Anuvyakhyana: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 10: | Line 10: | ||
<span id="gr-C1-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | <span id="gr-C1-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | ||
=== प्रथमः पादः === | === प्रथमः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I01" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I01" data-block-id="AV_C01_S01_I01" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
नारायणं निखिलपूर्णगुणैकदेहं निर्दोषमाप्यतममप्यखिलैः सुवाक्यैः । | |||
अस्योद्भवादिदमशेषविशेषतोऽपि वन्द्यं सदा प्रियतमं मम सन्नमामि ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I02" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I02" data-block-id="AV_C01_S01_I02" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
तमेव शास्त्रं प्रभवं प्रणम्य जगद्गुरूणां गुरुमञ्जसैव । | |||
विशेषतो मे परमाख्यविद्याव्याख्यां करोम्यन्वपि चाहमेव ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I03" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I03" data-block-id="AV_C01_S01_I03" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
प्रादुर्भूतो हरिर्व्यासो विरिञ्चभवपूर्वकैः । | |||
अर्थितः परविद्याख्यं चक्रे शास्त्रमनुत्तमम् ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I04" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I04" data-block-id="AV_C01_S01_I04" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
गुरुर्गुरूणां प्रभवः शास्त्राणां बादरायणः । | |||
यतस्तदुदितं मानमजादिभ्यस्तदर्थतः ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I05" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I05" data-block-id="AV_C01_S01_I05" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
वक्तृश्रोतृप्रसक्तीनां यदाप्तिरनुकूलता । | |||
आप्तवाक्यतया तेन श्रुतिमूलतया तथा ॥5॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I06" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I06" data-block-id="AV_C01_S01_I06" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
युक्तिमूलतया चैव प्रामाण्यं त्रिविधं महत् । | |||
दृश्यते ब्रह्मसूत्राणामेकधाऽन्यत्र सर्वशः ॥6॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I07" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I07" data-block-id="AV_C01_S01_I07" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
अतो नैतादृशं किञ्चित् प्रमाणतममिष्यते । | |||
स्वयङ्कृताऽपि तद्य्वाख्या क्रियते स्पष्टतार्थतः ॥7॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S01_I08" data-verse="AV_C01_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S01_I08" data-block-id="AV_C01_S01_I08" data-verse="AV_C01_S01"> | ||
तत्र ताराथमूलत्वं सर्वशास्त्रस्य चेष्यते । | |||
सर्वत्रानुगतत्वेन पृथगोङ्क्रियतेऽखिलैः ॥8॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="जिज्ञासाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">जिज्ञासाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="जिज्ञासाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A001"></span><h4 class="gr-section-head">जिज्ञासाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 772: | Line 772: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="जन्माधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">जन्माधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="जन्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A002"></span><h4 class="gr-section-head">जन्माधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 981: | Line 981: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 1,063: | Line 1,063: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समन्वयाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">समन्वयाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समन्वयाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">समन्वयाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 1,082: | Line 1,082: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ईक्षत्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">ईक्षत्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ईक्षत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A005"></span><h4 class="gr-section-head">ईक्षत्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 1,388: | Line 1,388: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आनन्दमयाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">आनन्दमयाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आनन्दमयाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A006"></span><h4 class="gr-section-head">आनन्दमयाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,189: | Line 2,189: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तस्थत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तस्थत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तस्थत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तस्थत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,209: | Line 2,209: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A008"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,238: | Line 2,238: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्राणाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">प्राणाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्राणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A009"></span><h4 class="gr-section-head">प्राणाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,257: | Line 2,257: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गायत्र्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">गायत्र्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गायत्र्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A011"></span><h4 class="gr-section-head">गायत्र्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,277: | Line 2,277: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S01_A012" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तिमप्राणाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तिमप्राणाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S01_A012" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तिमप्राणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S01_A012"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तिमप्राणाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,354: | Line 2,354: | ||
<span id="gr-C1-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | <span id="gr-C1-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | ||
=== द्वितीयः पादः === | === द्वितीयः पादः === | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वगतत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वगतत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वगतत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S02_A001"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वगतत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,392: | Line 2,392: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S02_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अत्तृत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अत्तृत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S02_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अत्तृत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S02_A002"></span><h4 class="gr-section-head">अत्तृत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,438: | Line 2,438: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S02_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गुहाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">गुहाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S02_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गुहाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S02_A003"></span><h4 class="gr-section-head">गुहाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,449: | Line 2,449: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S02_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तरधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तरधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S02_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तरधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S02_A004"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तरधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,495: | Line 2,495: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S02_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तर्याम्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तर्याम्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S02_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तर्याम्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S02_A005"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तर्याम्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,522: | Line 2,522: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S02_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अदृश्यत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अदृश्यत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S02_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अदृश्यत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S02_A006"></span><h4 class="gr-section-head">अदृश्यत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,644: | Line 2,644: | ||
<span id="gr-C1-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | <span id="gr-C1-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | ||
=== तृतीयः पादः === | === तृतीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C01_S03_I01" data-verse="AV_C01_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C01_S03_I01" data-block-id="AV_C01_S03_I01" data-verse="AV_C01_S03"> | ||
तत्रान्यत्र प्रसिद्धानां(तत्रान्यत्र च सिद्धानां) लिङ्गानाम्नां पुनर्हरिः । | |||
विशेषान्मुख्यतो वृत्तिं स्वस्मिन्नेवात्र वक्त्यजः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="द्युभ्वाद्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">द्युभ्वाद्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="द्युभ्वाद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S03_A001"></span><h4 class="gr-section-head">द्युभ्वाद्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,660: | Line 2,660: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S03_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="द्युभ्वाद्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">द्युभ्वाद्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S03_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="द्युभ्वाद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S03_A002"></span><h4 class="gr-section-head">द्युभ्वाद्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,670: | Line 2,670: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S03_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अक्षराधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अक्षराधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S03_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अक्षराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S03_A003"></span><h4 class="gr-section-head">अक्षराधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,708: | Line 2,708: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S03_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वामनाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">वामनाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S03_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वामनाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S03_A007"></span><h4 class="gr-section-head">वामनाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,782: | Line 2,782: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S03_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="देवताधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">देवताधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S03_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="देवताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S03_A008"></span><h4 class="gr-section-head">देवताधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,833: | Line 2,833: | ||
<span id="gr-C1-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | <span id="gr-C1-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | ||
=== चतुर्थः पादः === | === चतुर्थः पादः === | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S04_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="।आनुमानिकाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">।आनुमानिकाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S04_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="।आनुमानिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S04_A001"></span><h4 class="gr-section-head">।आनुमानिकाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 2,941: | Line 2,941: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S04_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S04_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S04_A002"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 3,032: | Line 3,032: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C01_S04_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्रकृत्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">प्रकृत्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C01_S04_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्रकृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C01_S04_A006"></span><h4 class="gr-section-head">प्रकृत्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,003: | Line 4,003: | ||
<span id="gr-C2-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | <span id="gr-C2-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | ||
=== प्रथमः पादः === | === प्रथमः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S01_I01" data-verse="AV_C02_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S01_I01" data-block-id="AV_C02_S01_I01" data-verse="AV_C02_S01"> | ||
उक्तः समन्वयः साक्षादविरोधोऽत्र साध्यते । | |||
चतुर्विधस्य तस्यादौ यौक्तः तत्रापि च स्मृतेः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S01_I02" data-verse="AV_C02_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S01_I02" data-block-id="AV_C02_S01_I02" data-verse="AV_C02_S01"> | ||
तस्याश्चतुःस्वरूपत्वात् प्रत्येकं चतुरात्मकाः । | |||
पादाः सर्वे तदंशाश्च मूर्तीनां वर्णमागमात् ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S01_I03" data-verse="AV_C02_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S01_I03" data-block-id="AV_C02_S01_I03" data-verse="AV_C02_S01"> | ||
आप्तता समतादृष्टिश्रुतिसाम्यबलोद्भवाः(बलाद्भवाः) । | |||
सर्वानुसारो लघुता विशेषादर्शनाफले ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S01_I04" data-verse="AV_C02_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S01_I04" data-block-id="AV_C02_S01_I04" data-verse="AV_C02_S01"> | ||
इष्टासिद्धिश्च नियमः पूर्वपक्षेषु युक्तयः । | |||
एता एव त्वतिबलाः सिद्धान्तस्य नियामकाः ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्मृत्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">स्मृत्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्मृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A001"></span><h4 class="gr-section-head">स्मृत्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,105: | Line 4,105: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="न विलक्षणत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">न विलक्षणत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="न विलक्षणत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A002"></span><h4 class="gr-section-head">न विलक्षणत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,556: | Line 4,556: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभिमान्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अभिमान्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभिमान्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">अभिमान्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,611: | Line 4,611: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,783: | Line 4,783: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="भोक्त्रधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">भोक्त्रधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="भोक्त्रधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A005"></span><h4 class="gr-section-head">भोक्त्रधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,819: | Line 4,819: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आरम्भणाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">आरम्भणाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आरम्भणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A006"></span><h4 class="gr-section-head">आरम्भणाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,884: | Line 4,884: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इतरव्यपदेशाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">इतरव्यपदेशाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इतरव्यपदेशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">इतरव्यपदेशाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,939: | Line 4,939: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="शब्दमूलत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">शब्दमूलत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="शब्दमूलत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A008"></span><h4 class="gr-section-head">शब्दमूलत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 4,975: | Line 4,975: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="न प्रयोजनाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">न प्रयोजनाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="न प्रयोजनाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A009"></span><h4 class="gr-section-head">न प्रयोजनाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,056: | Line 5,056: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A010"></span><h4 class="gr-section-head">वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,074: | Line 5,074: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S01_A011"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,105: | Line 5,105: | ||
<span id="gr-C2-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | <span id="gr-C2-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | ||
=== द्वितीयः पादः === | === द्वितीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I01" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I01" data-block-id="AV_C02_S02_I01" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
स्मृतियुक्तिश्रुतिगुणयुक्तयो बहुयुक्तयः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I02" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I02" data-block-id="AV_C02_S02_I02" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
एवं चतुर्विधा नैव विरुद्ध्यन्तेऽन्वयं प्रति । | |||
इति प्रथमपादेन निर्णीतेऽप्यभियोगतः ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I03" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I03" data-block-id="AV_C02_S02_I03" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
दर्शनानां प्रवृत्तत्वान्मन्द आशङ्कते पुनः । | |||
अनादिकालतो वृत्ताः समया हि प्रवाहतः ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I04" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I04" data-block-id="AV_C02_S02_I04" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
न चोच्छेदोऽस्ति कस्यापि समयस्येत्यतो विभुः । | |||
भ्रान्तिमूलत्वमेतेषां पृथग्दर्शयति स्फुटम् ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I05" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I05" data-block-id="AV_C02_S02_I05" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
तर्कैर्दृढमतमैरेव वाक्यैश्चागमवादिनाम् । | |||
दौर्लभ्याच्छुद्धबुद्धीनां बाहुल्यादल्पवेदिनाम् ॥5॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I06" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I06" data-block-id="AV_C02_S02_I06" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
तामसत्वाच्च लोकस्य मिथ्याज्ञानप्रसक्तितः । | |||
विद्वेषात् परमे तत्त्वे तत्त्ववेदिषु चानिशम् ॥6॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I07" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I07" data-block-id="AV_C02_S02_I07" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
अनादिवासनायोगादसुराणां बहुत्वतः । | |||
दुराग्रहगृहीतत्वाद्वर्तन्ते समयाः सदा ॥7॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I08" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I08" data-block-id="AV_C02_S02_I08" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
तथापि शुद्धबुद्धीनामीशानुग्रहयोगिनाम् । | |||
सुयुक्तयस्तमो हन्युरागमानुगताः सदा ॥8॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S02_I09" data-verse="AV_C02_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S02_I09" data-block-id="AV_C02_S02_I09" data-verse="AV_C02_S02"> | ||
इति विद्यापतिः सम्यक्समयानां निराकृतिम् । | |||
चकार निजभक्तानां बुद्धिशाणत्वसिद्धये ॥9॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="रचनानुपपत्त्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">रचनानुपपत्त्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="रचनानुपपत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A001"></span><h4 class="gr-section-head">रचनानुपपत्त्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,357: | Line 5,357: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यत्राभावाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यत्राभावाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यत्राभावाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A002"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यत्राभावाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,438: | Line 5,438: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभ्युपगमाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अभ्युपगमाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभ्युपगमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A003"></span><h4 class="gr-section-head">अभ्युपगमाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,501: | Line 5,501: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुरुषाश्माधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">पुरुषाश्माधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुरुषाश्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A004"></span><h4 class="gr-section-head">पुरुषाश्माधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,529: | Line 5,529: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यथानुमित्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यथानुमित्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यथानुमित्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A005"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यथानुमित्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 5,575: | Line 5,575: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैशेषिकाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">वैशेषिकाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैशेषिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A006"></span><h4 class="gr-section-head">वैशेषिकाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 6,719: | Line 6,719: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समुदायाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">समुदायाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समुदायाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A007"></span><h4 class="gr-section-head">समुदायाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 7,009: | Line 7,009: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A008"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 7,308: | Line 7,308: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनुपलब्ध्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अनुपलब्ध्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनुपलब्ध्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A009"></span><h4 class="gr-section-head">अनुपलब्ध्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 7,346: | Line 7,346: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नैकस्मिन्नधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">नैकस्मिन्नधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नैकस्मिन्नधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A010"></span><h4 class="gr-section-head">नैकस्मिन्नधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 7,509: | Line 7,509: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पत्युरधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">पत्युरधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पत्युरधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A011"></span><h4 class="gr-section-head">पत्युरधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 7,744: | Line 7,744: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S02_A012" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उत्पत्त्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">उत्पत्त्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S02_A012" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उत्पत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S02_A012"></span><h4 class="gr-section-head">उत्पत्त्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 7,975: | Line 7,975: | ||
<span id="gr-C2-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | <span id="gr-C2-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | ||
=== तृतीयः पादः === | === तृतीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I01" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I01" data-block-id="AV_C02_S03_I01" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
अथाशेषसमाम्नायविरोधापाकृतिं प्रभुः । | |||
करिष्यन् अधिदैवाधिभूतजीवपरात्मनाम् ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I02" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I02" data-block-id="AV_C02_S03_I02" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
स्वरूपनिर्णयायैव वचनानां परस्परम् । | |||
पादेनानेनाविरोधं दर्शयत्यमितद्युतिः ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I03" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I03" data-block-id="AV_C02_S03_I03" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
अनुभूतियुक्तिबहुवाग्वैलोम्यं च ततोऽधिकम् । | |||
एतत्सर्वं सतः साम्यं द्वारवैयर्थ्यमेव च ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I04" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I04" data-block-id="AV_C02_S03_I04" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
दृष्टयुक्त्यनुसारित्वमुक्तान्यार्थाविरोधतः । | |||
प्रसिद्धनामस्वीकारे बहुवाक्यानुवर्तिता ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I05" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I05" data-block-id="AV_C02_S03_I05" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
लोकदृष्टानुसारित्वं जीवसाम्यमनादिता । | |||
तत्र तत्र परिज्ञानं गुणसाम्यश्रुती तथा ॥5॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I06" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I06" data-block-id="AV_C02_S03_I06" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
उत्पत्तिमत्वं स्वगुणाननुभूत्यल्पकल्पने । | |||
नानाश्रुतिश्च वैचित्र्यं युक्तयः पूर्वपक्षगाः ॥6॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I07" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I07" data-block-id="AV_C02_S03_I07" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
व्यवस्थानुपपत्तिश्च स्वातन्त्र्यमनुसारिता । | |||
मुख्यता शक्तिमत्त्वं च वैरूप्यं सर्वसङ्ग्रहः ॥7॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I08" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I08" data-block-id="AV_C02_S03_I08" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
गत्यादिरीशशक्तिश्च सर्वमानविरोधिता । | |||
अभीष्टासिद्धिसुव्यक्ती शास्त्रसिद्धिर्विपर्ययः ॥8॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S03_I09" data-verse="AV_C02_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S03_I09" data-block-id="AV_C02_S03_I09" data-verse="AV_C02_S03"> | ||
विशेषकारणं चेति सिद्धान्तस्यैव साधिकाः । | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वियदधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">वियदधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वियदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S03_A001"></span><h4 class="gr-section-head">वियदधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 8,119: | Line 8,119: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S03_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मातरिश्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">मातरिश्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S03_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मातरिश्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S03_A002"></span><h4 class="gr-section-head">मातरिश्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 8,166: | Line 8,166: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S03_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असम्भवाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">असम्भवाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S03_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असम्भवाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S03_A003"></span><h4 class="gr-section-head">असम्भवाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 8,184: | Line 8,184: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S03_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="व्यतिरेकाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">व्यतिरेकाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S03_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="व्यतिरेकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S03_A013"></span><h4 class="gr-section-head">व्यतिरेकाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 8,212: | Line 8,212: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S03_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पृथगधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">पृथगधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S03_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पृथगधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S03_A014"></span><h4 class="gr-section-head">पृथगधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 8,699: | Line 8,699: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C02_S03_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अंशाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अंशाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C02_S03_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अंशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C02_S03_A018"></span><h4 class="gr-section-head">अंशाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 8,911: | Line 8,911: | ||
<span id="gr-C2-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | <span id="gr-C2-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | ||
=== चतुर्थः पादः === | === चतुर्थः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S04_I01" data-verse="AV_C02_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S04_I01" data-block-id="AV_C02_S04_I01" data-verse="AV_C02_S04"> | ||
श्रुत्यर्थः श्रुतियुक्तिभ्यां विरुद्ध इव दृश्यते । | |||
यत्र तन्निर्णयं देवः सुविशिष्टोपपत्तिभिः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S04_I02" data-verse="AV_C02_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S04_I02" data-block-id="AV_C02_S04_I02" data-verse="AV_C02_S04"> | ||
करोत्यनेन पादेन तत्र स्पष्टार्थवच्छ्रुतिः । | |||
विशेषश्रुतिवैरूप्यं माहात्म्यं व्यक्तसद्गुणाः ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C02_S04_I03" data-verse="AV_C02_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C02_S04_I03" data-block-id="AV_C02_S04_I03" data-verse="AV_C02_S04"> | ||
दृष्टायुक्तिः समानत्वं कर्तृशक्तिर्विमिश्रिता । | |||
युक्तयः पूर्वपक्षेषु सुनिर्णीतास्तु तादृशाः ॥ | |||
युक्तयो निर्णयस्यैव स्वयं भगवतोदिताः ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
| Line 8,933: | Line 8,933: | ||
<span id="gr-C3-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | <span id="gr-C3-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | ||
=== प्रथमः पादः === | === प्रथमः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S01_I01" data-verse="AV_C03_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S01_I01" data-block-id="AV_C03_S01_I01" data-verse="AV_C03_S01"> | ||
स्वाभाविकान्यथानामसहभावान्ययोक्तयः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S01_I02" data-verse="AV_C03_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S01_I02" data-block-id="AV_C03_S01_I02" data-verse="AV_C03_S01"> | ||
अविशेषविशेषौ च सहभाIो विमिश्रता । | |||
विरुद्धोक्तिः सहस्थानं वैयर्थ्यं चान्यथागतिः ॥ 2 ॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S01_I03" data-verse="AV_C03_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S01_I03" data-block-id="AV_C03_S01_I03" data-verse="AV_C03_S01"> | ||
युक्तयः पूर्वपक्षस्य गुणाधिक्यर्थतो भवौ । | |||
उपपत्तिद्विरूपत्वमाधिक्यमनुरूपता ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S01_I04" data-verse="AV_C03_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S01_I04" data-block-id="AV_C03_S01_I04" data-verse="AV_C03_S01"> | ||
योग्यता बलवत्त्वं च विभागः कारणाभवः । | |||
क्लृप्तिरन्या गतिश्चैव सिद्धान्तस्यैव साधकाः ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S01_I05" data-verse="AV_C03_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S01_I05" data-block-id="AV_C03_S01_I05" data-verse="AV_C03_S01"> | ||
बीजपूरुषयोनीनां सङ्गातिनियमोज्झितिम् । | |||
अथशब्देन भगवानाह कारणतश्च ताम् ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
| Line 8,961: | Line 8,961: | ||
<span id="gr-C3-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | <span id="gr-C3-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | ||
=== द्वितीयः पादः === | === द्वितीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S02_I01" data-verse="AV_C03_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S02_I01" data-block-id="AV_C03_S02_I01" data-verse="AV_C03_S02"> | ||
पश्चाददृष्ट्यविज्ञानकालदुःखपृथग्भवाः । | |||
स्थानभेदो विरुद्धत्वं न्यायसाम्यं स्वतो भवः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S02_I02" data-verse="AV_C03_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S02_I02" data-block-id="AV_C03_S02_I02" data-verse="AV_C03_S02"> | ||
गुणसाम्यमयोगश्च तर्कबाधो विलोमता । | |||
नानाभावः प्रलोभश्च युक्तयः पूर्वपक्षगाः ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S02_I03" data-verse="AV_C03_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S02_I03" data-block-id="AV_C03_S02_I03" data-verse="AV_C03_S02"> | ||
अशक्यकर्तृताशक्तिः स्वतोऽबोधस्तदेव च । | |||
अमानक्लृप्तिसन्मानव्यवस्थात्यल्पताभवाः ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S02_I04" data-verse="AV_C03_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S02_I04" data-block-id="AV_C03_S02_I04" data-verse="AV_C03_S02"> | ||
विशेषदृष्टिवाक्ये च पुंशक्तिः सुनिर्दशनम् । | |||
अलौकिकत्वमाधिक्यं स्वातन्त्र्यं निर्णयप्रमाः ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सन्ध्याधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">सन्ध्याधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सन्ध्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A001"></span><h4 class="gr-section-head">सन्ध्याधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 9,901: | Line 9,901: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="देहयोगाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">देहयोगाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="देहयोगाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A003"></span><h4 class="gr-section-head">देहयोगाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 9,912: | Line 9,912: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सम्पत्त्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">सम्पत्त्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सम्पत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A007"></span><h4 class="gr-section-head">सम्पत्त्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 9,923: | Line 9,923: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नस्थानतोऽप्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">नस्थानतोऽप्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नस्थानतोऽप्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A008"></span><h4 class="gr-section-head">नस्थानतोऽप्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,033: | Line 10,033: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उपमाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">उपमाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उपमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A010"></span><h4 class="gr-section-head">उपमाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,421: | Line 10,421: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्थानविशेषाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">स्थानविशेषाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्थानविशेषाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">स्थानविशेषाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,457: | Line 10,457: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पालकत्वाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">पालकत्वाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पालकत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">पालकत्वाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,476: | Line 10,476: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अव्यक्ताधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अव्यक्ताधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अव्यक्ताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">अव्यक्ताधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,486: | Line 10,486: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उभयव्यपदेशाधिकरणम् (अहिकुण्डलाधिकरणम्)"></span><h4 class="gr-section-head">उभयव्यपदेशाधिकरणम् (अहिकुण्डलाधिकरणम्)</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उभयव्यपदेशाधिकरणम् (अहिकुण्डलाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">उभयव्यपदेशाधिकरणम् (अहिकुण्डलाधिकरणम्)</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,865: | Line 10,865: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="परानन्दाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">परानन्दाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="परानन्दाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">परानन्दाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,911: | Line 10,911: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S02_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="फलाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">फलाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S02_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="फलाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S02_A020"></span><h4 class="gr-section-head">फलाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 10,997: | Line 10,997: | ||
<span id="gr-C3-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | <span id="gr-C3-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | ||
=== तृतीयः पादः === | === तृतीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I1" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I1" data-block-id="AV_C03_S03_I1" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
वैराग्यतो भक्तिदार्ढ्यं तेनोपासा यदा भवेत् । | |||
आपरोक्ष्यं भवेत् विष्णोरिति पादक्रमो भवेत् ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I2" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I2" data-block-id="AV_C03_S03_I2" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
युक्तितो ज्ञातवेदार्थो निरस्य समयान् परान् । | |||
परस्परविरोधं(धे) च प्रणुद्याशेषवाक्यगम् ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I3" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I3" data-block-id="AV_C03_S03_I3" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अध्यात्मप्रवणो भूत्वा तस्य सन्निहितत्वतः । | |||
बहुयुक्तिविरोधानां भानात् तत्सहितश्रुतेः ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I4" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I4" data-block-id="AV_C03_S03_I4" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
विरोधं च निराकृत्य श्रुतीनां प्राणतत्वगान् । | |||
परिहृत्य विरोधांश्च तत्प्रसादानुरञ्जितः ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I5" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I5" data-block-id="AV_C03_S03_I5" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
देहकर्तृत्वमीशस्य ज्ञात्वा तत्पितृतास्मृतेः । | |||
विशेषस्नेहमापाद्य सर्वकर्तृत्वतोऽधिकम् ॥5॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I6" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I6" data-block-id="AV_C03_S03_I6" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
निष्पाद्य बहुमानं च तदन्यत्रातिदुःखतः । | |||
उत्पाद्याधिकवैराग्यं तद्गुणाधिक्यवेदनात् ॥6॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I7" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I7" data-block-id="AV_C03_S03_I7" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
सर्वस्य तद्वशत्वाच्च दार्ढ्यं भक्तेरवाप्य च । | |||
यतेतोपासनायैव विशिष्टाचार्यसम्पदा ॥7॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I8" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I8" data-block-id="AV_C03_S03_I8" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
कर्तव्या ब्रह्मजिज्ञासेत्युक्ते किमिति संशये । | |||
अत इत्युदितेऽप्यस्य विशेषानुक्तितः पुनः ॥8॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I9" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I9" data-block-id="AV_C03_S03_I9" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
सृष्टिबन्धनमोक्षादिकर्तृत्वस्य श्रुतत्वतः । | |||
यतो मोक्षादिदाताऽसावतो जिज्ञास्य एव वः ॥9॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I10" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I10" data-block-id="AV_C03_S03_I10" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
इत्याह तत्परं ब्रह्म व्यासाख्यं ज्ञानरश्मिमत् । | |||
येनैव बन्धमोक्षः स्यात् स च जिज्ञासया गतः ॥10॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I11" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I11" data-block-id="AV_C03_S03_I11" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
सुप्रसन्नो भवेदीशो जिज्ञासाऽतोऽस्य मुक्तिदा । | |||
मोक्षादिदत्वमीशस्य कथमेवावगम्यते ॥11॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I12" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I12" data-block-id="AV_C03_S03_I12" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
इति चेच्छास्त्रयोनित्वात् शास्त्रगम्यो हि मोक्षदः । | |||
प्रत्यक्षावसितेभ्यः स्याद्यदि मोक्षः कथञ्चन ॥12॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I13" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I13" data-block-id="AV_C03_S03_I13" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
किमित्यनादिसंसारमग्नाः सर्वा इमाः प्रजाः । | |||
यस्मान्नियमतो दुःखहानिः प्रत्यक्षतो भवेत् ॥13॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I14" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I14" data-block-id="AV_C03_S03_I14" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
धावन्त्येव तमुद्दिश्य राजाद्यमखिलाः प्रजाः । | |||
अनुमागम्यतो मोक्षो यदि स्यादनुमैव हि ॥14॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I15" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I15" data-block-id="AV_C03_S03_I15" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
दृष्टपूरुषवन्मोक्षदातृतां विनिवारयेत् । | |||
तच्छास्त्रगम्य एवैको मोक्षदो भवति ध्रुवम् ॥15॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I16" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I16" data-block-id="AV_C03_S03_I16" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
शास्त्रगम्यश्च नान्योऽस्ति मोक्षदत्वेन केशवात् । | |||
मोक्षदो हि स्वतन्त्रः स्यात् परतन्त्रः स्वयं सृतौ ॥16॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I17" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I17" data-block-id="AV_C03_S03_I17" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
वर्तमानः कथं शक्तः परमोक्षाय केवलम् । | |||
अन्याश्रयेण यद्येष दद्यान्मोक्षं स एव हि ॥17॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I18" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I18" data-block-id="AV_C03_S03_I18" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
तेन नानुसृतो मोक्षं न दद्यादन्यवाक्यतः । | |||
अतस्तदर्थमपि स ज्ञेयो विष्णुर्मुमुक्षुभिः ॥18॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I19" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I19" data-block-id="AV_C03_S03_I19" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
‘यमेवैष’ इति श्रुत्या ‘तमेवे’ति च सादरम् । | |||
शास्त्रयोनित्वमस्यैव ज्ञायते वेदवादिभिः ॥19॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I20" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I20" data-block-id="AV_C03_S03_I20" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
‘य एनं विदुरमृता’ इत्युक्तस्तु समुद्रगः । | |||
‘तदेव ब्रह्म परममि’ति श्रुत्यावधारितः ॥20॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I21" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I21" data-block-id="AV_C03_S03_I21" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
‘यतः प्रसूते’ति ततः सृष्टिमाह ततो हरिः । | |||
शास्त्रयोनिर्न चान्योऽस्ति मुख्यतस्त्विति गम्यते ॥21॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I22" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I22" data-block-id="AV_C03_S03_I22" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
शास्त्रयोनित्वमेतस्य ज्ञायते हि समन्वयात् । | |||
समिति ह्युपसर्गेन परमुख्यार्थतोच्यते ॥22॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I23" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I23" data-block-id="AV_C03_S03_I23" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
एवं परममुख्यार्थो नारायण इति श्रुतेः । | |||
निर्धारणाय नाशब्दमिति वेदपतिर्जगौ ॥23॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I24" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I24" data-block-id="AV_C03_S03_I24" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
कथं समन्वयो ज्ञेयः स्वल्पशाखाविदां नृणाम् । | |||
‘वेदा ह्यनन्ता’ इति हि श्रुतिराहाप्यनन्ताम् ॥24॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I25" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I25" data-block-id="AV_C03_S03_I25" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अनन्तवेदनिर्णीतिर्महाप्रलयवारिधेः । | |||
उत्तारणोपमेत्यस्मान्न ज्ञेयोऽत्र समन्वयः ॥25॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I26" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I26" data-block-id="AV_C03_S03_I26" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
इत्याशङ्कापनोदार्थं(इति शङ्कापनोदार्थं) स आह करुणाकरः । | |||
अशक्योत्तारणत्वेऽपि(अशक्योत्तरणत्वेऽपि) ह्यागमापारवारिधेः ॥26॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I27" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I27" data-block-id="AV_C03_S03_I27" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
निर्णीयते मयैवायं रोमकूपलयोदिना । | |||
यद्यप्यशेषवेदार्थो दुर्गमोऽखलिमानवैः ॥27॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I28" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I28" data-block-id="AV_C03_S03_I28" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
मज्ज्ञानाव्याकृताकाशे प्राप्नोति परमाणुताम् । | |||
इति प्रकाशयन् (वेद)विश्वपतिराह प्रमेयताम् ॥28॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I29" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I29" data-block-id="AV_C03_S03_I29" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
निखलिस्यापि वेदस्य गतिसामान्यमञ्जसा । | |||
को नाम गतिसामान्यमनन्तागमसम्पदः ॥29॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I30" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I30" data-block-id="AV_C03_S03_I30" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
ज्ञानसूर्यमृते ब्रूयात् तमेकं बादरायणम् । | |||
अन्योऽप्यल्पमतिः शाखाचतुष्पञ्चगतं वसु ॥30॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I31" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I31" data-block-id="AV_C03_S03_I31" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
जानन्ननुमितत्वेन ब्रूयात् तस्य प्रसादतः । | |||
इति मुख्यतयाऽशेषगतिसामान्यवित् प्रभुः ॥31॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I32" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I32" data-block-id="AV_C03_S03_I32" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
प्रतिजज्ञे दृढं यस्माद्देवानामपि पूर्यते । | |||
अतो निखलिवेदानां सिद्ध एव समन्वयः ॥32॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I33" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I33" data-block-id="AV_C03_S03_I33" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
इति सुज्ञापितार्थोऽपि पृथक् चाह समन्वयम् । | |||
तत्र प्रथमतोऽन्यत्र प्रसिद्धानां समन्वयः ॥33॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I34" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I34" data-block-id="AV_C03_S03_I34" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
शब्दानां वाच्य एवात्र महामल्लेशभङ्गवत् । | |||
इतोऽत्यभ्यधिकत्वेऽपि तुर्यपादोदितस्य तु ॥34॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I35" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I35" data-block-id="AV_C03_S03_I35" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
महासमन्वये तस्मिन्नाधिकारोऽखिलस्य हि । | |||
ब्रह्मैवाधिकृतस्तत्र मुख्यतोऽन्ये यथाक्रमम् ॥35॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I36" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I36" data-block-id="AV_C03_S03_I36" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
दुर्गमत्वाच्च नैवात्र प्राथम्येनोदितोऽञ्जसा । | |||
अतोऽन्यत्र प्रसिद्धानां शब्दानां निर्णयाय तु ॥36॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I37" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I37" data-block-id="AV_C03_S03_I37" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
प्रवृत्तः प्रथमं देवः तत्रानन्दादयो गुणाः । | |||
ईशस्यैवेति निर्णीताः श्रुतियुक्तिसमाश्रयात् ॥37॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I38" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I38" data-block-id="AV_C03_S03_I38" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
देवतान्तरगाः सर्वे शब्दवृत्तिनिमित्ततः । | |||
विष्णुमेव वदन्त्यद्धा तत्सङ्गादुपचारतः ॥38॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I39" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I39" data-block-id="AV_C03_S03_I39" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अन्यदेवान् वदन्तीह विशेषगुणवक्तृतः । | |||
विष्णुमेव परं ब्रूयुरेवमन्येऽप्यशेषतः ॥39॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I40" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I40" data-block-id="AV_C03_S03_I40" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
इत्यन्यत्र प्रसिद्धोरुशब्दराशेरशेषतः । | |||
ज्ञाते समन्वये विष्णौ लिङ्गैर्ह्येष समन्वयः ॥40॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I41" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I41" data-block-id="AV_C03_S03_I41" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
तेषामन्यगतत्वे तु न स्यात् सम्यक्समन्वयः । | |||
इत्येवाशेषलिङ्गानां ब्रह्मण्येव समन्वयम् ॥41॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I42" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I42" data-block-id="AV_C03_S03_I42" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
आह उभयगतत्वं च स्यादतो लिङ्गशब्दयोः । | |||
इति संशयनुत्त्यर्थमुभयत्र प्रतीतितः ॥42॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I43" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I43" data-block-id="AV_C03_S03_I43" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
शब्दानां वर्तमानानां सलिङ्गानां विशेषतः । | |||
समन्वयो हरावेव यन्नैवान्यत्र मुख्यतः ॥43॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I44" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I44" data-block-id="AV_C03_S03_I44" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
शब्दा लिङ्गानि च यतो नैवान्यत्र स्वतन्त्रता । | |||
अस्वतन्त्रेषु शब्दस्य वृत्तिहेतुर्न मुख्यतः ॥44॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I45" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I45" data-block-id="AV_C03_S03_I45" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
यतोऽतो यदधीनास्ते शब्दार्थत्वमुपागतः । | |||
अत्यल्पेनैव शब्दस्य वृत्तिहेतुगुणेन तु ॥45॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I46" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I46" data-block-id="AV_C03_S03_I46" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अयो यथा दाहकत्वं स एवेशः स्वतन्त्रतः । | |||
मुख्यशब्दार्थ इति हि स्वीकर्तव्यो मनीषिभिः ॥46॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I47" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I47" data-block-id="AV_C03_S03_I47" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
इत्याह एवं च शब्दानां नारायणसमन्वये । | |||
सिद्धेऽप्यशेषशब्दानां न कथञ्चन युज्यते ॥47॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I48" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I48" data-block-id="AV_C03_S03_I48" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
विरोधादवरत्वादेरपि प्राप्तिर्यतो भवेत् । | |||
इति चेदवरत्वादि द्विविधं ह्युपलभ्यते ॥48॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I49" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I49" data-block-id="AV_C03_S03_I49" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
परस्यावरताहेतुर्यः स्वयं पर एव सन् । | |||
सोऽपि ह्यवरशब्दार्थो यथा राजा जयी भवेत् ॥49॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I50" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I50" data-block-id="AV_C03_S03_I50" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अन्योऽवरत्वानुभवी तयोः पूर्वोऽस्ति केशवे । | |||
द्वितीयो जीव एवास्ति स्वातन्त्र्यान्न तु(च) दूषणम् ॥50॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I51" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I51" data-block-id="AV_C03_S03_I51" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
हरेरेवमशेषेण सर्वशब्दसमन्वये । | |||
उक्ते विरोधहीनस्य स्यात् समन्वयता यतः ॥51॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I52" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I52" data-block-id="AV_C03_S03_I52" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अतोऽशेषविरोधानां कृतेशेन निराकृतिः । | |||
समन्वयाविरोधाभ्यां सञ्जाते वस्तुनिर्णये ॥52॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I53" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I53" data-block-id="AV_C03_S03_I53" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
किं मया कार्यमित्येव स्याद्बुद्धिरधिकारिणः । | |||
तत्र भक्तिविधानार्थमभक्तानर्थसन्ततौ ॥53॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I54" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I54" data-block-id="AV_C03_S03_I54" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
उक्तायां भक्तिदार्ढ्याय प्रोक्तेऽशेषगुणोच्चये । | |||
वक्तव्योपासना नित्यं कर्तव्येत्यादरेण हि ॥54॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I55" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I55" data-block-id="AV_C03_S03_I55" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
सोपासना च द्विविधा शास्त्राभ्यासस्वरूपिणी । | |||
ध्यानरूपा परा चैव तदङ्गं धारणादिकम् ॥55॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I56" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I56" data-block-id="AV_C03_S03_I56" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
तथोभयात्मकं चैव पादेऽस्मिन् बादरायणः । | |||
आहोपासनमद्धैव विस्तरात् श्रुतिपूर्वकम् ॥56॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I57" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I57" data-block-id="AV_C03_S03_I57" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
पृथग्दृष्टिरशक्यत्वमनिर्णीतिः समुच्चयः । | |||
विशेषदर्शनं कार्यलोपो नानोक्तिराशुता ॥57॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I58" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I58" data-block-id="AV_C03_S03_I58" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
विभ्रमोपाकृतिर्लिङ्गमनवस्थाविशेषिता । | |||
अप्रयोजनता चातिप्रसङ्गोऽदूरसंश्रयः ॥58॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I59" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I59" data-block-id="AV_C03_S03_I59" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
विशिष्टकारणं चेष्टां दृष्टवैरूप्यमुन्नतिः । | |||
अनुक्तिरप्रयत्नत्वं दृढबन्धपराभवौ ॥59॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I60" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I60" data-block-id="AV_C03_S03_I60" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
पुंसाम्यं प्राप्तसन्त्यागः कारणानिर्णयो भ्रमः । | |||
विशेषदर्शितालापो गुणसाम्यं पृथग्दृशिः ॥60॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I61" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I61" data-block-id="AV_C03_S03_I61" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अगम्यवर्त्म सन्धानमिष्टं फलमकल्पना । | |||
शुद्धवैरूप्यमङ्गत्वमविशेषदृशिः क्रिया ॥61॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I62" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I62" data-block-id="AV_C03_S03_I62" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
युक्तयः पूर्वपक्षस्थाः सुज्ञेयत्वं विधिक्रिया । | |||
माहात्म्यमल्पशक्तित्वं यथायोग्यफलं भवः ॥62॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I63" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I63" data-block-id="AV_C03_S03_I63" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
फलसाम्यं विशेषश्च गुणाधिक्यं प्रधानता । | |||
यथाशक्तिक्रिया सन्धिः प्रमाणबलमानतिः ॥63॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I64" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I64" data-block-id="AV_C03_S03_I64" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
कारणं कार्यवैशेष्यं स्वभावो वस्तुदूषणम् । | |||
प्रतिक्रियाविरोधश्च प्रतिसन्धिरनूनता ॥64॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I65" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I65" data-block-id="AV_C03_S03_I65" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
संस्कारपाटवं स्वेच्छानियतिर्वस्तुवैभवम् । | |||
विशेषोक्तिरमानत्वं प्राधान्यं प्रीतिरागमः ॥65॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I66" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I66" data-block-id="AV_C03_S03_I66" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
सुस्थिरत्वं कृतप्राप्तिरनादिगुणविस्तरः । | |||
साधनोत्तमता नानादृष्टिः शिष्टिरनूनता ॥66॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S03_I67" data-verse="AV_C03_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S03_I67" data-block-id="AV_C03_S03_I67" data-verse="AV_C03_S03"> | ||
अविघ्नत्वाविरोधौ च गुणवैशेष्यमागमः । | |||
सिद्धान्तनिर्णया ह्येता युक्तयो व्याहृताः सदा ॥67॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्ववेदान्तप्रत्ययाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">सर्ववेदान्तप्रत्ययाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्ववेदान्तप्रत्ययाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A001"></span><h4 class="gr-section-head">सर्ववेदान्तप्रत्ययाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 11,603: | Line 11,603: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उपसंहाराधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">उपसंहाराधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उपसंहाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A002"></span><h4 class="gr-section-head">उपसंहाराधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 11,613: | Line 11,613: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A042" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नवाधिकरणम्(अनुबन्धाद्यधिकरणम्)"></span><h4 class="gr-section-head">नवाधिकरणम्(अनुबन्धाद्यधिकरणम्)</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A042" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नवाधिकरणम्(अनुबन्धाद्यधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A042"></span><h4 class="gr-section-head">नवाधिकरणम्(अनुबन्धाद्यधिकरणम्)</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 11,839: | Line 11,839: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विद्याधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">विद्याधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विद्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A003"></span><h4 class="gr-section-head">विद्याधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,425: | Line 12,425: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="यावदधिकाराधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head">यावदधिकाराधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="यावदधिकाराधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A004"></span><h4 class="gr-section-head">यावदधिकाराधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,480: | Line 12,480: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इयदामननाधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head">इयदामननाधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इयदामननाधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A005"></span><h4 class="gr-section-head">इयदामननाधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,589: | Line 12,589: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="दर्शनभेदाधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head">दर्शनभेदाधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A006" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="दर्शनभेदाधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A006"></span><h4 class="gr-section-head">दर्शनभेदाधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,599: | Line 12,599: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title=" प्रदानाधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head"> प्रदानाधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title=" प्रदानाधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A007"></span><h4 class="gr-section-head"> प्रदानाधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,609: | Line 12,609: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title=" गुरुप्रसादाधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head"> गुरुप्रसादाधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title=" गुरुप्रसादाधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A008"></span><h4 class="gr-section-head"> गुरुप्रसादाधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,619: | Line 12,619: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पूर्वविकल्पाधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head">पूर्वविकल्पाधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पूर्वविकल्पाधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A009"></span><h4 class="gr-section-head">पूर्वविकल्पाधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,665: | Line 12,665: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S03_A0010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title=" ताद्विद्याधिकरणम् "></span><h4 class="gr-section-head"> ताद्विद्याधिकरणम् </h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S03_A0010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title=" ताद्विद्याधिकरणम् " data-block-id="gr-adh-AV_C03_S03_A0010"></span><h4 class="gr-section-head"> ताद्विद्याधिकरणम् </h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 12,697: | Line 12,697: | ||
<span id="gr-C3-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | <span id="gr-C3-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | ||
=== चतुर्थः पादः === | === चतुर्थः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S04_I01" data-verse="AV_C03_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S04_I01" data-block-id="AV_C03_S04_I01" data-verse="AV_C03_S04"> | ||
एवमुत्पन्ननिर्दोषभगवद्दर्शनात् सदा । | |||
अपेक्षितफलप्राप्तिरारब्धस्यानतिक्रमात् ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S04_I02" data-verse="AV_C03_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S04_I02" data-block-id="AV_C03_S04_I02" data-verse="AV_C03_S04"> | ||
देवर्षिमानुषादीनां तत्तज्जात्यनुसारतः । | |||
जैमिन्युक्तं मानुषाणां तद्विशेषाश्च केचन ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C03_S04_I03" data-verse="AV_C03_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C03_S04_I03" data-block-id="AV_C03_S04_I03" data-verse="AV_C03_S04"> | ||
सामान्यं भगवत्प्रोक्तं देवादीनां विशेषतः । | |||
बलवद्विरोधिसद्भावे जैमिन्याद्युक्तिरिष्यते ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S04_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कामचाराधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">कामचाराधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S04_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कामचाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S04_A001"></span><h4 class="gr-section-head">कामचाराधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 13,685: | Line 13,685: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S04_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आधिकारिकाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">आधिकारिकाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S04_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आधिकारिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S04_A002"></span><h4 class="gr-section-head">आधिकारिकाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 14,980: | Line 14,980: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S04_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="फलश्रुत्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">फलश्रुत्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S04_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="फलश्रुत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S04_A003"></span><h4 class="gr-section-head">फलश्रुत्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 15,126: | Line 15,126: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C03_S04_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्वयाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अन्वयाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C03_S04_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्वयाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C03_S04_A004"></span><h4 class="gr-section-head">अन्वयाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 15,197: | Line 15,197: | ||
<span id="gr-C4-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | <span id="gr-C4-S1" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="प्रथमः पादः"></span> | ||
=== प्रथमः पादः === | === प्रथमः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I01" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I01" data-block-id="AV_C04_S01_I01" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
समन्वयाविरोधाभ्यां सिद्धे वस्तुनि साधने । | |||
विचारितेष्वशेषेषु साधनेषु विशेषतः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I02" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I02" data-block-id="AV_C04_S01_I02" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
नित्यशः कार्यमत्यन्तमवश्यम्भावि साधनम् । | |||
चिन्त्यते प्रथमं तत्र श्रवणादिसकृत्क्रिया ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I03" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I03" data-block-id="AV_C04_S01_I03" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
आवृत्तिर्वेति सन्देहे कर्तव्यावृत्तिरेव हि । | |||
उपदेशोऽतत्त्वमसीत्यादि ह्यसकृदेव यत् ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I04" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I04" data-block-id="AV_C04_S01_I04" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
‘लिङ्गाल्लातव्यतः पूर्वमृजोर्ब्रह्मत्वतः शतात् । | |||
शुश्रावोग्रतपा नाम योग्यो रुद्रपदस्य यः ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I05" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I05" data-block-id="AV_C04_S01_I05" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
सार्धं परार्धं विष्णोस्तु गुणान् भक्त्या सदोद्यतः । | |||
तत्त्रिभागमुपासां च चक्रे सम्भृतमानसः ॥5॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I06" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I06" data-block-id="AV_C04_S01_I06" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
दशमन्वन्तरं शक्रपदयोग्यो गरुत्मतः । | |||
पदयोग्यात्सुमनसः सुनन्दो नाम चाशृणोत् ॥6॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I07" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I07" data-block-id="AV_C04_S01_I07" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
उपासां चक्र उद्युक्तो मन्वन्तरचतुष्टयम् । | |||
सूर्याचन्द्रमसोश्चैव पदयोग्यौ सुतेजसौ ॥7॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I08" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I08" data-block-id="AV_C04_S01_I08" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
सुरूपः शान्तरूपश्च मन्वन्तरचतुष्टयम् । | |||
अशृण्वतां सुमनसो मन्वन्तरमुपासताम् ॥8॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I09" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I09" data-block-id="AV_C04_S01_I09" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
ततः प्रोक्तास्तु ते सर्वे भक्त्योग्रतपआदयः । | |||
अपश्यन् परमं विष्णुं तत्प्रसादैधिताः(तत्प्रसादेधिताः) सदा ॥9॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S01_I10" data-verse="AV_C04_S01"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S01_I10" data-block-id="AV_C04_S01_I10" data-verse="AV_C04_S01"> | ||
इत्युक्तं विष्णुना साक्षात् ग्रन्थे सत्तत्त्वसञ्ज्ञिते । | |||
आत्मेति नाम कथितं साक्षान्नारायणस्य हि ॥10॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आत्माधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">आत्माधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आत्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S01_A001"></span><h4 class="gr-section-head">आत्माधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 15,329: | Line 15,329: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="न प्रतीकाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">न प्रतीकाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="न प्रतीकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S01_A002"></span><h4 class="gr-section-head">न प्रतीकाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 15,474: | Line 15,474: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ब्रह्माधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">ब्रह्माधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ब्रह्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">ब्रह्माधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 15,736: | Line 15,736: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तदधिगमाधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">तदधिगमाधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तदधिगमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">तदधिगमाधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 15,812: | Line 15,812: | ||
<span id="gr-C4-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | <span id="gr-C4-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span> | ||
=== द्वितीयः पादः === | === द्वितीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I01" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I01" data-block-id="AV_C04_S02_I01" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
देवानां च मनुष्याणामेतावत्सममेव हि ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I02" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I02" data-block-id="AV_C04_S02_I02" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
उत्क्रान्तिमार्गौ देवानां न प्रायेण भविष्यतः । | |||
कर्मक्षयस्तथोत्क्रान्तिर्मार्गो भोगश्चतुष्टयम् ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I03" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I03" data-block-id="AV_C04_S02_I03" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
फलं मोक्ष इति प्रोक्तः क्रमात् पादेषु चोदितः । | |||
स्रष्टृष्वेव च(तु) सृज्यानां प्रवेशो ब्रह्मणो लये ॥3॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I04" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I04" data-block-id="AV_C04_S02_I04" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
देवानां मार्ग उद्दिष्टो नार्चिरादिर्न चोत्क्रमः । | |||
स्रष्टुस्तु ग्रासभूतस्य देहस्तत्र लयं व्रजेत् ॥4॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I05" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I05" data-block-id="AV_C04_S02_I05" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
यतः सृज्यस्य देवस्य नैवोत्क्रान्तिस्ततो भवेत् । | |||
लयाच्चैवार्चिरादीनां लोकानामपि सर्वशः ॥5॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I06" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I06" data-block-id="AV_C04_S02_I06" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कथं मार्गो भवेत् तेषां विशतामुत्तरं(विशतामुत्तमं) स्वतः । | |||
जातानां मानुषे लोके देवानां तु(च) कदाचन ॥6॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I07" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I07" data-block-id="AV_C04_S02_I07" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
उत्क्रान्तिमार्गौ भवतो न तदा मुक्तिरिष्यते । | |||
अन्येषामपि साक्षाततु मुक्तिः प्राप्यापि तं हरिम् ॥ | |||
सहैव ब्रह्मणा भूयादिति शास्त्रस्य निर्णयः ॥7॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I08" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I08" data-block-id="AV_C04_S02_I08" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
‘क्ष्माम्भोऽनलानलिवियन्मनइन्द्रियार्थभूतादिभिः परिवृतः प्रतिसञ्जिघृक्षुः । | |||
अव्याकृतं विशति यर्हि गुणत्रयात्मा कालं परं स्वमनुभूय परः स्वयम्भूः(भाग.३.३२.९) ॥8॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I09" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I09" data-block-id="AV_C04_S02_I09" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
एवं परेत्य भगवन्तमनुप्रविष्टाः ये योगिनो जितमरुन्मनसो विरागाः । | |||
तेनैव साकममृतं पुरुषं पुराणं ब्रह्म प्रधानमुपयान्त्यगताभिमानाः(भाग.३.३२.१०) ॥9॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I10" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I10" data-block-id="AV_C04_S02_I10" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
‘भगवन्तमनुप्राप्ता अपि तु ब्रह्मणा सह । | |||
परमं मोक्षमायान्ति लिङ्गभङ्गेन योगिनः’ ॥10॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I11" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I11" data-block-id="AV_C04_S02_I11" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
‘प्राप्ता अपि परं देवं सहैव ब्रह्मणा पुनः । | |||
आनन्दव्यक्तिमायान्ति पूर्णा लिङ्गस्य भङ्गतः’ ॥11 ॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I12" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I12" data-block-id="AV_C04_S02_I12" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इति श्रुतिपुराणोक्तिबलाद्विज्ञायते च तत् । | |||
भोगस्तु सर्वदेवानां नरादीनां च विद्यते ॥12॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I13" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I13" data-block-id="AV_C04_S02_I13" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
तत्र प्रवेशो देवानामुत्तरोत्तरतः क्रमात् । | |||
उच्यते देहगानां च वृत्तीनामेवमेव तु ॥13॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I14" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I14" data-block-id="AV_C04_S02_I14" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
तत्र मोक्षस्वरूपं तु वादिनः प्रतिभाश्रयात् । | |||
नाना वदन्ति पुंसां हि मतयो गुणभेदतः ॥14॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I15" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I15" data-block-id="AV_C04_S02_I15" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
पृथक् पृथक् प्रजायन्ते तमसैवान्यथामतिः । | |||
रजसा मिश्रबुद्धित्वं सत्त्वेनैव यथामतिः ॥15॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I16" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I16" data-block-id="AV_C04_S02_I16" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
गुणातीता विमुक्तानां मतिः शुद्धिचितिर्यतः । | |||
सम्यगेवाथ नित्या च तत्तन्माहात्म्ययोगतः ॥16॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I17" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I17" data-block-id="AV_C04_S02_I17" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
बहुला चातिविशदा स्पष्टा चैव श्रियो मतिः । | |||
महाशुद्धचितित्वेन ततोऽप्यतिमहाचितिः ॥17॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I18" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I18" data-block-id="AV_C04_S02_I18" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अशेषोरुविशेषाणामतिस्पष्टतया दृशिः । | |||
नित्यमेकप्रकारा च नारायणमतिः परा ॥18॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I19" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I19" data-block-id="AV_C04_S02_I19" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
सूर्यप्रभावदखिलं भासयन्ती निरन्तरा । | |||
निर्लेपा वीतदोषा च नित्यमेवाविकारिणी ॥19॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I20" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I20" data-block-id="AV_C04_S02_I20" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
विशेषांस्तद्गतांस्त्यक्त्वा प्रायस्तल्लक्षणा श्रियः । | |||
तथैव स्पष्टताभावात् तत्तन्त्रत्वात् तु(च) केवलम् ॥20॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I21" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I21" data-block-id="AV_C04_S02_I21" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न तादृशी ब्रह्मणस्तु एवं श्रियो यथा । | |||
मुक्तानां तु तदन्येषां समुद्रतरलोपमा ॥21॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I22" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I22" data-block-id="AV_C04_S02_I22" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अग्निज्वालावदेव स्यात् सृतिगानां दृशो भवः । | |||
एवंविधेषु ज्ञानेषु तमसा मुष्टदृष्टयः ॥22 ॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I23" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I23" data-block-id="AV_C04_S02_I23" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
खद्योतसदृशात्यल्पज्ञानत्वादन्यथादृशः । | |||
वदन्ति वादिनो मोक्षं नानामतसमाश्रयात् ॥23॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I24" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I24" data-block-id="AV_C04_S02_I24" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
आश्रित्य प्रतिभामाह जिनस्तत्रातितामसीम् । | |||
ज्ञानात् कर्मक्षयान्मोक्षो भवेद्देहाख्यपञ्जरात् ॥24॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I25" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I25" data-block-id="AV_C04_S02_I25" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
पञ्जरोन्मुक्तखगवदलोकाकाशगोचरः । | |||
नित्यमूर्ध्वं व्रजत्येव पुद्गलो हस्तपादवान् ॥25॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I26" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I26" data-block-id="AV_C04_S02_I26" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इति तत्केन मानेन मोक्षरूपं प्रदर्श्यते(प्रदृश्यते) । | |||
गतिरूर्ध्वा च दुःखेता गतित्वाल्लौकिकी यथा ॥26॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I27" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I27" data-block-id="AV_C04_S02_I27" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इत्युक्ते चानुमानैकशरणस्य किमुत्तरम् । | |||
अनूर्ध्वगतिता तत्र यद्युपाधिः खगस्य च ॥27॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I28" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I28" data-block-id="AV_C04_S02_I28" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
दूरोर्ध्वगमने दुःखमिति साध्यानुगो न सः । | |||
प्रतिसाधनरूपस्य नानुमानस्य दूषणम् ॥28॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I29" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I29" data-block-id="AV_C04_S02_I29" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
उपाधिः प्रतिरूपं हि साधनं तन्न चापरम् । | |||
अथापि सशरीरत्वं चात्रोपाधिर्न वै भवेत् ॥29॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I30" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I30" data-block-id="AV_C04_S02_I30" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
गतित्वं यत्र देहित्वमिति यत्साधनानुगम् । | |||
आगमाननुसारित्वे प्रसङ्गोऽयं यतस्ततः ॥30॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I31" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I31" data-block-id="AV_C04_S02_I31" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
नापसिद्धन्तता दोषः प्रसङ्गे यदि सा भवेत् । | |||
तदैवातिप्रसङ्गः स्यान्न प्रसङ्गः क्वचिद्भवेत् ॥31॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I32" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I32" data-block-id="AV_C04_S02_I32" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
लोकाकाशगतित्वं चेदुपाधिः साधनानुगः । | |||
सोऽपीत्युक्ते वदेत् किं स तस्माद्वेदोदितो भवेत् ॥32॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I33" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I33" data-block-id="AV_C04_S02_I33" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
मोक्ष एवं स्वयं विष्णुर्यद्यपीशो ह्यशेषवित् । | |||
चकार सौगतमतं मोहायैव चकार यत् ॥33॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I34" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I34" data-block-id="AV_C04_S02_I34" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
असुराणामयोग्यानां वेदमार्गे प्रवर्तताम् । | |||
अतोऽसुराधिकारत्वान्न ग्राह्यं तन्मतं क्वचित् ॥34॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I35" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I35" data-block-id="AV_C04_S02_I35" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
चतुष्प्रकारं तच्चोक्तं शून्यं विज्ञानमेकलम् । | |||
अनुमेयबहिस्तत्त्वं तथा प्रत्यक्षबाह्यगम् ॥35॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I36" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I36" data-block-id="AV_C04_S02_I36" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इति तत्र तु ये शून्यं वदन्त्यज्ञानमोहिताः । | |||
ते मोक्षं तादृशं ब्रूयुर्निःशङ्कं मायिनो यथा ॥36॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I37" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I37" data-block-id="AV_C04_S02_I37" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न किञ्चिन्मुक्त्यवस्थायामात्मात्मीयमथापि वा । | |||
एकस्मिन् संसृतेर्मुक्ते न किञ्चिदवशिष्यते ॥37॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I38" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I38" data-block-id="AV_C04_S02_I38" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
तत्संवृत्यैव भेदोऽयं चेतनाचेतनात्मकः । | |||
दृश्यते संसृतेर्ध्वंसे निर्विशेषैव शून्यता ॥38॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I39" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I39" data-block-id="AV_C04_S02_I39" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न सत्त्वं नैव चासत्त्वं शून्यतत्त्वस्य विद्यते । | |||
न सुखत्वं न दुःखत्वं न विशेषोऽपि कश्चन ॥39॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I40" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I40" data-block-id="AV_C04_S02_I40" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
निर्विशेषं स्वयम्भातं विर्लेपमजरामरम् । | |||
शून्यं तत्त्वमसम्बाधं नानासंवृतिवर्जितम् ॥40॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I41" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I41" data-block-id="AV_C04_S02_I41" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अशेषदोषरहितं मनोवाचामगोचरम् । | |||
मोक्ष इत्युच्यतेऽसद्भिर्नानासंवृतिवर्जितम् ॥41॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I42" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I42" data-block-id="AV_C04_S02_I42" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
संसृत्यवस्था विज्ञेया(विज्ञेयं) संवृत्यैव विशिष्यते(विशेष्यते) । | |||
स्थितया ध्वस्तया चैव संसृतिर्मोक्ष इत्यपि ॥42॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I43" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I43" data-block-id="AV_C04_S02_I43" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
केचित् तेष्वन्यथा प्राहुः संवृत्यैव त्वनेकधा । | |||
अवच्छिन्नं महाशून्यं नाना पुद्गलशब्दितम् ॥43॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I44" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I44" data-block-id="AV_C04_S02_I44" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
यस्य शून्यैकरसता ज्ञानात्मा त्वपगच्छति । | |||
स पुद्गलत्वनिर्मुक्तो महाशून्यत्वमेष्यति ॥44॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I45" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I45" data-block-id="AV_C04_S02_I45" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
संवृत्त्या यस्त्ववच्छिन्नो(संवृत्याऽन्यस्त्ववच्छिन्नः) दुःखान्यनुभवत्यलम् । | |||
इत्येवं मायिनश्चाहुरेकजीवत्ववादिनः ॥45॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I46" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I46" data-block-id="AV_C04_S02_I46" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
बहुजीवमताश्चेति माया तेषां तु संवृतिः । | |||
निर्विशेषत्ववाचैव शून्यं ब्रह्मेति नो भिदा(ब्रह्मैव तो भिदा) ॥46॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I47" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I47" data-block-id="AV_C04_S02_I47" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
सच्चित्यसुखादिकं चैव किं कुतोऽखण्डवादिनः । | |||
व्यावर्त्यमात्रभेदस्तु विद्यते शून्यवादिनः ॥47॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I48" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I48" data-block-id="AV_C04_S02_I48" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अनृतादेरपोहं तु स्वयमेव हि मन्यते । | |||
निर्विशेषत्वतो नैव विशेषो ब्रह्मशून्ययोः ॥48॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I49" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I49" data-block-id="AV_C04_S02_I49" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
प्रामाण्यादि च वेदस्य फलतः सममेव हि । | |||
अतत्त्वावेदकं यस्मात् प्रमाणं तेन कथ्यते ॥49॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I50" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I50" data-block-id="AV_C04_S02_I50" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अतत्त्वावेदकं यदप्रामाण्यं सतां मतम् । | |||
दीर्घभ्रान्तिकरी चेत् स्यादतत्त्वावेदकप्रमा ॥50॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I51" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I51" data-block-id="AV_C04_S02_I51" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
रज्जुसर्पादिविज्ञानादप्याधिक्यादमानता । | |||
स्यादागमस्यानिवर्त्यमहामोहप्रदत्वतः ॥51॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I52" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I52" data-block-id="AV_C04_S02_I52" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
तलनैल्यादिविज्ञानमाकाशे मानतां व्रजेत् । | |||
छत्राकारत्वविज्ञानं चन्द्रप्रादेशतामतिः ॥52॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I53" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I53" data-block-id="AV_C04_S02_I53" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
निर्भेदत्वं तु शून्यस्य तेनाप्यङ्गीकृतं सदा । | |||
सत्त्वासत्त्वादिधर्माणामभाव उभयोर्मतः ॥53॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I54" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I54" data-block-id="AV_C04_S02_I54" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न हि सत्प्रतियोगित्वं शून्यत्वं तेन चेष्यते । | |||
न च दुःखविरोधित्वादन्या ह्यानन्दतेष्यते ॥54॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I55" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I55" data-block-id="AV_C04_S02_I55" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
मायिना शून्यपक्षेऽपि ज्ञानं जाड्यविरोधि च । | |||
धर्माः केऽपि(धर्मास्तेऽपि) न सन्त्येव को विशेषस्ततस्तयोः ॥55॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I56" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I56" data-block-id="AV_C04_S02_I56" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
एतादृशानां पक्षाणां दूषणं प्रभुणा कृतम् । | |||
स्वपक्षसाधनेनैव ‘नाभाव’ इति चोक्तितः ॥56॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I57" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I57" data-block-id="AV_C04_S02_I57" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
आत्माभावे पुमर्थः क इष्टस्यात्माऽऽवधिर्यतः । | |||
यदि नात्मावधिर्मोक्षो मोक्षः स्याद्धटशून्यता ॥57॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I58" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I58" data-block-id="AV_C04_S02_I58" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कल्पितत्वाद्विशेषाणां मायिनोऽपि समं हि तत् । | |||
दृश्यमाने विशेषेऽपि यदि चेदविशेषता ॥58॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I59" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I59" data-block-id="AV_C04_S02_I59" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
घटाभावोऽविशेषः स्यात् पाश्चात्यश्चेदनागतः । | |||
न मोक्षो विमतो यस्माददेहो घटशून्यता ॥59॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I60" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I60" data-block-id="AV_C04_S02_I60" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
यथेत्युक्तो वदेत् किं स योनुमामात्रमानकः । | |||
न च मायी वदेत् तत्र पूर्वोक्तेनैव वर्त्मना ॥60॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I61" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I61" data-block-id="AV_C04_S02_I61" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अमानत्वात् श्रुतेस्तस्य न चादेहत्ववादिनी । | |||
श्रुतिः काचिददेहत्वमप्राकृतशरीरताम् ॥61॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I62" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I62" data-block-id="AV_C04_S02_I62" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
मोक्षे भोगं यतो ब्रूते जक्षन् क्रीडन्निति श्रुतिः । | |||
निर्दुःखत्वान्न तन्मोक्षः प्रतिपन्नं यथेति च ॥62॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I63" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I63" data-block-id="AV_C04_S02_I63" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अनुमादूषणं किं स्याद्वादिनोः शून्यमायिनोः । | |||
दुःखं दुःखादभिन्नत्वान्मोक्षोऽपि स्यादसंशयम् ॥63॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I64" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I64" data-block-id="AV_C04_S02_I64" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
भेदे सद्द्वैततैव स्यादित्याद्यमितदोषतः । | |||
हेयं मायामतेनैव सह शून्यमतं बुधैः ॥64॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I65" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I65" data-block-id="AV_C04_S02_I65" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
एवं विज्ञानवादोऽपि ज्ञानमात्रविशेषतः । | |||
तस्यापि भङ्गुरत्वादिविशेषमपहाय हि ॥65॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I66" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I66" data-block-id="AV_C04_S02_I66" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अद्वैततामतं साक्षादुक्तदोषस्ततो भवेत् । | |||
कालो न केवलज्ञानी कालत्वात् प्रतिपन्नवत् ॥66॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I67" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I67" data-block-id="AV_C04_S02_I67" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
एतयाऽनुमया रोधान्न तादृङ्मोक्षरूपता । | |||
यदि कालोऽपि नेत्याह कदेति प्रश्न उत्तरम् ॥67॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I68" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I68" data-block-id="AV_C04_S02_I68" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
किं वक्ष्यति यदावस्थां वदेत् सा पक्षतां व्रजेत् । | |||
अवस्थात्वादिति ह्येव हेतुः साऽपि कदेति च ॥68॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I69" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I69" data-block-id="AV_C04_S02_I69" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
पृष्टे कालश्च वक्तव्यो नाकालत्वं ततो भवेत् । | |||
न काल इति सामान्यनिषेधे कालगप्रमा ॥69॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I70" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I70" data-block-id="AV_C04_S02_I70" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
निरुणद्धि समश्चायं त्रयाणामुक्तवादिनाम् । | |||
एकजीवत्वपक्षे तु कालाभावादियं प्रमा ॥70॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I71" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I71" data-block-id="AV_C04_S02_I71" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कुपिता कालमाधाय द्वैतमेवोपपादयेत् । | |||
विमतः प्रपञ्चवान् कालः कालत्वात् प्रतिपन्नवत् ॥71॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I72" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I72" data-block-id="AV_C04_S02_I72" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इति चान्यानुमैकत्वं जीवस्य विनिवारयेत् । | |||
कालशब्देश्वरैकत्वमतान्यप्येवमेव हि ॥72॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I73" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I73" data-block-id="AV_C04_S02_I73" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
निराकृतानि तेषां च समत्वात् पक्षदोषयोः । | |||
ज्ञानं स्वरसभङ्ग्येव नित्यसन्तानमिष्यते ॥73॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I74" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I74" data-block-id="AV_C04_S02_I74" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
बौद्धाभ्यामपराभ्यां तु तत्राप्युक्तानुमा रिपुः । | |||
मोक्षो न शुद्धविज्ञानसन्तानी कालगत्वतः ॥74॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I75" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I75" data-block-id="AV_C04_S02_I75" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
प्रतिपन्नो यथेत्येतदनुमानं तदुत्तरम् । | |||
अनुमानानि सर्वाणि प्रतिसाधनयोगतः ॥75॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I76" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I76" data-block-id="AV_C04_S02_I76" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
निषिद्धान्युक्तभङ्ग्यैव श्रुतयश्चास्मदुक्तिगाः । | |||
साङ्ख्यनैयायिकाद्याश्च प्राहुर्मोक्षं च(तु) निःसुखम् ॥76॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I77" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I77" data-block-id="AV_C04_S02_I77" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इच्छाद्वेषप्रयत्नादेरपि सर्वात्मना लयम् । | |||
तत्राहुर्नैतदप्यत्र शोभनं श्रुतयो यतः ॥77॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I78" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I78" data-block-id="AV_C04_S02_I78" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
महानन्दं च भोगं च नियमेन वदन्ति हि । | |||
प्राकृतप्रियहानिस्तु प्रियास्पृष्टिरितीर्यते ॥78॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I79" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I79" data-block-id="AV_C04_S02_I79" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अप्रियं प्रतिकूलं तदविशेषेण शब्दितम् । | |||
नास्ति ह्यप्राकृतं दुःखं सतो जीवस्य कुत्रचित् ॥79॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I80" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I80" data-block-id="AV_C04_S02_I80" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
प्रियं स्वरूपमेवास्य बलानन्दादिवाक्यतः । | |||
हेयत्वादप्रियस्यैव प्रियहानेरनिष्टतः ॥80॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I81" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I81" data-block-id="AV_C04_S02_I81" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न समस्तप्रियाभावो मोक्षे प्रोक्ते तु युज्यते । | |||
अप्रियस्य स्वरूपत्वमसुरेष्वेव हि श्रुतम् ॥81॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I82" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I82" data-block-id="AV_C04_S02_I82" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
असुरा नैवमेवं च नैवं चाखलिमानुषाः । | |||
इत्यात्मप्रियहानाय को यतेत च बुद्धिमान् ॥82॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I83" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I83" data-block-id="AV_C04_S02_I83" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
सञ्ज्ञा नास्तीत्यपि ह्यस्य नामुक्तज्ञेयतेति हि । | |||
धर्मानुच्छित्तिमेवास्य यतो वक्त्युत्तरश्रुतिः ॥83॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I84" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I84" data-block-id="AV_C04_S02_I84" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
आशङ्क्यास्य ज्ञानहानिं मैत्रेय्या मोहमाह माम् । | |||
भवानित्युक्तवत्या हि नाहं मोहं वदामि ते ॥84॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I85" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I85" data-block-id="AV_C04_S02_I85" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्यो हि स्वरूपानाशमूचिवान् । | |||
ज्ञानरूपस्य विज्ञाननाशस्तन्नाश एव यत् ॥85॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I86" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I86" data-block-id="AV_C04_S02_I86" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इति शून्यमतोच्छित्त्यै पुनरानन्दपूर्वकान् । | |||
धर्मानाहाप्यनुच्छिन्नांस्तार्किकैर्विनिवारितान् ॥86॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I87" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I87" data-block-id="AV_C04_S02_I87" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
मात्रासंसर्गमप्याह तथा माध्यन्दिनश्रुतिः । | |||
आचिक्षेप मतं तच्च यस्मिन्न विषयादनम् ॥87॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I88" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I88" data-block-id="AV_C04_S02_I88" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
घ्राणादिभोगाभावस्य त्वनिष्टत्वहृदा श्रुतिः । | |||
येनेदमखिलं वेद विज्ञातारं स्वमेव च ॥88॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I89" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I89" data-block-id="AV_C04_S02_I89" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
केन तं च विजानीयादित्यनिष्टं हि सर्वथा । | |||
नाखिलज्ञापको विष्णुरज्ञेयो नियमेन हि ॥89॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I90" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I90" data-block-id="AV_C04_S02_I90" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
तज्ज्ञानार्थं हि वेदानामखिलानां प्रवर्तनम् । | |||
प्रत्यक्षमात्मविज्ञानाविरोधानुभवादपि ॥90॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I91" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I91" data-block-id="AV_C04_S02_I91" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न स्वविज्ञानितायां च विरोधः कश्चनेष्यते । | |||
कर्तृकर्मविरोधश्च नित्यानुभवरोधतः ॥91॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I92" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I92" data-block-id="AV_C04_S02_I92" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कथमेव पदं गच्छेद्विरोधोऽदृष्टबाधनम् । | |||
‘सोऽश्नुते सर्वकामांश्च’ ‘कामान्नी कामरूप्यथ’ ॥92॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I93" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I93" data-block-id="AV_C04_S02_I93" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इत्यादिश्रुतयश्चोक्तमर्थमेव वदन्ति हि । | |||
अस्वातन्त्र्यादिवेत्युक्तं न द्वैताभावतः क्वचित् ॥93॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I94" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I94" data-block-id="AV_C04_S02_I94" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
आत्मैवाभूदिति ह्यस्मादविशेषप्रसङ्गतः । | |||
‘अस्वातन्त्र्योपमाभेदभेदेष्विव उदीरितः’ ॥94॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I95" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I95" data-block-id="AV_C04_S02_I95" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
शब्दतत्त्व इति प्रोक्तं मैत्रेय्युक्तोत्तरं च किम् । | |||
सुखादिधर्महानौ तु मुक्तेः किं च प्रयोजनम् ॥95॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I96" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I96" data-block-id="AV_C04_S02_I96" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
यद्यर्थो दुःखहानिः स्यादनर्थः सुखनाशनम् । | |||
तयोश्च दुःखहानाद्धि सुखनाशोऽधिको भवेत् ॥96॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I97" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I97" data-block-id="AV_C04_S02_I97" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
प्राप्यापि दुःखं सुमहत्सुखलेशाप्तये जनः । | |||
यतते सुखहानौ हि को मोक्षाय यतेत् पुमान् ॥97॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I98" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I98" data-block-id="AV_C04_S02_I98" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अल्पाच्च सुखनाशाद्धि बिभेत्यतितरां जनः । | |||
महच्च दुःखमाप्नोति सुखनाशनिवृत्तये ॥98॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I99" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I99" data-block-id="AV_C04_S02_I99" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न च रागनिमित्तं तद्वीतरागा अपि स्फुटम् । | |||
नारदाद्याः सुखार्थाय सहन्ते दुःखमञ्जसा ॥99॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I100" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I100" data-block-id="AV_C04_S02_I100" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
युद्धादिदर्शनं यस्मात् सुदुःखेनापि कुर्वते । | |||
‘यदेन्द्रवैरोचनयोर्ब्रह्मास्त्राभ्यां सुतापिताः ॥100 ॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I101" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I101" data-block-id="AV_C04_S02_I101" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अपि नैवाजहुर्युद्धरसात् ते नारदादयः’ । | |||
इति स्कान्दवचनस्तस्मात् सुखाभावाय को यतेत् ॥101॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I102" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I102" data-block-id="AV_C04_S02_I102" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
विमतो दुःखयुग् यस्माच्चेतनः सन् सुखोज्झितः । | |||
प्रतिपन्नो यथेत्येव चानुमा केन वार्यते ॥102॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I103" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I103" data-block-id="AV_C04_S02_I103" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
सर्वश्रुतिपुराणेषु सुखभावोक्तितस्तथा । | |||
मुक्तौ न ग्राह्यमेवैतत्सुखाभावमतं बुधैः ॥103॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I104" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I104" data-block-id="AV_C04_S02_I104" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
‘सोऽनानन्दाद्विमुक्तः सन्नानन्दी भवति स्फुटम्’ । | |||
‘निर्गुणे ब्रह्मणि मयि धारयन् विशदं मनः ॥104॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I105" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I105" data-block-id="AV_C04_S02_I105" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
परमानन्दमाप्नोति यत्र कामोऽवसीयते’(भाग.११.१५.१७) । | |||
‘न विष्णुसदृशं दैवं न मोक्षसदृशं सुखम् ॥105॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I106" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I106" data-block-id="AV_C04_S02_I106" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न वेदसदृशं वाक्यं न वर्णोङ्कारसंमितः’ । | |||
‘यत्रानन्दाश्च मोदाश्च मुदः प्रमुद आसते ॥106॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I107" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I107" data-block-id="AV_C04_S02_I107" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कामस्य यत्राप्ताः कामास्तत्र माममृतं कृधि’ । | |||
इति श्रुतिपुराणानि तत्र तत्र वदन्ति हि ॥107॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I108" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I108" data-block-id="AV_C04_S02_I108" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
अतो मोक्षे सुखाभाव इति यत्किञ्चिदेव हि । | |||
शिरःकराद्यभावश्च न मुक्तस्य भवेत् क्वचित् ॥108॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I109" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I109" data-block-id="AV_C04_S02_I109" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
श्रुतयश्च पुराणानि मानमत्र बहूनि च ॥109॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I110" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I110" data-block-id="AV_C04_S02_I110" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
‘न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः सत्त्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः । | |||
न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः ॥110॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I111" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I111" data-block-id="AV_C04_S02_I111" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
श्यामावदाताः शतपत्रलोचनाः पिशङ्गवस्त्राः सुरुचः सुपेशसः । | |||
सर्वे चतुर्बाहव उन्मिषन्मणिप्रवेकनिष्काभरणाः सुवर्चसः ॥111॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I112" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I112" data-block-id="AV_C04_S02_I112" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
प्रवालवैदूर्यमृणालवर्चसां परिस्फुरत्कुण्डलमौलिमालिनाम् । | |||
भ्राजिष्णुभिर्यः परितो विराजते लसद्विमानावलिभिर्महात्मनाम् ॥112॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I113" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I113" data-block-id="AV_C04_S02_I113" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
विद्योतमानप्रमदोत्तमाभिः सविद्युदभ्रवलिभिर्यथा नभः । | |||
श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः करोति मानं बहुधा विभूतिभिः’(भाग.२.९.१०-१३) ॥113॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I114" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I114" data-block-id="AV_C04_S02_I114" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
‘ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान् गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु । | |||
ब्रह्मा त्वो वदति जातविद्यां यज्ञस्य मात्रां विमिमीत उ त्वः’(ऋ.सं.१०.७१.११) ॥114॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I115" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I115" data-block-id="AV_C04_S02_I115" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कामान्नरूपी चरतीतिपूर्व श्रुत्या पुराणोक्तिभिरप्यदोषः । | |||
देहः स्वरूपात्मक एव तेषां मुक्तिं गतानामपि चेयते हि ॥115॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I116" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I116" data-block-id="AV_C04_S02_I116" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
शिरःकराद्यैरपि मुक्तिभाजो युक्ता यतस्ते पुरुषा इदानीम् । | |||
यथेति पूर्वा अनुमाश्च जीव स्वरूपमङ्गादिकमावयन्ति(आपयन्ति) ॥116॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I117" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I117" data-block-id="AV_C04_S02_I117" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न ब्रह्मरूपत्वममुष्य देहिनो मुक्तावपि स्यात् प्रमया कथञ्चित् । | |||
स ब्रह्मणा सहितोऽशेषभोगान् भुङ्क्ते तथोपेत्य सुखार्णवं तम् ॥117॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I118" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I118" data-block-id="AV_C04_S02_I118" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
यत्तत्परं ज्योतिरुपेत्य जीवो निजस्वरूपत्वमवाप्य कामान् । | |||
भुङ्क्ते स देवः(दैवं) पुरुषोत्तमोऽजः आत्मेति चोक्तो गुणपूर्तिहेतोः ॥118॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I119" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I119" data-block-id="AV_C04_S02_I119" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
सेतुः स देवोऽखिलमुक्तिभाजामुतामृतस्येष्ट इहेशिता यत् । | |||
इत्यादिवाक्यैर्भगवद्वशः सन् भुङ्क्तेऽखिलान् मुक्तिगतोऽपि भोगान् ॥119॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I120" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I120" data-block-id="AV_C04_S02_I120" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कालोऽप्यसौ नैक्ययुतः परेण जीवस्य कालो यत एष यद्वत् । | |||
इत्यादिका अप्यनुमाः प्रमाणं मुक्तौ च जीवस्य परत्वरोधे ॥120॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I121" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I121" data-block-id="AV_C04_S02_I121" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
कथं च यः पूर्वमसौ न पश्चाद्भवेत् स एवेत्यपि युक्तिमेति । | |||
यतो न दृष्टं यदभून्न पूर्वं पश्चात् तदासेति कुतश्च किञ्चित् ॥121॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I122" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I122" data-block-id="AV_C04_S02_I122" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
न चैव मुक्तौ न(तु) हरेः पृथक्त्वमैक्यं तथा स्यादिति युक्तिमेति । | |||
यतो न कुत्रापि भिदाभिदा च दृष्टा चितश्चेतनया कुतश्चित् ॥122॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I123" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I123" data-block-id="AV_C04_S02_I123" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
इत्थं मतानि भ्रमजानि यस्मात् मोक्षं समुद्देश्यमपि भ्रमेण । | |||
विदुर्न सम्यग्यदपीह लौकिकाः सुखं मम स्याच्च सदेति जानते ॥123॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I124" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I124" data-block-id="AV_C04_S02_I124" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
औदार्यमुच्चावचशक्तिरात्मस्वरूपदार्ढ्यं च निजस्वभावः । | |||
स्वातन्त्र्यमापूर्णविशेषयोग्यता विरोधहानिश्च चतुर्थपादे ॥124॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I125" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I125" data-block-id="AV_C04_S02_I125" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
व्यवस्थितिस्त्वविशेषस्थितिश्च निषेधसामान्यविधिक्रियाणाम् । | |||
विभक्तता चात्वरयैव सिद्धिर्विपक्षसम्प्राप्तिविरुद्धहेतवः ॥125॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I126" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I126" data-block-id="AV_C04_S02_I126" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
सुशक्यता शश्वदतिप्रसिद्धिर्विवेक(प्रसिद्धिविवेक)विन्यासविचारसञ्ज्ञाः । | |||
नानाप्रवृत्तिः कृतकृत्यता च विपक्षतर्काः समतीतपादे ॥126॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I127" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I127" data-block-id="AV_C04_S02_I127" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
महाफलत्वं प्रविविक्तता च सन्धिग्रहः साधनमाप्तकृत्यम् । | |||
विशेषकार्यं कृतिसंस्थितिश्च(कृतसंस्थितिश्च) सुयुक्तयो निर्णयगाः स्वपक्षे ॥127॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I128" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I128" data-block-id="AV_C04_S02_I128" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
व्यामिश्रता कार्यकरत्वमर्थक्लृप्तिः सुदार्ढ्यं परतन्त्रता च । | |||
समानधर्मः कृतशेषता च लोकोपमा पूर्वमतानुसाराः ॥128॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S02_I129" data-verse="AV_C04_S02"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S02_I129" data-block-id="AV_C04_S02_I129" data-verse="AV_C04_S02"> | ||
विशेषसाम्यश्रुतिराढ्यता च समानलोपो महिमाविशेषः । | |||
कृतार्थता शश्वदनुप्रवृत्तिः सिद्धान्तनिर्णीतिविशिष्टहेतवः ॥129॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नैकस्मिन्नधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">नैकस्मिन्नधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S02_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नैकस्मिन्नधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S02_A001"></span><h4 class="gr-section-head">नैकस्मिन्नधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 16,475: | Line 16,475: | ||
}} | }} | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S02_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पराधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">पराधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S02_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S02_A002"></span><h4 class="gr-section-head">पराधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 16,650: | Line 16,650: | ||
<span id="gr-C4-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | <span id="gr-C4-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयः पादः"></span> | ||
=== तृतीयः पादः === | === तृतीयः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S03_I1" data-verse="AV_C04_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S03_I1" data-block-id="AV_C04_S03_I1" data-verse="AV_C04_S03"> | ||
उत्क्रान्तमार्गश्च विमुक्तगम्यं पादोदितं सुक्रमविक्रमौ च ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S03_I1" data-verse="AV_C04_S03"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S03_I1" data-block-id="AV_C04_S03_I1" data-verse="AV_C04_S03"> | ||
सान्तनिकप्राप्तिरभीष्टता च सौकर्यमित्यन्यमतस्य तर्काः । | |||
विशेषसमप्राप्तिरुरुत्वमाप्तिः क्रमानुरागः कथितानुवृत्तिः ॥2॥ | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कार्याधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">कार्याधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S03_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कार्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S03_A001"></span><h4 class="gr-section-head">कार्याधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| Line 16,682: | Line 16,682: | ||
<span id="gr-C4-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | <span id="gr-C4-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span> | ||
=== चतुर्थः पादः === | === चतुर्थः पादः === | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S04_I01" data-verse="AV_C04_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S04_I01" data-block-id="AV_C04_S04_I01" data-verse="AV_C04_S04"> | ||
अतिक्रमोक्तिः कृतिरर्थलाभः परागतिः पारगतिस्तदोकः ॥1॥ | |||
</div> | </div> | ||
<div class="introduction" id="AV_C04_S04_I02" data-verse="AV_C04_S04"> | <div class="introduction" id="AV_C04_S04_I02" data-block-id="AV_C04_S04_I02" data-verse="AV_C04_S04"> | ||
समस्तकार्यं वशिता च विश्वसम्भावना युक्तयस्त्वन्यपक्षके । | |||
सामान्यरूपं प्रतिभानमुक्तिराश्चर्यता कृत्रिमतास्तदोषः ॥2॥ | |||
विशेषक्लृतिः कृतनिश्चयश्च माहात्म्यमित्येव सुनिर्णयार्थाः । | |||
</div> | </div> | ||
<span id="gr-adh-AV_C04_S04_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनन्याधिपत्त्यधिकरणम्"></span><h4 class="gr-section-head">अनन्याधिपत्त्यधिकरणम्</h4> | <span id="gr-adh-AV_C04_S04_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनन्याधिपत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-AV_C04_S04_A001"></span><h4 class="gr-section-head">अनन्याधिपत्त्यधिकरणम्</h4> | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||