चित्कैश्चिदेव जन्मादिभिः योगगतिं व््राजेत् ।</p>
@@ Line 3,747: / Line 4,280: @@
 <p>'कश्चिदर्थे च यच्छब्दः प्रश्नार्थे च क्वचिद्भवेत् ।</p>
 <p>क्वचित्परामर्शवाची क्वचिदाक्षेपवाचकः''॥ इति तन्त्रनिरुक्ते ॥३४॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,754: / Line 4,291: @@
 <p class="adhyaya-trans">षोडशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S16">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S16_V09" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 3,763: / Line 4,301: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V09">
 <p>'सृष्टिस्थित्यादिहेतुत्वाद्भूतानि हरिरुच्यते ।</p>
 <p>न तु भूतस्वरूपत्वात्स हि सर्वेश्वरेश्वरः''॥ इति वस्तुतत्त्वे ॥ ९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,785: / Line 4,326: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V11">
 <p>'स्वस्वजात्युत्तमत्वं तु भवेद्यद्रूपसन्निधेः ।</p>
@@ Line 3,815: / Line 4,357: @@
 <p>वायुस्तदभिमान्येकः सर्वगुण्यधिकस्ततः''॥ इति प्रभञ्जने ।</p>
 <p>रूपान्तरत्वादेकस्यापि बहुस्थानेषु प्राधान्योक्तिर्नो विरुध्यते । गुणान्तरोक्तेश्च 'रामः शस्त्रभृतां वृष्णीनां वासुदेव''इत्यादिवत् ॥ १०,११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,826: / Line 4,370: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V12">
 <p>पदानि वाच्यानि छन्दसाम् ।</p>
@@ Line 3,848: / Line 4,393: @@
 <p>शच्या इन्द्रस्ततश्चोमा तस्या रुद्रस्ततस्तथा ॥</p>
 <p>भारती प्राण एवास्यास्ततः श्रीस्तद्वरो हरिः''॥ इति वैशेष्ये ॥ १२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,868: / Line 4,415: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V18">
 <p>'ऋते रुद्रादिकानिन्द्रः सर्वदेवाधिकः स्मृतः ।</p>
@@ Line 3,873: / Line 4,421: @@
 <p>तथा शुक्रः कवीशस्तु बृहस्पत्यादिकानृते ।</p>
 <p>यमः संयमतामीशः शङ्करादीन्विनैव तु''॥ इति गीताकल्पे ॥ १३,१८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,884: / Line 4,434: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V19">
 <p>'गार्हस्थ्यं च यतित्वं च देवेष्वेकत्वमागतम् ।</p>
 <p>प्राधान्योक्तिर्यतित्वस्य गार्हस्थ्यस्य क्वचित्क्वचित्''॥ इत्याश्रमविवेके ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,898: / Line 4,451: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V22">
 <p>'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,911: / Line 4,467: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V24">
 <p>जीवेशादिभेदवादी विकल्पः । ख्यातिवादिनां ज्ञानवादिनाम् ।</p>
@@ Line 3,918: / Line 4,475: @@
 <p>सर्वज्ञानिविशेषेभ्यः स ज्ञानी सर्वथाऽधिकः''॥ इति विज्ञाने ॥</p>
 <p>'भेददृष्ट्याऽभिमानेन''। इत्युक्तम् । 'विद्याऽऽत्मनि भिदा बोधः''इति च वक्ष्यति ॥ २४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,929: / Line 4,488: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V25">
 <p>'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः ।</p>
 <p>तयोरप्यधिकौ नित्यमिन्द्राणीन्द्रौ शुभैर्गुणैः''॥ इति वैशेष्ये ॥२५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,943: / Line 4,505: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V29">
 <p>'ऐश्वर्यादिगुणैः षड्भिः सामग्य््र•त्सर्वदेवताः ।</p>
@@ Line 3,956: / Line 4,519: @@
 <p>धर्मो ज्ञानं तथा मोक्षो यशः कीर्तिस्तथैव च ।</p>
 <p>त्वय्यायत्तमिदं सर्वं लोकस्यापि न संशयः''॥ इति भारते ॥ २९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,967: / Line 4,532: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V32">
 <p>'विष्णोः श्रियो ब््राह्मणश्च वायोः सङ्कर्षणस्य च ।</p>
@@ Line 3,989: / Line 4,555: @@
 <p>नववर्णः पञ्चवर्णः पन्नगाशोऽमृताकरः ।</p>
 <p>तथैव सर्ववेदात्मा सुपर्णो नवधा स्मृतः''॥ इति च ॥ ३२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,009: / Line 4,577: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V34">
 <p>'यस्य यस्य स्वभावो यस्तत्तन्नामा हरिः परः ।</p>
@@ Line 4,014: / Line 4,583: @@
 <p>वैशेष्याख्या विभूतिश्च विभूतिश्च स्वभावजा ।</p>
 <p>द्विधा विभूतिर्विज्ञेया विष्णोस्तु परमात्मनः''॥ इति च ॥३३,३४॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,034: / Line 4,605: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V38">
 <p>'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् ।</p>
 <p>जीवस्थस्य च तन्नाम जीवादेरुपचारतः''॥ इति च ॥ ३७,३८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,048: / Line 4,622: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V39">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V39_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V39">
 <p>कालेन सर्वगुणात्मकेन मया । असङ्ख्यत्वात्तथा न क्रियते । नाविज्ञानात् ।</p>
@@ Line 4,054: / Line 4,629: @@
 <p>अनन्तमपि वेत्तीशः प्रत्येकं च विशेषतः ।</p>
 <p>सर्वज्ञत्वान्न सङ्ख्यानमसङ्ख्यस्य कुतो हि सा''॥ इति च ॥ ३९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,073: / Line 4,650: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V42">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V42_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V42">
 <p>यथा वाचाऽभिधीयते अन्यैः । नामादिकं जीवादीनां ते सर्वे शब्दा मनोविकाराः ॥ स्वतो मय्येव सर्वशब्दास्तस्मान्मय्येव वाचं यच्छ । आत्मानं परमात्मानं मय्येव लक्ष्यत्वेन यच्छ ॥ ४१,४२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,097: / Line 4,677: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S16_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S16_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S16_V44">
 <p>यो मयि न संयच्छति । तस्य ज्ञानं स्रवति ॥</p>
@@ Line 4,107: / Line 4,688: @@
 <p>'यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञस्तद्यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।</p>
 <p>ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि''॥ इति च ॥४३,४४॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,114: / Line 4,699: @@
 <p class="adhyaya-trans">सप्तदशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S17">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S17_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,123: / Line 4,709: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S17_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S17_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S17_V05">
 <p>'विना प्रसादं विष्णोर्न धर्मं ब््राह्माऽभिवक्ष्यति ।</p>
@@ Line 4,128: / Line 4,715: @@
 <p>कलाः प्राणाद्याः ।</p>
 <p>'स प्राणमसृजत प्राणाच्छ्रद्धां खं वायुर्ज्योतिरापःपृथिवीन्द्रियं मनोऽ-न्नमन्नाद्वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म लोका लोकेषु नाम च ता इमाः षोडश-कलाः पुरुषायणा''इति श्रुतेः ॥ ५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,141: / Line 4,730: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तदशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S17_V50">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S17_V50_B1" data-verse="BTN_C11_S17_V50">
 <p>'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः ।</p>
 <p>साक्षाद्रूपाणि मत्स्यादीन्यभिन्नान्येव सर्वदा''॥ इति च ॥ ५० ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,151: / Line 4,745: @@
 <p class="adhyaya-trans">अष्टादशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S18">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S18_V14" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,160: / Line 4,755: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V14">
 <p>'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः ।</p>
@@ Line 4,165: / Line 4,761: @@
 <p>अथवा तद्यशोवृध्द्यै विघ्नन्तीव पुनःपुनः ।</p>
 <p>तात्पर्याद्विघि्नतो देवैर्नोत्थातुं शक्नुयात्क्वचित्''॥ इति देवहार्दे ॥१४॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,176: / Line 4,774: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V27">
 <p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् ।</p>
@@ Line 4,184: / Line 4,783: @@
 <p>फलाल्पत्वात्तु मायैषा सम्प्रोक्ता त्रिगुणादिका ॥</p>
 <p>महाफलप्रदत्वात्तु विष्णुराय इतीरितः''॥ इति निवृत्ते ॥ २७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,195: / Line 4,796: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V30">
 <p>'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः ।</p>
@@ Line 4,201: / Line 4,803: @@
 <p>'योगसाङ्ख्यकणादाक्षपादा वै हेतुवादिनः ।</p>
 <p>पश्वीशशाक्तबुद्धाद्या पाषण्डा इति कीर्तिता''॥ इति च ॥ ३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,212: / Line 4,816: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V33">
 <p>'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः ।</p>
@@ Line 4,226: / Line 4,831: @@
 <p>परमात्मवशे तद्वज्जीवाः सर्वेऽपि संस्थिताः ॥</p>
 <p>एवं विष्ण्वात्मकमिदं जगत्पश्येद्यतिः सदा''॥ इति विनिर्णये ॥३३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,246: / Line 4,853: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V38">
 <p>'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् ।</p>
@@ Line 4,254: / Line 4,862: @@
 <p>शरीरधर्मिणः क्वापि निषिद्धेऽपि मनो व््राजेत् ।</p>
 <p>तथापि तस्य नानर्थो मोक्षे नैवान्यथा व््राजेत्''॥ इति धर्मतत्त्वे ॥ ३७,३८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,267: / Line 4,877: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टादशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S18_V40">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S18_V40_B1" data-verse="BTN_C11_S18_V40">
 <p>'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् ।</p>
 <p>ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,277: / Line 4,892: @@
 <p class="adhyaya-trans">एकोनविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S19">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S19_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,285: / Line 4,901: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V01">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V01_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V01">
 <p>'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया पश्येत्तन्मात्रकं जगत् ।</p>
@@ Line 4,290: / Line 4,907: @@
 <p>'इदं ज्ञानं हरेः पूजा हरेरेवोदितं सदा ।</p>
 <p>हर्यधीनं च सर्वत्रेत्येवं न्यासो हरौ स्मृतः''॥ इति च ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,300: / Line 4,919: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V07">
 <p>'अन्यस्थं निर्मितं जीवे जन्मादि हरिणा यतः ।</p>
@@ Line 4,318: / Line 4,938: @@
 <p>'अनित्यस्य गुणा मध्ये भवेयुः स्वत एव तु ।</p>
 <p>न तु स्वतस्तु नित्यस्य कादाचित्कगुणैर्युतिः''॥ इति च ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,347: / Line 4,969: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V16">
 <p>एतदेव हि विज्ञानम् । तथापि न तथैव ॥</p>
@@ Line 4,355: / Line 4,978: @@
 <p>'सत्वं स्वातन्त्र्यमुद्दिष्टं तच्च कृष्णे न चापरे ।</p>
 <p>अस्वातन्त्र्यात्तदन्येषामसत्वं विद्धि भारत''॥ इति भारते ॥१४-१६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,366: / Line 4,991: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V17">
 <p>विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,379: / Line 5,007: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V27">
 <p>'एकः प्रधानमुद्दिष्टो विष्णोः प्राधान्यदर्शनम् ।</p>
 <p>ऐकात्म्यदर्शनं प्रोक्तं सर्वज्ञानोत्तमं च तत्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ २७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,395: / Line 5,026: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S19_V45">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S19_V45_B1" data-verse="BTN_C11_S19_V45">
 <p>'विषये दोषबुद्धिः सन्निन्द्रियाणां वशे स्थितः ।</p>
@@ Line 4,401: / Line 5,033: @@
 <p>विपरीतः स विज्ञेयः स्वात्मनो विपरीततः''॥ इति निवृत्ते ॥</p>
 <p>वित्तासन्तोषमात्राद्दरिद्रः । सर्वविषयसङ्गी विपरीतः ॥ ४५ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,408: / Line 5,044: @@
 <p class="adhyaya-trans">विंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S20">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S20_V05" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,443: / Line 5,080: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V08">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V08_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V08">
 <p>'स्वतः सर्वगुणात्मा तु विष्णुरेकः सनातनः ।</p>
@@ Line 4,488: / Line 5,126: @@
 <p>त्रियोगाभ्यधिको ब्रह्मा सर्वेभ्यः परमो विभुः ।</p>
 <p>महायोगेश्वरेशेशस्तस्माद्ब्रह्मा चतुर्मुखः''॥ इति त्रियोगे ॥ ५-८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,498: / Line 5,138: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V17">
 <p>मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,511: / Line 5,154: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V27">
 <p>स्वतोऽशुद्धानां कर्मणाम् । अनेन गुणदोषविधानेन नियमःकृतः । स्वतोऽशुद्धत्वेऽपि कर्मणां विध्यनुसारेणानुष्ठाने गुणत्वमेवेत्यर्थः ॥ २७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,524: / Line 5,170: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V31">
 <p>हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,537: / Line 5,186: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V32">
 <p>मद्भक्तियुक्तस्य भक्त्यनुसारिज्ञानवैराग्ये विनाऽन्यस्माज्ज्ञानाद्वैराग्याच्च न श्रेयो भवेत् ।</p>
@@ Line 4,544: / Line 5,194: @@
 <p>हरिरेव सदा पूज्य इत्यर्थं दैवतैरपि''॥ इति च ॥</p>
 <p>वैराग्यार्थमपि विषयदोषादिज्ञानं सनकादीनां भाव्यं देवानां तदपि भगवद्भजनस्यैव सारतापरिज्ञानार्थमेवेत्यर्थः ॥ ३२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,599: / Line 5,251: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S20_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S20_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S20_V38">
 <p>रागिणोऽपि ते भक्तियोगिनो भक्तिफलत्वेन किमपि नापेक्षन्ते ॥</p>
@@ Line 4,612: / Line 5,265: @@
 <p>तथापि ज्ञानयोगित्वं मानुषज्ञानतोऽधिकम् ॥</p>
 <p>भक्तियोगे ततो यत्नः कार्यो विद्वद्भिरञ्जसा''॥ इति च ॥ ३८ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,619: / Line 5,276: @@
 <p class="adhyaya-trans">एकविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S21">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S21_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 4,646: / Line 5,304: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V06">
 <p>विवेकेन पुण्याधिक्यं भवतीति विचिकित्सार्थं गुणदोषौ विधीयेते ।</p>
@@ Line 4,654: / Line 5,313: @@
 <p>स्वतः शुचितमो विष्णुः सान्निध्यं च स्वभावतः''॥ इति च ॥</p>
 <p>एतेषां जीवानाम् ॥ ३,५,६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,674: / Line 5,335: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V09">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V09_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V09">
 <p>'नदीसमुद्रगिरय आश्रमाश्च वनानि च ।</p>
@@ Line 4,686: / Line 5,348: @@
 <p>द्विविधः सन्निधिः प्रोक्तः कृत्रिमो बाह्य उच्यते ॥</p>
 <p>स्वाभाविकस्त्वान्तरः स्यात् प्रतिमाजीवगो यथा''॥ इति च ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,697: / Line 5,361: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V16">
 <p>तद्विदामेव । न तिर्यगादीनाम् ।</p>
@@ Line 4,704: / Line 5,369: @@
 <p>गुणोऽपि नैव कश्चित् स्याद्यतो ज्ञानबहिष्कृताः''॥ इति च ।</p>
 <p>अतो मूर्खाणामदोष इति न ॥ १६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,723: / Line 5,390: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V18">
 <p>समानकर्माचरणे आत्मयोग्यकर्माचरणे । पूर्वमपतितो येन पतति । प्रायश्चित्तत्वेन तत्समानकर्माचरणेऽपि न दोषः । तप्तसुरापानवद्देहत्यागिनः । तथा शयानः शूद्रोऽपि न पतति लशुनभक्षणादिभिः ब्राह्मणादिपातकैः । औत्पत्तिको यतस्तस्य तादृशगुणसङ्गः । अतः स्वायोग्य एव कर्मणि पतति ।</p>
@@ Line 4,736: / Line 5,404: @@
 <p>सर्वतोऽप्यभिमानविमोकेन परमात्मसमर्पणमेव दोषहानिदमित्याह यतो यत इत्यादिना ।</p>
 <p>'मयि सर्वाणि कर्माणि सन्न्यस्याध्यात्मचेतसा''।इत्यादेश्च ॥ १७,१८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,774: / Line 5,444: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V22">
 <p>'दोषिणो गुणवत्त्वेन श्रूयन्ते विषयाः सदा ।</p>
@@ Line 4,791: / Line 5,462: @@
 <p>नित्यदुःखपरीतायुर्दृतिवत् प्रश्वसित्यपि''॥ इति तन्त्रभागवते ।</p>
 <p>स्वार्थस्य सुखस्य भ्रंशो विपरीतमतिशयेन जनयतीति स्वार्थविभ्रंशः ॥ तस्मात् स्वर्गादिविषयेष्वपि नेच्छेत ॥ १९-२२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,820: / Line 5,493: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V25">
 <p>'फलश्रुतिरेवेयं न कामकुसुमश्रुतिः ।</p>
@@ Line 4,837: / Line 5,511: @@
 <p>योग्यकामाद्धरेः प्रीतिरतो ब्रह्मादयोऽमलाः ॥</p>
 <p>भार्यापुत्रादिसंयुक्ता वासुदेवमुपासते''॥ इति च ॥ २३-२५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,848: / Line 5,524: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V26">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V26_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V26">
 <p>एवं वेदव्यवसितम् । फलश्रुतिं कुसुमिताम् । फलं मोक्षः । तद्विषयां श्रुतिं स्वर्गादिकुसुमविषयां वदन्ति ।</p>
@@ Line 4,860: / Line 5,537: @@
 <p>'असुराणामयं स्वर्गशब्दः पुष्पात्मकं वदेत् ।</p>
 <p>देवानां हरिसम्प्राप्तिं वेदो विष्णुपरो यतः''॥ इति च ॥ २६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,887: / Line 5,566: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V29">
 <p>स्वलोकं स्वाश्रयम् ॥</p>
@@ Line 4,898: / Line 5,578: @@
 <p>'आसुरोऽविहितां हिंसां विहितत्वेन वर्णयेत् ।</p>
 <p>आसुरा याज्ञिकाः सर्वे नारायणपराङ्मुखाः''॥ इति च ॥२७-२९॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,909: / Line 5,591: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V30">
 <p>'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा ।</p>
 <p>साम्येन वा पूजयन्ति ते ज्ञेया आसुरा गणाः''॥ इति च ॥ ३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,923: / Line 5,608: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V32">
 <p>तामसेष्वेव रजःसत्त्वतमोनिष्ठाः ।</p>
@@ Line 4,930: / Line 5,616: @@
 <p>अन्धे तमसि ये निष्ठास्ते वै तामसतामसाः ॥</p>
 <p>एवं त्रिभेदयुक्तास्तु याज्ञिका विष्णुवर्जिताः''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,941: / Line 5,629: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V35">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V35_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V35">
 <p>'ब्रह्मत्वं पूर्णता प्रोक्ता तद्यस्य स्वत एव तु ।</p>
 <p>स ब्रह्मात्मा समुद्दिष्टो वासुदेवः सनातनः''॥ इति च ॥ ३५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,955: / Line 5,646: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V36">
 <p>प्राणेन्द्रियमनोभिर्मीयते ।</p>
@@ Line 4,960: / Line 5,652: @@
 <p>'अन्तो विनाश उद्दिष्टः पारः परिमितिस्तथा ।</p>
 <p>अनन्तपारो वेदोऽयं ताभ्यां स रहितो यतः''॥ इति व्यासस्मृतौ ॥ ३६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,971: / Line 5,665: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V37">
 <p>भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,011: / Line 5,708: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V41">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V41_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V41">
 <p>आस्पर्शरूपिणा । आस्पर्शो विष्णुस्तं रूपयति प्रकाशयतीत्यास्पर्शरूपि प्राणस्य मनः । आसमन्तात् स्पर्शा भोगा अस्यैवेत्यास्पर्शः ।</p>
@@ Line 5,038: / Line 5,736: @@
 <p>जगत्यन्तानामेव चतुरुत्तरत्वनियमः–</p>
 <p>'छन्दस्तु नवपादं यज्जगदित्युच्यते बुधैः''॥ इति छन्दोविधाने ॥ ३८-४१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,057: / Line 5,757: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V43">
 <p>विविधरूपत्वेन कल्पनं विकल्पः– 'चत्वारि वाक्''इत्यादि । तत्र वागित्यनुवादः ।</p>
@@ Line 5,068: / Line 5,769: @@
 <p>इत्याद्यपोहवाक्यार्थश्चिन्त्यो विष्णुर्बुधैर्जनैः''॥ इत्यादि च ।</p>
 <p>मदन्यः कश्चन कोऽपि न वेद ॥ ४२-४३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,081: / Line 5,784: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S21_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S21_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S21_V44">
 <p>अभिदश्च स एव अश्च अभिदाः तं अभिदां मामास्थाय, मायामात्रं मदिच्छानिर्मितं शरीरादिकं अनूद्य, उपासनादिकं विधाय, मोक्षरूपेण तच्छरीरादिकं प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ।</p>
@@ Line 5,089: / Line 5,793: @@
 <p>प्रतिशाम्यति वेदोऽयं वासुदेवैकसंश्रयः''॥ इति च ।</p>
 <p>अभिदामास्थाय कोऽपि शब्दो मेति वा ॥ ४४ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,096: / Line 5,804: @@
 <p class="adhyaya-trans">द्वाविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S22">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S22_V04" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,131: / Line 5,840: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V07">
 <p>मायां मदीयां मत्सामर्थ्यम् ।</p>
@@ Line 5,140: / Line 5,850: @@
 <p>निरहङ्कारया नश्येद्विवादैकाश्रयं हि तत्''॥ इति तन्त्रभागवते ॥</p>
 <p>यासां सकाशादव्यक्तादिव्यतिकराद्विकल्पो विरुद्धकल्पः । स हि विवादाश्रयः । तत्त्वसङ्ख्या विवक्षाभेदेन बहुधा भवति ॥ ४-७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,169: / Line 5,881: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V10">
 <p>सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,182: / Line 5,897: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V11">
 <p>स च पुरुषरूपेण तत्स्थितो ज्ञानमुत्पादयति । ईश्वररूपेण बहिःस्थितः फलं ददाति । न च तयोः स्वरूपयोः किञ्चिद्वैलक्षण्यम् । तयोश्चान्यत्वकल्पना तत्स्वरूपादपगमनप्रयोजनाऽनर्थकारिणीत्यर्थः । ज्ञानस्वरूपस्य जीवस्य कथं ज्ञानोत्पादनमित्यतो वक्ति ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण इति । जन्यज्ञानं प्रकृतेर्गुणः ।</p>
 <p>'स्वरूपभूतज्ञानं तु सदा जीवस्य विष्णुना ।</p>
 <p>नियतं प्राकृतं ज्ञानं भक्त्या तेनैव दीयते''॥ इति च ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,197: / Line 5,915: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V12">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V12_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V12">
 <p>जन्यज्ञानस्य प्राकृतत्वं साधयति – प्रकृतेर्गुणसाम्ये त्वित्यादिना ॥</p>
@@ Line 5,205: / Line 5,924: @@
 <p>तथैवान्यस्वरूपेषु विष्णोर्यो भेददर्शकः ।</p>
 <p>यश्च जीवेश्वराभेदं पश्येत् तेऽनर्थभागिनः''॥ इति ब्राह्मे ॥ १२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,216: / Line 5,937: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V13">
 <p>कालो भगवान् ॥ १३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,261: / Line 5,985: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V18">
 <p>'नवैकादश पञ्च त्रीणि''इत्युक्तानि पुरुषः प्रकृतिरित्यादीनि ॥</p>
@@ Line 5,272: / Line 5,997: @@
 <p>परस्य पृथगुक्त्यैव व्यक्तस्तत्र तु शङ्करः ॥</p>
 <p>तदाऽहङ्कारशब्देन स्कन्दस्यैव वचो भवेत्''॥ इति विवेके ॥१४-१८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,283: / Line 6,010: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V19">
 <p>सत्वादीन् गत्यादींश्च विना परमात्मना सह षड्विंशतिः । महदहङ्कारौ ब्रह्मरुद्रौ अङ्गीकृत्य स्कन्दं विना परमात्मना सह पञ्चविंशतिः ।</p>
@@ Line 5,291: / Line 6,019: @@
 <p>'सर्वदेहाभिमानी तु देहिनां तु दिवाकरः ।</p>
 <p>इन्द्रियात्मेन्द्र एवैकः प्राणो नाम प्रजापतिः''॥ इति च ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,302: / Line 6,032: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V21">
 <p>अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,315: / Line 6,048: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V22">
 <p>'भूतानि मात्राश्च परस्तत्त्वैकादशकं स्मृतम्''। इति च । भूतमात्रेत्यारम्भात् तत्सिद्धेरेकादशानां पृथगनुक्तिः ॥ २२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,337: / Line 6,073: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V24">
 <p>आत्मना सहैव मन उच्यते ।</p>
@@ Line 5,346: / Line 6,083: @@
 <p>'आत्मेति परमात्मा च विरिञ्चश्चापि कथ्यते ।</p>
 <p>वायुर्मुनश्च देहश्च स्वयमित्यपि कुत्रचित्''॥ इति प्रत्यये ॥ २३,२४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,374: / Line 6,113: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V27">
 <p>यद्यपि परमात्मा प्रकृतिश्च विलक्षणौ तथापि तयोर्वैलक्षण्यं न लक्ष्यते ।</p>
@@ Line 5,380: / Line 6,120: @@
 <p>'आधारः प्रकृतेर्विष्णुर्नाऽधारस्तु हरेः क्वचित् ।</p>
 <p>तथाऽप्यव्यक्तगो यद्वद्दृश्यते मन्दचेतसाम्''॥ इति पाद्मे ॥ २५-२७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,390: / Line 6,132: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V28">
 <p>प्रकृतिः पुरुषश्चेत्येव अन्योन्यविलक्षणावेव । एष विकल्पः । वैलक्षण्या-दर्शनं विरुद्धकल्पनमेव । यस्माद् गुणव्यतिकरात्मकः सर्गो विकार-निमित्तः । स च गुणव्यतिकरस्त्रिविधः सत्त्वरजस्तमसामेकैकप्राधान्येन । तत्र तमःप्रधानानामेव विरुद्धकल्पनम् । तस्मात् तम एवात्र कारण-मित्यर्थः ॥ २८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,403: / Line 6,148: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V29">
 <p>तत्रापि प्रकृतिरेव कारणम् । ईश्वरेच्छा च । विकाराज्जातत्वाद् वैकारिक इत्युच्यते अहङ्कारस्त्रिविधोऽपि ।</p>
 <p>'वैकारिको महांश्चैव तथाऽहङ्कार एव च ।</p>
 <p>तथैव सात्विकश्चांशो वैकारिक इति त्रिधा''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ २९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,441: / Line 6,189: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V33">
 <p>अध्यात्ममिन्द्रियाणि । तैरेव विपरीतं ज्ञानं जायते ।</p>
@@ Line 5,456: / Line 6,205: @@
 <p>'असदस्ति च सन्नास्तीत्येवं भेदाद्विवादनम् ।</p>
 <p>सदैव हरिपादाब्जविमुखानां प्रवर्तते''॥ इति च ॥ ३०-३३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,467: / Line 6,218: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V38">
 <p>विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,480: / Line 6,234: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V41">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V41_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V41">
 <p>ईदृशं वर्तमानं आयः एष्यन् सः अतीत इति त्रैविध्यं भाति । विज्ञाय वस्तुनि विज्ञाते सति । दीर्घलोपः 'अत्रा ते''इतिवत् ।</p>
 <p>'क्षैप्रे दीर्घलोपः''इति सूत्रात् ।</p>
 <p>अयमेवाऽत्मानात्मनोर्विशेषहेतुः । यथा प्रायोऽ-सज्जनोऽसज्जनमेव जनयतीति पितृज्ञानात् पुत्रदौरात्म्यं ज्ञायते । एवमनित्य-त्वादनात्मत्वं देहादेरित्यर्थः ॥ ४१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,495: / Line 6,252: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V44">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V44_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V44">
 <p>सोऽयमेवेति मृषा ।</p>
@@ Line 5,507: / Line 6,265: @@
 <p>'ये धर्मा नियमेनैव धर्मिणो न वियोगिनः ।</p>
 <p>जडस्था अप्यभिन्नास्ते भिन्नाभिन्ना वियोगिनः''॥ इति च ॥४४॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,518: / Line 6,278: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V48">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V48_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V48">
 <p>अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,531: / Line 6,294: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V49">
 <p>तरोर्बीजविकारदृष्टान्तेन विद्वान् देहाभिमानं त्यक्त्वा संयमं याति । परमात्मनश्च भेदं जानाति प्रकृत्यादेः ।</p>
 <p>'बीजाद्यवस्थासंयुक्ताद्वृक्षाद्द्रष्टा यथा पृथक् ।</p>
 <p>एवं विकारिणो विष्णुर्जीवश्च पृथगेव तु''॥ इति च ॥ ४९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,546: / Line 6,312: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V52">
 <p>'दुःखशोकादयः सर्वे ज्ञेया बुद्धिगुणा इति ।</p>
@@ Line 5,552: / Line 6,319: @@
 <p>'आत्मनोऽपि गुणा बुद्धिकृता बुद्धिगुणा इति ।</p>
 <p>उच्यन्ते सुखदुःखाद्याः परमात्मकृता यथा''॥ इति त्रैकाल्ये ॥५२॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,565: / Line 6,334: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S22_V54">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S22_V54_B1" data-verse="BTN_C11_S22_V54">
 <p>मृषा वृथा ।</p>
 <p>'अल्पप्रयोजनं यत्तन्मृषेत्येव तदुच्यते''। इति शब्दनिर्णये ।</p>
 <p>आत्मनः स्वत एव दुःखाद्याः सुखादिवदिति मिथ्याबुद्धिरिति वा ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,576: / Line 6,350: @@
 <p class="adhyaya-trans">त्रयोविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S23">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S23_V48" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,593: / Line 6,368: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V49">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V49_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V49">
 <p>सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।</p>
@@ Line 5,600: / Line 6,376: @@
 <p>श्रियं सरस्वतीं वापि याति वा तत्प्रसादतः''॥ इति पाद्मे ॥</p>
 <p>उदासीनानां रिपुम् । सम्यग्ज्ञानवतां न रिपुत्वं शक्यत इत्यर्थः ॥ ४८,४९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,611: / Line 6,389: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V50">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V50_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V50">
 <p>अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।</p>
 <p>'देहमात्रं स्वमात्मानं यः परं चाभिपश्यति ।</p>
 <p>अन्धे तमसि मग्नस्य नोत्तारस्तस्य कुत्रचित्''॥ इति च ॥ ५० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,625: / Line 6,406: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V51">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V51_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V51">
 <p>'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,637: / Line 6,421: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V52">
 <p>अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।</p>
 <p>'अविकाराश्च ते देवा विकारा इति शब्दिताः ।</p>
 <p>अभिमानाद्विकारस्य स्वतः शक्ता अपि ध्रुवम्''॥ इति च ॥ ५२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,651: / Line 6,438: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V53">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V53_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V53">
 <p>नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।</p>
 <p>'जीवस्य सुखरूपस्य न दुःखं क्वचिदिष्यते ।</p>
 <p>अतो मनोऽभिमानेन दुःखी भवति नान्यथा''॥ इति भारते ॥५३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,665: / Line 6,455: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V54">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V54_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V54">
 <p>गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,677: / Line 6,470: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V55">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V55_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V55">
 <p>अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,689: / Line 6,485: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V56">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V56_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V56">
 <p>तदात्मनः कालाधीनस्य ।</p>
@@ Line 5,701: / Line 6,498: @@
 <p>नियन्ता तस्य च प्राणस्ततोऽपि बलवत्तरः ।</p>
 <p>तन्नियन्ता हरिः साक्षात् परमानन्दलक्षणः''॥ इति तात्पर्ये ॥ ५६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,713: / Line 6,512: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S23_V57">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S23_V57_B1" data-verse="BTN_C11_S23_V57">
 <p>आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,722: / Line 6,526: @@
 <p class="adhyaya-trans">चतुर्विंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S24">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S24_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 5,731: / Line 6,536: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V02">
 <p>'यथैवार्थस्तथा ज्ञानं ज्ञानार्थैक्यमुदाहृतम् ।</p>
 <p>तथा कृतयुगे प्रायस्तदन्येषु तु कस्यचित्''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,745: / Line 6,553: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V03">
 <p>फलं रूपयतीति फलरूपः । ज्ञानार्थैक्येन सत्यम् । पश्चात् तद्द्विधा समभवत् । तच्छब्दार्थात्मकमुभयं बृहत्तरम् ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,784: / Line 6,595: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V07">
 <p>'ज्ञानाभिमानी पुरुषः स ब्रह्मा समुदाहृतः ।</p>
@@ Line 5,802: / Line 6,614: @@
 <p>तामसोऽनन्तजश्चैव स एको गुणभेदतः''॥ इति प्राथम्ये ॥</p>
 <p>'चिदचिद् यद्वशे सर्वं स रुद्रश्चिदचिन्मयः''॥ इति च ॥ ४-७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,813: / Line 6,627: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V10">
 <p>'चिदानन्दशरीरस्तु प्रविष्टोऽण्डे हरिः स्वयम् ।</p>
@@ Line 5,819: / Line 6,634: @@
 <p>हरिस्तु सर्वव्याप्तोऽपि भूतदेहो न तु क्वचित् ॥</p>
 <p>नैवास्य प्राकृतो देहः प्रादुर्भावेष्वपि क्वचित्''॥ इति निवृत्ते ॥१०॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,830: / Line 6,647: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V14">
 <p>महरादीनामपि भक्तियोगोऽपेक्षित एव । आधिक्येनापेक्षितत्वात् 'भक्ति-योगस्य मद्गतिः''। इत्युक्तम् ।</p>
@@ Line 5,847: / Line 6,665: @@
 <p>पादयोगान्महर्लोको जनलोकस्तु योगतः ॥</p>
 <p>तपसस्तु तपोलोकः प्राप्यते नान्यतः क्वचित्''॥ इति ध्यानयोगे ॥ १४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,858: / Line 6,678: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V15">
 <p>कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,871: / Line 6,694: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V17">
 <p>'प्रकृतेस्तु विकाराणां कोट्यंशोऽभेद इष्यते ।</p>
 <p>तथैवैकांशतो भेदः सोऽपि नाभेदवर्जितः ।</p>
 <p>भेदाभेदमतः प्राहुरभेदं वा तयोर्बुधाः''॥ इति विवेके ॥ १७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,886: / Line 6,712: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V18">
 <p>'पारमार्थिकसत्यत्वं स्वातन्त्र्यमभिधीयते ।</p>
 <p>तद्विष्णोरेव नान्यस्य तदन्येषां सदाऽस्तिता''॥ इति च ॥</p>
 <p>यद्ब्रह्मोपादाय । पूर्वः प्रकृत्यादिः । आदिरन्तश्च यद्ब्रह्मणि यस्मात् तस्मात् तह्म परमार्थसत्यम् ॥ १८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,901: / Line 6,730: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V19">
 <p>परः पुरुषो हिरण्यगर्भः । कालोऽपि रूपान्तरेण स एव ।</p>
@@ Line 5,911: / Line 6,741: @@
 <p>'कालप्रकृतिपुंसां च तन्मूलप्रकृतेरपि ।</p>
 <p>आधारो व्यञ्जकश्चैव सर्वस्यापि नियामकः''॥ इति च ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,922: / Line 6,754: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V20">
 <p>यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,935: / Line 6,770: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V21">
 <p>'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते ।</p>
 <p>पञ्चत्वानन्तरमविशेषाय ॥ २१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,949: / Line 6,787: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V22">
 <p>'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,980: / Line 6,821: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्विंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S24_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S24_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S24_V27">
 <p>'विकारजत्वात्तु महान्वैकारिक उदाहृतः ।</p>
@@ Line 5,997: / Line 6,839: @@
 <p>ब्रह्मा च प्रकृतिश्चैव मुक्तिगौ विलये यतः ।</p>
 <p>अतस्तौ भिन्नदेहौ तु ज्ञानमात्रौ समीपगौ''॥ इत्यादि च ॥ २५-२७॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,004: / Line 6,850: @@
 <p class="adhyaya-trans">पञ्चविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S25">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S25_V03" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,013: / Line 6,860: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V03">
 <p>'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् ।</p>
 <p>राजसे दुःखवचनं तामसेऽतिविवक्षया''॥ इति प्रद्योते ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,027: / Line 6,877: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V22">
 <p>'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,040: / Line 6,893: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V24">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V24_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V24">
 <p>'यथाशास्त्रोक्तविज्ञानं केवलं ज्ञानमुच्यते ।</p>
@@ Line 6,045: / Line 6,899: @@
 <p>गुणानां तु हरौ भावं विनिश्चित्यैतदाश्रयात् ।</p>
 <p>यथाशास्त्रानुसन्धानं ज्ञानं तु हरिसंश्रयम्''॥ इति च ॥ २४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,056: / Line 6,912: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V27_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V27">
 <p>'श्रुतशास्त्रानुसारेण या श्रद्धा परमात्मनि ।</p>
@@ Line 6,061: / Line 6,918: @@
 <p>अश्रुत्वाऽपि प्रमाणं यो वासुदेवैकसंश्रयः ।</p>
 <p>स निर्गुणो भागवतः समुद्दिष्टो मनीषिभिः''॥ इति च ॥ २७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,072: / Line 6,931: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V29">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V29_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V29">
 <p>'परोक्षज्ञानमात्मोत्थमापरोक्ष्येण दर्शनम् ।</p>
@@ Line 6,079: / Line 6,939: @@
 <p>परोक्षज्ञानगो यस्माद्विषयः स्वमनोगतः ।</p>
 <p>अत आत्मोत्थमित्येव सुखमाहुर्विपश्चितः''॥ इति च ॥ २९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,092: / Line 6,954: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S25_V31">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S25_V31_B1" data-verse="BTN_C11_S25_V31">
 <p>दृष्टं श्रुतम् । बुद्ध्या दृष्टं चानु परं ब्रह्म ध्यायेत् ॥</p>
 <p>'सत्वाद्गुणाज्जातमपि व्यवधानं विनैव तु ।</p>
 <p>मुक्तिदं निर्गुणं प्रोक्तं व्यवधानेन सात्त्विकम्''॥ इति ब्राह्मे ॥३१॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,103: / Line 6,970: @@
 <p class="adhyaya-trans">षड्विंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S26">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S26_V02" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,112: / Line 6,980: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S26_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S26_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S26_V02">
 <p>'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,127: / Line 6,998: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षड्विंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S26_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S26_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S26_V34">
 <p>भगवतोऽपि सतां मध्ये प्रधानत्वात् सन्तोऽहमेव चेत्युक्तम् ।</p>
 <p>'विष्णोश्च सत्प्रधानत्वान्न सतां विद्यते परम् ।</p>
 <p>इत्याहुर्वेदविदुषः स हि सर्वेश्वरेश्वरः''॥ इति च ॥ ३४ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,138: / Line 7,014: @@
 <p class="adhyaya-trans">सप्तविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S27">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S27_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,155: / Line 7,032: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V23">
 <p>जीवः कला यस्याः सा जीवकला भगवन्मूर्तिः ।</p>
@@ Line 6,164: / Line 7,042: @@
 <p>'व्याप्तोऽपि भगवान् विष्णुर्देहे सर्वगतत्वतः ।</p>
 <p>भक्तस्य फलदो यस्माद् व्याप्तिकृत्तस्य तेन सः''॥ इति च ॥२२,२३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,175: / Line 7,055: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V30_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V30">
 <p>स्वस्य विष्णुसूक्तेन । धामसूक्तं 'समुद्रादूर्मिः''इति ।</p>
 <p>'नितरां रञ्जयेद् यस्मात् पावमानं तु मण्डलम् ।</p>
 <p>विष्णुनीराजनं तस्माद्विद्वद्भिः समुदाहृतम्''॥ इति च ॥ ३० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,190: / Line 7,073: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V43">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V43_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V43">
 <p>मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,214: / Line 7,100: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S27_V52">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S27_V52_B1" data-verse="BTN_C11_S27_V52">
 <p>नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेनैव साम्यमित्यर्थः ।</p>
@@ Line 6,225: / Line 7,112: @@
 </div>
-<span id="gr-C11-S28" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="अष्टाविंशोऽध्यायः"></span>
+</div>
+</div>
+<span id="gr-C11-S28" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="अष्टाविंशोऽध्यायः"></span>
 === अष्टाविंशोऽध्यायः ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="BTN" data-chap="11" data-sec="28">
 <p class="adhyaya-trans">अष्टाविंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S28">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S28_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,246: / Line 7,138: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V02">
 <p>'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् ।</p>
@@ Line 6,252: / Line 7,145: @@
 <p>सोऽपि तद्वदधो याति यतोऽरिवदुदासकः''॥ इति सत्कारे ॥</p>
 <p>प्रकृत्या पुरुषेण च सह एकेन परमात्मना व्याप्तमेकात्मकम् । तथा पश्यत एव यथार्थज्ञानं भवति ॥ १,२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,263: / Line 7,158: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V03">
 <p>'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् ।</p>
@@ Line 6,271: / Line 7,167: @@
 <p>'मनोमात्रस्वरूपत्वात् स्वप्नो मायेति कथ्यते''। इति च ।</p>
 <p>तथा नानार्थदं मन एव । मनसा हि विषयाः प्रतीयन्ते ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,282: / Line 7,180: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V04">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V04_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V04">
 <p>'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते ।</p>
@@ Line 6,289: / Line 7,188: @@
 <p>'उच्यते ध्यायते वापि कुनरं प्रति यच्छुभम् ।</p>
 <p>असत्यमेव भवति स्वभावोऽसत्त्वमेव यत्''॥ इति प्रद्योते ॥ ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,300: / Line 7,201: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V05">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V05_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V05">
 <p>स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति ।</p>
@@ Line 6,307: / Line 7,209: @@
 <p>एवं शुभादिदेहादेर्भवेत् कार्यं शुभादिकम्''॥ इति सुमते ॥</p>
 <p>'नीहारः प्रत्युदं चैव धूम्रमित्यभिशब्द्यते''। इति शब्दनिर्णये ॥ ५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,350: / Line 7,254: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V10">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V10_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V10">
 <p>इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च ।</p>
@@ Line 6,368: / Line 7,273: @@
 <p>सर्वदा निर्गुणस्यास्य सर्गाद्याः स्युः कुतोऽन्यतः''॥ इति च ॥</p>
 <p>'असमर्थमसत्प्रोक्तं सत्समर्थं प्रकीर्तितम्''। इति च ॥ ६-१० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,378: / Line 7,285: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V13">
 <p>'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः ।</p>
 <p>जीवात्मनस्तु संसारः स्वप्नवच्चञ्चलत्वतः''॥ इति तत्त्वविवेके ॥१३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,401: / Line 7,311: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V15">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V15_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V15">
 <p>संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति ।</p>
 <p>'उच्यते निष्फलत्वेन यदत्यल्पफलं भवेत्''। इति च ।</p>
 <p>अतोऽल्पफलत्त्वावधारणार्थं च पुनर्वचनम् ॥ १४,१५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,416: / Line 7,329: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V16">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V16_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V16">
 <p>अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः ।</p>
 <p>'अहङ्कारात्तु संसारो भवेज्जीवस्य न स्वतः ।</p>
 <p>कुतश्चिदानन्दतनोः स्वरूपेच्छायुतस्य सः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ १६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,430: / Line 7,346: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V17">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V17_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V17">
 <p>देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः ।</p>
 <p>'संसारयुग् यो ब्रह्माऽपि सर्वजीवेश्वरेश्वरः ।</p>
 <p>विष्ण्वधीनः सदा ज्ञानी किमुतान्येऽल्पचित्तिनः''॥ इति सत्तत्त्वे ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,444: / Line 7,363: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V18">
 <p>अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,457: / Line 7,379: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V19">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V19_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V19">
 <p>केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,470: / Line 7,395: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V20">
 <p>हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव ।</p>
@@ Line 6,489: / Line 7,415: @@
 <p>महाफलं स्यात् स्वर्णं तु स्वतन्त्रं विक्रियोपगम् ।</p>
 <p>तद्वत् स्वतन्त्रो भगवान् प्रवृत्तावन्यदन्यथा''॥ इति च ॥ २० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,500: / Line 7,428: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V21">
 <p>मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥</p>
@@ Line 6,505: / Line 7,434: @@
 <p>'स्वातन्त्र्यमेव सत्यत्वं विष्णोरन्यस्य सत्यता ।</p>
 <p>प्रवाहतः सदाऽस्तित्वं पुंप्रकृत्योः सदाऽस्तिता''॥ इति वस्तुतत्वे ॥ २१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,515: / Line 7,446: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V22">
 <p>मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते ।</p>
@@ Line 6,521: / Line 7,453: @@
 <p>'जगतो नास्तिता सैव या पराधीनता सदा ।</p>
 <p>अभावस्तु कुतस्तस्य यद्विभातीह सर्वदा''॥ इति प्राकाश्ये ॥ २२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,531: / Line 7,465: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V23_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V23">
 <p>'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता ।</p>
 <p>यथाऽशक्तस्तु पुत्रादिरसन्नित्युच्यते जनैः''॥ इति विवेके ॥</p>
 <p>अतो ब्रह्मण एव विभाति । द्वितीयं ब्रह्म प्रकृतिः । आत्मा जीवः प्रकृतीन्द्रियविषयजीवादिविचित्रं जगद्ब्रह्मत एव विभातीत्यर्थः ॥ २३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,545: / Line 7,482: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V25_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V25">
 <p>'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी ।</p>
@@ Line 6,553: / Line 7,491: @@
 <p>'न देहो नेन्द्रियप्राणमनोबुद्ध्यहमादयः ।</p>
 <p>विष्णुश्चिदानन्दतनुः स हि जीवाधिपः सदा''॥ इति सत्तत्त्वे ॥२५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,579: / Line 7,519: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V28">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V28_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V28">
 <p>भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् ।</p>
@@ Line 6,584: / Line 7,525: @@
 <p>विशेषो विद्यते विष्णोस्तथापि तु समाहिते ॥</p>
 <p>प्रीतो भवति वै नित्यं सर्वधर्मकृतोऽपि च''॥ इति पाद्मे ॥ २६-२८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,594: / Line 7,537: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V32">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V32_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V32">
 <p>आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,606: / Line 7,552: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V33">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V33_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V33">
 <p>'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा ।</p>
@@ Line 6,616: / Line 7,563: @@
 <p>'उत्थितो नैव जाग्रत्त्वं क्वचित् स्वप्नस्य पश्यति ।</p>
 <p>स्वातन्त्र्यमेवं जगतो ज्ञानवान् नैव पश्यति''॥ इति विवेके ॥३३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,626: / Line 7,575: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V34">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V34_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V34">
 <p>भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् ।</p>
 <p>'अन्यैर्ज्ञातेऽपि वाऽज्ञाते न विशेषो हरेः क्वचित् ।</p>
 <p>तेषामेव विशेषः स्यादज्ञानापगमेन तु''॥ इति च ॥ ३४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,640: / Line 7,592: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V36">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V36_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V36">
 <p>'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।</p>
 <p>अद्वितीयो महाविष्णुः पूर्णत्वात्पुरुषः स्मृतः''इति च ॥ ३६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,654: / Line 7,609: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V37">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V37_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V37">
 <p>'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् ।</p>
 <p>यत्परात्माश्रयान् जीवान् निश्चयेन न पश्यति''॥ इति तन्त्रभागवते ।</p>
 <p>अचलमिति क्रियाविशेषणम् ॥ ३७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,671: / Line 7,629: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S28_V38">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S28_V38_B1" data-verse="BTN_C11_S28_V38">
 <p>अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः ।</p>
@@ Line 6,676: / Line 7,635: @@
 <p>वदन्ति पण्डितास्त्वद्धा जगदाहुरबाधितम् ।</p>
 <p>प्रवाहरूपेण सदा विष्णोरिच्छावशे स्थितम्''॥ इति च ॥ ३८ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,683: / Line 7,646: @@
 <p class="adhyaya-trans">एकोनत्रिंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S29">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S29_V07" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,691: / Line 7,655: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V07">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V07_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V07">
 <p>'आत्मान्तरात्मा परमात्मेति मूर्तित्रयं हरेः ।</p>
 <p>जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तीनां सृष्ट्यादेश्च प्रवर्तकम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,705: / Line 7,672: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V11">
 <p>पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,734: / Line 7,704: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V14">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V14_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V14">
 <p>'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः ।</p>
 <p>अनेन सर्वभूतानामादित्ये तद्गतात्मना''॥ इति च ॥ १२-१४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,748: / Line 7,721: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V18">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V18_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V18">
 <p>'ब्रह्मणाऽऽत्तमिदं सर्वं यत्किञ्चित्सचराचरम् ।</p>
 <p>इति पश्येत यो विद्वान् स हि ब्रह्मात्मविन्मतः''॥ इति ब्राह्मे ॥ १८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,762: / Line 7,738: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V21">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V21_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V21">
 <p>'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,777: / Line 7,756: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S29_V22">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S29_V22_B1" data-verse="BTN_C11_S29_V22">
 <p>'एकदा ज्ञातरूपेण यन्न तिष्ठति सर्वदा ।</p>
 <p>चञ्चलत्वात् सत्यमपि ह्यनृतं जगदुच्यते''इति च ॥</p>
 <p>'सर्वदैकप्रकारत्वात् सत्यं ब्रह्म सदोच्यते''इति च ॥ २२ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,788: / Line 7,772: @@
 <p class="adhyaya-trans">त्रिंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S30">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S30_V01" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,805: / Line 7,790: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S30_V02">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S30_V02_B1" data-verse="BTN_C11_S30_V02">
 <p>तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,819: / Line 7,807: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S30_V03">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S30_V03_B1" data-verse="BTN_C11_S30_V03">
 <p>कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,828: / Line 7,821: @@
 <p class="adhyaya-trans">एकत्रिंशोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C11_S31">
 <div class="verse" id="BTN_C11_S31_V06" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,837: / Line 7,831: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V06">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V06_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V06">
 <p>आग्नेय्या धारणया स्वतनुमदग्ध्वा स्वकं धामाविशत् ।</p>
@@ Line 6,844: / Line 7,839: @@
 <p>नृत्यते प्रलये देवः स्वयं कृष्णादिरूपवान् ॥</p>
 <p>अदग्ध्वैव तनुं याति नित्यानन्दस्वरूपतः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,854: / Line 7,851: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V11">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V11_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V11">
 <p>तनुभृद्वज्जननवदप्ययवच्च ईहा तनुभृज्जननाप्ययेहा ।</p>
@@ Line 6,860: / Line 7,858: @@
 <p>'अजातो जातवद्विष्णुरमृतो मृतवत् तथा ।</p>
 <p>मायया दर्शयेन्नित्यमज्ञानां मोहनाय च''॥ इति ब्राह्मे ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,870: / Line 7,870: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V13">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V13_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V13">
 <p>शेषितं वपुर्बलभद्रादीनाम् ।</p>
@@ Line 6,881: / Line 7,882: @@
 <p>अस्वातन्त्र्यं च वेदादावुक्तवद् भासते विभोः ।</p>
 <p>क्वचित्क्वचिद् विमोहाय दैत्यादीनां दुरात्मनाम् ॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ १३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,896: / Line 7,899: @@
 <div class="gr-author-note">॥ एकादशस्कन्धः समाप्तः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C11_S31_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C11_S31_V20_B1" data-verse="BTN_C11_S31_V20">
 <p>'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा ।</p>
 <p>न तु देहवियोगोऽस्ति तयोः शुद्धचिदात्मनोः''॥ इति च ॥ २० ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,907: / Line 7,915: @@
 <p class="adhyaya-trans">चतुर्थोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C12_S04">
 <div class="verse" id="BTN_C12_S04_V20" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,915: / Line 7,924: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V20">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V20_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V20">
 <p>न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,928: / Line 7,940: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V25">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V25_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V25">
 <p>'प्रत्येकं विष्णुरूपाणां भ्रान्तिमात्रा भिदा मता ।</p>
@@ Line 6,933: / Line 7,946: @@
 <p>यथाऽऽकाशघटौ नित्यं भिन्नावेव परस्परम् ।</p>
 <p>एवमीशो जगच्चैव भिन्नावेव परस्परम्''॥ इति च ॥ २५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,944: / Line 7,959: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V27">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V27_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V27">
 <p>'अवयव्यवयवाभेदात् कोट्यंशो भेद ईरितः ।</p>
@@ Line 6,949: / Line 7,965: @@
 <p>अवयव्यवयवानां च कार्यकारणवस्तुनाम् ।</p>
 <p>एक एव नियन्ताऽसौ हरिर्नारायणः परः''॥ इति च ॥ २७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,962: / Line 7,980: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S04_V30">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S04_V30_B1" data-verse="BTN_C12_S04_V30">
 <p>'महाकाशो बहिस्थश्च घटाद्यन्तःस्थ एव च ।</p>
@@ Line 6,971: / Line 7,990: @@
 <p>तद्वद्देवादयः सर्वे जीवा मुक्त्युपयोगिनः ।</p>
 <p>तमोगाश्चैव ये सर्वे घटरूपखवन्नराः''॥ इति तत्त्वसंहितायाम् ॥३०॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 6,978: / Line 8,001: @@
 <p class="adhyaya-trans">पञ्चमोऽध्यायः</p>
 </div>
+<div class="section" id="BTN_C12_S05">
 <div class="verse" id="BTN_C12_S05_V22" type="shloka" data-doc="BTN">
 <div class="verse-text">
@@ Line 6,996: / Line 8,020: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BTN_C12_S05_V23">
 <div class="bhashya" id="BTN_C12_S05_V23_B1" data-verse="BTN_C12_S05_V23">
 <p>'स्वसन्तानोद्भवं कीर्त्या योजयन् जनमेजयम् ।</p>
@@ Line 7,003: / Line 8,028: @@
 <p>तस्माद्विष्णोरशक्यं न भूतभव्यभवत्स्वपि ॥</p>
 <p>न चानिष्टं गुणैरेष पूर्णो नारायणः सदा''॥ इति वामने ॥ २२-२३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 7,017: / Line 8,044: @@
 <div class="gr-author-note">॥ द्वादशः स्कन्धः समाप्तः ॥</div>
+</div>
 [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]