Bhagavatatatparyanirnaya: Difference between revisions

Line 12:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्

| verse_lines = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्;तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।;तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा;धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥

| verse_line2 = तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30:

Line 31:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां

| verse_lines = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां;वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।;श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः;सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥

| verse_line2 = वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 48:

Line 50:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं

| verse_lines = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं;शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।;पिबत भागवतं रसमालयं;मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 66:

Line 69:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः

| verse_lines = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः;सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥

| verse_line2 = सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 84:

Line 88:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।

| verse_lines = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।;अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥;वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।;ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥

| verse_line2 = अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 102:

Line 107:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।

| verse_lines = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।;ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 120:

Line 126:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।

| verse_lines = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।;लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥

| verse_line2 = लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 142:

Line 149:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सूत उवाच–

| verse_lines = सूत उवाच–;यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं;द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।;पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽपि नेदु-;स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥

| verse_line2 = यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 160:

Line 168:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-

| verse_lines = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-;मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।;संसारिणां करुणयाऽऽह पुराणगुह्यं;तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 178:

Line 187:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।

| verse_lines = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।;ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 196:

Line 206:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।

| verse_lines = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।;उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 214:

Line 225:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।

| verse_lines = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।;पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥

| verse_line2 = पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 232:

Line 244:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।

| verse_lines = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥

| verse_line2 = क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 250:

Line 263:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-

| verse_lines = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-;र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।;स्थित्यादये हरिविरिञ्चहरेति सञ्ज्ञाः;श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनौ नृणां स्युः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 268:

Line 282:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।

| verse_lines = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।;तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 286:

Line 301:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।

| verse_lines = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।;सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥

| verse_line2 = सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 304:

Line 320:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।

| verse_lines = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।;पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 322:

Line 339:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।

| verse_lines = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।;सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 340:

Line 358:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।

| verse_lines = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।;अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 358:

Line 377:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।

| verse_lines = असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।;स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 380:

Line 400:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सूत उवाच–

| verse_lines = सूत उवाच–;जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।;सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥

| verse_line2 = जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 398:

Line 419:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।

| verse_lines = यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।;तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 416:

Line 438:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।

| verse_lines = एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।;यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 434:

Line 457:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।

| verse_lines = स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।;चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 452:

Line 476:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।

| verse_lines = तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।;तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 470:

Line 495:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।

| verse_lines = तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।;भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 488:

Line 514:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।

| verse_lines = पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।;प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥

| verse_line2 = प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 506:

Line 533:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।

| verse_lines = षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।;आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 524:

Line 552:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।

| verse_lines = ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।;दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 542:

Line 571:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।

| verse_lines = ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।;चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 560:

Line 590:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।

| verse_lines = एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।;रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 578:

Line 609:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।

| verse_lines = ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।;बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥

| verse_line2 = बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 596:

Line 628:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।

| verse_lines = अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।;यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 614:

Line 647:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।

| verse_lines = एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।;इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥

| verse_line2 = इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 632:

Line 666:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।

| verse_lines = एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।;मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥

| verse_line2 = मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 650:

Line 685:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।

| verse_lines = यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।;एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 668:

Line 704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।

| verse_lines = अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।;अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 686:

Line 723:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।

| verse_lines = यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।;अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 704:

Line 742:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।

| verse_lines = यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।;सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 722:

Line 761:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥

| verse_lines = एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 739:

Line 779:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।

| verse_lines = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 761:

Line 802:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।

| verse_lines = तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।;एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥

| verse_line2 = एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 779:

Line 821:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सूत उवाच—

| verse_lines = सूत उवाच—;द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।;जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 797:

Line 840:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।

| verse_lines = दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।;सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 815:

Line 859:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।

| verse_lines = स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।;कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ।;इति भारतमाख्यानं कृपया मुनिना कृतम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 833:

Line 878:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।

| verse_lines = एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।;सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥

}}

Line 842:

Line 888:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।

| verse_lines = नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।;वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 860:

Line 907:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।

| verse_lines = धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।;मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 878:

Line 926:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।

| verse_lines = अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।;असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 896:

Line 945:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।

| verse_lines = किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।;प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 914:

Line 964:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।

| verse_lines = तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।;कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 936:

Line 987:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारद उवाच—

| verse_lines = नारद उवाच—;पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।;परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥

| verse_line2 = पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 954:

Line 1,006:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।

| verse_lines = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।;तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥

| verse_line2 = तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 972:

Line 1,025:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = व्यास उवाच—

| verse_lines = व्यास उवाच—;अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।;तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 990:

Line 1,044:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।

| verse_lines = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।;न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,008:

Line 1,063:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो

| verse_lines = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो;जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।;तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा;न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥

| verse_line2 = जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,026:

Line 1,082:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं

| verse_lines = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं;न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।;कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे;न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,044:

Line 1,101:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अतो महाभाग भवानमोघदृक्

| verse_lines = अतो महाभाग भवानमोघदृक्;शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।;उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये;समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥

| verse_line2 = शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,062:

Line 1,120:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं

| verse_lines = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं;स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।;यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो;न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,080:

Line 1,139:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-

| verse_lines = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-;रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।;प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन-;स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,098:

Line 1,158:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो

| verse_lines = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो;यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।;तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि;प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥

| verse_line2 = यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,116:

Line 1,177:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते

| verse_lines = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते;प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।;ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया;पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥

| verse_line2 = प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,134:

Line 1,196:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः

| verse_lines = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः;समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।;प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां;सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥

| verse_line2 = समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,156:

Line 1,219:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।

| verse_lines = स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।;खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥

| verse_line2 = खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,174:

Line 1,238:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।

| verse_lines = प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।;आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥

| verse_line2 = आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,196:

Line 1,261:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सूत उवाच—

| verse_lines = सूत उवाच—;ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।;शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः ॥ २ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,214:

Line 1,280:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।

| verse_lines = भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।;अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,232:

Line 1,299:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्

| verse_lines = भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्;कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि ।;अपाहरद्विप्रियमेतदस्य;जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ती ॥ १४ ॥

| verse_line2 = कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि ।

}}

Line 1,241:

Line 1,309:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = माता शिशूनां निधनं सुतानां

| verse_lines = माता शिशूनां निधनं सुतानां;निशम्य घोरं परितप्यमाना ।;तदाऽरुदद् बाष्पकलाकुलाक्षी;तां सान्त्वयन्नाह किरीटमाली ॥ १५ ॥

| verse_line2 = निशम्य घोरं परितप्यमाना ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,263:

Line 1,332:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।

| verse_lines = तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।;भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,281:

Line 1,351:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।

| verse_lines = विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।;भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,299:

Line 1,370:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।

| verse_lines = मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।;समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,317:

Line 1,389:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।

| verse_lines = ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।;भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,339:

Line 1,412:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।

| verse_lines = नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।;इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,357:

Line 1,431:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।

| verse_lines = शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।;प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् मुदे मुकुन्दः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् मुदे मुकुन्दः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,379:

Line 1,454:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं

| verse_lines = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं;प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।;शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रयः;प्रणिध्युपात्तामनुजानुवर्तितः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,397:

Line 1,473:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।

| verse_lines = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।;नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥

| verse_line2 = नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,415:

Line 1,492:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्त्रिय ऊचुः—

| verse_lines = स्त्रिय ऊचुः—;स वै किलायं पुरुषः पुरातनो;य एक आसीदविशेष आत्मनि ।;अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे;निमीलितात्मा निशि सुप्तशक्तिषु ॥ २२ ॥

| verse_line2 = स वै किलायं पुरुषः पुरातनो

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,433:

Line 1,511:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां

| verse_lines = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां;स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।;अनामरूपात्मनि रूपनामनी;विधित्समानोऽनुससार शास्तिकृत् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,451:

Line 1,530:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः

| verse_lines = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः;जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।;धर्मं भगं सत्यमृतं दयां यशो;भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे ॥ २६ ॥

| verse_line2 = जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,469:

Line 1,549:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं

| verse_lines = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं;निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।;यासां गृहात्पुष्करलोचनः पतिः;न जात्वपैत्याकृतिभिः हृदि स्पृशन् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,487:

Line 1,568:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।

| verse_lines = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।;परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,505:

Line 1,587:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।

| verse_lines = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।;सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,523:

Line 1,606:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्

| verse_lines = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्;कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।;तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद्;रविं विनाऽक्ष्णामिव नस्तवाच्युत ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,541:

Line 1,625:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।

| verse_lines = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।;न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥

| verse_line2 = न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,559:

Line 1,644:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।

| verse_lines = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।;अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥

| verse_line2 = अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,581:

Line 1,667:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्राह्मणा ऊचुः—

| verse_lines = ब्राह्मणा ऊचुः—;पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।;ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरर्थियथा ॥ १९ ॥

| verse_line2 = पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,599:

Line 1,686:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।

| verse_lines = स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।;आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,621:

Line 1,709:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।

| verse_lines = प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।;अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,639:

Line 1,728:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।

| verse_lines = इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।;यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,657:

Line 1,747:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।

| verse_lines = अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।;यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,675:

Line 1,766:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।

| verse_lines = प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।;स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥

| verse_line2 = स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,693:

Line 1,785:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।

| verse_lines = अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।;इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,711:

Line 1,804:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।

| verse_lines = अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।;गृहान्प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३१॥

| verse_line2 = गृहान्प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३१॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,729:

Line 1,823:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।

| verse_lines = तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।;गावद्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ।;अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता पितृव्यः क्व गतः सुहृत् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = गावद्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,747:

Line 1,842:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।

| verse_lines = पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।;अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,765:

Line 1,861:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सञ्जय उवाच—

| verse_lines = सञ्जय उवाच—;अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।;न वेद साध्व्या गान्धार्या मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,783:

Line 1,880:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = युधिष्ठिर उवाच—

| verse_lines = युधिष्ठिर उवाच—;नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवान् क्वगतावितः ।;अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता क्व गता च तपस्विनी ।;कर्णधार इवापारे सीदतां पारदर्शनः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवान् क्वगतावितः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,801:

Line 1,899:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।

| verse_lines = यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।;सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,819:

Line 1,918:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।

| verse_lines = धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।;दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,837:

Line 1,937:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।

| verse_lines = स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।;अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥

| verse_line2 = अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,855:

Line 1,956:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।

| verse_lines = विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।;ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,873:

Line 1,975:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।

| verse_lines = ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।;निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥

| verse_line2 = निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,891:

Line 1,994:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।

| verse_lines = स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।;कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,909:

Line 2,013:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।

| verse_lines = विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।;हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥

| verse_line2 = हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,931:

Line 2,036:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।

| verse_lines = व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।;ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥

| verse_line2 = ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,949:

Line 2,055:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।

| verse_lines = अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।;यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥

| verse_line2 = यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,967:

Line 2,074:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।

| verse_lines = मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।;प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 1,985:

Line 2,093:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।

| verse_lines = भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।;कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,003:

Line 2,112:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।

| verse_lines = कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।;अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,025:

Line 2,135:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-

| verse_lines = पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-;श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम् ।;स्पृष्टं विकीर्य पदयोः पतिताश्रुमुख्यो;यैस्तत्स्त्रियो न्यकृत तत् सविमुक्तकेश्यः ॥ १० ॥

| verse_line2 = श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,043:

Line 2,154:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते

| verse_lines = तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते;सोऽहं रथी नृपतयो यत आमनन्ति ।;सर्वं क्षणेन तदभूदसदीशरिक्तं;भस्मन् हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमूषे ॥ २१ ॥

| verse_line2 = सोऽहं रथी नृपतयो यत आमनन्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,065:

Line 2,177:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सूत उवाच—

| verse_lines = सूत उवाच—;वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।;भक्त्या निर्मथिताशेषकषायधिषणोऽर्जुनः ॥ १ ॥

| verse_line2 = वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,083:

Line 2,196:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।

| verse_lines = गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।;कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥

| verse_line2 = कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,101:

Line 2,215:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।

| verse_lines = विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।;लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,119:

Line 2,234:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।

| verse_lines = स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।;तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥

| verse_line2 = तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,137:

Line 2,253:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।

| verse_lines = वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।;धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥

| verse_line2 = धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥

}}

Line 2,146:

Line 2,263:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।

| verse_lines = त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।;सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥

| verse_line2 = सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,164:

Line 2,282:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।

| verse_lines = उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।;हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,182:

Line 2,301:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।

| verse_lines = ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।;मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,204:

Line 2,324:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शौनक उवाच—

| verse_lines = शौनक उवाच—;कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।;नृदेवचिह्नधृक् शूद्रः कोऽसौ गां यः पदाऽहनत् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,222:

Line 2,343:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।

| verse_lines = तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।;अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,240:

Line 2,362:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।

| verse_lines = किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।;क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,258:

Line 2,381:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।

| verse_lines = एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।;अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,276:

Line 2,400:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-

| verse_lines = सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-;वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामैः ।;स्निग्धेषु पाण्डुषु जगत्प्रणतस्य विष्णोः;भक्तिं करोति नृपतिश्चरणारविन्दे ॥ १७ ॥

| verse_line2 = वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामैः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,294:

Line 2,419:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धरोवाच—

| verse_lines = धरोवाच—;सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।;शमो दमः तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।

}}

Line 2,303:

Line 2,429:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।

| verse_lines = ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।;स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥

| verse_line2 = स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,321:

Line 2,448:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।

| verse_lines = प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।;गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,339:

Line 2,467:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।

| verse_lines = इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।;प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥

| verse_line2 = प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,361:

Line 2,490:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।

| verse_lines = वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।;वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥

| verse_line2 = वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,379:

Line 2,509:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।

| verse_lines = धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।;यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥

}}

Line 2,388:

Line 2,519:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।

| verse_lines = अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।;चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,406:

Line 2,538:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।

| verse_lines = न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।;ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैः यज्ञेश्वरं ब्रह्मवितानयज्ञाः ॥३२ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैः यज्ञेश्वरं ब्रह्मवितानयज्ञाः ॥३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,424:

Line 2,557:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।

| verse_lines = यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।;कामानमोघान् स्थिरजङ्गमानां अन्तर्बहिर्वायुरिवेश आत्मा ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = कामानमोघान् स्थिरजङ्गमानां अन्तर्बहिर्वायुरिवेश आत्मा ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,442:

Line 2,576:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।

| verse_lines = अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।;विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,464:

Line 2,599:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।

| verse_lines = उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।;वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,482:

Line 2,618:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।

| verse_lines = तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।;भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,500:

Line 2,637:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।

| verse_lines = कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।;योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,518:

Line 2,656:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।

| verse_lines = यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।;व्रजन्ति तत्पारमहंस्यसत्यं यस्मिन्नहिंसोपरमश्च धर्मः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = व्रजन्ति तत्पारमहंस्यसत्यं यस्मिन्नहिंसोपरमश्च धर्मः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,536:

Line 2,675:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।

| verse_lines = प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।;स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,554:

Line 2,694:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।

| verse_lines = अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।;ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥

| verse_line2 = ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,572:

Line 2,713:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।

| verse_lines = इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।;कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,590:

Line 2,732:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न

| verse_lines = अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न;रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः ।;तदा हि चोरप्रचुरो विनङ्क्ष-;त्यरक्ष्यमाणो विवरूथवत् क्षणात् ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,608:

Line 2,751:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं

| verse_lines = तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं;यन्नष्टनाथस्य पशोर्विलुम्पकाः ।;परस्परं घ्नन्ति शपन्ति वृञ्जते;पशून् स्त्रियोऽर्थान् पुरुदस्यवो जनाः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = यन्नष्टनाथस्य पशोर्विलुम्पकाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,626:

Line 2,770:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।

| verse_lines = साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।;न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,648:

Line 2,793:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः

| verse_lines = इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः;प्राचीनमूलेषुु कुशेषु धीरः ।;उदङ्मुखो दक्षिणकूल आस्ते;समुद्रपत्न््नयाः स्वसुते न्यस्तभारः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = प्राचीनमूलेषुु कुशेषु धीरः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,670:

Line 2,816:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या

| verse_lines = श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या;स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन ।;प्रत्युत्थिता मुनयश्चाऽसनेभ्यः;तल्लक्षणज्ञा अपि गूढवर्चसम् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,696:

Line 2,843:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच—

| verse_lines = श्रीशुक उवाच—;वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।;आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥

| verse_line2 = वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,714:

Line 2,862:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।

| verse_lines = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।;अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥

| verse_line2 = अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,732:

Line 2,881:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।

| verse_lines = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।;दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥

| verse_line2 = दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥

}}

Line 2,741:

Line 2,891:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।

| verse_lines = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।;तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥

| verse_line2 = तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,759:

Line 2,910:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।

| verse_lines = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।;नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,777:

Line 2,929:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।

| verse_lines = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,795:

Line 2,948:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।

| verse_lines = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।;गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,813:

Line 2,967:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।

| verse_lines = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।;मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥

| verse_line2 = मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,831:

Line 2,986:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।

| verse_lines = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।;मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।;पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥

| verse_line2 = मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,849:

Line 3,005:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।

| verse_lines = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।;आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,867:

Line 3,024:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच—

| verse_lines = राजोवाच—;यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।;यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,885:

Line 3,043:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच—

| verse_lines = श्रीशुक उवाच—;जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।;स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥

| verse_line2 = जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,903:

Line 3,062:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।

| verse_lines = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।;यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,921:

Line 3,081:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।

| verse_lines = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।;वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,939:

Line 3,100:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।

| verse_lines = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।;महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥

| verse_line2 = महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,957:

Line 3,119:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।

| verse_lines = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।;हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥

| verse_line2 = हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,979:

Line 3,142:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।

| verse_lines = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।;परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥

| verse_line2 = परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 2,997:

Line 3,161:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।

| verse_lines = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।;सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥

| verse_line2 = सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,015:

Line 3,180:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।

| verse_lines = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।;तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥

| verse_line2 = तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,033:

Line 3,199:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।

| verse_lines = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।;तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,051:

Line 3,218:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।

| verse_lines = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।;ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥

| verse_line2 = ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,069:

Line 3,237:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।

| verse_lines = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।;तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥

| verse_line2 = तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,087:

Line 3,256:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः

| verse_lines = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः;यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।;काले च देशे च मनो न सज्जेत्;प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,105:

Line 3,275:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य

| verse_lines = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य;क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।;आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो;लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,123:

Line 3,294:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः

| verse_lines = न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः;कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।;न यत्र सत्वं न रजस्तमश्च;न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,141:

Line 3,313:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्

| verse_lines = नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्;उदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।;ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी;स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत ॥ २१ ॥

| verse_line2 = उदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।

}}

Line 3,150:

Line 3,323:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत

| verse_lines = तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत;निरुद्धसप्ताश्वपथोऽनपेक्षः ।;स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि-;र्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = निरुद्धसप्ताश्वपथोऽनपेक्षः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,168:

Line 3,342:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।

| verse_lines = यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।;अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २३ ॥

| verse_line2 = अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २३ ॥

}}

Line 3,177:

Line 3,352:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।

| verse_lines = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।;न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,195:

Line 3,371:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैश्वानरं याति विहायसा गतः

| verse_lines = वैश्वानरं याति विहायसा गतः;सुषुम्नया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।;विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्;प्रयाति चक्रं नृप शैंशुमारम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = सुषुम्नया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,213:

Line 3,390:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।

| verse_lines = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।;सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,231:

Line 3,409:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।

| verse_lines = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।;रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥

| verse_line2 = रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,249:

Line 3,428:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।

| verse_lines = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।;नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥

| verse_line2 = नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,267:

Line 3,447:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।

| verse_lines = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।;यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,285:

Line 3,466:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-

| verse_lines = ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-;स्तेनात्मनाऽपोऽनलमूधर्ि्न च त्वरन् ।;ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले;वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = स्तेनात्मनाऽपोऽनलमूधर्ि्न च त्वरन् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,303:

Line 3,485:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं

| verse_lines = घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं;रूपन्तु दृष्ट्या स्पर्शं त्वचैव ।;श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणं तत्;प्रायेण नावृत्तिमुपैति योगी ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = रूपन्तु दृष्ट्या स्पर्शं त्वचैव ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,321:

Line 3,504:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्

| verse_lines = स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्;सनातनोऽसौ भगवाननादिः ।;मनोमयं देवमयं विकार्यं;संसाद्य मत्या सह तेन याति ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = सनातनोऽसौ भगवाननादिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,339:

Line 3,523:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।

| verse_lines = विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।;आनन्दमानन्दमयोऽवसाने सर्वात्मके ब्रह्मणि वासुदेवे ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = आनन्दमानन्दमयोऽवसाने सर्वात्मके ब्रह्मणि वासुदेवे ॥ ३४ ॥

}}

Line 3,348:

Line 3,533:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।

| verse_lines = एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।;एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।;ये द्वे पुरा ब्रह्मण आह पृष्टः आराधितो भगवान् वासुदेवः ॥३५॥

| verse_line2 = एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,366:

Line 3,552:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।

| verse_lines = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।;वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,384:

Line 3,571:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।

| verse_lines = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।;तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,402:

Line 3,590:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।

| verse_lines = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।;दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,420:

Line 3,609:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।

| verse_lines = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।;श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,442:

Line 3,632:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।

| verse_lines = अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।;तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥

| verse_line2 = तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,460:

Line 3,651:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।

| verse_lines = आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।;तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥

| verse_line2 = तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,482:

Line 3,674:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।

| verse_lines = आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।;राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥

| verse_line2 = राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,500:

Line 3,693:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।

| verse_lines = संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।;वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,518:

Line 3,712:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच–

| verse_lines = श्रीशुक उवाच–;नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे;सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया ।;गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनाम्;अन्तर्ध्रुवायाऽनुपलभ्यवर्त्मने ॥ १२ ॥

| verse_line2 = नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,536:

Line 3,731:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां

| verse_lines = भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां;असम्भवायाऽखिलसत्वमूर्तये ।;पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे;व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे ॥ १३ ॥

| verse_line2 = असम्भवायाऽखिलसत्वमूर्तये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,554:

Line 3,750:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-

| verse_lines = स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-;स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।;गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि-;र्वितर्क्यलिङ्गो भगवान्प्रसीदताम् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,576:

Line 3,773:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारद उवाच—

| verse_lines = नारद उवाच—;देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।;तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥

| verse_line2 = देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,594:

Line 3,792:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।

| verse_lines = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।;यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥

| verse_line2 = यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,612:

Line 3,811:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।

| verse_lines = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।;एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥

| verse_line2 = एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,630:

Line 3,830:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।

| verse_lines = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।;नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,648:

Line 3,849:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।

| verse_lines = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।;अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥

| verse_line2 = अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,666:

Line 3,868:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।

| verse_lines = नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।;यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥

}}

Line 3,675:

Line 3,878:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।

| verse_lines = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।;विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,693:

Line 3,897:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।

| verse_lines = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।;वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,711:

Line 3,916:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।

| verse_lines = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।;नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,729:

Line 3,935:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।

| verse_lines = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।;स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,747:

Line 3,954:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।

| verse_lines = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।;बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,765:

Line 3,973:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।

| verse_lines = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।;स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥

| verse_line2 = स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,783:

Line 3,992:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।

| verse_lines = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।;आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥

| verse_line2 = आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,801:

Line 4,011:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।

| verse_lines = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।;कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,819:

Line 4,030:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।

| verse_lines = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।;तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,837:

Line 4,049:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।

| verse_lines = सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।;वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।;द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभोः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,855:

Line 4,068:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।

| verse_lines = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।;तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,873:

Line 4,087:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।

| verse_lines = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।;परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,891:

Line 4,106:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।

| verse_lines = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।;दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,909:

Line 4,125:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।

| verse_lines = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।;सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,927:

Line 4,144:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।

| verse_lines = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।;कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,945:

Line 4,163:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।

| verse_lines = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।;सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,963:

Line 4,182:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।

| verse_lines = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।;ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 3,981:

Line 4,201:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।

| verse_lines = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।;ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,003:

Line 4,224:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।

| verse_lines = रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।;कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,021:

Line 4,243:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।

| verse_lines = रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।;केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,039:

Line 4,262:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।

| verse_lines = बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।;विक्रमो भूर्भुवःस्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च;सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = विक्रमो भूर्भुवःस्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,057:

Line 4,281:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।

| verse_lines = धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।;विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,075:

Line 4,300:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।

| verse_lines = सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।;तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥

| verse_line2 = तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,093:

Line 4,319:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।

| verse_lines = स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।;एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,111:

Line 4,338:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।

| verse_lines = सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।;महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,129:

Line 4,357:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।

| verse_lines = पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।;अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥

| verse_line2 = अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,147:

Line 4,376:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।

| verse_lines = पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।;अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,165:

Line 4,395:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।

| verse_lines = सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।;यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥

| verse_line2 = यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,183:

Line 4,414:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।

| verse_lines = तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।;तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥

}}

Line 4,192:

Line 4,424:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।

| verse_lines = यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।;नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥

| verse_line2 = नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,210:

Line 4,443:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।

| verse_lines = नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।;देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥

| verse_line2 = देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,228:

Line 4,462:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।

| verse_lines = नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।;गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,246:

Line 4,481:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।

| verse_lines = इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।;नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,264:

Line 4,500:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां

| verse_lines = नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां;भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् ।;यः स्वात्ममायाविभवं स्वयं गतो;नाहं नभस्वांस्तमथापरे कुतः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,282:

Line 4,519:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।

| verse_lines = स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।;आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,300:

Line 4,538:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।

| verse_lines = विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।;सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥

}}

Line 4,309:

Line 4,548:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।

| verse_lines = ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।;यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥

| verse_line2 = यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,327:

Line 4,567:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य

| verse_lines = आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य;कालः स्वभावः सदसन्मनश्च ।;द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि;विराड् स्वराट्स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = कालः स्वभावः सदसन्मनश्च ।

}}

Line 4,336:

Line 4,577:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः

| verse_lines = अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः;दक्षादयो ये भवदादयश्च ।;स्वर्लोकपालाः खगलोकपालाः;नृलोकपालास्तललोकपालाः ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = दक्षादयो ये भवदादयश्च ।

}}

Line 4,345:

Line 4,587:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः

| verse_lines = गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः;ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।;ये वा ऋषीणामृषभाः पितॄणां;दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।

}}

Line 4,354:

Line 4,597:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।

| verse_lines = अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।;यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद्बलवत्क्षमावत् ।;ह्रीश्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्तत्परं रूपवदस्वरूपम् ॥४४॥

| verse_line2 = यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद्बलवत्क्षमावत् ।

}}

Line 4,363:

Line 4,607:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति

| verse_lines = प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति;लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः ।;आपीयतां कर्मकषायशोषान-;नुक्रमिष्ये त इमान् सुपेशलान् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,385:

Line 4,630:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः

| verse_lines = जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः;आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम् ।;लोकत्रयस्य महतीमहरद्य आर्तिं;स्वायम्भुवेन मनुना हरिरित्यनूक्तः ॥ २ ॥

| verse_line2 = आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,403:

Line 4,649:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो

| verse_lines = अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो;दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः ।;यत्पादपङ्कजपरागपवित्रदेहा;योगर्धिमापुरमयीं यदुहैहयाद्याः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,421:

Line 4,668:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे

| verse_lines = तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे;आदौ सनात्सुतपसस्तपतः स नोऽभूत् ।;प्राक्कल्पसम्प्लवविनष्टमिहात्मतत्वं;सम्यग्जगाद मुनयो यदचक्षतात्मन् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = आदौ सनात्सुतपसस्तपतः स नोऽभूत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,439:

Line 4,687:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या

| verse_lines = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या;नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः ।;दृष्टात्मनो भगवतो नियमावलोपं;देव्यस्त्वनङ्गपृतना घटितुं न शेकुः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,457:

Line 4,706:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो

| verse_lines = विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो;बालोऽपि सन्नपगतस्तपसे वनाय ।;तस्मा अदाद्ध्रुवगतिं गृणते प्रसन्नो;दिव्याः स्तुवन्ति मुनयो यदुपर्यधस्तात् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = बालोऽपि सन्नपगतस्तपसे वनाय ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,475:

Line 4,725:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-

| verse_lines = यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-;निष्पिष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम् ।;ज्ञात्वार्थितो जगति पुत्रपदञ्च लेभे;दुग्धा वसूनि वसुधा सकलानि येन ॥ ९ ॥

| verse_line2 = निष्पिष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,493:

Line 4,744:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः

| verse_lines = नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः;यो वै चचार समदृग् हृदि योगचर्याम् ।;यत्पारमहंस्यमृषयः पदमामनन्ति;स्वस्थः प्रशान्तकरणः परिमुक्तसङ्गः ॥ १० ॥

| verse_line2 = यो वै चचार समदृग् हृदि योगचर्याम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,511:

Line 4,763:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः

| verse_lines = सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः;साक्षात् स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः ।;छन्दोमयो मखमयोऽखिलदेवतात्मा;वाचो बभूवुरुशतीः श्वसतोऽस्य नस्तः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = साक्षात् स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,529:

Line 4,782:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः

| verse_lines = मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः;क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः ।;विस्रंसितानुरुभये सलिले मुखान्मे;आदाय तत्र विजहार ह वेदमार्गान् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,547:

Line 4,801:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः

| verse_lines = स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः;चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः ।;चक्रेण नक्रवदनं विनिपाट्य तस्मात्;हस्ते प्रगृह्य भगवान्कृपयोज्जहार ॥ १६ ॥

| verse_line2 = चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,565:

Line 4,820:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्

| verse_lines = नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्;अम्भः शिवं धृतवतो विबुधाधिपत्यम् ।;यो वै प्रतिश्रुतमृतेऽपि च शीर्षमाणं;आत्मन्यमङ्ग मनसा हरयेऽभिमेने ॥ १८ ॥

| verse_line2 = अम्भः शिवं धृतवतो विबुधाधिपत्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,583:

Line 4,839:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-

| verse_lines = तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-;वृद्धभावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम् ।;ज्ञानञ्च भागवतमात्मसुतत्वदीपं;यद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैव ॥ १९ ॥

| verse_line2 = वृद्धभावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,601:

Line 4,858:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो

| verse_lines = चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो;मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति ।;दुष्टेषु राजसु दमं विदधत्स्वकीर्तिं;सत्ये निविष्ट उशतीं प्रथयंश्चरित्रैः ॥ २० ॥

| verse_line2 = मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,619:

Line 4,877:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः

| verse_lines = कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः;इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे ।;तिष्ठन्वनं सदयितानुज आविवेश;यस्मिन्विरुध्य दशकन्धर आर्तिमार्च्छत् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे ।

}}

Line 4,628:

Line 4,887:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो

| verse_lines = यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो;मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः ।;दूरेसुहृन्मथितरोषसुशोषदृष्ट्या;तातप्यमानमकरोरगनक्रचक्रः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः ।

}}

Line 4,637:

Line 4,897:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-

| verse_lines = वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-;दन्तैर्विलम्बितककुब्जयरूढहासः ।;सद्योऽसुभिः सह विनेष्यति दारहर्तुः;विस्फूर्जितैर्धनुष उच्चरितैः ससैन्यः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = दन्तैर्विलम्बितककुब्जयरूढहासः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,655:

Line 4,916:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः

| verse_lines = भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः;क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः ।;जातः करिष्यति जनानुपलक्ष्यमार्गः;कर्माणि चात्ममहिमोपनिबन्धनानि ॥ २६ ॥

| verse_line2 = क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,673:

Line 4,935:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः

| verse_lines = तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः;त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः ।;यद्रिङ्गताऽन्तरगतेन दिविस्पृशोर्वा;उन्मूलनन्त्वितरथाऽर्जुनयोर्न भाव्यम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,691:

Line 4,954:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं

| verse_lines = तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं;दावाग्निनाऽऽशु विपिने परिदह्यमाने ।;उन्नेष्यति व्रजमितोऽवसितान्तकालं;नेत्रे पिधाय्य सबलोऽनधिगम्यवीर्यः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = दावाग्निनाऽऽशु विपिने परिदह्यमाने ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,709:

Line 4,973:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्

| verse_lines = नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्;गोपान् बिलेषु पिहितान् मयसूनुना च ।;जल्प्यावृतं निशि शयानमतिश्रमेण;लोके विकुण्ठ उपधास्यति गोकुलं सः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = गोपान् बिलेषु पिहितान् मयसूनुना च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,727:

Line 4,992:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां

| verse_lines = क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां;रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन ।;उद्दीपितस्मररुजां व्रजसद्वधूनां;हर्तुर्हरिष्यति शिरो धनदानुगस्य ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,745:

Line 5,011:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-

| verse_lines = ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-;मल्लेभकंसयवनाः कुजपौण्ड्रकाद्याः ।;अन्येऽपि शाल्वकपिबल्वलदन्तवक्र-;सप्तोक्षशंबरविडूरथरुग्मिमुख्याः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = मल्लेभकंसयवनाः कुजपौण्ड्रकाद्याः ।

}}

Line 4,754:

Line 5,021:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः

| verse_lines = ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः;काम्भोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयार्णाः ।;यास्यन्त्यदर्शनमिता बलपार्थभीम-;व्याजाह्वयेन हरिणा निलयं तदीयम् ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = काम्भोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयार्णाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,772:

Line 5,040:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां

| verse_lines = कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां;स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः ।;आविर्हितस्त्वनुयुगं स हि सत्यवत्यां;वेदद्रुमं विटपशो विभजिष्यति स्म ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,790:

Line 5,059:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः

| verse_lines = सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः;स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः ।;अन्ते त्वधर्महरमन्युवशासुराद्याः;मायाविभूतय इमाः पुरुशक्तिभाजः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,808:

Line 5,078:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः

| verse_lines = नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः;मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽपरे ये ।;गायन् गुणान्दशशतानन आदिदेवः;शेषोऽधुनाऽपि समवस्यति नास्य पारम् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽपरे ये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,826:

Line 5,097:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः

| verse_lines = येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः;सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम् ।;ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां;नैषां ममाहमिति धीः श्वसृगालभक्ष्ये ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,844:

Line 5,116:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां

| verse_lines = ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां;स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः ।;यद्यद्भुतक्रमपरायणशीलशिक्षाः;तिर्यग्जना अपि किमु श्रुतधारणा ये ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,862:

Line 5,135:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं

| verse_lines = शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं;शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्वम् ।;शब्दो न यत्र पुरुकारकवान् क्रियार्थो;माया परैत्यभिमुखे च विलज्जमाना ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्वम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,880:

Line 5,154:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य

| verse_lines = स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य;भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धः ।;देहे स्वधातुविगमे तु विशीर्यमाणे;व्योमेव तत्र पुरुषो न विशीर्यतेऽजः ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,898:

Line 5,173:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।

| verse_lines = सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।;समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥

| verse_line2 = समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,916:

Line 5,192:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।

| verse_lines = नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।;कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥

| verse_line2 = कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥

}}

Line 4,925:

Line 5,202:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।

| verse_lines = किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।;सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,947:

Line 5,225:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।

| verse_lines = पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।;लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,965:

Line 5,244:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।

| verse_lines = यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।;गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 4,983:

Line 5,263:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।

| verse_lines = नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।;श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,001:

Line 5,282:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।

| verse_lines = तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।;पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥

| verse_line2 = पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,019:

Line 5,301:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।

| verse_lines = योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।;वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥

| verse_line2 = वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,037:

Line 5,320:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।

| verse_lines = यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।;विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,055:

Line 5,339:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।

| verse_lines = अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।;अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,073:

Line 5,358:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सूत उवाच—

| verse_lines = सूत उवाच—;स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।;ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥

| verse_line2 = स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,091:

Line 5,377:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।

| verse_lines = आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,113:

Line 5,400:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच—

| verse_lines = श्रीशुक उवाच—;आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।;न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्ने द्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥

| verse_line2 = आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।

}}

Line 5,122:

Line 5,410:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।

| verse_lines = बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।;रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥

| verse_line2 = रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥

}}

Line 5,131:

Line 5,420:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।

| verse_lines = यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।;रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,149:

Line 5,439:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।

| verse_lines = आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।;ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,167:

Line 5,458:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो

| verse_lines = दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो;जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः ।;अतप्यत स्माखिललोकतापनं;तपस्तपीयांस्तपतां समाहितः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,185:

Line 5,477:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः

| verse_lines = तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः;सन्दर्शयामास परं न यत् पदम् ।;व्यपेतसंक्लेशविमोहसाध्वसं;सन्दृष्टवद्भिर्विबुधैरभिष्टुतम् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = सन्दर्शयामास परं न यत् पदम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,203:

Line 5,496:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः

| verse_lines = न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः;सत्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः ।;न यत्र माया किमुतापरे हरे-;रनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः ॥ १० ॥

| verse_line2 = सत्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,221:

Line 5,515:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः

| verse_lines = श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः;करोति मानं बहुधा विभूतिभिः ।;प््रोङ्खश्रिता याः कुसुमाकरानुगै-;र्विगीयमाना प््रिायकर्म गायती ॥ १३ ॥

| verse_line2 = करोति मानं बहुधा विभूतिभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,239:

Line 5,534:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं

| verse_lines = ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं;श्रियःपतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ।;सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभिः;स्वपार्षदमुख्यैः परिसेवितं विभुम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = श्रियःपतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,257:

Line 5,553:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं

| verse_lines = अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं;वृतं चतुष्षोडशपञ्चशक्तिभिः ।;युक्तं भगैः स्वैरितरत्र चाध्रुवैः;स्व एव धामन्रममाणमीश्वरम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = वृतं चतुष्षोडशपञ्चशक्तिभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,275:

Line 5,572:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।

| verse_lines = मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।;यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,293:

Line 5,591:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।

| verse_lines = प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।;तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥

| verse_line2 = तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥

}}

Line 5,302:

Line 5,601:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।

| verse_lines = सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।;बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,320:

Line 5,620:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।;सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३० ॥

| verse_line2 = ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,338:

Line 5,639:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।

| verse_lines = अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।;पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,356:

Line 5,658:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।

| verse_lines = ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।;तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥

}}

Line 5,365:

Line 5,668:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।

| verse_lines = यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।;प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,383:

Line 5,687:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।

| verse_lines = एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।;अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,401:

Line 5,706:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।

| verse_lines = अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।;सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,419:

Line 5,725:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।

| verse_lines = मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।;महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,437:

Line 5,744:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।

| verse_lines = नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।;ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,455:

Line 5,763:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।

| verse_lines = यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।;यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,477:

Line 5,786:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।

| verse_lines = भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।;ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,495:

Line 5,805:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।

| verse_lines = निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।;मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,513:

Line 5,824:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।

| verse_lines = आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।;स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥

| verse_line2 = स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,531:

Line 5,843:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।

| verse_lines = आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।;यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,549:

Line 5,862:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।

| verse_lines = एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।;त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,567:

Line 5,881:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।

| verse_lines = पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।;आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥

| verse_line2 = आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥

}}

Line 5,576:

Line 5,891:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।

| verse_lines = तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।;तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,594:

Line 5,910:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।

| verse_lines = एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।;वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥

| verse_line2 = वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,612:

Line 5,929:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।

| verse_lines = उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।;ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,630:

Line 5,948:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।

| verse_lines = एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।;मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,648:

Line 5,967:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।

| verse_lines = अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।;अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,666:

Line 5,986:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।

| verse_lines = अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।;उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,684:

Line 6,005:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।

| verse_lines = स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।;नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,702:

Line 6,024:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।

| verse_lines = प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।;सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,720:

Line 6,043:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।

| verse_lines = सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।;तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,738:

Line 6,062:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।

| verse_lines = यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।;तदैवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् ।;पुष्णाति स्थापयन् विश्वं तिर्यङ्नरसुरात्मभिः ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = तदैवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,756:

Line 6,081:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।

| verse_lines = ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।;सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,774:

Line 6,100:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।

| verse_lines = इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।;नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,792:

Line 6,119:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।

| verse_lines = न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।;कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,810:

Line 6,138:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।

| verse_lines = अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।;विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,836:

Line 6,165:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच–

| verse_lines = श्रीशुक उवाच–;एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।;क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत् ॥ १ ॥

| verse_line2 = एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।

}}

Line 5,845:

Line 6,175:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥

| verse_lines = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 5,862:

Line 6,193:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच–

| verse_lines = श्रीशुक उवाच–;यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्;पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदृष्टिः ।;भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून्;प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥ ६ ॥

| verse_line2 = यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्

}}

Line 5,871:

Line 6,203:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः

| verse_lines = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः;केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।;न वारयामास नृपः स्नुषाया;और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥

| verse_line2 = केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,889:

Line 6,222:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं

| verse_lines = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं;कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।;तावच्छशास क्षितिमेकचक्रा-;मेकातपत्रामजितेन पार्थः ॥ २० ॥

| verse_line2 = कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।

}}

Line 5,898:

Line 6,232:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं

| verse_lines = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं;वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।;संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन्;सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,916:

Line 6,251:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः

| verse_lines = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः;कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।;प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि;यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥

| verse_line2 = कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,934:

Line 6,270:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-

| verse_lines = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-;पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।;आसात उर्व्याः कुशलं विधाय;कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥

| verse_line2 = पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,952:

Line 6,289:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो

| verse_lines = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो;भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।;यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति;वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥

| verse_line2 = भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,970:

Line 6,308:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-

| verse_lines = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-;दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।;यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो;नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 5,988:

Line 6,327:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी

| verse_lines = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी;भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।;यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे;मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,006:

Line 6,346:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय

| verse_lines = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय;कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।;न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं;परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,028:

Line 6,369:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये

| verse_lines = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये;निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।;कार्त्स्न्येन चात्रोपगतं विधातु-;रर्वाक् सृतौ कौशलमित्यमन्यत ॥ १३ ॥

| verse_line2 = निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,046:

Line 6,388:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे

| verse_lines = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे;संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।;ये संयुगेऽचक्षत तार्क्षपुत्र-;स्यांसे सुनाभायुधमापतन्तम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,068:

Line 6,411:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = समाहुता भीष्मककन्यया ये

| verse_lines = समाहुता भीष्मककन्यया ये;श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।;गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं;जह्रे पदं मूधर्ि्न दधत् सुपर्णः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,086:

Line 6,430:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।

| verse_lines = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।;एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥

| verse_line2 = एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,104:

Line 6,449:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।

| verse_lines = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।;कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,122:

Line 6,468:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।

| verse_lines = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।;गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥

| verse_line2 = गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,140:

Line 6,487:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।

| verse_lines = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।;को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,158:

Line 6,506:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।

| verse_lines = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।;ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥

}}

Line 6,167:

Line 6,516:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।

| verse_lines = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।;तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥

}}

Line 6,176:

Line 6,526:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।

| verse_lines = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।;हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥

| verse_line2 = हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥

}}

Line 6,185:

Line 6,536:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।

| verse_lines = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।;गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,207:

Line 6,559:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उद्धव उवाच–

| verse_lines = उद्धव उवाच–;भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।;सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।

}}

Line 6,216:

Line 6,569:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।

| verse_lines = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।;बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥

| verse_line2 = बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥

}}

Line 6,225:

Line 6,579:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।

| verse_lines = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।;पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,243:

Line 6,598:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच–

| verse_lines = राजोवाच–;निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-;ष्वधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः ।;स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद्;हरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-

}}

Line 6,252:

Line 6,608:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शुक उवाच–

| verse_lines = शुक उवाच–;ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।;संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,270:

Line 6,627:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।

| verse_lines = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।;अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,292:

Line 6,650:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परावरेषां भगवन् कृतानि

| verse_lines = परावरेषां भगवन् कृतानि;श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् ।;न तृप्नुमः कर्णसुखावहानां;तेषामृते कृष्णकथामृतौघात् ॥ १० ॥

| verse_line2 = श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,310:

Line 6,669:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां

| verse_lines = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां;सखाऽपि ते भारतमाह कृष्णः ।;यस्मिन् नृणां ग्राम्यसुखानुवादै;र्मतिर्गृहीता न हरेः कथायाम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = सखाऽपि ते भारतमाह कृष्णः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,328:

Line 6,688:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना

| verse_lines = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना;विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः ।;हरेः सदाऽनुस्मृतिनिर्वृतस्य;समस्तदुःखाप्ययमाशु धत्ते ॥ १३ ॥

| verse_line2 = विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,350:

Line 6,711:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।;आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥

| verse_line2 = भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,368:

Line 6,730:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।

| verse_lines = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।;मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥

| verse_line2 = मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,386:

Line 6,749:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।

| verse_lines = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।;आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥

| verse_line2 = आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,404:

Line 6,768:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।

| verse_lines = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।;तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥

}}

Line 6,413:

Line 6,778:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।

| verse_lines = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।;ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥

}}

Line 6,422:

Line 6,788:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।

| verse_lines = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥

}}

Line 6,431:

Line 6,798:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।

| verse_lines = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,449:

Line 6,817:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।

| verse_lines = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।;नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,467:

Line 6,836:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-

| verse_lines = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-;स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।;आत्मल्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि-;च्छायांशविद्यामत आश्रयेम ॥ १८ ॥

| verse_line2 = स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,485:

Line 6,855:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-

| verse_lines = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-;श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।;यच्चाघमर्षो द्युसरिद्धरायाः;परं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,503:

Line 6,874:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-

| verse_lines = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-;बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।;त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति;तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते ॥ २५ ॥

| verse_line2 = बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,521:

Line 6,893:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य

| verse_lines = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य;त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।;सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं;न शक्नुमस्तत् प्रतिकर्तवे ते ॥ २६ ॥

| verse_line2 = त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,539:

Line 6,912:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे

| verse_lines = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे;बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।;त्वं नः स चक्षुः परिदेहि शक्ता;देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण ॥ २९ ॥

| verse_line2 = बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,561:

Line 6,935:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋषिरुवाच–

| verse_lines = ऋषिरुवाच–;इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।;प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशम्य गिरमीश्वरः ॥ १ ॥

| verse_line2 = इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,579:

Line 6,954:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।

| verse_lines = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।;त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥

| verse_line2 = त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,597:

Line 6,973:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।

| verse_lines = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।;भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,615:

Line 6,992:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।

| verse_lines = प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।;प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,633:

Line 7,011:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।

| verse_lines = स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।;विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥

| verse_line2 = विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,651:

Line 7,030:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।

| verse_lines = एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।;आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥

| verse_line2 = आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,669:

Line 7,049:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = साध्यात्मं साधिदैवं च साधिभूतमिति त्रिधा ।

| verse_lines = साध्यात्मं साधिदैवं च साधिभूतमिति त्रिधा ।;विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥

| verse_line2 = विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,687:

Line 7,068:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निर्भिन्नान्यथ चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् ।

| verse_lines = निर्भिन्नान्यथ चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् ।;प्राणोनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥

| verse_line2 = प्राणोनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,705:

Line 7,087:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मानं चास्य निर्भिन्नं वाचस्पतिरुपाविशत् ।

| verse_lines = आत्मानं चास्य निर्भिन्नं वाचस्पतिरुपाविशत् ।;बुद्ध्या स्वांशेन येनासौ निश्चयं प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥

| verse_line2 = बुद्ध्या स्वांशेन येनासौ निश्चयं प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥

}}

Line 6,714:

Line 7,097:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं चास्य विनिर्भिन्नमभिमानोऽविशत् पदम् ।

| verse_lines = अहं चास्य विनिर्भिन्नमभिमानोऽविशत् पदम् ।;कर्त्रा सस्वांशेन येनासौ कर्तव्य प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥

| verse_line2 = कर्त्रा सस्वांशेन येनासौ कर्तव्य प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥

}}

Line 6,723:

Line 7,107:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यमुपाविशत् ।

| verse_lines = सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यमुपाविशत् ।;चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥

| verse_line2 = चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,741:

Line 7,126:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह ।

| verse_lines = मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह ।;यत्रोन्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्योऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = यत्रोन्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्योऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ ३० ॥

}}

Line 6,750:

Line 7,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः ।

| verse_lines = बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः ।;यो जातस्त्रायते वर्णान् पुरुषान् कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = यो जातस्त्रायते वर्णान् पुरुषान् कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥

}}

Line 6,759:

Line 7,146:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः ।

| verse_lines = विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः ।;वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ ३२ ॥

}}

Line 6,768:

Line 7,156:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषाकर्मसिद्धये ।

| verse_lines = पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषाकर्मसिद्धये ।;तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,786:

Line 7,175:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतत् क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः ।

| verse_lines = एतत् क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः ।;कः श्रद्दध्यादुदाहर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = कः श्रद्दध्यादुदाहर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,804:

Line 7,194:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अतो भगवतो मायां मायिनामपि मोहिनीम् ।

| verse_lines = अतो भगवतो मायां मायिनामपि मोहिनीम् ।;यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥

}}

Line 6,813:

Line 7,204:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यतोऽप्राप्य निवर्तन्ते वाचश्च मनसा सह ।

| verse_lines = यतोऽप्राप्य निवर्तन्ते वाचश्च मनसा सह ।;अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नमः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नमः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,835:

Line 7,227:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।

| verse_lines = क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।;स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,853:

Line 7,246:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देशतः कालतो योऽसाववस्थातः स्वतोऽन्यतः ।

| verse_lines = देशतः कालतो योऽसाववस्थातः स्वतोऽन्यतः ।;अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥

}}

Line 6,862:

Line 7,256:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।

| verse_lines = भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।;अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,880:

Line 7,275:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।;ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,898:

Line 7,294:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथाऽर्थेन विनाऽमुष्य पुंस आत्मविपर्ययः ।

| verse_lines = यथाऽर्थेन विनाऽमुष्य पुंस आत्मविपर्ययः ।;प्रतीयत उपद्रष्टुः स्वशिरश्छेदनादिकः ॥ १० ॥

| verse_line2 = प्रतीयत उपद्रष्टुः स्वशिरश्छेदनादिकः ॥ १० ॥

}}

Line 6,907:

Line 7,304:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस्तत्कृतो गुणः ।

| verse_lines = यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस्तत्कृतो गुणः ।;दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ ११ ॥

}}

Line 6,916:

Line 7,314:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।

| verse_lines = स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।;भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥

| verse_line2 = भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,934:

Line 7,333:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।

| verse_lines = यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।;विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,952:

Line 7,352:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विदुर उवाच–

| verse_lines = विदुर उवाच–;सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो ।;उभयत्रापि भगवन् मनो मे सम्प्रधावति ॥ १५ ॥

| verse_line2 = सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो ।

}}

Line 6,961:

Line 7,362:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = साधु तद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरेः ।

| verse_lines = साधु तद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरेः ।;आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद् बहिः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद् बहिः ॥ १६ ॥

}}

Line 6,970:

Line 7,372:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धेः परं गतः ।

| verse_lines = यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धेः परं गतः ।;तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जनः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जनः ॥ १७ ॥

}}

Line 6,979:

Line 7,382:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।

| verse_lines = अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।;तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥

| verse_line2 = तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 6,997:

Line 7,401:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।

| verse_lines = दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।;यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥

| verse_line2 = यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,015:

Line 7,420:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सृष्ट्वाऽग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् ।

| verse_lines = सृष्ट्वाऽग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् ।;तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद् विभुः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद् विभुः ॥ २१ ॥

}}

Line 7,024:

Line 7,430:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् ।

| verse_lines = यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् ।;यत्र विश्व इमे लोकाः सविकाराः समासते ॥ २२ ॥

| verse_line2 = यत्र विश्व इमे लोकाः सविकाराः समासते ॥ २२ ॥

}}

Line 7,033:

Line 7,440:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् दशविधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् ।

| verse_lines = यस्मिन् दशविधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् ।;त्वयेरिता यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व नः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = त्वयेरिता यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व नः ॥ २३ ॥

}}

Line 7,042:

Line 7,450:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।

| verse_lines = यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।;प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,064:

Line 7,473:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वमेव धिष्ण्यं बहुमानयन्तं

| verse_lines = स्वमेव धिष्ण्यं बहुमानयन्तं;यं वासुदेवाभिधमामनन्ति ।;प्रत्यक्धृताक्षाम्बुजकोशमीषद्;उन्मीलयन्तं विबुधोदयाय ॥ ४ ॥

| verse_line2 = यं वासुदेवाभिधमामनन्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,082:

Line 7,492:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स पद्मकोशः सहसोदतिष्ठत्

| verse_lines = स पद्मकोशः सहसोदतिष्ठत्;कालेन कर्मप्रतिबोधितेन ।;स्वरोचिषा तत् सलिलं विशालं;विद्योतयन्नर्क इवात्मयोनिः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = कालेन कर्मप्रतिबोधितेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,100:

Line 7,511:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तल्लोकपद्मं स उ एव विष्णुः

| verse_lines = तल्लोकपद्मं स उ एव विष्णुः;प्रावीविशत् सर्वगुणावभासम् ।;तस्मिन् स्वयं वेदमयो विधाता;स्वयंभुवं यं स्म वदन्ति सोऽभूत् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = प्रावीविशत् सर्वगुणावभासम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,118:

Line 7,530:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क एष योऽसावहमब्जपृष्ठ

| verse_lines = क एष योऽसावहमब्जपृष्ठ;एतत् कुतो वाऽब्जमनन्यदप्सु ।;अस्ति ह्यधस्तादिह किञ्चनैतद्;अधिष्ठितं यत्र सताऽनुभाव्यम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = एतत् कुतो वाऽब्जमनन्यदप्सु ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,136:

Line 7,549:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुंसां स्वकामाय विविक्तमार्गै-

| verse_lines = पुंसां स्वकामाय विविक्तमार्गै-;रभ्यर्चतां कामदुघाङ्घ्रिपद्मम् ।;प्रदर्शयन्तं कृपया नखेन्दु-;मयूखभिन्नाङ्गुलिचारुपत्रम् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = रभ्यर्चतां कामदुघाङ्घ्रिपद्मम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,154:

Line 7,568:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परार्घ्यकेयूरमणिप्रवेक-

| verse_lines = परार्घ्यकेयूरमणिप्रवेक-;पर्यस्तदोर्दण्डसहस्रशाखम् ।;अव्यक्तमूलं भुवनाङ्घ्रिपेन्द्रम्;अहीन्द्रभोगैरधिवीतवल्कम् ॥२९ ॥

| verse_line2 = पर्यस्तदोर्दण्डसहस्रशाखम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,172:

Line 7,587:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निवीतमाम्नायमधुव्रताश्रयस्वकीर्तिमय्या वनमालया हरिम् ।

| verse_lines = निवीतमाम्नायमधुव्रताश्रयस्वकीर्तिमय्या वनमालया हरिम् ।;सूर्येन्दुवाय्वग्न्यगमत्त्रिधामभिः परिक्रमत्प्राधनिकैर्दुरासदम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = सूर्येन्दुवाय्वग्न्यगमत्त्रिधामभिः परिक्रमत्प्राधनिकैर्दुरासदम् ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,194:

Line 7,610:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मोवाच–

| verse_lines = ब्रह्मोवाच–;ज्ञातोऽसि मेऽद्य सुचिरान्ननु देहभाजां;न ज्ञायते भगवतो गतिरित्यवद्यम् ।;नान्यत् त्वदस्ति भगवन्नपि तत्त्वशुद्धं;मायागुणव्यतिकराद् यदुरुर्विभासि ॥ १ ॥

| verse_line2 = ज्ञातोऽसि मेऽद्य सुचिरान्ननु देहभाजां

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,212:

Line 7,629:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रूपं यदेतदवबोध रसोदयेन शश्वन्निवृत्ततमसः सदनुग्रहाय । आदौ गृहीतमवतारशतैकबीजं यन्नाभिपद्मभवनादहमाविरासम् ॥ २ ॥

| verse_lines = रूपं यदेतदवबोध रसोदयेन शश्वन्निवृत्ततमसः सदनुग्रहाय । आदौ गृहीतमवतारशतैकबीजं यन्नाभिपद्मभवनादहमाविरासम् ॥ २ ॥

}}

Line 7,220:

Line 7,638:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नातः परं परम यद् भवतः स्वरूप

| verse_lines = नातः परं परम यद् भवतः स्वरूप;मानन्दमात्रमविकारमविद्धवर्चः ।;पश्यामि विश्वसृजमेकमविश्वमाद्यं;भूतेन्द्रियात्मकमदस्त उपाश्रितोऽस्मि ॥ ३ ॥

| verse_line2 = मानन्दमात्रमविकारमविद्धवर्चः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,238:

Line 7,657:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ये तु त्वदीयचरणाम्बुजकोशगन्धं

| verse_lines = ये तु त्वदीयचरणाम्बुजकोशगन्धं;जिघ्रन्ति कर्णविवरैः श्रुतिवातनीतम् ।;भक्त्या गृहीतचरणः परया च तेषां;नापैषि नाथ हृदयाम्बुरुहात् स्वपुंसाम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = जिघ्रन्ति कर्णविवरैः श्रुतिवातनीतम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,256:

Line 7,676:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यावत् पृथक्त्वमिदमात्मन इन्द्रियार्थं

| verse_lines = यावत् पृथक्त्वमिदमात्मन इन्द्रियार्थं;मायाबलं भगवतो जन ईश पश्येत् ।;तावच्च संसृतिरसौ प्रतिसङ्क्रमेत;व्यर्थापि दुःखनिवहं वहती क्रियार्था ॥ ९ ॥

| verse_line2 = मायाबलं भगवतो जन ईश पश्येत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,274:

Line 7,695:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अध्याहृतार्थकरणा निशि निःशयाना

| verse_lines = अध्याहृतार्थकरणा निशि निःशयाना;नानामनोरथधियः क्षणभङ्गनिद्राः ।;दैवाद्धतार्थरचना ऋषयोऽपि देव;युष्मत्प्रसङ्गविमुखा इह संसरन्ति ॥ १० ॥

| verse_line2 = नानामनोरथधियः क्षणभङ्गनिद्राः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,292:

Line 7,714:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वद्भावयोगपरिभावितहृत्सरोजा

| verse_lines = त्वद्भावयोगपरिभावितहृत्सरोजा;ये सच्छ्रुतेक्षितपथा ननु नाथ पुंसाम् ।;यद् यद् धिया त उरुगाय विभावयन्ति;तत् तद् वपुः प्रणयसे तदनुग्रहाय ॥ ११ ॥

| verse_line2 = ये सच्छ्रुतेक्षितपथा ननु नाथ पुंसाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,310:

Line 7,733:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नातिप्रसीदसि तथोपचितोपचारै

| verse_lines = नातिप्रसीदसि तथोपचितोपचारै;राराधितः सुरगणैर्हृदि बद्धकामैः ।;यः सर्वभूतदययाऽसदलभ्ययैको;नानाजनेष्ववहितः सुहृदन्तरात्मा ॥ १२ ॥

| verse_line2 = राराधितः सुरगणैर्हृदि बद्धकामैः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,328:

Line 7,752:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शश्वत् स्वरूपमहसैव निपीतभेद

| verse_lines = शश्वत् स्वरूपमहसैव निपीतभेद;मोहाय बोधधिषणाय नमः परस्मै ।;विश्वोदयस्थितिलयेषु निमित्तलीलाऽऽ-;रामाय ते नम इदं चकृमेश्वराय ॥ १४ ॥

| verse_line2 = मोहाय बोधधिषणाय नमः परस्मै ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,346:

Line 7,771:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यावतारगुणकर्मविडम्बनानि

| verse_lines = यस्यावतारगुणकर्मविडम्बनानि;नामानि येऽसुविगमे विवशा गृणन्ति ।;ते नैकजन्मशमलं सहसैव हित्वा;संयान्त्यपावृतमृतं तमजं प्रपद्ये ॥ १५ ॥

| verse_line2 = नामानि येऽसुविगमे विवशा गृणन्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,364:

Line 7,790:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो वा अहं च गिरिशश्च विभुः स्वयं च

| verse_lines = यो वा अहं च गिरिशश्च विभुः स्वयं च;स्थित्युद्भवप्रलयहेतव आत्ममूलाः ।;भूत्वा त्रिपाद् ववृध एक उरुप्ररोह-;स्तस्मै नमो भगवते भुवनद्रुमाय ॥ १६ ॥

| verse_line2 = स्थित्युद्भवप्रलयहेतव आत्ममूलाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,382:

Line 7,809:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लोको विकर्मनिरतः कुशले प्रमत्तः

| verse_lines = लोको विकर्मनिरतः कुशले प्रमत्तः;कर्मण्ययं त्वदुदिते भवदर्चने स्वे ।;यस्तावदस्य बलवानिह जीविताशां;सद्यश्छिनत्त्यनिमिषाय नमोऽस्तु तस्मै ॥ १७ ॥

| verse_line2 = कर्मण्ययं त्वदुदिते भवदर्चने स्वे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,400:

Line 7,828:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तिर्यङ्मनुष्यविबुधादिषु जीवयोनि-

| verse_lines = तिर्यङ्मनुष्यविबुधादिषु जीवयोनि-;ष्वात्मेच्छयाऽऽत्मकृतसेतुपरीप्सया यः ।;रेमेऽनिरस्तरतिरप्युपलब्धकाष्ठ-;स्तस्मै नमो भगवते पुरुषोत्तमाय ॥ १९ ॥

| verse_line2 = ष्वात्मेच्छयाऽऽत्मकृतसेतुपरीप्सया यः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,418:

Line 7,847:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एष प्रपन्नवरदो रमयाऽऽत्मशक्त्या

| verse_lines = एष प्रपन्नवरदो रमयाऽऽत्मशक्त्या;यद् यत् करिष्यति गृहीतगुणावतारः ।;तस्मिन् स्वविक्रम इदं सृजतोऽपि चेतो;युञ्जीत कर्मशमलं च यथा विजह्याम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = यद् यत् करिष्यति गृहीतगुणावतारः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,436:

Line 7,866:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लोकसंस्थानविज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः ।

| verse_lines = लोकसंस्थानविज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः ।;तमाहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्निव ॥ २८ ॥

| verse_line2 = तमाहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्निव ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,454:

Line 7,885:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्री भगवानुवाच–

| verse_lines = श्री भगवानुवाच–;मा वेदगर्भ गास्तन्द्रीं सर्ग उद्यममावह ।;तन्मया चोदितं ह्यग्रे यन्मां प्रार्थयते भवान् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = मा वेदगर्भ गास्तन्द्रीं सर्ग उद्यममावह ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,472:

Line 7,904:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूयश्च तप आतिष्ठ विद्यां चैव मदाश्रयाम् ।

| verse_lines = भूयश्च तप आतिष्ठ विद्यां चैव मदाश्रयाम् ।;ताभ्यामन्तर्हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्यपावृतान् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = ताभ्यामन्तर्हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्यपावृतान् ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,490:

Line 7,923:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत आत्मनि योगेन भक्तियुक्तः समाहितः ।

| verse_lines = तत आत्मनि योगेन भक्तियुक्तः समाहितः ।;द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस्त्वमात्मनि ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस्त्वमात्मनि ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,508:

Line 7,942:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा रहितमात्मानं भूतेन्द्रियगुणाशयैः ।

| verse_lines = यदा रहितमात्मानं भूतेन्द्रियगुणाशयैः ।;स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यमृच्छति ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यमृच्छति ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,526:

Line 7,961:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञातोऽहं भवता त्वद्य दुर्विज्ञेयोऽपि देहिनाम् ।

| verse_lines = ज्ञातोऽहं भवता त्वद्य दुर्विज्ञेयोऽपि देहिनाम् ।;यन्मां त्वं मन्यसे युक्तं भूतेन्द्रियगुणात्मभिः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = यन्मां त्वं मन्यसे युक्तं भूतेन्द्रियगुणात्मभिः ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,544:

Line 7,980:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रीतोऽहमस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया ।

| verse_lines = प्रीतोऽहमस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया ।;यदस्तौषीद् गुणमयं निर्गुणं माऽनुवर्णयन् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = यदस्तौषीद् गुणमयं निर्गुणं माऽनुवर्णयन् ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,562:

Line 7,999:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पूर्तेन तपसा यज्ञैर्दानैर्योगैः समाधिना ।

| verse_lines = पूर्तेन तपसा यज्ञैर्दानैर्योगैः समाधिना ।;राज्यं निःश्रेयसं पुंसां मत्प्रीतिस्तत्त्वविन्मतम् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = राज्यं निःश्रेयसं पुंसां मत्प्रीतिस्तत्त्वविन्मतम् ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,580:

Line 8,018:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहमात्मात्मनां धातः प््रोष्ठः सन् प््रोयसामपि ।

| verse_lines = अहमात्मात्मनां धातः प््रोष्ठः सन् प््रोयसामपि ।;अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर्यत्कृते प््रिायः ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर्यत्कृते प््रिायः ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,602:

Line 8,041:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः ।;आत्मन्यात्मानमावेश्य यथाऽऽह भगवानजः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,620:

Line 8,060:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतावान् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समासतः ।

| verse_lines = एतावान् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समासतः ।;धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठिनः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठिनः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,638:

Line 8,079:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विदुर उवाच–

| verse_lines = विदुर उवाच–;यदात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।;कालाख्यं लक्षणं ब्रह्मन् यथा वर्णय नः प्रभो ॥ १० ॥

| verse_line2 = यदात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,656:

Line 8,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठितः ।;पुरुषस्तदुपादानमात्मानं लीलयाऽसृजत् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठितः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,674:

Line 8,117:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया ।

| verse_lines = विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया ।;ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥

| verse_line2 = ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,692:

Line 8,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथेदानीं तथा चाऽग्रे पश्चादप्येतदीदृशम् ।

| verse_lines = यथेदानीं तथा चाऽग्रे पश्चादप्येतदीदृशम् ।;सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतश्च यः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतश्च यः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,710:

Line 8,155:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालद्रव्यगुणैरस्य त्रिविधः प्रतिसङ्क्रमः ।

| verse_lines = कालद्रव्यगुणैरस्य त्रिविधः प्रतिसङ्क्रमः ।;आद्यस्तु महतः सर्गो गुणवैषम्यमात्मनः ।;द्वितीयस्त्वहमस्तत्र द्रव्यज्ञानक्रियादयः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = आद्यस्तु महतः सर्गो गुणवैषम्यमात्मनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,728:

Line 8,174:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रद्रव्यशक्तिमान् ।

| verse_lines = भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रद्रव्यशक्तिमान् ।;चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्गो यस्तु ज्ञानक्रियात्मकः ।;वैकारिको देवसर्गः पञ्चमो यन्मयं मनः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्गो यस्तु ज्ञानक्रियात्मकः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,746:

Line 8,193:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ।

| verse_lines = षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ।;षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृृणु ॥ १७ ॥

| verse_line2 = षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृृणु ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,764:

Line 8,212:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ।

| verse_lines = रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ।;सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषां च यः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषां च यः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,782:

Line 8,231:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वनस्पत्योषधिलता त्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।

| verse_lines = वनस्पत्योषधिलता त्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।;उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशोषिणः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशोषिणः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,800:

Line 8,250:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ।

| verse_lines = तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ।;अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ॥ २० ॥

| verse_line2 = अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ॥ २० ॥

}}

Line 7,809:

Line 8,260:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गौरजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः ।

| verse_lines = गौरजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः ।;द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २१ ॥

| verse_line2 = द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २१ ॥

}}

Line 7,818:

Line 8,270:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ।

| verse_lines = खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ।;एते चैकशफाः क्षत्तः शृृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = एते चैकशफाः क्षत्तः शृृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २२ ॥

}}

Line 7,827:

Line 8,280:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्यकौ ।

| verse_lines = श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्यकौ ।;सिंहः कपिर्गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = सिंहः कपिर्गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ २३ ॥

}}

Line 7,836:

Line 8,290:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कङ्कगृध्रबश्येना भासवल्लूरबर्हिणः ।

| verse_lines = कङ्कगृध्रबश्येना भासवल्लूरबर्हिणः ।;हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,854:

Line 8,309:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ।

| verse_lines = अर्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ।;रजोऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = रजोऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,872:

Line 8,328:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ।

| verse_lines = वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ।;वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,890:

Line 8,347:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ।

| verse_lines = देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ।;गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ २७ ॥

}}

Line 7,899:

Line 8,357:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतप््रोतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ।

| verse_lines = भूतप््रोतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ।;दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,917:

Line 8,376:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशान् मन्वतराणि च ।

| verse_lines = अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशान् मन्वतराणि च ।;एवं रजःप्लुतः स्रष्टा कल्पादिष्वात्मभूर्हरिः ।;सृजत्यमोघसङ्कल्प आत्मैवाऽत्मानमात्मना ॥ २९ ॥

| verse_line2 = एवं रजःप्लुतः स्रष्टा कल्पादिष्वात्मभूर्हरिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,939:

Line 8,399:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;चरमस्तु विशेषाणामनेकांशायुतः सदा ।;परमाणुः स विज्ञेयो नृणामैक्यभ्रमो यतः ॥ १ ॥

| verse_line2 = चरमस्तु विशेषाणामनेकांशायुतः सदा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,957:

Line 8,418:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् ।

| verse_lines = सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् ।;कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तरः ॥ २ ॥

| verse_line2 = कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तरः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 7,975:

Line 8,437:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं कालोऽप्यनुमितः सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम ।

| verse_lines = एवं कालोऽप्यनुमितः सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम ।;संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तोऽव्यक्तभुग् विभुः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तोऽव्यक्तभुग् विभुः ॥ ३ ॥

}}

Line 7,984:

Line 8,447:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स कालः परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् ।

| verse_lines = स कालः परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् ।;सतोऽविशेषभुग् यस्तु स कालः परमो महान् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = सतोऽविशेषभुग् यस्तु स कालः परमो महान् ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,002:

Line 8,466:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।

| verse_lines = अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।;जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,020:

Line 8,485:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका ।

| verse_lines = लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका ।;ते द्वे मुहूर्तं प्रहरः षड् यामः सप्त वा नृणाम् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = ते द्वे मुहूर्तं प्रहरः षड् यामः सप्त वा नृणाम् ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,038:

Line 8,504:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलैः ।

| verse_lines = द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलैः ।;स्वर्णमाषैः कृतच्छिद्रं यावत् प्रस्थजलं पिबेत् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = स्वर्णमाषैः कृतच्छिद्रं यावत् प्रस्थजलं पिबेत् ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,056:

Line 8,523:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे ।

| verse_lines = यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे ।;पक्षः पञ्चदशाहानि शुक्लः कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥

| verse_line2 = पक्षः पञ्चदशाहानि शुक्लः कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,074:

Line 8,542:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ग्रहर्क्षताराचक्रस्थः परमाण्वादिना जगत् ।

| verse_lines = ग्रहर्क्षताराचक्रस्थः परमाण्वादिना जगत् ।;संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभुः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभुः ॥ १३ ॥

}}

Line 8,083:

Line 8,552:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च ।

| verse_lines = संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च ।;अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥

| verse_line2 = अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,101:

Line 8,571:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यः सृज्यशक्तिमुरुधोच्छ्वसयन् स्वशक्त्या

| verse_lines = यः सृज्यशक्तिमुरुधोच्छ्वसयन् स्वशक्त्या;पुंसोऽभ्रमाय दिवि धावति भूतभेदः ।;कालाख्यया गुणमयीं क्रतुभिर्वितन्वं-;स्तस्मै बलिं हरत वत्सरपञ्चकाय ॥ १५ ॥

| verse_line2 = पुंसोऽभ्रमाय दिवि धावति भूतभेदः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,119:

Line 8,590:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते ।

| verse_lines = निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते ।;यावद् दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥

| verse_line2 = यावद् दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,137:

Line 8,609:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वं स्वं कालं मनुर्भुङ्क्ते साधिका ह्येकसप्ततिः ।

| verse_lines = स्वं स्वं कालं मनुर्भुङ्क्ते साधिका ह्येकसप्ततिः ।;मन्वन्तरेषु मनवस्तद्वंश्या ऋषयः सुराः ।;भवन्ति चैते युगपत् सुरेशाश्चानु ये च तान् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = मन्वन्तरेषु मनवस्तद्वंश्या ऋषयः सुराः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,155:

Line 8,628:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रमः ।

| verse_lines = तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रमः ।;कालेनानुगतः शेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २७ ॥

| verse_line2 = कालेनानुगतः शेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,173:

Line 8,647:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवंविधैरहोरात्रैः कालगत्योपलक्षितैः ।

| verse_lines = एवंविधैरहोरात्रैः कालगत्योपलक्षितैः ।;अपेक्षितमिवास्यापि परमायुर्वयःशतम् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = अपेक्षितमिवास्यापि परमायुर्वयःशतम् ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,191:

Line 8,666:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते ।

| verse_lines = कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते ।;अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मनः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मनः ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,209:

Line 8,685:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईरितः ।

| verse_lines = कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईरितः ।;नैवेष्टे स प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = नैवेष्टे स प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,227:

Line 8,704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विकारैः षोडशैर्युक्तो विशेषादिभिरावृतः ।

| verse_lines = विकारैः षोडशैर्युक्तो विशेषादिभिरावृतः ।;अण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = अण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतः ॥ ३९ ॥

}}

Line 8,236:

Line 8,714:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्टः परमाणुवत् ।

| verse_lines = दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्टः परमाणुवत् ।;लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशयः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशयः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,254:

Line 8,733:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यमाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।

| verse_lines = यमाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।;विष्णोर्धाम परं साक्षात् पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = विष्णोर्धाम परं साक्षात् पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,276:

Line 8,756:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ससर्जाग्रेऽथ तामिस्रमन्धतामिस्रमादिकृत् ।

| verse_lines = ससर्जाग्रेऽथ तामिस्रमन्धतामिस्रमादिकृत् ।;महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तयः ॥ २ ॥

| verse_line2 = महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तयः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,294:

Line 8,775:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नाऽत्मानं बह्वमन्यत ।

| verse_lines = दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नाऽत्मानं बह्वमन्यत ।;भगवद्ध्यानपूतेन मनसाऽन्यांस्ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = भगवद्ध्यानपूतेन मनसाऽन्यांस्ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥

}}

Line 8,303:

Line 8,785:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सनकं च सनन्दं च सनातनमथाऽत्मभूः ।

| verse_lines = सनकं च सनन्दं च सनातनमथाऽत्मभूः ।;सनत्कुमारं च मुनिं निष्क्रियानूर्ध्वरेतसः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = सनत्कुमारं च मुनिं निष्क्रियानूर्ध्वरेतसः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,321:

Line 8,804:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स इत्थं गृणतः पुत्रान् पुरो दृष्ट्वा प्रजापतीन् ।

| verse_lines = स इत्थं गृणतः पुत्रान् पुरो दृष्ट्वा प्रजापतीन् ।;प्रजापतिपतिस्तन्वीं तत्याज व्रीडितस्तदा ।;तां दिशो जगृहुर्घोरां नीहारं यद् विदुस्तमः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = प्रजापतिपतिस्तन्वीं तत्याज व्रीडितस्तदा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,339:

Line 8,823:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कदाचिद् ध्यायतः स्रष्टुर्वेदा आसंश्चतुर्मुखात् ॥ ३४ ॥

| verse_lines = कदाचिद् ध्यायतः स्रष्टुर्वेदा आसंश्चतुर्मुखात् ॥ ३४ ॥

}}

Line 8,347:

Line 8,832:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच– ऋग्यजुःसामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर्मुखैः । शस्त्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चित्तं व्यधात् क्रमात् ॥ ३७ ॥

| verse_lines = मैत्रेय उवाच– ऋग्यजुःसामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर्मुखैः । शस्त्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चित्तं व्यधात् क्रमात् ॥ ३७ ॥

}}

Line 8,355:

Line 8,841:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इतिहासपुराणं च पञ्चमं वेदमीश्वरः । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्यः ससृजे सर्वदर्शनः ॥ ३९ ॥

| verse_lines = इतिहासपुराणं च पञ्चमं वेदमीश्वरः । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्यः ससृजे सर्वदर्शनः ॥ ३९ ॥

}}

Line 8,363:

Line 8,850:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तपः शौचं दया सत्यं धर्मस्येति पदानि च । आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत् सह वृत्तिभिः ॥ ४१ ॥

| verse_lines = तपः शौचं दया सत्यं धर्मस्येति पदानि च । आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत् सह वृत्तिभिः ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 8,380:

Line 8,868:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत् तथा ।

| verse_lines = सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत् तथा ।;वार्ताऽसञ्चयशालीनं शिलोंञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = वार्ताऽसञ्चयशालीनं शिलोंञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,398:

Line 8,887:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैखानसा वालखिल्योदुम्बराः फेनपा वने ।

| verse_lines = वैखानसा वालखिल्योदुम्बराः फेनपा वने ।;न्यासे कुटीचकः पूर्वं बहूदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = न्यासे कुटीचकः पूर्वं बहूदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,416:

Line 8,906:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च ।

| verse_lines = आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च ।;एवं व्याहृतयश्चासन् प्रणवेनास्पदं गताः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = एवं व्याहृतयश्चासन् प्रणवेनास्पदं गताः ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,434:

Line 8,925:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्पर्शास्तस्याभवन् जीवात् स्वरो देह उदाहृतः ।

| verse_lines = स्पर्शास्तस्याभवन् जीवात् स्वरो देह उदाहृतः ।;ऊष्माण इन्द्रियाण्याहुरन्तस्था बलमात्मनः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = ऊष्माण इन्द्रियाण्याहुरन्तस्था बलमात्मनः ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,452:

Line 8,944:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वराः सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापतेः ।

| verse_lines = स्वराः सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापतेः ।;शब्दब्रह्मात्मनस्तात व्यक्ताव्यक्तात्मनः प्रभोः ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = शब्दब्रह्मात्मनस्तात व्यक्ताव्यक्तात्मनः प्रभोः ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,470:

Line 8,963:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् ।

| verse_lines = ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् ।;ज्ञात्वा तद् हृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = ज्ञात्वा तद् हृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ४९ ॥

}}

Line 8,479:

Line 8,973:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा ।

| verse_lines = अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा ।;न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५० ॥

| verse_line2 = न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५० ॥

}}

Line 8,488:

Line 8,983:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं युक्तिमतस्तस्य दैवं चावेक्षतस्तदा ।

| verse_lines = एवं युक्तिमतस्तस्य दैवं चावेक्षतस्तदा ।;कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत् कायमभिचक्षते ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत् कायमभिचक्षते ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,510:

Line 9,006:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद् विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्विज्यात्मशक्तिषु ।

| verse_lines = तद् विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्विज्यात्मशक्तिषु ।;यत् कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद् गतिः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = यत् कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद् गतिः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,528:

Line 9,025:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वदंष्ट्रयोद्धृत्य महीं विलग्नां स उत्थितः संरुरुहे रसायाः ।

| verse_lines = स्वदंष्ट्रयोद्धृत्य महीं विलग्नां स उत्थितः संरुरुहे रसायाः ।;तत्रापि दैत्यं गदयाऽऽपतन्तं सुनाभसन्दीपिततीव्रमन्युः ॥३३॥

| verse_line2 = तत्रापि दैत्यं गदयाऽऽपतन्तं सुनाभसन्दीपिततीव्रमन्युः ॥३३॥

}}

Line 8,537:

Line 9,035:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जघान रुन्धानमसह्यविक्रमः सलीलयेभं मृगराडिवाम्भसि ।

| verse_lines = जघान रुन्धानमसह्यविक्रमः सलीलयेभं मृगराडिवाम्भसि ।;तद्रक्तपङ्काङ्किततुण्डगण्डो यथा गजेन्द्रो जगतीं विभिन्दन् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = तद्रक्तपङ्काङ्किततुण्डगण्डो यथा गजेन्द्रो जगतीं विभिन्दन् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,559:

Line 9,058:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मादयो यत्कृतसेतुपाला

| verse_lines = ब्रह्मादयो यत्कृतसेतुपाला;यत्कारणं विश्वमिदं च मायया ।;आज्ञाकरी तस्य पिशाचचर्या;अहो विभूम्नश्चरितं विडम्बनम् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = यत्कारणं विश्वमिदं च मायया ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,577:

Line 9,077:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;श्रुत्वा भागवतं पौत्रममोदत दितिर्भृशम् ।;पुत्रयोश्च वधं कृष्णाद् विदित्वाऽऽसीन्महामनाः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = श्रुत्वा भागवतं पौत्रममोदत दितिर्भृशम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,599:

Line 9,100:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वसन्ति यत्र पुरुषाः सर्वे वैकुण्ठमूर्तयः ।

| verse_lines = वसन्ति यत्र पुरुषाः सर्वे वैकुण्ठमूर्तयः ।;ये नित्यमनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = ये नित्यमनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,617:

Line 9,119:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैमानिकाः सललनाश्चरितानि यत्र

| verse_lines = वैमानिकाः सललनाश्चरितानि यत्र;गायन्ति लोकशमलक्षपणानि भर्तुः ।;अन्तर्जले तु विलसन्मधुमाधवीनां;गन्धेन खण्डितधियोऽप्यनिलं क्षिपन्तः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = गायन्ति लोकशमलक्षपणानि भर्तुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,635:

Line 9,138:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पारावतान्यभृतसारसचक्रवाक-

| verse_lines = पारावतान्यभृतसारसचक्रवाक-;दात्यूहहंसशुकतित्तिरबर्हिणाद्यैः ।;कोलाहले विरचिते चिरमात्रयोच्चै-;र्भृङ्गाधिपे हरिकथामनुगायमाने ॥ १८ ॥

| verse_line2 = दात्यूहहंसशुकतित्तिरबर्हिणाद्यैः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,653:

Line 9,157:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्दारकुन्दकुरबोत्पलचम्पकोर्ण-

| verse_lines = मन्दारकुन्दकुरबोत्पलचम्पकोर्ण-;पुन्नागनागबकुलाम्बुजपारिजाताः ।;गन्धेऽर्चिते तुलसिकाभरणेन तस्या;यस्मिंस्तपः सुमनसो बहु मानयन्ति ॥ १९ ॥

| verse_line2 = पुन्नागनागबकुलाम्बुजपारिजाताः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,671:

Line 9,176:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यन्न व्रजन्त्यघभिदोरचनानुवादाः

| verse_lines = यन्न व्रजन्त्यघभिदोरचनानुवादाः;शृण्वन्ति येऽन्यविषयाः कुकथा मतिघ्नीः ।;यास्तु श्रुता हतभगैर्नृभिरात्तवीर्या-;स्तास्तान् क्षिपन्त्यशरणेषु तमःसु हन्त ॥ २३ ॥

| verse_line2 = शृण्वन्ति येऽन्यविषयाः कुकथा मतिघ्नीः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,689:

Line 9,195:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = येऽभ्यर्थितामपि च नो नृगतिं प्रपन्ना

| verse_lines = येऽभ्यर्थितामपि च नो नृगतिं प्रपन्ना;ज्ञानं च तत्त्वविषयं सहधर्म यत्र ।;नाराधनं भगवतो वितरन्त्यमुष्य;संमोहिता विततया ननु मायया ते ॥ २४ ॥

| verse_line2 = ज्ञानं च तत्त्वविषयं सहधर्म यत्र ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,707:

Line 9,214:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मत्तद्विरेफवनमालिकया निवीतौ

| verse_lines = मत्तद्विरेफवनमालिकया निवीतौ;विन्यस्तयाऽसितचतुष्टयबाहुमध्ये ।;वक्त्रभ्रुवा कुटिलया स्फुटनिर्गतेन;रक्तेक्षणेन च मनाग् रभसं दधानौ ॥ २८ ॥

| verse_line2 = विन्यस्तयाऽसितचतुष्टयबाहुमध्ये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,725:

Line 9,233:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तान् वीक्ष्य वातरशनांश्चतुरः कुमारान्

| verse_lines = तान् वीक्ष्य वातरशनांश्चतुरः कुमारान्;वृद्धान् दशार्धवयसो विदितात्मतत्त्वान् ।;वेत्रेण चास्खलयतामतदर्हणांस्तौ;तेजो विहस्य भगवत्प्रतिकूलशीलौ ॥ ३० ॥

| verse_line2 = वृद्धान् दशार्धवयसो विदितात्मतत्त्वान् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,743:

Line 9,252:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = को वा इहैत्य भगवत्परिचर्ययोच्चै-

| verse_lines = को वा इहैत्य भगवत्परिचर्ययोच्चै-;स्तद्धर्मिणामपि सतां विषमस्वभावः ।;तस्मिन् प्रशान्तपुरुषे गतविग्रहे वां;को वाऽत्मवत् कुहकयोः परिशङ्कनीयः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = स्तद्धर्मिणामपि सतां विषमस्वभावः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,761:

Line 9,271:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न ह्यन्तरं भगवतीह समस्तकुक्षा-

| verse_lines = न ह्यन्तरं भगवतीह समस्तकुक्षा-;वात्मानमात्मनि नभो नभसीव धीराः ।;पश्यन्ति यत्र युवयोः सुरलिङ्गिनोः किं;व्युत्पादितं ह्युदरभेदि भयं यतोऽस्य ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = वात्मानमात्मनि नभो नभसीव धीराः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,779:

Line 9,290:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद् वा अमुष्य परमस्य विकुण्ठभर्तुः

| verse_lines = तद् वा अमुष्य परमस्य विकुण्ठभर्तुः;कर्तुं न युक्तमिति धीमहि मन्दधीभ्याम् ।;लोकानितो व्रजतमन्तरभावदृष्ट्या;पापीयसस्त्रय इमे रिपवोऽस्य यत्र ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = कर्तुं न युक्तमिति धीमहि मन्दधीभ्याम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,797:

Line 9,309:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूयानघाद्धि भगवद्भिरकारि दण्डो

| verse_lines = भूयानघाद्धि भगवद्भिरकारि दण्डो;यो नौ हरेत सुरहेलनमप्यशेषम् ।;मा वोऽनुतापकलया भगवत्स्मृतिघ्नो;मोहो भवेदिह तु नौ व्रजतोरधोऽधः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = यो नौ हरेत सुरहेलनमप्यशेषम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,815:

Line 9,328:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं त्वागतं प्रतिहृतौपयिकं स्वपुंभि-

| verse_lines = तं त्वागतं प्रतिहृतौपयिकं स्वपुंभि-;स्तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिगम्यम् ।;हंसश्रियोर्व्यजनयोः शिववायुलोल;शुभ्रातपत्रशशिकेसरशीकराम्बुम् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = स्तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिगम्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,833:

Line 9,347:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कृत्स्नप्रसादसुमुखं स्पृहणीयधाम

| verse_lines = कृत्स्नप्रसादसुमुखं स्पृहणीयधाम;स्नेहावलोककलया हृदि संस्पृशन्तम् ।;श्यामे पृथावुरसि शोभितया श्रिया स्व;ग्रीवामणिं सुभगयन्तमिवात्मधिष्ण्यम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = स्नेहावलोककलया हृदि संस्पृशन्तम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,851:

Line 9,366:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अत्रोपसृष्टमिति चोत्स्मितमिंदिरायाः

| verse_lines = अत्रोपसृष्टमिति चोत्स्मितमिंदिरायाः;स्वानां धिया विरचितं बहुसौष्ठवाढ्यम् ।;मह्यं भवस्य भवतां भजनीयमङ्गं;नेमुर्निरीक्ष्य नवितृप्तदृशो मुदा कैः ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = स्वानां धिया विरचितं बहुसौष्ठवाढ्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,869:

Line 9,385:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यारविन्दनयनस्य पदारविन्द-

| verse_lines = तस्यारविन्दनयनस्य पदारविन्द-;किञ्जल्कमिश्रतुलसीमकरन्दवायुः ।;अन्तर्गतः स्वविवरेण चकार तेषां;सङ्क्षोभमक्षरजुषामपि चित्ततन्वोः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = किञ्जल्कमिश्रतुलसीमकरन्दवायुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,887:

Line 9,404:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नात्यन्तिकं विगणयन्त्यपि ते प्रसादं

| verse_lines = नात्यन्तिकं विगणयन्त्यपि ते प्रसादं;किं चान्यदर्पितभयं भ्रुव उन्नयैस्ते ।;येऽङ्ग त्वदङ्घ्रिशरणा भवतः कथायाः;कीर्तन्यतीर्थयशसः कुशला रसज्ञाः ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = किं चान्यदर्पितभयं भ्रुव उन्नयैस्ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,905:

Line 9,423:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कामं व्रजेम वृजिनैर्निरयेषु नष्टा

| verse_lines = कामं व्रजेम वृजिनैर्निरयेषु नष्टा;श्चेतोऽलिवद् यदि नु ते पदयो रमेत ।;वाचश्च नस्तुलसिवद् यदि तेऽङ्घ्रिशोभाः;पूर्येत ते गुणगणैर्यदि कर्णरन्ध्रः ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = श्चेतोऽलिवद् यदि नु ते पदयो रमेत ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,927:

Line 9,446:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद् वः प्रसादयाम्यद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे ।

| verse_lines = तद् वः प्रसादयाम्यद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे ।;तद्ध्येवात्मकृतं मन्ये यत् स्वपुंभिरसत्कृताः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = तद्ध्येवात्मकृतं मन्ये यत् स्वपुंभिरसत्कृताः ॥ ४ ॥

}}

Line 8,936:

Line 9,456:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यामृतामलयशः श्रवणावगाहः

| verse_lines = यस्यामृतामलयशः श्रवणावगाहः;सद्यः पुनाति जगदाश्वपचं विकुण्ठः ।;सोऽहं भवद्भ्य उपलब्धसुतीर्थकीर्ति-;श्छिन्द्यां स्वबाहुमपि वः प्रतिकूलवृत्तिम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = सद्यः पुनाति जगदाश्वपचं विकुण्ठः ।

}}

Line 8,945:

Line 9,466:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्सेवया चरणपद्मपवित्ररेणोः

| verse_lines = यत्सेवया चरणपद्मपवित्ररेणोः;सद्यः क्षताखिलमलं प्रतिलब्धशीलम् ।;न श्रीर्विरक्तमपि मां विजहाति यस्याः;प््रोक्षालवार्थमितरे नियमोऽर्हते मत् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = सद्यः क्षताखिलमलं प्रतिलब्धशीलम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,963:

Line 9,485:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मोवाच–

| verse_lines = ब्रह्मोवाच–;अथ तस्योशतीं देवीमृषिकुल्यां सरस्वतीम् ।;आस्वाद्य मन्युदष्टानां तेषामात्माऽप्यतृप्यत ॥ १३ ॥

| verse_line2 = अथ तस्योशतीं देवीमृषिकुल्यां सरस्वतीम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,981:

Line 9,504:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते योगमाययाऽऽरब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम् ।

| verse_lines = ते योगमाययाऽऽरब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम् ।;प्रचुः प्रञ्जलयो विप्र प्राहृष्टाः कम्पितत्वचः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = प्रचुः प्रञ्जलयो विप्र प्राहृष्टाः कम्पितत्वचः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 8,999:

Line 9,523:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव ।

| verse_lines = त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव ।;धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान् मतः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान् मतः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,017:

Line 9,542:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यं वै विभूतिरुपयात्यनुवेलमन्यै-

| verse_lines = यं वै विभूतिरुपयात्यनुवेलमन्यै-;रर्थार्थिभिः स्वशिरसा धृतपादरेणुः ।;धन्यार्पिताङ्घ्रितुलसीनवदामधाम्नो;लोकं मधुव्रतपतेरिव कामयाना ॥ २० ॥

| verse_line2 = रर्थार्थिभिः स्वशिरसा धृतपादरेणुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,035:

Line 9,561:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्तां विविक्तचरितैरनुवर्तमानां

| verse_lines = यस्तां विविक्तचरितैरनुवर्तमानां;नात्याद्रियत् परमभागवतप्रसङ्गः ।;स त्वं द्विजानुपथपुण्यरजःपुनीतिः;श्रीवत्सलक्ष्म किमगा भगभाजनत्वम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = नात्याद्रियत् परमभागवतप्रसङ्गः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,053:

Line 9,580:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मस्य ते भगवतस्त्रियुग त्रिभिः स्वैः

| verse_lines = धर्मस्य ते भगवतस्त्रियुग त्रिभिः स्वैः;पद्भिश्चराचरमिदं द्विजदेवतार्थम् ।;नूनं भृतं तदभिघातिरजस्तमश्च;सत्त्वेन नो वरदया तनुवा निरस्य ॥ २२ ॥

| verse_line2 = पद्भिश्चराचरमिदं द्विजदेवतार्थम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,071:

Line 9,599:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न त्वं द्विजोत्तमकुलं यदिहात्मगोपं

| verse_lines = न त्वं द्विजोत्तमकुलं यदिहात्मगोपं;गोप्ता वृष स्वर्हणेन सुसूनृतेन ।;तर्ह्येव नङ्क्षयति शिवस्तव देव पन्थाः;लोकोऽग्रहीष्यदृषभस्य हि यत् प्रमाणम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = गोप्ता वृष स्वर्हणेन सुसूनृतेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,089:

Line 9,618:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्तेऽनभीष्टमिव सत्त्वनिधेर्विधित्सोः

| verse_lines = तत्तेऽनभीष्टमिव सत्त्वनिधेर्विधित्सोः;क्षेमं जनाय निजशक्तिभिरुद्धृतारेः ।;नैतावता त्र्यधिपतेर्बत विश्वभर्तु-;स्तेजःक्षतिस्त्ववनतस्य स ते विनोदः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = क्षेमं जनाय निजशक्तिभिरुद्धृतारेः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,107:

Line 9,637:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;एतौ सुरेतरगतिं प्रतिपद्य सद्यः;संरम्भसम्भृतसमाध्यनुबद्धयोगौ ।;भूयः सकाशमुपयास्यत आशु यो वः;शापो मयैव विहितस्तदवैत विप्र ॥ २६ ॥

| verse_line2 = एतौ सुरेतरगतिं प्रतिपद्य सद्यः

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,125:

Line 9,656:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मोवाच–

| verse_lines = ब्रह्मोवाच–;भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च ।;प्रतिजग्मुः प्रमुदिताः शंसन्तो वैष्णवीं श्रियम् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,143:

Line 9,675:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मयि संरम्भयोगेन निस्तीर्य ब्रह्महेलनम् ।

| verse_lines = मयि संरम्भयोगेन निस्तीर्य ब्रह्महेलनम् ।;प्रत्येष्यतं निकाशं मे कालेनाल्पीयसा पुनः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = प्रत्येष्यतं निकाशं मे कालेनाल्पीयसा पुनः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,165:

Line 9,698:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ववौ वायुः सुदुस्पर्शः फट्काराराववान् मुहुः ।

| verse_lines = ववौ वायुः सुदुस्पर्शः फट्काराराववान् मुहुः ।;उन्मूलयन् नगपतीन् वात्यानीको रजोध्वजः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = उन्मूलयन् नगपतीन् वात्यानीको रजोध्वजः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,183:

Line 9,717:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।

| verse_lines = अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।;सृगाला अपि टङ्कारैः प्रणेदुरशिवाः शिवाः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = सृगाला अपि टङ्कारैः प्रणेदुरशिवाः शिवाः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,201:

Line 9,736:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = खरोष्ट्राः कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् ।

| verse_lines = खरोष्ट्राः कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् ।;खात्काररभसा मत्ताः पर्यधावन् वरूथशः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = खात्काररभसा मत्ताः पर्यधावन् वरूथशः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,219:

Line 9,755:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् ।

| verse_lines = तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् ।;वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमसंन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमसंन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥

}}

Line 9,228:

Line 9,765:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनोवीर्यमदोत्सिक्तमधृष्यमकुतोभयम् ।

| verse_lines = मनोवीर्यमदोत्सिक्तमधृष्यमकुतोभयम् ।;भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,250:

Line 9,788:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तयोः स्पृधोः स्निग्धगदाहताङ्गयोः

| verse_lines = तयोः स्पृधोः स्निग्धगदाहताङ्गयोः;क्षतस्रवाघ्राणविवृद्धयुद्धयोः ।;विचित्रमार्गांश्चरतोर्जिगीषया;व्यभादिलायामिव शुष्मिणोर्मृधः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = क्षतस्रवाघ्राणविवृद्धयुद्धयोः ।

}}

Line 9,259:

Line 9,798:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैत्यस्य यज्ञावयवस्य मायया

| verse_lines = दैत्यस्य यज्ञावयवस्य मायया;गृहीतवाराहतनोर्महात्मनः ।;कौरव्य मह्यां द्विषतोर्विमर्दनं;दिदृक्षुरागाद् ऋषिभिर्वृतः स्वराट् ॥ २० ॥

| verse_line2 = गृहीतवाराहतनोर्महात्मनः ।

}}

Line 9,268:

Line 9,808:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आसन्नशौण्डीरमपेतसाध्वसं

| verse_lines = आसन्नशौण्डीरमपेतसाध्वसं;कृतप्रतीकारमहार्यविक्रमम् ।;विलक्ष्य दैत्यं भगवान् सहस्रणी;र्जगाद नारायणमादिसूकरम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = कृतप्रतीकारमहार्यविक्रमम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,286:

Line 9,827:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एषा घोरतमा सन्ध्या लोकशम्बट्करी प्रभो ।

| verse_lines = एषा घोरतमा सन्ध्या लोकशम्बट्करी प्रभो ।;उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥

| verse_line2 = उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,304:

Line 9,846:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अधुनैवाभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिकोऽभ्यगात् ।

| verse_lines = अधुनैवाभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिकोऽभ्यगात् ।;शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,326:

Line 9,869:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गदायामपविद्धायां हाहाकारे च निर्गते ।

| verse_lines = गदायामपविद्धायां हाहाकारे च निर्गते ।;मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद् विभुः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद् विभुः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,348:

Line 9,892:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।;जातक्षोभाद् भगवतो महानासीद् गुणत्रयात् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,366:

Line 9,911:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।

| verse_lines = रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।;जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥

| verse_line2 = जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥

}}

Line 9,375:

Line 9,921:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।

| verse_lines = सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।;साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,393:

Line 9,940:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।

| verse_lines = सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।;लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥

| verse_line2 = लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,411:

Line 9,959:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।

| verse_lines = देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।;अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥

| verse_line2 = अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥

}}

Line 9,420:

Line 9,969:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।

| verse_lines = देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।;तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥

}}

Line 9,429:

Line 9,979:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।

| verse_lines = देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।;त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥

| verse_line2 = त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥

}}

Line 9,438:

Line 9,989:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।

| verse_lines = ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।;अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,456:

Line 10,008:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।

| verse_lines = सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।;विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥

| verse_line2 = विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,474:

Line 10,027:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।

| verse_lines = ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।;साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,492:

Line 10,046:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।

| verse_lines = स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।;तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥

}}

Line 9,501:

Line 10,056:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।

| verse_lines = तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।;तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥

| verse_line2 = तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,519:

Line 10,075:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।

| verse_lines = तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।;आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,541:

Line 10,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तावत् प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्षः कृते युगे ।

| verse_lines = तावत् प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्षः कृते युगे ।;दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद् वपुः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद् वपुः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,559:

Line 10,117:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न तेऽजराक्षभ्रमिरायुरेषां

| verse_lines = न तेऽजराक्षभ्रमिरायुरेषां;त्रयोदशारं त्रिशतं षष्ठिपर्व ।;षण्णेम्यनन्तच्छिदि यत् त्रिनाभि;करालस्रोतो जगदाच्छिद्य धावत् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = त्रयोदशारं त्रिशतं षष्ठिपर्व ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,577:

Line 10,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नूनं चङ्क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते ।

| verse_lines = नूनं चङ्क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते ।;वधाय चासतां यस्त्वं हरेः शक्तिर्हि पालनी ॥ ५० ॥

| verse_line2 = वधाय चासतां यस्त्वं हरेः शक्तिर्हि पालनी ॥ ५० ॥

}}

Line 9,586:

Line 10,146:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् ।

| verse_lines = योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् ।;रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लात्मने नमः ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लात्मने नमः ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,608:

Line 10,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कामः स भूयान्नरदेव तेऽस्याः

| verse_lines = कामः स भूयान्नरदेव तेऽस्याः;पुत्र्याः समाम्नायविधौ प्रतीतः ।;क एव ते तनयां नाद्रियेत स्वयैव;कान्त्या क्षिपतीमिव श्रियम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = पुत्र्याः समाम्नायविधौ प्रतीतः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,626:

Line 10,188:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता ।

| verse_lines = बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता ।;न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ २९ ॥

}}

Line 9,635:

Line 10,198:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कुशकाशास्त एवासंल्लसद्धरितवर्चसः ।

| verse_lines = कुशकाशास्त एवासंल्लसद्धरितवर्चसः ।;ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥

| verse_line2 = ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,653:

Line 10,217:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अयातयामास्तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः ।

| verse_lines = अयातयामास्तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः ।;शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,671:

Line 10,236:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शारीरा मानसा दिव्याः पर्यासे ये च मानुषाः ।

| verse_lines = शारीरा मानसा दिव्याः पर्यासे ये च मानुषाः ।;भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,693:

Line 10,259:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्वास्सु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटिमत् ।

| verse_lines = द्वास्सु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटिमत् ।;शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिष्ठितम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिष्ठितम् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,711:

Line 10,278:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् ।

| verse_lines = हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् ।;कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्य च ॥ २० ॥

| verse_line2 = कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्य च ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,729:

Line 10,297:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथाऽदर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।

| verse_lines = अथाऽदर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।;विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,747:

Line 10,316:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिंन्नलुप्तमहिमा प््रिाययाऽनुषक्तो

| verse_lines = तस्मिंन्नलुप्तमहिमा प््रिाययाऽनुषक्तो;विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने ।;बभ्राज उत्कचक उद्गुणपानवीच्य-;स्ताराभिरावृत इवोडुपतिर्नभस्स्थः ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,765:

Line 10,335:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।

| verse_lines = तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।;न चाबुद्ध्यत तं कालं पत्याऽऽवीच्येन सङ्गता ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = न चाबुद्ध्यत तं कालं पत्याऽऽवीच्येन सङ्गता ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,787:

Line 10,358:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनिः ।;दयालुः शालिनीमाह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन् ॥ १ ॥

| verse_line2 = निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,805:

Line 10,377:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः ।

| verse_lines = तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः ।;कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥

| verse_line2 = कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,823:

Line 10,396:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् ।

| verse_lines = भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् ।;तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट् ॥ १० ॥

| verse_line2 = तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट् ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,841:

Line 10,415:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः ।

| verse_lines = अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः ।;लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,859:

Line 10,434:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।

| verse_lines = स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।;विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥

| verse_line2 = विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,877:

Line 10,453:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव ।

| verse_lines = तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव ।;यानि यानीह रोचन्ते स्वजनानामरूपिणः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = यानि यानीह रोचन्ते स्वजनानामरूपिणः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,895:

Line 10,472:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रिवृतं लोकपालम् ।

| verse_lines = परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रिवृतं लोकपालम् ।;आत्मानुभूत्यानुगतप्रपञ्चं स्वच्छन्दशक्तिं कपिलं प्रपद्ये ॥३३॥

| verse_line2 = आत्मानुभूत्यानुगतप्रपञ्चं स्वच्छन्दशक्तिं कपिलं प्रपद्ये ॥३३॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,913:

Line 10,491:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्री भगवानुवाच–

| verse_lines = श्री भगवानुवाच–;मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके ।;अथाजनि मया तुभ्यं यदवोचमृतं मुने ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,931:

Line 10,510:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विश्वमेतद्धि शास्त्रेण विज्ञायात्मानमीश्वरम् ।

| verse_lines = विश्वमेतद्धि शास्त्रेण विज्ञायात्मानमीश्वरम् ।;मुनिः शान्तमनोवाक्यस्तदा नाऽख्यात्युपप्लवः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = मुनिः शान्तमनोवाक्यस्तदा नाऽख्यात्युपप्लवः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,949:

Line 10,529:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निरहङ्कृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् ।

| verse_lines = निरहङ्कृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् ।;प्रत्यग्रः शान्तधीर्धीरः प्रशान्तोर्मिरिवोदधिः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = प्रत्यग्रः शान्तधीर्धीरः प्रशान्तोर्मिरिवोदधिः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,967:

Line 10,548:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् ।

| verse_lines = आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् ।;अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥

}}

Line 9,976:

Line 10,558:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि ।

| verse_lines = वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि ।;परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 9,998:

Line 10,581:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं त्वा गताऽहं शरणं शरण्यं

| verse_lines = तं त्वा गताऽहं शरणं शरण्यं;स्वभृत्यसंसारतरोः कुठारम् ।;जिज्ञासया प्रकृतेः पूरुषस्य;नमामि सद्धर्मविदां वरिष्ठम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = स्वभृत्यसंसारतरोः कुठारम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,016:

Line 10,600:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे ।;अत्यन्तोपरतिर्यत्र दुःखस्य च सुखस्य च ॥ १३ ॥

| verse_line2 = योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,034:

Line 10,619:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहंममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर्मलैः ।

| verse_lines = अहंममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर्मलैः ।;वीतं यदाऽऽत्मनः शुद्धमदुःखमसुखं समम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = वीतं यदाऽऽत्मनः शुद्धमदुःखमसुखं समम् ॥ १६ ॥

}}

Line 10,043:

Line 10,629:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् ।

| verse_lines = तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् ।;निरन्तरं स्वयञ्ज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = निरन्तरं स्वयञ्ज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥

}}

Line 10,052:

Line 10,639:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन चात्मना ।

| verse_lines = ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन चात्मना ।;परिपश्यत्युदासीनां प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = परिपश्यत्युदासीनां प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,070:

Line 10,658:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् ।

| verse_lines = मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् ।;मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,088:

Line 10,677:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च ।

| verse_lines = मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च ।;तपन्ति विविधांस्तापानैकात्म्यगतचेतसः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = तपन्ति विविधांस्तापानैकात्म्यगतचेतसः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,106:

Line 10,696:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;विदित्वाऽर्थं कपिलो मातुरित्थं;जातस्नेहो यत्र तन्वाऽभिजातः ।;तत्त्वाऽम्नायं यत् प्रवदन्ति साङ्ख्यं;प्रावोचद् वै भक्तिवितानयोगम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = विदित्वाऽर्थं कपिलो मातुरित्थं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,124:

Line 10,715:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् ।;सत्त्व एवैकमनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,142:

Line 10,734:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनिमित्ता भगवति भक्तिः सिद्धेर्गरीयसी ।

| verse_lines = अनिमित्ता भगवति भक्तिः सिद्धेर्गरीयसी ।;जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,160:

Line 10,753:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैकात्म्यतां मे स्पृहयन्ति केचिन्-

| verse_lines = नैकात्म्यतां मे स्पृहयन्ति केचिन्-;मत्पादसेवाभिरता मदीहाः ।;येऽन्योन्यतो भागवताः प्रसज्य;सम्भाजयन्ते मम पौरुषाणि ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = मत्पादसेवाभिरता मदीहाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,178:

Line 10,772:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न कर्हिचिन्मत्पराः शान्तरूपा

| verse_lines = न कर्हिचिन्मत्पराः शान्तरूपा;नङ्क्षयन्ति मे नोऽनिमिषो लेढि हेतिः ।;येषामहं प््रिाय आत्मा सुतश्च;सखा गुरुः सुहृदो दैवमिष्टम् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = नङ्क्षयन्ति मे नोऽनिमिषो लेढि हेतिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,200:

Line 10,795:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न जातो न म्रियेताऽत्मा स हि देहाद्युपाधिभिः ।

| verse_lines = न जातो न म्रियेताऽत्मा स हि देहाद्युपाधिभिः ।;निमित्तैरात्ततद्धर्मा यथा स्वप्ने तदीक्षिता ॥ ४ ॥

| verse_line2 = निमित्तैरात्ततद्धर्मा यथा स्वप्ने तदीक्षिता ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,218:

Line 10,814:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एव प्रकृतिं सूक्ष्मां देवीं गुणमयीं विभुः ।

| verse_lines = स एव प्रकृतिं सूक्ष्मां देवीं गुणमयीं विभुः ।;यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ५ ॥

| verse_line2 = यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,236:

Line 10,833:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणैर्विचित्राः सृजतीं सरूपाः प्रकृतिं प्रजाः ।

| verse_lines = गुणैर्विचित्राः सृजतीं सरूपाः प्रकृतिं प्रजाः ।;विलोक्य मुमुहे सद्यः स इह ज्ञानगूहया ॥ ६ ॥

| verse_line2 = विलोक्य मुमुहे सद्यः स इह ज्ञानगूहया ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,254:

Line 10,852:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृतेः पुमान् ।

| verse_lines = एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृतेः पुमान् ।;कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ७ ॥

| verse_line2 = कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,272:

Line 10,871:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदस्य संसृतिर्बन्धः पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् ।

| verse_lines = तदस्य संसृतिर्बन्धः पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् ।;भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मनः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मनः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,290:

Line 10,890:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदुः ।

| verse_lines = कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदुः ।;भोक्तृत्वे सुखदुःखानां पुरुषः प्रकृतेः परः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = भोक्तृत्वे सुखदुःखानां पुरुषः प्रकृतेः परः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,308:

Line 10,909:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;यत् तत् त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् ।;प्रधानं प्रकृतिं प्राहुरविशेषं विशेषवत् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = यत् तत् त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,326:

Line 10,928:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मनः ।

| verse_lines = मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मनः ।;चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १५ ॥

| verse_line2 = चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,344:

Line 10,947:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतावानेव संख्यातो ब्रह्मणः सगुणस्य हि ।

| verse_lines = एतावानेव संख्यातो ब्रह्मणः सगुणस्य हि ।;सन्निवेशो मया प्रोक्तो यः कालः पञ्चविंशकः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = सन्निवेशो मया प्रोक्तो यः कालः पञ्चविंशकः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,362:

Line 10,966:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रभावं पौरुषं प्राहुः कालमेके यतो भयम् ।

| verse_lines = प्रभावं पौरुषं प्राहुः कालमेके यतो भयम् ।;अहङ्कारविमूढस्य कर्तुः प्रकृतिमीयुषः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = अहङ्कारविमूढस्य कर्तुः प्रकृतिमीयुषः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,380:

Line 10,985:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैवात् क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ परः पुमान् ।

| verse_lines = दैवात् क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ परः पुमान् ।;आधत्त वीर्यं साऽसूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ २० ॥

| verse_line2 = आधत्त वीर्यं साऽसूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,398:

Line 11,004:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विश्वमात्मगतं व्यञ्जन् कूटस्थो जगदङ्कुरः ।

| verse_lines = विश्वमात्मगतं व्यञ्जन् कूटस्थो जगदङ्कुरः ।;स्वतेजसाऽपिबत् तीव्रमात्मप्रस्वापनं तमः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = स्वतेजसाऽपिबत् तीव्रमात्मप्रस्वापनं तमः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,416:

Line 11,023:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत् तत् सत्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवतः पदम् ।

| verse_lines = यत् तत् सत्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवतः पदम् ।;यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,434:

Line 11,042:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्त्वमिति चेतसः ।

| verse_lines = स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्त्वमिति चेतसः ।;वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथाऽपां प्रकृतिः परा ॥ २३ ॥

| verse_line2 = वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथाऽपां प्रकृतिः परा ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,452:

Line 11,061:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यसम्भवात् ।

| verse_lines = महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यसम्भवात् ।;क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविधः समपद्यत ॥ २४ ॥

| verse_line2 = क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविधः समपद्यत ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,470:

Line 11,080:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैकारिकोऽधिदैवं तु बुद्धिः प्राणश्च तैजसः ।

| verse_lines = वैकारिकोऽधिदैवं तु बुद्धिः प्राणश्च तैजसः ।;तामसस्त्वर्थमात्रं च गुणव्यतिकरस्त्रिवृत् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = तामसस्त्वर्थमात्रं च गुणव्यतिकरस्त्रिवृत् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,488:

Line 11,099:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सहस्रशिरसं साक्षाद् यमनन्तं प्रचक्षते ।

| verse_lines = सहस्रशिरसं साक्षाद् यमनन्तं प्रचक्षते ।;संकर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = संकर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २७ ॥

}}

Line 10,497:

Line 11,109:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् ।

| verse_lines = कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् ।;शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहंकृतेः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहंकृतेः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,515:

Line 11,128:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तैजसात् तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत् सति ।

| verse_lines = तैजसात् तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत् सति ।;द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रहात् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रहात् ॥ ३१ ॥

}}

Line 10,524:

Line 11,138:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।

| verse_lines = संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।;स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,542:

Line 11,157:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागशः ।

| verse_lines = तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागशः ।;प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,560:

Line 11,176:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तामसाच्च विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यचोदितात् ।

| verse_lines = तामसाच्च विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यचोदितात् ।;शब्दमात्रमभूत् तस्मान्नभः श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = शब्दमात्रमभूत् तस्मान्नभः श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३४ ॥

}}

Line 10,569:

Line 11,186:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च ।

| verse_lines = अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च ।;तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदुः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदुः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,587:

Line 11,205:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नभसः शब्दतन्मात्रात् कालगत्या विकुर्वतः ।

| verse_lines = नभसः शब्दतन्मात्रात् कालगत्या विकुर्वतः ।;स्पर्शोऽभवत् ततो वायुस्त्वक् स्पर्शस्य च सङ्ग्रहः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = स्पर्शोऽभवत् ततो वायुस्त्वक् स्पर्शस्य च सङ्ग्रहः ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,605:

Line 11,224:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयोः ।

| verse_lines = चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयोः ।;सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायोः कर्माभिलक्षणम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायोः कर्माभिलक्षणम् ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,623:

Line 11,243:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च ।

| verse_lines = द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च ।;तेजस्त्वं तेजसः साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तयः ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = तेजस्त्वं तेजसः साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तयः ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,641:

Line 11,262:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्लेदनं पिण्डनं तृप्तिः प्राणनाप्ययनोन्दनम् ।

| verse_lines = क्लेदनं पिण्डनं तृप्तिः प्राणनाप्ययनोन्दनम् ।;तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,659:

Line 11,281:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भावनं ब्रह्मणः स्थानं धारणं सद्विशेषणम् ।

| verse_lines = भावनं ब्रह्मणः स्थानं धारणं सद्विशेषणम् ।;सर्वसत्वगुणोद्भेदः पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = सर्वसत्वगुणोद्भेदः पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,677:

Line 11,300:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततस्तेनानुविद्धेभ्यस्तत्त्वेभ्योऽण्डमचेतनम् ।

| verse_lines = ततस्तेनानुविद्धेभ्यस्तत्त्वेभ्योऽण्डमचेतनम् ।;उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,695:

Line 11,319:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां ततः स्वराट् ।

| verse_lines = हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां ततः स्वराट् ।;पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरिः ॥ ६१ ॥

| verse_line2 = पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरिः ॥ ६१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,713:

Line 11,338:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथास्य हृदयं भिन्नं हृदयान्मन उत्थितम् ।

| verse_lines = अथास्य हृदयं भिन्नं हृदयान्मन उत्थितम् ।;मनसश्चन्द्रमा जातो बुद्धिर्बुद्धेर्गिरांपतिः ।;अहङ्कारस्ततो रुद्रश्चित्तं चैत्त्यस्ततोऽभवत् ॥ ६४ ॥

| verse_line2 = मनसश्चन्द्रमा जातो बुद्धिर्बुद्धेर्गिरांपतिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,731:

Line 11,357:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।

| verse_lines = विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।;नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७० ॥

| verse_line2 = नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,749:

Line 11,376:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बुद्ध्या ब्रह्माऽपि हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।

| verse_lines = बुद्ध्या ब्रह्माऽपि हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।;रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७२ ॥

| verse_line2 = रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,767:

Line 11,395:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = चित्तेन हृदयं चैत्यः क्षेत्रज्ञः प्राविशद् यदा ।

| verse_lines = चित्तेन हृदयं चैत्यः क्षेत्रज्ञः प्राविशद् यदा ।;विराट् तदैव पुरुषः सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७३ ॥

| verse_line2 = विराट् तदैव पुरुषः सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,789:

Line 11,418:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।

| verse_lines = प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।;वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,807:

Line 11,437:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।

| verse_lines = निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।;उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,825:

Line 11,456:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।

| verse_lines = मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।;सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,843:

Line 11,475:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।

| verse_lines = एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।;स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,861:

Line 11,494:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।

| verse_lines = भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।;लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,879:

Line 11,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।

| verse_lines = मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।;नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,897:

Line 11,532:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।

| verse_lines = एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।;साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,919:

Line 11,555:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे ।;मनो येनैव विधिना प्रपन्नं याति सत्पथम् ॥ १ ॥

| verse_line2 = योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,937:

Line 11,574:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् ।

| verse_lines = स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् ।;वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथाऽऽत्मनः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथाऽऽत्मनः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,955:

Line 11,593:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन् लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् ।

| verse_lines = तस्मिन् लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् ।;विलोक्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनिः ॥ २० ॥

| verse_line2 = विलोक्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनिः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,973:

Line 11,612:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत

| verse_lines = कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत;दिग्धामरातिभटशोणितकर्दमेन ।;मालां मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टां;चैत्त्यस्य तत्त्वममलं मणिमस्य कण्ठे ॥ २७ ॥

| verse_line2 = दिग्धामरातिभटशोणितकर्दमेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 10,991:

Line 11,631:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यच्छ्रीनिकेतमलिभिः परिसेव्यमानं

| verse_lines = यच्छ्रीनिकेतमलिभिः परिसेव्यमानं;भूत्या स्वया कुटिलकुन्तलवृन्दजुष्टम् ।;मीनद्वयश्रियमधिक्षिपदब्जनेत्रं;ध्यायेन्मनोमयमतन्द्रित उल्लसद्भ्रु ॥ २९ ॥

| verse_line2 = भूत्या स्वया कुटिलकुन्तलवृन्दजुष्टम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,009:

Line 11,650:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ध्यानायनं रहसि तद् बहुलाधरोष्ठ-

| verse_lines = ध्यानायनं रहसि तद् बहुलाधरोष्ठ-;भासाऽरुणायिततनुद्विजकुन्दपङ्क्ति ।;ध्यायेत् स्वहृत्कुहरकेऽवसितस्य विष्णो-;र्भक्त्याऽऽर्द्रयाऽर्पितमना न पृथग् दिदृक्षेत् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = भासाऽरुणायिततनुद्विजकुन्दपङ्क्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,027:

Line 11,669:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं हरौ भगवति प्रतिलब्धभावो

| verse_lines = एवं हरौ भगवति प्रतिलब्धभावो;भक्त्या द्रवद्धृदय उत्पुलकप्रमोदः ।;औत्कण्ठ्यबाष्पकलया मुहुरर्द्यमान-;स्तच्चापि चित्तबडिशं शनकैर्वियुङ्क्ते ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = भक्त्या द्रवद्धृदय उत्पुलकप्रमोदः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,045:

Line 11,688:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुक्ताश्रयं यर्हि निर्विषयं स्वचित्तं

| verse_lines = मुक्ताश्रयं यर्हि निर्विषयं स्वचित्तं;निर्वाणमृच्छति मनः सहसा यथार्चिः ।;आत्मानमत्र पुरुषोऽव्यवधानमेक-;मन्वीक्षते प्रतिनिवृत्तगुणप्रवाहः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = निर्वाणमृच्छति मनः सहसा यथार्चिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,063:

Line 11,707:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽप्येतया चरमया मनसो निवृत्त्या

| verse_lines = सोऽप्येतया चरमया मनसो निवृत्त्या;तस्मिन् महिम््नयवसितः सुखदुःखबाह्ये ।;हेतुत्वमप्यसति कर्तरि दुःखयोर्न;स्वात्मन् विधत्त उपलब्धपरात्मकाष्ठः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = तस्मिन् महिम््नयवसितः सुखदुःखबाह्ये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,081:

Line 11,726:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।

| verse_lines = सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।;ईक्षेतानन्यभावेन भूतेषु च तदात्मताम् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = ईक्षेतानन्यभावेन भूतेषु च तदात्मताम् ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,099:

Line 11,745:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं देवीं सदसदात्मिकाम् ।

| verse_lines = तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं देवीं सदसदात्मिकाम् ।;दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,121:

Line 11,768:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवहूतिरुवाच–

| verse_lines = देवहूतिरुवाच–;लक्षणं महदादीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च ।;स्वरूपं लक्ष्यतेऽमीषां येन तत् पारमार्थिकम् ॥ १ ॥

| verse_line2 = लक्षणं महदादीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च ।

}}

Line 11,130:

Line 11,778:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्मूलं तत् प्रचक्षते ।

| verse_lines = यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्मूलं तत् प्रचक्षते ।;भक्तियोगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो ॥ २ ॥

| verse_line2 = भक्तियोगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,148:

Line 11,797:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विषयानभिसन्धाय यश ऐश्वर्यमेव च ।

| verse_lines = विषयानभिसन्धाय यश ऐश्वर्यमेव च ।;अर्चादावर्चयेद् यो मां पृथग्भावः स राजसः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = अर्चादावर्चयेद् यो मां पृथग्भावः स राजसः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,166:

Line 11,816:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्मनिर्हारमुद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् ।

| verse_lines = कर्मनिर्हारमुद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् ।;यजेद् यष्टव्यमिति वाऽपृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ १० ॥

| verse_line2 = यजेद् यष्टव्यमिति वाऽपृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,184:

Line 11,835:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्चादावर्चयेत् तावदीश्वरं मां स्वकर्मकृत् ।

| verse_lines = अर्चादावर्चयेत् तावदीश्वरं मां स्वकर्मकृत् ।;यावन्न वेद स्वहृदि सर्वभूतेष्ववस्थितम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = यावन्न वेद स्वहृदि सर्वभूतेष्ववस्थितम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,202:

Line 11,854:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मनश्च परस्यापि यः करोत्यन्तरोदरम् ।

| verse_lines = आत्मनश्च परस्यापि यः करोत्यन्तरोदरम् ।;तस्य भिन्नदृशो मृत्युर्विधत्ते भयमुल्बणम् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = तस्य भिन्नदृशो मृत्युर्विधत्ते भयमुल्बणम् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,220:

Line 11,873:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जीवाः श्रेष्ठा ह्यजीवानां ततः प्राणभृतः शुभे ।

| verse_lines = जीवाः श्रेष्ठा ह्यजीवानां ततः प्राणभृतः शुभे ।;ततः सचित्ताः प्रवरास्ततश्चेन्द्रियवृत्तयः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = ततः सचित्ताः प्रवरास्ततश्चेन्द्रियवृत्तयः ॥ २८ ॥

}}

Line 11,229:

Line 11,883:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अत्रापि स्पर्शवेदिभ्यः प्रवरा रसवेदिनः ।

| verse_lines = अत्रापि स्पर्शवेदिभ्यः प्रवरा रसवेदिनः ।;तेभ्यो गन्धविदः श्रेष्ठास्ततः शब्दविदो वराः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = तेभ्यो गन्धविदः श्रेष्ठास्ततः शब्दविदो वराः ॥ २९ ॥

}}

Line 11,238:

Line 11,893:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रूपभेदविदस्तत्र ततश्चोभयतोदतः ।

| verse_lines = रूपभेदविदस्तत्र ततश्चोभयतोदतः ।;तेषां बहुपदः श्रेष्ठाश्चतुष्पादस्ततो द्विपात् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = तेषां बहुपदः श्रेष्ठाश्चतुष्पादस्ततो द्विपात् ॥ ३० ॥

}}

Line 11,247:

Line 11,903:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो वर्णाश्च चत्वारस्तेषां ब्राह्मण उत्तमः ।

| verse_lines = ततो वर्णाश्च चत्वारस्तेषां ब्राह्मण उत्तमः ।;ब्राह्मणेष्वपि वेदज्ञो ह्यर्थज्ञोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = ब्राह्मणेष्वपि वेदज्ञो ह्यर्थज्ञोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ३१ ॥

}}

Line 11,256:

Line 11,913:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्थज्ञात् संशयच्छेत्ता ततः श्रेयान् स्वधर्मकृत् ।

| verse_lines = अर्थज्ञात् संशयच्छेत्ता ततः श्रेयान् स्वधर्मकृत् ।;मुक्तसङ्गस्ततो भूयान् न दोग्धा धर्ममात्मनः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = मुक्तसङ्गस्ततो भूयान् न दोग्धा धर्ममात्मनः ॥ ३२ ॥

}}

Line 11,265:

Line 11,923:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मान्मय्यर्पिताशेषक्रियार्थात्मरतिर्नरः ।

| verse_lines = तस्मान्मय्यर्पिताशेषक्रियार्थात्मरतिर्नरः ।;मय्यर्पितात्मनः पुंसो मयि सन्न्यस्तकर्मणः ।;न पश्यामि परं भूतमकर्तुः समदर्शनात् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = मय्यर्पितात्मनः पुंसो मयि सन्न्यस्तकर्मणः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,283:

Line 11,942:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् ।

| verse_lines = मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् ।;ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,301:

Line 11,961:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भक्तियोगश्च योगश्च मया मानव्युदीरितः ।

| verse_lines = भक्तियोगश्च योगश्च मया मानव्युदीरितः ।;ययोरेकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत् ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = ययोरेकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत् ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,319:

Line 11,980:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत् तद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः ।

| verse_lines = यत् तद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः ।;परं प्रधानात् पुरुषाद् दैवं कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = परं प्रधानात् पुरुषाद् दैवं कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,337:

Line 11,999:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रूपभेदास्पदं दिव्यं काल इत्यभिधीयते ।

| verse_lines = रूपभेदास्पदं दिव्यं काल इत्यभिधीयते ।;भूतानां महदादीनां यतो भिन्नदृशां भयम् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = भूतानां महदादीनां यतो भिन्नदृशां भयम् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,355:

Line 12,018:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः ।

| verse_lines = न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः ।;आविशत्यप्रमत्तोऽसौ प्रमत्तं जनमन्तकृत् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = आविशत्यप्रमत्तोऽसौ प्रमत्तं जनमन्तकृत् ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,377:

Line 12,041:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तदा ।

| verse_lines = एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तदा ।;नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाश इव गोजरम् ॥ १३ ॥

| verse_line2 = नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाश इव गोजरम् ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,395:

Line 12,060:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वायुनोत्क्रमतोत्तारकफसंरुद्धनासिकः ।

| verse_lines = वायुनोत्क्रमतोत्तारकफसंरुद्धनासिकः ।;कासश्वासकृतायासः कण्ठो घुरुघुरायते ॥ १६ ॥

| verse_line2 = कासश्वासकृतायासः कण्ठो घुरुघुरायते ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,413:

Line 12,079:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योजनानां सहस्राणि नवतिर्नव चाध्वनः ।

| verse_lines = योजनानां सहस्राणि नवतिर्नव चाध्वनः ।;त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीतः प्राप्नोति यातनाम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीतः प्राप्नोति यातनाम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,431:

Line 12,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अत्रैव नरकः स्वर्ग इति मातः प्रचक्षते ।

| verse_lines = अत्रैव नरकः स्वर्ग इति मातः प्रचक्षते ।;या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिताः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिताः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,453:

Line 12,121:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानुवाच–

| verse_lines = भगवानुवाच–;कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।;दशाहेन तु कर्कन्धुः पेश्यण्डं वा ततः परम् ॥ २ ॥

| verse_line2 = कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,471:

Line 12,140:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।

| verse_lines = नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।;स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,489:

Line 12,159:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानं यदेतददधात् कतमः स देव-

| verse_lines = ज्ञानं यदेतददधात् कतमः स देव-;स्त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांशः ।;तं जीवकर्मपदवीमनुवर्तमाना-;स्तापत्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥ १७ ॥

| verse_line2 = स्त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांशः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,507:

Line 12,178:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रिः

| verse_lines = पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रिः;शारीरभेदमशरीरवदस्य देहे ।;यद्दत्तया स तमहं पुरुषं पुराणं;पश्ये बहिर्हृदि च चैत्त्यमिव प्रतीतम् ॥ २० ॥

| verse_line2 = शारीरभेदमशरीरवदस्य देहे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,525:

Line 12,197:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।

| verse_lines = तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।;सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,543:

Line 12,216:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।

| verse_lines = तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।;ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,561:

Line 12,235:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बलं मे पश्य मायायाः

| verse_lines = बलं मे पश्य मायायाः;स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।;या करोति निजायत्तान्;भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ४० ॥

| verse_line2 = स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।

}}

Line 11,570:

Line 12,245:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातु

| verse_lines = सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातु;योगस्य पारं परमारुरुक्षुः ।;मत्सेवया प्रतिलब्धात्मलाभो;वदन्ति यां निरयद्वारमस्य ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = योगस्य पारं परमारुरुक्षुः ।

}}

Line 11,579:

Line 12,255:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।

| verse_lines = योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।;तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,597:

Line 12,274:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।

| verse_lines = देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।;भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,615:

Line 12,293:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।

| verse_lines = यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।;तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,633:

Line 12,312:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।

| verse_lines = आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।;सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,655:

Line 12,335:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तच्छ्रद्धयाक्राऽऽन्तमतिः पितृदेवव्रतः पुमान् ।

| verse_lines = तच्छ्रद्धयाक्राऽऽन्तमतिः पितृदेवव्रतः पुमान् ।;गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥ ३ ॥

| verse_line2 = गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,673:

Line 12,354:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।

| verse_lines = आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।;योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥ ११ ॥

}}

Line 11,682:

Line 12,364:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा ।

| verse_lines = भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा ।;कर्तृत्वात् सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = कर्तृत्वात् सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १२ ॥

}}

Line 11,691:

Line 12,374:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स सङ्गत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।

| verse_lines = स सङ्गत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।;जातेऽगुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १३ ॥

| verse_line2 = जातेऽगुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,709:

Line 12,393:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं यत् तेऽपि धर्मविनिर्मितम् ।

| verse_lines = ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं यत् तेऽपि धर्मविनिर्मितम् ।;निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरेऽसति ॥ १४ ॥

| verse_line2 = निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरेऽसति ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,727:

Line 12,412:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।

| verse_lines = ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।;कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नशः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नशः ॥ १६ ॥

}}

Line 11,736:

Line 12,422:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रजसा कुण्ठमनसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।

| verse_lines = रजसा कुण्ठमनसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।;पितॄन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = पितॄन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥ १७ ॥

}}

Line 11,745:

Line 12,432:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।

| verse_lines = त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।;कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥ १८ ॥

}}

Line 11,754:

Line 12,442:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नूनं दैवेन विहता ये त्वच्युतकथासुधाम् ।

| verse_lines = नूनं दैवेन विहता ये त्वच्युतकथासुधाम् ।;हित्वा शृृण्वन्त्यसद्गाथाः पुरीषमिव विड्भुजः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = हित्वा शृृण्वन्त्यसद्गाथाः पुरीषमिव विड्भुजः ॥ १९ ॥

}}

Line 11,763:

Line 12,452:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दक्षिणेन पथाऽर्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।

| verse_lines = दक्षिणेन पथाऽर्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।;प्रजायां तु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥ २० ॥

| verse_line2 = प्रजायां तु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥ २० ॥

}}

Line 11,772:

Line 12,462:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।

| verse_lines = ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।;पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,790:

Line 12,481:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् ।

| verse_lines = ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् ।;अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणाम् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणाम् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,808:

Line 12,500:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा महानहङ्कारस्त्रिवृत् पञ्चविधः स्वराट् ।

| verse_lines = यथा महानहङ्कारस्त्रिवृत् पञ्चविधः स्वराट् ।;एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद् यतः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद् यतः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,826:

Line 12,519:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानं योगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।

| verse_lines = ज्ञानं योगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।;द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षणः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षणः ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,848:

Line 12,542:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवहूतिरुवाच–

| verse_lines = देवहूतिरुवाच–;अथाप्ययान्ते सलिले शयानं भूतेन्द्रियार्थात्ममयं वपुस्ते ।;गुणप्रवाहं सदशेषबीजं दध्यौ स्वयं यज्जठराब्जजातः ॥ २ ॥

| verse_line2 = अथाप्ययान्ते सलिले शयानं भूतेन्द्रियार्थात्ममयं वपुस्ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,866:

Line 12,561:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं देहतन्त्रः प्रशमाय पाप्मनां निदेशभाजां च विभो विभूतये ।

| verse_lines = त्वं देहतन्त्रः प्रशमाय पाप्मनां निदेशभाजां च विभो विभूतये ।;यथावतारास्तव सूकरादयस्तथायमप्यात्मपथोपलब्धये ॥ ५ ॥

| verse_line2 = यथावतारास्तव सूकरादयस्तथायमप्यात्मपथोपलब्धये ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,884:

Line 12,580:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मण्यवस्थितमतिर्भगवत्यात्मसंश्रये ।

| verse_lines = ब्रह्मण्यवस्थितमतिर्भगवत्यात्मसंश्रये ।;निवृत्तजीवोपाधित्वात् वीतक्लेशाप्तनिर्वृतिः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = निवृत्तजीवोपाधित्वात् वीतक्लेशाप्तनिर्वृतिः ॥ २६ ॥

}}

Line 11,893:

Line 12,590:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नित्यरूढसमाधित्वात् परावृत्तगुणभ्रमा ।

| verse_lines = नित्यरूढसमाधित्वात् परावृत्तगुणभ्रमा ।;न सस्मार तदात्मानं स्वप्नदृष्टमिवोत्थितः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = न सस्मार तदात्मानं स्वप्नदृष्टमिवोत्थितः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,919:

Line 12,617:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।;आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥

| verse_line2 = मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,937:

Line 12,636:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।

| verse_lines = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।;प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥

| verse_line2 = प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥

}}

Line 11,946:

Line 12,646:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।

| verse_lines = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।;निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥

}}

Line 11,955:

Line 12,656:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।

| verse_lines = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।;वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,973:

Line 12,675:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवा ऊचुः–

| verse_lines = देवा ऊचुः–;यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।;तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 11,991:

Line 12,694:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।

| verse_lines = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।;दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,009:

Line 12,713:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।

| verse_lines = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।;मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

}}

Line 12,018:

Line 12,723:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।

| verse_lines = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।;देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥

}}

Line 12,027:

Line 12,733:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवा ऊचुः–

| verse_lines = देवा ऊचुः–;यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं;खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय ।;एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाऽद्य;प्रादुश्चकार पुरुषाय नमः परस्मै ॥ ५६ ॥

| verse_line2 = यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं

}}

Line 12,036:

Line 12,743:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।

| verse_lines = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।;भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥

| verse_line2 = भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,054:

Line 12,762:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।

| verse_lines = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।;अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥

| verse_line2 = अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,076:

Line 12,785:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नन्दिरुवाच–

| verse_lines = नन्दिरुवाच–;य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।;द्रुह्यत्यज्ञः पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।

}}

Line 12,085:

Line 12,795:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।

| verse_lines = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।;कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥

}}

Line 12,094:

Line 12,805:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।

| verse_lines = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।;स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥

}}

Line 12,103:

Line 12,815:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।

| verse_lines = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।;संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,121:

Line 12,834:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।

| verse_lines = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।;मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,143:

Line 12,857:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं

| verse_lines = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं;यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।;सत्त्वं च यस्मिन् भगवान् वासुदेवो;ह्यधोक्षजो मे मनसा विधीयते ॥ २३ ॥

| verse_line2 = यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,165:

Line 12,880:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-

| verse_lines = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-;र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः ।;लोकस्य यद् वर्षति चाशिषोऽर्थिनः;तस्मै भवान् द्रुह्यति विश्वबन्धवे ॥ १५ ॥

| verse_line2 = र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,183:

Line 12,899:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये

| verse_lines = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये;ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटाः श्मशाने ।;तन्माल्यभस्मनृकपाल्यवसत्पिशाचै-;र्ये मूर्धभिर्दधति तच्चरणावसृष्टम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटाः श्मशाने ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,201:

Line 12,918:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत

| verse_lines = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत;वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् ।;विरोधि तद् यौगपदेककर्तरि;द्वयं यथाऽऽब्रह्मणि कर्म नर्च्छति ॥ २० ॥

| verse_line2 = वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,223:

Line 12,941:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं

| verse_lines = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं;जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् ।;ददर्श देहे हतकल्मषा सती;सद्यः प्रजज्वाल समाधिजाग्निना ॥ ४ ॥

| verse_line2 = जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,245:

Line 12,964:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।

| verse_lines = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।;छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥

| verse_line2 = छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥

}}

Line 12,254:

Line 12,974:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।

| verse_lines = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।;विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥

}}

Line 12,263:

Line 12,984:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।

| verse_lines = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।;यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥

}}

Line 12,272:

Line 12,994:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।

| verse_lines = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।;तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,294:

Line 13,017:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।

| verse_lines = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।;नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,312:

Line 13,036:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये

| verse_lines = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये;ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् ।;विदुः प्रमाणं बलवीर्ययोर्वा;तस्यात्मतन्त्रस्य क उद्विधित्सेत् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,330:

Line 13,055:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।

| verse_lines = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।;ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,348:

Line 13,074:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं

| verse_lines = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं;सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्घ्रि ।;उत्थाय चक्रे शिरसाऽभिवन्दनं;महत्तमोऽर्कस्य यथैव विष्णोः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्घ्रि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,366:

Line 13,093:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मोवाच–

| verse_lines = ब्रह्मोवाच–;जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।;शक्तेः शिवस्य च परं यत् तद् ब्रह्म निरन्तरम् ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,384:

Line 13,112:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः ।

| verse_lines = त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः ।;विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडयोर्णपदो यथा ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडयोर्णपदो यथा ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,402:

Line 13,131:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेव धर्मार्थदुघाऽभिपत्तये

| verse_lines = त्वमेव धर्मार्थदुघाऽभिपत्तये;दक्षेण सूत्रेण विसर्जिताध्वरः ।;त्वयैव लोकेऽवसिताश्च सेतवो;यान् ब्राह्मणाः श्रद्धधते धृतव्रताः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = दक्षेण सूत्रेण विसर्जिताध्वरः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,420:

Line 13,150:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न वै सतां त्वच्चरणार्पितात्मनां

| verse_lines = न वै सतां त्वच्चरणार्पितात्मनां;भूतेषु सर्वेष्वभिपश्यतां तव ।;भूतानि चात्मन्यपृथग् दिदृक्षतां;प्रायेण रोषोऽभिभवेद् यथा पशोः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = भूतेषु सर्वेष्वभिपश्यतां तव ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,438:

Line 13,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = येऽस्मिन् यदा पुष्करनाभमायया

| verse_lines = येऽस्मिन् यदा पुष्करनाभमायया;दुर्लङ्ध्यया स्पृष्टधियः पृथग्दृशः ।;कुर्वन्ति तत्र ह्यनुकम्पया कृपां;न साधवो दैवबलात्कृताः कथम् ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = दुर्लङ्ध्यया स्पृष्टधियः पृथग्दृशः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,456:

Line 13,188:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भवान् हि पुंसः परमस्य मायया

| verse_lines = भवान् हि पुंसः परमस्य मायया;दुरन्तयाऽस्पृष्टमतिः समस्तदृक् ।;तया हतात्मस्वनुकर्मचेत-;स्स्वनुग्रहं कर्तुमिहार्हति प्रभो ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = दुरन्तयाऽस्पृष्टमतिः समस्तदृक् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,478:

Line 13,211:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।

| verse_lines = अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।;यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,496:

Line 13,230:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दक्ष उवाच–

| verse_lines = दक्ष उवाच–;शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं;चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् ।;तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या-;मास्ते भवानपरिशुद्धमिवामनन्ति ॥ २६ ॥

| verse_line2 = शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,514:

Line 13,249:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋत्विज ऊचुः–

| verse_lines = ऋत्विज ऊचुः–;तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात्;कर्मण्यवग्रहधियो भगवन् विदामः ।;धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं;ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदस्त्वमास्थाः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात्

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,532:

Line 13,268:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रुद्र उवाच–

| verse_lines = रुद्र उवाच–;तव वरद वराड्घ्रावाशिषा चानभिध्ये;ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये ।;यदि रचितधियं मां विद्धि लोकापविद्धं;जगति न गणयेयं त्वत्परानुग्रहेण ॥ २९ ॥

| verse_line2 = तव वरद वराड्घ्रावाशिषा चानभिध्ये

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,550:

Line 13,287:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैतत् स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ-

| verse_lines = नैतत् स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ-;भेदग्रहः पुरुषो यावदीक्षेत् ।;ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रया-;न्मायामयाद् व्यतिरिक्तो यतस्त्वम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = भेदग्रहः पुरुषो यावदीक्षेत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,568:

Line 13,306:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋषय ऊचुः –

| verse_lines = ऋषय ऊचुः –;अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं;यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे ।;विभूतयो यत उपसेदुरीश्वरा-;न्न मन्यते स्वयमनुवर्तिनीं भवान् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,586:

Line 13,325:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लोकपाला ऊचुः–

| verse_lines = लोकपाला ऊचुः–;दृष्टः किं नो दृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं;प्रत्यग्दृष्ट्या दृश्यते येन विश्वम् ।;माया ह्येषा भवदीया हि भूमन्;यस्त्वं षष्ठः पञ्चभिर्भासि भूतैः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = दृष्टः किं नो दृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,604:

Line 13,344:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योगेश्वरा ऊचुः–

| verse_lines = योगेश्वरा ऊचुः–;प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमृतप्रिय प्रभो;विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग् य आत्मनः ।;अथापि भृत्येश तयोपधावता-;मनन्यवृत्त्याऽनुगृहाण वत्सल ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमृतप्रिय प्रभो

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,622:

Line 13,363:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जगदुद्भवस्थितिलयेषु लीलया

| verse_lines = जगदुद्भवस्थितिलयेषु लीलया;प्रविभज्यमानगुणयाऽऽत्ममायया ।;रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया;ह्यतिवर्तितभ्रमगुणात्मने नमः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = प्रविभज्यमानगुणयाऽऽत्ममायया ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,640:

Line 13,382:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्निरुवाच–

| verse_lines = अग्निरुवाच–;यत्तेजसाऽहं सुसमिद्धतेजा;हव्यं वहाम्यध्वर आज्यसिक्तम् ।;तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभिः;स्विष्टं यजुर्भिः प्रणतोऽस्मि यज्ञम् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = यत्तेजसाऽहं सुसमिद्धतेजा

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,658:

Line 13,401:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्राह्मणा ऊचुः–

| verse_lines = ब्राह्मणा ऊचुः–;त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताशः स्वयं;त्वं हि मन्त्राः समिद् दर्भपात्राणि च ।;त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवता;अग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशुः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताशः स्वयं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,676:

Line 13,420:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच–

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच–;अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।;आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,694:

Line 13,439:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।

| verse_lines = तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।;देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,712:

Line 13,458:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।

| verse_lines = त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।;सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,730:

Line 13,477:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।;अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,748:

Line 13,496:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनन्यभावैकगतिः शक्तिः सुप्तेव पूरुषम्

| verse_lines = अनन्यभावैकगतिः शक्तिः सुप्तेव पूरुषम्;एतद् भगवतः शम्भोः कर्म दक्षाध्वरद्रुहः ।;श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पतेः ॥ ५९ ॥

| verse_line2 = एतद् भगवतः शम्भोः कर्म दक्षाध्वरद्रुहः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,766:

Line 13,515:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।

| verse_lines = पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।;कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥

| verse_line2 = कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥

}}

Line 12,775:

Line 13,525:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।

| verse_lines = षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।;ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥

| verse_line2 = ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,797:

Line 13,548:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथातः कीर्तये वंशं पुण्यकीर्तेः कुरूद्वह ।

| verse_lines = अथातः कीर्तये वंशं पुण्यकीर्तेः कुरूद्वह ।;स्वायंभुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मनः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = स्वायंभुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मनः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,815:

Line 13,567:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापतेः सुतौ ।

| verse_lines = प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापतेः सुतौ ।;वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगतः स्थितौ ॥ ८ ॥

| verse_line2 = वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगतः स्थितौ ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,833:

Line 13,586:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसंतोषहेतवः ।

| verse_lines = विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसंतोषहेतवः ।;पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोका निजकर्मभिः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोका निजकर्मभिः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,851:

Line 13,605:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्मयमानमभिध्यायेत् सानुरागावलोकनम् ।

| verse_lines = स्मयमानमभिध्यायेत् सानुरागावलोकनम् ।;नियमेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = नियमेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,869:

Line 13,624:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परिचर्या भगवतो यावतीः पूर्वसेविताः ।

| verse_lines = परिचर्या भगवतो यावतीः पूर्वसेविताः ।;ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ६१ ॥

| verse_line2 = ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ६१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,887:

Line 13,643:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभुः ।

| verse_lines = सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभुः ।;एष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ७२ ॥

| verse_line2 = एष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ७२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,905:

Line 13,662:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्राभिषिक्तः प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् ।

| verse_lines = तत्राभिषिक्तः प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् ।;समाहितः पर्यचरद् दृष्ट्याऽऽदेशेन पूरुषम् ॥ ७४ ॥

| verse_line2 = समाहितः पर्यचरद् दृष्ट्याऽऽदेशेन पूरुषम् ॥ ७४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,923:

Line 13,681:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवाश्चक्रुस्तपोविघ्नं त्रासयन्तः स्वमायया ।

| verse_lines = देवाश्चक्रुस्तपोविघ्नं त्रासयन्तः स्वमायया ।;सर्पेभसिंहकूष्माण्डैस्तान् नापश्यत् परं गतः ॥ ८० ॥

| verse_line2 = सर्पेभसिंहकूष्माण्डैस्तान् नापश्यत् परं गतः ॥ ८० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,941:

Line 13,700:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाश्रयम् ।

| verse_lines = सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाश्रयम् ।;ध्यायन् भगवतो रूपं नाद्राक्षीत् किञ्चनापरम् ॥ ८१ ॥

| verse_line2 = ध्यायन् भगवतो रूपं नाद्राक्षीत् किञ्चनापरम् ॥ ८१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,959:

Line 13,719:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो

| verse_lines = तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो;द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया ।;लोका निरुच्छ्वासनिपीडिता भृशं;सलोकपालाः शरणं ययुर्हरिम् ॥ ८४ ॥

| verse_line2 = द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,977:

Line 13,738:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवा ऊचुः–

| verse_lines = देवा ऊचुः–;नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं;चराचरस्याखिलसत्वधाम्नः ।;विधेहि तन्नो वृजिनाद् विमोक्षं;प्राप्ता वयं त्वां शरणं शरण्यम् ॥ ८५ ॥

| verse_line2 = नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 12,999:

Line 13,761:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म-

| verse_lines = या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म-;ध्यानाद् भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् ।;सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत्;किम्वन्तकासिलुलितात् पततां विमानात् ॥ १० ॥

| verse_line2 = ध्यानाद् भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,017:

Line 13,780:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीशमाद्यं

| verse_lines = ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीशमाद्यं;स्वान् संपदः सुतसुहृद्गृहवित्तदारान् ।;ये त्वब्जनाभभवदीयपदारविन्द-;सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गाः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = स्वान् संपदः सुतसुहृद्गृहवित्तदारान् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,035:

Line 13,799:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य-

| verse_lines = तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य-;मर्त्यादिभिर्विरचितं सदसद्विशेषम् ।;रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यशेषं;नातः परं परम वेद्मि न यत्र वाचः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = मर्त्यादिभिर्विरचितं सदसद्विशेषम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,053:

Line 13,818:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविशुद्ध आत्मा

| verse_lines = त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविशुद्ध आत्मा;कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः ।;यद्बुध्द्यवस्थितमखण्डितया स्वबुद्ध्या;दृष्ट्वाऽऽस्थिता वधिमतो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥

| verse_line2 = कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,071:

Line 13,837:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं पतन्ति

| verse_lines = यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं पतन्ति;विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्या ।;तद् ब्रह्म विश्वभवमेकमविश्वमाद्य-;मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥

| verse_line2 = विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्या ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,089:

Line 13,856:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादमूल-

| verse_lines = सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादमूल-;माशिष्टयोऽनुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः ।;अप्येवमार्य भगवान् परिपाति दीनान्;वास्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = माशिष्टयोऽनुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः ।

}}

Line 13,098:

Line 13,866:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥

| verse_lines = तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 13,115:

Line 13,884:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।

| verse_lines = दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।;तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,133:

Line 13,903:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जितः ।

| verse_lines = भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जितः ।;तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत;ईश्वरात् क्षीणपुण्येन पुलकानिव चाधनः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,151:

Line 13,922:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।

| verse_lines = लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।;आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥

| verse_line2 = आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,173:

Line 13,945:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निमित्तमात्रं तत्रात्मा निर्गुणः पुरुषर्षभः ।

| verse_lines = निमित्तमात्रं तत्रात्मा निर्गुणः पुरुषर्षभः ।;व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ ४७ ॥

}}

Line 13,182:

Line 13,955:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = केचित् कर्म वदन्त्येनं स्वभावमपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंसः काममुतापरे ॥ ५२ ॥

| verse_lines = केचित् कर्म वदन्त्येनं स्वभावमपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंसः काममुतापरे ॥ ५२ ॥

}}

Line 13,200:

Line 13,974:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात् पुरुषस्य हि ।

| verse_lines = अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात् पुरुषस्य हि ।;स्वाप्नीव भात्यनुध्यानाद् यया बन्धविपर्ययः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = स्वाप्नीव भात्यनुध्यानाद् यया बन्धविपर्ययः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,218:

Line 13,993:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भजस्व भजनीयाङ्घ्रिमभवाय भवच्छिदम् ।

| verse_lines = भजस्व भजनीयाङ्घ्रिमभवाय भवच्छिदम् ।;युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्याऽऽत्ममायया ॥ ६ ॥

| verse_line2 = युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्याऽऽत्ममायया ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,236:

Line 14,012:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वृणीहि कामं नृप यन्मनोगतं

| verse_lines = वृणीहि कामं नृप यन्मनोगतं;मत्तस्त्वमौत्तानपदेऽविशङ्कितः ।;वरार्हणोऽस्यम्बुजनाभपादयो-;र्निरन्तरं त्वां वयमङ्ग शुश्रुम ॥ ७ ॥

| verse_line2 = मत्तस्त्वमौत्तानपदेऽविशङ्कितः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,254:

Line 14,031:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।

| verse_lines = अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।;द्रव्यक्रियादेवतानां कर्माकर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥

| verse_line2 = द्रव्यक्रियादेवतानां कर्माकर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,272:

Line 14,050:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वात्मन्यच्युते सर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् ।

| verse_lines = सर्वात्मन्यच्युते सर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् ।;ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,290:

Line 14,069:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि ।

| verse_lines = मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि ।;अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,308:

Line 14,088:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्या विशुद्धकरणः शिववार्विगाह्य

| verse_lines = तस्या विशुद्धकरणः शिववार्विगाह्य;बद्धासनो जितमरुन्मनसाऽऽहृताक्षः ।;स्थूले दधार भगवत्प्रतिरूप एतद्;ध्यायंस्तदव्यवहितो व्यसृजन् समाधौ ॥ १७ ॥

| verse_line2 = बद्धासनो जितमरुन्मनसाऽऽहृताक्षः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,326:

Line 14,107:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सुदुर्जयं विष्णुपदं जितं त्वया

| verse_lines = सुदुर्जयं विष्णुपदं जितं त्वया;यत् सूरयोऽप्राप्य विचक्षते परम् ।;आतिष्ठ तच्चन्द्रदिवाकरादयो;ग्रहर्क्षताराः परियन्ति दक्षिणम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = यत् सूरयोऽप्राप्य विचक्षते परम् ।

}}

Line 13,335:

Line 14,117:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् ।

| verse_lines = अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् ।;आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,353:

Line 14,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रयः ।

| verse_lines = श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रयः ।;नेच्छंस्तत्राऽत्मनाऽऽत्मानं संतुष्ट इति सिध्यति ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = नेच्छंस्तत्राऽत्मनाऽऽत्मानं संतुष्ट इति सिध्यति ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,375:

Line 14,159:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशयः ।

| verse_lines = अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशयः ।;स्वरूपमवरुन्धानो नान्यदस्मात् तदैक्षत ॥ ९ ॥

| verse_line2 = स्वरूपमवरुन्धानो नान्यदस्मात् तदैक्षत ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,393:

Line 14,178:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मत्वा तं जडमुन्मत्तं कुलवृद्धाः समन्त्रिणः ।

| verse_lines = मत्वा तं जडमुन्मत्तं कुलवृद्धाः समन्त्रिणः ।;वत्सरं भूपतिं चक्रुर्यवीयांसं भ्रमेः सुतम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = वत्सरं भूपतिं चक्रुर्यवीयांसं भ्रमेः सुतम् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,411:

Line 14,197:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सदस्या ऊचुः–

| verse_lines = सदस्या ऊचुः–;नरदेवेह भवतो नावद्यं हि मनाक् स्थितम् ।;अस्त्येकं प्राक्तनमघं यदि हेदृक् त्वमप्रजः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = नरदेवेह भवतो नावद्यं हि मनाक् स्थितम् ।

}}

Line 13,420:

Line 14,207:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथा साधय भद्रं ते आत्मानं सप्रजं नृप ।

| verse_lines = तथा साधय भद्रं ते आत्मानं सप्रजं नृप ।;इष्टस्ते पुत्रकामस्य पुत्रं दास्यति यज्ञभुक् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = इष्टस्ते पुत्रकामस्य पुत्रं दास्यति यज्ञभुक् ॥ ३२ ॥

}}

Line 13,429:

Line 14,217:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा स्वभागधेयानि ग्रहीष्यन्ति दिवौकसः ।

| verse_lines = यथा स्वभागधेयानि ग्रहीष्यन्ति दिवौकसः ।;यद् यज्ञपुरुषः साक्षादपत्याय हरिर्वृतः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = यद् यज्ञपुरुषः साक्षादपत्याय हरिर्वृतः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,447:

Line 14,236:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स बाल एव पुरुषो मातामहमनुव्रतः ।

| verse_lines = स बाल एव पुरुषो मातामहमनुव्रतः ।;अधर्मांशोद्भवं मृत्युं तेनाभवदधार्मिकः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = अधर्मांशोद्भवं मृत्युं तेनाभवदधार्मिकः ॥ ३९ ॥

}}

Line 13,456:

Line 14,246:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स शरासनमुद्यम्य मृगयुर्वनगोचरः ।

| verse_lines = स शरासनमुद्यम्य मृगयुर्वनगोचरः ।;हन्त्यसाधुर्मृगान् दीनान् वेनोऽसावित्यरौज्जनः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = हन्त्यसाधुर्मृगान् दीनान् वेनोऽसावित्यरौज्जनः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,478:

Line 14,269:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं सर्वलोकामरयज्ञसंग्रहं

| verse_lines = तं सर्वलोकामरयज्ञसंग्रहं;त्रयीमयं द्रव्यमयं तपोमयम् ।;यज्ञैर्विचित्रैर्यजतो भवाय ते;राजन् स्वदेशाननुरोद्धुमर्हसि ॥

| verse_line2 = त्रयीमयं द्रव्यमयं तपोमयम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,496:

Line 14,288:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यज्ञेन युष्मद्विषये द्विजातिभि-

| verse_lines = यज्ञेन युष्मद्विषये द्विजातिभि-;र्वितायमानेन सुराः कला हरेः ।;स्विष्टाः सुतुष्टाः प्रदिशन्ति वाञ्छितं;तद्धेलनं नार्हसि वीर चेष्टितुम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = र्वितायमानेन सुराः कला हरेः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,514:

Line 14,307:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वेन उवाच–

| verse_lines = वेन उवाच–;अवजानन्ति ये मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् ।;नानुविन्दन्ति ते भद्रमिह लोके परत्र च ॥ २४ ॥

| verse_line2 = अवजानन्ति ये मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् ।

}}

Line 13,523:

Line 14,317:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सराः ।

| verse_lines = तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सराः ।;बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्यः कोऽग्रभुक् पुमान् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्यः कोऽग्रभुक् पुमान् ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,541:

Line 14,336:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपतेः ।

| verse_lines = विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपतेः ।;ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद् बाहुको नरः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद् बाहुको नरः ॥ ४४ ॥

}}

Line 13,550:

Line 14,346:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं तु तेऽवनतं दृष्ट्वा किं करोमीति वादिनम् ।

| verse_lines = तं तु तेऽवनतं दृष्ट्वा किं करोमीति वादिनम् ।;निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४६ ॥

}}

Line 13,559:

Line 14,356:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचराः ।

| verse_lines = तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचराः ।;योऽपाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = योऽपाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,577:

Line 14,375:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋषय ऊचुः –

| verse_lines = ऋषय ऊचुः –;एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपावनी ।;इयं च लक्ष्मीः सम्भूतिः पुरुषस्यानपायिनी ॥ ५० ॥

| verse_line2 = एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपावनी ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,599:

Line 14,398:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया ।

| verse_lines = एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया ।;इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ३ ॥

| verse_line2 = इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,621:

Line 14,421:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अयं तु साक्षाद्भगवांस्त्र्यधीशः

| verse_lines = अयं तु साक्षाद्भगवांस्त्र्यधीशः;कूटस्थ आत्मा कलयाऽवतीर्णः ।;यस्मिन्नविद्यारचितं निरर्थकं;पश्यन्ति नानात्वमिव प्रतीतम् ॥ २० ॥

| verse_line2 = कूटस्थ आत्मा कलयाऽवतीर्णः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,643:

Line 14,444:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधसः ।

| verse_lines = ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधसः ।;पौरान् जानपदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ २ ॥

| verse_line2 = पौरान् जानपदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,661:

Line 14,463:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यच्चान्यदपि कृष्णस्य ब्रह्मन् भगवतः प्रभोः ।

| verse_lines = यच्चान्यदपि कृष्णस्य ब्रह्मन् भगवतः प्रभोः ।;श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,679:

Line 14,482:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धरण्युवाच –

| verse_lines = धरण्युवाच –;नमः परस्मै पुरुषाय मायया;विन्यस्तनानातनवे गुणात्मने ।;नमः स्वरूपानुभवेन निर्धुत-;द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमोर्मये ॥ ३० ॥

| verse_line2 = नमः परस्मै पुरुषाय मायया

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,697:

Line 14,501:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नूनं तवेशस्य समीहितं जनैः

| verse_lines = नूनं तवेशस्य समीहितं जनैः;स्वमायया दुर्जययाऽकृतात्मभिः ।;न लक्ष्यते यस्त्वकरोदकारयद्;योऽनेक एकः परतः स ईश्वरः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = स्वमायया दुर्जययाऽकृतात्मभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,715:

Line 14,520:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि-

| verse_lines = सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि-;र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभिः ।;तस्मै समुन्नद्धविरुद्धशक्तये;नमः परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,737:

Line 14,543:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् ।

| verse_lines = कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् ।;हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,755:

Line 14,562:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् ।

| verse_lines = दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् ।;विधाय दुदुहुः क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = विधाय दुदुहुः क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,773:

Line 14,581:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च ।

| verse_lines = ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च ।;घोषान् व्रजांश्च शिबिरान् नगरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = घोषान् व्रजांश्च शिबिरान् नगरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,795:

Line 14,604:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा ।

| verse_lines = एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा ।;अन्वधावदतिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥

| verse_line2 = अन्वधावदतिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥

}}

Line 13,804:

Line 14,614:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ।

| verse_lines = सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ।;धीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = धीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,822:

Line 14,633:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु ।

| verse_lines = धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु ।;प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥

| verse_line2 = प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,844:

Line 14,656:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।

| verse_lines = एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।;सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥

}}

Line 13,853:

Line 14,666:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।

| verse_lines = देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।;कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,871:

Line 14,685:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।

| verse_lines = उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।;कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,889:

Line 14,704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहं

| verse_lines = भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहं;द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मनः ।;दृष्ट्वा सुसंपत्सु विपत्सु सूरयो;न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदाः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,907:

Line 14,723:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।

| verse_lines = स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।;शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥

| verse_line2 = शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,925:

Line 14,742:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।

| verse_lines = भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।;समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥

| verse_line2 = समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,943:

Line 14,761:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जन्तोर्जगत्यां जगदीश वैशसं

| verse_lines = जन्तोर्जगत्यां जगदीश वैशसं;स्यादेव यत् कर्मणि नः समीहितम् ।;करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल;स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २९ ॥

| verse_line2 = स्यादेव यत् कर्मणि नः समीहितम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,961:

Line 14,780:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो

| verse_lines = भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो;व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् ।;भवत्पदानुस्मरणादृते सतां;निमित्तमन्यद् भगवन् न विद्महे ॥ ३० ॥

| verse_line2 = व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 13,979:

Line 14,799:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।

| verse_lines = यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।;सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,001:

Line 14,822:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = को न्वस्य कीर्तिं नशृृणोत्यभिज्ञो

| verse_lines = को न्वस्य कीर्तिं नशृृणोत्यभिज्ञो;यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपाः ।;लोकाः सपाला उपजीवन्ति काम-;मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥

| verse_line2 = यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,019:

Line 14,841:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।

| verse_lines = अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।;इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,037:

Line 14,860:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।

| verse_lines = राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।;दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,055:

Line 14,879:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।

| verse_lines = असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।;सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥

| verse_line2 = सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,073:

Line 14,898:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रधानकालाशयकर्मसङ्ग्रहः

| verse_lines = प्रधानकालाशयकर्मसङ्ग्रहः;शरीरशेषं प्रतिपद्य चेतनः ।;क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते;यथाऽनलो दारुषु तद्गुणात्मकः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = शरीरशेषं प्रतिपद्य चेतनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,091:

Line 14,917:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मण्यदेवः पुरुषः पुरातनो

| verse_lines = ब्रह्मण्यदेवः पुरुषः पुरातनो;नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् ।;अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो;जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणीः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,109:

Line 14,936:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुमाल्लभेताप्यतिवेलमात्मनः

| verse_lines = पुमाल्लभेताप्यतिवेलमात्मनः;प्रसादतोऽत्यन्तशमं स्वतः स्वयम् ।;यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया ततः;परं किमत्रास्ति सुखं हविर्भुजाम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = प्रसादतोऽत्यन्तशमं स्वतः स्वयम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,127:

Line 14,955:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अश्नात्यनन्तः खलु तत्त्वकोविदैः

| verse_lines = अश्नात्यनन्तः खलु तत्त्वकोविदैः;श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभिः ।;न वै तथा चेतनया बहिष्कृते;हुताशने पारमहंस्यवर्यगुः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,145:

Line 14,974:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।

| verse_lines = पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।;ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,163:

Line 14,993:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।

| verse_lines = अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।;यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥

| verse_line2 = यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,185:

Line 15,016:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् ।

| verse_lines = नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् ।;यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतवः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतवः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,203:

Line 15,035:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = व्यक्तं ह्यात्मवतामात्मा भगवानात्मभावनः ।

| verse_lines = व्यक्तं ह्यात्मवतामात्मा भगवानात्मभावनः ।;स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यजः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यजः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,221:

Line 15,054:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अस्त्येव राजन् भवतो मधुद्विषः

| verse_lines = अस्त्येव राजन् भवतो मधुद्विषः;पादारविन्देऽस्य गुणानुवादिनि ।;रतिः सदा या विधुनोति नैष्ठिकी;कामं कषायं मलमन्तरात्मनः ॥ २० ॥

| verse_line2 = पादारविन्देऽस्य गुणानुवादिनि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,239:

Line 15,073:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शास्त्रेष्वियानेव सुनिश्चितो नृणां

| verse_lines = शास्त्रेष्वियानेव सुनिश्चितो नृणां;क्षेमस्य सम्यग्विमृशेषु हेतुः ।;असङ्ग आत्मव्यतिरिक्तवस्तुनि;दृढा रतिर्ब्रह्मणि निर्गुणे च या ॥ २१ ॥

| verse_line2 = क्षेमस्य सम्यग्विमृशेषु हेतुः ।

}}

Line 14,248:

Line 15,083:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हरेर्मुहुस्तत्परकर्णपूरया

| verse_lines = हरेर्मुहुस्तत्परकर्णपूरया;गुणाभिधानेन विजृम्भमाणया ।;भक्त्या ह्यसङ्गः सदसत्परात्मनि;स्यान्निर्गुणे ब्रह्मणि चाञ्जसा रतिः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = गुणाभिधानेन विजृम्भमाणया ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,266:

Line 15,102:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा रतिर्ब्रह्मणि नैष्ठिकी पुमा-

| verse_lines = यदा रतिर्ब्रह्मणि नैष्ठिकी पुमा-;नाचार्यवान् ज्ञानविरागरंहसा ।;दहत्यबीजं हृदयं जीवकोशं;पञ्चात्मकं योनिमिवोत्थितोऽग्निः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = नाचार्यवान् ज्ञानविरागरंहसा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,284:

Line 15,121:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दग्धाशयो मुक्तसमस्ततद्गुणो

| verse_lines = दग्धाशयो मुक्तसमस्ततद्गुणो;नैवात्मनो बहिरन्तर्विचष्टे ।;परात्मनोर्यद् व्यवधानं पुरस्तात्;स्वप्ने यथाऽपुरुषस्तद्विनाशे ॥ २७ ॥

| verse_line2 = नैवात्मनो बहिरन्तर्विचष्टे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,302:

Line 15,140:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतो मनः ।

| verse_lines = इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतो मनः ।;चेतनां हरते बुद्धेः स्तुम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = चेतनां हरते बुद्धेः स्तुम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,320:

Line 15,159:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंशः स्मृतिक्षये ।

| verse_lines = भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंशः स्मृतिक्षये ।;तद्रोधं कवयः प्राहुरात्मापह्नवमात्मनः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = तद्रोधं कवयः प्राहुरात्मापह्नवमात्मनः ॥ ३१ ॥

}}

Line 14,329:

Line 15,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नातः परतरो लोके पुंसः स्वार्थव्यतिक्रमः ।

| verse_lines = नातः परतरो लोके पुंसः स्वार्थव्यतिक्रमः ।;यद्यस्त्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मनः स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = यद्यस्त्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मनः स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥

}}

Line 14,338:

Line 15,179:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् ।

| verse_lines = अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् ।;स्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद् येनाविशति मुग्धताम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = स्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद् येनाविशति मुग्धताम् ॥ ३३ ॥

}}

Line 14,347:

Line 15,189:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न कुर्यात् कर्हिचित् सङ्गं तमस्तीव्रं तितीर्षुणा ।

| verse_lines = न कुर्यात् कर्हिचित् सङ्गं तमस्तीव्रं तितीर्षुणा ।;धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,365:

Line 15,208:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनोमात्रमिदं विश्वं यथा स्वप्ने मनः क्रिया ।

| verse_lines = मनोमात्रमिदं विश्वं यथा स्वप्ने मनः क्रिया ।;क्रिया च वासनामात्रं साऽनीहायां प्रलीयते ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = क्रिया च वासनामात्रं साऽनीहायां प्रलीयते ॥ ३७ ॥

}}

Line 14,374:

Line 15,218:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मा त्वनीहया साक्षात् स्वयंज्योतिः प्रसिद्ध्यति ।

| verse_lines = आत्मा त्वनीहया साक्षात् स्वयंज्योतिः प्रसिद्ध्यति ।;एवं व्युदस्यात्ममायां भिदामुपरमेन्मुनिः ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = एवं व्युदस्यात्ममायां भिदामुपरमेन्मुनिः ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,392:

Line 15,237:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यत्र निद्रा मूर्च्छा वा नार्थदृक् न मनोरथः ।

| verse_lines = न यत्र निद्रा मूर्च्छा वा नार्थदृक् न मनोरथः ।;नानुवृत्तिर्न प्रलयस्तद् ब्रह्म विजितात्मनः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = नानुवृत्तिर्न प्रलयस्तद् ब्रह्म विजितात्मनः ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,410:

Line 15,256:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्त्वं नरेन्द्र जगतामथ तस्थुषां च देहेन्द्रियासुधिषणात्मभिरावृतानाम् ।

| verse_lines = तत्त्वं नरेन्द्र जगतामथ तस्थुषां च देहेन्द्रियासुधिषणात्मभिरावृतानाम् ।;यः क्षेत्रवित् त्वमनयोर्हृदि विष्वगाधिः;प्रत्यक् चकास्ति भगवांस्तमवैहि सोऽस्ति ॥ ४० ॥

| verse_line2 = यः क्षेत्रवित् त्वमनयोर्हृदि विष्वगाधिः

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,428:

Line 15,275:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन्निदं सदसदात्मतया विभाति

| verse_lines = यस्मिन्निदं सदसदात्मतया विभाति;मायाविवेकविधुतिः स्रजिवाहिबुद्धिः ।;तं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्धतत्त्वं;प्रत्यूढकर्मकलिलप्रकृतिं प्रपद्ये ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = मायाविवेकविधुतिः स्रजिवाहिबुद्धिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,446:

Line 15,294:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्पादपङ्कजपरागविलासभक्त्या

| verse_lines = यत्पादपङ्कजपरागविलासभक्त्या;कर्माशयग्रथितमुद्ग्रथयन्ति सन्तः ।;तत्त्वं न तद् द्विमतयोऽपि विरुद्धमार्ग-;स्रोतोगुणास्तमरणं भज वासुदेवम् ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = कर्माशयग्रथितमुद्ग्रथयन्ति सन्तः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,464:

Line 15,313:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याऽध्यात्मशिक्षया ।

| verse_lines = वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याऽध्यात्मशिक्षया ।;आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थितः ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थितः ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,482:

Line 15,332:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कन्दर्प इव सौन्दर्ये मनस्वी मृगराडिव ।

| verse_lines = कन्दर्प इव सौन्दर्ये मनस्वी मृगराडिव ।;वात्सल्ये मनुवन्नॄणां प्रभुत्वे भगवानजः ।;बृहस्पतिर्ब्रह्मवादे आत्मतत्त्वे स्वयं हरिः ॥ ६४ ॥

| verse_line2 = वात्सल्ये मनुवन्नॄणां प्रभुत्वे भगवानजः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,500:

Line 15,351:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु ।

| verse_lines = भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु ।;ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्यपरोद्यमे ॥ ६५ ॥

| verse_line2 = ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्यपरोद्यमे ॥ ६५ ॥

}}

Line 14,509:

Line 15,361:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कीर्त्योर्ध्वगीतयः पुंभिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह ।

| verse_lines = कीर्त्योर्ध्वगीतयः पुंभिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह ।;प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां रामः सतामिव ॥ ६६ ॥

| verse_line2 = प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां रामः सतामिव ॥ ६६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,531:

Line 15,384:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यानया भगवतः परिशुद्धकर्म-

| verse_lines = तस्यानया भगवतः परिशुद्धकर्म-;सत्वात्मनस्तदनु संस्मरणानुपूर्व्या ।;ज्ञानं विरक्तिमदभून्निशितेन येन;चिच्छेद संशयपदं निजजीवकोशम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = सत्वात्मनस्तदनु संस्मरणानुपूर्व्या ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,549:

Line 15,403:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = छिन्नान्यधीरधिगतात्मगतिर्निरीह-

| verse_lines = छिन्नान्यधीरधिगतात्मगतिर्निरीह-;स्तत् तत्यजेऽच्छिनदिदं वयुनेन येन ।;तावन्न योगगतिभिर्यतिरप्रयत्नो;यावद् गदाग्रजकथासु रतिं न कुर्यात् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = स्तत् तत्यजेऽच्छिनदिदं वयुनेन येन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,567:

Line 15,422:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं स वीरप्रवरः संयोज्यात्मानमात्मनि ।

| verse_lines = एवं स वीरप्रवरः संयोज्यात्मानमात्मनि ।;ब्रह्मभूतो दृढं काले तत्याज स्वकलेवरम् ॥ १३ ॥

| verse_line2 = ब्रह्मभूतो दृढं काले तत्याज स्वकलेवरम् ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,585:

Line 15,441:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उत्सर्पयन्नसुं मूधर्ि्न क्रमेणावेश्य निस्स्पृहः ।

| verse_lines = उत्सर्पयन्नसुं मूधर्ि्न क्रमेणावेश्य निस्स्पृहः ।;वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥

}}

Line 14,594:

Line 15,451:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागशः ।

| verse_lines = खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागशः ।;क्षितिमम्भसि तत् तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = क्षितिमम्भसि तत् तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥

}}

Line 14,603:

Line 15,461:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रियाणि समस्तानि तन्मात्राणि यथोद्भवम् ।

| verse_lines = इन्द्रियाणि समस्तानि तन्मात्राणि यथोद्भवम् ।;भूतादिस्तान् समुत्क्षिप्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥

| verse_line2 = भूतादिस्तान् समुत्क्षिप्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥

}}

Line 14,612:

Line 15,471:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं सर्वगुणविन्यासं जीवे मायामये न्यधात् ।

| verse_lines = तं सर्वगुणविन्यासं जीवे मायामये न्यधात् ।;तं चानुशयमात्मस्थमसावनुशयी पुमान् ।;ज्ञानवैराग्यवीर्येण स्वरूपस्थो व्यधात् प्रभुः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = तं चानुशयमात्मस्थमसावनुशयी पुमान् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,630:

Line 15,490:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देव्य ऊचुः –

| verse_lines = देव्य ऊचुः –;अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् ।;सर्वात्मना पतिं भेजे यज्ञेशं श्रीवधूरिव ॥ २५ ॥

| verse_line2 = अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,652:

Line 15,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् ।

| verse_lines = सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् ।;यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ट्वलंकृताम् ।;परिक्रमन्तीमुद्वाहे चकमेऽग्निः शुकीमिव ॥ ११ ॥

| verse_line2 = यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ट्वलंकृताम् ।

}}

Line 14,661:

Line 15,523:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धमहोरगाः ।

| verse_lines = विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धमहोरगाः ।;विजिताः स्युर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = विजिताः स्युर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,679:

Line 15,542:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान्

| verse_lines = स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान्;विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् ।;अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं;पदं यथाऽर्हं विविधैः कलात्यये ॥ २९ ॥

| verse_line2 = विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,697:

Line 15,561:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।

| verse_lines = अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।;न मे भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = न मे भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,715:

Line 15,580:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रुद्र उवाच –

| verse_lines = रुद्र उवाच –;जितं व आत्मविद्धुर्याः स्वस्तये स्वस्तिरस्तु वः ।;भवतां राधसे राध्यं सर्वस्मा आत्मने नमः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = जितं व आत्मविद्धुर्याः स्वस्तये स्वस्तिरस्तु वः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,733:

Line 15,599:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भवान् भक्तिमतां लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।

| verse_lines = भवान् भक्तिमतां लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।;स्वाराज्यस्याप्यभिमता एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = स्वाराज्यस्याप्यभिमता एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,751:

Line 15,618:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्षणार्धेनाऽपि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।

| verse_lines = क्षणार्धेनाऽपि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।;भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,769:

Line 15,637:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथानघाङ्घ्र्योस्तव कीर्तितीर्थयो-

| verse_lines = अथानघाङ्घ्र्योस्तव कीर्तितीर्थयो-;रन्तर्बहिः स्नानविधूतपाप्मनाम् ।;भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां;स्यात् सङ्गमोऽनुग्रह एष नस्तव ॥ ५८ ॥

| verse_line2 = रन्तर्बहिः स्नानविधूतपाप्मनाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,787:

Line 15,656:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।

| verse_lines = यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।;न त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥

| verse_line2 = न त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,805:

Line 15,675:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो माययेदं पुरुरूपयाऽसृजद्

| verse_lines = यो माययेदं पुरुरूपयाऽसृजद्;बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः ।;यद्भेदबुद्धिः सदिवाऽऽत्मसंस्थया;तमात्मतन्त्रं भगवन् प्रतीमहि ॥ ६१ ॥

| verse_line2 = बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,823:

Line 15,694:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः

| verse_lines = क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः;श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये ।;भूतेन्द्रियान्तःकरणोपलक्षणं;वेदे च तन्त्रे च त एव कोविदाः ॥ ६२ ॥

| verse_line2 = श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,841:

Line 15,713:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्ति-

| verse_lines = त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्ति-;स्तया रजः सत्त्वतमो विभिद्यते ।;महानहं खं मरुदग्निवार्धराः;सुरर्षयो भूतगणा इदं यतः ॥ ६३ ॥

| verse_line2 = स्तया रजः सत्त्वतमो विभिद्यते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,859:

Line 15,732:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविश्य

| verse_lines = सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविश्य;चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन ।;अथो विदुस्त्वां पुरुषं सन्तमत्र;भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं यतः ॥ ६४ ॥

| verse_line2 = चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,877:

Line 15,751:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो

| verse_lines = कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो;यत् ते पुमानप्ययमब्जकेतनः ।;विशङ्कयाऽस्मद्गुरुरर्चति स्म यद्;विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश ॥ ६७ ॥

| verse_line2 = यत् ते पुमानप्ययमब्जकेतनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,895:

Line 15,770:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्स्पृष्टोऽहरहर्मुक्तक्लेशः शेतेऽमृताम्बुधौ ।

| verse_lines = यत्स्पृष्टोऽहरहर्मुक्तक्लेशः शेतेऽमृताम्बुधौ ।;तावद् वेदाथ तत् तेऽङ्घ्रिं जनो नु स्मरते च तत् ॥ ६८ ॥

| verse_line2 = तावद् वेदाथ तत् तेऽङ्घ्रिं जनो नु स्मरते च तत् ॥ ६८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,917:

Line 15,793:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम् ।

| verse_lines = प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम् ।;नारदोऽध्यात्मतत्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = नारदोऽध्यात्मतत्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥

}}

Line 14,926:

Line 15,803:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारद उवाच–

| verse_lines = नारद उवाच–;श्रेयस्त्वं कतमद् राजन् कर्मणाऽऽत्मन ईहसे ।;दुःखहानिः सुखावाप्तिः श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥

| verse_line2 = श्रेयस्त्वं कतमद् राजन् कर्मणाऽऽत्मन ईहसे ।

}}

Line 14,935:

Line 15,813:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्राचीनबर्हिरुवाच–

| verse_lines = प्राचीनबर्हिरुवाच–;न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः ।;ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभिः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः ।

}}

Line 14,944:

Line 15,823:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भो भो प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाऽध्वरे ।

| verse_lines = भो भो प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाऽध्वरे ।;संज्ञापितान् जीवसङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = संज्ञापितान् जीवसङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः ॥ ७ ॥

}}

Line 14,953:

Line 15,833:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव ।

| verse_lines = एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव ।;सम्परेतमयः कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = सम्परेतमयः कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,971:

Line 15,852:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवाः ।

| verse_lines = आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवाः ।;तस्याविज्ञातनामाऽऽसीत् सखाऽविज्ञातचेष्टितः ॥ १० ॥

| verse_line2 = तस्याविज्ञातनामाऽऽसीत् सखाऽविज्ञातचेष्टितः ॥ १० ॥

}}

Line 14,980:

Line 15,862:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु ।

| verse_lines = स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु ।;ददर्श नवभिर्द्वारैः पुरीं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥

| verse_line2 = ददर्श नवभिर्द्वारैः पुरीं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 14,998:

Line 15,881:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदृच्छयाऽऽगतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् ।

| verse_lines = यदृच्छयाऽऽगतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् ।;भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः ॥ २० ॥

| verse_line2 = भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः ॥ २० ॥

}}

Line 15,007:

Line 15,891:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेषां परिवृढो राजन् सर्वेषां बलिमुद्वहन् ।

| verse_lines = तेषां परिवृढो राजन् सर्वेषां बलिमुद्वहन् ।;सस्त्रीकाणां सखा तस्या बहुरूपोऽग्रणीः स्त्रियः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = सस्त्रीकाणां सखा तस्या बहुरूपोऽग्रणीः स्त्रियः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,025:

Line 15,910:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पितृभूर्नृप पुर्या द्वा दक्षिणेन पुरञ्जनः ।

| verse_lines = पितृभूर्नृप पुर्या द्वा दक्षिणेन पुरञ्जनः ।;राष्ट्रं दक्षिणपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = राष्ट्रं दक्षिणपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५१ ॥

}}

Line 15,034:

Line 15,920:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवभूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः ।

| verse_lines = देवभूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः ।;राष्ट्रमुत्तरपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = राष्ट्रमुत्तरपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,056:

Line 15,943:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यपशून्वने ।

| verse_lines = तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यपशून्वने ।;यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥

| verse_line2 = यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥

}}

Line 15,065:

Line 15,953:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत वा न वा ।

| verse_lines = य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत वा न वा ।;कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन स न लिप्यते ॥ ७ ॥

| verse_line2 = कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन स न लिप्यते ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,087:

Line 15,976:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ ।

| verse_lines = द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ ।;यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥

| verse_line2 = यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,109:

Line 15,999:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स व्यापकतयाऽऽत्मानं व्यतिरिक्ततयाऽऽत्मनि ।

| verse_lines = स व्यापकतयाऽऽत्मानं व्यतिरिक्ततयाऽऽत्मनि ।;विद्वान् स्वप्न इवामृश्य साक्षिणं विरराम ह ॥ ४० ॥

| verse_line2 = विद्वान् स्वप्न इवामृश्य साक्षिणं विरराम ह ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,127:

Line 16,018:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारो घ्राणादयः प्रभो ।

| verse_lines = पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारो घ्राणादयः प्रभो ।;तेजोबन्नानि कोष्ठानि गोलकेन्द्रियसंग्रहः ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = तेजोबन्नानि कोष्ठानि गोलकेन्द्रियसंग्रहः ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,145:

Line 16,037:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं भवान्न चान्यस्त्वं त्वमेवाहं विचक्ष्व भो ।

| verse_lines = अहं भवान्न चान्यस्त्वं त्वमेवाहं विचक्ष्व भो ।;न नौ पश्यन्ति कवयश्छिद्रं जातु मनागपि ॥ ६२ ॥

| verse_line2 = न नौ पश्यन्ति कवयश्छिद्रं जातु मनागपि ॥ ६२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,167:

Line 16,060:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पञ्चेन्द्रियार्थप्रक्षेपः सप्तधातुवरूथकः ।

| verse_lines = पञ्चेन्द्रियार्थप्रक्षेपः सप्तधातुवरूथकः ।;आकूतिर्विक्रमो बाह्यो मृगतृष्णां प्रधावति ॥ २० ॥

| verse_line2 = आकूतिर्विक्रमो बाह्यो मृगतृष्णां प्रधावति ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,185:

Line 16,079:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दुःखेष्वेकतरेणापि दैवभूतात्महेतुषु ।

| verse_lines = दुःखेष्वेकतरेणापि दैवभूतात्महेतुषु ।;जीवस्य न व्यवच्छेदः स्याच्चेत् तत् तत्प्रतिक्रिया ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = जीवस्य न व्यवच्छेदः स्याच्चेत् तत् तत्प्रतिक्रिया ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,203:

Line 16,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।

| verse_lines = अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।;मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,221:

Line 16,117:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रजापतिपतिः साक्षाद्भगवान् गिरिशो मनुः ।

| verse_lines = प्रजापतिपतिः साक्षाद्भगवान् गिरिशो मनुः ।;दक्षादयः प्रजाध्यक्षा नैष्ठिकाः सनकादयः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = दक्षादयः प्रजाध्यक्षा नैष्ठिकाः सनकादयः ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,239:

Line 16,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शब्दब्रह्मणि दुष्पारे चरन्त उरुविस्तरे ।

| verse_lines = शब्दब्रह्मणि दुष्पारे चरन्त उरुविस्तरे ।;मन्त्रलिङ्गैर्व्यवच्छिन्नं भजन्तो न विदुः परम् ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = मन्त्रलिङ्गैर्व्यवच्छिन्नं भजन्तो न विदुः परम् ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,257:

Line 16,155:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा यस्यानुगृह्णाति भगवानात्मभावितः ।

| verse_lines = यदा यस्यानुगृह्णाति भगवानात्मभावितः ।;स जहाति मतिं लोके वेदे च परिनिष्ठिताम् ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = स जहाति मतिं लोके वेदे च परिनिष्ठिताम् ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,275:

Line 16,174:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स त्वं विचक्ष्व मृगचेष्ठितमात्मनोऽन्त-

| verse_lines = स त्वं विचक्ष्व मृगचेष्ठितमात्मनोऽन्त-;श्चित्तं नियच्छ हृदि कर्णधुनीं च चित्तिम् ।;जह्यङ्गनाभ्रममसत्तमयूथगाथं;प्रीणीहि हंसशरणं विरम क्रमेण ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = श्चित्तं नियच्छ हृदि कर्णधुनीं च चित्तिम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,293:

Line 16,193:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकं पञ्चविधं लिङ्गं त्रिवृत् षोडशविस्तरम् ।

| verse_lines = एकं पञ्चविधं लिङ्गं त्रिवृत् षोडशविस्तरम् ।;एष चेतनया युक्तो जीव इत्यभिधीयते ॥ ७६ ॥

| verse_line2 = एष चेतनया युक्तो जीव इत्यभिधीयते ॥ ७६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,311:

Line 16,212:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भक्तिः कृष्णे दया जीवेष्वकुण्ठज्ञानमात्मनि ।

| verse_lines = भक्तिः कृष्णे दया जीवेष्वकुण्ठज्ञानमात्मनि ।;यदि स्यादात्मनो भूयादपवर्गस्तु संसृतेः ॥ ८२ ॥

| verse_line2 = यदि स्यादात्मनो भूयादपवर्गस्तु संसृतेः ॥ ८२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,329:

Line 16,231:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अदृष्टं दृष्टवन्नङ्क्ष्येद्भूतं स्वप्नवदन्यथा ।

| verse_lines = अदृष्टं दृष्टवन्नङ्क्ष्येद्भूतं स्वप्नवदन्यथा ।;भूतं भवद् भविष्यच्च सुप्तं सर्वरहो रहः ॥ ८३ ॥

| verse_line2 = भूतं भवद् भविष्यच्च सुप्तं सर्वरहो रहः ॥ ८३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,351:

Line 16,254:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मैत्रेय उवाच–

| verse_lines = मैत्रेय उवाच–;प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिणः ।;जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिणः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,369:

Line 16,273:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजसः ।

| verse_lines = दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजसः ।;भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥

| verse_line2 = भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,387:

Line 16,292:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न व्यवह्रियते यज्ञो ब्रह्मैतद् ब्रह्मवादिभिः ।

| verse_lines = न व्यवह्रियते यज्ञो ब्रह्मैतद् ब्रह्मवादिभिः ।;न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गताः ॥ २० ॥

| verse_line2 = न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गताः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,405:

Line 16,311:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शुद्धाय शान्ताय नमः स्वनिष्ठमनस्यपार्थे विलसद्द्वयाय ।

| verse_lines = शुद्धाय शान्ताय नमः स्वनिष्ठमनस्यपार्थे विलसद्द्वयाय ।;नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥

| verse_line2 = नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,423:

Line 16,330:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे ।

| verse_lines = नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे ।;वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,445:

Line 16,353:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा ।

| verse_lines = दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा ।;प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद् यत्र जाजलिः ॥ २ ॥

| verse_line2 = प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद् यत्र जाजलिः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,463:

Line 16,372:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थितः ।

| verse_lines = श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थितः ।;सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्माऽऽत्मदः प्रियः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्माऽऽत्मदः प्रियः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,481:

Line 16,391:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतत् परं तज्जगदात्मनः पदं

| verse_lines = एतत् परं तज्जगदात्मनः पदं;सकृद् विभातं सवितुर्यथा प्रभा ।;यदाऽसवो जाग्रति सुप्तवृत्तयो;द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमात्ययः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = सकृद् विभातं सवितुर्यथा प्रभा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,499:

Line 16,410:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् ।

| verse_lines = तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् ।;स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाहमात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥

| verse_line2 = स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाहमात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,517:

Line 16,429:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निरस्तसङ्कल्पविकल्पमद्वयं

| verse_lines = निरस्तसङ्कल्पविकल्पमद्वयं;द्वयापवादोपरमोपलम्भनम् ।;अनादिमध्यान्तमजस्रनिर्वृतिं;संज्ञप्तिमात्रं भजतामुया दृशा ॥ १९ ॥

| verse_line2 = द्वयापवादोपरमोपलम्भनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,535:

Line 16,448:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न भजति कुमनीषिणां स इज्यां

| verse_lines = न भजति कुमनीषिणां स इज्यां;हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञः ।;श्रुतधनकुलकर्मणां मदैर्ये;विदधति पापमकिञ्चनेषु सत्सु ॥ २२ ॥

| verse_line2 = हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,553:

Line 16,467:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च

| verse_lines = श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च;द्विपदपतीन् विबुधांश्च यः स्वपूर्णः ।;न भजति निजभृत्यवर्गतन्त्रः;कथममुमुद्विसृजेत् पुमान् कृतज्ञः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = द्विपदपतीन् विबुधांश्च यः स्वपूर्णः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,571:

Line 16,486:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत् परं सर्वधिष्ण्येभ्यो मायाधिष्ठितमारुहत् ।

| verse_lines = तत् परं सर्वधिष्ण्येभ्यो मायाधिष्ठितमारुहत् ।;मुनयोऽद्याप्युदीक्षन्ते परं नापुरवाङ् नृपाः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = मुनयोऽद्याप्युदीक्षन्ते परं नापुरवाङ् नृपाः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,597:

Line 16,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-

| verse_lines = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-;दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।;भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिसृष्टान्;विमुक्तसङ्गः प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥

| verse_line2 = दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,615:

Line 16,532:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्

| verse_lines = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्;यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,637:

Line 16,555:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले

| verse_lines = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले;मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।;विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थे;किं वा मृगान् मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,659:

Line 16,578:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि

| verse_lines = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि;भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥

| verse_line2 = भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,681:

Line 16,601:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः

| verse_lines = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः;प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,703:

Line 16,624:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।

| verse_lines = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।;तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥

| verse_line2 = तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,721:

Line 16,643:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।

| verse_lines = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।;प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,739:

Line 16,662:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।

| verse_lines = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।;यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥

| verse_line2 = यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,757:

Line 16,681:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।

| verse_lines = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।;सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥

| verse_line2 = सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,775:

Line 16,700:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन

| verse_lines = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन;ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।;योगेन धृत्युद्भवसत्वयुक्तो;लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

| verse_line2 = ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,793:

Line 16,719:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।

| verse_lines = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।;अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥

| verse_line2 = अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,811:

Line 16,738:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो

| verse_lines = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो;दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।;भवः परः सोथ विरिञ्चिवीर्यः;स मत्परोहं द्विजदेवदेवः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,829:

Line 16,757:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-

| verse_lines = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-;श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।;सम्भावितव्यानि पदेपदे वो;विविक्तदृष्टिस्तदुतार्हणं मे ॥ २६ ॥

| verse_line2 = श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,851:

Line 16,780:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच–

| verse_lines = राजोवाच–;न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि;भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥

| verse_line2 = न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,869:

Line 16,799:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथा चोक्तम्–

| verse_lines = तथा चोक्तम्–;न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।;यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।

}}

Line 15,878:

Line 16,809:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।

| verse_lines = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।;योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥

| verse_line2 = योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥

}}

Line 15,887:

Line 16,819:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।

| verse_lines = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।;कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,905:

Line 16,838:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां

| verse_lines = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां;साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं;जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥

| verse_line2 = साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 15,923:

Line 16,857:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥

| verse_lines = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 15,940:

Line 16,875:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥

| verse_lines = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥

}}

Line 15,948:

Line 16,884:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥

| verse_lines = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥

}}

Line 15,956:

Line 16,893:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥

| verse_lines = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥

}}

Line 15,964:

Line 16,902:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥

| verse_lines = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥

}}

Line 15,972:

Line 16,911:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥

| verse_lines = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 15,989:

Line 16,929:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या

| verse_lines = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या;द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।;गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः;कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥

| verse_line2 = द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,007:

Line 16,948:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-

| verse_lines = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-;न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।;यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां;महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,025:

Line 16,967:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥

| verse_lines = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,042:

Line 16,985:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां

| verse_lines = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां;देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।;अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो;मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,064:

Line 17,008:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परो रजाः सवितर्जातवेदो

| verse_lines = परो रजाः सवितर्जातवेदो;वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।;स्वरेतसाऽदः पुनराविश्य चष्टे;हंसं गृध्राणामृषभं सङ्गृणीमः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,086:

Line 17,031:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥

| verse_lines = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,103:

Line 17,049:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्राह्मण उवाच–

| verse_lines = ब्राह्मण उवाच–;त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं;भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः ।;गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा;पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥

| verse_line2 = त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,121:

Line 17,068:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च

| verse_lines = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च;क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।;निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च;देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥

| verse_line2 = क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,139:

Line 17,087:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-

| verse_lines = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-;न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।;स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र;तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।

}}

Line 16,148:

Line 17,097:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च

| verse_lines = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च;पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।;क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य-;मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥

| verse_line2 = पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,166:

Line 17,116:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य

| verse_lines = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य;साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।;महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग्;धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,188:

Line 17,139:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-

| verse_lines = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-;वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।;न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः;प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥

| verse_line2 = वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,206:

Line 17,158:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वासनात्मा विषयोपरक्तो

| verse_lines = स वासनात्मा विषयोपरक्तो;गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।;चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-;मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥

| verse_line2 = गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।

}}

Line 16,215:

Line 17,168:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं

| verse_lines = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं;कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।;आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा;स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,233:

Line 17,187:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तावानयं व्यवहारः सदा वै

| verse_lines = तावानयं व्यवहारः सदा वै;क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।;तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति;गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥

| verse_line2 = क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,251:

Line 17,206:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः

| verse_lines = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः;क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।;यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो;स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।;पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं;बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।

}}

Line 16,260:

Line 17,216:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पदं विषयम् ।

| verse_lines = पदं विषयम् ।;एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-;राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।;मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां;वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,278:

Line 17,235:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि

| verse_lines = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि;विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।;एकादशं स्वीकरणं ममेति;मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,296:

Line 17,254:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-

| verse_lines = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-;रेकादशामी मनसो विकाराः ।;सहस्रशः शतशः कोटिशश्च;क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = रेकादशामी मनसो विकाराः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,314:

Line 17,273:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः

| verse_lines = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः;साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।;नारायणो भगवान्वासुदेवः;स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,332:

Line 17,292:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-

| verse_lines = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-;मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।;गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो;जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,354:

Line 17,315:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्राह्मण उवाच–

| verse_lines = ब्राह्मण उवाच–;अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां;यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।;तस्यापि चाङ्घ्र्योरधि गुल्फजङ्घा-;जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां

}}

Line 16,363:

Line 17,325:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां

| verse_lines = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां;सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।;यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो;राजाऽस्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,381:

Line 17,344:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-

| verse_lines = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-;र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।;जनस्य गोप्तेति विकत्थमानो;न शोभसे वृद्धसभासु दुष्टः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,399:

Line 17,363:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदि क्षितावेव चराचरस्य

| verse_lines = यदि क्षितावेव चराचरस्य;विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।;तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमात्रं;निरूप्यतां तत्क्रिययानुतिष्ठन् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।

}}

Line 16,408:

Line 17,373:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-

| verse_lines = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-;मसन्निधानं परमाणवो ये ।;अविद्यया मनसा कल्पितास्ते;येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = मसन्निधानं परमाणवो ये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,426:

Line 17,392:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-

| verse_lines = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-;दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।;द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म-;नाम््नयाऽजयाऽवैहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥

| verse_line2 = दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।

}}

Line 16,435:

Line 17,402:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-

| verse_lines = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-;मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।;प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दवाच्यं;यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥

| verse_line2 = मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,457:

Line 17,425:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।

| verse_lines = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।;आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।;नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मतः ॥ २६॥

| verse_line2 = आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,475:

Line 17,444:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय

| verse_lines = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय;योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।;नारायणाय हरये नम इत्युदारं;गायन्मृगत्वमपि यः समुदाजहार ॥ २९ ॥

| verse_line2 = योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,497:

Line 17,467:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।

| verse_lines = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।;गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-;र्यज्वाभिमानी बहुविद्धर्मगोप्ता ।;सदागतश्रीः सदसस्पतिः सतां;सत्सेवकोऽन्यो भगवत्कलामृते ॥ ७ ॥

| verse_line2 = गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,519:

Line 17,490:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥

| verse_lines = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,540:

Line 17,512:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच–

| verse_lines = श्रीशुक उवाच–;तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो;वामपादाङ्गुष्ठ-नखनिर्भिन्नोर्ध्वाण्डकटाहविवरेणान्तःप्रविष्टा या बाह्यजलधारा;तच्चरणपङ्कजावनेजनारुणकिञ्जल्कोपरञ्जिताखिलजगदघमलापहोपस्पर्शनामला;साक्षाद्भगवत्पदीत्यनुपलक्षितवचोभिरभिधीय-मानातिमहता कालेन युगसहस्रोपलक्षणेन दिवो;मूर्धन्यवततार यत्तद्विष्णुपदमाहुः ॥ १ ॥

| verse_line2 = तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,558:

Line 17,531:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥

| verse_lines = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥

}}

Line 16,566:

Line 17,540:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भव उवाच–

| verse_lines = भव उवाच–;ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥

| verse_line2 = ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,588:

Line 17,563:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते

| verse_lines = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते;ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।;युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे;सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुनि ॥ ५ ॥

| verse_line2 = ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,606:

Line 17,582:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥

| verse_lines = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥

}}

Line 16,614:

Line 17,591:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥

| verse_lines = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,631:

Line 17,609:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा

| verse_lines = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा;हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।;पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पदः;सरीसृपस्थास्नु यदत्र दृश्यते ॥ २७ ॥

| verse_line2 = हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,649:

Line 17,628:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं

| verse_lines = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं;अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।;सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना-;त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,667:

Line 17,647:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं

| verse_lines = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं;चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।;द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्र-;द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,685:

Line 17,666:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-

| verse_lines = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-;रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।;सङ्ख्या यया तत्त्वदृशा विनीयते;तस्मै नमः सांख्यनिदर्शनाय हि ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,703:

Line 17,685:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो

| verse_lines = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो;गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।;मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो;गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,721:

Line 17,704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-

| verse_lines = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-;र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।;तथैव तत्रातिशयात्मबुद्धिभि-;र्निरस्तमायाकृतये नमो नमः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,743:

Line 17,727:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः

| verse_lines = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः;सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।;शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्यया-;द्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।

}}

Line 16,752:

Line 17,737:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां

| verse_lines = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां;त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।;भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां;विधेहि योगं त्वयि नः सुभावितम् ॥ इति ॥ १५ ॥

| verse_line2 = त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,770:

Line 17,756:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं

| verse_lines = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं;स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।;तेनाब्जनाभस्मृतिजन्मनः स्या-;द्वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥

| verse_line2 = स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,792:

Line 17,779:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥

| verse_lines = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,809:

Line 17,797:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥

| verse_lines = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,830:

Line 17,819:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं

| verse_lines = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं;रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।;नमस्यतः स्तुवतो नश्यते वै;स्वयं त्रिकालं कृतमाशु पापम् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,852:

Line 17,842:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥

| verse_lines = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 16,877:

Line 17,868:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यमदूता ऊचुः–

| verse_lines = यमदूता ऊचुः–;वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।;वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥

| verse_line2 = वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,899:

Line 17,891:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥

| verse_lines = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥

}}

Line 16,907:

Line 17,900:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।

| verse_lines = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।;अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,929:

Line 17,923:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यम उवाच–

| verse_lines = यम उवाच–;परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च;ओतं प्रोतं पटवद् यत्र विश्वम् ।;यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा;नस्योतवद् यस्य वशे च लोकः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,951:

Line 17,946:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः

| verse_lines = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः;सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।;गुणो यथा गुणिनोऽव्यक्तदृष्टि-;स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥

| verse_line2 = सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,969:

Line 17,965:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा

| verse_lines = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा;नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।;सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो;न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥

| verse_line2 = नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 16,987:

Line 17,984:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदोपरामो मनसो नामरूप-

| verse_lines = यदोपरामो मनसो नामरूप-;रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।;य ईयते केवलया स्वसंस्थया;हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,005:

Line 18,003:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं

| verse_lines = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं;स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।;वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं;मनीषया निष्कृषन्तीह गूढम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,023:

Line 18,022:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वै ममाशेषविशेषमाया-

| verse_lines = स वै ममाशेषविशेषमाया-;निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।;स सर्वनामा स च विश्वरूपः;प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,041:

Line 18,041:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं

| verse_lines = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं;धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।;मा भूत् स्वरूपं गुणरूपबृंहितं;स वै गुणापायनिसर्गलक्षणः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,059:

Line 18,060:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै

| verse_lines = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै;यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।;परावरेषां परमं प्राक् स्वसिद्धं;तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,077:

Line 18,079:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-

| verse_lines = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-;रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।;अपेक्षितं किञ्चन सांख्ययोगयोः;समं परं ह्यनुकूलं बृहत् तत् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,095:

Line 18,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-

| verse_lines = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-;मनामरूपो भगवाननन्तः ।;नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि-;र्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदताम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = मनामरूपो भगवाननन्तः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,113:

Line 18,117:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां

| verse_lines = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां;यथाशयं देहगतो विभाति ।;यथाऽनिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं;स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = यथाशयं देहगतो विभाति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,131:

Line 18,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।

| verse_lines = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।;विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,149:

Line 18,155:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।

| verse_lines = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।;अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,167:

Line 18,174:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।

| verse_lines = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।;संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,185:

Line 18,193:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।

| verse_lines = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।;यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,207:

Line 18,216:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-

| verse_lines = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-;द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।;देवर्षिवर्यः पुरुषान्तरार्चनात्;कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,225:

Line 18,235:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।

| verse_lines = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।;सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥

}}

Line 17,234:

Line 18,245:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।

| verse_lines = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।;भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥

}}

Line 17,243:

Line 18,255:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।

| verse_lines = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।;पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,261:

Line 18,274:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।

| verse_lines = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।;पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥

}}

Line 17,270:

Line 18,284:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।

| verse_lines = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।;राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,292:

Line 18,307:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवा ऊचुः–

| verse_lines = देवा ऊचुः–;वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका;ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्तः ।;हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ;बिभेति यस्मादरणं ततो नः ॥ २० ॥

| verse_line2 = वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,310:

Line 18,326:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-

| verse_lines = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-;स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।;एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार;तस्माद् भयाद् येन स नोऽस्तु पारः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,328:

Line 18,345:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = य एक ईशो निजमायया नः

| verse_lines = य एक ईशो निजमायया नः;ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।;वयं च यस्यापि पुरः समेताः;पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,346:

Line 18,364:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।

| verse_lines = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।;पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,364:

Line 18,383:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवा ऊचुः–

| verse_lines = देवा ऊचुः–;नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।;नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥

| verse_line2 = नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,382:

Line 18,402:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।

| verse_lines = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।;नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,400:

Line 18,421:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण

| verse_lines = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण;स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह;वाव न विदामः ।न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिगणितगुणगण ईश्वर अनवगाह्य-माहात्म्ये;अर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्तःकरणदुरवग्रहवादिनां च;विवादानवसरे उपरतसमस्तमाया-मये केवलस्वात्ममायामन्तर्धाय को नु दुर्घट इव भवति ।;स्वरूपद्वयाभावात् समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् । स एव हि पुनः सर्ववस्तुषु वस्तुस्वरूपः सर्वेश्वरः सकलजगत्कारणकारणभूतः सर्वप्रत्यगात्मत्वात्;सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषितः ।अथ ह वाव तव;महिमामहामृतरससमुद्रविप्लुषाऽसकृल्लीढया स्व-मनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन;विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासाः परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि;सर्वात्मनि निरन्तरनिर्वृतमनसः कथमु ह वा एते मधुमथन पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृदः;साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपरिवर्तः ।;त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयोऽभूवन्;दितिजदनुजादयश्चापि तेषामनुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रितजलचराकृतिभिः;यथाऽ-पराधं दण्डं दधर्थावतीर्य ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,418:

Line 18,440:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय

| verse_lines = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय;कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।;सत्संग्रहाय भवपान्थनिजाश्रयाय;शश्वद् वरिष्ठगतये हरये नमस्ते ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,436:

Line 18,459:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।

| verse_lines = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।;तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥

}}

Line 17,445:

Line 18,469:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।

| verse_lines = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।;न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥

| verse_line2 = न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,463:

Line 18,488:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।

| verse_lines = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।;विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,485:

Line 18,511:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।

| verse_lines = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।;यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,507:

Line 18,534:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।

| verse_lines = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।;शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।;अविद्वानेवमात्मानं मन्यतेऽनीशमीश्वरम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,525:

Line 18,553:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः

| verse_lines = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः;कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।;न्यपातयत् तावदहर्गणेन;यो ज्योतिषामयने वार्त्रहत्ये ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,547:

Line 18,576:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच–

| verse_lines = श्रीशुक उवाच–;एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।;ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥

| verse_line2 = एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।

}}

Line 17,556:

Line 18,586:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।

| verse_lines = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।;ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं;सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,578:

Line 18,609:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।

| verse_lines = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।;सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥

| verse_line2 = सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,596:

Line 18,628:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो

| verse_lines = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो;यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।;परे तु जीवत्यपरस्य या मृतिः;विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवं परः ॥ ५३ ॥

| verse_line2 = यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।

}}

Line 17,605:

Line 18,638:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः

| verse_lines = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः;शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।;यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये;स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।

}}

Line 17,614:

Line 18,648:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां

| verse_lines = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां;त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।;अञ्जस्तरेम भवताऽप्रजदुस्तरं यद्;ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।

}}

Line 17,623:

Line 18,658:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-

| verse_lines = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-;स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।;सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो;भुंक्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम् ॥ ५६ ॥

| verse_line2 = स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।

}}

Line 17,632:

Line 18,668:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते

| verse_lines = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते;मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।;किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं;नीतोऽघृणेन न शृृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,654:

Line 18,691:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।

| verse_lines = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।;मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥

}}

Line 17,663:

Line 18,701:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।

| verse_lines = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।;अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥

}}

Line 17,672:

Line 18,711:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।

| verse_lines = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।;दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥

}}

Line 17,681:

Line 18,721:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।

| verse_lines = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।;पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।;ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥

| verse_line2 = पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।

}}

Line 17,690:

Line 18,731:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।

| verse_lines = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।;एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,708:

Line 18,750:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।

| verse_lines = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।;एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥

}}

Line 17,717:

Line 18,760:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।

| verse_lines = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।;गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥

}}

Line 17,726:

Line 18,770:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः

| verse_lines = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः;कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,744:

Line 18,789:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।

| verse_lines = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।;देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,762:

Line 18,808:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।

| verse_lines = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।;द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥

| verse_line2 = द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,780:

Line 18,827:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे

| verse_lines = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे;शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।;सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं;प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,802:

Line 18,850:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।

| verse_lines = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।;आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,820:

Line 18,869:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।

| verse_lines = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।;उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,838:

Line 18,888:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।

| verse_lines = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।;अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥

| verse_line2 = अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,856:

Line 18,907:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।

| verse_lines = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।;मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,874:

Line 18,926:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।

| verse_lines = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।;जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,892:

Line 18,945:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।

| verse_lines = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।;प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः;प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,910:

Line 18,964:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।

| verse_lines = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।;शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,928:

Line 18,983:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।

| verse_lines = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।;उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,946:

Line 19,002:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।

| verse_lines = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।;मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,964:

Line 19,021:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।

| verse_lines = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।;अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥

| verse_line2 = अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 17,982:

Line 19,040:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।

| verse_lines = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।;ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,004:

Line 19,063:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं

| verse_lines = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं;जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।;यः क्षत्रबन्धुः परिभूय सूरीन्;प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड््यः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,022:

Line 19,082:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो

| verse_lines = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो;न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।;समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य;कुतोऽनुरागः कुत एव रोषः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,040:

Line 19,101:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।

| verse_lines = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।;सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥

| verse_line2 = सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥

}}

Line 18,049:

Line 19,111:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।

| verse_lines = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।;गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥

| verse_line2 = गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,067:

Line 19,130:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।

| verse_lines = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।;मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,089:

Line 19,153:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।

| verse_lines = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।;त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥

}}

Line 18,098:

Line 19,163:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।

| verse_lines = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।;त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥

| verse_line2 = त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥

}}

Line 18,107:

Line 19,173:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।

| verse_lines = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।;यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।;तथेमा उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिषः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,133:

Line 19,200:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।

| verse_lines = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।;स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,151:

Line 19,219:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।

| verse_lines = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।;विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,169:

Line 19,238:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥

| verse_lines = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 18,186:

Line 19,256:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥

| verse_lines = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 18,203:

Line 19,274:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।

| verse_lines = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।;श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥

| verse_line2 = श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,221:

Line 19,293:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।

| verse_lines = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।;तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥

| verse_line2 = तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,239:

Line 19,312:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।

| verse_lines = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।;स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,257:

Line 19,331:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।

| verse_lines = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।;न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥

}}

Line 18,266:

Line 19,341:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।

| verse_lines = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।;संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥

}}

Line 18,275:

Line 19,351:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।

| verse_lines = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।;वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥

| verse_line2 = वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,293:

Line 19,370:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।

| verse_lines = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।;आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,311:

Line 19,389:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।

| verse_lines = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।;सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,329:

Line 19,408:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।

| verse_lines = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।;तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,347:

Line 19,427:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।

| verse_lines = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।;पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,365:

Line 19,446:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।

| verse_lines = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।;दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥

| verse_line2 = दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,383:

Line 19,465:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।

| verse_lines = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।;भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,401:

Line 19,484:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।

| verse_lines = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।;रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥

}}

Line 18,410:

Line 19,494:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।

| verse_lines = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।;अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,428:

Line 19,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।

| verse_lines = वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।;नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,450:

Line 19,536:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।

| verse_lines = तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।;सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥

| verse_line2 = सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥

}}

Line 18,459:

Line 19,546:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥

| verse_lines = विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 18,476:

Line 19,564:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।

| verse_lines = नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।;धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,494:

Line 19,583:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।

| verse_lines = यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।;चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥

}}

Line 18,503:

Line 19,593:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।

| verse_lines = एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।;याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥

| verse_line2 = याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,521:

Line 19,612:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।

| verse_lines = सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।;अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥

| verse_line2 = अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,539:

Line 19,631:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥

| verse_lines = यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 18,556:

Line 19,649:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-

| verse_lines = भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-;र्भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः ।;न तत्र हात्मा प्रकृतावपि स्थित-;स्तस्या गुणैरन्यतमो निबध्यते ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = र्भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,574:

Line 19,668:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते

| verse_lines = यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते;यथाऽनिलो देहगतः पृथक् स्थितः ।;यथा नभः सर्वगतं न सज्जते;तथा गुणैः सर्वगुणाश्रयः परः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = यथाऽनिलो देहगतः पृथक् स्थितः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,592:

Line 19,687:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।

| verse_lines = सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।;यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥

}}

Line 18,601:

Line 19,697:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।

| verse_lines = न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।;यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥

}}

Line 18,610:

Line 19,707:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।

| verse_lines = भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।;भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥

}}

Line 18,619:

Line 19,717:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।

| verse_lines = यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।;ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥

}}

Line 18,628:

Line 19,727:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।

| verse_lines = वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।;यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,646:

Line 19,746:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिरण्यकशिपुरुवाच–

| verse_lines = हिरण्यकशिपुरुवाच–;बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।;ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम् ॥ ५८ ॥

| verse_line2 = बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,664:

Line 19,765:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।

| verse_lines = क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।;स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥

| verse_line2 = स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,686:

Line 19,788:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।

| verse_lines = सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।;अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥

}}

Line 18,695:

Line 19,798:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।

| verse_lines = तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।;कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥

| verse_line2 = कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,713:

Line 19,817:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।

| verse_lines = अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।;किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,731:

Line 19,836:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।

| verse_lines = तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।;भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥

| verse_line2 = भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,749:

Line 19,855:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।

| verse_lines = तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।;विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,767:

Line 19,874:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।

| verse_lines = व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।;तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥

| verse_line2 = तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,785:

Line 19,893:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिरण्यकशिपुरुवाच–

| verse_lines = हिरण्यकशिपुरुवाच–;कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।;अभिव्यनग् जगदिदं स्वयंज्योतिः स्वरोचिषा ॥ २६ ॥

| verse_line2 = कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।

}}

Line 18,794:

Line 19,903:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।

| verse_lines = आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।;रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,812:

Line 19,922:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।

| verse_lines = त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।;चित्तस्य चित्तिर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महाभूतगुणाशयेशः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = चित्तस्य चित्तिर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महाभूतगुणाशयेशः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,830:

Line 19,941:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा

| verse_lines = त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा;त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।;त्वमेक आत्माऽऽत्मवतामनादि-;रनन्तपारः कविरव्ययात्मा ॥ ३० ॥

| verse_line2 = त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,848:

Line 19,960:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-

| verse_lines = त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-;मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।;कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महान्;त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,866:

Line 19,979:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-

| verse_lines = त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-;देजच्च किञ्चिद् व्यतिरिक्तमस्ति ।;विद्याकलास्ते तनवश्च सर्वा;हिरण्यगर्भोऽसि बृहत् त्रिपृष्ठः ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = देजच्च किञ्चिद् व्यतिरिक्तमस्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,884:

Line 19,998:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।

| verse_lines = नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।;न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,906:

Line 20,021:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।

| verse_lines = एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।;भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,924:

Line 20,040:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो

| verse_lines = तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो;महाबलो निर्जितलोक एकराट् ।;रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुगः सुरादिभिः;प्रतापितैरूर्जितचण्डशासनः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = महाबलो निर्जितलोक एकराट् ।

}}

Line 18,933:

Line 20,050:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना

| verse_lines = तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना;विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपाः ।;उपासतोपायनपाणिभिर्विना;त्रिभिस्तपोयोगबलौजसां पदम् ॥ १३ ॥

| verse_line2 = विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,951:

Line 20,069:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।

| verse_lines = यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।;धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥

| verse_line2 = धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥

}}

Line 18,960:

Line 20,079:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।

| verse_lines = निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।;प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 18,978:

Line 20,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।

| verse_lines = यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।;न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,000:

Line 20,121:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रह्लाद उवाच–

| verse_lines = प्रह्लाद उवाच–;परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।;विमोहितधियां दृष्टः तस्मै भगवते नमः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।

}}

Line 19,009:

Line 20,131:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।

| verse_lines = स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।;अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥

| verse_line2 = अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,027:

Line 20,150:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रह्लाद उवाच–

| verse_lines = प्रह्लाद उवाच–;श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।;अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,045:

Line 20,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुरुपुत्र उवाच–

| verse_lines = गुरुपुत्र उवाच–;न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं;सुतो वदत्येष तवेन्द्रशत्रो ।;नैसर्गिकीयं मतिरस्य राजन्;नियच्छ मन्युं क्व तदाऽऽत्ममानः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,067:

Line 20,192:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।

| verse_lines = प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।;व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,085:

Line 20,211:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।

| verse_lines = केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।;माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥

| verse_line2 = माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,103:

Line 20,230:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।

| verse_lines = तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।;भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,121:

Line 20,249:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये

| verse_lines = तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये;किं तैर्गुणव्यतिकरैरिह येऽनुसिद्धाः ।;धर्मादिभिः किमगुणेन च कांक्षितेन;सारं जुषां चरणयोरुपगायतां नः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = किं तैर्गुणव्यतिकरैरिह येऽनुसिद्धाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,143:

Line 20,272:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।

| verse_lines = जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।;फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥

| verse_line2 = फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,161:

Line 20,291:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।

| verse_lines = अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।;विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,179:

Line 20,310:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।

| verse_lines = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।;ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,197:

Line 20,329:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।

| verse_lines = एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।;सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,215:

Line 20,348:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।

| verse_lines = एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।;अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥

| verse_line2 = अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,233:

Line 20,367:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।

| verse_lines = तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।;बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,251:

Line 20,386:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।

| verse_lines = निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।;यदाऽऽतिहर्षोत्पुलकाश्रुगद्गदः प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति॥ ३५ ॥

| verse_line2 = यदाऽऽतिहर्षोत्पुलकाश्रुगद्गदः प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति॥ ३५ ॥

}}

Line 19,260:

Line 20,396:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-

| verse_lines = यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-;त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।;मुहुः श्वसन् वक्ति हरे जगत्पते;नारायणेत्यात्मगतिर्गतत्रपः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।

}}

Line 19,269:

Line 20,406:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-

| verse_lines = तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-;स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः ।;निर्दग्धबीजानुशयो महीयसा;भक्तिप्रयोगेण समेत्यधोक्षजम् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,287:

Line 20,425:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः

| verse_lines = अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः;शरीरिणः संसृतिचक्रशातनम् ।;तद् ब्रह्मनिर्वाणसुखं विदुर्बुधा-;स्ततो भजध्वं हृदये हृदीश्वरम् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = शरीरिणः संसृतिचक्रशातनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,305:

Line 20,444:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-

| verse_lines = कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-;रुपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः ।;अस्यात्मनः सख्युरशेषदेहिनां;सामान्यतः किं विषयोपपादनैः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = रुपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,323:

Line 20,463:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।

| verse_lines = तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।;भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,341:

Line 20,482:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।

| verse_lines = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।;भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,359:

Line 20,501:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।

| verse_lines = दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।;खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,381:

Line 20,524:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ऋषय ऊचुः–

| verse_lines = ऋषय ऊचुः–;त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो;येनेदमादिपुरुषात्मगतं समस्तम् ।;तद् विप्रलुप्तममुनाद्य शरण्यपाल;रक्षागृहीतवपुषा पुनरन्वमंस्थाः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,399:

Line 20,543:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गन्धर्वा ऊचुः–

| verse_lines = गन्धर्वा ऊचुः–;वयं विभो ते नटनाट्यगायका;येनात्मसाद् वीर्यबलौजसा कृताः ।;स एष नीतो भवता दशामिमां;किमुत्पथस्थः कुशलाय कल्पते ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = वयं विभो ते नटनाट्यगायका

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,421:

Line 20,566:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।

| verse_lines = साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।;अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥

| verse_line2 = अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥

}}

Line 19,430:

Line 20,576:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।

| verse_lines = प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।;तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,448:

Line 20,595:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-

| verse_lines = विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-;पादारविन्दविमुखाच्छ्वपचं वरिष्ठम् ।;मन्ये तदर्पितमनोवचनात्मगेह-;प्राणः पुनाति सकलं न तु भूरिमानः ॥ १० ॥

| verse_line2 = पादारविन्दविमुखाच्छ्वपचं वरिष्ठम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,466:

Line 20,614:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य

| verse_lines = यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य;यस्मै यथा यमुत यस्त्वपरः परो वा ।;भावं करोति विकरोति पृथक् स्वभावः;सञ्चोदितस्तदखिलं भवतः स्वरूपम् ॥ २० ॥

| verse_line2 = यस्मै यथा यमुत यस्त्वपरः परो वा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,484:

Line 20,633:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः

| verse_lines = माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः;कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंसः ।;छन्दोमयं यदजयार्पितषोडशारं;संसारचक्रमज कोऽतितरेत्त्वदन्यः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंसः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,502:

Line 20,652:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्

| verse_lines = क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्;जातः सुरेतरकुले क्व तवानुकम्पा ।;न ब्रह्मणो न तु भवस्य न वै रमाया;यन्मेऽर्पितः शिरसि पद्मकरप्रसादः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = जातः सुरेतरकुले क्व तवानुकम्पा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,520:

Line 20,671:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्

| verse_lines = नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्;जन्तोर्यथाऽऽत्मसुहृदो जगतस्तथाऽपि ।;संसेवया सुरतरोरिव ते प्रसादः;सेवानुरूप उदयो न परावरत्वम् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = जन्तोर्यथाऽऽत्मसुहृदो जगतस्तथाऽपि ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,538:

Line 20,690:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो

| verse_lines = त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो;माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।;यद् यस्य जन्मनिधनं स्थितिरीक्षणं च;तद् वै तदेव खलु कालवदुष्टितर्वोः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,556:

Line 20,709:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये

| verse_lines = न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये;शेषासनो निजसुखानुभवो निरीहः ।;योगेन मीलितदृगात्मनि वीतनिद्र-;स्तुर्यस्थितो ननु तमोऽनुगुणांश्च युंक्षे ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = शेषासनो निजसुखानुभवो निरीहः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,574:

Line 20,728:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या

| verse_lines = तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या;सञ्चोदितं प्रकृतिधर्मिण आत्मगूढम् ।;अम्भस्यनन्तशयनाद्विरमत्समाधेः;नाभेरभूत् स्वकणिकाद्वटवन्महाब्जम् ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = सञ्चोदितं प्रकृतिधर्मिण आत्मगूढम् ।

}}

Line 19,583:

Line 20,738:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-

| verse_lines = तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-;स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्वन् ।;नाविन्ददब्दशतमप्सु निमज्जमानो;जातेऽङ्कुरे कथमिहोपलभेत बीजम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्वन् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,601:

Line 20,757:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं

| verse_lines = स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं;कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभावः ।;त्वामात्मनीश भुवि गन्धमिवातिसूक्ष्मं;भूतेन्द्रियाशयमये विततं ददर्श ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभावः ।

}}

Line 19,610:

Line 20,767:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-

| verse_lines = एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-;नासास्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् ।;मायामयं सदुपलक्षणसन्निवेशं;दृष्ट्वा महापुरुषमाप मुदं विरिञ्चः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = नासास्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,628:

Line 20,786:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा

| verse_lines = प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा;मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठाः ।;नैतान् विहाय कृपणान् विमुमुक्ष एको;नान्यं त्वदस्य शरणं भ्रमतोऽनुपश्ये ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,646:

Line 20,805:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे

| verse_lines = रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे;बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य ।;युक्ताः समक्षमुभयत्र विचिन्वते त्वां;योगेन वह्निमिव दारुषु नान्यतः स्यात् ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,668:

Line 20,828:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 19,685:

Line 20,846:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।

| verse_lines = भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।;भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,703:

Line 20,865:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।

| verse_lines = कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।;मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,721:

Line 20,884:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 19,738:

Line 20,902:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।

| verse_lines = एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।;जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥

| verse_line2 = जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,756:

Line 20,921:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।

| verse_lines = एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।;अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥

}}

Line 19,765:

Line 20,931:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।

| verse_lines = प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।;भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥

}}

Line 19,774:

Line 20,941:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।

| verse_lines = सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।;परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥

}}

Line 19,783:

Line 20,951:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।

| verse_lines = धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।;आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,801:

Line 20,970:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं

| verse_lines = स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं;कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूतिः ।;प्रियः सुहृद् वः खलु मातुलेय;आत्माऽर्हणीयो विधिकृद् गुरुश्च ॥ ५० ॥

| verse_line2 = कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूतिः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,823:

Line 20,993:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥

| verse_lines = नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 19,840:

Line 21,011:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥

| verse_lines = राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 19,857:

Line 21,029:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।

| verse_lines = वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।;प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन् विमोहिताः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन् विमोहिताः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,875:

Line 21,048:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।

| verse_lines = देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।;आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,897:

Line 21,071:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।

| verse_lines = श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।;सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,915:

Line 21,090:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।

| verse_lines = या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।;हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥

| verse_line2 = हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,937:

Line 21,113:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥

| verse_lines = द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 19,954:

Line 21,131:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।

| verse_lines = दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।;गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,972:

Line 21,150:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।

| verse_lines = अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।;भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 19,990:

Line 21,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।

| verse_lines = आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।;कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥

| verse_line2 = कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,008:

Line 21,188:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥

| verse_lines = मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 20,025:

Line 21,206:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।

| verse_lines = कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।;सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥

| verse_line2 = सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,043:

Line 21,225:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।

| verse_lines = इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।;ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,065:

Line 21,248:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।

| verse_lines = पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।;आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥

| verse_line2 = आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,083:

Line 21,267:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।

| verse_lines = नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।;अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥

}}

Line 20,092:

Line 21,277:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।

| verse_lines = न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।;न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,110:

Line 21,296:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।

| verse_lines = विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।;मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,128:

Line 21,315:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।

| verse_lines = स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।;व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,150:

Line 21,338:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।

| verse_lines = कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।;क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,168:

Line 21,357:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।

| verse_lines = तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।;चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥

| verse_line2 = चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,186:

Line 21,376:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।

| verse_lines = पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।;शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,204:

Line 21,395:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।

| verse_lines = तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।;तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,222:

Line 21,414:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।

| verse_lines = पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।;तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥

}}

Line 20,231:

Line 21,424:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।

| verse_lines = तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।;पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,253:

Line 21,447:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।

| verse_lines = निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।;इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥

}}

Line 20,262:

Line 21,457:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।

| verse_lines = इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।;तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥

| verse_line2 = तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,280:

Line 21,476:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥

| verse_lines = अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 20,297:

Line 21,494:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।

| verse_lines = विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।;देवयानमिदं प्राहुर्भूत्वा भूत्वाऽनुपूर्वशः । आत्मयाज्युपशान्तात्मा ह्यात्मस्थो न निवर्तते ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = देवयानमिदं प्राहुर्भूत्वा भूत्वाऽनुपूर्वशः । आत्मयाज्युपशान्तात्मा ह्यात्मस्थो न निवर्तते ॥ ५५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,315:

Line 21,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।

| verse_lines = य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।;शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥

| verse_line2 = शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,333:

Line 21,532:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।

| verse_lines = आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।;ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,351:

Line 21,551:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।

| verse_lines = अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।;दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥

| verse_line2 = दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,369:

Line 21,570:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।

| verse_lines = क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।;न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥

| verse_line2 = न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,387:

Line 21,589:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।

| verse_lines = धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।;न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥

| verse_line2 = न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,405:

Line 21,608:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।

| verse_lines = स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।;जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥

| verse_line2 = जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,423:

Line 21,627:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।

| verse_lines = अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।;नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥

| verse_line2 = नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,449:

Line 21,654:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।

| verse_lines = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।;योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,471:

Line 21,677:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो

| verse_lines = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो;नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।;अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं;धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥

| verse_line2 = नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,489:

Line 21,696:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-

| verse_lines = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-;मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।;छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ;तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥

| verse_line2 = मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,507:

Line 21,715:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।

| verse_lines = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।;त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥

| verse_line2 = त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,525:

Line 21,734:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां

| verse_lines = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां;यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।;तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं;नमामि भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,543:

Line 21,753:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं

| verse_lines = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं;सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।;लोकास्त्रयोऽथाखिललोकपालाः;प्रसीदतां ब्रह्म माविभूतिः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।

}}

Line 20,552:

Line 21,763:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोमं मनो यस्य समामनन्ति

| verse_lines = सोमं मनो यस्य समामनन्ति;दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।;ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,570:

Line 21,782:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा

| verse_lines = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा;जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।;अन्तः समुद्रे पचतः स्वधातून्;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,588:

Line 21,801:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं

| verse_lines = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं;त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।;द्वारं च मुक्तेरमृतस्य मृत्योः;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,610:

Line 21,824:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।

| verse_lines = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।;ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,632:

Line 21,847:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो

| verse_lines = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो;विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।;भीताः प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा;अरक्ष्यमाणाः शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।

}}

Line 20,641:

Line 21,857:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या

| verse_lines = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या;भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।;आसीनमद्रावपवर्गहेतो-;स्तपो जुषाणं स्तुतिभिः प्रणेमुः ॥ २० ॥

| verse_line2 = भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।

}}

Line 20,650:

Line 21,867:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥

| verse_lines = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥

}}

Line 20,658:

Line 21,876:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।

| verse_lines = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।;तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,680:

Line 21,899:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥

| verse_lines = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥

}}

Line 20,688:

Line 21,908:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं

| verse_lines = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं;त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।;वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं;न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ २० ॥

| verse_line2 = त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।

}}

Line 20,697:

Line 21,918:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं

| verse_lines = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं;क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।;यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गलः;सुमङ्गलः कश्चन काङ्क्षते हि माम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,715:

Line 21,937:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।

| verse_lines = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।;स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥

}}

Line 20,724:

Line 21,947:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।

| verse_lines = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।;तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,742:

Line 21,966:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥

| verse_lines = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 20,763:

Line 21,988:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह

| verse_lines = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह;आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।;तल्लीलया गरुडमूधर्ि्न पतद् गृहीत्वा;तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीशः ॥ ५६ ॥

| verse_line2 = आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।

}}

Line 20,772:

Line 21,998:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-

| verse_lines = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-;च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।;आहत्य तिग्मगदयाऽहनदण्डजेन्द्रं;तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाऽऽद्यः ॥ ५७॥

| verse_line2 = च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,794:

Line 22,021:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।

| verse_lines = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।;तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥

}}

Line 20,803:

Line 22,031:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।

| verse_lines = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।;हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥

| verse_line2 = हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,825:

Line 22,054:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥

| verse_lines = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 20,850:

Line 22,080:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवंविधानेकगुणः स राजा

| verse_lines = एवंविधानेकगुणः स राजा;परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।;क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं;यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥

| verse_line2 = परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,872:

Line 22,103:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-

| verse_lines = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-;स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।;जघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीय-;कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९० ॥

| verse_line2 = स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।

}}

Line 20,881:

Line 22,113:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं

| verse_lines = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं;वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।;भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः;स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥ ९२ ॥

| verse_line2 = वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,903:

Line 22,136:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।

| verse_lines = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।;ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥

| verse_line2 = ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥

}}

Line 20,912:

Line 22,146:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।

| verse_lines = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।;स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥

}}

Line 20,921:

Line 22,156:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।

| verse_lines = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।;अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥

}}

Line 20,930:

Line 22,166:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।

| verse_lines = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।;त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥

}}

Line 20,939:

Line 22,176:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।

| verse_lines = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।;स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥

}}

Line 20,948:

Line 22,186:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।

| verse_lines = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।;आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥

| verse_line2 = आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,970:

Line 22,209:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।

| verse_lines = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।;वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥

| verse_line2 = वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 20,992:

Line 22,232:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।

| verse_lines = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।;त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥

}}

Line 21,001:

Line 22,242:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।

| verse_lines = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।;व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,027:

Line 22,269:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं

| verse_lines = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं;मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।;दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्;प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,045:

Line 22,288:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यतो यतो धावति दैवचोदितं

| verse_lines = यतो यतो धावति दैवचोदितं;मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।;गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ;प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,063:

Line 22,307:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः

| verse_lines = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः;समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।;एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्;गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।

}}

Line 21,072:

Line 22,317:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।

| verse_lines = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।;आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,090:

Line 22,336:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-

| verse_lines = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-;रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।;एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः;शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,112:

Line 22,359:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।

| verse_lines = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।;आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥

}}

Line 21,121:

Line 22,369:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं

| verse_lines = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं;समाहितं शूरसुतेन देवी ।;दधार सर्वात्मकमात्मभूतं;काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = समाहितं शूरसुतेन देवी ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,139:

Line 22,388:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥

| verse_lines = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,156:

Line 22,406:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-

| verse_lines = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-;श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।;सप्तत्वगष्टविटपो नवाक्षो;दशच्छदी द्विखगो ह्यादिवृक्षः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।

}}

Line 21,165:

Line 22,416:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः

| verse_lines = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः;स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।;त्वन्मायया संवृतचेतसस्त्वां;पश्यन्ति नाना न विपश्चितो ये ॥ २९ ॥

| verse_line2 = स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,183:

Line 22,435:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥

| verse_lines = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥

}}

Line 21,191:

Line 22,444:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न

| verse_lines = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न;समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।;त्वत्पादपोतेन महत्कृतेन;कुर्वन्ति गोवत्सपदं भवाब्धिम् ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,209:

Line 22,463:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्

| verse_lines = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्;भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।;भवत्पदाम्भोरुहनावमत्र ते;निधाय याताः सदनुग्रहो भवान् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,227:

Line 22,482:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ

| verse_lines = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ;शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।;वेदक्रियायोगतपःसमाधिभि-;स्तवार्हणं येन जनः समीहते ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,245:

Line 22,501:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्

| verse_lines = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्;विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।;गुणप्रकाशैरनुमीयते भवान्;प्रकाशते यस्य च येन वाऽगुणः ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,263:

Line 22,520:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः

| verse_lines = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः;निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।;मनोवचोभ्यामनुमेयवर्त्मनो;देवक्रियायाः प्रतियन्त्यथापि हि ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,281:

Line 22,539:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्

| verse_lines = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्;नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।;क्रियासु यस्त्वच्चरणारविन्दयो-;राविष्टचित्तो न भवाय कल्प्यते ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,299:

Line 22,558:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो

| verse_lines = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो;भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।;दिष्ट्याऽङ्कितां त्वत्पदकैः सुशोभनै-;र्द्रक्ष्याम गां द्यां च तवानुकम्पिताम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,317:

Line 22,577:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं

| verse_lines = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं;विना विनोदं बत तर्कयामहे ।;भवो निरोधः स्थितिरप्यविद्ययाऽऽ-;कृता यतस्त्वय्यभवाश्रयात्मनि ॥ ४० ॥

| verse_line2 = विना विनोदं बत तर्कयामहे ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,339:

Line 22,600:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।

| verse_lines = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।;तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥

| verse_line2 = तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,357:

Line 22,619:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।

| verse_lines = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।;नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥

| verse_line2 = नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥

}}

Line 21,366:

Line 22,629:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥

| verse_lines = सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,383:

Line 22,647:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो

| verse_lines = एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो;ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः ।;अनावृतत्वाद् बहिरन्तरं न ते;सर्वस्य सर्वात्मन आत्मवस्तुनः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,401:

Line 22,666:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-

| verse_lines = यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-;र्व्यवस्यसेऽस्वव्यतिरेकतोऽबुधैः ।;विनाऽनुवादं न च तन्मनीषितं;सम्यग् वचो व्यक्तमुपाददत्पुमान् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = र्व्यवस्यसेऽस्वव्यतिरेकतोऽबुधैः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,419:

Line 22,685:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो

| verse_lines = त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो;वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।;त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते;तदाश्रयत्वादुपचर्यसे गुणैः ॥ २० ॥

| verse_line2 = वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,437:

Line 22,704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया

| verse_lines = सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया;बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः ।;सर्गाय रक्तं रजसोपबृंहितं;कृष्णं च वर्णं तमसा जनात्यये ॥ २१ ॥

| verse_line2 = बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,455:

Line 22,723:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-

| verse_lines = त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-;र्गृहेऽवतीर्णोऽसि ममाखिलेश्वर ।;राजन्यसंज्ञासुरकोटियूथपै-;र्निर्व्यूह्यमानां निहनिष्यसे चमूम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = र्गृहेऽवतीर्णोऽसि ममाखिलेश्वर ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,473:

Line 22,742:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥

| verse_lines = देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,490:

Line 22,760:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने

| verse_lines = नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने;महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु ।;व्यक्तेऽव्यक्तं कालवेगेन याते;भवानेकः शिष्यतेऽशेषसंज्ञः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,508:

Line 22,779:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो

| verse_lines = योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो;चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम् ।;निमेषादिर्वत्सरान्तो महीयां-;स्तं त्वेशानं क्षेमधाम प्रपद्ये ॥ २७ ॥

| verse_line2 = चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,530:

Line 22,802:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।

| verse_lines = मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।;जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥

| verse_line2 = जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,548:

Line 22,821:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।

| verse_lines = भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।;नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥

}}

Line 21,557:

Line 22,831:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥

| verse_lines = यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥

}}

Line 21,565:

Line 22,840:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥

| verse_lines = तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,582:

Line 22,858:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।

| verse_lines = एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।;अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,600:

Line 22,877:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।

| verse_lines = शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।;मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,622:

Line 22,900:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥

| verse_lines = यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,639:

Line 22,918:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।

| verse_lines = त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।;त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,657:

Line 22,937:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।

| verse_lines = त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।;त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,675:

Line 22,956:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।

| verse_lines = गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।;को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,693:

Line 22,975:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।

| verse_lines = तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।;आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥

}}

Line 21,702:

Line 22,985:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥

| verse_lines = यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,723:

Line 23,007:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो

| verse_lines = अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो;दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।;यद् दन्दशूकत्वममुष्य देहिनः;क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मतः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,741:

Line 23,026:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं

| verse_lines = न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं;न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् ।;न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा;वाञ्छन्ति त्वत्पादरजःप्रपन्नाः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,759:

Line 23,045:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।

| verse_lines = नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।;भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,777:

Line 23,064:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।

| verse_lines = ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।;अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥

| verse_line2 = अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,795:

Line 23,083:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।

| verse_lines = कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।;विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,813:

Line 23,102:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।

| verse_lines = नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।;गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,831:

Line 23,121:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।

| verse_lines = परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।;अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,849:

Line 23,140:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो

| verse_lines = त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो;गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् ।;तस्मात् स्वभावात् प्रतिबोधयस्व नः;समीक्षयाऽमोघविहार ईहसे ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,867:

Line 23,159:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां

| verse_lines = तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां;शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।;शान्ताः प्रियास्ते ह्यधुनाऽवितुः सतां;स्थातुश्च ते कर्मपरीप्सयेहतः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,885:

Line 23,178:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।

| verse_lines = त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।;नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥

| verse_line2 = नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,907:

Line 23,201:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।

| verse_lines = अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।;सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥

}}

Line 21,916:

Line 23,211:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।

| verse_lines = तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।;अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,938:

Line 23,234:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।

| verse_lines = उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।;वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 21,960:

Line 23,257:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।

| verse_lines = इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।;श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥

| verse_line2 = श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥

}}

Line 21,969:

Line 23,267:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥

| verse_lines = गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 21,990:

Line 23,289:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।

| verse_lines = अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।;कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,008:

Line 23,308:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।

| verse_lines = किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।;अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥

}}

Line 22,017:

Line 23,318:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥

| verse_lines = स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥

}}

Line 22,025:

Line 23,327:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।

| verse_lines = देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।;शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥

}}

Line 22,034:

Line 23,337:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।

| verse_lines = तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।;अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥

}}

Line 22,043:

Line 23,347:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।

| verse_lines = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।;रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥

}}

Line 22,052:

Line 23,357:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।

| verse_lines = रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।;प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥

| verse_line2 = प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥

}}

Line 22,061:

Line 23,367:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।

| verse_lines = तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।;य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,083:

Line 23,390:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।

| verse_lines = वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।;कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,105:

Line 23,413:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥

| verse_lines = इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,122:

Line 23,431:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।

| verse_lines = कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।;अथापि दण्डं भगवान् बिभर्ति धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय ॥ ५ ॥

| verse_line2 = अथापि दण्डं भगवान् बिभर्ति धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,140:

Line 23,450:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो

| verse_lines = पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो;दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।;हिताय चेच्छातनुभिः समीहसे;मानं विधुन्वन् जगदीशमानिनाम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।

}}

Line 22,149:

Line 23,460:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥

| verse_lines = येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,166:

Line 23,478:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।

| verse_lines = स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।;सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,188:

Line 23,501:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।

| verse_lines = दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।;ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥

| verse_line2 = ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥

}}

Line 22,197:

Line 23,511:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।

| verse_lines = तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।;जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥

}}

Line 22,206:

Line 23,521:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥

| verse_lines = राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥

}}

Line 22,214:

Line 23,530:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥

| verse_lines = श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥

}}

Line 22,222:

Line 23,539:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।

| verse_lines = नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।;अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥

}}

Line 22,231:

Line 23,549:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।

| verse_lines = कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।;नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥

| verse_line2 = नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,253:

Line 23,572:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥

| verse_lines = मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,274:

Line 23,594:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥

| verse_lines = त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,295:

Line 23,616:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥

| verse_lines = य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,312:

Line 23,634:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥

| verse_lines = यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,329:

Line 23,652:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।

| verse_lines = प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।;अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥

| verse_line2 = अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,351:

Line 23,675:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥

| verse_lines = भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,368:

Line 23,693:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥

| verse_lines = नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,385:

Line 23,711:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।

| verse_lines = त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।;साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,403:

Line 23,730:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।

| verse_lines = त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।;यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥

| verse_line2 = यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,421:

Line 23,749:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥

| verse_lines = तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,438:

Line 23,767:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥

| verse_lines = अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥

}}

Line 22,446:

Line 23,776:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥

| verse_lines = रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥

}}

Line 22,454:

Line 23,785:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥

| verse_lines = त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,471:

Line 23,803:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।

| verse_lines = यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।;तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,489:

Line 23,822:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।

| verse_lines = नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।;प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,511:

Line 23,845:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥

| verse_lines = श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥

}}

Line 22,519:

Line 23,854:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥

| verse_lines = उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥

}}

Line 22,527:

Line 23,863:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।

| verse_lines = नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।;बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥

}}

Line 22,536:

Line 23,873:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।

| verse_lines = न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।;ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू

| verse_line2 = ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू

}}

Line 22,545:

Line 23,883:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।

| verse_lines = सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।;न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥

| verse_line2 = न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥

}}

Line 22,554:

Line 23,893:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।

| verse_lines = यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।;वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥

| verse_line2 = वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥

}}

Line 22,563:

Line 23,903:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।

| verse_lines = मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।;गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥

}}

Line 22,572:

Line 23,913:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।

| verse_lines = तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।;मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥

}}

Line 22,581:

Line 23,923:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।

| verse_lines = तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।;अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥

}}

Line 22,590:

Line 23,933:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।

| verse_lines = मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।;बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,612:

Line 23,956:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।

| verse_lines = फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।;दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥

| verse_line2 = दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,630:

Line 23,975:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।

| verse_lines = नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।;रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥

| verse_line2 = रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,652:

Line 23,998:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।

| verse_lines = एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।;निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥

}}

Line 22,661:

Line 24,008:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।

| verse_lines = उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।;जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥

| verse_line2 = जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥

}}

Line 22,670:

Line 24,018:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।

| verse_lines = इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।;पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥

}}

Line 22,679:

Line 24,028:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।

| verse_lines = पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।;हृतं दानववीरेण विदित्वा पुरपालकः । तमन्वधावत् त्वरितं वैनतेयो विहङ्गराट् ॥ १० ॥

| verse_line2 = हृतं दानववीरेण विदित्वा पुरपालकः । तमन्वधावत् त्वरितं वैनतेयो विहङ्गराट् ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,697:

Line 24,047:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥

| verse_lines = हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,718:

Line 24,069:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥

| verse_lines = सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,739:

Line 24,091:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।

| verse_lines = न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।;ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,757:

Line 24,110:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥

| verse_lines = नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥

}}

Line 22,765:

Line 24,119:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥

| verse_lines = यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,782:

Line 24,137:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।

| verse_lines = ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।;यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,804:

Line 24,160:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥

| verse_lines = रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,821:

Line 24,178:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥

| verse_lines = सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,838:

Line 24,196:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥

| verse_lines = त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,855:

Line 24,214:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥

| verse_lines = निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,872:

Line 24,232:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥

| verse_lines = त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,889:

Line 24,250:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥

| verse_lines = त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,906:

Line 24,268:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।

| verse_lines = का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।;लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयाढ्यं मर्त्याशिषोरुभयमर्थविविक्तदृष्टिः ॥४६॥

| verse_line2 = लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयाढ्यं मर्त्याशिषोरुभयमर्थविविक्तदृष्टिः ॥४६॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 22,924:

Line 24,287:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥

| verse_lines = तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,941:

Line 24,305:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥

| verse_lines = कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,958:

Line 24,323:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥

| verse_lines = त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,975:

Line 24,341:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥

| verse_lines = अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 22,992:

Line 24,359:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।

| verse_lines = नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।;अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,010:

Line 24,378:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।

| verse_lines = मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।;बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥

}}

Line 23,019:

Line 24,388:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥

| verse_lines = तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,040:

Line 24,410:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥

| verse_lines = रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,057:

Line 24,428:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।

| verse_lines = निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।;रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥

| verse_line2 = रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,079:

Line 24,451:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।

| verse_lines = श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।;आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥

| verse_line2 = आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,101:

Line 24,474:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥

| verse_lines = ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,122:

Line 24,496:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥

}}

Line 23,130:

Line 24,505:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥

| verse_lines = श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥

}}

Line 23,138:

Line 24,514:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।

| verse_lines = तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।;तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥

}}

Line 23,147:

Line 24,524:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥

| verse_lines = अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,164:

Line 24,542:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥

| verse_lines = सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥

}}

Line 23,172:

Line 24,551:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥

| verse_lines = यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥

}}

Line 23,180:

Line 24,560:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥

| verse_lines = श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,197:

Line 24,578:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥

| verse_lines = बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,214:

Line 24,596:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥

| verse_lines = इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,231:

Line 24,614:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥

| verse_lines = दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,248:

Line 24,632:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥

| verse_lines = उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,265:

Line 24,650:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥

| verse_lines = स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,282:

Line 24,668:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।

| verse_lines = प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।;तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,300:

Line 24,687:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥

| verse_lines = इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,317:

Line 24,705:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।

| verse_lines = न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।;त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत् प्रियवच्चरन्ति तथोन्मुखास्त्वयि हि ते प्रिय आत्मनि च ॥ २३ ॥

| verse_line2 = त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत् प्रियवच्चरन्ति तथोन्मुखास्त्वयि हि ते प्रिय आत्मनि च ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,335:

Line 24,724:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥

| verse_lines = न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,352:

Line 24,742:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥

| verse_lines = स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,369:

Line 24,760:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥

| verse_lines = तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,386:

Line 24,778:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥

| verse_lines = त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,403:

Line 24,796:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥

| verse_lines = न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,420:

Line 24,814:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥

| verse_lines = परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,437:

Line 24,832:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥

| verse_lines = वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,454:

Line 24,850:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥

| verse_lines = न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,471:

Line 24,868:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥

| verse_lines = अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,488:

Line 24,886:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥

| verse_lines = त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,505:

Line 24,904:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥

| verse_lines = इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥

}}

Line 23,513:

Line 24,913:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥

| verse_lines = वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,530:

Line 24,931:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥

| verse_lines = इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,547:

Line 24,949:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥

| verse_lines = इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥

}}

Line 23,555:

Line 24,958:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥

| verse_lines = न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,572:

Line 24,976:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥

| verse_lines = उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,589:

Line 24,994:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥

| verse_lines = यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,606:

Line 25,012:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥

| verse_lines = तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,623:

Line 25,030:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।

| verse_lines = इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।;समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,641:

Line 25,049:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।

| verse_lines = एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।;पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥

}}

Line 23,650:

Line 25,059:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥

| verse_lines = नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥

}}

Line 23,658:

Line 25,068:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥

| verse_lines = श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥

}}

Line 23,666:

Line 25,077:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।

| verse_lines = सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।;तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,684:

Line 25,096:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥

| verse_lines = यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,709:

Line 25,122:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।

| verse_lines = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।;सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥

}}

Line 23,718:

Line 25,132:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥

| verse_lines = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,735:

Line 25,150:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥

| verse_lines = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,752:

Line 25,168:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥

| verse_lines = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥

}}

Line 23,760:

Line 25,177:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥

| verse_lines = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,777:

Line 25,195:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥

| verse_lines = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥

}}

Line 23,785:

Line 25,204:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥

| verse_lines = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥

}}

Line 23,793:

Line 25,213:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥

| verse_lines = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,810:

Line 25,231:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।

| verse_lines = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।;विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,828:

Line 25,250:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।

| verse_lines = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।;संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,846:

Line 25,269:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।

| verse_lines = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।;सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,868:

Line 25,292:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥

| verse_lines = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,885:

Line 25,310:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।

| verse_lines = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।;एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥

}}

Line 23,894:

Line 25,320:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।

| verse_lines = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।;मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥

| verse_line2 = मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥

}}

Line 23,903:

Line 25,330:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।

| verse_lines = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।;तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,921:

Line 25,349:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।

| verse_lines = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।;आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥

| verse_line2 = आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥

}}

Line 23,930:

Line 25,359:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।

| verse_lines = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।;अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥

| verse_line2 = अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 23,948:

Line 25,378:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।

| verse_lines = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।;अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥

}}

Line 23,957:

Line 25,388:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।

| verse_lines = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।;सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥

| verse_line2 = सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥

}}

Line 23,966:

Line 25,398:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥

| verse_lines = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 23,983:

Line 25,416:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।

| verse_lines = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।;इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥

| verse_line2 = इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥

}}

Line 23,992:

Line 25,426:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥

| verse_lines = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,009:

Line 25,444:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।

| verse_lines = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।;त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥

| verse_line2 = त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥

}}

Line 24,018:

Line 25,454:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥

| verse_lines = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,035:

Line 25,472:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥

| verse_lines = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥

}}

Line 24,043:

Line 25,481:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।

| verse_lines = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।;गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥

| verse_line2 = गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥

}}

Line 24,052:

Line 25,491:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।

| verse_lines = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।;अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥

}}

Line 24,061:

Line 25,501:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।

| verse_lines = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।;शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥

}}

Line 24,070:

Line 25,511:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।

| verse_lines = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।;अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,088:

Line 25,530:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।

| verse_lines = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।;दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,106:

Line 25,549:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।

| verse_lines = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।;मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥

| verse_line2 = मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,124:

Line 25,568:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।

| verse_lines = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।;परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥

| verse_line2 = परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,142:

Line 25,587:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥

| verse_lines = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,159:

Line 25,605:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥

| verse_lines = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,176:

Line 25,623:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥

| verse_lines = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,193:

Line 25,641:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥

| verse_lines = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,210:

Line 25,659:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥

| verse_lines = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,227:

Line 25,677:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥

| verse_lines = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥

}}

Line 24,235:

Line 25,686:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥

| verse_lines = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,252:

Line 25,704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।

| verse_lines = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।;विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥

}}

Line 24,261:

Line 25,714:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥

| verse_lines = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,278:

Line 25,732:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।

| verse_lines = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।;महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,296:

Line 25,751:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।

| verse_lines = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।;द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,314:

Line 25,770:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।

| verse_lines = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।;शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥

| verse_line2 = शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,332:

Line 25,789:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।

| verse_lines = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।;यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥

| verse_line2 = यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,354:

Line 25,812:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।

| verse_lines = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।;स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥

| verse_line2 = स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,372:

Line 25,831:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥

| verse_lines = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,389:

Line 25,849:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥

| verse_lines = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,406:

Line 25,867:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥

| verse_lines = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,423:

Line 25,885:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥

| verse_lines = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,440:

Line 25,903:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥

| verse_lines = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,457:

Line 25,921:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥

| verse_lines = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,474:

Line 25,939:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥

| verse_lines = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,491:

Line 25,957:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवासुरे युधि स दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वाऽन्तरेषु भवनान्यदधात् कलाभिः । भूत्वाऽथ वामन इमामहरद् बलेः क्ष्मां याञ्चाछलेन समदाददितेः सुतेभ्यः ॥ २० ॥

| verse_lines = देवासुरे युधि स दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वाऽन्तरेषु भवनान्यदधात् कलाभिः । भूत्वाऽथ वामन इमामहरद् बलेः क्ष्मां याञ्चाछलेन समदाददितेः सुतेभ्यः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,512:

Line 25,979:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितश्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिषः । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणा वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विदः ॥ ८ ॥

| verse_lines = वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितश्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिषः । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणा वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विदः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,529:

Line 25,997:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्यास्तु जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विहाय यज्ञान् सुराग््राहैरासुरवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥

| verse_lines = लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्यास्तु जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विहाय यज्ञान् सुराग््राहैरासुरवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥

}}

Line 24,537:

Line 26,006:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धनं हि धर्मैकफलं यतोऽस्य ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्तिः । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥

| verse_lines = धनं हि धर्मैकफलं यतोऽस्य ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्तिः । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥

}}

Line 24,545:

Line 26,015:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद् घ््र•णभक्षो विहितः सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवायः प्रजया न रत्यै इमं विशुद्धं न विदुः स्वधर्मम् ॥ १३ ॥

| verse_lines = यद् घ््र•णभक्षो विहितः सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवायः प्रजया न रत्यै इमं विशुद्धं न विदुः स्वधर्मम् ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,562:

Line 26,033:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् ।

| verse_lines = द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् ।;मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,580:

Line 26,052:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः ।

| verse_lines = एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः ।;मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,598:

Line 26,071:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देवर्षिभूताप्तनृणां पितॄणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना यः शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिचर्यया च ॥ ४२ ॥

| verse_lines = देवर्षिभूताप्तनृणां पितॄणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना यः शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिचर्यया च ॥ ४२ ॥

}}

Line 24,606:

Line 26,080:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वपादमूलं भजतः प््रिायस्य त्यक्तान्यभावस्य हरिः परेशः । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्टः ॥ ४३ ॥

| verse_lines = स्वपादमूलं भजतः प््रिायस्य त्यक्तान्यभावस्य हरिः परेशः । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्टः ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,623:

Line 26,098:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैरेण यं नृपतयः शिशुपालपौण्ड्र- साल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यैः । ध्यायन्त आकृतधियः शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियः पुनः किम् ॥ ४९ ॥

| verse_lines = वैरेण यं नृपतयः शिशुपालपौण्ड्र- साल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यैः । ध्यायन्त आकृतधियः शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियः पुनः किम् ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,644:

Line 26,120:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं मायया त्रिगुणयाऽऽत्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थः । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यः स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्यः ॥ ८॥

| verse_lines = त्वं मायया त्रिगुणयाऽऽत्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थः । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यः स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्यः ॥ ८॥

}}

Line 24,652:

Line 26,129:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्यान्नस्तवाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमानः । यः सात्विकैः समविभूतिभिरात्मविद्भि- र्व्यूह्यार्चितः सवनशः समविक्रमैश्च ॥ ८,१० ॥

| verse_lines = स्यान्नस्तवाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमानः । यः सात्विकैः समविभूतिभिरात्मविद्भि- र्व्यूह्यार्चितः सवनशः समविक्रमैश्च ॥ ८,१० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,669:

Line 26,147:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पर्युष्टया पतितया वनमालयेयं संस्पर्धिनी भगवती प्रतिपक्षवच्छ्रीः । यः सुप्रणीतममुयाऽर्हणमाददानो भूयात् सदाऽङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः ॥ १२ ॥

| verse_lines = पर्युष्टया पतितया वनमालयेयं संस्पर्धिनी भगवती प्रतिपक्षवच्छ्रीः । यः सुप्रणीतममुयाऽर्हणमाददानो भूयात् सदाऽङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,686:

Line 26,165:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति देवाश्च यस्तनुभृदायुषि रज्यमानाः । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयोः परस्य शं नस्तनोतु चरणः पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥

| verse_lines = नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति देवाश्च यस्तनुभृदायुषि रज्यमानाः । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयोः परस्य शं नस्तनोतु चरणः पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,703:

Line 26,183:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमानां अव्यक्तजीवमहतामपि कालमात्रः । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्तः कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥

| verse_lines = अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमानां अव्यक्तजीवमहतामपि कालमात्रः । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्तः कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,720:

Line 26,201:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वत्तः प्रधानमधिकृत्य पुमान् स्ववीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्यः । सोऽयं त्वयाऽनुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥

| verse_lines = त्वत्तः प्रधानमधिकृत्य पुमान् स्ववीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्यः । सोऽयं त्वयाऽनुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,737:

Line 26,219:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत् तस्थुषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थान् जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वतः परिहृतानपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥

| verse_lines = तत् तस्थुषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थान् जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वतः परिहृतानपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,754:

Line 26,237:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बिभ््रात् तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्याः पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्तदुपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥

| verse_lines = बिभ््रात् तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्याः पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्तदुपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,771:

Line 26,255:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम ।

| verse_lines = यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम ।;शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥

| verse_line2 = शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,789:

Line 26,274:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् ।

| verse_lines = तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् ।;लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥

}}

Line 24,798:

Line 26,284:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् ।

| verse_lines = यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् ।;गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,816:

Line 26,303:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः ।

| verse_lines = वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः ।;ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥

| verse_line2 = ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥

}}

Line 24,825:

Line 26,313:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वयं त्विह महायोगिन् भ््रामन्तः कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तमः ॥ ४९ ॥

| verse_lines = वयं त्विह महायोगिन् भ््रामन्तः कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तमः ॥ ४९ ॥

}}

Line 24,833:

Line 26,322:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च ।

| verse_lines = स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च ।;गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥

| verse_line2 = गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,855:

Line 26,345:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।

| verse_lines = यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।;नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,873:

Line 26,364:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् ।

| verse_lines = पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् ।;कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥

| verse_line2 = कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,891:

Line 26,383:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् ।

| verse_lines = तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् ।;आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥

| verse_line2 = आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,909:

Line 26,402:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् ।

| verse_lines = ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् ।;आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥

| verse_line2 = आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,927:

Line 26,421:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते ।

| verse_lines = दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते ।;गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥

}}

Line 24,936:

Line 26,431:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः ।

| verse_lines = सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः ।;पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 24,954:

Line 26,450:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उद्धव उवाच– योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । निःश्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्यागः संन्यासलक्षणः ॥ १४ ॥

| verse_lines = उद्धव उवाच– योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । निःश्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्यागः संन्यासलक्षणः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,971:

Line 26,468:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्यस्य ते स्वदृश आत्मन आत्मनोऽन्यं वक्तारमीश विबुधेष्वपि नानुचक्षे । सर्वे विमोहितधियस्तव माययेमे ब््राह्मादयस्तनुभृतो बहिरर्थभावाः ॥ १७ ॥

| verse_lines = सत्यस्य ते स्वदृश आत्मन आत्मनोऽन्यं वक्तारमीश विबुधेष्वपि नानुचक्षे । सर्वे विमोहितधियस्तव माययेमे ब््राह्मादयस्तनुभृतो बहिरर्थभावाः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 24,988:

Line 26,486:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् भवन्तमनवद्यमनन्तपारं सर्वज्ञमीश्वरमखण्डविकुण्ठधिष्ण्यम् । निर्वेदधीरहरहर्वृजिनाभितप्तो नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ १८ ॥

| verse_lines = तस्माद् भवन्तमनवद्यमनन्तपारं सर्वज्ञमीश्वरमखण्डविकुण्ठधिष्ण्यम् । निर्वेदधीरहरहर्वृजिनाभितप्तो नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,005:

Line 26,504:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्री भगवानुवाच– प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्वविचक्षणाः । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥

| verse_lines = श्री भगवानुवाच– प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्वविचक्षणाः । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,022:

Line 26,522:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् ।

| verse_lines = त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् ।;ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,040:

Line 26,541:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् ।

| verse_lines = शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् ।;साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,058:

Line 26,560:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्तर्बहिश्च स्थिरजङ्गमेषु ब््राह्मात्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्याऽव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभोवद् विततस्य भावयेत् ॥ ४२ ॥

| verse_lines = अन्तर्बहिश्च स्थिरजङ्गमेषु ब््राह्मात्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्याऽव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभोवद् विततस्य भावयेत् ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,075:

Line 26,578:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः ।

| verse_lines = तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः ।;न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,093:

Line 26,597:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् ।

| verse_lines = स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् ।;मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,111:

Line 26,616:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः ।

| verse_lines = तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः ।;सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,129:

Line 26,635:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् ।

| verse_lines = क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् ।;भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥

}}

Line 25,138:

Line 26,645:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः ।

| verse_lines = स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः ।;प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥

| verse_line2 = प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,156:

Line 26,664:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ ।

| verse_lines = कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ ।;नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,174:

Line 26,683:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः ।

| verse_lines = बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः ।;लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,196:

Line 26,706:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।

| verse_lines = दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।;प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥

}}

Line 25,205:

Line 26,716:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योषित्सु तल्पाभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।

| verse_lines = योषित्सु तल्पाभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।;प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,223:

Line 26,735:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।

| verse_lines = सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।;तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,245:

Line 26,758:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि ।

| verse_lines = वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि ।;एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥

| verse_line2 = एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,263:

Line 26,777:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन् मनो लब्धपदं यदेत- च्छनैः शनैर्मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्वेन वृद्धेन रजस्तमश्च विधूय निर्वाणमुपैत्यनिन्धनम् ॥ १२ ॥

| verse_lines = यस्मिन् मनो लब्धपदं यदेत- च्छनैः शनैर्मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्वेन वृद्धेन रजस्तमश्च विधूय निर्वाणमुपैत्यनिन्धनम् ॥ १२ ॥

}}

Line 25,271:

Line 26,786:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तदेवमात्मन्यवरुद्धचित्तो न वेद किञ्चिद् बहिरन्तरं वा । यथेषुकारो नृपतिं व््राजन्त- मिषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३ ॥

| verse_lines = तदेवमात्मन्यवरुद्धचित्तो न वेद किञ्चिद् बहिरन्तरं वा । यथेषुकारो नृपतिं व््राजन्त- मिषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,288:

Line 26,804:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया ।

| verse_lines = एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया ।;संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥

}}

Line 25,297:

Line 26,814:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः ।

| verse_lines = एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः ।;कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥

| verse_line2 = कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥

}}

Line 25,306:

Line 26,824:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ।

| verse_lines = सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ।;परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,324:

Line 26,843:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया ।

| verse_lines = यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया ।;स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥

}}

Line 25,333:

Line 26,853:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः ।

| verse_lines = कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः ।;याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,351:

Line 26,872:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहो गुरुर्मम विरक्तिविवेकहेतु- र्बिभ््रात् स्म सत्वनिधनं सततात्युदर्कम् । तत्वान्यनेन विमृशामि यथा तथापि पारक्यमित्यवसितो विचराम्यसङ्गः ॥ २५ ॥

| verse_lines = देहो गुरुर्मम विरक्तिविवेकहेतु- र्बिभ््रात् स्म सत्वनिधनं सततात्युदर्कम् । तत्वान्यनेन विमृशामि यथा तथापि पारक्यमित्यवसितो विचराम्यसङ्गः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,368:

Line 26,890:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत्प्रियचिकीर्षया वितन्वन् । सोऽन्ते सुकृच्छ्रमवरुद्धमनाः स्वदेहं सृष्ट्वा स्वबीजमवसीदति वृक्षधर्मा ॥ २६ ॥

| verse_lines = जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत्प्रियचिकीर्षया वितन्वन् । सोऽन्ते सुकृच्छ्रमवरुद्धमनाः स्वदेहं सृष्ट्वा स्वबीजमवसीदति वृक्षधर्मा ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,385:

Line 26,908:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् ।

| verse_lines = न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् ।;ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,407:

Line 26,931:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः ।

| verse_lines = सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः ।;नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥

| verse_line2 = नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,425:

Line 26,950:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् ।

| verse_lines = निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् ।;जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥

| verse_line2 = जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,443:

Line 26,969:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् ।

| verse_lines = यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् ।;मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,461:

Line 26,988:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।

| verse_lines = निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।;अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥

}}

Line 25,470:

Line 26,998:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि ।

| verse_lines = योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि ।;संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥

| verse_line2 = संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,488:

Line 27,017:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् ।

| verse_lines = तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् ।;सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,506:

Line 27,036:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैशारदी साऽतिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूतिम् । गुणांश्च संदह्य यदात्म्यमेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाऽग्निः ॥ १३ ॥

| verse_lines = वैशारदी साऽतिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूतिम् । गुणांश्च संदह्य यदात्म्यमेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाऽग्निः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,523:

Line 27,054:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः ।

| verse_lines = अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः ।;नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥

}}

Line 25,532:

Line 27,064:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा ।

| verse_lines = मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा ।;तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥

| verse_line2 = तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥

}}

Line 25,541:

Line 27,074:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः ।

| verse_lines = एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः ।;कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,559:

Line 27,093:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते ।

| verse_lines = तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते ।;भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥

| verse_line2 = भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,577:

Line 27,112:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि ।

| verse_lines = न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि ।;तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,595:

Line 27,131:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः ।

| verse_lines = यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः ।;तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥

| verse_line2 = तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,613:

Line 27,150:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् ।

| verse_lines = गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् ।;जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥

}}

Line 25,622:

Line 27,160:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः ।

| verse_lines = यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः ।;नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥

}}

Line 25,631:

Line 27,170:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचाऽर्पिताः ॥ ३३ ॥

| verse_lines = यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचाऽर्पिताः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,648:

Line 27,188:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च ।

| verse_lines = काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च ।;इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,666:

Line 27,207:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उद्धव उवाच– गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृतः । गुणैर्न बध्यतेऽदेही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥

| verse_lines = उद्धव उवाच– गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृतः । गुणैर्न बध्यतेऽदेही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥

}}

Line 25,674:

Line 27,216:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर ।

| verse_lines = एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर ।;नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,696:

Line 27,239:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– बद्धो मुक्त इति ह्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः । गुणस्य मायामूलत्वान्न मे बन्धो न मोक्षणम् ॥ १ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– बद्धो मुक्त इति ह्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः । गुणस्य मायामूलत्वान्न मे बन्धो न मोक्षणम् ॥ १ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,713:

Line 27,257:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।

| verse_lines = शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।;स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥

| verse_line2 = स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,731:

Line 27,276:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् ।

| verse_lines = विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् ।;मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥

| verse_line2 = मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,749:

Line 27,295:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते ।

| verse_lines = एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते ।;बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,767:

Line 27,314:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते ।

| verse_lines = अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते ।;विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥

| verse_line2 = विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,785:

Line 27,333:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सुपर्णावेतौ सदृशौ सखायौ यदृच्छया कृतनीडौ च वृक्षे । एकस्तयोः खादति पिप्पलान्न- मन्यो निरन्नोऽपि बलेन भूयान् ॥ ६ ॥

| verse_lines = सुपर्णावेतौ सदृशौ सखायौ यदृच्छया कृतनीडौ च वृक्षे । एकस्तयोः खादति पिप्पलान्न- मन्यो निरन्नोऽपि बलेन भूयान् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,802:

Line 27,351:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मानमन्यं च स वेद विद्वा- नपिप्पलादो न तु पिप्पलादः । योऽविद्ययाऽन्धः स तु नित्यबद्धो विद्यामयो यः स तु नित्यमुक्तः ॥ ७ ॥

| verse_lines = आत्मानमन्यं च स वेद विद्वा- नपिप्पलादो न तु पिप्पलादः । योऽविद्ययाऽन्धः स तु नित्यबद्धो विद्यामयो यः स तु नित्यमुक्तः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,819:

Line 27,369:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः ।

| verse_lines = देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः ।;ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥

| verse_line2 = ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,837:

Line 27,388:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च ।

| verse_lines = इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च ।;गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,855:

Line 27,407:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।

| verse_lines = दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।;वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥

| verse_line2 = वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,873:

Line 27,426:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने ।

| verse_lines = एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने ।;दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥

| verse_line2 = दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥

}}

Line 25,882:

Line 27,436:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् ।

| verse_lines = न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् ।;प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,900:

Line 27,455:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः ।

| verse_lines = वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः ।;प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥

| verse_line2 = प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,918:

Line 27,474:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा ।

| verse_lines = न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा ।;वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥

}}

Line 25,927:

Line 27,484:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न कुर्यान्न वदेत् किञ्चिन्न ध्यायेत् साध्वसाधु वा । आत्मारामोऽनया वृत्त्या विचरेज्जडवन्मुनिः ॥ १७ ॥

| verse_lines = न कुर्यान्न वदेत् किञ्चिन्न ध्यायेत् साध्वसाधु वा । आत्मारामोऽनया वृत्त्या विचरेज्जडवन्मुनिः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,944:

Line 27,502:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि ।

| verse_lines = शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि ।;श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 25,962:

Line 27,521:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गां दुग्धदोहामसतीं च भार्यां देहं पराधीनमसत्प्रजां च । वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ॥ १९ ॥

| verse_lines = गां दुग्धदोहामसतीं च भार्यां देहं पराधीनमसत्प्रजां च । वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ॥ १९ ॥

}}

Line 25,970:

Line 27,530:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य । लीलावतारेहितकर्म वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ॥ २० ॥

| verse_lines = यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य । लीलावतारेहितकर्म वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 25,987:

Line 27,548:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि ।

| verse_lines = एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि ।;उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥

| verse_line2 = उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,005:

Line 27,567:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः ।

| verse_lines = त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः ।;अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥

| verse_line2 = अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,023:

Line 27,586:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः ।

| verse_lines = ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः ।;भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,041:

Line 27,605:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया ।

| verse_lines = वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया ।;वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,059:

Line 27,624:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि ।

| verse_lines = स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि ।;क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,081:

Line 27,647:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्ते न दक्षिणाः ॥ १ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्ते न दक्षिणाः ॥ १ ॥

}}

Line 26,089:

Line 27,656:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः ।

| verse_lines = व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः ।;यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥

| verse_line2 = यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,107:

Line 27,675:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः ।

| verse_lines = मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः ।;गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥

}}

Line 26,116:

Line 27,685:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः ।

| verse_lines = विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः ।;रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥

| verse_line2 = रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,134:

Line 27,704:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः ।

| verse_lines = ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः ।;अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥

| verse_line2 = अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥

}}

Line 26,143:

Line 27,714:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः ।

| verse_lines = केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः ।;येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥

| verse_line2 = येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥

}}

Line 26,152:

Line 27,724:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।

| verse_lines = यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।;व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥

| verse_line2 = व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥

}}

Line 26,161:

Line 27,734:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः ।

| verse_lines = मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः ।;ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,179:

Line 27,753:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् ।

| verse_lines = तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् ।;प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥

| verse_line2 = प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥

}}

Line 26,188:

Line 27,763:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् ।

| verse_lines = मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् ।;याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,206:

Line 27,782:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उद्धव उवाच– संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ््र•म्यति मे मनः ॥ १६ ॥

| verse_lines = उद्धव उवाच– संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ््र•म्यति मे मनः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,223:

Line 27,800:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– य एष जीवो विवरप्रसूतिः प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्टः । मनोमयं सूक्ष्ममुपैति रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठम् ॥ १७ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– य एष जीवो विवरप्रसूतिः प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्टः । मनोमयं सूक्ष्ममुपैति रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठम् ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,240:

Line 27,818:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथाऽनलः स्वेऽनिलबन्धुरूष्मा बलेन दारुण्यधिमथ्यमानः । अणुः प्रजातो हविषा समिद्ध्यते तथैव मे व्यक्तिरियं हि वाणी ॥ १८ ॥

| verse_lines = यथाऽनलः स्वेऽनिलबन्धुरूष्मा बलेन दारुण्यधिमथ्यमानः । अणुः प्रजातो हविषा समिद्ध्यते तथैव मे व्यक्तिरियं हि वाणी ॥ १८ ॥

}}

Line 26,248:

Line 27,827:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं गतिः कर्म रतिर्विसर्गो घ्राणो रसो दृक् स्पर्शः श्रुतिश्च । सङ्कल्पविज्ञानमथाभिमानः सूत्रं रजः सत्वतमोविकारः ॥ १९ ॥

| verse_lines = एवं गतिः कर्म रतिर्विसर्गो घ्राणो रसो दृक् स्पर्शः श्रुतिश्च । सङ्कल्पविज्ञानमथाभिमानः सूत्रं रजः सत्वतमोविकारः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,265:

Line 27,845:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अयं हि जीवस्त्रिवृदब्जयोनि- रव्यक्त एको जगतां यथाऽऽद्यः । विश्लिष्टशक्तिर्बहुधैव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ २० ॥

| verse_lines = अयं हि जीवस्त्रिवृदब्जयोनि- रव्यक्त एको जगतां यथाऽऽद्यः । विश्लिष्टशक्तिर्बहुधैव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ २० ॥

}}

Line 26,273:

Line 27,854:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटे यथा तन्तुवितानसंस्था । य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥

| verse_lines = यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटे यथा तन्तुवितानसंस्था । य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,290:

Line 27,872:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलः खं प्रविष्टः ॥ २२ ॥

| verse_lines = द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलः खं प्रविष्टः ॥ २२ ॥

}}

Line 26,298:

Line 27,881:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अदन्ति चैकं फलमस्य गृध््र• ग््र•मेचरा एकमरण्यवासाः । हंसा य एवं बहुरूपमिष्टं मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥

| verse_lines = अदन्ति चैकं फलमस्य गृध््र• ग््र•मेचरा एकमरण्यवासाः । हंसा य एवं बहुरूपमिष्टं मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥

}}

Line 26,306:

Line 27,890:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीरः । विवृश्च्य जीवाशयमप्रमत्तः सम्पद्य चात्मानमथ त्यजास्त्रम् ॥ २४ ॥

| verse_lines = एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीरः । विवृश्च्य जीवाशयमप्रमत्तः सम्पद्य चात्मानमथ त्यजास्त्रम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,327:

Line 27,912:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः ।

| verse_lines = सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः ।;सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥

| verse_line2 = सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,345:

Line 27,931:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् ।

| verse_lines = वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् ।;एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥

| verse_line2 = एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,363:

Line 27,950:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– एवं पृष्टो महादेवः स्वयम्भूर्भूतभावनः । ध्यायमानः प्रश्नबीजं नाभ्यपद्यत कर्मधीः ॥ १८ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– एवं पृष्टो महादेवः स्वयम्भूर्भूतभावनः । ध्यायमानः प्रश्नबीजं नाभ्यपद्यत कर्मधीः ॥ १८ ॥

}}

Line 26,371:

Line 27,959:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् ।

| verse_lines = स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् ।;तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥

| verse_line2 = तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,389:

Line 27,978:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः ।

| verse_lines = वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः ।;कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,407:

Line 27,997:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः ।

| verse_lines = पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः ।;को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,425:

Line 28,016:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः ।

| verse_lines = मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः ।;अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥

| verse_line2 = अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,443:

Line 28,035:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः ।

| verse_lines = गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः ।;जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,461:

Line 28,054:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया ।

| verse_lines = गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया ।;गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥

| verse_line2 = गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,479:

Line 28,073:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः ।

| verse_lines = यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः ।;मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥

| verse_line2 = मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,497:

Line 28,092:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः ।

| verse_lines = यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः ।;जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥

| verse_line2 = जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,515:

Line 28,111:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा ।

| verse_lines = असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा ।;गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,533:

Line 28,130:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो जागरे बहुविधान् क्षणधर्मिणोऽर्थान् भुङ्क्ते समस्तकरणो हृदि तत्सदृक्षान् । स्वप्नेऽथ सुप्त उपसंहरते स एकः स्मृत्यन्वयात् त्रिगुणवृत्तिदृगिन्द्रियेशः ॥ ३२ ॥

| verse_lines = यो जागरे बहुविधान् क्षणधर्मिणोऽर्थान् भुङ्क्ते समस्तकरणो हृदि तत्सदृक्षान् । स्वप्नेऽथ सुप्त उपसंहरते स एकः स्मृत्यन्वयात् त्रिगुणवृत्तिदृगिन्द्रियेशः ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,550:

Line 28,148:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वीक्षेत विभ््राममिमं मनसो विलासं दृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्ने यथा त्रिगुणसर्गकृतो विकल्पः ॥ ३४ ॥

| verse_lines = वीक्षेत विभ््राममिमं मनसो विलासं दृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्ने यथा त्रिगुणसर्गकृतो विकल्पः ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,567:

Line 28,166:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृष्टिं ततः प्रतिनिवर्त्य निवृत्ततर्ष- स्तूष्णीं भवेन्निजसुखानुभवो निरीहः । सन्दृश्यते क्वच यदीदमवस्तुबुद्ध्या त्यक्तं भ््रामाय न भवेत् स्मृतिरानिपातात् ॥ ३५ ॥

| verse_lines = दृष्टिं ततः प्रतिनिवर्त्य निवृत्ततर्ष- स्तूष्णीं भवेन्निजसुखानुभवो निरीहः । सन्दृश्यते क्वच यदीदमवस्तुबुद्ध्या त्यक्तं भ््रामाय न भवेत् स्मृतिरानिपातात् ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,584:

Line 28,184:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहं च नश्वरमवस्थितमुज्झितं च सिद्धो न पश्यति यतोऽध्यगमत् स्वरूपम् । दैवादुपेतमथ दैववशादपेतं वासो यथा परिवृतं मदिरामदान्धः ॥ ३६ ॥

| verse_lines = देहं च नश्वरमवस्थितमुज्झितं च सिद्धो न पश्यति यतोऽध्यगमत् स्वरूपम् । दैवादुपेतमथ दैववशादपेतं वासो यथा परिवृतं मदिरामदान्धः ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,601:

Line 28,202:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहोऽपि दैववशगः खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रति समीक्षत एव सासुः । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोगः स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवत् सः ॥ ३७ ॥

| verse_lines = देहोऽपि दैववशगः खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रति समीक्षत एव सासुः । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोगः स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवत् सः ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,618:

Line 28,220:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् ।

| verse_lines = मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् ।;सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,640:

Line 28,243:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा ।

| verse_lines = तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा ।;ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥

| verse_line2 = ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,658:

Line 28,262:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् ।

| verse_lines = एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् ।;पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥

| verse_line2 = पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,676:

Line 28,281:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ ।

| verse_lines = मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ ।;श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥

| verse_line2 = श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥

}}

Line 26,685:

Line 28,291:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् ।

| verse_lines = धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् ।;अन्ये वदन्ति चार्थं वा ऐश्वर्यं त्यागभोजने । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥

| verse_line2 = अन्ये वदन्ति चार्थं वा ऐश्वर्यं त्यागभोजने । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥

}}

Line 26,694:

Line 28,301:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः ।

| verse_lines = आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः ।;दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,712:

Line 28,320:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः ।

| verse_lines = न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः ।;न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,730:

Line 28,339:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् ।

| verse_lines = निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् ।;अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,748:

Line 28,358:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना ।

| verse_lines = कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना ।;विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥

}}

Line 26,757:

Line 28,368:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वाग्गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्वचिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भक्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥

| verse_lines = वाग्गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्वचिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भक्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,774:

Line 28,386:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् ।

| verse_lines = स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् ।;क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥

}}

Line 26,783:

Line 28,396:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः ।

| verse_lines = न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः ।;योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,801:

Line 28,415:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् ।

| verse_lines = एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् ।;दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,819:

Line 28,434:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् ।

| verse_lines = तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् ।;तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,837:

Line 28,453:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि ।

| verse_lines = एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि ।;विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,855:

Line 28,472:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः ।

| verse_lines = ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः ।;संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥

| verse_line2 = संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,877:

Line 28,495:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणायोगपारगैः । तासामष्टौ मत्प्रधाना ता एव गुणहेतवः ॥ ३ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणायोगपारगैः । तासामष्टौ मत्प्रधाना ता एव गुणहेतवः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 26,894:

Line 28,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः ।

| verse_lines = अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः ।;प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥

| verse_line2 = प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥

}}

Line 26,903:

Line 28,523:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति ।

| verse_lines = गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति ।;एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,921:

Line 28,542:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् ।

| verse_lines = अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् ।;मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥

}}

Line 26,930:

Line 28,552:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् ।

| verse_lines = स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् ।;यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥

}}

Line 26,939:

Line 28,562:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता ।

| verse_lines = त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता ।;अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,957:

Line 28,581:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः ।

| verse_lines = भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः ।;अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥

| verse_line2 = अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,975:

Line 28,600:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् ।

| verse_lines = महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् ।;महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥

| verse_line2 = महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 26,993:

Line 28,619:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् ।

| verse_lines = परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् ।;कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,011:

Line 28,638:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् ।

| verse_lines = धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् ।;सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,029:

Line 28,657:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् ।

| verse_lines = महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् ।;प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,047:

Line 28,676:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे ।

| verse_lines = विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे ।;स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,065:

Line 28,695:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि ।

| verse_lines = श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि ।;धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,083:

Line 28,714:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् ।

| verse_lines = मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् ।;तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥

| verse_line2 = तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,101:

Line 28,733:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना ।

| verse_lines = मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना ।;मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥

| verse_line2 = मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,119:

Line 28,752:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति ।

| verse_lines = यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति ।;तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥

}}

Line 27,128:

Line 28,762:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् ।

| verse_lines = परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् ।;पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥

}}

Line 27,137:

Line 28,772:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पार्ष्ण्याऽऽपीड्य गुदं प्राणं हृदुरःकण्ठमूर्धसु ।

| verse_lines = पार्ष्ण्याऽऽपीड्य गुदं प्राणं हृदुरःकण्ठमूर्धसु ।;आरोप्य ब््राह्मरन्ध््रोण ब््राह्म नीत्वोत्सृजेत् तनुम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = आरोप्य ब््राह्मरन्ध््रोण ब््राह्म नीत्वोत्सृजेत् तनुम् ॥ २४ ॥

}}

Line 27,146:

Line 28,782:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् ।

| verse_lines = यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् ।;न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥

| verse_line2 = न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥

}}

Line 27,155:

Line 28,792:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः ।

| verse_lines = मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः ।;तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥

| verse_line2 = तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥

}}

Line 27,164:

Line 28,802:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः ।

| verse_lines = अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः ।;मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥

| verse_line2 = मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,182:

Line 28,821:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः ।

| verse_lines = उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः ।;सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥

}}

Line 27,191:

Line 28,831:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः ।

| verse_lines = जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः ।;मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥

}}

Line 27,200:

Line 28,841:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् ।

| verse_lines = अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् ।;मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,218:

Line 28,860:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः ।

| verse_lines = जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः ।;योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,240:

Line 28,883:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः ।

| verse_lines = अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः ।;अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,258:

Line 28,902:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् ।

| verse_lines = अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् ।;गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥

| verse_line2 = गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥

}}

Line 27,267:

Line 28,912:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणिनामप्यहं सूत्रं महतां च महानहम् । सूक्ष्माणामप्यहं जीवो दुर्जयानामहं मनः ॥ ११ ॥

| verse_lines = गुणिनामप्यहं सूत्रं महतां च महानहम् । सूक्ष्माणामप्यहं जीवो दुर्जयानामहं मनः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 27,284:

Line 28,930:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् ।

| verse_lines = हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् ।;अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥

| verse_line2 = अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,302:

Line 28,949:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् ।

| verse_lines = इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् ।;आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥

| verse_line2 = आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥

}}

Line 27,311:

Line 28,959:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् ।

| verse_lines = उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् ।;यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥

| verse_line2 = यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,329:

Line 28,978:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् ।

| verse_lines = नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् ।;आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥

| verse_line2 = आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,347:

Line 28,997:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः ।

| verse_lines = पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः ।;स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,365:

Line 29,016:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् ।

| verse_lines = योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् ।;आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,383:

Line 29,035:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः ।

| verse_lines = स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः ।;नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥

| verse_line2 = नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,401:

Line 29,054:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् ।

| verse_lines = वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् ।;किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥

| verse_line2 = किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,419:

Line 29,073:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् ।

| verse_lines = ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् ।;सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,437:

Line 29,092:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् ।

| verse_lines = विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् ।;भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥

}}

Line 27,446:

Line 29,102:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः ।

| verse_lines = अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः ।;प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,464:

Line 29,121:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतिरहं महान् ।

| verse_lines = पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतिरहं महान् ।;विकारः पुरुषोऽव्यक्तं रजः सत्वं तमः परः । अहमेतत्प्रसङ्ख्यानं ज्ञानं तत्वविनिश्चयः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = विकारः पुरुषोऽव्यक्तं रजः सत्वं तमः परः । अहमेतत्प्रसङ्ख्यानं ज्ञानं तत्वविनिश्चयः ॥ ३७ ॥

}}

Line 27,473:

Line 29,131:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना ।

| verse_lines = मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना ।;सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,491:

Line 29,150:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया ।

| verse_lines = सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया ।;न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,509:

Line 29,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः ।

| verse_lines = एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः ।;मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥

}}

Line 27,518:

Line 29,179:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणं यच्छेन्द्रियाणि च । आत्मानमात्मना यच्छ न भूयः कल्प्यसेऽध्वने ॥ ४२ ॥

| verse_lines = वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणं यच्छेन्द्रियाणि च । आत्मानमात्मना यच्छ न भूयः कल्प्यसेऽध्वने ॥ ४२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 27,535:

Line 29,197:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः ।

| verse_lines = यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः ।;तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥

}}

Line 27,544:

Line 29,207:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः ।

| verse_lines = तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः ।;मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,566:

Line 29,230:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि ।

| verse_lines = वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि ।;सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,584:

Line 29,249:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् ।

| verse_lines = वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् ।;देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥

| verse_line2 = देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,606:

Line 29,272:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः ।

| verse_lines = विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः ।;विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,624:

Line 29,291:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् ।

| verse_lines = यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् ।;सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥

| verse_line2 = सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,642:

Line 29,310:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी ।

| verse_lines = वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी ।;शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥

| verse_line2 = शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,660:

Line 29,329:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः ।

| verse_lines = एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः ।;खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,678:

Line 29,348:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् ।

| verse_lines = शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् ।;अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥

}}

Line 27,687:

Line 29,358:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता ।

| verse_lines = नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता ।;आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥

| verse_line2 = आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,705:

Line 29,377:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः ।

| verse_lines = तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः ।;यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥

| verse_line2 = यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,727:

Line 29,400:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– यो विद्याश्रुतसम्पन्न आत्मवानानुमानिकः । मायामात्रमिदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥ १ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– यो विद्याश्रुतसम्पन्न आत्मवानानुमानिकः । मायामात्रमिदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥ १ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 27,744:

Line 29,418:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वय्युद्धवाऽश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायाऽन्तराऽऽपतति नाद्यपवर्गयोर्यत् । जन्मादयोऽस्य वद मां तव तस्य किं स्यु- राद्यन्तयोर्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥ ७ ॥

| verse_lines = त्वय्युद्धवाऽश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायाऽन्तराऽऽपतति नाद्यपवर्गयोर्यत् । जन्मादयोऽस्य वद मां तव तस्य किं स्यु- राद्यन्तयोर्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 27,761:

Line 29,436:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।

| verse_lines = नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।;ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥

| verse_line2 = ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥

}}

Line 27,770:

Line 29,446:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् ।

| verse_lines = एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् ।;स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥

| verse_line2 = स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥

}}

Line 27,779:

Line 29,456:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् ।

| verse_lines = आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् ।;पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥

| verse_line2 = पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,797:

Line 29,475:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् ।

| verse_lines = श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् ।;प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥

| verse_line2 = प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,815:

Line 29,494:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् ।

| verse_lines = धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् ।;गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,833:

Line 29,513:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः ।

| verse_lines = दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः ।;गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥

| verse_line2 = गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,855:

Line 29,536:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः ।

| verse_lines = गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः ।;नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥

}}

Line 27,864:

Line 29,546:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– योगास्त्रयो मया प्रोक्ता नृणां श्रेयोविधित्सया । ज्ञानं कर्म च भक्तिश्च नोपायोऽन्योऽस्ति कुत्रचित् ॥ ६ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– योगास्त्रयो मया प्रोक्ता नृणां श्रेयोविधित्सया । ज्ञानं कर्म च भक्तिश्च नोपायोऽन्योऽस्ति कुत्रचित् ॥ ६ ॥

}}

Line 27,872:

Line 29,555:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु ।

| verse_lines = निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु ।;तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥

}}

Line 27,881:

Line 29,565:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् ।

| verse_lines = यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् ।;न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,899:

Line 29,584:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नृदेहमासाद्य सुदुर्लभं यः प्लवं सुकल्पं गुरुकर्णधारम् । मयाऽनुकूलेन नभस्वतेरितं पुमान् भवाब्धिं न तरेत् स मार्गणः ॥ १७ ॥

| verse_lines = नृदेहमासाद्य सुदुर्लभं यः प्लवं सुकल्पं गुरुकर्णधारम् । मयाऽनुकूलेन नभस्वतेरितं पुमान् भवाब्धिं न तरेत् स मार्गणः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 27,916:

Line 29,602:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः ।

| verse_lines = कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः ।;गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥

| verse_line2 = गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,934:

Line 29,621:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।

| verse_lines = भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,952:

Line 29,640:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः ।

| verse_lines = तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः ।;न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥

| verse_line2 = न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 27,970:

Line 29,659:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् ।

| verse_lines = यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् ।;योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥

| verse_line2 = योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥

}}

Line 27,979:

Line 29,669:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा ।

| verse_lines = सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा ।;स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥

}}

Line 27,988:

Line 29,679:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्येकान्तिनो मम । वाञ्छन्त्यपि मया दत्तं कैवल्यमपुनर्भवम् ॥ ३५ ॥

| verse_lines = न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्येकान्तिनो मम । वाञ्छन्त्यपि मया दत्तं कैवल्यमपुनर्भवम् ॥ ३५ ॥

}}

Line 27,996:

Line 29,688:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर्निःश्रेयसमकल्मषम् । तस्मान्निराशिषो भक्तिर्निरपेक्षस्य मे भवेत् ॥ ३६ ॥

| verse_lines = नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर्निःश्रेयसमकल्मषम् । तस्मान्निराशिषो भक्तिर्निरपेक्षस्य मे भवेत् ॥ ३६ ॥

}}

Line 28,004:

Line 29,697:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः ।

| verse_lines = न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः ।;साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥

}}

Line 28,013:

Line 29,707:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवमेतान् मयाऽऽदिष्टाननुतिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ ३८ ॥

| verse_lines = एवमेतान् मयाऽऽदिष्टाननुतिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,034:

Line 29,729:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु ।

| verse_lines = शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु ।;द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥

| verse_line2 = द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥

}}

Line 28,043:

Line 29,739:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः ।

| verse_lines = भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः ।;आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥

}}

Line 28,052:

Line 29,749:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि ।

| verse_lines = भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि ।;धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥

| verse_line2 = धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,070:

Line 29,768:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् ।

| verse_lines = कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् ।;कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥

}}

Line 28,079:

Line 29,778:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा ।

| verse_lines = कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा ।;यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥

| verse_line2 = यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,097:

Line 29,797:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः ।

| verse_lines = क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः ।;गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥

| verse_line2 = गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,115:

Line 29,816:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् ।

| verse_lines = समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् ।;औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥

}}

Line 28,124:

Line 29,826:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्ततः । एष धर्मो नृणां क्षेमः शोकमोहभयापहः ॥ १८ ॥

| verse_lines = यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्ततः । एष धर्मो नृणां क्षेमः शोकमोहभयापहः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,141:

Line 29,844:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् ।

| verse_lines = विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् ।;सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥

}}

Line 28,150:

Line 29,854:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते ।

| verse_lines = कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते ।;तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥

| verse_line2 = तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥

}}

Line 28,159:

Line 29,864:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ।

| verse_lines = तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ।;ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥

| verse_line2 = ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥

}}

Line 28,168:

Line 29,874:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् ।

| verse_lines = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् ।;वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,186:

Line 29,893:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् ।

| verse_lines = फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् ।;श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥

| verse_line2 = श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥

}}

Line 28,195:

Line 29,903:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च ।

| verse_lines = उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च ।;आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥

| verse_line2 = आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥

}}

Line 28,204:

Line 29,913:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि ।

| verse_lines = न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि ।;कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,222:

Line 29,932:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः ।

| verse_lines = एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः ।;फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥

| verse_line2 = फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,240:

Line 29,951:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः ।

| verse_lines = कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः ।;अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥

| verse_line2 = अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥

}}

Line 28,249:

Line 29,961:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यतः । उक्थशासो ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुषः ॥ २८ ॥

| verse_lines = न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यतः । उक्थशासो ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुषः ॥ २८ ॥

}}

Line 28,257:

Line 29,970:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ते मे मतमविज्ञाय परोक्षविषयात्मकाः । हिंसायां यदि कामः स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥

| verse_lines = ते मे मतमविज्ञाय परोक्षविषयात्मकाः । हिंसायां यदि कामः स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,274:

Line 29,988:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया ।

| verse_lines = हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया ।;यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,292:

Line 30,007:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः ।

| verse_lines = रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः ।;उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥

| verse_line2 = उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,310:

Line 30,026:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि ।

| verse_lines = वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि ।;परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥

| verse_line2 = परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,328:

Line 30,045:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् ।

| verse_lines = शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् ।;अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥

| verse_line2 = अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,346:

Line 30,064:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना ।

| verse_lines = मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना ।;भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,364:

Line 30,083:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् ।

| verse_lines = यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् ।;आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥

}}

Line 28,373:

Line 30,093:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः ।

| verse_lines = छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः ।;ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥

| verse_line2 = ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥

}}

Line 28,382:

Line 30,103:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः ।

| verse_lines = विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः ।;अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥

| verse_line2 = अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥

}}

Line 28,391:

Line 30,113:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ।

| verse_lines = गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ।;त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,409:

Line 30,132:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् ।

| verse_lines = किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् ।;इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥

| verse_line2 = इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥

}}

Line 28,418:

Line 30,142:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्पापोह्य इत्यहम् ॥ ४३ ॥

| verse_lines = मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्पापोह्य इत्यहम् ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,435:

Line 30,160:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् ।

| verse_lines = एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् ।;मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,457:

Line 30,183:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– युक्तयः सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– युक्तयः सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥

}}

Line 28,465:

Line 30,192:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा ।

| verse_lines = नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा ।;एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥

| verse_line2 = एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥

}}

Line 28,474:

Line 30,202:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् ।

| verse_lines = यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् ।;प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥

| verse_line2 = प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥

}}

Line 28,483:

Line 30,212:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ ।

| verse_lines = परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ ।;पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥

| verse_line2 = पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,501:

Line 30,231:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च ।

| verse_lines = एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च ।;पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥

| verse_line2 = पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥

}}

Line 28,510:

Line 30,241:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् ।

| verse_lines = पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् ।;यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥

| verse_line2 = यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥

}}

Line 28,519:

Line 30,251:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् ।

| verse_lines = अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् ।;स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥

| verse_line2 = स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,537:

Line 30,270:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि ।

| verse_lines = पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि ।;तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,555:

Line 30,289:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः ।

| verse_lines = प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः ।;सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,573:

Line 30,308:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।

| verse_lines = सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।;गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥

| verse_line2 = गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,591:

Line 30,327:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः ।

| verse_lines = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः ।;ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥

| verse_line2 = ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥

}}

Line 28,600:

Line 30,337:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रोत्रं त्वग् दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तयः । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि कर्माण्यङ्गोभयं मनः ॥ १५ ॥

| verse_lines = श्रोत्रं त्वग् दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तयः । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि कर्माण्यङ्गोभयं मनः ॥ १५ ॥

}}

Line 28,608:

Line 30,346:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धयः ॥ १६ ॥

| verse_lines = शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धयः ॥ १६ ॥

}}

Line 28,616:

Line 30,355:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्तमीक्षते ॥ १७ ॥

| verse_lines = सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्तमीक्षते ॥ १७ ॥

}}

Line 28,624:

Line 30,364:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातवः पुरुषेक्षया । लब्धवीर्याः सृजन्त्यण्डं संहताः प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥

| verse_lines = व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातवः पुरुषेक्षया । लब्धवीर्याः सृजन्त्यण्डं संहताः प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,641:

Line 30,382:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः ।

| verse_lines = सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः ।;ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥

| verse_line2 = ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,659:

Line 30,401:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः ।

| verse_lines = चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः ।;जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥

| verse_line2 = जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,677:

Line 30,420:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च ।

| verse_lines = सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च ।;पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,695:

Line 30,439:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते ।

| verse_lines = तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते ।;भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥

| verse_line2 = भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥

}}

Line 28,704:

Line 30,449:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् ।

| verse_lines = इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् ।;सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,722:

Line 30,468:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उद्धव उवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चोभौ यद्यप्यात्मविलक्षणौ । अन्योन्यापाश्रयात् कृष्ण दृश्यते न भिदा तयोः । प्रकृतौ लक्ष्यते ह्यात्मा प्रकृतिश्च तथाऽऽत्मनि ॥ २५ ॥

| verse_lines = उद्धव उवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चोभौ यद्यप्यात्मविलक्षणौ । अन्योन्यापाश्रयात् कृष्ण दृश्यते न भिदा तयोः । प्रकृतौ लक्ष्यते ह्यात्मा प्रकृतिश्च तथाऽऽत्मनि ॥ २५ ॥

}}

Line 28,730:

Line 30,477:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि ।

| verse_lines = एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि ।;छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥

| verse_line2 = छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥

}}

Line 28,739:

Line 30,487:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः ।

| verse_lines = त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः ।;त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,757:

Line 30,506:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चेति विकल्पः पुरुषर्षभ । एष वैकारिकः सर्गो गुणव्यतिकरात्मकः ॥ २८ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चेति विकल्पः पुरुषर्षभ । एष वैकारिकः सर्गो गुणव्यतिकरात्मकः ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,774:

Line 30,524:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ममाङ्ग माया गुणमय्यनेकधा विकल्पबुद्धिं च गुणैर्विधत्ते ।

| verse_lines = ममाङ्ग माया गुणमय्यनेकधा विकल्पबुद्धिं च गुणैर्विधत्ते ।;वैकारिकस्त्रिविधोऽध्यात्ममेकमथाधिदैवमधिभूतमन्यत् ॥२९॥

| verse_line2 = वैकारिकस्त्रिविधोऽध्यात्ममेकमथाधिदैवमधिभूतमन्यत् ॥२९॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,792:

Line 30,543:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दृग् रूपमर्कश्च परत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति न स्वतोऽसौ । आत्मा यदेषामुपराम आद्यः स्वयाऽनुभूत्याऽखिलसिद्ध्यसिद्धिः ॥ ३० ॥

| verse_lines = दृग् रूपमर्कश्च परत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति न स्वतोऽसौ । आत्मा यदेषामुपराम आद्यः स्वयाऽनुभूत्याऽखिलसिद्ध्यसिद्धिः ॥ ३० ॥

}}

Line 28,800:

Line 30,552:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३१ ॥

| verse_lines = एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३१ ॥

}}

Line 28,808:

Line 30,561:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योऽसौ गुणक्षोभकृतो विकारः प्रधानमूलो जगतः प्रसूतिः । अहं त्रिवृन्मोहविकल्पहेतु- र्वैकारिकः तामस ऐन्द्रियश्च ॥ ३२ ॥

| verse_lines = योऽसौ गुणक्षोभकृतो विकारः प्रधानमूलो जगतः प्रसूतिः । अहं त्रिवृन्मोहविकल्पहेतु- र्वैकारिकः तामस ऐन्द्रियश्च ॥ ३२ ॥

}}

Line 28,816:

Line 30,570:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मा परिज्ञानमयो विवादो ह्यस्तीति नास्तीति भिदाऽर्थनिष्ठः । व्यर्थोऽपि नैवोपरमेत पुंसां मत्तः परावृत्तधियां स्वलोकात् ॥ ३३ ॥

| verse_lines = आत्मा परिज्ञानमयो विवादो ह्यस्तीति नास्तीति भिदाऽर्थनिष्ठः । व्यर्थोऽपि नैवोपरमेत पुंसां मत्तः परावृत्तधियां स्वलोकात् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 28,833:

Line 30,588:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः ।

| verse_lines = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः ।;जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,851:

Line 30,607:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि ।

| verse_lines = ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि ।;बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥

| verse_line2 = बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,869:

Line 30,626:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् ।

| verse_lines = सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् ।;सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥

| verse_line2 = सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,887:

Line 30,645:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ ।

| verse_lines = आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ ।;भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥

| verse_line2 = भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,905:

Line 30,664:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ ।

| verse_lines = तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ ।;तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,923:

Line 30,683:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् ।

| verse_lines = नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् ।;एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,941:

Line 30,702:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।

| verse_lines = यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।;स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥

| verse_line2 = स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,963:

Line 30,725:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥

| verse_lines = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥

}}

Line 28,971:

Line 30,734:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।

| verse_lines = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।;कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥

| verse_line2 = कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 28,989:

Line 30,753:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।

| verse_lines = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।;एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥

| verse_line2 = एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,007:

Line 30,772:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥

| verse_lines = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,024:

Line 30,790:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥

| verse_lines = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,041:

Line 30,808:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥

| verse_lines = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,058:

Line 30,826:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥

| verse_lines = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,075:

Line 30,844:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥

| verse_lines = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,092:

Line 30,862:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥

| verse_lines = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,109:

Line 30,880:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥

| verse_lines = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,130:

Line 30,902:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् ।

| verse_lines = आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् ।;यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥

| verse_line2 = यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,148:

Line 30,921:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् ।

| verse_lines = तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् ।;वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥

| verse_line2 = वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,166:

Line 30,940:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका ।

| verse_lines = तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका ।;ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥

| verse_line2 = ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥

}}

Line 29,175:

Line 30,950:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तमो रजः सत्त्वमिति प्रकृतेरभवन् गुणाः । मया प्रक्षोभ्यमाणायाः पुरुषानुमतेन वा ॥ ५ ॥

| verse_lines = तमो रजः सत्त्वमिति प्रकृतेरभवन् गुणाः । मया प्रक्षोभ्यमाणायाः पुरुषानुमतेन वा ॥ ५ ॥

}}

Line 29,183:

Line 30,959:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् ।

| verse_lines = तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् ।;ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥

}}

Line 29,192:

Line 30,969:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् ।

| verse_lines = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् ।;तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥

| verse_line2 = तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,210:

Line 30,988:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते ।

| verse_lines = तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते ।;मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥

| verse_line2 = मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,228:

Line 31,007:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः ।

| verse_lines = योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः ।;महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥

| verse_line2 = महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,246:

Line 31,026:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् ।

| verse_lines = मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् ।;गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥

| verse_line2 = गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,264:

Line 31,045:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् ।

| verse_lines = यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् ।;विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥

| verse_line2 = विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,282:

Line 31,064:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् ।

| verse_lines = यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् ।;आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥

| verse_line2 = आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,300:

Line 31,083:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः ।

| verse_lines = प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः ।;सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥

| verse_line2 = सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,318:

Line 31,102:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः ।

| verse_lines = सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः ।;महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥

| verse_line2 = महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,336:

Line 31,121:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः ।

| verse_lines = विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः ।;पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥

| verse_line2 = पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,354:

Line 31,140:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते ।

| verse_lines = अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते ।;धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥

| verse_line2 = धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,372:

Line 31,159:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे ।

| verse_lines = योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे ।;शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥

| verse_line2 = शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥

}}

Line 29,381:

Line 31,169:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥

| verse_lines = स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥

}}

Line 29,389:

Line 31,178:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥

| verse_lines = कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,410:

Line 31,200:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् ।

| verse_lines = काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् ।;मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,428:

Line 31,219:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।

| verse_lines = सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।;तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,446:

Line 31,238:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् ।

| verse_lines = कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् ।;प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥

| verse_line2 = प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,464:

Line 31,257:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।

| verse_lines = सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।;तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥

| verse_line2 = तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,482:

Line 31,276:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।

| verse_lines = सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।;तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥

| verse_line2 = तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,500:

Line 31,295:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः ।

| verse_lines = सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः ।;दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥

| verse_line2 = दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,522:

Line 31,318:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = गुणमय्या जीवयोन्या विमुक्तो ज्ञाननिष्ठया ।

| verse_lines = गुणमय्या जीवयोन्या विमुक्तो ज्ञाननिष्ठया ।;गुणेषु मायामात्रेषु दृश्यमानेष्ववस्तुतः । वर्तमानोऽपि न पुमान् युज्यतेऽवस्तुभिर्गुणैः ॥ २ ॥

| verse_line2 = गुणेषु मायामात्रेषु दृश्यमानेष्ववस्तुतः । वर्तमानोऽपि न पुमान् युज्यतेऽवस्तुभिर्गुणैः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,540:

Line 31,337:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः ।

| verse_lines = सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः ।;देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥

| verse_line2 = देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,562:

Line 31,360:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम ।

| verse_lines = पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम ।;अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥

}}

Line 29,571:

Line 31,370:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तयाऽऽत्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पद्य तन्मयः । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥

| verse_lines = तयाऽऽत्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पद्य तन्मयः । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,588:

Line 31,388:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया ।

| verse_lines = स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया ।;पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥

| verse_line2 = पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,606:

Line 31,407:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम ।

| verse_lines = उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम ।;मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥

| verse_line2 = मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,624:

Line 31,426:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् ।

| verse_lines = प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् ।;पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥

| verse_line2 = पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥

}}

Line 29,633:

Line 31,436:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति ।

| verse_lines = मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति ।;स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥

| verse_line2 = स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,655:

Line 31,459:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥

}}

Line 29,663:

Line 31,468:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = परस्वभावकर्माणि यः प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रंशते स्थानादसत्याभिनिवेशतः ॥ २ ॥

| verse_lines = परस्वभावकर्माणि यः प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रंशते स्थानादसत्याभिनिवेशतः ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,680:

Line 31,486:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः ।

| verse_lines = तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः ।;मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥

| verse_line2 = मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,698:

Line 31,505:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् ।

| verse_lines = कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् ।;वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥

| verse_line2 = वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,716:

Line 31,524:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः ।

| verse_lines = छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः ।;एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥

| verse_line2 = एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,734:

Line 31,543:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः ।

| verse_lines = आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः ।;त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥

| verse_line2 = त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥

}}

Line 29,743:

Line 31,553:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तस्मान्न ह्यात्मनोऽमुष्मादन्यो भावो निरूपितः । अनिरूपितेयं त्रिविधा निर्मूला मतिरात्मनि ॥ ७ ॥

| verse_lines = तस्मान्न ह्यात्मनोऽमुष्मादन्यो भावो निरूपितः । अनिरूपितेयं त्रिविधा निर्मूला मतिरात्मनि ॥ ७ ॥

}}

Line 29,751:

Line 31,562:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ८ ॥

| verse_lines = इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ८ ॥

}}

Line 29,759:

Line 31,571:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणः । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ९ ॥

| verse_lines = एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणः । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ९ ॥

}}

Line 29,767:

Line 31,580:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा निःसङ्गो विचरेदिह ॥ १० ॥

| verse_lines = प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा निःसङ्गो विचरेदिह ॥ १० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,784:

Line 31,598:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मनः सन्निकर्षणम् । संसारः फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिनः ॥ १३ ॥

| verse_lines = श्रीभगवानुवाच– यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मनः सन्निकर्षणम् । संसारः फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिनः ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,801:

Line 31,616:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।

| verse_lines = अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।;ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥

| verse_line2 = ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥

}}

Line 29,810:

Line 31,626:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् ।

| verse_lines = यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् ।;स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥

| verse_line2 = स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,828:

Line 31,645:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः ।

| verse_lines = शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः ।;अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥

| verse_line2 = अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,846:

Line 31,664:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = देहेन्द्रियप्राणमनोऽभिमानो जीवोऽन्तरात्मा गुणकर्ममूर्तिः । सूत्रं महानित्युरुधेह गीतः संसार आधावति कालतन्त्रः ॥ १७ ॥

| verse_lines = देहेन्द्रियप्राणमनोऽभिमानो जीवोऽन्तरात्मा गुणकर्ममूर्तिः । सूत्रं महानित्युरुधेह गीतः संसार आधावति कालतन्त्रः ॥ १७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,863:

Line 31,682:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अमूलमेतद् बहुरूपरूपं मनोवचःप्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्णः ॥ १८ ॥

| verse_lines = अमूलमेतद् बहुरूपरूपं मनोवचःप्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्णः ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,880:

Line 31,700:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ज्ञानं विवेको निगमस्तपश्च प्रत्यक्षमैतिह्यमथानुमानम् ।

| verse_lines = ज्ञानं विवेको निगमस्तपश्च प्रत्यक्षमैतिह्यमथानुमानम् ।;आद्यन्तयोरस्य यदेव केवलं कालश्च हेतुश्च तदेव मध्ये ॥१९॥

| verse_line2 = आद्यन्तयोरस्य यदेव केवलं कालश्च हेतुश्च तदेव मध्ये ॥१९॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,898:

Line 31,719:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा हिरण्यं स्वकृतं पुरस्तात् पश्चाच्च सर्वस्य हिरण्मयस्य ।

| verse_lines = यथा हिरण्यं स्वकृतं पुरस्तात् पश्चाच्च सर्वस्य हिरण्मयस्य ।;तदेव मध्ये व्यवहार्यमाणं नानापदेशैरहमस्य तद्वत् ॥ २० ॥

| verse_line2 = तदेव मध्ये व्यवहार्यमाणं नानापदेशैरहमस्य तद्वत् ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,916:

Line 31,738:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ ।

| verse_lines = विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ ।;समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥

| verse_line2 = समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 29,934:

Line 31,757:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यत् पुरस्तादुत यन्न पश्चा- न्मध्ये च तन्न व्यपदेशमात्रम् । भूतं प्रसिद्धं च परेण यद्यत् तदेव सत् स्यादिति मे मनीषा ॥ २२ ॥

| verse_lines = न यत् पुरस्तादुत यन्न पश्चा- न्मध्ये च तन्न व्यपदेशमात्रम् । भूतं प्रसिद्धं च परेण यद्यत् तदेव सत् स्यादिति मे मनीषा ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,951:

Line 31,775:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = अविद्यमानोऽप्यवभासते यो वैकारिको राजससर्ग एषः । ब्रह्म स्वयञ्ज्योतिरतो विभाति ब्रह्मेन्द्रियार्थात्मविकारचित्रम् ॥ २३ ॥

| verse_lines = अविद्यमानोऽप्यवभासते यो वैकारिको राजससर्ग एषः । ब्रह्म स्वयञ्ज्योतिरतो विभाति ब्रह्मेन्द्रियार्थात्मविकारचित्रम् ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,968:

Line 31,793:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नात्मा वपुः पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुजलं हुताशः । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृतिः स्वं कृतिरर्थसाम्यम् ॥ २५ ॥

| verse_lines = नात्मा वपुः पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुजलं हुताशः । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृतिः स्वं कृतिरर्थसाम्यम् ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 29,985:

Line 31,811:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = समाहितैः कः करणैर्गुणात्मभि- र्गुणो भवेत् तत्सुविविक्तधाम्नः । विक्षिप्यमाणैरुत किं नु दूषणं घनैरुपेतैर्विगतै रवेः किम् ॥ २६ ॥

| verse_lines = समाहितैः कः करणैर्गुणात्मभि- र्गुणो भवेत् तत्सुविविक्तधाम्नः । विक्षिप्यमाणैरुत किं नु दूषणं घनैरुपेतैर्विगतै रवेः किम् ॥ २६ ॥

}}

Line 29,993:

Line 31,820:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यथा नभो वाय्वनलाम्बुभूगुणै- र्गतागतैर्वा त्रिगुणैर्न सज्जते । तथाऽक्षरं सत्वरजस्तमोमलै- रसङ्गतं संसृतिहेतुभिः परम् ॥ २७ ॥

| verse_lines = यथा नभो वाय्वनलाम्बुभूगुणै- र्गतागतैर्वा त्रिगुणैर्न सज्जते । तथाऽक्षरं सत्वरजस्तमोमलै- रसङ्गतं संसृतिहेतुभिः परम् ॥ २७ ॥

}}

Line 30,001:

Line 31,829:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथापि सङ्गः परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भक्तियोगेन दृढेन यावद् रजो निरस्येत तमःकषायम् ॥ २८ ॥

| verse_lines = तथापि सङ्गः परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भक्तियोगेन दृढेन यावद् रजो निरस्येत तमःकषायम् ॥ २८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,018:

Line 31,847:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तिष्ठन्तमासीनमुत व्रजन्तं शयानमुद्यन्तमदन्तमन्नम् । स्वभावमन्यत् किमपीहमान- मात्मानमात्मस्थमतिर्न वेद ॥ ३२ ॥

| verse_lines = तिष्ठन्तमासीनमुत व्रजन्तं शयानमुद्यन्तमदन्तमन्नम् । स्वभावमन्यत् किमपीहमान- मात्मानमात्मस्थमतिर्न वेद ॥ ३२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,035:

Line 31,865:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यदि स्म पश्यत्यसदिन्द्रियार्थं नानानुमानेन विरुद्धमन्यत् । न मन्यते वस्तुतया मनीषी स्वप्नं यथोत्थाय तिरोदधानम् ॥ ३३ ॥

| verse_lines = यदि स्म पश्यत्यसदिन्द्रियार्थं नानानुमानेन विरुद्धमन्यत् । न मन्यते वस्तुतया मनीषी स्वप्नं यथोत्थाय तिरोदधानम् ॥ ३३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,052:

Line 31,883:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पूर्वं गृहीतं गुणकर्मचित्र- मज्ञानमात्मन्यविविक्तमङ्ग । निवर्तते तत् पुनरीक्षयैव न गृह्यते नापि विसृज्य आत्मा ॥ ३४ ॥

| verse_lines = पूर्वं गृहीतं गुणकर्मचित्र- मज्ञानमात्मन्यविविक्तमङ्ग । निवर्तते तत् पुनरीक्षयैव न गृह्यते नापि विसृज्य आत्मा ॥ ३४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,069:

Line 31,901:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एष स्वयंज्योतिरजोऽप्रमेयो महानुभूतिः सकलानुभूतिः । एकोऽद्वितीयो वचसां विरामो येनेरिता वाग्रचनाश्चरन्ति ॥ ३६ ॥

| verse_lines = एष स्वयंज्योतिरजोऽप्रमेयो महानुभूतिः सकलानुभूतिः । एकोऽद्वितीयो वचसां विरामो येनेरिता वाग्रचनाश्चरन्ति ॥ ३६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,086:

Line 31,919:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले ।

| verse_lines = एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले ।;आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥

| verse_line2 = आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,104:

Line 31,938:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् ।

| verse_lines = यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् ।;व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥

| verse_line2 = व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,126:

Line 31,961:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = श्री शुक उवाच– इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनकः स्वशक्तिभिः । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेम मनोहरस्मितः ॥ ७ ॥

| verse_lines = श्री शुक उवाच– इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनकः स्वशक्तिभिः । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेम मनोहरस्मितः ॥ ७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,143:

Line 31,979:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् ।

| verse_lines = पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् ।;कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥

| verse_line2 = कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,161:

Line 31,998:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् ।

| verse_lines = मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् ।;ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥

| verse_line2 = ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥

}}

Line 30,170:

Line 32,008:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति सर्वाणि भूतानि मद्भावेन महाद्युते । सभाजयेन्मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रयन् ॥ १३ ॥

| verse_lines = इति सर्वाणि भूतानि मद्भावेन महाद्युते । सभाजयेन्मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रयन् ॥ १३ ॥

}}

Line 30,178:

Line 32,017:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्राह्मणे पुल्कसे स्तेने ब्रह्मण्यर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समदृक् पण्डितो मतः ॥ १४ ॥

| verse_lines = ब्राह्मणे पुल्कसे स्तेने ब्रह्मण्यर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समदृक् पण्डितो मतः ॥ १४ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,195:

Line 32,035:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया ।

| verse_lines = सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया ।;परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥

| verse_line2 = परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,213:

Line 32,054:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते ।

| verse_lines = यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते ।;तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥

| verse_line2 = तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,231:

Line 32,073:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् ।

| verse_lines = एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् ।;यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥

| verse_line2 = यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,253:

Line 32,096:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजोवाच– ततो महाभागवत उद्धवे बदरीं गते । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावनः ॥ १ ॥

| verse_lines = राजोवाच– ततो महाभागवत उद्धवे बदरीं गते । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावनः ॥ १ ॥

}}

Line 30,261:

Line 32,105:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।

| verse_lines = ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।;प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥

| verse_line2 = प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,279:

Line 32,124:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = प्रत्याक्रष्टुं नयनमबला यत्र लग्नं न शेकुः कर्णाविष्टं न सरति यशो यत् सतामात्मलग्नम् । यच्छ्रीवाचं जनयति रतिं कोऽनुमानः कवीनां दृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगतं यच्च तत्साम्यमीयुः ॥ ३ ॥

| verse_lines = प्रत्याक्रष्टुं नयनमबला यत्र लग्नं न शेकुः कर्णाविष्टं न सरति यशो यत् सतामात्मलग्नम् । यच्छ्रीवाचं जनयति रतिं कोऽनुमानः कवीनां दृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगतं यच्च तत्साम्यमीयुः ॥ ३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,300:

Line 32,146:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् ।

| verse_lines = लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् ।;योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥

| verse_line2 = योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,318:

Line 32,165:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहां मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य । सृष्ट्वाऽऽत्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चाऽत्ममहिमोपरतः स आस्ते ॥ ११ ॥

| verse_lines = राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहां मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य । सृष्ट्वाऽऽत्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चाऽत्ममहिमोपरतः स आस्ते ॥ ११ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,335:

Line 32,183:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तथाऽप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थ गतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

| verse_lines = तथाऽप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थ गतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,352:

Line 32,201:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = रामपत्न्यश्च तं देहमुपगुह्याग्निमाविशन् ।

| verse_lines = रामपत्न्यश्च तं देहमुपगुह्याग्निमाविशन् ।;वसुदेवपत्न्यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरेः स्नुषाः । कृष्णपत्न्योऽविशन्नग्निं रुग्मिण्याद्यास्तदात्मिकाः ॥ २० ॥

| verse_line2 = वसुदेवपत्न्यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरेः स्नुषाः । कृष्णपत्न्योऽविशन्नग्निं रुग्मिण्याद्यास्तदात्मिकाः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,378:

Line 32,228:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥

| verse_lines = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

}}

Line 30,395:

Line 32,246:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।

| verse_lines = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।;मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥

| verse_line2 = मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,413:

Line 32,265:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।

| verse_lines = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।;विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥

| verse_line2 = विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,431:

Line 32,284:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।

| verse_lines = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।;नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥

| verse_line2 = नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,453:

Line 32,307:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।

| verse_lines = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।;बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥

| verse_line2 = बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥

}}

Line 30,462:

Line 32,317:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।

| verse_lines = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।;विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥

| verse_line2 = विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥

| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya

Line 30,480:

Line 32,336:

| verse_type = shloka

| verse_line1 = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।

| verse_lines = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।;नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥

| verse_line2 = नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥

}}

@@ Line 12: / Line 12: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्
+| verse_lines  = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्;तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।;तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा;धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥
 | verse_line2  = तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30: / Line 31: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां
+| verse_lines  = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां;वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।;श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः;सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 48: / Line 50: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं
+| verse_lines  = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं;शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।;पिबत भागवतं रसमालयं;मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 66: / Line 69: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः
+| verse_lines  = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः;सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 84: / Line 88: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।
+| verse_lines  = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।;अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥;वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।;ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 102: / Line 107: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
+| verse_lines  = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।;ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 120: / Line 126: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।
+| verse_lines  = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।;लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 142: / Line 149: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सूत उवाच–
+| verse_lines  = सूत उवाच–;यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं;द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।;पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽपि नेदु-;स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥
 | verse_line2  = यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 160: / Line 168: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-
+| verse_lines  = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-;मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।;संसारिणां करुणयाऽऽह पुराणगुह्यं;तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 178: / Line 187: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।
+| verse_lines  = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।;ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 196: / Line 206: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।
+| verse_lines  = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।;उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 214: / Line 225: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।
+| verse_lines  = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।;पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 232: / Line 244: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
+| verse_lines  = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 250: / Line 263: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-
+| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-;र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।;स्थित्यादये हरिविरिञ्चहरेति सञ्ज्ञाः;श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनौ नृणां स्युः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 268: / Line 282: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।
+| verse_lines  = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।;तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 286: / Line 301: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।
+| verse_lines  = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।;सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 304: / Line 320: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।
+| verse_lines  = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।;पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 322: / Line 339: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।
+| verse_lines  = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।;सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 340: / Line 358: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।
+| verse_lines  = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।;अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 358: / Line 377: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।
+| verse_lines  = असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।;स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 380: / Line 400: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सूत उवाच–
+| verse_lines  = सूत उवाच–;जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।;सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥
 | verse_line2  = जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 398: / Line 419: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।
+| verse_lines  = यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।;तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 416: / Line 438: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।
+| verse_lines  = एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।;यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 434: / Line 457: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।
+| verse_lines  = स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।;चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 452: / Line 476: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।
+| verse_lines  = तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।;तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 470: / Line 495: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।
+| verse_lines  = तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।;भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 488: / Line 514: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।
+| verse_lines  = पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।;प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 506: / Line 533: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।
+| verse_lines  = षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।;आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 524: / Line 552: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।
+| verse_lines  = ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।;दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 542: / Line 571: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।
+| verse_lines  = ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।;चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 560: / Line 590: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।
+| verse_lines  = एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।;रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 578: / Line 609: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।
+| verse_lines  = ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।;बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 596: / Line 628: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।
+| verse_lines  = अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।;यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 614: / Line 647: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।
+| verse_lines  = एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।;इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 632: / Line 666: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।
+| verse_lines  = एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।;मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 650: / Line 685: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।
+| verse_lines  = यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।;एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 668: / Line 704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।
+| verse_lines  = अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।;अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 686: / Line 723: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।
+| verse_lines  = यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।;अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 704: / Line 742: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।
+| verse_lines  = यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।;सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 722: / Line 761: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 739: / Line 779: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
+| verse_lines  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 761: / Line 802: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।
+| verse_lines  = तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।;एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 779: / Line 821: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सूत उवाच—
+| verse_lines  = सूत उवाच—;द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।;जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 797: / Line 840: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।
+| verse_lines  = दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।;सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 815: / Line 859: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।
+| verse_lines  = स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।;कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ।;इति भारतमाख्यानं कृपया मुनिना कृतम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 833: / Line 878: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।
+| verse_lines  = एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।;सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥
 }}
@@ Line 842: / Line 888: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।
+| verse_lines  = नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।;वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 860: / Line 907: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।
+| verse_lines  = धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।;मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 878: / Line 926: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।
+| verse_lines  = अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।;असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 896: / Line 945: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।
+| verse_lines  = किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।;प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 914: / Line 964: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।
+| verse_lines  = तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।;कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 936: / Line 987: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारद उवाच—
+| verse_lines  = नारद उवाच—;पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।;परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥
 | verse_line2  = पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 954: / Line 1,006: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।
+| verse_lines  = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।;तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 972: / Line 1,025: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = व्यास उवाच—
+| verse_lines  = व्यास उवाच—;अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।;तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 990: / Line 1,044: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।
+| verse_lines  = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।;न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,008: / Line 1,063: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो
+| verse_lines  = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो;जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।;तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा;न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥
 | verse_line2  = जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,026: / Line 1,082: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं
+| verse_lines  = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं;न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।;कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे;न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,044: / Line 1,101: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अतो महाभाग भवानमोघदृक्
+| verse_lines  = अतो महाभाग भवानमोघदृक्;शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।;उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये;समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,062: / Line 1,120: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं
+| verse_lines  = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं;स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।;यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो;न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,080: / Line 1,139: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-
+| verse_lines  = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-;रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।;प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन-;स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,098: / Line 1,158: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो
+| verse_lines  = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो;यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।;तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि;प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,116: / Line 1,177: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते
+| verse_lines  = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते;प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।;ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया;पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,134: / Line 1,196: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः
+| verse_lines  = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः;समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।;प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां;सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,156: / Line 1,219: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।
+| verse_lines  = स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।;खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,174: / Line 1,238: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।
+| verse_lines  = प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।;आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,196: / Line 1,261: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सूत उवाच—
+| verse_lines  = सूत उवाच—;ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।;शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,214: / Line 1,280: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।
+| verse_lines  = भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।;अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,232: / Line 1,299: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्
+| verse_lines  = भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्;कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि ।;अपाहरद्विप्रियमेतदस्य;जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ती ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि ।
 }}
@@ Line 1,241: / Line 1,309: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = माता शिशूनां निधनं सुतानां
+| verse_lines  = माता शिशूनां निधनं सुतानां;निशम्य घोरं परितप्यमाना ।;तदाऽरुदद् बाष्पकलाकुलाक्षी;तां सान्त्वयन्नाह किरीटमाली ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = निशम्य घोरं परितप्यमाना ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,263: / Line 1,332: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।
+| verse_lines  = तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।;भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,281: / Line 1,351: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।
+| verse_lines  = विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।;भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,299: / Line 1,370: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।
+| verse_lines  = मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।;समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,317: / Line 1,389: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।
+| verse_lines  = ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।;भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,339: / Line 1,412: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।
+| verse_lines  = नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।;इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,357: / Line 1,431: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।
+| verse_lines  = शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।;प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् मुदे मुकुन्दः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् मुदे मुकुन्दः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,379: / Line 1,454: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं
+| verse_lines  = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं;प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।;शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रयः;प्रणिध्युपात्तामनुजानुवर्तितः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,397: / Line 1,473: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।
+| verse_lines  = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।;नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,415: / Line 1,492: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्त्रिय ऊचुः—
+| verse_lines  = स्त्रिय ऊचुः—;स वै किलायं पुरुषः पुरातनो;य एक आसीदविशेष आत्मनि ।;अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे;निमीलितात्मा निशि सुप्तशक्तिषु ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = स वै किलायं पुरुषः पुरातनो
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,433: / Line 1,511: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां
+| verse_lines  = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां;स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।;अनामरूपात्मनि रूपनामनी;विधित्समानोऽनुससार शास्तिकृत् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,451: / Line 1,530: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः
+| verse_lines  = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः;जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।;धर्मं भगं सत्यमृतं दयां यशो;भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,469: / Line 1,549: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं
+| verse_lines  = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं;निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।;यासां गृहात्पुष्करलोचनः पतिः;न जात्वपैत्याकृतिभिः हृदि स्पृशन् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,487: / Line 1,568: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।
+| verse_lines  = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।;परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,505: / Line 1,587: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।
+| verse_lines  = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।;सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,523: / Line 1,606: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्
+| verse_lines  = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्;कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।;तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद्;रविं विनाऽक्ष्णामिव नस्तवाच्युत ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,541: / Line 1,625: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।
+| verse_lines  = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।;न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥
 | verse_line2  = न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,559: / Line 1,644: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।
+| verse_lines  = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।;अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥
 | verse_line2  = अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,581: / Line 1,667: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्राह्मणा ऊचुः—
+| verse_lines  = ब्राह्मणा ऊचुः—;पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।;ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरर्थियथा ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,599: / Line 1,686: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।
+| verse_lines  = स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।;आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,621: / Line 1,709: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।
+| verse_lines  = प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।;अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,639: / Line 1,728: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।
+| verse_lines  = इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।;यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,657: / Line 1,747: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।
+| verse_lines  = अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।;यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,675: / Line 1,766: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।
+| verse_lines  = प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।;स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,693: / Line 1,785: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।
+| verse_lines  = अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।;इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,711: / Line 1,804: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।
+| verse_lines  = अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।;गृहान्प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३१॥
 | verse_line2  = गृहान्प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३१॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,729: / Line 1,823: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।
+| verse_lines  = तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।;गावद्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ।;अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता पितृव्यः क्व गतः सुहृत् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = गावद्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,747: / Line 1,842: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।
+| verse_lines  = पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।;अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,765: / Line 1,861: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सञ्जय उवाच—
+| verse_lines  = सञ्जय उवाच—;अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।;न वेद साध्व्या गान्धार्या मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,783: / Line 1,880: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = युधिष्ठिर उवाच—
+| verse_lines  = युधिष्ठिर उवाच—;नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवान् क्वगतावितः ।;अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता क्व गता च तपस्विनी ।;कर्णधार इवापारे सीदतां पारदर्शनः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवान् क्वगतावितः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,801: / Line 1,899: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।
+| verse_lines  = यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।;सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,819: / Line 1,918: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।
+| verse_lines  = धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।;दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,837: / Line 1,937: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।
+| verse_lines  = स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।;अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥
 | verse_line2  = अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,855: / Line 1,956: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।
+| verse_lines  = विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।;ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,873: / Line 1,975: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।
+| verse_lines  = ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।;निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,891: / Line 1,994: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।
+| verse_lines  = स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।;कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,909: / Line 2,013: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।
+| verse_lines  = विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।;हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥
 | verse_line2  = हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,931: / Line 2,036: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।
+| verse_lines  = व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।;ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥
 | verse_line2  = ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,949: / Line 2,055: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।
+| verse_lines  = अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।;यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,967: / Line 2,074: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।
+| verse_lines  = मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।;प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 1,985: / Line 2,093: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।
+| verse_lines  = भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।;कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,003: / Line 2,112: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।
+| verse_lines  = कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।;अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,025: / Line 2,135: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-
+| verse_lines  = पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-;श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम् ।;स्पृष्टं विकीर्य पदयोः पतिताश्रुमुख्यो;यैस्तत्स्त्रियो न्यकृत तत् सविमुक्तकेश्यः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,043: / Line 2,154: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते
+| verse_lines  = तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते;सोऽहं रथी नृपतयो यत आमनन्ति ।;सर्वं क्षणेन तदभूदसदीशरिक्तं;भस्मन् हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमूषे ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = सोऽहं रथी नृपतयो यत आमनन्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,065: / Line 2,177: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सूत उवाच—
+| verse_lines  = सूत उवाच—;वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।;भक्त्या निर्मथिताशेषकषायधिषणोऽर्जुनः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,083: / Line 2,196: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।
+| verse_lines  = गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।;कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,101: / Line 2,215: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।
+| verse_lines  = विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।;लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,119: / Line 2,234: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।
+| verse_lines  = स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।;तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,137: / Line 2,253: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।
+| verse_lines  = वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।;धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 2,146: / Line 2,263: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।
+| verse_lines  = त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।;सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,164: / Line 2,282: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।
+| verse_lines  = उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।;हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,182: / Line 2,301: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।
+| verse_lines  = ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।;मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,204: / Line 2,324: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शौनक उवाच—
+| verse_lines  = शौनक उवाच—;कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।;नृदेवचिह्नधृक् शूद्रः कोऽसौ गां यः पदाऽहनत् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,222: / Line 2,343: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।
+| verse_lines  = तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।;अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,240: / Line 2,362: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।
+| verse_lines  = किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।;क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,258: / Line 2,381: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।
+| verse_lines  = एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।;अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,276: / Line 2,400: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-
+| verse_lines  = सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-;वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामैः ।;स्निग्धेषु पाण्डुषु जगत्प्रणतस्य विष्णोः;भक्तिं करोति नृपतिश्चरणारविन्दे ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामैः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,294: / Line 2,419: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धरोवाच—
+| verse_lines  = धरोवाच—;सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।;शमो दमः तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।
 }}
@@ Line 2,303: / Line 2,429: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।
+| verse_lines  = ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।;स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,321: / Line 2,448: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।
+| verse_lines  = प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।;गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,339: / Line 2,467: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।
+| verse_lines  = इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।;प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥
 | verse_line2  = प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,361: / Line 2,490: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।
+| verse_lines  = वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।;वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,379: / Line 2,509: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।
+| verse_lines  = धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।;यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 2,388: / Line 2,519: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।
+| verse_lines  = अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।;चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,406: / Line 2,538: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।
+| verse_lines  = न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।;ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैः यज्ञेश्वरं ब्रह्मवितानयज्ञाः ॥३२ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैः यज्ञेश्वरं ब्रह्मवितानयज्ञाः ॥३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,424: / Line 2,557: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।
+| verse_lines  = यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।;कामानमोघान् स्थिरजङ्गमानां अन्तर्बहिर्वायुरिवेश आत्मा ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = कामानमोघान् स्थिरजङ्गमानां अन्तर्बहिर्वायुरिवेश आत्मा ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,442: / Line 2,576: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।
+| verse_lines  = अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।;विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,464: / Line 2,599: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।
+| verse_lines  = उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।;वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,482: / Line 2,618: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।
+| verse_lines  = तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।;भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,500: / Line 2,637: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।
+| verse_lines  = कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।;योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,518: / Line 2,656: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।
+| verse_lines  = यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।;व्रजन्ति तत्पारमहंस्यसत्यं यस्मिन्नहिंसोपरमश्च धर्मः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = व्रजन्ति तत्पारमहंस्यसत्यं यस्मिन्नहिंसोपरमश्च धर्मः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,536: / Line 2,675: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।
+| verse_lines  = प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।;स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,554: / Line 2,694: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।
+| verse_lines  = अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।;ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,572: / Line 2,713: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।
+| verse_lines  = इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।;कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,590: / Line 2,732: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न
+| verse_lines  = अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न;रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः ।;तदा हि चोरप्रचुरो विनङ्क्ष-;त्यरक्ष्यमाणो विवरूथवत् क्षणात् ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,608: / Line 2,751: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं
+| verse_lines  = तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं;यन्नष्टनाथस्य पशोर्विलुम्पकाः ।;परस्परं घ्नन्ति शपन्ति वृञ्जते;पशून् स्त्रियोऽर्थान् पुरुदस्यवो जनाः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = यन्नष्टनाथस्य पशोर्विलुम्पकाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,626: / Line 2,770: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।
+| verse_lines  = साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।;न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,648: / Line 2,793: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः
+| verse_lines  = इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः;प्राचीनमूलेषुु कुशेषु धीरः ।;उदङ्मुखो दक्षिणकूल आस्ते;समुद्रपत्न््नयाः स्वसुते न्यस्तभारः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = प्राचीनमूलेषुु कुशेषु धीरः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,670: / Line 2,816: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या
+| verse_lines  = श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या;स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन ।;प्रत्युत्थिता मुनयश्चाऽसनेभ्यः;तल्लक्षणज्ञा अपि गूढवर्चसम् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,696: / Line 2,843: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच—
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—;वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।;आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,714: / Line 2,862: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।
+| verse_lines  = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।;अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,732: / Line 2,881: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।
+| verse_lines  = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।;दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 2,741: / Line 2,891: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।
+| verse_lines  = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।;तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,759: / Line 2,910: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।
+| verse_lines  = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।;नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,777: / Line 2,929: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
+| verse_lines  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,795: / Line 2,948: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।
+| verse_lines  = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।;गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,813: / Line 2,967: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।
+| verse_lines  = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।;मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,831: / Line 2,986: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।
+| verse_lines  = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।;मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।;पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,849: / Line 3,005: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।
+| verse_lines  = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।;आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,867: / Line 3,024: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच—
+| verse_lines  = राजोवाच—;यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।;यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,885: / Line 3,043: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच—
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—;जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।;स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,903: / Line 3,062: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।
+| verse_lines  = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।;यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,921: / Line 3,081: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।
+| verse_lines  = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।;वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,939: / Line 3,100: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।
+| verse_lines  = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।;महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥
 | verse_line2  = महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,957: / Line 3,119: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।
+| verse_lines  = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।;हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥
 | verse_line2  = हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,979: / Line 3,142: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।
+| verse_lines  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।;परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥
 | verse_line2  = परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 2,997: / Line 3,161: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।
+| verse_lines  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।;सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥
 | verse_line2  = सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,015: / Line 3,180: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।
+| verse_lines  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।;तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,033: / Line 3,199: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।
+| verse_lines  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।;तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,051: / Line 3,218: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।
+| verse_lines  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।;ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,069: / Line 3,237: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।
+| verse_lines  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।;तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,087: / Line 3,256: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः
+| verse_lines  = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः;यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।;काले च देशे च मनो न सज्जेत्;प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,105: / Line 3,275: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य
+| verse_lines  = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य;क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।;आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो;लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,123: / Line 3,294: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः
+| verse_lines  = न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः;कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।;न यत्र सत्वं न रजस्तमश्च;न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,141: / Line 3,313: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्
+| verse_lines  = नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्;उदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।;ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी;स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = उदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।
 }}
@@ Line 3,150: / Line 3,323: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत
+| verse_lines  = तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत;निरुद्धसप्ताश्वपथोऽनपेक्षः ।;स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि-;र्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = निरुद्धसप्ताश्वपथोऽनपेक्षः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,168: / Line 3,342: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।
+| verse_lines  = यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।;अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 3,177: / Line 3,352: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।
+| verse_lines  = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।;न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,195: / Line 3,371: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैश्वानरं याति विहायसा गतः
+| verse_lines  = वैश्वानरं याति विहायसा गतः;सुषुम्नया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।;विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्;प्रयाति चक्रं नृप शैंशुमारम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = सुषुम्नया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,213: / Line 3,390: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।
+| verse_lines  = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।;सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,231: / Line 3,409: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।
+| verse_lines  = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।;रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,249: / Line 3,428: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।
+| verse_lines  = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।;नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥
 | verse_line2  = नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,267: / Line 3,447: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।
+| verse_lines  = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।;यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,285: / Line 3,466: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-
+| verse_lines  = ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-;स्तेनात्मनाऽपोऽनलमूधर्ि्न च त्वरन् ।;ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले;वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = स्तेनात्मनाऽपोऽनलमूधर्ि्न च त्वरन् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,303: / Line 3,485: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं
+| verse_lines  = घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं;रूपन्तु दृष्ट्या स्पर्शं त्वचैव ।;श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणं तत्;प्रायेण नावृत्तिमुपैति योगी ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = रूपन्तु दृष्ट्या स्पर्शं त्वचैव ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,321: / Line 3,504: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्
+| verse_lines  = स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्;सनातनोऽसौ भगवाननादिः ।;मनोमयं देवमयं विकार्यं;संसाद्य मत्या सह तेन याति ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = सनातनोऽसौ भगवाननादिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,339: / Line 3,523: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।
+| verse_lines  = विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।;आनन्दमानन्दमयोऽवसाने सर्वात्मके ब्रह्मणि वासुदेवे ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = आनन्दमानन्दमयोऽवसाने सर्वात्मके ब्रह्मणि वासुदेवे ॥ ३४ ॥
 }}
@@ Line 3,348: / Line 3,533: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।
+| verse_lines  = एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।;एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।;ये द्वे पुरा ब्रह्मण आह पृष्टः आराधितो भगवान् वासुदेवः ॥३५॥
 | verse_line2  = एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,366: / Line 3,552: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।
+| verse_lines  = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।;वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,384: / Line 3,571: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।
+| verse_lines  = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।;तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,402: / Line 3,590: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।
+| verse_lines  = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।;दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,420: / Line 3,609: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।
+| verse_lines  = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।;श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,442: / Line 3,632: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।
+| verse_lines  = अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।;तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,460: / Line 3,651: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।
+| verse_lines  = आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।;तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,482: / Line 3,674: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।
+| verse_lines  = आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।;राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥
 | verse_line2  = राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,500: / Line 3,693: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।
+| verse_lines  = संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।;वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,518: / Line 3,712: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच–
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे;सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया ।;गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनाम्;अन्तर्ध्रुवायाऽनुपलभ्यवर्त्मने ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,536: / Line 3,731: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां
+| verse_lines  = भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां;असम्भवायाऽखिलसत्वमूर्तये ।;पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे;व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = असम्भवायाऽखिलसत्वमूर्तये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,554: / Line 3,750: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-
+| verse_lines  = स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-;स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।;गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि-;र्वितर्क्यलिङ्गो भगवान्प्रसीदताम् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,576: / Line 3,773: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारद उवाच—
+| verse_lines  = नारद उवाच—;देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।;तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥
 | verse_line2  = देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,594: / Line 3,792: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।
+| verse_lines  = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।;यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,612: / Line 3,811: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।
+| verse_lines  = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।;एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,630: / Line 3,830: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।
+| verse_lines  = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।;नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,648: / Line 3,849: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।
+| verse_lines  = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।;अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
 | verse_line2  = अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,666: / Line 3,868: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।
+| verse_lines  = नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।;यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 3,675: / Line 3,878: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।
+| verse_lines  = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।;विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,693: / Line 3,897: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।
+| verse_lines  = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।;वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,711: / Line 3,916: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।
+| verse_lines  = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।;नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,729: / Line 3,935: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।
+| verse_lines  = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।;स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,747: / Line 3,954: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।
+| verse_lines  = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।;बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,765: / Line 3,973: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।
+| verse_lines  = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।;स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,783: / Line 3,992: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।
+| verse_lines  = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।;आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,801: / Line 4,011: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।
+| verse_lines  = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।;कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,819: / Line 4,030: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।
+| verse_lines  = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।;तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,837: / Line 4,049: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।
+| verse_lines  = सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।;वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।;द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभोः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,855: / Line 4,068: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।
+| verse_lines  = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।;तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,873: / Line 4,087: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।
+| verse_lines  = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।;परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,891: / Line 4,106: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।
+| verse_lines  = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।;दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,909: / Line 4,125: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।
+| verse_lines  = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।;सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,927: / Line 4,144: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।
+| verse_lines  = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।;कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,945: / Line 4,163: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।
+| verse_lines  = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।;सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,963: / Line 4,182: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।
+| verse_lines  = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।;ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 3,981: / Line 4,201: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।
+| verse_lines  = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।;ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,003: / Line 4,224: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।
+| verse_lines  = रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।;कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,021: / Line 4,243: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।
+| verse_lines  = रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।;केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,039: / Line 4,262: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।
+| verse_lines  = बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।;विक्रमो भूर्भुवःस्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च;सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = विक्रमो भूर्भुवःस्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,057: / Line 4,281: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।
+| verse_lines  = धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।;विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,075: / Line 4,300: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।
+| verse_lines  = सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।;तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,093: / Line 4,319: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।
+| verse_lines  = स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।;एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,111: / Line 4,338: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।
+| verse_lines  = सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।;महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,129: / Line 4,357: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।
+| verse_lines  = पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।;अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,147: / Line 4,376: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।
+| verse_lines  = पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।;अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,165: / Line 4,395: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।
+| verse_lines  = सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।;यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,183: / Line 4,414: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।
+| verse_lines  = तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।;तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 4,192: / Line 4,424: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।
+| verse_lines  = यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।;नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,210: / Line 4,443: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।
+| verse_lines  = नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।;देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,228: / Line 4,462: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।
+| verse_lines  = नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।;गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,246: / Line 4,481: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।
+| verse_lines  = इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।;नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,264: / Line 4,500: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां
+| verse_lines  = नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां;भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् ।;यः स्वात्ममायाविभवं स्वयं गतो;नाहं नभस्वांस्तमथापरे कुतः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,282: / Line 4,519: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।
+| verse_lines  = स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।;आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,300: / Line 4,538: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।
+| verse_lines  = विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।;सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 4,309: / Line 4,548: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।
+| verse_lines  = ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।;यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,327: / Line 4,567: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य
+| verse_lines  = आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य;कालः स्वभावः सदसन्मनश्च ।;द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि;विराड् स्वराट्स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = कालः स्वभावः सदसन्मनश्च ।
 }}
@@ Line 4,336: / Line 4,577: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः
+| verse_lines  = अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः;दक्षादयो ये भवदादयश्च ।;स्वर्लोकपालाः खगलोकपालाः;नृलोकपालास्तललोकपालाः ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = दक्षादयो ये भवदादयश्च ।
 }}
@@ Line 4,345: / Line 4,587: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः
+| verse_lines  = गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः;ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।;ये वा ऋषीणामृषभाः पितॄणां;दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।
 }}
@@ Line 4,354: / Line 4,597: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।
+| verse_lines  = अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।;यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद्बलवत्क्षमावत् ।;ह्रीश्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्तत्परं रूपवदस्वरूपम् ॥४४॥
 | verse_line2  = यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद्बलवत्क्षमावत् ।
 }}
@@ Line 4,363: / Line 4,607: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति
+| verse_lines  = प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति;लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः ।;आपीयतां कर्मकषायशोषान-;नुक्रमिष्ये त इमान् सुपेशलान् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,385: / Line 4,630: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः
+| verse_lines  = जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः;आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम् ।;लोकत्रयस्य महतीमहरद्य आर्तिं;स्वायम्भुवेन मनुना हरिरित्यनूक्तः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,403: / Line 4,649: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो
+| verse_lines  = अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो;दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः ।;यत्पादपङ्कजपरागपवित्रदेहा;योगर्धिमापुरमयीं यदुहैहयाद्याः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,421: / Line 4,668: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे
+| verse_lines  = तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे;आदौ सनात्सुतपसस्तपतः स नोऽभूत् ।;प्राक्कल्पसम्प्लवविनष्टमिहात्मतत्वं;सम्यग्जगाद मुनयो यदचक्षतात्मन् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = आदौ सनात्सुतपसस्तपतः स नोऽभूत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,439: / Line 4,687: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या
+| verse_lines  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या;नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः ।;दृष्टात्मनो भगवतो नियमावलोपं;देव्यस्त्वनङ्गपृतना घटितुं न शेकुः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,457: / Line 4,706: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो
+| verse_lines  = विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो;बालोऽपि सन्नपगतस्तपसे वनाय ।;तस्मा अदाद्ध्रुवगतिं गृणते प्रसन्नो;दिव्याः स्तुवन्ति मुनयो यदुपर्यधस्तात् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = बालोऽपि सन्नपगतस्तपसे वनाय ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,475: / Line 4,725: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-
+| verse_lines  = यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-;निष्पिष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम् ।;ज्ञात्वार्थितो जगति पुत्रपदञ्च लेभे;दुग्धा वसूनि वसुधा सकलानि येन ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = निष्पिष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,493: / Line 4,744: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः
+| verse_lines  = नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः;यो वै चचार समदृग् हृदि योगचर्याम् ।;यत्पारमहंस्यमृषयः पदमामनन्ति;स्वस्थः प्रशान्तकरणः परिमुक्तसङ्गः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = यो वै चचार समदृग् हृदि योगचर्याम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,511: / Line 4,763: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः
+| verse_lines  = सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः;साक्षात् स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः ।;छन्दोमयो मखमयोऽखिलदेवतात्मा;वाचो बभूवुरुशतीः श्वसतोऽस्य नस्तः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = साक्षात् स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,529: / Line 4,782: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः
+| verse_lines  = मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः;क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः ।;विस्रंसितानुरुभये सलिले मुखान्मे;आदाय तत्र विजहार ह वेदमार्गान् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,547: / Line 4,801: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः
+| verse_lines  = स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः;चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः ।;चक्रेण नक्रवदनं विनिपाट्य तस्मात्;हस्ते प्रगृह्य भगवान्कृपयोज्जहार ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,565: / Line 4,820: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्
+| verse_lines  = नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्;अम्भः शिवं धृतवतो विबुधाधिपत्यम् ।;यो वै प्रतिश्रुतमृतेऽपि च शीर्षमाणं;आत्मन्यमङ्ग मनसा हरयेऽभिमेने ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = अम्भः शिवं धृतवतो विबुधाधिपत्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,583: / Line 4,839: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-
+| verse_lines  = तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-;वृद्धभावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम् ।;ज्ञानञ्च भागवतमात्मसुतत्वदीपं;यद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैव ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = वृद्धभावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,601: / Line 4,858: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो
+| verse_lines  = चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो;मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति ।;दुष्टेषु राजसु दमं विदधत्स्वकीर्तिं;सत्ये निविष्ट उशतीं प्रथयंश्चरित्रैः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,619: / Line 4,877: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः
+| verse_lines  = कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः;इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे ।;तिष्ठन्वनं सदयितानुज आविवेश;यस्मिन्विरुध्य दशकन्धर आर्तिमार्च्छत् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे ।
 }}
@@ Line 4,628: / Line 4,887: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो
+| verse_lines  = यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो;मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः ।;दूरेसुहृन्मथितरोषसुशोषदृष्ट्या;तातप्यमानमकरोरगनक्रचक्रः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः ।
 }}
@@ Line 4,637: / Line 4,897: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-
+| verse_lines  = वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-;दन्तैर्विलम्बितककुब्जयरूढहासः ।;सद्योऽसुभिः सह विनेष्यति दारहर्तुः;विस्फूर्जितैर्धनुष उच्चरितैः ससैन्यः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = दन्तैर्विलम्बितककुब्जयरूढहासः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,655: / Line 4,916: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः
+| verse_lines  = भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः;क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः ।;जातः करिष्यति जनानुपलक्ष्यमार्गः;कर्माणि चात्ममहिमोपनिबन्धनानि ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,673: / Line 4,935: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः
+| verse_lines  = तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः;त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः ।;यद्रिङ्गताऽन्तरगतेन दिविस्पृशोर्वा;उन्मूलनन्त्वितरथाऽर्जुनयोर्न भाव्यम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,691: / Line 4,954: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं
+| verse_lines  = तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं;दावाग्निनाऽऽशु विपिने परिदह्यमाने ।;उन्नेष्यति व्रजमितोऽवसितान्तकालं;नेत्रे पिधाय्य सबलोऽनधिगम्यवीर्यः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = दावाग्निनाऽऽशु विपिने परिदह्यमाने ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,709: / Line 4,973: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्
+| verse_lines  = नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्;गोपान् बिलेषु पिहितान् मयसूनुना च ।;जल्प्यावृतं निशि शयानमतिश्रमेण;लोके विकुण्ठ उपधास्यति गोकुलं सः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = गोपान् बिलेषु पिहितान् मयसूनुना च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,727: / Line 4,992: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां
+| verse_lines  = क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां;रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन ।;उद्दीपितस्मररुजां व्रजसद्वधूनां;हर्तुर्हरिष्यति शिरो धनदानुगस्य ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,745: / Line 5,011: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-
+| verse_lines  = ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-;मल्लेभकंसयवनाः कुजपौण्ड्रकाद्याः ।;अन्येऽपि शाल्वकपिबल्वलदन्तवक्र-;सप्तोक्षशंबरविडूरथरुग्मिमुख्याः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = मल्लेभकंसयवनाः कुजपौण्ड्रकाद्याः ।
 }}
@@ Line 4,754: / Line 5,021: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः
+| verse_lines  = ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः;काम्भोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयार्णाः ।;यास्यन्त्यदर्शनमिता बलपार्थभीम-;व्याजाह्वयेन हरिणा निलयं तदीयम् ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = काम्भोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयार्णाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,772: / Line 5,040: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां
+| verse_lines  = कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां;स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः ।;आविर्हितस्त्वनुयुगं स हि सत्यवत्यां;वेदद्रुमं विटपशो विभजिष्यति स्म ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,790: / Line 5,059: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः
+| verse_lines  = सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः;स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः ।;अन्ते त्वधर्महरमन्युवशासुराद्याः;मायाविभूतय इमाः पुरुशक्तिभाजः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,808: / Line 5,078: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः
+| verse_lines  = नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः;मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽपरे ये ।;गायन् गुणान्दशशतानन आदिदेवः;शेषोऽधुनाऽपि समवस्यति नास्य पारम् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽपरे ये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,826: / Line 5,097: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः
+| verse_lines  = येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः;सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम् ।;ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां;नैषां ममाहमिति धीः श्वसृगालभक्ष्ये ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,844: / Line 5,116: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां
+| verse_lines  = ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां;स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः ।;यद्यद्भुतक्रमपरायणशीलशिक्षाः;तिर्यग्जना अपि किमु श्रुतधारणा ये ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,862: / Line 5,135: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं
+| verse_lines  = शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं;शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्वम् ।;शब्दो न यत्र पुरुकारकवान् क्रियार्थो;माया परैत्यभिमुखे च विलज्जमाना ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्वम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,880: / Line 5,154: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य
+| verse_lines  = स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य;भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धः ।;देहे स्वधातुविगमे तु विशीर्यमाणे;व्योमेव तत्र पुरुषो न विशीर्यतेऽजः ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,898: / Line 5,173: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।
+| verse_lines  = सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।;समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,916: / Line 5,192: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।
+| verse_lines  = नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।;कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥
 | verse_line2  = कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥
 }}
@@ Line 4,925: / Line 5,202: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।
+| verse_lines  = किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।;सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,947: / Line 5,225: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।
+| verse_lines  = पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।;लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,965: / Line 5,244: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।
+| verse_lines  = यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।;गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 4,983: / Line 5,263: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।
+| verse_lines  = नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।;श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,001: / Line 5,282: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।
+| verse_lines  = तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।;पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,019: / Line 5,301: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।
+| verse_lines  = योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।;वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,037: / Line 5,320: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।
+| verse_lines  = यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।;विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,055: / Line 5,339: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।
+| verse_lines  = अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।;अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,073: / Line 5,358: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सूत उवाच—
+| verse_lines  = सूत उवाच—;स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।;ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,091: / Line 5,377: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
+| verse_lines  = आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,113: / Line 5,400: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच—
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—;आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।;न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्ने द्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥
 | verse_line2  = आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।
 }}
@@ Line 5,122: / Line 5,410: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।
+| verse_lines  = बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।;रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥
 | verse_line2  = रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥
 }}
@@ Line 5,131: / Line 5,420: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।
+| verse_lines  = यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।;रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,149: / Line 5,439: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।
+| verse_lines  = आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।;ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,167: / Line 5,458: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो
+| verse_lines  = दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो;जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः ।;अतप्यत स्माखिललोकतापनं;तपस्तपीयांस्तपतां समाहितः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,185: / Line 5,477: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः
+| verse_lines  = तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः;सन्दर्शयामास परं न यत् पदम् ।;व्यपेतसंक्लेशविमोहसाध्वसं;सन्दृष्टवद्भिर्विबुधैरभिष्टुतम् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = सन्दर्शयामास परं न यत् पदम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,203: / Line 5,496: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः
+| verse_lines  = न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः;सत्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः ।;न यत्र माया किमुतापरे हरे-;रनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = सत्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,221: / Line 5,515: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः
+| verse_lines  = श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः;करोति मानं बहुधा विभूतिभिः ।;प््रोङ्खश्रिता याः कुसुमाकरानुगै-;र्विगीयमाना प््रिायकर्म गायती ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = करोति मानं बहुधा विभूतिभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,239: / Line 5,534: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं
+| verse_lines  = ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं;श्रियःपतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ।;सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभिः;स्वपार्षदमुख्यैः परिसेवितं विभुम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = श्रियःपतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,257: / Line 5,553: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं
+| verse_lines  = अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं;वृतं चतुष्षोडशपञ्चशक्तिभिः ।;युक्तं भगैः स्वैरितरत्र चाध्रुवैः;स्व एव धामन्रममाणमीश्वरम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = वृतं चतुष्षोडशपञ्चशक्तिभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,275: / Line 5,572: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।
+| verse_lines  = मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।;यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,293: / Line 5,591: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।
+| verse_lines  = प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।;तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 5,302: / Line 5,601: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।
+| verse_lines  = सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।;बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,320: / Line 5,620: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।;सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,338: / Line 5,639: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।
+| verse_lines  = अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।;पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,356: / Line 5,658: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।
+| verse_lines  = ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।;तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥
 }}
@@ Line 5,365: / Line 5,668: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।
+| verse_lines  = यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।;प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,383: / Line 5,687: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।
+| verse_lines  = एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।;अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,401: / Line 5,706: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।
+| verse_lines  = अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।;सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,419: / Line 5,725: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।
+| verse_lines  = मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।;महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,437: / Line 5,744: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।
+| verse_lines  = नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।;ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,455: / Line 5,763: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।
+| verse_lines  = यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।;यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,477: / Line 5,786: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।
+| verse_lines  = भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।;ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,495: / Line 5,805: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।
+| verse_lines  = निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।;मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,513: / Line 5,824: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।
+| verse_lines  = आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।;स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,531: / Line 5,843: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।
+| verse_lines  = आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।;यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,549: / Line 5,862: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।
+| verse_lines  = एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।;त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,567: / Line 5,881: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।
+| verse_lines  = पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।;आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 5,576: / Line 5,891: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।
+| verse_lines  = तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।;तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,594: / Line 5,910: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।
+| verse_lines  = एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।;वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,612: / Line 5,929: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।
+| verse_lines  = उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।;ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,630: / Line 5,948: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।
+| verse_lines  = एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।;मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,648: / Line 5,967: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।
+| verse_lines  = अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।;अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,666: / Line 5,986: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।
+| verse_lines  = अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।;उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,684: / Line 6,005: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।
+| verse_lines  = स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।;नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,702: / Line 6,024: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।
+| verse_lines  = प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।;सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,720: / Line 6,043: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।
+| verse_lines  = सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।;तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,738: / Line 6,062: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।
+| verse_lines  = यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।;तदैवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् ।;पुष्णाति स्थापयन् विश्वं तिर्यङ्नरसुरात्मभिः ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = तदैवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,756: / Line 6,081: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।
+| verse_lines  = ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।;सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,774: / Line 6,100: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।
+| verse_lines  = इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।;नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,792: / Line 6,119: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।
+| verse_lines  = न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।;कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,810: / Line 6,138: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।
+| verse_lines  = अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।;विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,836: / Line 6,165: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच–
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।;क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत् ॥ १ ॥
 | verse_line2  = एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।
 }}
@@ Line 5,845: / Line 6,175: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
+| verse_lines  = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 5,862: / Line 6,193: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच–
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्;पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदृष्टिः ।;भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून्;प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्
 }}
@@ Line 5,871: / Line 6,203: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः
+| verse_lines  = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः;केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।;न वारयामास नृपः स्नुषाया;और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,889: / Line 6,222: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं
+| verse_lines  = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं;कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।;तावच्छशास क्षितिमेकचक्रा-;मेकातपत्रामजितेन पार्थः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।
 }}
@@ Line 5,898: / Line 6,232: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं
+| verse_lines  = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं;वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।;संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन्;सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,916: / Line 6,251: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः
+| verse_lines  = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः;कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।;प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि;यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,934: / Line 6,270: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-
+| verse_lines  = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-;पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।;आसात उर्व्याः कुशलं विधाय;कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,952: / Line 6,289: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो
+| verse_lines  = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो;भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।;यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति;वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,970: / Line 6,308: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-
+| verse_lines  = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-;दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।;यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो;नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 5,988: / Line 6,327: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी
+| verse_lines  = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी;भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।;यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे;मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,006: / Line 6,346: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय
+| verse_lines  = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय;कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।;न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं;परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,028: / Line 6,369: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये
+| verse_lines  = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये;निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।;कार्त्स्न्येन चात्रोपगतं विधातु-;रर्वाक् सृतौ कौशलमित्यमन्यत ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,046: / Line 6,388: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे
+| verse_lines  = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे;संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।;ये संयुगेऽचक्षत तार्क्षपुत्र-;स्यांसे सुनाभायुधमापतन्तम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,068: / Line 6,411: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = समाहुता भीष्मककन्यया ये
+| verse_lines  = समाहुता भीष्मककन्यया ये;श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।;गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं;जह्रे पदं मूधर्ि्न दधत् सुपर्णः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,086: / Line 6,430: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।
+| verse_lines  = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।;एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,104: / Line 6,449: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।
+| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।;कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,122: / Line 6,468: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।
+| verse_lines  = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।;गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,140: / Line 6,487: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।
+| verse_lines  = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।;को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,158: / Line 6,506: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।
+| verse_lines  = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।;ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥
 }}
@@ Line 6,167: / Line 6,516: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।
+| verse_lines  = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।;तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥
 }}
@@ Line 6,176: / Line 6,526: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।
+| verse_lines  = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।;हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 6,185: / Line 6,536: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।
+| verse_lines  = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।;गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,207: / Line 6,559: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उद्धव उवाच–
+| verse_lines  = उद्धव उवाच–;भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।;सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।
 }}
@@ Line 6,216: / Line 6,569: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।
+| verse_lines  = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।;बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 6,225: / Line 6,579: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।
+| verse_lines  = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।;पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,243: / Line 6,598: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच–
+| verse_lines  = राजोवाच–;निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-;ष्वधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः ।;स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद्;हरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-
 }}
@@ Line 6,252: / Line 6,608: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शुक उवाच–
+| verse_lines  = शुक उवाच–;ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।;संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,270: / Line 6,627: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।
+| verse_lines  = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।;अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,292: / Line 6,650: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परावरेषां भगवन् कृतानि
+| verse_lines  = परावरेषां भगवन् कृतानि;श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् ।;न तृप्नुमः कर्णसुखावहानां;तेषामृते कृष्णकथामृतौघात् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,310: / Line 6,669: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां
+| verse_lines  = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां;सखाऽपि ते भारतमाह कृष्णः ।;यस्मिन् नृणां ग्राम्यसुखानुवादै;र्मतिर्गृहीता न हरेः कथायाम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = सखाऽपि ते भारतमाह कृष्णः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,328: / Line 6,688: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना
+| verse_lines  = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना;विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः ।;हरेः सदाऽनुस्मृतिनिर्वृतस्य;समस्तदुःखाप्ययमाशु धत्ते ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,350: / Line 6,711: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।;आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,368: / Line 6,730: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।
+| verse_lines  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।;मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,386: / Line 6,749: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।
+| verse_lines  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।;आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,404: / Line 6,768: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।
+| verse_lines  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।;तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 6,413: / Line 6,778: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।
+| verse_lines  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।;ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 6,422: / Line 6,788: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
+| verse_lines  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 6,431: / Line 6,798: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
+| verse_lines  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,449: / Line 6,817: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।
+| verse_lines  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।;नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,467: / Line 6,836: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-
+| verse_lines  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-;स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।;आत्मल्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि-;च्छायांशविद्यामत आश्रयेम ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,485: / Line 6,855: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-
+| verse_lines  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-;श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।;यच्चाघमर्षो द्युसरिद्धरायाः;परं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,503: / Line 6,874: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-
+| verse_lines  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-;बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।;त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति;तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,521: / Line 6,893: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य
+| verse_lines  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य;त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।;सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं;न शक्नुमस्तत् प्रतिकर्तवे ते ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,539: / Line 6,912: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे
+| verse_lines  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे;बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।;त्वं नः स चक्षुः परिदेहि शक्ता;देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,561: / Line 6,935: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋषिरुवाच–
+| verse_lines  = ऋषिरुवाच–;इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।;प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशम्य गिरमीश्वरः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,579: / Line 6,954: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।
+| verse_lines  = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।;त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,597: / Line 6,973: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।
+| verse_lines  = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।;भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,615: / Line 6,992: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।
+| verse_lines  = प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।;प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,633: / Line 7,011: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।
+| verse_lines  = स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।;विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,651: / Line 7,030: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।
+| verse_lines  = एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।;आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,669: / Line 7,049: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = साध्यात्मं साधिदैवं च साधिभूतमिति त्रिधा ।
+| verse_lines  = साध्यात्मं साधिदैवं च साधिभूतमिति त्रिधा ।;विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,687: / Line 7,068: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निर्भिन्नान्यथ चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् ।
+| verse_lines  = निर्भिन्नान्यथ चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् ।;प्राणोनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = प्राणोनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,705: / Line 7,087: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मानं चास्य निर्भिन्नं वाचस्पतिरुपाविशत् ।
+| verse_lines  = आत्मानं चास्य निर्भिन्नं वाचस्पतिरुपाविशत् ।;बुद्ध्या स्वांशेन येनासौ निश्चयं प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = बुद्ध्या स्वांशेन येनासौ निश्चयं प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥
 }}
@@ Line 6,714: / Line 7,097: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं चास्य विनिर्भिन्नमभिमानोऽविशत् पदम् ।
+| verse_lines  = अहं चास्य विनिर्भिन्नमभिमानोऽविशत् पदम् ।;कर्त्रा सस्वांशेन येनासौ कर्तव्य प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = कर्त्रा सस्वांशेन येनासौ कर्तव्य प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥
 }}
@@ Line 6,723: / Line 7,107: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यमुपाविशत् ।
+| verse_lines  = सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यमुपाविशत् ।;चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,741: / Line 7,126: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह ।
+| verse_lines  = मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह ।;यत्रोन्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्योऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = यत्रोन्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्योऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ ३० ॥
 }}
@@ Line 6,750: / Line 7,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः ।
+| verse_lines  = बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः ।;यो जातस्त्रायते वर्णान् पुरुषान् कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = यो जातस्त्रायते वर्णान् पुरुषान् कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 6,759: / Line 7,146: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः ।
+| verse_lines  = विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः ।;वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 6,768: / Line 7,156: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषाकर्मसिद्धये ।
+| verse_lines  = पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषाकर्मसिद्धये ।;तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,786: / Line 7,175: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतत् क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः ।
+| verse_lines  = एतत् क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः ।;कः श्रद्दध्यादुदाहर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = कः श्रद्दध्यादुदाहर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,804: / Line 7,194: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अतो भगवतो मायां मायिनामपि मोहिनीम् ।
+| verse_lines  = अतो भगवतो मायां मायिनामपि मोहिनीम् ।;यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 6,813: / Line 7,204: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यतोऽप्राप्य निवर्तन्ते वाचश्च मनसा सह ।
+| verse_lines  = यतोऽप्राप्य निवर्तन्ते वाचश्च मनसा सह ।;अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नमः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नमः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,835: / Line 7,227: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।
+| verse_lines  = क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।;स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,853: / Line 7,246: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देशतः कालतो योऽसाववस्थातः स्वतोऽन्यतः ।
+| verse_lines  = देशतः कालतो योऽसाववस्थातः स्वतोऽन्यतः ।;अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 6,862: / Line 7,256: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।
+| verse_lines  = भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।;अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,880: / Line 7,275: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।;ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,898: / Line 7,294: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथाऽर्थेन विनाऽमुष्य पुंस आत्मविपर्ययः ।
+| verse_lines  = यथाऽर्थेन विनाऽमुष्य पुंस आत्मविपर्ययः ।;प्रतीयत उपद्रष्टुः स्वशिरश्छेदनादिकः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = प्रतीयत उपद्रष्टुः स्वशिरश्छेदनादिकः ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 6,907: / Line 7,304: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस्तत्कृतो गुणः ।
+| verse_lines  = यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस्तत्कृतो गुणः ।;दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 6,916: / Line 7,314: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।
+| verse_lines  = स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।;भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,934: / Line 7,333: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।
+| verse_lines  = यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।;विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,952: / Line 7,352: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विदुर उवाच–
+| verse_lines  = विदुर उवाच–;सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो ।;उभयत्रापि भगवन् मनो मे सम्प्रधावति ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो ।
 }}
@@ Line 6,961: / Line 7,362: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = साधु तद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरेः ।
+| verse_lines  = साधु तद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरेः ।;आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद् बहिः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद् बहिः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 6,970: / Line 7,372: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धेः परं गतः ।
+| verse_lines  = यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धेः परं गतः ।;तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जनः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जनः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 6,979: / Line 7,382: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।
+| verse_lines  = अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।;तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 6,997: / Line 7,401: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।
+| verse_lines  = दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।;यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,015: / Line 7,420: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सृष्ट्वाऽग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् ।
+| verse_lines  = सृष्ट्वाऽग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् ।;तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद् विभुः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद् विभुः ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 7,024: / Line 7,430: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् ।
+| verse_lines  = यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् ।;यत्र विश्व इमे लोकाः सविकाराः समासते ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = यत्र विश्व इमे लोकाः सविकाराः समासते ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 7,033: / Line 7,440: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् दशविधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् ।
+| verse_lines  = यस्मिन् दशविधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् ।;त्वयेरिता यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व नः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = त्वयेरिता यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व नः ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 7,042: / Line 7,450: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।
+| verse_lines  = यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।;प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,064: / Line 7,473: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वमेव धिष्ण्यं बहुमानयन्तं
+| verse_lines  = स्वमेव धिष्ण्यं बहुमानयन्तं;यं वासुदेवाभिधमामनन्ति ।;प्रत्यक्धृताक्षाम्बुजकोशमीषद्;उन्मीलयन्तं विबुधोदयाय ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = यं वासुदेवाभिधमामनन्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,082: / Line 7,492: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स पद्मकोशः सहसोदतिष्ठत्
+| verse_lines  = स पद्मकोशः सहसोदतिष्ठत्;कालेन कर्मप्रतिबोधितेन ।;स्वरोचिषा तत् सलिलं विशालं;विद्योतयन्नर्क इवात्मयोनिः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = कालेन कर्मप्रतिबोधितेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,100: / Line 7,511: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तल्लोकपद्मं स उ एव विष्णुः
+| verse_lines  = तल्लोकपद्मं स उ एव विष्णुः;प्रावीविशत् सर्वगुणावभासम् ।;तस्मिन् स्वयं वेदमयो विधाता;स्वयंभुवं यं स्म वदन्ति सोऽभूत् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = प्रावीविशत् सर्वगुणावभासम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,118: / Line 7,530: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क एष योऽसावहमब्जपृष्ठ
+| verse_lines  = क एष योऽसावहमब्जपृष्ठ;एतत् कुतो वाऽब्जमनन्यदप्सु ।;अस्ति ह्यधस्तादिह किञ्चनैतद्;अधिष्ठितं यत्र सताऽनुभाव्यम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = एतत् कुतो वाऽब्जमनन्यदप्सु ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,136: / Line 7,549: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुंसां स्वकामाय विविक्तमार्गै-
+| verse_lines  = पुंसां स्वकामाय विविक्तमार्गै-;रभ्यर्चतां कामदुघाङ्घ्रिपद्मम् ।;प्रदर्शयन्तं कृपया नखेन्दु-;मयूखभिन्नाङ्गुलिचारुपत्रम् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = रभ्यर्चतां कामदुघाङ्घ्रिपद्मम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,154: / Line 7,568: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परार्घ्यकेयूरमणिप्रवेक-
+| verse_lines  = परार्घ्यकेयूरमणिप्रवेक-;पर्यस्तदोर्दण्डसहस्रशाखम् ।;अव्यक्तमूलं भुवनाङ्घ्रिपेन्द्रम्;अहीन्द्रभोगैरधिवीतवल्कम् ॥२९ ॥
 | verse_line2  = पर्यस्तदोर्दण्डसहस्रशाखम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,172: / Line 7,587: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निवीतमाम्नायमधुव्रताश्रयस्वकीर्तिमय्या वनमालया हरिम् ।
+| verse_lines  = निवीतमाम्नायमधुव्रताश्रयस्वकीर्तिमय्या वनमालया हरिम् ।;सूर्येन्दुवाय्वग्न्यगमत्त्रिधामभिः परिक्रमत्प्राधनिकैर्दुरासदम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = सूर्येन्दुवाय्वग्न्यगमत्त्रिधामभिः परिक्रमत्प्राधनिकैर्दुरासदम् ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,194: / Line 7,610: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मोवाच–
+| verse_lines  = ब्रह्मोवाच–;ज्ञातोऽसि मेऽद्य सुचिरान्ननु देहभाजां;न ज्ञायते भगवतो गतिरित्यवद्यम् ।;नान्यत् त्वदस्ति भगवन्नपि तत्त्वशुद्धं;मायागुणव्यतिकराद् यदुरुर्विभासि ॥ १ ॥
 | verse_line2  = ज्ञातोऽसि मेऽद्य सुचिरान्ननु देहभाजां
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,212: / Line 7,629: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रूपं यदेतदवबोध रसोदयेन शश्वन्निवृत्ततमसः सदनुग्रहाय । आदौ गृहीतमवतारशतैकबीजं यन्नाभिपद्मभवनादहमाविरासम् ॥ २ ॥
+| verse_lines  = रूपं यदेतदवबोध रसोदयेन शश्वन्निवृत्ततमसः सदनुग्रहाय । आदौ गृहीतमवतारशतैकबीजं यन्नाभिपद्मभवनादहमाविरासम् ॥ २ ॥
 }}
@@ Line 7,220: / Line 7,638: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नातः परं परम यद् भवतः स्वरूप
+| verse_lines  = नातः परं परम यद् भवतः स्वरूप;मानन्दमात्रमविकारमविद्धवर्चः ।;पश्यामि विश्वसृजमेकमविश्वमाद्यं;भूतेन्द्रियात्मकमदस्त उपाश्रितोऽस्मि ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = मानन्दमात्रमविकारमविद्धवर्चः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,238: / Line 7,657: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ये तु त्वदीयचरणाम्बुजकोशगन्धं
+| verse_lines  = ये तु त्वदीयचरणाम्बुजकोशगन्धं;जिघ्रन्ति कर्णविवरैः श्रुतिवातनीतम् ।;भक्त्या गृहीतचरणः परया च तेषां;नापैषि नाथ हृदयाम्बुरुहात् स्वपुंसाम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = जिघ्रन्ति कर्णविवरैः श्रुतिवातनीतम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,256: / Line 7,676: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यावत् पृथक्त्वमिदमात्मन इन्द्रियार्थं
+| verse_lines  = यावत् पृथक्त्वमिदमात्मन इन्द्रियार्थं;मायाबलं भगवतो जन ईश पश्येत् ।;तावच्च संसृतिरसौ प्रतिसङ्क्रमेत;व्यर्थापि दुःखनिवहं वहती क्रियार्था ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = मायाबलं भगवतो जन ईश पश्येत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,274: / Line 7,695: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अध्याहृतार्थकरणा निशि निःशयाना
+| verse_lines  = अध्याहृतार्थकरणा निशि निःशयाना;नानामनोरथधियः क्षणभङ्गनिद्राः ।;दैवाद्धतार्थरचना ऋषयोऽपि देव;युष्मत्प्रसङ्गविमुखा इह संसरन्ति ॥ १० ॥
 | verse_line2  = नानामनोरथधियः क्षणभङ्गनिद्राः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,292: / Line 7,714: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वद्भावयोगपरिभावितहृत्सरोजा
+| verse_lines  = त्वद्भावयोगपरिभावितहृत्सरोजा;ये सच्छ्रुतेक्षितपथा ननु नाथ पुंसाम् ।;यद् यद् धिया त उरुगाय विभावयन्ति;तत् तद् वपुः प्रणयसे तदनुग्रहाय ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = ये सच्छ्रुतेक्षितपथा ननु नाथ पुंसाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,310: / Line 7,733: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नातिप्रसीदसि तथोपचितोपचारै
+| verse_lines  = नातिप्रसीदसि तथोपचितोपचारै;राराधितः सुरगणैर्हृदि बद्धकामैः ।;यः सर्वभूतदययाऽसदलभ्ययैको;नानाजनेष्ववहितः सुहृदन्तरात्मा ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = राराधितः सुरगणैर्हृदि बद्धकामैः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,328: / Line 7,752: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शश्वत् स्वरूपमहसैव निपीतभेद
+| verse_lines  = शश्वत् स्वरूपमहसैव निपीतभेद;मोहाय बोधधिषणाय नमः परस्मै ।;विश्वोदयस्थितिलयेषु निमित्तलीलाऽऽ-;रामाय ते नम इदं चकृमेश्वराय ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = मोहाय बोधधिषणाय नमः परस्मै ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,346: / Line 7,771: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यावतारगुणकर्मविडम्बनानि
+| verse_lines  = यस्यावतारगुणकर्मविडम्बनानि;नामानि येऽसुविगमे विवशा गृणन्ति ।;ते नैकजन्मशमलं सहसैव हित्वा;संयान्त्यपावृतमृतं तमजं प्रपद्ये ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = नामानि येऽसुविगमे विवशा गृणन्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,364: / Line 7,790: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो वा अहं च गिरिशश्च विभुः स्वयं च
+| verse_lines  = यो वा अहं च गिरिशश्च विभुः स्वयं च;स्थित्युद्भवप्रलयहेतव आत्ममूलाः ।;भूत्वा त्रिपाद् ववृध एक उरुप्ररोह-;स्तस्मै नमो भगवते भुवनद्रुमाय ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = स्थित्युद्भवप्रलयहेतव आत्ममूलाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,382: / Line 7,809: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लोको विकर्मनिरतः कुशले प्रमत्तः
+| verse_lines  = लोको विकर्मनिरतः कुशले प्रमत्तः;कर्मण्ययं त्वदुदिते भवदर्चने स्वे ।;यस्तावदस्य बलवानिह जीविताशां;सद्यश्छिनत्त्यनिमिषाय नमोऽस्तु तस्मै ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = कर्मण्ययं त्वदुदिते भवदर्चने स्वे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,400: / Line 7,828: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तिर्यङ्मनुष्यविबुधादिषु जीवयोनि-
+| verse_lines  = तिर्यङ्मनुष्यविबुधादिषु जीवयोनि-;ष्वात्मेच्छयाऽऽत्मकृतसेतुपरीप्सया यः ।;रेमेऽनिरस्तरतिरप्युपलब्धकाष्ठ-;स्तस्मै नमो भगवते पुरुषोत्तमाय ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = ष्वात्मेच्छयाऽऽत्मकृतसेतुपरीप्सया यः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,418: / Line 7,847: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एष प्रपन्नवरदो रमयाऽऽत्मशक्त्या
+| verse_lines  = एष प्रपन्नवरदो रमयाऽऽत्मशक्त्या;यद् यत् करिष्यति गृहीतगुणावतारः ।;तस्मिन् स्वविक्रम इदं सृजतोऽपि चेतो;युञ्जीत कर्मशमलं च यथा विजह्याम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = यद् यत् करिष्यति गृहीतगुणावतारः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,436: / Line 7,866: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लोकसंस्थानविज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः ।
+| verse_lines  = लोकसंस्थानविज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः ।;तमाहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्निव ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = तमाहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्निव ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,454: / Line 7,885: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्री भगवानुवाच–
+| verse_lines  = श्री भगवानुवाच–;मा वेदगर्भ गास्तन्द्रीं सर्ग उद्यममावह ।;तन्मया चोदितं ह्यग्रे यन्मां प्रार्थयते भवान् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = मा वेदगर्भ गास्तन्द्रीं सर्ग उद्यममावह ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,472: / Line 7,904: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूयश्च तप आतिष्ठ विद्यां चैव मदाश्रयाम् ।
+| verse_lines  = भूयश्च तप आतिष्ठ विद्यां चैव मदाश्रयाम् ।;ताभ्यामन्तर्हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्यपावृतान् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = ताभ्यामन्तर्हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्यपावृतान् ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,490: / Line 7,923: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत आत्मनि योगेन भक्तियुक्तः समाहितः ।
+| verse_lines  = तत आत्मनि योगेन भक्तियुक्तः समाहितः ।;द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस्त्वमात्मनि ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस्त्वमात्मनि ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,508: / Line 7,942: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा रहितमात्मानं भूतेन्द्रियगुणाशयैः ।
+| verse_lines  = यदा रहितमात्मानं भूतेन्द्रियगुणाशयैः ।;स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यमृच्छति ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यमृच्छति ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,526: / Line 7,961: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञातोऽहं भवता त्वद्य दुर्विज्ञेयोऽपि देहिनाम् ।
+| verse_lines  = ज्ञातोऽहं भवता त्वद्य दुर्विज्ञेयोऽपि देहिनाम् ।;यन्मां त्वं मन्यसे युक्तं भूतेन्द्रियगुणात्मभिः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = यन्मां त्वं मन्यसे युक्तं भूतेन्द्रियगुणात्मभिः ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,544: / Line 7,980: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रीतोऽहमस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया ।
+| verse_lines  = प्रीतोऽहमस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया ।;यदस्तौषीद् गुणमयं निर्गुणं माऽनुवर्णयन् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = यदस्तौषीद् गुणमयं निर्गुणं माऽनुवर्णयन् ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,562: / Line 7,999: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पूर्तेन तपसा यज्ञैर्दानैर्योगैः समाधिना ।
+| verse_lines  = पूर्तेन तपसा यज्ञैर्दानैर्योगैः समाधिना ।;राज्यं निःश्रेयसं पुंसां मत्प्रीतिस्तत्त्वविन्मतम् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = राज्यं निःश्रेयसं पुंसां मत्प्रीतिस्तत्त्वविन्मतम् ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,580: / Line 8,018: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहमात्मात्मनां धातः प््रोष्ठः सन् प््रोयसामपि ।
+| verse_lines  = अहमात्मात्मनां धातः प््रोष्ठः सन् प््रोयसामपि ।;अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर्यत्कृते प््रिायः ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर्यत्कृते प््रिायः ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,602: / Line 8,041: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः ।;आत्मन्यात्मानमावेश्य यथाऽऽह भगवानजः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,620: / Line 8,060: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतावान् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समासतः ।
+| verse_lines  = एतावान् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समासतः ।;धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठिनः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठिनः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,638: / Line 8,079: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विदुर उवाच–
+| verse_lines  = विदुर उवाच–;यदात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।;कालाख्यं लक्षणं ब्रह्मन् यथा वर्णय नः प्रभो ॥ १० ॥
 | verse_line2  = यदात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,656: / Line 8,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठितः ।;पुरुषस्तदुपादानमात्मानं लीलयाऽसृजत् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठितः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,674: / Line 8,117: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया ।
+| verse_lines  = विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया ।;ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,692: / Line 8,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथेदानीं तथा चाऽग्रे पश्चादप्येतदीदृशम् ।
+| verse_lines  = यथेदानीं तथा चाऽग्रे पश्चादप्येतदीदृशम् ।;सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतश्च यः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतश्च यः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,710: / Line 8,155: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालद्रव्यगुणैरस्य त्रिविधः प्रतिसङ्क्रमः ।
+| verse_lines  = कालद्रव्यगुणैरस्य त्रिविधः प्रतिसङ्क्रमः ।;आद्यस्तु महतः सर्गो गुणवैषम्यमात्मनः ।;द्वितीयस्त्वहमस्तत्र द्रव्यज्ञानक्रियादयः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = आद्यस्तु महतः सर्गो गुणवैषम्यमात्मनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,728: / Line 8,174: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रद्रव्यशक्तिमान् ।
+| verse_lines  = भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रद्रव्यशक्तिमान् ।;चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्गो यस्तु ज्ञानक्रियात्मकः ।;वैकारिको देवसर्गः पञ्चमो यन्मयं मनः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्गो यस्तु ज्ञानक्रियात्मकः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,746: / Line 8,193: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ।
+| verse_lines  = षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ।;षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृृणु ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृृणु ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,764: / Line 8,212: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ।
+| verse_lines  = रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ।;सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषां च यः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषां च यः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,782: / Line 8,231: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वनस्पत्योषधिलता त्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।
+| verse_lines  = वनस्पत्योषधिलता त्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।;उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशोषिणः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशोषिणः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,800: / Line 8,250: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ।
+| verse_lines  = तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ।;अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 7,809: / Line 8,260: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गौरजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः ।
+| verse_lines  = गौरजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः ।;द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 7,818: / Line 8,270: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ।
+| verse_lines  = खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ।;एते चैकशफाः क्षत्तः शृृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = एते चैकशफाः क्षत्तः शृृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 7,827: / Line 8,280: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्यकौ ।
+| verse_lines  = श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्यकौ ।;सिंहः कपिर्गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = सिंहः कपिर्गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 7,836: / Line 8,290: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कङ्कगृध्रबश्येना भासवल्लूरबर्हिणः ।
+| verse_lines  = कङ्कगृध्रबश्येना भासवल्लूरबर्हिणः ।;हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,854: / Line 8,309: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ।
+| verse_lines  = अर्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ।;रजोऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = रजोऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,872: / Line 8,328: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ।
+| verse_lines  = वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ।;वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,890: / Line 8,347: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ।
+| verse_lines  = देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ।;गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 7,899: / Line 8,357: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतप््रोतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ।
+| verse_lines  = भूतप््रोतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ।;दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,917: / Line 8,376: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशान् मन्वतराणि च ।
+| verse_lines  = अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशान् मन्वतराणि च ।;एवं रजःप्लुतः स्रष्टा कल्पादिष्वात्मभूर्हरिः ।;सृजत्यमोघसङ्कल्प आत्मैवाऽत्मानमात्मना ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = एवं रजःप्लुतः स्रष्टा कल्पादिष्वात्मभूर्हरिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,939: / Line 8,399: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;चरमस्तु विशेषाणामनेकांशायुतः सदा ।;परमाणुः स विज्ञेयो नृणामैक्यभ्रमो यतः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = चरमस्तु विशेषाणामनेकांशायुतः सदा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,957: / Line 8,418: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् ।
+| verse_lines  = सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् ।;कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तरः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तरः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 7,975: / Line 8,437: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं कालोऽप्यनुमितः सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम ।
+| verse_lines  = एवं कालोऽप्यनुमितः सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम ।;संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तोऽव्यक्तभुग् विभुः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तोऽव्यक्तभुग् विभुः ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 7,984: / Line 8,447: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स कालः परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् ।
+| verse_lines  = स कालः परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् ।;सतोऽविशेषभुग् यस्तु स कालः परमो महान् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = सतोऽविशेषभुग् यस्तु स कालः परमो महान् ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,002: / Line 8,466: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।
+| verse_lines  = अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।;जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,020: / Line 8,485: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका ।
+| verse_lines  = लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका ।;ते द्वे मुहूर्तं प्रहरः षड् यामः सप्त वा नृणाम् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = ते द्वे मुहूर्तं प्रहरः षड् यामः सप्त वा नृणाम् ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,038: / Line 8,504: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलैः ।
+| verse_lines  = द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलैः ।;स्वर्णमाषैः कृतच्छिद्रं यावत् प्रस्थजलं पिबेत् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = स्वर्णमाषैः कृतच्छिद्रं यावत् प्रस्थजलं पिबेत् ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,056: / Line 8,523: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे ।
+| verse_lines  = यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे ।;पक्षः पञ्चदशाहानि शुक्लः कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥
 | verse_line2  = पक्षः पञ्चदशाहानि शुक्लः कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,074: / Line 8,542: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ग्रहर्क्षताराचक्रस्थः परमाण्वादिना जगत् ।
+| verse_lines  = ग्रहर्क्षताराचक्रस्थः परमाण्वादिना जगत् ।;संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभुः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभुः ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 8,083: / Line 8,552: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च ।
+| verse_lines  = संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च ।;अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,101: / Line 8,571: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यः सृज्यशक्तिमुरुधोच्छ्वसयन् स्वशक्त्या
+| verse_lines  = यः सृज्यशक्तिमुरुधोच्छ्वसयन् स्वशक्त्या;पुंसोऽभ्रमाय दिवि धावति भूतभेदः ।;कालाख्यया गुणमयीं क्रतुभिर्वितन्वं-;स्तस्मै बलिं हरत वत्सरपञ्चकाय ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = पुंसोऽभ्रमाय दिवि धावति भूतभेदः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,119: / Line 8,590: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते ।
+| verse_lines  = निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते ।;यावद् दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = यावद् दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,137: / Line 8,609: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वं स्वं कालं मनुर्भुङ्क्ते साधिका ह्येकसप्ततिः ।
+| verse_lines  = स्वं स्वं कालं मनुर्भुङ्क्ते साधिका ह्येकसप्ततिः ।;मन्वन्तरेषु मनवस्तद्वंश्या ऋषयः सुराः ।;भवन्ति चैते युगपत् सुरेशाश्चानु ये च तान् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = मन्वन्तरेषु मनवस्तद्वंश्या ऋषयः सुराः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,155: / Line 8,628: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रमः ।
+| verse_lines  = तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रमः ।;कालेनानुगतः शेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = कालेनानुगतः शेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,173: / Line 8,647: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवंविधैरहोरात्रैः कालगत्योपलक्षितैः ।
+| verse_lines  = एवंविधैरहोरात्रैः कालगत्योपलक्षितैः ।;अपेक्षितमिवास्यापि परमायुर्वयःशतम् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = अपेक्षितमिवास्यापि परमायुर्वयःशतम् ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,191: / Line 8,666: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते ।
+| verse_lines  = कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते ।;अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मनः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मनः ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,209: / Line 8,685: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईरितः ।
+| verse_lines  = कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईरितः ।;नैवेष्टे स प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = नैवेष्टे स प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,227: / Line 8,704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विकारैः षोडशैर्युक्तो विशेषादिभिरावृतः ।
+| verse_lines  = विकारैः षोडशैर्युक्तो विशेषादिभिरावृतः ।;अण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = अण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतः ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 8,236: / Line 8,714: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्टः परमाणुवत् ।
+| verse_lines  = दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्टः परमाणुवत् ।;लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशयः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशयः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,254: / Line 8,733: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यमाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।
+| verse_lines  = यमाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।;विष्णोर्धाम परं साक्षात् पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = विष्णोर्धाम परं साक्षात् पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,276: / Line 8,756: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ससर्जाग्रेऽथ तामिस्रमन्धतामिस्रमादिकृत् ।
+| verse_lines  = ससर्जाग्रेऽथ तामिस्रमन्धतामिस्रमादिकृत् ।;महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तयः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तयः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,294: / Line 8,775: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नाऽत्मानं बह्वमन्यत ।
+| verse_lines  = दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नाऽत्मानं बह्वमन्यत ।;भगवद्ध्यानपूतेन मनसाऽन्यांस्ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = भगवद्ध्यानपूतेन मनसाऽन्यांस्ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 8,303: / Line 8,785: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सनकं च सनन्दं च सनातनमथाऽत्मभूः ।
+| verse_lines  = सनकं च सनन्दं च सनातनमथाऽत्मभूः ।;सनत्कुमारं च मुनिं निष्क्रियानूर्ध्वरेतसः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = सनत्कुमारं च मुनिं निष्क्रियानूर्ध्वरेतसः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,321: / Line 8,804: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स इत्थं गृणतः पुत्रान् पुरो दृष्ट्वा प्रजापतीन् ।
+| verse_lines  = स इत्थं गृणतः पुत्रान् पुरो दृष्ट्वा प्रजापतीन् ।;प्रजापतिपतिस्तन्वीं तत्याज व्रीडितस्तदा ।;तां दिशो जगृहुर्घोरां नीहारं यद् विदुस्तमः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = प्रजापतिपतिस्तन्वीं तत्याज व्रीडितस्तदा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,339: / Line 8,823: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कदाचिद् ध्यायतः स्रष्टुर्वेदा आसंश्चतुर्मुखात् ॥ ३४ ॥
+| verse_lines  = कदाचिद् ध्यायतः स्रष्टुर्वेदा आसंश्चतुर्मुखात् ॥ ३४ ॥
 }}
@@ Line 8,347: / Line 8,832: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच– ऋग्यजुःसामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर्मुखैः । शस्त्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चित्तं व्यधात् क्रमात् ॥ ३७ ॥
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच– ऋग्यजुःसामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर्मुखैः । शस्त्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चित्तं व्यधात् क्रमात् ॥ ३७ ॥
 }}
@@ Line 8,355: / Line 8,841: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इतिहासपुराणं च पञ्चमं वेदमीश्वरः । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्यः ससृजे सर्वदर्शनः ॥ ३९ ॥
+| verse_lines  = इतिहासपुराणं च पञ्चमं वेदमीश्वरः । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्यः ससृजे सर्वदर्शनः ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 8,363: / Line 8,850: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तपः शौचं दया सत्यं धर्मस्येति पदानि च । आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत् सह वृत्तिभिः ॥ ४१ ॥
+| verse_lines  = तपः शौचं दया सत्यं धर्मस्येति पदानि च । आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत् सह वृत्तिभिः ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 8,380: / Line 8,868: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत् तथा ।
+| verse_lines  = सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत् तथा ।;वार्ताऽसञ्चयशालीनं शिलोंञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = वार्ताऽसञ्चयशालीनं शिलोंञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,398: / Line 8,887: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैखानसा वालखिल्योदुम्बराः फेनपा वने ।
+| verse_lines  = वैखानसा वालखिल्योदुम्बराः फेनपा वने ।;न्यासे कुटीचकः पूर्वं बहूदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = न्यासे कुटीचकः पूर्वं बहूदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,416: / Line 8,906: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च ।
+| verse_lines  = आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च ।;एवं व्याहृतयश्चासन् प्रणवेनास्पदं गताः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = एवं व्याहृतयश्चासन् प्रणवेनास्पदं गताः ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,434: / Line 8,925: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्पर्शास्तस्याभवन् जीवात् स्वरो देह उदाहृतः ।
+| verse_lines  = स्पर्शास्तस्याभवन् जीवात् स्वरो देह उदाहृतः ।;ऊष्माण इन्द्रियाण्याहुरन्तस्था बलमात्मनः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = ऊष्माण इन्द्रियाण्याहुरन्तस्था बलमात्मनः ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,452: / Line 8,944: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वराः सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापतेः ।
+| verse_lines  = स्वराः सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापतेः ।;शब्दब्रह्मात्मनस्तात व्यक्ताव्यक्तात्मनः प्रभोः ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = शब्दब्रह्मात्मनस्तात व्यक्ताव्यक्तात्मनः प्रभोः ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,470: / Line 8,963: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् ।
+| verse_lines  = ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् ।;ज्ञात्वा तद् हृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = ज्ञात्वा तद् हृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ४९ ॥
 }}
@@ Line 8,479: / Line 8,973: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा ।
+| verse_lines  = अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा ।;न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५० ॥
 }}
@@ Line 8,488: / Line 8,983: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं युक्तिमतस्तस्य दैवं चावेक्षतस्तदा ।
+| verse_lines  = एवं युक्तिमतस्तस्य दैवं चावेक्षतस्तदा ।;कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत् कायमभिचक्षते ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत् कायमभिचक्षते ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,510: / Line 9,006: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद् विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्विज्यात्मशक्तिषु ।
+| verse_lines  = तद् विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्विज्यात्मशक्तिषु ।;यत् कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद् गतिः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = यत् कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद् गतिः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,528: / Line 9,025: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वदंष्ट्रयोद्धृत्य महीं विलग्नां स उत्थितः संरुरुहे रसायाः ।
+| verse_lines  = स्वदंष्ट्रयोद्धृत्य महीं विलग्नां स उत्थितः संरुरुहे रसायाः ।;तत्रापि दैत्यं गदयाऽऽपतन्तं सुनाभसन्दीपिततीव्रमन्युः ॥३३॥
 | verse_line2  = तत्रापि दैत्यं गदयाऽऽपतन्तं सुनाभसन्दीपिततीव्रमन्युः ॥३३॥
 }}
@@ Line 8,537: / Line 9,035: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जघान रुन्धानमसह्यविक्रमः सलीलयेभं मृगराडिवाम्भसि ।
+| verse_lines  = जघान रुन्धानमसह्यविक्रमः सलीलयेभं मृगराडिवाम्भसि ।;तद्रक्तपङ्काङ्किततुण्डगण्डो यथा गजेन्द्रो जगतीं विभिन्दन् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = तद्रक्तपङ्काङ्किततुण्डगण्डो यथा गजेन्द्रो जगतीं विभिन्दन् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,559: / Line 9,058: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मादयो यत्कृतसेतुपाला
+| verse_lines  = ब्रह्मादयो यत्कृतसेतुपाला;यत्कारणं विश्वमिदं च मायया ।;आज्ञाकरी तस्य पिशाचचर्या;अहो विभूम्नश्चरितं विडम्बनम् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = यत्कारणं विश्वमिदं च मायया ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,577: / Line 9,077: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;श्रुत्वा भागवतं पौत्रममोदत दितिर्भृशम् ।;पुत्रयोश्च वधं कृष्णाद् विदित्वाऽऽसीन्महामनाः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = श्रुत्वा भागवतं पौत्रममोदत दितिर्भृशम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,599: / Line 9,100: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वसन्ति यत्र पुरुषाः सर्वे वैकुण्ठमूर्तयः ।
+| verse_lines  = वसन्ति यत्र पुरुषाः सर्वे वैकुण्ठमूर्तयः ।;ये नित्यमनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = ये नित्यमनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,617: / Line 9,119: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैमानिकाः सललनाश्चरितानि यत्र
+| verse_lines  = वैमानिकाः सललनाश्चरितानि यत्र;गायन्ति लोकशमलक्षपणानि भर्तुः ।;अन्तर्जले तु विलसन्मधुमाधवीनां;गन्धेन खण्डितधियोऽप्यनिलं क्षिपन्तः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = गायन्ति लोकशमलक्षपणानि भर्तुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,635: / Line 9,138: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पारावतान्यभृतसारसचक्रवाक-
+| verse_lines  = पारावतान्यभृतसारसचक्रवाक-;दात्यूहहंसशुकतित्तिरबर्हिणाद्यैः ।;कोलाहले विरचिते चिरमात्रयोच्चै-;र्भृङ्गाधिपे हरिकथामनुगायमाने ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = दात्यूहहंसशुकतित्तिरबर्हिणाद्यैः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,653: / Line 9,157: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्दारकुन्दकुरबोत्पलचम्पकोर्ण-
+| verse_lines  = मन्दारकुन्दकुरबोत्पलचम्पकोर्ण-;पुन्नागनागबकुलाम्बुजपारिजाताः ।;गन्धेऽर्चिते तुलसिकाभरणेन तस्या;यस्मिंस्तपः सुमनसो बहु मानयन्ति ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = पुन्नागनागबकुलाम्बुजपारिजाताः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,671: / Line 9,176: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यन्न व्रजन्त्यघभिदोरचनानुवादाः
+| verse_lines  = यन्न व्रजन्त्यघभिदोरचनानुवादाः;शृण्वन्ति येऽन्यविषयाः कुकथा मतिघ्नीः ।;यास्तु श्रुता हतभगैर्नृभिरात्तवीर्या-;स्तास्तान् क्षिपन्त्यशरणेषु तमःसु हन्त ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = शृण्वन्ति येऽन्यविषयाः कुकथा मतिघ्नीः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,689: / Line 9,195: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = येऽभ्यर्थितामपि च नो नृगतिं प्रपन्ना
+| verse_lines  = येऽभ्यर्थितामपि च नो नृगतिं प्रपन्ना;ज्ञानं च तत्त्वविषयं सहधर्म यत्र ।;नाराधनं भगवतो वितरन्त्यमुष्य;संमोहिता विततया ननु मायया ते ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = ज्ञानं च तत्त्वविषयं सहधर्म यत्र ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,707: / Line 9,214: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मत्तद्विरेफवनमालिकया निवीतौ
+| verse_lines  = मत्तद्विरेफवनमालिकया निवीतौ;विन्यस्तयाऽसितचतुष्टयबाहुमध्ये ।;वक्त्रभ्रुवा कुटिलया स्फुटनिर्गतेन;रक्तेक्षणेन च मनाग् रभसं दधानौ ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = विन्यस्तयाऽसितचतुष्टयबाहुमध्ये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,725: / Line 9,233: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तान् वीक्ष्य वातरशनांश्चतुरः कुमारान्
+| verse_lines  = तान् वीक्ष्य वातरशनांश्चतुरः कुमारान्;वृद्धान् दशार्धवयसो विदितात्मतत्त्वान् ।;वेत्रेण चास्खलयतामतदर्हणांस्तौ;तेजो विहस्य भगवत्प्रतिकूलशीलौ ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = वृद्धान् दशार्धवयसो विदितात्मतत्त्वान् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,743: / Line 9,252: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = को वा इहैत्य भगवत्परिचर्ययोच्चै-
+| verse_lines  = को वा इहैत्य भगवत्परिचर्ययोच्चै-;स्तद्धर्मिणामपि सतां विषमस्वभावः ।;तस्मिन् प्रशान्तपुरुषे गतविग्रहे वां;को वाऽत्मवत् कुहकयोः परिशङ्कनीयः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = स्तद्धर्मिणामपि सतां विषमस्वभावः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,761: / Line 9,271: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न ह्यन्तरं भगवतीह समस्तकुक्षा-
+| verse_lines  = न ह्यन्तरं भगवतीह समस्तकुक्षा-;वात्मानमात्मनि नभो नभसीव धीराः ।;पश्यन्ति यत्र युवयोः सुरलिङ्गिनोः किं;व्युत्पादितं ह्युदरभेदि भयं यतोऽस्य ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = वात्मानमात्मनि नभो नभसीव धीराः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,779: / Line 9,290: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद् वा अमुष्य परमस्य विकुण्ठभर्तुः
+| verse_lines  = तद् वा अमुष्य परमस्य विकुण्ठभर्तुः;कर्तुं न युक्तमिति धीमहि मन्दधीभ्याम् ।;लोकानितो व्रजतमन्तरभावदृष्ट्या;पापीयसस्त्रय इमे रिपवोऽस्य यत्र ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = कर्तुं न युक्तमिति धीमहि मन्दधीभ्याम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,797: / Line 9,309: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूयानघाद्धि भगवद्भिरकारि दण्डो
+| verse_lines  = भूयानघाद्धि भगवद्भिरकारि दण्डो;यो नौ हरेत सुरहेलनमप्यशेषम् ।;मा वोऽनुतापकलया भगवत्स्मृतिघ्नो;मोहो भवेदिह तु नौ व्रजतोरधोऽधः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = यो नौ हरेत सुरहेलनमप्यशेषम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,815: / Line 9,328: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं त्वागतं प्रतिहृतौपयिकं स्वपुंभि-
+| verse_lines  = तं त्वागतं प्रतिहृतौपयिकं स्वपुंभि-;स्तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिगम्यम् ।;हंसश्रियोर्व्यजनयोः शिववायुलोल;शुभ्रातपत्रशशिकेसरशीकराम्बुम् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = स्तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिगम्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,833: / Line 9,347: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कृत्स्नप्रसादसुमुखं स्पृहणीयधाम
+| verse_lines  = कृत्स्नप्रसादसुमुखं स्पृहणीयधाम;स्नेहावलोककलया हृदि संस्पृशन्तम् ।;श्यामे पृथावुरसि शोभितया श्रिया स्व;ग्रीवामणिं सुभगयन्तमिवात्मधिष्ण्यम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = स्नेहावलोककलया हृदि संस्पृशन्तम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,851: / Line 9,366: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अत्रोपसृष्टमिति चोत्स्मितमिंदिरायाः
+| verse_lines  = अत्रोपसृष्टमिति चोत्स्मितमिंदिरायाः;स्वानां धिया विरचितं बहुसौष्ठवाढ्यम् ।;मह्यं भवस्य भवतां भजनीयमङ्गं;नेमुर्निरीक्ष्य नवितृप्तदृशो मुदा कैः ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = स्वानां धिया विरचितं बहुसौष्ठवाढ्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,869: / Line 9,385: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यारविन्दनयनस्य पदारविन्द-
+| verse_lines  = तस्यारविन्दनयनस्य पदारविन्द-;किञ्जल्कमिश्रतुलसीमकरन्दवायुः ।;अन्तर्गतः स्वविवरेण चकार तेषां;सङ्क्षोभमक्षरजुषामपि चित्ततन्वोः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = किञ्जल्कमिश्रतुलसीमकरन्दवायुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,887: / Line 9,404: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नात्यन्तिकं विगणयन्त्यपि ते प्रसादं
+| verse_lines  = नात्यन्तिकं विगणयन्त्यपि ते प्रसादं;किं चान्यदर्पितभयं भ्रुव उन्नयैस्ते ।;येऽङ्ग त्वदङ्घ्रिशरणा भवतः कथायाः;कीर्तन्यतीर्थयशसः कुशला रसज्ञाः ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = किं चान्यदर्पितभयं भ्रुव उन्नयैस्ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,905: / Line 9,423: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कामं व्रजेम वृजिनैर्निरयेषु नष्टा
+| verse_lines  = कामं व्रजेम वृजिनैर्निरयेषु नष्टा;श्चेतोऽलिवद् यदि नु ते पदयो रमेत ।;वाचश्च नस्तुलसिवद् यदि तेऽङ्घ्रिशोभाः;पूर्येत ते गुणगणैर्यदि कर्णरन्ध्रः ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = श्चेतोऽलिवद् यदि नु ते पदयो रमेत ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,927: / Line 9,446: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद् वः प्रसादयाम्यद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे ।
+| verse_lines  = तद् वः प्रसादयाम्यद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे ।;तद्ध्येवात्मकृतं मन्ये यत् स्वपुंभिरसत्कृताः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = तद्ध्येवात्मकृतं मन्ये यत् स्वपुंभिरसत्कृताः ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 8,936: / Line 9,456: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यामृतामलयशः श्रवणावगाहः
+| verse_lines  = यस्यामृतामलयशः श्रवणावगाहः;सद्यः पुनाति जगदाश्वपचं विकुण्ठः ।;सोऽहं भवद्भ्य उपलब्धसुतीर्थकीर्ति-;श्छिन्द्यां स्वबाहुमपि वः प्रतिकूलवृत्तिम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = सद्यः पुनाति जगदाश्वपचं विकुण्ठः ।
 }}
@@ Line 8,945: / Line 9,466: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्सेवया चरणपद्मपवित्ररेणोः
+| verse_lines  = यत्सेवया चरणपद्मपवित्ररेणोः;सद्यः क्षताखिलमलं प्रतिलब्धशीलम् ।;न श्रीर्विरक्तमपि मां विजहाति यस्याः;प््रोक्षालवार्थमितरे नियमोऽर्हते मत् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = सद्यः क्षताखिलमलं प्रतिलब्धशीलम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,963: / Line 9,485: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मोवाच–
+| verse_lines  = ब्रह्मोवाच–;अथ तस्योशतीं देवीमृषिकुल्यां सरस्वतीम् ।;आस्वाद्य मन्युदष्टानां तेषामात्माऽप्यतृप्यत ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = अथ तस्योशतीं देवीमृषिकुल्यां सरस्वतीम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,981: / Line 9,504: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते योगमाययाऽऽरब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम् ।
+| verse_lines  = ते योगमाययाऽऽरब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम् ।;प्रचुः प्रञ्जलयो विप्र प्राहृष्टाः कम्पितत्वचः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = प्रचुः प्रञ्जलयो विप्र प्राहृष्टाः कम्पितत्वचः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 8,999: / Line 9,523: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव ।
+| verse_lines  = त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव ।;धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान् मतः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान् मतः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,017: / Line 9,542: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यं वै विभूतिरुपयात्यनुवेलमन्यै-
+| verse_lines  = यं वै विभूतिरुपयात्यनुवेलमन्यै-;रर्थार्थिभिः स्वशिरसा धृतपादरेणुः ।;धन्यार्पिताङ्घ्रितुलसीनवदामधाम्नो;लोकं मधुव्रतपतेरिव कामयाना ॥ २० ॥
 | verse_line2  = रर्थार्थिभिः स्वशिरसा धृतपादरेणुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,035: / Line 9,561: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्तां विविक्तचरितैरनुवर्तमानां
+| verse_lines  = यस्तां विविक्तचरितैरनुवर्तमानां;नात्याद्रियत् परमभागवतप्रसङ्गः ।;स त्वं द्विजानुपथपुण्यरजःपुनीतिः;श्रीवत्सलक्ष्म किमगा भगभाजनत्वम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = नात्याद्रियत् परमभागवतप्रसङ्गः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,053: / Line 9,580: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मस्य ते भगवतस्त्रियुग त्रिभिः स्वैः
+| verse_lines  = धर्मस्य ते भगवतस्त्रियुग त्रिभिः स्वैः;पद्भिश्चराचरमिदं द्विजदेवतार्थम् ।;नूनं भृतं तदभिघातिरजस्तमश्च;सत्त्वेन नो वरदया तनुवा निरस्य ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = पद्भिश्चराचरमिदं द्विजदेवतार्थम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,071: / Line 9,599: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न त्वं द्विजोत्तमकुलं यदिहात्मगोपं
+| verse_lines  = न त्वं द्विजोत्तमकुलं यदिहात्मगोपं;गोप्ता वृष स्वर्हणेन सुसूनृतेन ।;तर्ह्येव नङ्क्षयति शिवस्तव देव पन्थाः;लोकोऽग्रहीष्यदृषभस्य हि यत् प्रमाणम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = गोप्ता वृष स्वर्हणेन सुसूनृतेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,089: / Line 9,618: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्तेऽनभीष्टमिव सत्त्वनिधेर्विधित्सोः
+| verse_lines  = तत्तेऽनभीष्टमिव सत्त्वनिधेर्विधित्सोः;क्षेमं जनाय निजशक्तिभिरुद्धृतारेः ।;नैतावता त्र्यधिपतेर्बत विश्वभर्तु-;स्तेजःक्षतिस्त्ववनतस्य स ते विनोदः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = क्षेमं जनाय निजशक्तिभिरुद्धृतारेः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,107: / Line 9,637: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;एतौ सुरेतरगतिं प्रतिपद्य सद्यः;संरम्भसम्भृतसमाध्यनुबद्धयोगौ ।;भूयः सकाशमुपयास्यत आशु यो वः;शापो मयैव विहितस्तदवैत विप्र ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = एतौ सुरेतरगतिं प्रतिपद्य सद्यः
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,125: / Line 9,656: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मोवाच–
+| verse_lines  = ब्रह्मोवाच–;भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च ।;प्रतिजग्मुः प्रमुदिताः शंसन्तो वैष्णवीं श्रियम् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,143: / Line 9,675: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मयि संरम्भयोगेन निस्तीर्य ब्रह्महेलनम् ।
+| verse_lines  = मयि संरम्भयोगेन निस्तीर्य ब्रह्महेलनम् ।;प्रत्येष्यतं निकाशं मे कालेनाल्पीयसा पुनः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = प्रत्येष्यतं निकाशं मे कालेनाल्पीयसा पुनः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,165: / Line 9,698: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ववौ वायुः सुदुस्पर्शः फट्काराराववान् मुहुः ।
+| verse_lines  = ववौ वायुः सुदुस्पर्शः फट्काराराववान् मुहुः ।;उन्मूलयन् नगपतीन् वात्यानीको रजोध्वजः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = उन्मूलयन् नगपतीन् वात्यानीको रजोध्वजः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,183: / Line 9,717: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।
+| verse_lines  = अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।;सृगाला अपि टङ्कारैः प्रणेदुरशिवाः शिवाः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = सृगाला अपि टङ्कारैः प्रणेदुरशिवाः शिवाः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,201: / Line 9,736: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = खरोष्ट्राः कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् ।
+| verse_lines  = खरोष्ट्राः कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् ।;खात्काररभसा मत्ताः पर्यधावन् वरूथशः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = खात्काररभसा मत्ताः पर्यधावन् वरूथशः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,219: / Line 9,755: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् ।
+| verse_lines  = तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् ।;वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमसंन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमसंन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 9,228: / Line 9,765: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनोवीर्यमदोत्सिक्तमधृष्यमकुतोभयम् ।
+| verse_lines  = मनोवीर्यमदोत्सिक्तमधृष्यमकुतोभयम् ।;भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,250: / Line 9,788: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तयोः स्पृधोः स्निग्धगदाहताङ्गयोः
+| verse_lines  = तयोः स्पृधोः स्निग्धगदाहताङ्गयोः;क्षतस्रवाघ्राणविवृद्धयुद्धयोः ।;विचित्रमार्गांश्चरतोर्जिगीषया;व्यभादिलायामिव शुष्मिणोर्मृधः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = क्षतस्रवाघ्राणविवृद्धयुद्धयोः ।
 }}
@@ Line 9,259: / Line 9,798: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैत्यस्य यज्ञावयवस्य मायया
+| verse_lines  = दैत्यस्य यज्ञावयवस्य मायया;गृहीतवाराहतनोर्महात्मनः ।;कौरव्य मह्यां द्विषतोर्विमर्दनं;दिदृक्षुरागाद् ऋषिभिर्वृतः स्वराट् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = गृहीतवाराहतनोर्महात्मनः ।
 }}
@@ Line 9,268: / Line 9,808: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आसन्नशौण्डीरमपेतसाध्वसं
+| verse_lines  = आसन्नशौण्डीरमपेतसाध्वसं;कृतप्रतीकारमहार्यविक्रमम् ।;विलक्ष्य दैत्यं भगवान् सहस्रणी;र्जगाद नारायणमादिसूकरम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = कृतप्रतीकारमहार्यविक्रमम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,286: / Line 9,827: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एषा घोरतमा सन्ध्या लोकशम्बट्करी प्रभो ।
+| verse_lines  = एषा घोरतमा सन्ध्या लोकशम्बट्करी प्रभो ।;उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,304: / Line 9,846: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अधुनैवाभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिकोऽभ्यगात् ।
+| verse_lines  = अधुनैवाभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिकोऽभ्यगात् ।;शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,326: / Line 9,869: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गदायामपविद्धायां हाहाकारे च निर्गते ।
+| verse_lines  = गदायामपविद्धायां हाहाकारे च निर्गते ।;मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद् विभुः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद् विभुः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,348: / Line 9,892: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।;जातक्षोभाद् भगवतो महानासीद् गुणत्रयात् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,366: / Line 9,911: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।
+| verse_lines  = रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।;जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 9,375: / Line 9,921: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।
+| verse_lines  = सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।;साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,393: / Line 9,940: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।
+| verse_lines  = सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।;लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,411: / Line 9,959: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।
+| verse_lines  = देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।;अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 9,420: / Line 9,969: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।
+| verse_lines  = देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।;तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 9,429: / Line 9,979: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।
+| verse_lines  = देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।;त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 9,438: / Line 9,989: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।
+| verse_lines  = ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।;अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,456: / Line 10,008: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।
+| verse_lines  = सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।;विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,474: / Line 10,027: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।
+| verse_lines  = ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।;साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,492: / Line 10,046: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।
+| verse_lines  = स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।;तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥
 }}
@@ Line 9,501: / Line 10,056: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।
+| verse_lines  = तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।;तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,519: / Line 10,075: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।
+| verse_lines  = तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।;आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,541: / Line 10,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तावत् प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्षः कृते युगे ।
+| verse_lines  = तावत् प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्षः कृते युगे ।;दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद् वपुः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद् वपुः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,559: / Line 10,117: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न तेऽजराक्षभ्रमिरायुरेषां
+| verse_lines  = न तेऽजराक्षभ्रमिरायुरेषां;त्रयोदशारं त्रिशतं षष्ठिपर्व ।;षण्णेम्यनन्तच्छिदि यत् त्रिनाभि;करालस्रोतो जगदाच्छिद्य धावत् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = त्रयोदशारं त्रिशतं षष्ठिपर्व ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,577: / Line 10,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नूनं चङ्क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते ।
+| verse_lines  = नूनं चङ्क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते ।;वधाय चासतां यस्त्वं हरेः शक्तिर्हि पालनी ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = वधाय चासतां यस्त्वं हरेः शक्तिर्हि पालनी ॥ ५० ॥
 }}
@@ Line 9,586: / Line 10,146: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् ।
+| verse_lines  = योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् ।;रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लात्मने नमः ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लात्मने नमः ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,608: / Line 10,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कामः स भूयान्नरदेव तेऽस्याः
+| verse_lines  = कामः स भूयान्नरदेव तेऽस्याः;पुत्र्याः समाम्नायविधौ प्रतीतः ।;क एव ते तनयां नाद्रियेत स्वयैव;कान्त्या क्षिपतीमिव श्रियम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = पुत्र्याः समाम्नायविधौ प्रतीतः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,626: / Line 10,188: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता ।
+| verse_lines  = बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता ।;न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ २९ ॥
 }}
@@ Line 9,635: / Line 10,198: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कुशकाशास्त एवासंल्लसद्धरितवर्चसः ।
+| verse_lines  = कुशकाशास्त एवासंल्लसद्धरितवर्चसः ।;ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,653: / Line 10,217: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अयातयामास्तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः ।
+| verse_lines  = अयातयामास्तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः ।;शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,671: / Line 10,236: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शारीरा मानसा दिव्याः पर्यासे ये च मानुषाः ।
+| verse_lines  = शारीरा मानसा दिव्याः पर्यासे ये च मानुषाः ।;भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,693: / Line 10,259: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्वास्सु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटिमत् ।
+| verse_lines  = द्वास्सु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटिमत् ।;शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिष्ठितम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिष्ठितम् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,711: / Line 10,278: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् ।
+| verse_lines  = हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् ।;कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्य च ॥ २० ॥
 | verse_line2  = कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्य च ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,729: / Line 10,297: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथाऽदर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।
+| verse_lines  = अथाऽदर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।;विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,747: / Line 10,316: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिंन्नलुप्तमहिमा प््रिाययाऽनुषक्तो
+| verse_lines  = तस्मिंन्नलुप्तमहिमा प््रिाययाऽनुषक्तो;विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने ।;बभ्राज उत्कचक उद्गुणपानवीच्य-;स्ताराभिरावृत इवोडुपतिर्नभस्स्थः ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,765: / Line 10,335: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।
+| verse_lines  = तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।;न चाबुद्ध्यत तं कालं पत्याऽऽवीच्येन सङ्गता ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = न चाबुद्ध्यत तं कालं पत्याऽऽवीच्येन सङ्गता ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,787: / Line 10,358: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनिः ।;दयालुः शालिनीमाह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन् ॥ १ ॥
 | verse_line2  = निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,805: / Line 10,377: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः ।
+| verse_lines  = तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः ।;कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,823: / Line 10,396: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् ।
+| verse_lines  = भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् ।;तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट् ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,841: / Line 10,415: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः ।
+| verse_lines  = अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः ।;लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,859: / Line 10,434: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।
+| verse_lines  = स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।;विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,877: / Line 10,453: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव ।
+| verse_lines  = तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव ।;यानि यानीह रोचन्ते स्वजनानामरूपिणः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = यानि यानीह रोचन्ते स्वजनानामरूपिणः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,895: / Line 10,472: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रिवृतं लोकपालम् ।
+| verse_lines  = परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रिवृतं लोकपालम् ।;आत्मानुभूत्यानुगतप्रपञ्चं स्वच्छन्दशक्तिं कपिलं प्रपद्ये ॥३३॥
 | verse_line2  = आत्मानुभूत्यानुगतप्रपञ्चं स्वच्छन्दशक्तिं कपिलं प्रपद्ये ॥३३॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,913: / Line 10,491: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्री भगवानुवाच–
+| verse_lines  = श्री भगवानुवाच–;मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके ।;अथाजनि मया तुभ्यं यदवोचमृतं मुने ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,931: / Line 10,510: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विश्वमेतद्धि शास्त्रेण विज्ञायात्मानमीश्वरम् ।
+| verse_lines  = विश्वमेतद्धि शास्त्रेण विज्ञायात्मानमीश्वरम् ।;मुनिः शान्तमनोवाक्यस्तदा नाऽख्यात्युपप्लवः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = मुनिः शान्तमनोवाक्यस्तदा नाऽख्यात्युपप्लवः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,949: / Line 10,529: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निरहङ्कृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् ।
+| verse_lines  = निरहङ्कृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् ।;प्रत्यग्रः शान्तधीर्धीरः प्रशान्तोर्मिरिवोदधिः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = प्रत्यग्रः शान्तधीर्धीरः प्रशान्तोर्मिरिवोदधिः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,967: / Line 10,548: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् ।
+| verse_lines  = आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् ।;अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 9,976: / Line 10,558: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि ।
+| verse_lines  = वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि ।;परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 9,998: / Line 10,581: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं त्वा गताऽहं शरणं शरण्यं
+| verse_lines  = तं त्वा गताऽहं शरणं शरण्यं;स्वभृत्यसंसारतरोः कुठारम् ।;जिज्ञासया प्रकृतेः पूरुषस्य;नमामि सद्धर्मविदां वरिष्ठम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = स्वभृत्यसंसारतरोः कुठारम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,016: / Line 10,600: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे ।;अत्यन्तोपरतिर्यत्र दुःखस्य च सुखस्य च ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,034: / Line 10,619: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहंममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर्मलैः ।
+| verse_lines  = अहंममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर्मलैः ।;वीतं यदाऽऽत्मनः शुद्धमदुःखमसुखं समम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = वीतं यदाऽऽत्मनः शुद्धमदुःखमसुखं समम् ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 10,043: / Line 10,629: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् ।
+| verse_lines  = तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् ।;निरन्तरं स्वयञ्ज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = निरन्तरं स्वयञ्ज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 10,052: / Line 10,639: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन चात्मना ।
+| verse_lines  = ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन चात्मना ।;परिपश्यत्युदासीनां प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = परिपश्यत्युदासीनां प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,070: / Line 10,658: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् ।
+| verse_lines  = मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् ।;मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,088: / Line 10,677: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च ।
+| verse_lines  = मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च ।;तपन्ति विविधांस्तापानैकात्म्यगतचेतसः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = तपन्ति विविधांस्तापानैकात्म्यगतचेतसः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,106: / Line 10,696: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;विदित्वाऽर्थं कपिलो मातुरित्थं;जातस्नेहो यत्र तन्वाऽभिजातः ।;तत्त्वाऽम्नायं यत् प्रवदन्ति साङ्ख्यं;प्रावोचद् वै भक्तिवितानयोगम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = विदित्वाऽर्थं कपिलो मातुरित्थं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,124: / Line 10,715: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् ।;सत्त्व एवैकमनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,142: / Line 10,734: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनिमित्ता भगवति भक्तिः सिद्धेर्गरीयसी ।
+| verse_lines  = अनिमित्ता भगवति भक्तिः सिद्धेर्गरीयसी ।;जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,160: / Line 10,753: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैकात्म्यतां मे स्पृहयन्ति केचिन्-
+| verse_lines  = नैकात्म्यतां मे स्पृहयन्ति केचिन्-;मत्पादसेवाभिरता मदीहाः ।;येऽन्योन्यतो भागवताः प्रसज्य;सम्भाजयन्ते मम पौरुषाणि ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = मत्पादसेवाभिरता मदीहाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,178: / Line 10,772: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न कर्हिचिन्मत्पराः शान्तरूपा
+| verse_lines  = न कर्हिचिन्मत्पराः शान्तरूपा;नङ्क्षयन्ति मे नोऽनिमिषो लेढि हेतिः ।;येषामहं प््रिाय आत्मा सुतश्च;सखा गुरुः सुहृदो दैवमिष्टम् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = नङ्क्षयन्ति मे नोऽनिमिषो लेढि हेतिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,200: / Line 10,795: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न जातो न म्रियेताऽत्मा स हि देहाद्युपाधिभिः ।
+| verse_lines  = न जातो न म्रियेताऽत्मा स हि देहाद्युपाधिभिः ।;निमित्तैरात्ततद्धर्मा यथा स्वप्ने तदीक्षिता ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = निमित्तैरात्ततद्धर्मा यथा स्वप्ने तदीक्षिता ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,218: / Line 10,814: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एव प्रकृतिं सूक्ष्मां देवीं गुणमयीं विभुः ।
+| verse_lines  = स एव प्रकृतिं सूक्ष्मां देवीं गुणमयीं विभुः ।;यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,236: / Line 10,833: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणैर्विचित्राः सृजतीं सरूपाः प्रकृतिं प्रजाः ।
+| verse_lines  = गुणैर्विचित्राः सृजतीं सरूपाः प्रकृतिं प्रजाः ।;विलोक्य मुमुहे सद्यः स इह ज्ञानगूहया ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = विलोक्य मुमुहे सद्यः स इह ज्ञानगूहया ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,254: / Line 10,852: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृतेः पुमान् ।
+| verse_lines  = एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृतेः पुमान् ।;कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,272: / Line 10,871: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदस्य संसृतिर्बन्धः पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् ।
+| verse_lines  = तदस्य संसृतिर्बन्धः पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् ।;भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मनः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मनः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,290: / Line 10,890: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदुः ।
+| verse_lines  = कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदुः ।;भोक्तृत्वे सुखदुःखानां पुरुषः प्रकृतेः परः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = भोक्तृत्वे सुखदुःखानां पुरुषः प्रकृतेः परः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,308: / Line 10,909: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;यत् तत् त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् ।;प्रधानं प्रकृतिं प्राहुरविशेषं विशेषवत् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = यत् तत् त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,326: / Line 10,928: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मनः ।
+| verse_lines  = मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मनः ।;चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,344: / Line 10,947: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतावानेव संख्यातो ब्रह्मणः सगुणस्य हि ।
+| verse_lines  = एतावानेव संख्यातो ब्रह्मणः सगुणस्य हि ।;सन्निवेशो मया प्रोक्तो यः कालः पञ्चविंशकः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = सन्निवेशो मया प्रोक्तो यः कालः पञ्चविंशकः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,362: / Line 10,966: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रभावं पौरुषं प्राहुः कालमेके यतो भयम् ।
+| verse_lines  = प्रभावं पौरुषं प्राहुः कालमेके यतो भयम् ।;अहङ्कारविमूढस्य कर्तुः प्रकृतिमीयुषः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = अहङ्कारविमूढस्य कर्तुः प्रकृतिमीयुषः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,380: / Line 10,985: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैवात् क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ परः पुमान् ।
+| verse_lines  = दैवात् क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ परः पुमान् ।;आधत्त वीर्यं साऽसूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = आधत्त वीर्यं साऽसूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,398: / Line 11,004: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विश्वमात्मगतं व्यञ्जन् कूटस्थो जगदङ्कुरः ।
+| verse_lines  = विश्वमात्मगतं व्यञ्जन् कूटस्थो जगदङ्कुरः ।;स्वतेजसाऽपिबत् तीव्रमात्मप्रस्वापनं तमः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = स्वतेजसाऽपिबत् तीव्रमात्मप्रस्वापनं तमः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,416: / Line 11,023: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत् तत् सत्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवतः पदम् ।
+| verse_lines  = यत् तत् सत्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवतः पदम् ।;यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,434: / Line 11,042: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्त्वमिति चेतसः ।
+| verse_lines  = स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्त्वमिति चेतसः ।;वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथाऽपां प्रकृतिः परा ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथाऽपां प्रकृतिः परा ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,452: / Line 11,061: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यसम्भवात् ।
+| verse_lines  = महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यसम्भवात् ।;क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविधः समपद्यत ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविधः समपद्यत ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,470: / Line 11,080: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैकारिकोऽधिदैवं तु बुद्धिः प्राणश्च तैजसः ।
+| verse_lines  = वैकारिकोऽधिदैवं तु बुद्धिः प्राणश्च तैजसः ।;तामसस्त्वर्थमात्रं च गुणव्यतिकरस्त्रिवृत् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = तामसस्त्वर्थमात्रं च गुणव्यतिकरस्त्रिवृत् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,488: / Line 11,099: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सहस्रशिरसं साक्षाद् यमनन्तं प्रचक्षते ।
+| verse_lines  = सहस्रशिरसं साक्षाद् यमनन्तं प्रचक्षते ।;संकर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = संकर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 10,497: / Line 11,109: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् ।
+| verse_lines  = कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् ।;शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहंकृतेः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहंकृतेः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,515: / Line 11,128: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तैजसात् तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत् सति ।
+| verse_lines  = तैजसात् तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत् सति ।;द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रहात् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रहात् ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 10,524: / Line 11,138: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।
+| verse_lines  = संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।;स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,542: / Line 11,157: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागशः ।
+| verse_lines  = तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागशः ।;प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,560: / Line 11,176: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तामसाच्च विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यचोदितात् ।
+| verse_lines  = तामसाच्च विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यचोदितात् ।;शब्दमात्रमभूत् तस्मान्नभः श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = शब्दमात्रमभूत् तस्मान्नभः श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३४ ॥
 }}
@@ Line 10,569: / Line 11,186: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च ।
+| verse_lines  = अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च ।;तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदुः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदुः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,587: / Line 11,205: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नभसः शब्दतन्मात्रात् कालगत्या विकुर्वतः ।
+| verse_lines  = नभसः शब्दतन्मात्रात् कालगत्या विकुर्वतः ।;स्पर्शोऽभवत् ततो वायुस्त्वक् स्पर्शस्य च सङ्ग्रहः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = स्पर्शोऽभवत् ततो वायुस्त्वक् स्पर्शस्य च सङ्ग्रहः ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,605: / Line 11,224: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयोः ।
+| verse_lines  = चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयोः ।;सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायोः कर्माभिलक्षणम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायोः कर्माभिलक्षणम् ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,623: / Line 11,243: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च ।
+| verse_lines  = द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च ।;तेजस्त्वं तेजसः साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तयः ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = तेजस्त्वं तेजसः साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तयः ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,641: / Line 11,262: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्लेदनं पिण्डनं तृप्तिः प्राणनाप्ययनोन्दनम् ।
+| verse_lines  = क्लेदनं पिण्डनं तृप्तिः प्राणनाप्ययनोन्दनम् ।;तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,659: / Line 11,281: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भावनं ब्रह्मणः स्थानं धारणं सद्विशेषणम् ।
+| verse_lines  = भावनं ब्रह्मणः स्थानं धारणं सद्विशेषणम् ।;सर्वसत्वगुणोद्भेदः पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = सर्वसत्वगुणोद्भेदः पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,677: / Line 11,300: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततस्तेनानुविद्धेभ्यस्तत्त्वेभ्योऽण्डमचेतनम् ।
+| verse_lines  = ततस्तेनानुविद्धेभ्यस्तत्त्वेभ्योऽण्डमचेतनम् ।;उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,695: / Line 11,319: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां ततः स्वराट् ।
+| verse_lines  = हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां ततः स्वराट् ।;पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरिः ॥ ६१ ॥
 | verse_line2  = पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरिः ॥ ६१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,713: / Line 11,338: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथास्य हृदयं भिन्नं हृदयान्मन उत्थितम् ।
+| verse_lines  = अथास्य हृदयं भिन्नं हृदयान्मन उत्थितम् ।;मनसश्चन्द्रमा जातो बुद्धिर्बुद्धेर्गिरांपतिः ।;अहङ्कारस्ततो रुद्रश्चित्तं चैत्त्यस्ततोऽभवत् ॥ ६४ ॥
 | verse_line2  = मनसश्चन्द्रमा जातो बुद्धिर्बुद्धेर्गिरांपतिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,731: / Line 11,357: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।
+| verse_lines  = विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।;नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७० ॥
 | verse_line2  = नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,749: / Line 11,376: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बुद्ध्या ब्रह्माऽपि हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।
+| verse_lines  = बुद्ध्या ब्रह्माऽपि हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।;रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७२ ॥
 | verse_line2  = रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,767: / Line 11,395: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = चित्तेन हृदयं चैत्यः क्षेत्रज्ञः प्राविशद् यदा ।
+| verse_lines  = चित्तेन हृदयं चैत्यः क्षेत्रज्ञः प्राविशद् यदा ।;विराट् तदैव पुरुषः सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७३ ॥
 | verse_line2  = विराट् तदैव पुरुषः सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,789: / Line 11,418: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।
+| verse_lines  = प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।;वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,807: / Line 11,437: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।
+| verse_lines  = निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।;उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,825: / Line 11,456: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।
+| verse_lines  = मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।;सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,843: / Line 11,475: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।
+| verse_lines  = एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।;स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,861: / Line 11,494: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।
+| verse_lines  = भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।;लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,879: / Line 11,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।
+| verse_lines  = मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।;नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,897: / Line 11,532: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।
+| verse_lines  = एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।;साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,919: / Line 11,555: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे ।;मनो येनैव विधिना प्रपन्नं याति सत्पथम् ॥ १ ॥
 | verse_line2  = योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,937: / Line 11,574: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् ।
+| verse_lines  = स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् ।;वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथाऽऽत्मनः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथाऽऽत्मनः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,955: / Line 11,593: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन् लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् ।
+| verse_lines  = तस्मिन् लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् ।;विलोक्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनिः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = विलोक्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनिः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,973: / Line 11,612: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत
+| verse_lines  = कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत;दिग्धामरातिभटशोणितकर्दमेन ।;मालां मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टां;चैत्त्यस्य तत्त्वममलं मणिमस्य कण्ठे ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = दिग्धामरातिभटशोणितकर्दमेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 10,991: / Line 11,631: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यच्छ्रीनिकेतमलिभिः परिसेव्यमानं
+| verse_lines  = यच्छ्रीनिकेतमलिभिः परिसेव्यमानं;भूत्या स्वया कुटिलकुन्तलवृन्दजुष्टम् ।;मीनद्वयश्रियमधिक्षिपदब्जनेत्रं;ध्यायेन्मनोमयमतन्द्रित उल्लसद्भ्रु ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = भूत्या स्वया कुटिलकुन्तलवृन्दजुष्टम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,009: / Line 11,650: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ध्यानायनं रहसि तद् बहुलाधरोष्ठ-
+| verse_lines  = ध्यानायनं रहसि तद् बहुलाधरोष्ठ-;भासाऽरुणायिततनुद्विजकुन्दपङ्क्ति ।;ध्यायेत् स्वहृत्कुहरकेऽवसितस्य विष्णो-;र्भक्त्याऽऽर्द्रयाऽर्पितमना न पृथग् दिदृक्षेत् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = भासाऽरुणायिततनुद्विजकुन्दपङ्क्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,027: / Line 11,669: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं हरौ भगवति प्रतिलब्धभावो
+| verse_lines  = एवं हरौ भगवति प्रतिलब्धभावो;भक्त्या द्रवद्धृदय उत्पुलकप्रमोदः ।;औत्कण्ठ्यबाष्पकलया मुहुरर्द्यमान-;स्तच्चापि चित्तबडिशं शनकैर्वियुङ्क्ते ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = भक्त्या द्रवद्धृदय उत्पुलकप्रमोदः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,045: / Line 11,688: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुक्ताश्रयं यर्हि निर्विषयं स्वचित्तं
+| verse_lines  = मुक्ताश्रयं यर्हि निर्विषयं स्वचित्तं;निर्वाणमृच्छति मनः सहसा यथार्चिः ।;आत्मानमत्र पुरुषोऽव्यवधानमेक-;मन्वीक्षते प्रतिनिवृत्तगुणप्रवाहः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = निर्वाणमृच्छति मनः सहसा यथार्चिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,063: / Line 11,707: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽप्येतया चरमया मनसो निवृत्त्या
+| verse_lines  = सोऽप्येतया चरमया मनसो निवृत्त्या;तस्मिन् महिम््नयवसितः सुखदुःखबाह्ये ।;हेतुत्वमप्यसति कर्तरि दुःखयोर्न;स्वात्मन् विधत्त उपलब्धपरात्मकाष्ठः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = तस्मिन् महिम््नयवसितः सुखदुःखबाह्ये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,081: / Line 11,726: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
+| verse_lines  = सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।;ईक्षेतानन्यभावेन भूतेषु च तदात्मताम् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = ईक्षेतानन्यभावेन भूतेषु च तदात्मताम् ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,099: / Line 11,745: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं देवीं सदसदात्मिकाम् ।
+| verse_lines  = तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं देवीं सदसदात्मिकाम् ।;दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,121: / Line 11,768: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवहूतिरुवाच–
+| verse_lines  = देवहूतिरुवाच–;लक्षणं महदादीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च ।;स्वरूपं लक्ष्यतेऽमीषां येन तत् पारमार्थिकम् ॥ १ ॥
 | verse_line2  = लक्षणं महदादीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च ।
 }}
@@ Line 11,130: / Line 11,778: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्मूलं तत् प्रचक्षते ।
+| verse_lines  = यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्मूलं तत् प्रचक्षते ।;भक्तियोगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो ॥ २ ॥
 | verse_line2  = भक्तियोगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,148: / Line 11,797: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विषयानभिसन्धाय यश ऐश्वर्यमेव च ।
+| verse_lines  = विषयानभिसन्धाय यश ऐश्वर्यमेव च ।;अर्चादावर्चयेद् यो मां पृथग्भावः स राजसः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = अर्चादावर्चयेद् यो मां पृथग्भावः स राजसः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,166: / Line 11,816: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्मनिर्हारमुद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् ।
+| verse_lines  = कर्मनिर्हारमुद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् ।;यजेद् यष्टव्यमिति वाऽपृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = यजेद् यष्टव्यमिति वाऽपृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,184: / Line 11,835: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्चादावर्चयेत् तावदीश्वरं मां स्वकर्मकृत् ।
+| verse_lines  = अर्चादावर्चयेत् तावदीश्वरं मां स्वकर्मकृत् ।;यावन्न वेद स्वहृदि सर्वभूतेष्ववस्थितम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = यावन्न वेद स्वहृदि सर्वभूतेष्ववस्थितम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,202: / Line 11,854: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मनश्च परस्यापि यः करोत्यन्तरोदरम् ।
+| verse_lines  = आत्मनश्च परस्यापि यः करोत्यन्तरोदरम् ।;तस्य भिन्नदृशो मृत्युर्विधत्ते भयमुल्बणम् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = तस्य भिन्नदृशो मृत्युर्विधत्ते भयमुल्बणम् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,220: / Line 11,873: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जीवाः श्रेष्ठा ह्यजीवानां ततः प्राणभृतः शुभे ।
+| verse_lines  = जीवाः श्रेष्ठा ह्यजीवानां ततः प्राणभृतः शुभे ।;ततः सचित्ताः प्रवरास्ततश्चेन्द्रियवृत्तयः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = ततः सचित्ताः प्रवरास्ततश्चेन्द्रियवृत्तयः ॥ २८ ॥
 }}
@@ Line 11,229: / Line 11,883: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अत्रापि स्पर्शवेदिभ्यः प्रवरा रसवेदिनः ।
+| verse_lines  = अत्रापि स्पर्शवेदिभ्यः प्रवरा रसवेदिनः ।;तेभ्यो गन्धविदः श्रेष्ठास्ततः शब्दविदो वराः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = तेभ्यो गन्धविदः श्रेष्ठास्ततः शब्दविदो वराः ॥ २९ ॥
 }}
@@ Line 11,238: / Line 11,893: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रूपभेदविदस्तत्र ततश्चोभयतोदतः ।
+| verse_lines  = रूपभेदविदस्तत्र ततश्चोभयतोदतः ।;तेषां बहुपदः श्रेष्ठाश्चतुष्पादस्ततो द्विपात् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = तेषां बहुपदः श्रेष्ठाश्चतुष्पादस्ततो द्विपात् ॥ ३० ॥
 }}
@@ Line 11,247: / Line 11,903: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो वर्णाश्च चत्वारस्तेषां ब्राह्मण उत्तमः ।
+| verse_lines  = ततो वर्णाश्च चत्वारस्तेषां ब्राह्मण उत्तमः ।;ब्राह्मणेष्वपि वेदज्ञो ह्यर्थज्ञोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = ब्राह्मणेष्वपि वेदज्ञो ह्यर्थज्ञोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 11,256: / Line 11,913: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्थज्ञात् संशयच्छेत्ता ततः श्रेयान् स्वधर्मकृत् ।
+| verse_lines  = अर्थज्ञात् संशयच्छेत्ता ततः श्रेयान् स्वधर्मकृत् ।;मुक्तसङ्गस्ततो भूयान् न दोग्धा धर्ममात्मनः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = मुक्तसङ्गस्ततो भूयान् न दोग्धा धर्ममात्मनः ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 11,265: / Line 11,923: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मान्मय्यर्पिताशेषक्रियार्थात्मरतिर्नरः ।
+| verse_lines  = तस्मान्मय्यर्पिताशेषक्रियार्थात्मरतिर्नरः ।;मय्यर्पितात्मनः पुंसो मयि सन्न्यस्तकर्मणः ।;न पश्यामि परं भूतमकर्तुः समदर्शनात् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = मय्यर्पितात्मनः पुंसो मयि सन्न्यस्तकर्मणः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,283: / Line 11,942: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् ।
+| verse_lines  = मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् ।;ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,301: / Line 11,961: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भक्तियोगश्च योगश्च मया मानव्युदीरितः ।
+| verse_lines  = भक्तियोगश्च योगश्च मया मानव्युदीरितः ।;ययोरेकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत् ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = ययोरेकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत् ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,319: / Line 11,980: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत् तद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः ।
+| verse_lines  = यत् तद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः ।;परं प्रधानात् पुरुषाद् दैवं कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = परं प्रधानात् पुरुषाद् दैवं कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,337: / Line 11,999: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रूपभेदास्पदं दिव्यं काल इत्यभिधीयते ।
+| verse_lines  = रूपभेदास्पदं दिव्यं काल इत्यभिधीयते ।;भूतानां महदादीनां यतो भिन्नदृशां भयम् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = भूतानां महदादीनां यतो भिन्नदृशां भयम् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,355: / Line 12,018: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः ।
+| verse_lines  = न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः ।;आविशत्यप्रमत्तोऽसौ प्रमत्तं जनमन्तकृत् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = आविशत्यप्रमत्तोऽसौ प्रमत्तं जनमन्तकृत् ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,377: / Line 12,041: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तदा ।
+| verse_lines  = एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तदा ।;नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाश इव गोजरम् ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाश इव गोजरम् ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,395: / Line 12,060: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वायुनोत्क्रमतोत्तारकफसंरुद्धनासिकः ।
+| verse_lines  = वायुनोत्क्रमतोत्तारकफसंरुद्धनासिकः ।;कासश्वासकृतायासः कण्ठो घुरुघुरायते ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = कासश्वासकृतायासः कण्ठो घुरुघुरायते ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,413: / Line 12,079: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योजनानां सहस्राणि नवतिर्नव चाध्वनः ।
+| verse_lines  = योजनानां सहस्राणि नवतिर्नव चाध्वनः ।;त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीतः प्राप्नोति यातनाम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीतः प्राप्नोति यातनाम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,431: / Line 12,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अत्रैव नरकः स्वर्ग इति मातः प्रचक्षते ।
+| verse_lines  = अत्रैव नरकः स्वर्ग इति मातः प्रचक्षते ।;या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिताः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिताः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,453: / Line 12,121: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानुवाच–
+| verse_lines  = भगवानुवाच–;कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।;दशाहेन तु कर्कन्धुः पेश्यण्डं वा ततः परम् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,471: / Line 12,140: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।
+| verse_lines  = नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।;स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,489: / Line 12,159: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानं यदेतददधात् कतमः स देव-
+| verse_lines  = ज्ञानं यदेतददधात् कतमः स देव-;स्त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांशः ।;तं जीवकर्मपदवीमनुवर्तमाना-;स्तापत्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = स्त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांशः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,507: / Line 12,178: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रिः
+| verse_lines  = पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रिः;शारीरभेदमशरीरवदस्य देहे ।;यद्दत्तया स तमहं पुरुषं पुराणं;पश्ये बहिर्हृदि च चैत्त्यमिव प्रतीतम् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = शारीरभेदमशरीरवदस्य देहे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,525: / Line 12,197: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।
+| verse_lines  = तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।;सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,543: / Line 12,216: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।
+| verse_lines  = तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।;ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,561: / Line 12,235: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बलं मे पश्य मायायाः
+| verse_lines  = बलं मे पश्य मायायाः;स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।;या करोति निजायत्तान्;भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।
 }}
@@ Line 11,570: / Line 12,245: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातु
+| verse_lines  = सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातु;योगस्य पारं परमारुरुक्षुः ।;मत्सेवया प्रतिलब्धात्मलाभो;वदन्ति यां निरयद्वारमस्य ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = योगस्य पारं परमारुरुक्षुः ।
 }}
@@ Line 11,579: / Line 12,255: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।
+| verse_lines  = योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।;तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,597: / Line 12,274: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।
+| verse_lines  = देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।;भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,615: / Line 12,293: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।
+| verse_lines  = यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।;तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,633: / Line 12,312: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।
+| verse_lines  = आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।;सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,655: / Line 12,335: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तच्छ्रद्धयाक्राऽऽन्तमतिः पितृदेवव्रतः पुमान् ।
+| verse_lines  = तच्छ्रद्धयाक्राऽऽन्तमतिः पितृदेवव्रतः पुमान् ।;गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,673: / Line 12,354: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।
+| verse_lines  = आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।;योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 11,682: / Line 12,364: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा ।
+| verse_lines  = भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा ।;कर्तृत्वात् सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = कर्तृत्वात् सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 11,691: / Line 12,374: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स सङ्गत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।
+| verse_lines  = स सङ्गत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।;जातेऽगुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = जातेऽगुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,709: / Line 12,393: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं यत् तेऽपि धर्मविनिर्मितम् ।
+| verse_lines  = ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं यत् तेऽपि धर्मविनिर्मितम् ।;निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरेऽसति ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरेऽसति ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,727: / Line 12,412: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।
+| verse_lines  = ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।;कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नशः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नशः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 11,736: / Line 12,422: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रजसा कुण्ठमनसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।
+| verse_lines  = रजसा कुण्ठमनसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।;पितॄन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = पितॄन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 11,745: / Line 12,432: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।
+| verse_lines  = त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।;कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥ १८ ॥
 }}
@@ Line 11,754: / Line 12,442: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नूनं दैवेन विहता ये त्वच्युतकथासुधाम् ।
+| verse_lines  = नूनं दैवेन विहता ये त्वच्युतकथासुधाम् ।;हित्वा शृृण्वन्त्यसद्गाथाः पुरीषमिव विड्भुजः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = हित्वा शृृण्वन्त्यसद्गाथाः पुरीषमिव विड्भुजः ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 11,763: / Line 12,452: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दक्षिणेन पथाऽर्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।
+| verse_lines  = दक्षिणेन पथाऽर्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।;प्रजायां तु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = प्रजायां तु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 11,772: / Line 12,462: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।
+| verse_lines  = ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।;पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,790: / Line 12,481: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् ।
+| verse_lines  = ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् ।;अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणाम् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणाम् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,808: / Line 12,500: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा महानहङ्कारस्त्रिवृत् पञ्चविधः स्वराट् ।
+| verse_lines  = यथा महानहङ्कारस्त्रिवृत् पञ्चविधः स्वराट् ।;एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद् यतः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद् यतः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,826: / Line 12,519: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानं योगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।
+| verse_lines  = ज्ञानं योगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।;द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षणः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षणः ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,848: / Line 12,542: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवहूतिरुवाच–
+| verse_lines  = देवहूतिरुवाच–;अथाप्ययान्ते सलिले शयानं भूतेन्द्रियार्थात्ममयं वपुस्ते ।;गुणप्रवाहं सदशेषबीजं दध्यौ स्वयं यज्जठराब्जजातः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = अथाप्ययान्ते सलिले शयानं भूतेन्द्रियार्थात्ममयं वपुस्ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,866: / Line 12,561: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं देहतन्त्रः प्रशमाय पाप्मनां निदेशभाजां च विभो विभूतये ।
+| verse_lines  = त्वं देहतन्त्रः प्रशमाय पाप्मनां निदेशभाजां च विभो विभूतये ।;यथावतारास्तव सूकरादयस्तथायमप्यात्मपथोपलब्धये ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = यथावतारास्तव सूकरादयस्तथायमप्यात्मपथोपलब्धये ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,884: / Line 12,580: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मण्यवस्थितमतिर्भगवत्यात्मसंश्रये ।
+| verse_lines  = ब्रह्मण्यवस्थितमतिर्भगवत्यात्मसंश्रये ।;निवृत्तजीवोपाधित्वात् वीतक्लेशाप्तनिर्वृतिः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = निवृत्तजीवोपाधित्वात् वीतक्लेशाप्तनिर्वृतिः ॥ २६ ॥
 }}
@@ Line 11,893: / Line 12,590: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नित्यरूढसमाधित्वात् परावृत्तगुणभ्रमा ।
+| verse_lines  = नित्यरूढसमाधित्वात् परावृत्तगुणभ्रमा ।;न सस्मार तदात्मानं स्वप्नदृष्टमिवोत्थितः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = न सस्मार तदात्मानं स्वप्नदृष्टमिवोत्थितः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,919: / Line 12,617: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।;आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,937: / Line 12,636: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।
+| verse_lines  = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।;प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 11,946: / Line 12,646: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।
+| verse_lines  = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।;निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 11,955: / Line 12,656: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।
+| verse_lines  = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।;वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,973: / Line 12,675: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवा ऊचुः–
+| verse_lines  = देवा ऊचुः–;यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।;तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 11,991: / Line 12,694: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।
+| verse_lines  = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।;दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,009: / Line 12,713: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।
+| verse_lines  = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।;मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
 }}
@@ Line 12,018: / Line 12,723: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।
+| verse_lines  = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।;देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥
 }}
@@ Line 12,027: / Line 12,733: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवा ऊचुः–
+| verse_lines  = देवा ऊचुः–;यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं;खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय ।;एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाऽद्य;प्रादुश्चकार पुरुषाय नमः परस्मै ॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं
 }}
@@ Line 12,036: / Line 12,743: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।
+| verse_lines  = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।;भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
 | verse_line2  = भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,054: / Line 12,762: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।
+| verse_lines  = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।;अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥
 | verse_line2  = अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,076: / Line 12,785: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नन्दिरुवाच–
+| verse_lines  = नन्दिरुवाच–;य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।;द्रुह्यत्यज्ञः पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।
 }}
@@ Line 12,085: / Line 12,795: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।
+| verse_lines  = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।;कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 12,094: / Line 12,805: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।
+| verse_lines  = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।;स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥
 }}
@@ Line 12,103: / Line 12,815: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।
+| verse_lines  = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।;संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,121: / Line 12,834: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।
+| verse_lines  = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।;मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,143: / Line 12,857: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं
+| verse_lines  = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं;यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।;सत्त्वं च यस्मिन् भगवान् वासुदेवो;ह्यधोक्षजो मे मनसा विधीयते ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,165: / Line 12,880: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-
+| verse_lines  = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-;र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः ।;लोकस्य यद् वर्षति चाशिषोऽर्थिनः;तस्मै भवान् द्रुह्यति विश्वबन्धवे ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,183: / Line 12,899: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये
+| verse_lines  = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये;ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटाः श्मशाने ।;तन्माल्यभस्मनृकपाल्यवसत्पिशाचै-;र्ये मूर्धभिर्दधति तच्चरणावसृष्टम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटाः श्मशाने ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,201: / Line 12,918: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत
+| verse_lines  = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत;वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् ।;विरोधि तद् यौगपदेककर्तरि;द्वयं यथाऽऽब्रह्मणि कर्म नर्च्छति ॥ २० ॥
 | verse_line2  = वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,223: / Line 12,941: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं
+| verse_lines  = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं;जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् ।;ददर्श देहे हतकल्मषा सती;सद्यः प्रजज्वाल समाधिजाग्निना ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,245: / Line 12,964: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।
+| verse_lines  = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।;छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 12,254: / Line 12,974: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।
+| verse_lines  = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।;विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 12,263: / Line 12,984: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।
+| verse_lines  = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।;यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥
 }}
@@ Line 12,272: / Line 12,994: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।
+| verse_lines  = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।;तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,294: / Line 13,017: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।
+| verse_lines  = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।;नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,312: / Line 13,036: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये
+| verse_lines  = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये;ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् ।;विदुः प्रमाणं बलवीर्ययोर्वा;तस्यात्मतन्त्रस्य क उद्विधित्सेत् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,330: / Line 13,055: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।
+| verse_lines  = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।;ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,348: / Line 13,074: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं
+| verse_lines  = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं;सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्घ्रि ।;उत्थाय चक्रे शिरसाऽभिवन्दनं;महत्तमोऽर्कस्य यथैव विष्णोः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्घ्रि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,366: / Line 13,093: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मोवाच–
+| verse_lines  = ब्रह्मोवाच–;जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।;शक्तेः शिवस्य च परं यत् तद् ब्रह्म निरन्तरम् ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,384: / Line 13,112: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः ।
+| verse_lines  = त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः ।;विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडयोर्णपदो यथा ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडयोर्णपदो यथा ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,402: / Line 13,131: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेव धर्मार्थदुघाऽभिपत्तये
+| verse_lines  = त्वमेव धर्मार्थदुघाऽभिपत्तये;दक्षेण सूत्रेण विसर्जिताध्वरः ।;त्वयैव लोकेऽवसिताश्च सेतवो;यान् ब्राह्मणाः श्रद्धधते धृतव्रताः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = दक्षेण सूत्रेण विसर्जिताध्वरः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,420: / Line 13,150: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न वै सतां त्वच्चरणार्पितात्मनां
+| verse_lines  = न वै सतां त्वच्चरणार्पितात्मनां;भूतेषु सर्वेष्वभिपश्यतां तव ।;भूतानि चात्मन्यपृथग् दिदृक्षतां;प्रायेण रोषोऽभिभवेद् यथा पशोः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = भूतेषु सर्वेष्वभिपश्यतां तव ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,438: / Line 13,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = येऽस्मिन् यदा पुष्करनाभमायया
+| verse_lines  = येऽस्मिन् यदा पुष्करनाभमायया;दुर्लङ्ध्यया स्पृष्टधियः पृथग्दृशः ।;कुर्वन्ति तत्र ह्यनुकम्पया कृपां;न साधवो दैवबलात्कृताः कथम् ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = दुर्लङ्ध्यया स्पृष्टधियः पृथग्दृशः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,456: / Line 13,188: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भवान् हि पुंसः परमस्य मायया
+| verse_lines  = भवान् हि पुंसः परमस्य मायया;दुरन्तयाऽस्पृष्टमतिः समस्तदृक् ।;तया हतात्मस्वनुकर्मचेत-;स्स्वनुग्रहं कर्तुमिहार्हति प्रभो ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = दुरन्तयाऽस्पृष्टमतिः समस्तदृक् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,478: / Line 13,211: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।
+| verse_lines  = अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।;यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,496: / Line 13,230: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दक्ष उवाच–
+| verse_lines  = दक्ष उवाच–;शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं;चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् ।;तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या-;मास्ते भवानपरिशुद्धमिवामनन्ति ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,514: / Line 13,249: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋत्विज ऊचुः–
+| verse_lines  = ऋत्विज ऊचुः–;तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात्;कर्मण्यवग्रहधियो भगवन् विदामः ।;धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं;ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदस्त्वमास्थाः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात्
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,532: / Line 13,268: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रुद्र उवाच–
+| verse_lines  = रुद्र उवाच–;तव वरद वराड्घ्रावाशिषा चानभिध्ये;ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये ।;यदि रचितधियं मां विद्धि लोकापविद्धं;जगति न गणयेयं त्वत्परानुग्रहेण ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = तव वरद वराड्घ्रावाशिषा चानभिध्ये
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,550: / Line 13,287: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैतत् स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ-
+| verse_lines  = नैतत् स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ-;भेदग्रहः पुरुषो यावदीक्षेत् ।;ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रया-;न्मायामयाद् व्यतिरिक्तो यतस्त्वम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = भेदग्रहः पुरुषो यावदीक्षेत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,568: / Line 13,306: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋषय ऊचुः –
+| verse_lines  = ऋषय ऊचुः –;अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं;यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे ।;विभूतयो यत उपसेदुरीश्वरा-;न्न मन्यते स्वयमनुवर्तिनीं भवान् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,586: / Line 13,325: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लोकपाला ऊचुः–
+| verse_lines  = लोकपाला ऊचुः–;दृष्टः किं नो दृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं;प्रत्यग्दृष्ट्या दृश्यते येन विश्वम् ।;माया ह्येषा भवदीया हि भूमन्;यस्त्वं षष्ठः पञ्चभिर्भासि भूतैः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = दृष्टः किं नो दृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,604: / Line 13,344: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योगेश्वरा ऊचुः–
+| verse_lines  = योगेश्वरा ऊचुः–;प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमृतप्रिय प्रभो;विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग् य आत्मनः ।;अथापि भृत्येश तयोपधावता-;मनन्यवृत्त्याऽनुगृहाण वत्सल ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमृतप्रिय प्रभो
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,622: / Line 13,363: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जगदुद्भवस्थितिलयेषु लीलया
+| verse_lines  = जगदुद्भवस्थितिलयेषु लीलया;प्रविभज्यमानगुणयाऽऽत्ममायया ।;रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया;ह्यतिवर्तितभ्रमगुणात्मने नमः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = प्रविभज्यमानगुणयाऽऽत्ममायया ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,640: / Line 13,382: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्निरुवाच–
+| verse_lines  = अग्निरुवाच–;यत्तेजसाऽहं सुसमिद्धतेजा;हव्यं वहाम्यध्वर आज्यसिक्तम् ।;तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभिः;स्विष्टं यजुर्भिः प्रणतोऽस्मि यज्ञम् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = यत्तेजसाऽहं सुसमिद्धतेजा
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,658: / Line 13,401: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्राह्मणा ऊचुः–
+| verse_lines  = ब्राह्मणा ऊचुः–;त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताशः स्वयं;त्वं हि मन्त्राः समिद् दर्भपात्राणि च ।;त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवता;अग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशुः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताशः स्वयं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,676: / Line 13,420: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच–
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच–;अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।;आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,694: / Line 13,439: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।
+| verse_lines  = तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।;देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,712: / Line 13,458: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।
+| verse_lines  = त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।;सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,730: / Line 13,477: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।;अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,748: / Line 13,496: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनन्यभावैकगतिः शक्तिः सुप्तेव पूरुषम्
+| verse_lines  = अनन्यभावैकगतिः शक्तिः सुप्तेव पूरुषम्;एतद् भगवतः शम्भोः कर्म दक्षाध्वरद्रुहः ।;श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पतेः ॥ ५९ ॥
 | verse_line2  = एतद् भगवतः शम्भोः कर्म दक्षाध्वरद्रुहः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,766: / Line 13,515: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।
+| verse_lines  = पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।;कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥
 | verse_line2  = कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥
 }}
@@ Line 12,775: / Line 13,525: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।
+| verse_lines  = षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।;ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥
 | verse_line2  = ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,797: / Line 13,548: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथातः कीर्तये वंशं पुण्यकीर्तेः कुरूद्वह ।
+| verse_lines  = अथातः कीर्तये वंशं पुण्यकीर्तेः कुरूद्वह ।;स्वायंभुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मनः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = स्वायंभुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मनः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,815: / Line 13,567: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापतेः सुतौ ।
+| verse_lines  = प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापतेः सुतौ ।;वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगतः स्थितौ ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगतः स्थितौ ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,833: / Line 13,586: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसंतोषहेतवः ।
+| verse_lines  = विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसंतोषहेतवः ।;पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोका निजकर्मभिः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोका निजकर्मभिः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,851: / Line 13,605: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्मयमानमभिध्यायेत् सानुरागावलोकनम् ।
+| verse_lines  = स्मयमानमभिध्यायेत् सानुरागावलोकनम् ।;नियमेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = नियमेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,869: / Line 13,624: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परिचर्या भगवतो यावतीः पूर्वसेविताः ।
+| verse_lines  = परिचर्या भगवतो यावतीः पूर्वसेविताः ।;ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ६१ ॥
 | verse_line2  = ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ६१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,887: / Line 13,643: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभुः ।
+| verse_lines  = सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभुः ।;एष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ७२ ॥
 | verse_line2  = एष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ७२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,905: / Line 13,662: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्राभिषिक्तः प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् ।
+| verse_lines  = तत्राभिषिक्तः प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् ।;समाहितः पर्यचरद् दृष्ट्याऽऽदेशेन पूरुषम् ॥ ७४ ॥
 | verse_line2  = समाहितः पर्यचरद् दृष्ट्याऽऽदेशेन पूरुषम् ॥ ७४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,923: / Line 13,681: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवाश्चक्रुस्तपोविघ्नं त्रासयन्तः स्वमायया ।
+| verse_lines  = देवाश्चक्रुस्तपोविघ्नं त्रासयन्तः स्वमायया ।;सर्पेभसिंहकूष्माण्डैस्तान् नापश्यत् परं गतः ॥ ८० ॥
 | verse_line2  = सर्पेभसिंहकूष्माण्डैस्तान् नापश्यत् परं गतः ॥ ८० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,941: / Line 13,700: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाश्रयम् ।
+| verse_lines  = सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाश्रयम् ।;ध्यायन् भगवतो रूपं नाद्राक्षीत् किञ्चनापरम् ॥ ८१ ॥
 | verse_line2  = ध्यायन् भगवतो रूपं नाद्राक्षीत् किञ्चनापरम् ॥ ८१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,959: / Line 13,719: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो
+| verse_lines  = तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो;द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया ।;लोका निरुच्छ्वासनिपीडिता भृशं;सलोकपालाः शरणं ययुर्हरिम् ॥ ८४ ॥
 | verse_line2  = द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,977: / Line 13,738: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवा ऊचुः–
+| verse_lines  = देवा ऊचुः–;नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं;चराचरस्याखिलसत्वधाम्नः ।;विधेहि तन्नो वृजिनाद् विमोक्षं;प्राप्ता वयं त्वां शरणं शरण्यम् ॥ ८५ ॥
 | verse_line2  = नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 12,999: / Line 13,761: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म-
+| verse_lines  = या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म-;ध्यानाद् भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् ।;सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत्;किम्वन्तकासिलुलितात् पततां विमानात् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = ध्यानाद् भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,017: / Line 13,780: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीशमाद्यं
+| verse_lines  = ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीशमाद्यं;स्वान् संपदः सुतसुहृद्गृहवित्तदारान् ।;ये त्वब्जनाभभवदीयपदारविन्द-;सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गाः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = स्वान् संपदः सुतसुहृद्गृहवित्तदारान् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,035: / Line 13,799: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य-
+| verse_lines  = तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य-;मर्त्यादिभिर्विरचितं सदसद्विशेषम् ।;रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यशेषं;नातः परं परम वेद्मि न यत्र वाचः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = मर्त्यादिभिर्विरचितं सदसद्विशेषम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,053: / Line 13,818: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविशुद्ध आत्मा
+| verse_lines  = त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविशुद्ध आत्मा;कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः ।;यद्बुध्द्यवस्थितमखण्डितया स्वबुद्ध्या;दृष्ट्वाऽऽस्थिता वधिमतो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,071: / Line 13,837: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं पतन्ति
+| verse_lines  = यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं पतन्ति;विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्या ।;तद् ब्रह्म विश्वभवमेकमविश्वमाद्य-;मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्या ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,089: / Line 13,856: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादमूल-
+| verse_lines  = सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादमूल-;माशिष्टयोऽनुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः ।;अप्येवमार्य भगवान् परिपाति दीनान्;वास्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = माशिष्टयोऽनुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः ।
 }}
@@ Line 13,098: / Line 13,866: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥
+| verse_lines  = तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 13,115: / Line 13,884: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।
+| verse_lines  = दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।;तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,133: / Line 13,903: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जितः ।
+| verse_lines  = भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जितः ।;तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत;ईश्वरात् क्षीणपुण्येन पुलकानिव चाधनः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,151: / Line 13,922: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।
+| verse_lines  = लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।;आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥
 | verse_line2  = आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,173: / Line 13,945: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निमित्तमात्रं तत्रात्मा निर्गुणः पुरुषर्षभः ।
+| verse_lines  = निमित्तमात्रं तत्रात्मा निर्गुणः पुरुषर्षभः ।;व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ ४७ ॥
 }}
@@ Line 13,182: / Line 13,955: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = केचित् कर्म वदन्त्येनं स्वभावमपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंसः काममुतापरे ॥ ५२ ॥
+| verse_lines  = केचित् कर्म वदन्त्येनं स्वभावमपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंसः काममुतापरे ॥ ५२ ॥
 }}
@@ Line 13,200: / Line 13,974: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात् पुरुषस्य हि ।
+| verse_lines  = अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात् पुरुषस्य हि ।;स्वाप्नीव भात्यनुध्यानाद् यया बन्धविपर्ययः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = स्वाप्नीव भात्यनुध्यानाद् यया बन्धविपर्ययः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,218: / Line 13,993: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भजस्व भजनीयाङ्घ्रिमभवाय भवच्छिदम् ।
+| verse_lines  = भजस्व भजनीयाङ्घ्रिमभवाय भवच्छिदम् ।;युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्याऽऽत्ममायया ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्याऽऽत्ममायया ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,236: / Line 14,012: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वृणीहि कामं नृप यन्मनोगतं
+| verse_lines  = वृणीहि कामं नृप यन्मनोगतं;मत्तस्त्वमौत्तानपदेऽविशङ्कितः ।;वरार्हणोऽस्यम्बुजनाभपादयो-;र्निरन्तरं त्वां वयमङ्ग शुश्रुम ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = मत्तस्त्वमौत्तानपदेऽविशङ्कितः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,254: / Line 14,031: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
+| verse_lines  = अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।;द्रव्यक्रियादेवतानां कर्माकर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = द्रव्यक्रियादेवतानां कर्माकर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,272: / Line 14,050: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वात्मन्यच्युते सर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् ।
+| verse_lines  = सर्वात्मन्यच्युते सर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् ।;ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,290: / Line 14,069: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि ।
+| verse_lines  = मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि ।;अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,308: / Line 14,088: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्या विशुद्धकरणः शिववार्विगाह्य
+| verse_lines  = तस्या विशुद्धकरणः शिववार्विगाह्य;बद्धासनो जितमरुन्मनसाऽऽहृताक्षः ।;स्थूले दधार भगवत्प्रतिरूप एतद्;ध्यायंस्तदव्यवहितो व्यसृजन् समाधौ ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = बद्धासनो जितमरुन्मनसाऽऽहृताक्षः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,326: / Line 14,107: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सुदुर्जयं विष्णुपदं जितं त्वया
+| verse_lines  = सुदुर्जयं विष्णुपदं जितं त्वया;यत् सूरयोऽप्राप्य विचक्षते परम् ।;आतिष्ठ तच्चन्द्रदिवाकरादयो;ग्रहर्क्षताराः परियन्ति दक्षिणम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = यत् सूरयोऽप्राप्य विचक्षते परम् ।
 }}
@@ Line 13,335: / Line 14,117: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् ।
+| verse_lines  = अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् ।;आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,353: / Line 14,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रयः ।
+| verse_lines  = श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रयः ।;नेच्छंस्तत्राऽत्मनाऽऽत्मानं संतुष्ट इति सिध्यति ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = नेच्छंस्तत्राऽत्मनाऽऽत्मानं संतुष्ट इति सिध्यति ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,375: / Line 14,159: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशयः ।
+| verse_lines  = अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशयः ।;स्वरूपमवरुन्धानो नान्यदस्मात् तदैक्षत ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = स्वरूपमवरुन्धानो नान्यदस्मात् तदैक्षत ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,393: / Line 14,178: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मत्वा तं जडमुन्मत्तं कुलवृद्धाः समन्त्रिणः ।
+| verse_lines  = मत्वा तं जडमुन्मत्तं कुलवृद्धाः समन्त्रिणः ।;वत्सरं भूपतिं चक्रुर्यवीयांसं भ्रमेः सुतम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = वत्सरं भूपतिं चक्रुर्यवीयांसं भ्रमेः सुतम् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,411: / Line 14,197: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सदस्या ऊचुः–
+| verse_lines  = सदस्या ऊचुः–;नरदेवेह भवतो नावद्यं हि मनाक् स्थितम् ।;अस्त्येकं प्राक्तनमघं यदि हेदृक् त्वमप्रजः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = नरदेवेह भवतो नावद्यं हि मनाक् स्थितम् ।
 }}
@@ Line 13,420: / Line 14,207: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथा साधय भद्रं ते आत्मानं सप्रजं नृप ।
+| verse_lines  = तथा साधय भद्रं ते आत्मानं सप्रजं नृप ।;इष्टस्ते पुत्रकामस्य पुत्रं दास्यति यज्ञभुक् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = इष्टस्ते पुत्रकामस्य पुत्रं दास्यति यज्ञभुक् ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 13,429: / Line 14,217: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा स्वभागधेयानि ग्रहीष्यन्ति दिवौकसः ।
+| verse_lines  = यथा स्वभागधेयानि ग्रहीष्यन्ति दिवौकसः ।;यद् यज्ञपुरुषः साक्षादपत्याय हरिर्वृतः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = यद् यज्ञपुरुषः साक्षादपत्याय हरिर्वृतः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,447: / Line 14,236: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स बाल एव पुरुषो मातामहमनुव्रतः ।
+| verse_lines  = स बाल एव पुरुषो मातामहमनुव्रतः ।;अधर्मांशोद्भवं मृत्युं तेनाभवदधार्मिकः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = अधर्मांशोद्भवं मृत्युं तेनाभवदधार्मिकः ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 13,456: / Line 14,246: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स शरासनमुद्यम्य मृगयुर्वनगोचरः ।
+| verse_lines  = स शरासनमुद्यम्य मृगयुर्वनगोचरः ।;हन्त्यसाधुर्मृगान् दीनान् वेनोऽसावित्यरौज्जनः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = हन्त्यसाधुर्मृगान् दीनान् वेनोऽसावित्यरौज्जनः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,478: / Line 14,269: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं सर्वलोकामरयज्ञसंग्रहं
+| verse_lines  = तं सर्वलोकामरयज्ञसंग्रहं;त्रयीमयं द्रव्यमयं तपोमयम् ।;यज्ञैर्विचित्रैर्यजतो भवाय ते;राजन् स्वदेशाननुरोद्धुमर्हसि ॥
 | verse_line2  = त्रयीमयं द्रव्यमयं तपोमयम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,496: / Line 14,288: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यज्ञेन युष्मद्विषये द्विजातिभि-
+| verse_lines  = यज्ञेन युष्मद्विषये द्विजातिभि-;र्वितायमानेन सुराः कला हरेः ।;स्विष्टाः सुतुष्टाः प्रदिशन्ति वाञ्छितं;तद्धेलनं नार्हसि वीर चेष्टितुम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = र्वितायमानेन सुराः कला हरेः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,514: / Line 14,307: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वेन उवाच–
+| verse_lines  = वेन उवाच–;अवजानन्ति ये मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् ।;नानुविन्दन्ति ते भद्रमिह लोके परत्र च ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = अवजानन्ति ये मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् ।
 }}
@@ Line 13,523: / Line 14,317: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सराः ।
+| verse_lines  = तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सराः ।;बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्यः कोऽग्रभुक् पुमान् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्यः कोऽग्रभुक् पुमान् ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,541: / Line 14,336: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपतेः ।
+| verse_lines  = विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपतेः ।;ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद् बाहुको नरः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद् बाहुको नरः ॥ ४४ ॥
 }}
@@ Line 13,550: / Line 14,346: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं तु तेऽवनतं दृष्ट्वा किं करोमीति वादिनम् ।
+| verse_lines  = तं तु तेऽवनतं दृष्ट्वा किं करोमीति वादिनम् ।;निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 13,559: / Line 14,356: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचराः ।
+| verse_lines  = तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचराः ।;योऽपाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = योऽपाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,577: / Line 14,375: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋषय ऊचुः –
+| verse_lines  = ऋषय ऊचुः –;एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपावनी ।;इयं च लक्ष्मीः सम्भूतिः पुरुषस्यानपायिनी ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपावनी ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,599: / Line 14,398: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया ।
+| verse_lines  = एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया ।;इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,621: / Line 14,421: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अयं तु साक्षाद्भगवांस्त्र्यधीशः
+| verse_lines  = अयं तु साक्षाद्भगवांस्त्र्यधीशः;कूटस्थ आत्मा कलयाऽवतीर्णः ।;यस्मिन्नविद्यारचितं निरर्थकं;पश्यन्ति नानात्वमिव प्रतीतम् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = कूटस्थ आत्मा कलयाऽवतीर्णः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,643: / Line 14,444: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधसः ।
+| verse_lines  = ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधसः ।;पौरान् जानपदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = पौरान् जानपदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,661: / Line 14,463: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यच्चान्यदपि कृष्णस्य ब्रह्मन् भगवतः प्रभोः ।
+| verse_lines  = यच्चान्यदपि कृष्णस्य ब्रह्मन् भगवतः प्रभोः ।;श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,679: / Line 14,482: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धरण्युवाच –
+| verse_lines  = धरण्युवाच –;नमः परस्मै पुरुषाय मायया;विन्यस्तनानातनवे गुणात्मने ।;नमः स्वरूपानुभवेन निर्धुत-;द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमोर्मये ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = नमः परस्मै पुरुषाय मायया
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,697: / Line 14,501: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नूनं तवेशस्य समीहितं जनैः
+| verse_lines  = नूनं तवेशस्य समीहितं जनैः;स्वमायया दुर्जययाऽकृतात्मभिः ।;न लक्ष्यते यस्त्वकरोदकारयद्;योऽनेक एकः परतः स ईश्वरः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = स्वमायया दुर्जययाऽकृतात्मभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,715: / Line 14,520: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि-
+| verse_lines  = सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि-;र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभिः ।;तस्मै समुन्नद्धविरुद्धशक्तये;नमः परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,737: / Line 14,543: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् ।
+| verse_lines  = कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् ।;हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,755: / Line 14,562: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् ।
+| verse_lines  = दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् ।;विधाय दुदुहुः क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = विधाय दुदुहुः क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,773: / Line 14,581: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च ।
+| verse_lines  = ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च ।;घोषान् व्रजांश्च शिबिरान् नगरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = घोषान् व्रजांश्च शिबिरान् नगरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,795: / Line 14,604: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा ।
+| verse_lines  = एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा ।;अन्वधावदतिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = अन्वधावदतिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 13,804: / Line 14,614: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ।
+| verse_lines  = सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ।;धीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = धीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,822: / Line 14,633: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु ।
+| verse_lines  = धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु ।;प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,844: / Line 14,656: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।
+| verse_lines  = एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।;सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 13,853: / Line 14,666: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।
+| verse_lines  = देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।;कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,871: / Line 14,685: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।
+| verse_lines  = उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।;कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,889: / Line 14,704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहं
+| verse_lines  = भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहं;द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मनः ।;दृष्ट्वा सुसंपत्सु विपत्सु सूरयो;न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदाः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,907: / Line 14,723: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।
+| verse_lines  = स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।;शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,925: / Line 14,742: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।
+| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।;समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,943: / Line 14,761: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जन्तोर्जगत्यां जगदीश वैशसं
+| verse_lines  = जन्तोर्जगत्यां जगदीश वैशसं;स्यादेव यत् कर्मणि नः समीहितम् ।;करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल;स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = स्यादेव यत् कर्मणि नः समीहितम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,961: / Line 14,780: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो
+| verse_lines  = भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो;व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् ।;भवत्पदानुस्मरणादृते सतां;निमित्तमन्यद् भगवन् न विद्महे ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 13,979: / Line 14,799: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।
+| verse_lines  = यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।;सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,001: / Line 14,822: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = को न्वस्य कीर्तिं नशृृणोत्यभिज्ञो
+| verse_lines  = को न्वस्य कीर्तिं नशृृणोत्यभिज्ञो;यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपाः ।;लोकाः सपाला उपजीवन्ति काम-;मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,019: / Line 14,841: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।
+| verse_lines  = अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।;इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,037: / Line 14,860: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।
+| verse_lines  = राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।;दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,055: / Line 14,879: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।
+| verse_lines  = असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।;सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥
 | verse_line2  = सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,073: / Line 14,898: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रधानकालाशयकर्मसङ्ग्रहः
+| verse_lines  = प्रधानकालाशयकर्मसङ्ग्रहः;शरीरशेषं प्रतिपद्य चेतनः ।;क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते;यथाऽनलो दारुषु तद्गुणात्मकः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = शरीरशेषं प्रतिपद्य चेतनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,091: / Line 14,917: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मण्यदेवः पुरुषः पुरातनो
+| verse_lines  = ब्रह्मण्यदेवः पुरुषः पुरातनो;नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् ।;अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो;जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणीः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,109: / Line 14,936: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुमाल्लभेताप्यतिवेलमात्मनः
+| verse_lines  = पुमाल्लभेताप्यतिवेलमात्मनः;प्रसादतोऽत्यन्तशमं स्वतः स्वयम् ।;यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया ततः;परं किमत्रास्ति सुखं हविर्भुजाम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = प्रसादतोऽत्यन्तशमं स्वतः स्वयम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,127: / Line 14,955: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अश्नात्यनन्तः खलु तत्त्वकोविदैः
+| verse_lines  = अश्नात्यनन्तः खलु तत्त्वकोविदैः;श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभिः ।;न वै तथा चेतनया बहिष्कृते;हुताशने पारमहंस्यवर्यगुः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,145: / Line 14,974: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।
+| verse_lines  = पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।;ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,163: / Line 14,993: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।
+| verse_lines  = अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।;यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥
 | verse_line2  = यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,185: / Line 15,016: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् ।
+| verse_lines  = नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् ।;यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतवः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतवः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,203: / Line 15,035: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = व्यक्तं ह्यात्मवतामात्मा भगवानात्मभावनः ।
+| verse_lines  = व्यक्तं ह्यात्मवतामात्मा भगवानात्मभावनः ।;स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यजः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यजः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,221: / Line 15,054: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अस्त्येव राजन् भवतो मधुद्विषः
+| verse_lines  = अस्त्येव राजन् भवतो मधुद्विषः;पादारविन्देऽस्य गुणानुवादिनि ।;रतिः सदा या विधुनोति नैष्ठिकी;कामं कषायं मलमन्तरात्मनः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = पादारविन्देऽस्य गुणानुवादिनि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,239: / Line 15,073: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शास्त्रेष्वियानेव सुनिश्चितो नृणां
+| verse_lines  = शास्त्रेष्वियानेव सुनिश्चितो नृणां;क्षेमस्य सम्यग्विमृशेषु हेतुः ।;असङ्ग आत्मव्यतिरिक्तवस्तुनि;दृढा रतिर्ब्रह्मणि निर्गुणे च या ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = क्षेमस्य सम्यग्विमृशेषु हेतुः ।
 }}
@@ Line 14,248: / Line 15,083: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हरेर्मुहुस्तत्परकर्णपूरया
+| verse_lines  = हरेर्मुहुस्तत्परकर्णपूरया;गुणाभिधानेन विजृम्भमाणया ।;भक्त्या ह्यसङ्गः सदसत्परात्मनि;स्यान्निर्गुणे ब्रह्मणि चाञ्जसा रतिः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = गुणाभिधानेन विजृम्भमाणया ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,266: / Line 15,102: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा रतिर्ब्रह्मणि नैष्ठिकी पुमा-
+| verse_lines  = यदा रतिर्ब्रह्मणि नैष्ठिकी पुमा-;नाचार्यवान् ज्ञानविरागरंहसा ।;दहत्यबीजं हृदयं जीवकोशं;पञ्चात्मकं योनिमिवोत्थितोऽग्निः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = नाचार्यवान् ज्ञानविरागरंहसा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,284: / Line 15,121: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दग्धाशयो मुक्तसमस्ततद्गुणो
+| verse_lines  = दग्धाशयो मुक्तसमस्ततद्गुणो;नैवात्मनो बहिरन्तर्विचष्टे ।;परात्मनोर्यद् व्यवधानं पुरस्तात्;स्वप्ने यथाऽपुरुषस्तद्विनाशे ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = नैवात्मनो बहिरन्तर्विचष्टे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,302: / Line 15,140: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतो मनः ।
+| verse_lines  = इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतो मनः ।;चेतनां हरते बुद्धेः स्तुम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = चेतनां हरते बुद्धेः स्तुम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,320: / Line 15,159: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंशः स्मृतिक्षये ।
+| verse_lines  = भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंशः स्मृतिक्षये ।;तद्रोधं कवयः प्राहुरात्मापह्नवमात्मनः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = तद्रोधं कवयः प्राहुरात्मापह्नवमात्मनः ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 14,329: / Line 15,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नातः परतरो लोके पुंसः स्वार्थव्यतिक्रमः ।
+| verse_lines  = नातः परतरो लोके पुंसः स्वार्थव्यतिक्रमः ।;यद्यस्त्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मनः स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = यद्यस्त्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मनः स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 14,338: / Line 15,179: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् ।
+| verse_lines  = अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् ।;स्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद् येनाविशति मुग्धताम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = स्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद् येनाविशति मुग्धताम् ॥ ३३ ॥
 }}
@@ Line 14,347: / Line 15,189: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न कुर्यात् कर्हिचित् सङ्गं तमस्तीव्रं तितीर्षुणा ।
+| verse_lines  = न कुर्यात् कर्हिचित् सङ्गं तमस्तीव्रं तितीर्षुणा ।;धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,365: / Line 15,208: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनोमात्रमिदं विश्वं यथा स्वप्ने मनः क्रिया ।
+| verse_lines  = मनोमात्रमिदं विश्वं यथा स्वप्ने मनः क्रिया ।;क्रिया च वासनामात्रं साऽनीहायां प्रलीयते ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = क्रिया च वासनामात्रं साऽनीहायां प्रलीयते ॥ ३७ ॥
 }}
@@ Line 14,374: / Line 15,218: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मा त्वनीहया साक्षात् स्वयंज्योतिः प्रसिद्ध्यति ।
+| verse_lines  = आत्मा त्वनीहया साक्षात् स्वयंज्योतिः प्रसिद्ध्यति ।;एवं व्युदस्यात्ममायां भिदामुपरमेन्मुनिः ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = एवं व्युदस्यात्ममायां भिदामुपरमेन्मुनिः ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,392: / Line 15,237: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यत्र निद्रा मूर्च्छा वा नार्थदृक् न मनोरथः ।
+| verse_lines  = न यत्र निद्रा मूर्च्छा वा नार्थदृक् न मनोरथः ।;नानुवृत्तिर्न प्रलयस्तद् ब्रह्म विजितात्मनः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = नानुवृत्तिर्न प्रलयस्तद् ब्रह्म विजितात्मनः ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,410: / Line 15,256: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्त्वं नरेन्द्र जगतामथ तस्थुषां च देहेन्द्रियासुधिषणात्मभिरावृतानाम् ।
+| verse_lines  = तत्त्वं नरेन्द्र जगतामथ तस्थुषां च देहेन्द्रियासुधिषणात्मभिरावृतानाम् ।;यः क्षेत्रवित् त्वमनयोर्हृदि विष्वगाधिः;प्रत्यक् चकास्ति भगवांस्तमवैहि सोऽस्ति ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = यः क्षेत्रवित् त्वमनयोर्हृदि विष्वगाधिः
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,428: / Line 15,275: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन्निदं सदसदात्मतया विभाति
+| verse_lines  = यस्मिन्निदं सदसदात्मतया विभाति;मायाविवेकविधुतिः स्रजिवाहिबुद्धिः ।;तं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्धतत्त्वं;प्रत्यूढकर्मकलिलप्रकृतिं प्रपद्ये ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = मायाविवेकविधुतिः स्रजिवाहिबुद्धिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,446: / Line 15,294: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्पादपङ्कजपरागविलासभक्त्या
+| verse_lines  = यत्पादपङ्कजपरागविलासभक्त्या;कर्माशयग्रथितमुद्ग्रथयन्ति सन्तः ।;तत्त्वं न तद् द्विमतयोऽपि विरुद्धमार्ग-;स्रोतोगुणास्तमरणं भज वासुदेवम् ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = कर्माशयग्रथितमुद्ग्रथयन्ति सन्तः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,464: / Line 15,313: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याऽध्यात्मशिक्षया ।
+| verse_lines  = वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याऽध्यात्मशिक्षया ।;आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थितः ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थितः ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,482: / Line 15,332: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कन्दर्प इव सौन्दर्ये मनस्वी मृगराडिव ।
+| verse_lines  = कन्दर्प इव सौन्दर्ये मनस्वी मृगराडिव ।;वात्सल्ये मनुवन्नॄणां प्रभुत्वे भगवानजः ।;बृहस्पतिर्ब्रह्मवादे आत्मतत्त्वे स्वयं हरिः ॥ ६४ ॥
 | verse_line2  = वात्सल्ये मनुवन्नॄणां प्रभुत्वे भगवानजः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,500: / Line 15,351: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु ।
+| verse_lines  = भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु ।;ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्यपरोद्यमे ॥ ६५ ॥
 | verse_line2  = ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्यपरोद्यमे ॥ ६५ ॥
 }}
@@ Line 14,509: / Line 15,361: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कीर्त्योर्ध्वगीतयः पुंभिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह ।
+| verse_lines  = कीर्त्योर्ध्वगीतयः पुंभिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह ।;प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां रामः सतामिव ॥ ६६ ॥
 | verse_line2  = प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां रामः सतामिव ॥ ६६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,531: / Line 15,384: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यानया भगवतः परिशुद्धकर्म-
+| verse_lines  = तस्यानया भगवतः परिशुद्धकर्म-;सत्वात्मनस्तदनु संस्मरणानुपूर्व्या ।;ज्ञानं विरक्तिमदभून्निशितेन येन;चिच्छेद संशयपदं निजजीवकोशम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = सत्वात्मनस्तदनु संस्मरणानुपूर्व्या ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,549: / Line 15,403: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = छिन्नान्यधीरधिगतात्मगतिर्निरीह-
+| verse_lines  = छिन्नान्यधीरधिगतात्मगतिर्निरीह-;स्तत् तत्यजेऽच्छिनदिदं वयुनेन येन ।;तावन्न योगगतिभिर्यतिरप्रयत्नो;यावद् गदाग्रजकथासु रतिं न कुर्यात् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = स्तत् तत्यजेऽच्छिनदिदं वयुनेन येन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,567: / Line 15,422: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं स वीरप्रवरः संयोज्यात्मानमात्मनि ।
+| verse_lines  = एवं स वीरप्रवरः संयोज्यात्मानमात्मनि ।;ब्रह्मभूतो दृढं काले तत्याज स्वकलेवरम् ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = ब्रह्मभूतो दृढं काले तत्याज स्वकलेवरम् ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,585: / Line 15,441: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उत्सर्पयन्नसुं मूधर्ि्न क्रमेणावेश्य निस्स्पृहः ।
+| verse_lines  = उत्सर्पयन्नसुं मूधर्ि्न क्रमेणावेश्य निस्स्पृहः ।;वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 14,594: / Line 15,451: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागशः ।
+| verse_lines  = खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागशः ।;क्षितिमम्भसि तत् तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = क्षितिमम्भसि तत् तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 14,603: / Line 15,461: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रियाणि समस्तानि तन्मात्राणि यथोद्भवम् ।
+| verse_lines  = इन्द्रियाणि समस्तानि तन्मात्राणि यथोद्भवम् ।;भूतादिस्तान् समुत्क्षिप्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = भूतादिस्तान् समुत्क्षिप्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 14,612: / Line 15,471: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं सर्वगुणविन्यासं जीवे मायामये न्यधात् ।
+| verse_lines  = तं सर्वगुणविन्यासं जीवे मायामये न्यधात् ।;तं चानुशयमात्मस्थमसावनुशयी पुमान् ।;ज्ञानवैराग्यवीर्येण स्वरूपस्थो व्यधात् प्रभुः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = तं चानुशयमात्मस्थमसावनुशयी पुमान् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,630: / Line 15,490: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देव्य ऊचुः –
+| verse_lines  = देव्य ऊचुः –;अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् ।;सर्वात्मना पतिं भेजे यज्ञेशं श्रीवधूरिव ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,652: / Line 15,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् ।
+| verse_lines  = सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् ।;यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ट्वलंकृताम् ।;परिक्रमन्तीमुद्वाहे चकमेऽग्निः शुकीमिव ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ट्वलंकृताम् ।
 }}
@@ Line 14,661: / Line 15,523: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धमहोरगाः ।
+| verse_lines  = विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धमहोरगाः ।;विजिताः स्युर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = विजिताः स्युर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,679: / Line 15,542: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान्
+| verse_lines  = स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान्;विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् ।;अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं;पदं यथाऽर्हं विविधैः कलात्यये ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,697: / Line 15,561: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।
+| verse_lines  = अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।;न मे भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = न मे भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,715: / Line 15,580: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रुद्र उवाच –
+| verse_lines  = रुद्र उवाच –;जितं व आत्मविद्धुर्याः स्वस्तये स्वस्तिरस्तु वः ।;भवतां राधसे राध्यं सर्वस्मा आत्मने नमः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = जितं व आत्मविद्धुर्याः स्वस्तये स्वस्तिरस्तु वः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,733: / Line 15,599: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भवान् भक्तिमतां लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।
+| verse_lines  = भवान् भक्तिमतां लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।;स्वाराज्यस्याप्यभिमता एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = स्वाराज्यस्याप्यभिमता एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,751: / Line 15,618: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्षणार्धेनाऽपि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।
+| verse_lines  = क्षणार्धेनाऽपि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।;भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,769: / Line 15,637: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथानघाङ्घ्र्योस्तव कीर्तितीर्थयो-
+| verse_lines  = अथानघाङ्घ्र्योस्तव कीर्तितीर्थयो-;रन्तर्बहिः स्नानविधूतपाप्मनाम् ।;भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां;स्यात् सङ्गमोऽनुग्रह एष नस्तव ॥ ५८ ॥
 | verse_line2  = रन्तर्बहिः स्नानविधूतपाप्मनाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,787: / Line 15,656: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।
+| verse_lines  = यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।;न त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥
 | verse_line2  = न त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,805: / Line 15,675: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो माययेदं पुरुरूपयाऽसृजद्
+| verse_lines  = यो माययेदं पुरुरूपयाऽसृजद्;बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः ।;यद्भेदबुद्धिः सदिवाऽऽत्मसंस्थया;तमात्मतन्त्रं भगवन् प्रतीमहि ॥ ६१ ॥
 | verse_line2  = बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,823: / Line 15,694: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः
+| verse_lines  = क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः;श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये ।;भूतेन्द्रियान्तःकरणोपलक्षणं;वेदे च तन्त्रे च त एव कोविदाः ॥ ६२ ॥
 | verse_line2  = श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,841: / Line 15,713: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्ति-
+| verse_lines  = त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्ति-;स्तया रजः सत्त्वतमो विभिद्यते ।;महानहं खं मरुदग्निवार्धराः;सुरर्षयो भूतगणा इदं यतः ॥ ६३ ॥
 | verse_line2  = स्तया रजः सत्त्वतमो विभिद्यते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,859: / Line 15,732: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविश्य
+| verse_lines  = सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविश्य;चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन ।;अथो विदुस्त्वां पुरुषं सन्तमत्र;भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं यतः ॥ ६४ ॥
 | verse_line2  = चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,877: / Line 15,751: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो
+| verse_lines  = कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो;यत् ते पुमानप्ययमब्जकेतनः ।;विशङ्कयाऽस्मद्गुरुरर्चति स्म यद्;विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश ॥ ६७ ॥
 | verse_line2  = यत् ते पुमानप्ययमब्जकेतनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,895: / Line 15,770: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्स्पृष्टोऽहरहर्मुक्तक्लेशः शेतेऽमृताम्बुधौ ।
+| verse_lines  = यत्स्पृष्टोऽहरहर्मुक्तक्लेशः शेतेऽमृताम्बुधौ ।;तावद् वेदाथ तत् तेऽङ्घ्रिं जनो नु स्मरते च तत् ॥ ६८ ॥
 | verse_line2  = तावद् वेदाथ तत् तेऽङ्घ्रिं जनो नु स्मरते च तत् ॥ ६८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,917: / Line 15,793: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम् ।
+| verse_lines  = प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम् ।;नारदोऽध्यात्मतत्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = नारदोऽध्यात्मतत्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 14,926: / Line 15,803: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारद उवाच–
+| verse_lines  = नारद उवाच–;श्रेयस्त्वं कतमद् राजन् कर्मणाऽऽत्मन ईहसे ।;दुःखहानिः सुखावाप्तिः श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = श्रेयस्त्वं कतमद् राजन् कर्मणाऽऽत्मन ईहसे ।
 }}
@@ Line 14,935: / Line 15,813: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्राचीनबर्हिरुवाच–
+| verse_lines  = प्राचीनबर्हिरुवाच–;न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः ।;ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभिः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः ।
 }}
@@ Line 14,944: / Line 15,823: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भो भो प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाऽध्वरे ।
+| verse_lines  = भो भो प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाऽध्वरे ।;संज्ञापितान् जीवसङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = संज्ञापितान् जीवसङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 14,953: / Line 15,833: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव ।
+| verse_lines  = एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव ।;सम्परेतमयः कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = सम्परेतमयः कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,971: / Line 15,852: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवाः ।
+| verse_lines  = आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवाः ।;तस्याविज्ञातनामाऽऽसीत् सखाऽविज्ञातचेष्टितः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = तस्याविज्ञातनामाऽऽसीत् सखाऽविज्ञातचेष्टितः ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 14,980: / Line 15,862: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु ।
+| verse_lines  = स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु ।;ददर्श नवभिर्द्वारैः पुरीं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = ददर्श नवभिर्द्वारैः पुरीं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 14,998: / Line 15,881: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदृच्छयाऽऽगतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् ।
+| verse_lines  = यदृच्छयाऽऽगतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् ।;भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 15,007: / Line 15,891: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेषां परिवृढो राजन् सर्वेषां बलिमुद्वहन् ।
+| verse_lines  = तेषां परिवृढो राजन् सर्वेषां बलिमुद्वहन् ।;सस्त्रीकाणां सखा तस्या बहुरूपोऽग्रणीः स्त्रियः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = सस्त्रीकाणां सखा तस्या बहुरूपोऽग्रणीः स्त्रियः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,025: / Line 15,910: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पितृभूर्नृप पुर्या द्वा दक्षिणेन पुरञ्जनः ।
+| verse_lines  = पितृभूर्नृप पुर्या द्वा दक्षिणेन पुरञ्जनः ।;राष्ट्रं दक्षिणपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = राष्ट्रं दक्षिणपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५१ ॥
 }}
@@ Line 15,034: / Line 15,920: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवभूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः ।
+| verse_lines  = देवभूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः ।;राष्ट्रमुत्तरपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = राष्ट्रमुत्तरपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,056: / Line 15,943: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यपशून्वने ।
+| verse_lines  = तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यपशून्वने ।;यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 15,065: / Line 15,953: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत वा न वा ।
+| verse_lines  = य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत वा न वा ।;कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन स न लिप्यते ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन स न लिप्यते ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,087: / Line 15,976: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ ।
+| verse_lines  = द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ ।;यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,109: / Line 15,999: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स व्यापकतयाऽऽत्मानं व्यतिरिक्ततयाऽऽत्मनि ।
+| verse_lines  = स व्यापकतयाऽऽत्मानं व्यतिरिक्ततयाऽऽत्मनि ।;विद्वान् स्वप्न इवामृश्य साक्षिणं विरराम ह ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = विद्वान् स्वप्न इवामृश्य साक्षिणं विरराम ह ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,127: / Line 16,018: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारो घ्राणादयः प्रभो ।
+| verse_lines  = पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारो घ्राणादयः प्रभो ।;तेजोबन्नानि कोष्ठानि गोलकेन्द्रियसंग्रहः ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = तेजोबन्नानि कोष्ठानि गोलकेन्द्रियसंग्रहः ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,145: / Line 16,037: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं भवान्न चान्यस्त्वं त्वमेवाहं विचक्ष्व भो ।
+| verse_lines  = अहं भवान्न चान्यस्त्वं त्वमेवाहं विचक्ष्व भो ।;न नौ पश्यन्ति कवयश्छिद्रं जातु मनागपि ॥ ६२ ॥
 | verse_line2  = न नौ पश्यन्ति कवयश्छिद्रं जातु मनागपि ॥ ६२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,167: / Line 16,060: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पञ्चेन्द्रियार्थप्रक्षेपः सप्तधातुवरूथकः ।
+| verse_lines  = पञ्चेन्द्रियार्थप्रक्षेपः सप्तधातुवरूथकः ।;आकूतिर्विक्रमो बाह्यो मृगतृष्णां प्रधावति ॥ २० ॥
 | verse_line2  = आकूतिर्विक्रमो बाह्यो मृगतृष्णां प्रधावति ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,185: / Line 16,079: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दुःखेष्वेकतरेणापि दैवभूतात्महेतुषु ।
+| verse_lines  = दुःखेष्वेकतरेणापि दैवभूतात्महेतुषु ।;जीवस्य न व्यवच्छेदः स्याच्चेत् तत् तत्प्रतिक्रिया ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = जीवस्य न व्यवच्छेदः स्याच्चेत् तत् तत्प्रतिक्रिया ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,203: / Line 16,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।
+| verse_lines  = अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।;मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,221: / Line 16,117: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रजापतिपतिः साक्षाद्भगवान् गिरिशो मनुः ।
+| verse_lines  = प्रजापतिपतिः साक्षाद्भगवान् गिरिशो मनुः ।;दक्षादयः प्रजाध्यक्षा नैष्ठिकाः सनकादयः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = दक्षादयः प्रजाध्यक्षा नैष्ठिकाः सनकादयः ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,239: / Line 16,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शब्दब्रह्मणि दुष्पारे चरन्त उरुविस्तरे ।
+| verse_lines  = शब्दब्रह्मणि दुष्पारे चरन्त उरुविस्तरे ।;मन्त्रलिङ्गैर्व्यवच्छिन्नं भजन्तो न विदुः परम् ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = मन्त्रलिङ्गैर्व्यवच्छिन्नं भजन्तो न विदुः परम् ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,257: / Line 16,155: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा यस्यानुगृह्णाति भगवानात्मभावितः ।
+| verse_lines  = यदा यस्यानुगृह्णाति भगवानात्मभावितः ।;स जहाति मतिं लोके वेदे च परिनिष्ठिताम् ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = स जहाति मतिं लोके वेदे च परिनिष्ठिताम् ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,275: / Line 16,174: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स त्वं विचक्ष्व मृगचेष्ठितमात्मनोऽन्त-
+| verse_lines  = स त्वं विचक्ष्व मृगचेष्ठितमात्मनोऽन्त-;श्चित्तं नियच्छ हृदि कर्णधुनीं च चित्तिम् ।;जह्यङ्गनाभ्रममसत्तमयूथगाथं;प्रीणीहि हंसशरणं विरम क्रमेण ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = श्चित्तं नियच्छ हृदि कर्णधुनीं च चित्तिम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,293: / Line 16,193: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकं पञ्चविधं लिङ्गं त्रिवृत् षोडशविस्तरम् ।
+| verse_lines  = एकं पञ्चविधं लिङ्गं त्रिवृत् षोडशविस्तरम् ।;एष चेतनया युक्तो जीव इत्यभिधीयते ॥ ७६ ॥
 | verse_line2  = एष चेतनया युक्तो जीव इत्यभिधीयते ॥ ७६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,311: / Line 16,212: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भक्तिः कृष्णे दया जीवेष्वकुण्ठज्ञानमात्मनि ।
+| verse_lines  = भक्तिः कृष्णे दया जीवेष्वकुण्ठज्ञानमात्मनि ।;यदि स्यादात्मनो भूयादपवर्गस्तु संसृतेः ॥ ८२ ॥
 | verse_line2  = यदि स्यादात्मनो भूयादपवर्गस्तु संसृतेः ॥ ८२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,329: / Line 16,231: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अदृष्टं दृष्टवन्नङ्क्ष्येद्भूतं स्वप्नवदन्यथा ।
+| verse_lines  = अदृष्टं दृष्टवन्नङ्क्ष्येद्भूतं स्वप्नवदन्यथा ।;भूतं भवद् भविष्यच्च सुप्तं सर्वरहो रहः ॥ ८३ ॥
 | verse_line2  = भूतं भवद् भविष्यच्च सुप्तं सर्वरहो रहः ॥ ८३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,351: / Line 16,254: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
+| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–;प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिणः ।;जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिणः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,369: / Line 16,273: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजसः ।
+| verse_lines  = दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजसः ।;भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,387: / Line 16,292: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न व्यवह्रियते यज्ञो ब्रह्मैतद् ब्रह्मवादिभिः ।
+| verse_lines  = न व्यवह्रियते यज्ञो ब्रह्मैतद् ब्रह्मवादिभिः ।;न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गताः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गताः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,405: / Line 16,311: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शुद्धाय शान्ताय नमः स्वनिष्ठमनस्यपार्थे विलसद्द्वयाय ।
+| verse_lines  = शुद्धाय शान्ताय नमः स्वनिष्ठमनस्यपार्थे विलसद्द्वयाय ।;नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,423: / Line 16,330: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे ।
+| verse_lines  = नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे ।;वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,445: / Line 16,353: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा ।
+| verse_lines  = दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा ।;प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद् यत्र जाजलिः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद् यत्र जाजलिः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,463: / Line 16,372: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थितः ।
+| verse_lines  = श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थितः ।;सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्माऽऽत्मदः प्रियः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्माऽऽत्मदः प्रियः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,481: / Line 16,391: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतत् परं तज्जगदात्मनः पदं
+| verse_lines  = एतत् परं तज्जगदात्मनः पदं;सकृद् विभातं सवितुर्यथा प्रभा ।;यदाऽसवो जाग्रति सुप्तवृत्तयो;द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमात्ययः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = सकृद् विभातं सवितुर्यथा प्रभा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,499: / Line 16,410: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् ।
+| verse_lines  = तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् ।;स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाहमात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाहमात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,517: / Line 16,429: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निरस्तसङ्कल्पविकल्पमद्वयं
+| verse_lines  = निरस्तसङ्कल्पविकल्पमद्वयं;द्वयापवादोपरमोपलम्भनम् ।;अनादिमध्यान्तमजस्रनिर्वृतिं;संज्ञप्तिमात्रं भजतामुया दृशा ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = द्वयापवादोपरमोपलम्भनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,535: / Line 16,448: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न भजति कुमनीषिणां स इज्यां
+| verse_lines  = न भजति कुमनीषिणां स इज्यां;हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञः ।;श्रुतधनकुलकर्मणां मदैर्ये;विदधति पापमकिञ्चनेषु सत्सु ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,553: / Line 16,467: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च
+| verse_lines  = श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च;द्विपदपतीन् विबुधांश्च यः स्वपूर्णः ।;न भजति निजभृत्यवर्गतन्त्रः;कथममुमुद्विसृजेत् पुमान् कृतज्ञः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = द्विपदपतीन् विबुधांश्च यः स्वपूर्णः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,571: / Line 16,486: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत् परं सर्वधिष्ण्येभ्यो मायाधिष्ठितमारुहत् ।
+| verse_lines  = तत् परं सर्वधिष्ण्येभ्यो मायाधिष्ठितमारुहत् ।;मुनयोऽद्याप्युदीक्षन्ते परं नापुरवाङ् नृपाः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = मुनयोऽद्याप्युदीक्षन्ते परं नापुरवाङ् नृपाः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,597: / Line 16,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-
+| verse_lines  = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-;दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।;भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिसृष्टान्;विमुक्तसङ्गः प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,615: / Line 16,532: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्
+| verse_lines  = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्;यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,637: / Line 16,555: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले
+| verse_lines  = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले;मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।;विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थे;किं वा मृगान् मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,659: / Line 16,578: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि
+| verse_lines  = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि;भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,681: / Line 16,601: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः
+| verse_lines  = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः;प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,703: / Line 16,624: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।
+| verse_lines  = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।;तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥
 | verse_line2  = तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,721: / Line 16,643: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।
+| verse_lines  = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।;प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,739: / Line 16,662: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।
+| verse_lines  = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।;यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,757: / Line 16,681: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।
+| verse_lines  = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।;सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥
 | verse_line2  = सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,775: / Line 16,700: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन
+| verse_lines  = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन;ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।;योगेन धृत्युद्भवसत्वयुक्तो;लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,793: / Line 16,719: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।
+| verse_lines  = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।;अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥
 | verse_line2  = अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,811: / Line 16,738: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो
+| verse_lines  = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो;दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।;भवः परः सोथ विरिञ्चिवीर्यः;स मत्परोहं द्विजदेवदेवः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,829: / Line 16,757: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-
+| verse_lines  = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-;श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।;सम्भावितव्यानि पदेपदे वो;विविक्तदृष्टिस्तदुतार्हणं मे ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,851: / Line 16,780: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच–
+| verse_lines  = राजोवाच–;न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि;भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥
 | verse_line2  = न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,869: / Line 16,799: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथा चोक्तम्–
+| verse_lines  = तथा चोक्तम्–;न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।;यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।
 }}
@@ Line 15,878: / Line 16,809: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।
+| verse_lines  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।;योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 15,887: / Line 16,819: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।
+| verse_lines  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।;कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,905: / Line 16,838: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां
+| verse_lines  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां;साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं;जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 15,923: / Line 16,857: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 15,940: / Line 16,875: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
+| verse_lines  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 15,948: / Line 16,884: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
+| verse_lines  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 15,956: / Line 16,893: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
+| verse_lines  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 15,964: / Line 16,902: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 15,972: / Line 16,911: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 15,989: / Line 16,929: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या
+| verse_lines  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या;द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।;गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः;कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,007: / Line 16,948: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-
+| verse_lines  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-;न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।;यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां;महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,025: / Line 16,967: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,042: / Line 16,985: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां
+| verse_lines  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां;देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।;अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो;मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,064: / Line 17,008: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परो रजाः सवितर्जातवेदो
+| verse_lines  = परो रजाः सवितर्जातवेदो;वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।;स्वरेतसाऽदः पुनराविश्य चष्टे;हंसं गृध्राणामृषभं सङ्गृणीमः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,086: / Line 17,031: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
+| verse_lines  = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,103: / Line 17,049: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्राह्मण उवाच–
+| verse_lines  = ब्राह्मण उवाच–;त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं;भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः ।;गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा;पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,121: / Line 17,068: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च
+| verse_lines  = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च;क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।;निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च;देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,139: / Line 17,087: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-
+| verse_lines  = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-;न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।;स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र;तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।
 }}
@@ Line 16,148: / Line 17,097: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च
+| verse_lines  = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च;पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।;क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य-;मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,166: / Line 17,116: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य
+| verse_lines  = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य;साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।;महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग्;धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,188: / Line 17,139: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-
+| verse_lines  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-;वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।;न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः;प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥
 | verse_line2  = वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,206: / Line 17,158: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो
+| verse_lines  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो;गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।;चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-;मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।
 }}
@@ Line 16,215: / Line 17,168: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं
+| verse_lines  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं;कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।;आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा;स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,233: / Line 17,187: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तावानयं व्यवहारः सदा वै
+| verse_lines  = तावानयं व्यवहारः सदा वै;क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।;तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति;गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,251: / Line 17,206: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः
+| verse_lines  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः;क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।;यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो;स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।;पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं;बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।
 }}
@@ Line 16,260: / Line 17,216: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पदं विषयम् ।
+| verse_lines  = पदं विषयम् ।;एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-;राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।;मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां;वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,278: / Line 17,235: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि
+| verse_lines  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि;विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।;एकादशं स्वीकरणं ममेति;मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,296: / Line 17,254: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-
+| verse_lines  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-;रेकादशामी मनसो विकाराः ।;सहस्रशः शतशः कोटिशश्च;क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = रेकादशामी मनसो विकाराः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,314: / Line 17,273: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः
+| verse_lines  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः;साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।;नारायणो भगवान्वासुदेवः;स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,332: / Line 17,292: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-
+| verse_lines  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-;मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।;गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो;जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,354: / Line 17,315: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्राह्मण उवाच–
+| verse_lines  = ब्राह्मण उवाच–;अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां;यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।;तस्यापि चाङ्घ्र्योरधि गुल्फजङ्घा-;जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां
 }}
@@ Line 16,363: / Line 17,325: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां
+| verse_lines  = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां;सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।;यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो;राजाऽस्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,381: / Line 17,344: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-
+| verse_lines  = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-;र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।;जनस्य गोप्तेति विकत्थमानो;न शोभसे वृद्धसभासु दुष्टः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,399: / Line 17,363: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदि क्षितावेव चराचरस्य
+| verse_lines  = यदि क्षितावेव चराचरस्य;विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।;तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमात्रं;निरूप्यतां तत्क्रिययानुतिष्ठन् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।
 }}
@@ Line 16,408: / Line 17,373: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-
+| verse_lines  = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-;मसन्निधानं परमाणवो ये ।;अविद्यया मनसा कल्पितास्ते;येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = मसन्निधानं परमाणवो ये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,426: / Line 17,392: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-
+| verse_lines  = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-;दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।;द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म-;नाम््नयाऽजयाऽवैहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।
 }}
@@ Line 16,435: / Line 17,402: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-
+| verse_lines  = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-;मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।;प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दवाच्यं;यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,457: / Line 17,425: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।
+| verse_lines  = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।;आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।;नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मतः ॥ २६॥
 | verse_line2  = आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,475: / Line 17,444: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय
+| verse_lines  = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय;योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।;नारायणाय हरये नम इत्युदारं;गायन्मृगत्वमपि यः समुदाजहार ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,497: / Line 17,467: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।
+| verse_lines  = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।;गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-;र्यज्वाभिमानी बहुविद्धर्मगोप्ता ।;सदागतश्रीः सदसस्पतिः सतां;सत्सेवकोऽन्यो भगवत्कलामृते ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,519: / Line 17,490: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
+| verse_lines  = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,540: / Line 17,512: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच–
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो;वामपादाङ्गुष्ठ-नखनिर्भिन्नोर्ध्वाण्डकटाहविवरेणान्तःप्रविष्टा या बाह्यजलधारा;तच्चरणपङ्कजावनेजनारुणकिञ्जल्कोपरञ्जिताखिलजगदघमलापहोपस्पर्शनामला;साक्षाद्भगवत्पदीत्यनुपलक्षितवचोभिरभिधीय-मानातिमहता कालेन युगसहस्रोपलक्षणेन दिवो;मूर्धन्यवततार यत्तद्विष्णुपदमाहुः ॥ १ ॥
 | verse_line2  = तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,558: / Line 17,531: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 16,566: / Line 17,540: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भव उवाच–
+| verse_lines  = भव उवाच–;ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,588: / Line 17,563: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते
+| verse_lines  = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते;ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।;युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे;सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुनि ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,606: / Line 17,582: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 16,614: / Line 17,591: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,631: / Line 17,609: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा
+| verse_lines  = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा;हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।;पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पदः;सरीसृपस्थास्नु यदत्र दृश्यते ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,649: / Line 17,628: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं
+| verse_lines  = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं;अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।;सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना-;त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,667: / Line 17,647: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं
+| verse_lines  = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं;चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।;द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्र-;द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,685: / Line 17,666: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-
+| verse_lines  = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-;रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।;सङ्ख्या यया तत्त्वदृशा विनीयते;तस्मै नमः सांख्यनिदर्शनाय हि ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,703: / Line 17,685: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो
+| verse_lines  = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो;गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।;मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो;गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,721: / Line 17,704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-
+| verse_lines  = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-;र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।;तथैव तत्रातिशयात्मबुद्धिभि-;र्निरस्तमायाकृतये नमो नमः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,743: / Line 17,727: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः
+| verse_lines  = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः;सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।;शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्यया-;द्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।
 }}
@@ Line 16,752: / Line 17,737: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां
+| verse_lines  = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां;त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।;भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां;विधेहि योगं त्वयि नः सुभावितम् ॥ इति ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,770: / Line 17,756: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं
+| verse_lines  = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं;स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।;तेनाब्जनाभस्मृतिजन्मनः स्या-;द्वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,792: / Line 17,779: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
+| verse_lines  = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,809: / Line 17,797: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥
+| verse_lines  = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,830: / Line 17,819: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं
+| verse_lines  = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं;रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।;नमस्यतः स्तुवतो नश्यते वै;स्वयं त्रिकालं कृतमाशु पापम् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,852: / Line 17,842: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
+| verse_lines  = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 16,877: / Line 17,868: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यमदूता ऊचुः–
+| verse_lines  = यमदूता ऊचुः–;वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।;वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,899: / Line 17,891: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 16,907: / Line 17,900: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।
+| verse_lines  = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।;अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,929: / Line 17,923: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यम उवाच–
+| verse_lines  = यम उवाच–;परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च;ओतं प्रोतं पटवद् यत्र विश्वम् ।;यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा;नस्योतवद् यस्य वशे च लोकः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,951: / Line 17,946: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः
+| verse_lines  = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः;सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।;गुणो यथा गुणिनोऽव्यक्तदृष्टि-;स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,969: / Line 17,965: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
+| verse_lines  = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा;नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।;सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो;न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 16,987: / Line 17,984: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदोपरामो मनसो नामरूप-
+| verse_lines  = यदोपरामो मनसो नामरूप-;रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।;य ईयते केवलया स्वसंस्थया;हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,005: / Line 18,003: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं
+| verse_lines  = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं;स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।;वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं;मनीषया निष्कृषन्तीह गूढम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,023: / Line 18,022: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वै ममाशेषविशेषमाया-
+| verse_lines  = स वै ममाशेषविशेषमाया-;निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।;स सर्वनामा स च विश्वरूपः;प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,041: / Line 18,041: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
+| verse_lines  = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं;धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।;मा भूत् स्वरूपं गुणरूपबृंहितं;स वै गुणापायनिसर्गलक्षणः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,059: / Line 18,060: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
+| verse_lines  = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै;यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।;परावरेषां परमं प्राक् स्वसिद्धं;तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,077: / Line 18,079: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-
+| verse_lines  = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-;रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।;अपेक्षितं किञ्चन सांख्ययोगयोः;समं परं ह्यनुकूलं बृहत् तत् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,095: / Line 18,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-
+| verse_lines  = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-;मनामरूपो भगवाननन्तः ।;नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि-;र्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदताम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = मनामरूपो भगवाननन्तः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,113: / Line 18,117: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
+| verse_lines  = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां;यथाशयं देहगतो विभाति ।;यथाऽनिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं;स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = यथाशयं देहगतो विभाति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,131: / Line 18,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।
+| verse_lines  = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।;विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,149: / Line 18,155: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।
+| verse_lines  = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।;अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,167: / Line 18,174: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।
+| verse_lines  = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।;संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,185: / Line 18,193: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।
+| verse_lines  = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।;यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,207: / Line 18,216: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-
+| verse_lines  = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-;द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।;देवर्षिवर्यः पुरुषान्तरार्चनात्;कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,225: / Line 18,235: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।
+| verse_lines  = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।;सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 17,234: / Line 18,245: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।
+| verse_lines  = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।;भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 17,243: / Line 18,255: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।
+| verse_lines  = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।;पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,261: / Line 18,274: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।
+| verse_lines  = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।;पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
 }}
@@ Line 17,270: / Line 18,284: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।
+| verse_lines  = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।;राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,292: / Line 18,307: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवा ऊचुः–
+| verse_lines  = देवा ऊचुः–;वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका;ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्तः ।;हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ;बिभेति यस्मादरणं ततो नः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,310: / Line 18,326: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-
+| verse_lines  = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-;स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।;एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार;तस्माद् भयाद् येन स नोऽस्तु पारः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,328: / Line 18,345: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = य एक ईशो निजमायया नः
+| verse_lines  = य एक ईशो निजमायया नः;ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।;वयं च यस्यापि पुरः समेताः;पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,346: / Line 18,364: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।
+| verse_lines  = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।;पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,364: / Line 18,383: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवा ऊचुः–
+| verse_lines  = देवा ऊचुः–;नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।;नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,382: / Line 18,402: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।
+| verse_lines  = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।;नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,400: / Line 18,421: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण
+| verse_lines  = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण;स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह;वाव न विदामः ।न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिगणितगुणगण ईश्वर अनवगाह्य-माहात्म्ये;अर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्तःकरणदुरवग्रहवादिनां च;विवादानवसरे उपरतसमस्तमाया-मये केवलस्वात्ममायामन्तर्धाय को नु दुर्घट इव भवति ।;स्वरूपद्वयाभावात् समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् । स एव हि पुनः सर्ववस्तुषु वस्तुस्वरूपः सर्वेश्वरः सकलजगत्कारणकारणभूतः सर्वप्रत्यगात्मत्वात्;सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषितः ।अथ ह वाव तव;महिमामहामृतरससमुद्रविप्लुषाऽसकृल्लीढया स्व-मनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन;विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासाः परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि;सर्वात्मनि निरन्तरनिर्वृतमनसः कथमु ह वा एते मधुमथन पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृदः;साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपरिवर्तः ।;त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयोऽभूवन्;दितिजदनुजादयश्चापि तेषामनुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रितजलचराकृतिभिः;यथाऽ-पराधं दण्डं दधर्थावतीर्य ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,418: / Line 18,440: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय
+| verse_lines  = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय;कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।;सत्संग्रहाय भवपान्थनिजाश्रयाय;शश्वद् वरिष्ठगतये हरये नमस्ते ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,436: / Line 18,459: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।
+| verse_lines  = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।;तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 17,445: / Line 18,469: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।
+| verse_lines  = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।;न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥
 | verse_line2  = न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,463: / Line 18,488: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।
+| verse_lines  = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।;विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,485: / Line 18,511: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।
+| verse_lines  = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।;यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,507: / Line 18,534: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।
+| verse_lines  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।;शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।;अविद्वानेवमात्मानं मन्यतेऽनीशमीश्वरम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,525: / Line 18,553: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः
+| verse_lines  = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः;कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।;न्यपातयत् तावदहर्गणेन;यो ज्योतिषामयने वार्त्रहत्ये ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,547: / Line 18,576: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच–
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–;एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।;ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।
 }}
@@ Line 17,556: / Line 18,586: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।
+| verse_lines  = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।;ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं;सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,578: / Line 18,609: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।
+| verse_lines  = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।;सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,596: / Line 18,628: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो
+| verse_lines  = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो;यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।;परे तु जीवत्यपरस्य या मृतिः;विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवं परः ॥ ५३ ॥
 | verse_line2  = यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।
 }}
@@ Line 17,605: / Line 18,638: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः
+| verse_lines  = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः;शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।;यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये;स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।
 }}
@@ Line 17,614: / Line 18,648: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां
+| verse_lines  = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां;त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।;अञ्जस्तरेम भवताऽप्रजदुस्तरं यद्;ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।
 }}
@@ Line 17,623: / Line 18,658: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-
+| verse_lines  = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-;स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।;सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो;भुंक्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम् ॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।
 }}
@@ Line 17,632: / Line 18,668: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते
+| verse_lines  = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते;मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।;किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं;नीतोऽघृणेन न शृृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,654: / Line 18,691: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।
+| verse_lines  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।;मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 17,663: / Line 18,701: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।
+| verse_lines  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।;अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 17,672: / Line 18,711: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।
+| verse_lines  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।;दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 17,681: / Line 18,721: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।
+| verse_lines  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।;पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।;ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।
 }}
@@ Line 17,690: / Line 18,731: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।
+| verse_lines  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।;एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,708: / Line 18,750: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।
+| verse_lines  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।;एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
 }}
@@ Line 17,717: / Line 18,760: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।
+| verse_lines  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।;गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 17,726: / Line 18,770: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः
+| verse_lines  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः;कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,744: / Line 18,789: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।
+| verse_lines  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।;देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,762: / Line 18,808: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।
+| verse_lines  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।;द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,780: / Line 18,827: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे
+| verse_lines  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे;शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।;सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं;प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,802: / Line 18,850: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।
+| verse_lines  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।;आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,820: / Line 18,869: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।
+| verse_lines  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।;उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,838: / Line 18,888: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।
+| verse_lines  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।;अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
 | verse_line2  = अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,856: / Line 18,907: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।
+| verse_lines  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।;मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,874: / Line 18,926: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।
+| verse_lines  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।;जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,892: / Line 18,945: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।
+| verse_lines  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।;प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः;प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,910: / Line 18,964: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।
+| verse_lines  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।;शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,928: / Line 18,983: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।
+| verse_lines  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।;उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,946: / Line 19,002: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।
+| verse_lines  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।;मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,964: / Line 19,021: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।
+| verse_lines  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।;अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 17,982: / Line 19,040: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।
+| verse_lines  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।;ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,004: / Line 19,063: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं
+| verse_lines  = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं;जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।;यः क्षत्रबन्धुः परिभूय सूरीन्;प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड््यः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,022: / Line 19,082: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो
+| verse_lines  = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो;न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।;समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य;कुतोऽनुरागः कुत एव रोषः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,040: / Line 19,101: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।
+| verse_lines  = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।;सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥
 }}
@@ Line 18,049: / Line 19,111: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।
+| verse_lines  = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।;गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,067: / Line 19,130: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।
+| verse_lines  = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।;मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,089: / Line 19,153: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।
+| verse_lines  = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।;त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 18,098: / Line 19,163: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।
+| verse_lines  = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।;त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 18,107: / Line 19,173: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।
+| verse_lines  = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।;यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।;तथेमा उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिषः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,133: / Line 19,200: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।
+| verse_lines  = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।;स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,151: / Line 19,219: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।
+| verse_lines  = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।;विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,169: / Line 19,238: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 18,186: / Line 19,256: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 18,203: / Line 19,274: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।
+| verse_lines  = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।;श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,221: / Line 19,293: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।
+| verse_lines  = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।;तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,239: / Line 19,312: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।
+| verse_lines  = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।;स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,257: / Line 19,331: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।
+| verse_lines  = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।;न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥
 }}
@@ Line 18,266: / Line 19,341: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।
+| verse_lines  = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।;संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥
 }}
@@ Line 18,275: / Line 19,351: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।
+| verse_lines  = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।;वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,293: / Line 19,370: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।
+| verse_lines  = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।;आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,311: / Line 19,389: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।
+| verse_lines  = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।;सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,329: / Line 19,408: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।
+| verse_lines  = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।;तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,347: / Line 19,427: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।
+| verse_lines  = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।;पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,365: / Line 19,446: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।
+| verse_lines  = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।;दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥
 | verse_line2  = दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,383: / Line 19,465: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।
+| verse_lines  = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।;भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,401: / Line 19,484: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।
+| verse_lines  = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।;रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥
 }}
@@ Line 18,410: / Line 19,494: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।
+| verse_lines  = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।;अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,428: / Line 19,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।
+| verse_lines  = वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।;नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,450: / Line 19,536: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।
+| verse_lines  = तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।;सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 18,459: / Line 19,546: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 18,476: / Line 19,564: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।
+| verse_lines  = नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।;धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,494: / Line 19,583: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।
+| verse_lines  = यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।;चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 18,503: / Line 19,593: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।
+| verse_lines  = एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।;याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,521: / Line 19,612: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।
+| verse_lines  = सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।;अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,539: / Line 19,631: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥
+| verse_lines  = यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 18,556: / Line 19,649: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-
+| verse_lines  = भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-;र्भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः ।;न तत्र हात्मा प्रकृतावपि स्थित-;स्तस्या गुणैरन्यतमो निबध्यते ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = र्भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,574: / Line 19,668: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते
+| verse_lines  = यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते;यथाऽनिलो देहगतः पृथक् स्थितः ।;यथा नभः सर्वगतं न सज्जते;तथा गुणैः सर्वगुणाश्रयः परः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = यथाऽनिलो देहगतः पृथक् स्थितः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,592: / Line 19,687: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।
+| verse_lines  = सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।;यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥
 }}
@@ Line 18,601: / Line 19,697: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।
+| verse_lines  = न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।;यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥
 }}
@@ Line 18,610: / Line 19,707: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।
+| verse_lines  = भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।;भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 18,619: / Line 19,717: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।
+| verse_lines  = यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।;ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥
 }}
@@ Line 18,628: / Line 19,727: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।
+| verse_lines  = वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।;यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,646: / Line 19,746: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिरण्यकशिपुरुवाच–
+| verse_lines  = हिरण्यकशिपुरुवाच–;बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।;ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम् ॥ ५८ ॥
 | verse_line2  = बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,664: / Line 19,765: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।
+| verse_lines  = क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।;स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥
 | verse_line2  = स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,686: / Line 19,788: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।
+| verse_lines  = सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।;अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 18,695: / Line 19,798: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।
+| verse_lines  = तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।;कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,713: / Line 19,817: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।
+| verse_lines  = अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।;किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,731: / Line 19,836: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।
+| verse_lines  = तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।;भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,749: / Line 19,855: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।
+| verse_lines  = तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।;विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,767: / Line 19,874: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।
+| verse_lines  = व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।;तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥
 | verse_line2  = तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,785: / Line 19,893: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिरण्यकशिपुरुवाच–
+| verse_lines  = हिरण्यकशिपुरुवाच–;कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।;अभिव्यनग् जगदिदं स्वयंज्योतिः स्वरोचिषा ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।
 }}
@@ Line 18,794: / Line 19,903: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।
+| verse_lines  = आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।;रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,812: / Line 19,922: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।
+| verse_lines  = त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।;चित्तस्य चित्तिर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महाभूतगुणाशयेशः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = चित्तस्य चित्तिर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महाभूतगुणाशयेशः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,830: / Line 19,941: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा
+| verse_lines  = त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा;त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।;त्वमेक आत्माऽऽत्मवतामनादि-;रनन्तपारः कविरव्ययात्मा ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,848: / Line 19,960: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-
+| verse_lines  = त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-;मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।;कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महान्;त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,866: / Line 19,979: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-
+| verse_lines  = त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-;देजच्च किञ्चिद् व्यतिरिक्तमस्ति ।;विद्याकलास्ते तनवश्च सर्वा;हिरण्यगर्भोऽसि बृहत् त्रिपृष्ठः ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = देजच्च किञ्चिद् व्यतिरिक्तमस्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,884: / Line 19,998: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।
+| verse_lines  = नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।;न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,906: / Line 20,021: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।
+| verse_lines  = एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।;भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,924: / Line 20,040: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो
+| verse_lines  = तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो;महाबलो निर्जितलोक एकराट् ।;रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुगः सुरादिभिः;प्रतापितैरूर्जितचण्डशासनः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = महाबलो निर्जितलोक एकराट् ।
 }}
@@ Line 18,933: / Line 20,050: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना
+| verse_lines  = तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना;विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपाः ।;उपासतोपायनपाणिभिर्विना;त्रिभिस्तपोयोगबलौजसां पदम् ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,951: / Line 20,069: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।
+| verse_lines  = यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।;धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥
 }}
@@ Line 18,960: / Line 20,079: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।
+| verse_lines  = निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।;प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 18,978: / Line 20,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।
+| verse_lines  = यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।;न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,000: / Line 20,121: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रह्लाद उवाच–
+| verse_lines  = प्रह्लाद उवाच–;परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।;विमोहितधियां दृष्टः तस्मै भगवते नमः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।
 }}
@@ Line 19,009: / Line 20,131: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।
+| verse_lines  = स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।;अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,027: / Line 20,150: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रह्लाद उवाच–
+| verse_lines  = प्रह्लाद उवाच–;श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।;अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,045: / Line 20,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुरुपुत्र उवाच–
+| verse_lines  = गुरुपुत्र उवाच–;न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं;सुतो वदत्येष तवेन्द्रशत्रो ।;नैसर्गिकीयं मतिरस्य राजन्;नियच्छ मन्युं क्व तदाऽऽत्ममानः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,067: / Line 20,192: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।
+| verse_lines  = प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।;व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,085: / Line 20,211: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।
+| verse_lines  = केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।;माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,103: / Line 20,230: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।
+| verse_lines  = तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।;भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,121: / Line 20,249: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये
+| verse_lines  = तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये;किं तैर्गुणव्यतिकरैरिह येऽनुसिद्धाः ।;धर्मादिभिः किमगुणेन च कांक्षितेन;सारं जुषां चरणयोरुपगायतां नः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = किं तैर्गुणव्यतिकरैरिह येऽनुसिद्धाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,143: / Line 20,272: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।
+| verse_lines  = जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।;फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,161: / Line 20,291: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।
+| verse_lines  = अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।;विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,179: / Line 20,310: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।
+| verse_lines  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।;ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,197: / Line 20,329: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।
+| verse_lines  = एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।;सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,215: / Line 20,348: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।
+| verse_lines  = एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।;अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,233: / Line 20,367: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।
+| verse_lines  = तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।;बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,251: / Line 20,386: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।
+| verse_lines  = निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।;यदाऽऽतिहर्षोत्पुलकाश्रुगद्गदः प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = यदाऽऽतिहर्षोत्पुलकाश्रुगद्गदः प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति॥ ३५ ॥
 }}
@@ Line 19,260: / Line 20,396: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-
+| verse_lines  = यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-;त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।;मुहुः श्वसन् वक्ति हरे जगत्पते;नारायणेत्यात्मगतिर्गतत्रपः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।
 }}
@@ Line 19,269: / Line 20,406: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-
+| verse_lines  = तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-;स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः ।;निर्दग्धबीजानुशयो महीयसा;भक्तिप्रयोगेण समेत्यधोक्षजम् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,287: / Line 20,425: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः
+| verse_lines  = अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः;शरीरिणः संसृतिचक्रशातनम् ।;तद् ब्रह्मनिर्वाणसुखं विदुर्बुधा-;स्ततो भजध्वं हृदये हृदीश्वरम् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = शरीरिणः संसृतिचक्रशातनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,305: / Line 20,444: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-
+| verse_lines  = कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-;रुपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः ।;अस्यात्मनः सख्युरशेषदेहिनां;सामान्यतः किं विषयोपपादनैः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = रुपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,323: / Line 20,463: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।
+| verse_lines  = तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।;भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,341: / Line 20,482: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।
+| verse_lines  = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।;भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,359: / Line 20,501: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।
+| verse_lines  = दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।;खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,381: / Line 20,524: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ऋषय ऊचुः–
+| verse_lines  = ऋषय ऊचुः–;त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो;येनेदमादिपुरुषात्मगतं समस्तम् ।;तद् विप्रलुप्तममुनाद्य शरण्यपाल;रक्षागृहीतवपुषा पुनरन्वमंस्थाः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,399: / Line 20,543: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गन्धर्वा ऊचुः–
+| verse_lines  = गन्धर्वा ऊचुः–;वयं विभो ते नटनाट्यगायका;येनात्मसाद् वीर्यबलौजसा कृताः ।;स एष नीतो भवता दशामिमां;किमुत्पथस्थः कुशलाय कल्पते ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = वयं विभो ते नटनाट्यगायका
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,421: / Line 20,566: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।
+| verse_lines  = साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।;अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥
 | verse_line2  = अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥
 }}
@@ Line 19,430: / Line 20,576: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।
+| verse_lines  = प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।;तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,448: / Line 20,595: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-
+| verse_lines  = विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-;पादारविन्दविमुखाच्छ्वपचं वरिष्ठम् ।;मन्ये तदर्पितमनोवचनात्मगेह-;प्राणः पुनाति सकलं न तु भूरिमानः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = पादारविन्दविमुखाच्छ्वपचं वरिष्ठम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,466: / Line 20,614: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य
+| verse_lines  = यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य;यस्मै यथा यमुत यस्त्वपरः परो वा ।;भावं करोति विकरोति पृथक् स्वभावः;सञ्चोदितस्तदखिलं भवतः स्वरूपम् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = यस्मै यथा यमुत यस्त्वपरः परो वा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,484: / Line 20,633: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः
+| verse_lines  = माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः;कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंसः ।;छन्दोमयं यदजयार्पितषोडशारं;संसारचक्रमज कोऽतितरेत्त्वदन्यः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंसः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,502: / Line 20,652: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्
+| verse_lines  = क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्;जातः सुरेतरकुले क्व तवानुकम्पा ।;न ब्रह्मणो न तु भवस्य न वै रमाया;यन्मेऽर्पितः शिरसि पद्मकरप्रसादः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = जातः सुरेतरकुले क्व तवानुकम्पा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,520: / Line 20,671: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्
+| verse_lines  = नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्;जन्तोर्यथाऽऽत्मसुहृदो जगतस्तथाऽपि ।;संसेवया सुरतरोरिव ते प्रसादः;सेवानुरूप उदयो न परावरत्वम् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = जन्तोर्यथाऽऽत्मसुहृदो जगतस्तथाऽपि ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,538: / Line 20,690: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो
+| verse_lines  = त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो;माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।;यद् यस्य जन्मनिधनं स्थितिरीक्षणं च;तद् वै तदेव खलु कालवदुष्टितर्वोः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,556: / Line 20,709: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये
+| verse_lines  = न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये;शेषासनो निजसुखानुभवो निरीहः ।;योगेन मीलितदृगात्मनि वीतनिद्र-;स्तुर्यस्थितो ननु तमोऽनुगुणांश्च युंक्षे ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = शेषासनो निजसुखानुभवो निरीहः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,574: / Line 20,728: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या
+| verse_lines  = तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या;सञ्चोदितं प्रकृतिधर्मिण आत्मगूढम् ।;अम्भस्यनन्तशयनाद्विरमत्समाधेः;नाभेरभूत् स्वकणिकाद्वटवन्महाब्जम् ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = सञ्चोदितं प्रकृतिधर्मिण आत्मगूढम् ।
 }}
@@ Line 19,583: / Line 20,738: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-
+| verse_lines  = तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-;स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्वन् ।;नाविन्ददब्दशतमप्सु निमज्जमानो;जातेऽङ्कुरे कथमिहोपलभेत बीजम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्वन् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,601: / Line 20,757: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं
+| verse_lines  = स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं;कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभावः ।;त्वामात्मनीश भुवि गन्धमिवातिसूक्ष्मं;भूतेन्द्रियाशयमये विततं ददर्श ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभावः ।
 }}
@@ Line 19,610: / Line 20,767: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-
+| verse_lines  = एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-;नासास्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् ।;मायामयं सदुपलक्षणसन्निवेशं;दृष्ट्वा महापुरुषमाप मुदं विरिञ्चः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = नासास्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,628: / Line 20,786: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा
+| verse_lines  = प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा;मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठाः ।;नैतान् विहाय कृपणान् विमुमुक्ष एको;नान्यं त्वदस्य शरणं भ्रमतोऽनुपश्ये ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,646: / Line 20,805: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे
+| verse_lines  = रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे;बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य ।;युक्ताः समक्षमुभयत्र विचिन्वते त्वां;योगेन वह्निमिव दारुषु नान्यतः स्यात् ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,668: / Line 20,828: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 19,685: / Line 20,846: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।
+| verse_lines  = भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।;भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,703: / Line 20,865: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।
+| verse_lines  = कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।;मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,721: / Line 20,884: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 19,738: / Line 20,902: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।
+| verse_lines  = एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।;जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,756: / Line 20,921: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।
+| verse_lines  = एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।;अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥
 }}
@@ Line 19,765: / Line 20,931: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।
+| verse_lines  = प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।;भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥
 }}
@@ Line 19,774: / Line 20,941: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।
+| verse_lines  = सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।;परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥
 }}
@@ Line 19,783: / Line 20,951: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।
+| verse_lines  = धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।;आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,801: / Line 20,970: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं
+| verse_lines  = स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं;कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूतिः ।;प्रियः सुहृद् वः खलु मातुलेय;आत्माऽर्हणीयो विधिकृद् गुरुश्च ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूतिः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,823: / Line 20,993: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥
+| verse_lines  = नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 19,840: / Line 21,011: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥
+| verse_lines  = राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 19,857: / Line 21,029: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।
+| verse_lines  = वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।;प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन् विमोहिताः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन् विमोहिताः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,875: / Line 21,048: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।
+| verse_lines  = देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।;आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,897: / Line 21,071: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।
+| verse_lines  = श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।;सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,915: / Line 21,090: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।
+| verse_lines  = या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।;हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,937: / Line 21,113: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥
+| verse_lines  = द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 19,954: / Line 21,131: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।
+| verse_lines  = दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।;गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,972: / Line 21,150: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।
+| verse_lines  = अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।;भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 19,990: / Line 21,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।
+| verse_lines  = आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।;कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,008: / Line 21,188: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥
+| verse_lines  = मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 20,025: / Line 21,206: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।
+| verse_lines  = कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।;सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,043: / Line 21,225: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।
+| verse_lines  = इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।;ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,065: / Line 21,248: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।
+| verse_lines  = पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।;आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,083: / Line 21,267: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।
+| verse_lines  = नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।;अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 20,092: / Line 21,277: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।
+| verse_lines  = न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।;न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,110: / Line 21,296: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।
+| verse_lines  = विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।;मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,128: / Line 21,315: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।
+| verse_lines  = स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।;व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,150: / Line 21,338: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।
+| verse_lines  = कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।;क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,168: / Line 21,357: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।
+| verse_lines  = तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।;चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,186: / Line 21,376: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।
+| verse_lines  = पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।;शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,204: / Line 21,395: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।
+| verse_lines  = तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।;तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,222: / Line 21,414: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।
+| verse_lines  = पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।;तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥
 }}
@@ Line 20,231: / Line 21,424: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।
+| verse_lines  = तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।;पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,253: / Line 21,447: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।
+| verse_lines  = निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।;इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥
 }}
@@ Line 20,262: / Line 21,457: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।
+| verse_lines  = इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।;तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥
 | verse_line2  = तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,280: / Line 21,476: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥
+| verse_lines  = अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 20,297: / Line 21,494: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।
+| verse_lines  = विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।;देवयानमिदं प्राहुर्भूत्वा भूत्वाऽनुपूर्वशः । आत्मयाज्युपशान्तात्मा ह्यात्मस्थो न निवर्तते ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = देवयानमिदं प्राहुर्भूत्वा भूत्वाऽनुपूर्वशः । आत्मयाज्युपशान्तात्मा ह्यात्मस्थो न निवर्तते ॥ ५५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,315: / Line 21,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।
+| verse_lines  = य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।;शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,333: / Line 21,532: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।
+| verse_lines  = आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।;ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,351: / Line 21,551: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।
+| verse_lines  = अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।;दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥
 | verse_line2  = दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,369: / Line 21,570: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।
+| verse_lines  = क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।;न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥
 | verse_line2  = न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,387: / Line 21,589: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।
+| verse_lines  = धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।;न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥
 | verse_line2  = न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,405: / Line 21,608: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।
+| verse_lines  = स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।;जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥
 | verse_line2  = जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,423: / Line 21,627: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।
+| verse_lines  = अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।;नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥
 | verse_line2  = नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,449: / Line 21,654: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।
+| verse_lines  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।;योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,471: / Line 21,677: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो
+| verse_lines  = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो;नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।;अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं;धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,489: / Line 21,696: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-
+| verse_lines  = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-;मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।;छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ;तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,507: / Line 21,715: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।
+| verse_lines  = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।;त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,525: / Line 21,734: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां
+| verse_lines  = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां;यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।;तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं;नमामि भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,543: / Line 21,753: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं
+| verse_lines  = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं;सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।;लोकास्त्रयोऽथाखिललोकपालाः;प्रसीदतां ब्रह्म माविभूतिः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।
 }}
@@ Line 20,552: / Line 21,763: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोमं मनो यस्य समामनन्ति
+| verse_lines  = सोमं मनो यस्य समामनन्ति;दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।;ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,570: / Line 21,782: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा
+| verse_lines  = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा;जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।;अन्तः समुद्रे पचतः स्वधातून्;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,588: / Line 21,801: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं
+| verse_lines  = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं;त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।;द्वारं च मुक्तेरमृतस्य मृत्योः;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,610: / Line 21,824: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।
+| verse_lines  = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।;ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,632: / Line 21,847: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो
+| verse_lines  = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो;विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।;भीताः प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा;अरक्ष्यमाणाः शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।
 }}
@@ Line 20,641: / Line 21,857: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या
+| verse_lines  = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या;भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।;आसीनमद्रावपवर्गहेतो-;स्तपो जुषाणं स्तुतिभिः प्रणेमुः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।
 }}
@@ Line 20,650: / Line 21,867: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
+| verse_lines  = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 20,658: / Line 21,876: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।
+| verse_lines  = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।;तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,680: / Line 21,899: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 20,688: / Line 21,908: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं
+| verse_lines  = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं;त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।;वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं;न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।
 }}
@@ Line 20,697: / Line 21,918: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं
+| verse_lines  = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं;क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।;यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गलः;सुमङ्गलः कश्चन काङ्क्षते हि माम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,715: / Line 21,937: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।
+| verse_lines  = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।;स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥
 }}
@@ Line 20,724: / Line 21,947: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।
+| verse_lines  = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।;तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,742: / Line 21,966: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 20,763: / Line 21,988: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह
+| verse_lines  = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह;आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।;तल्लीलया गरुडमूधर्ि्न पतद् गृहीत्वा;तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीशः ॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।
 }}
@@ Line 20,772: / Line 21,998: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-
+| verse_lines  = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-;च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।;आहत्य तिग्मगदयाऽहनदण्डजेन्द्रं;तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाऽऽद्यः ॥ ५७॥
 | verse_line2  = च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,794: / Line 22,021: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।
+| verse_lines  = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।;तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 20,803: / Line 22,031: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।
+| verse_lines  = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।;हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥
 | verse_line2  = हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,825: / Line 22,054: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
+| verse_lines  = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 20,850: / Line 22,080: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवंविधानेकगुणः स राजा
+| verse_lines  = एवंविधानेकगुणः स राजा;परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।;क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं;यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥
 | verse_line2  = परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,872: / Line 22,103: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-
+| verse_lines  = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-;स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।;जघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीय-;कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९० ॥
 | verse_line2  = स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।
 }}
@@ Line 20,881: / Line 22,113: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं
+| verse_lines  = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं;वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।;भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः;स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥ ९२ ॥
 | verse_line2  = वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,903: / Line 22,136: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।
+| verse_lines  = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।;ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 20,912: / Line 22,146: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।
+| verse_lines  = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।;स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 20,921: / Line 22,156: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।
+| verse_lines  = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।;अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 20,930: / Line 22,166: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।
+| verse_lines  = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।;त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥
 }}
@@ Line 20,939: / Line 22,176: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।
+| verse_lines  = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।;स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 20,948: / Line 22,186: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।
+| verse_lines  = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।;आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,970: / Line 22,209: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।
+| verse_lines  = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।;वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 20,992: / Line 22,232: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।
+| verse_lines  = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।;त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
 }}
@@ Line 21,001: / Line 22,242: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।
+| verse_lines  = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।;व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,027: / Line 22,269: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं
+| verse_lines  = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं;मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।;दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्;प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,045: / Line 22,288: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यतो यतो धावति दैवचोदितं
+| verse_lines  = यतो यतो धावति दैवचोदितं;मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।;गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ;प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,063: / Line 22,307: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः
+| verse_lines  = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः;समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।;एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्;गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।
 }}
@@ Line 21,072: / Line 22,317: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।
+| verse_lines  = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।;आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,090: / Line 22,336: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-
+| verse_lines  = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-;रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।;एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः;शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,112: / Line 22,359: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।
+| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।;आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 21,121: / Line 22,369: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं
+| verse_lines  = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं;समाहितं शूरसुतेन देवी ।;दधार सर्वात्मकमात्मभूतं;काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = समाहितं शूरसुतेन देवी ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,139: / Line 22,388: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥
+| verse_lines  = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,156: / Line 22,406: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-
+| verse_lines  = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-;श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।;सप्तत्वगष्टविटपो नवाक्षो;दशच्छदी द्विखगो ह्यादिवृक्षः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।
 }}
@@ Line 21,165: / Line 22,416: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः
+| verse_lines  = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः;स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।;त्वन्मायया संवृतचेतसस्त्वां;पश्यन्ति नाना न विपश्चितो ये ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,183: / Line 22,435: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
+| verse_lines  = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
 }}
@@ Line 21,191: / Line 22,444: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न
+| verse_lines  = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न;समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।;त्वत्पादपोतेन महत्कृतेन;कुर्वन्ति गोवत्सपदं भवाब्धिम् ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,209: / Line 22,463: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्
+| verse_lines  = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्;भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।;भवत्पदाम्भोरुहनावमत्र ते;निधाय याताः सदनुग्रहो भवान् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,227: / Line 22,482: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ
+| verse_lines  = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ;शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।;वेदक्रियायोगतपःसमाधिभि-;स्तवार्हणं येन जनः समीहते ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,245: / Line 22,501: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्
+| verse_lines  = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्;विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।;गुणप्रकाशैरनुमीयते भवान्;प्रकाशते यस्य च येन वाऽगुणः ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,263: / Line 22,520: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः
+| verse_lines  = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः;निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।;मनोवचोभ्यामनुमेयवर्त्मनो;देवक्रियायाः प्रतियन्त्यथापि हि ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,281: / Line 22,539: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्
+| verse_lines  = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्;नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।;क्रियासु यस्त्वच्चरणारविन्दयो-;राविष्टचित्तो न भवाय कल्प्यते ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,299: / Line 22,558: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो
+| verse_lines  = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो;भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।;दिष्ट्याऽङ्कितां त्वत्पदकैः सुशोभनै-;र्द्रक्ष्याम गां द्यां च तवानुकम्पिताम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,317: / Line 22,577: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं
+| verse_lines  = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं;विना विनोदं बत तर्कयामहे ।;भवो निरोधः स्थितिरप्यविद्ययाऽऽ-;कृता यतस्त्वय्यभवाश्रयात्मनि ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = विना विनोदं बत तर्कयामहे ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,339: / Line 22,600: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।
+| verse_lines  = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।;तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,357: / Line 22,619: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।
+| verse_lines  = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।;नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 21,366: / Line 22,629: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,383: / Line 22,647: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो
+| verse_lines  = एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो;ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः ।;अनावृतत्वाद् बहिरन्तरं न ते;सर्वस्य सर्वात्मन आत्मवस्तुनः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,401: / Line 22,666: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-
+| verse_lines  = यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-;र्व्यवस्यसेऽस्वव्यतिरेकतोऽबुधैः ।;विनाऽनुवादं न च तन्मनीषितं;सम्यग् वचो व्यक्तमुपाददत्पुमान् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = र्व्यवस्यसेऽस्वव्यतिरेकतोऽबुधैः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,419: / Line 22,685: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो
+| verse_lines  = त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो;वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।;त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते;तदाश्रयत्वादुपचर्यसे गुणैः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,437: / Line 22,704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया
+| verse_lines  = सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया;बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः ।;सर्गाय रक्तं रजसोपबृंहितं;कृष्णं च वर्णं तमसा जनात्यये ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,455: / Line 22,723: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-
+| verse_lines  = त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-;र्गृहेऽवतीर्णोऽसि ममाखिलेश्वर ।;राजन्यसंज्ञासुरकोटियूथपै-;र्निर्व्यूह्यमानां निहनिष्यसे चमूम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = र्गृहेऽवतीर्णोऽसि ममाखिलेश्वर ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,473: / Line 22,742: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥
+| verse_lines  = देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,490: / Line 22,760: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने
+| verse_lines  = नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने;महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु ।;व्यक्तेऽव्यक्तं कालवेगेन याते;भवानेकः शिष्यतेऽशेषसंज्ञः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,508: / Line 22,779: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो
+| verse_lines  = योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो;चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम् ।;निमेषादिर्वत्सरान्तो महीयां-;स्तं त्वेशानं क्षेमधाम प्रपद्ये ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,530: / Line 22,802: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।
+| verse_lines  = मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।;जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,548: / Line 22,821: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।
+| verse_lines  = भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।;नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 21,557: / Line 22,831: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥
+| verse_lines  = यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 21,565: / Line 22,840: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥
+| verse_lines  = तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,582: / Line 22,858: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।
+| verse_lines  = एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।;अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,600: / Line 22,877: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।
+| verse_lines  = शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।;मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,622: / Line 22,900: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥
+| verse_lines  = यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,639: / Line 22,918: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।
+| verse_lines  = त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।;त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,657: / Line 22,937: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।
+| verse_lines  = त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।;त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,675: / Line 22,956: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।
+| verse_lines  = गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।;को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,693: / Line 22,975: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।
+| verse_lines  = तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।;आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥
 }}
@@ Line 21,702: / Line 22,985: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,723: / Line 23,007: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो
+| verse_lines  = अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो;दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।;यद् दन्दशूकत्वममुष्य देहिनः;क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मतः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,741: / Line 23,026: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं
+| verse_lines  = न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं;न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् ।;न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा;वाञ्छन्ति त्वत्पादरजःप्रपन्नाः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,759: / Line 23,045: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।
+| verse_lines  = नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।;भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,777: / Line 23,064: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
+| verse_lines  = ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।;अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,795: / Line 23,083: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।
+| verse_lines  = कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।;विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,813: / Line 23,102: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।
+| verse_lines  = नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।;गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,831: / Line 23,121: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।
+| verse_lines  = परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।;अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,849: / Line 23,140: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो
+| verse_lines  = त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो;गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् ।;तस्मात् स्वभावात् प्रतिबोधयस्व नः;समीक्षयाऽमोघविहार ईहसे ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,867: / Line 23,159: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां
+| verse_lines  = तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां;शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।;शान्ताः प्रियास्ते ह्यधुनाऽवितुः सतां;स्थातुश्च ते कर्मपरीप्सयेहतः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,885: / Line 23,178: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।
+| verse_lines  = त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।;नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥
 | verse_line2  = नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,907: / Line 23,201: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।
+| verse_lines  = अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।;सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 21,916: / Line 23,211: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।
+| verse_lines  = तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।;अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,938: / Line 23,234: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।
+| verse_lines  = उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।;वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 21,960: / Line 23,257: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।
+| verse_lines  = इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।;श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 21,969: / Line 23,267: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥
+| verse_lines  = गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 21,990: / Line 23,289: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।
+| verse_lines  = अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।;कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,008: / Line 23,308: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।
+| verse_lines  = किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।;अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 22,017: / Line 23,318: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 22,025: / Line 23,327: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।
+| verse_lines  = देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।;शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 22,034: / Line 23,337: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।
+| verse_lines  = तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।;अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥
 }}
@@ Line 22,043: / Line 23,347: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।
+| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।;रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 22,052: / Line 23,357: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।
+| verse_lines  = रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।;प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 22,061: / Line 23,367: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।
+| verse_lines  = तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।;य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,083: / Line 23,390: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।
+| verse_lines  = वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।;कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,105: / Line 23,413: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥
+| verse_lines  = इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,122: / Line 23,431: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।
+| verse_lines  = कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।;अथापि दण्डं भगवान् बिभर्ति धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = अथापि दण्डं भगवान् बिभर्ति धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,140: / Line 23,450: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो
+| verse_lines  = पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो;दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।;हिताय चेच्छातनुभिः समीहसे;मानं विधुन्वन् जगदीशमानिनाम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।
 }}
@@ Line 22,149: / Line 23,460: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,166: / Line 23,478: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।
+| verse_lines  = स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।;सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,188: / Line 23,501: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।
+| verse_lines  = दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।;ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 22,197: / Line 23,511: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।
+| verse_lines  = तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।;जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 22,206: / Line 23,521: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 22,214: / Line 23,530: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 22,222: / Line 23,539: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।
+| verse_lines  = नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।;अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 22,231: / Line 23,549: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।
+| verse_lines  = कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।;नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,253: / Line 23,572: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥
+| verse_lines  = मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,274: / Line 23,594: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥
+| verse_lines  = त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,295: / Line 23,616: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,312: / Line 23,634: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,329: / Line 23,652: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।
+| verse_lines  = प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।;अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,351: / Line 23,675: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥
+| verse_lines  = भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,368: / Line 23,693: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥
+| verse_lines  = नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,385: / Line 23,711: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।
+| verse_lines  = त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।;साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,403: / Line 23,730: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।
+| verse_lines  = त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।;यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,421: / Line 23,749: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,438: / Line 23,767: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 22,446: / Line 23,776: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 22,454: / Line 23,785: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,471: / Line 23,803: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।
+| verse_lines  = यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।;तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,489: / Line 23,822: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।
+| verse_lines  = नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।;प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,511: / Line 23,845: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥
 }}
@@ Line 22,519: / Line 23,854: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥
+| verse_lines  = उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥
 }}
@@ Line 22,527: / Line 23,863: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।
+| verse_lines  = नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।;बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 22,536: / Line 23,873: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।
+| verse_lines  = न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।;ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू
 | verse_line2  = ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू
 }}
@@ Line 22,545: / Line 23,883: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।
+| verse_lines  = सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।;न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 22,554: / Line 23,893: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।
+| verse_lines  = यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।;वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 22,563: / Line 23,903: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।
+| verse_lines  = मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।;गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 22,572: / Line 23,913: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।
+| verse_lines  = तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।;मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 22,581: / Line 23,923: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।
+| verse_lines  = तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।;अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 22,590: / Line 23,933: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।
+| verse_lines  = मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।;बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,612: / Line 23,956: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।
+| verse_lines  = फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।;दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥
 | verse_line2  = दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,630: / Line 23,975: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।
+| verse_lines  = नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।;रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,652: / Line 23,998: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।
+| verse_lines  = एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।;निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 22,661: / Line 24,008: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।
+| verse_lines  = उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।;जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 22,670: / Line 24,018: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।
+| verse_lines  = इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।;पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 22,679: / Line 24,028: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।
+| verse_lines  = पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।;हृतं दानववीरेण विदित्वा पुरपालकः । तमन्वधावत् त्वरितं वैनतेयो विहङ्गराट् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = हृतं दानववीरेण विदित्वा पुरपालकः । तमन्वधावत् त्वरितं वैनतेयो विहङ्गराट् ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,697: / Line 24,047: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,718: / Line 24,069: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥
+| verse_lines  = सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,739: / Line 24,091: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।
+| verse_lines  = न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।;ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,757: / Line 24,110: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 22,765: / Line 24,119: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥
+| verse_lines  = यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,782: / Line 24,137: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।
+| verse_lines  = ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।;यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,804: / Line 24,160: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥
+| verse_lines  = रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,821: / Line 24,178: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥
+| verse_lines  = सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,838: / Line 24,196: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥
+| verse_lines  = त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,855: / Line 24,214: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥
+| verse_lines  = निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,872: / Line 24,232: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥
+| verse_lines  = त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,889: / Line 24,250: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥
+| verse_lines  = त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,906: / Line 24,268: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।
+| verse_lines  = का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।;लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयाढ्यं मर्त्याशिषोरुभयमर्थविविक्तदृष्टिः ॥४६॥
 | verse_line2  = लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयाढ्यं मर्त्याशिषोरुभयमर्थविविक्तदृष्टिः ॥४६॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 22,924: / Line 24,287: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥
+| verse_lines  = तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,941: / Line 24,305: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥
+| verse_lines  = कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,958: / Line 24,323: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥
+| verse_lines  = त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,975: / Line 24,341: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥
+| verse_lines  = अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 22,992: / Line 24,359: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।
+| verse_lines  = नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।;अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,010: / Line 24,378: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।
+| verse_lines  = मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।;बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥
 }}
@@ Line 23,019: / Line 24,388: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥
+| verse_lines  = तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,040: / Line 24,410: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥
+| verse_lines  = रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,057: / Line 24,428: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।
+| verse_lines  = निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।;रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,079: / Line 24,451: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।
+| verse_lines  = श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।;आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,101: / Line 24,474: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥
+| verse_lines  = ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,122: / Line 24,496: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 23,130: / Line 24,505: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥
+| verse_lines  = श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 23,138: / Line 24,514: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।
+| verse_lines  = तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।;तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 23,147: / Line 24,524: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,164: / Line 24,542: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 23,172: / Line 24,551: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 23,180: / Line 24,560: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,197: / Line 24,578: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,214: / Line 24,596: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,231: / Line 24,614: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,248: / Line 24,632: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,265: / Line 24,650: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥
+| verse_lines  = स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,282: / Line 24,668: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।
+| verse_lines  = प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।;तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,300: / Line 24,687: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥
+| verse_lines  = इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,317: / Line 24,705: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।
+| verse_lines  = न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।;त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत् प्रियवच्चरन्ति तथोन्मुखास्त्वयि हि ते प्रिय आत्मनि च ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत् प्रियवच्चरन्ति तथोन्मुखास्त्वयि हि ते प्रिय आत्मनि च ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,335: / Line 24,724: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥
+| verse_lines  = न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,352: / Line 24,742: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥
+| verse_lines  = स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,369: / Line 24,760: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥
+| verse_lines  = तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,386: / Line 24,778: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥
+| verse_lines  = त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,403: / Line 24,796: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥
+| verse_lines  = न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,420: / Line 24,814: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥
+| verse_lines  = परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,437: / Line 24,832: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥
+| verse_lines  = वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,454: / Line 24,850: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥
+| verse_lines  = न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,471: / Line 24,868: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥
+| verse_lines  = अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,488: / Line 24,886: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥
+| verse_lines  = त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,505: / Line 24,904: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥
+| verse_lines  = इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥
 }}
@@ Line 23,513: / Line 24,913: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,530: / Line 24,931: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥
+| verse_lines  = इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,547: / Line 24,949: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥
+| verse_lines  = इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥
 }}
@@ Line 23,555: / Line 24,958: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥
+| verse_lines  = न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,572: / Line 24,976: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥
+| verse_lines  = उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,589: / Line 24,994: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥
+| verse_lines  = यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,606: / Line 25,012: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥
+| verse_lines  = तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,623: / Line 25,030: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।
+| verse_lines  = इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।;समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,641: / Line 25,049: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।
+| verse_lines  = एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।;पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥
 }}
@@ Line 23,650: / Line 25,059: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥
+| verse_lines  = नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 23,658: / Line 25,068: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥
+| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥
 }}
@@ Line 23,666: / Line 25,077: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।
+| verse_lines  = सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।;तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,684: / Line 25,096: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥
+| verse_lines  = यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,709: / Line 25,122: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।
+| verse_lines  = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।;सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 23,718: / Line 25,132: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
+| verse_lines  = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,735: / Line 25,150: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥
+| verse_lines  = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,752: / Line 25,168: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥
+| verse_lines  = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥
 }}
@@ Line 23,760: / Line 25,177: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥
+| verse_lines  = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,777: / Line 25,195: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
+| verse_lines  = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
 }}
@@ Line 23,785: / Line 25,204: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
+| verse_lines  = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 23,793: / Line 25,213: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
+| verse_lines  = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,810: / Line 25,231: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।
+| verse_lines  = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।;विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,828: / Line 25,250: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।
+| verse_lines  = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।;संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,846: / Line 25,269: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।
+| verse_lines  = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।;सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,868: / Line 25,292: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
+| verse_lines  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,885: / Line 25,310: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।
+| verse_lines  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।;एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 23,894: / Line 25,320: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।
+| verse_lines  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।;मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 23,903: / Line 25,330: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
+| verse_lines  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।;तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,921: / Line 25,349: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।
+| verse_lines  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।;आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥
 | verse_line2  = आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥
 }}
@@ Line 23,930: / Line 25,359: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
+| verse_lines  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।;अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 23,948: / Line 25,378: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।
+| verse_lines  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।;अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 23,957: / Line 25,388: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
+| verse_lines  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।;सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 23,966: / Line 25,398: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 23,983: / Line 25,416: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।
+| verse_lines  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।;इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 23,992: / Line 25,426: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,009: / Line 25,444: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।
+| verse_lines  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।;त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 24,018: / Line 25,454: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
+| verse_lines  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,035: / Line 25,472: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 24,043: / Line 25,481: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।
+| verse_lines  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।;गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 24,052: / Line 25,491: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
+| verse_lines  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।;अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 24,061: / Line 25,501: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।
+| verse_lines  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।;शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 24,070: / Line 25,511: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।
+| verse_lines  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।;अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,088: / Line 25,530: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।
+| verse_lines  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।;दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,106: / Line 25,549: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।
+| verse_lines  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।;मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,124: / Line 25,568: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
+| verse_lines  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।;परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,142: / Line 25,587: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
+| verse_lines  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,159: / Line 25,605: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
+| verse_lines  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,176: / Line 25,623: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
+| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,193: / Line 25,641: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
+| verse_lines  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,210: / Line 25,659: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
+| verse_lines  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,227: / Line 25,677: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
+| verse_lines  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
 }}
@@ Line 24,235: / Line 25,686: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
+| verse_lines  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,252: / Line 25,704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।
+| verse_lines  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।;विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 24,261: / Line 25,714: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
+| verse_lines  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,278: / Line 25,732: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।
+| verse_lines  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।;महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,296: / Line 25,751: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।
+| verse_lines  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।;द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,314: / Line 25,770: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।
+| verse_lines  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।;शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥
 | verse_line2  = शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,332: / Line 25,789: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।
+| verse_lines  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।;यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥
 | verse_line2  = यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,354: / Line 25,812: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।
+| verse_lines  = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।;स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥
 | verse_line2  = स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,372: / Line 25,831: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥
+| verse_lines  = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,389: / Line 25,849: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥
+| verse_lines  = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,406: / Line 25,867: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥
+| verse_lines  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,423: / Line 25,885: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,440: / Line 25,903: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥
+| verse_lines  = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,457: / Line 25,921: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,474: / Line 25,939: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,491: / Line 25,957: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवासुरे युधि स दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वाऽन्तरेषु भवनान्यदधात् कलाभिः । भूत्वाऽथ वामन इमामहरद् बलेः क्ष्मां याञ्चाछलेन समदाददितेः सुतेभ्यः ॥ २० ॥
+| verse_lines  = देवासुरे युधि स दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वाऽन्तरेषु भवनान्यदधात् कलाभिः । भूत्वाऽथ वामन इमामहरद् बलेः क्ष्मां याञ्चाछलेन समदाददितेः सुतेभ्यः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,512: / Line 25,979: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितश्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिषः । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणा वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विदः ॥ ८ ॥
+| verse_lines  = वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितश्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिषः । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणा वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विदः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,529: / Line 25,997: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्यास्तु जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विहाय यज्ञान् सुराग््राहैरासुरवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्यास्तु जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विहाय यज्ञान् सुराग््राहैरासुरवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 24,537: / Line 26,006: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धनं हि धर्मैकफलं यतोऽस्य ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्तिः । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = धनं हि धर्मैकफलं यतोऽस्य ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्तिः । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 24,545: / Line 26,015: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद् घ््र•णभक्षो विहितः सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवायः प्रजया न रत्यै इमं विशुद्धं न विदुः स्वधर्मम् ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = यद् घ््र•णभक्षो विहितः सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवायः प्रजया न रत्यै इमं विशुद्धं न विदुः स्वधर्मम् ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,562: / Line 26,033: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् ।
+| verse_lines  = द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् ।;मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,580: / Line 26,052: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः ।
+| verse_lines  = एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः ।;मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,598: / Line 26,071: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देवर्षिभूताप्तनृणां पितॄणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना यः शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिचर्यया च ॥ ४२ ॥
+| verse_lines  = देवर्षिभूताप्तनृणां पितॄणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना यः शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिचर्यया च ॥ ४२ ॥
 }}
@@ Line 24,606: / Line 26,080: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वपादमूलं भजतः प््रिायस्य त्यक्तान्यभावस्य हरिः परेशः । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्टः ॥ ४३ ॥
+| verse_lines  = स्वपादमूलं भजतः प््रिायस्य त्यक्तान्यभावस्य हरिः परेशः । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्टः ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,623: / Line 26,098: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैरेण यं नृपतयः शिशुपालपौण्ड्र- साल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यैः । ध्यायन्त आकृतधियः शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियः पुनः किम् ॥ ४९ ॥
+| verse_lines  = वैरेण यं नृपतयः शिशुपालपौण्ड्र- साल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यैः । ध्यायन्त आकृतधियः शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियः पुनः किम् ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,644: / Line 26,120: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं मायया त्रिगुणयाऽऽत्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थः । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यः स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्यः ॥ ८॥
+| verse_lines  = त्वं मायया त्रिगुणयाऽऽत्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थः । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यः स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्यः ॥ ८॥
 }}
@@ Line 24,652: / Line 26,129: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्यान्नस्तवाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमानः । यः सात्विकैः समविभूतिभिरात्मविद्भि- र्व्यूह्यार्चितः सवनशः समविक्रमैश्च ॥ ८,१० ॥
+| verse_lines  = स्यान्नस्तवाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमानः । यः सात्विकैः समविभूतिभिरात्मविद्भि- र्व्यूह्यार्चितः सवनशः समविक्रमैश्च ॥ ८,१० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,669: / Line 26,147: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पर्युष्टया पतितया वनमालयेयं संस्पर्धिनी भगवती प्रतिपक्षवच्छ्रीः । यः सुप्रणीतममुयाऽर्हणमाददानो भूयात् सदाऽङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = पर्युष्टया पतितया वनमालयेयं संस्पर्धिनी भगवती प्रतिपक्षवच्छ्रीः । यः सुप्रणीतममुयाऽर्हणमाददानो भूयात् सदाऽङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,686: / Line 26,165: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति देवाश्च यस्तनुभृदायुषि रज्यमानाः । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयोः परस्य शं नस्तनोतु चरणः पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति देवाश्च यस्तनुभृदायुषि रज्यमानाः । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयोः परस्य शं नस्तनोतु चरणः पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,703: / Line 26,183: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमानां अव्यक्तजीवमहतामपि कालमात्रः । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्तः कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमानां अव्यक्तजीवमहतामपि कालमात्रः । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्तः कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,720: / Line 26,201: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वत्तः प्रधानमधिकृत्य पुमान् स्ववीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्यः । सोऽयं त्वयाऽनुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = त्वत्तः प्रधानमधिकृत्य पुमान् स्ववीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्यः । सोऽयं त्वयाऽनुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,737: / Line 26,219: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत् तस्थुषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थान् जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वतः परिहृतानपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = तत् तस्थुषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थान् जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वतः परिहृतानपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,754: / Line 26,237: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बिभ््रात् तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्याः पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्तदुपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = बिभ््रात् तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्याः पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्तदुपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,771: / Line 26,255: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम ।
+| verse_lines  = यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम ।;शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,789: / Line 26,274: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् ।
+| verse_lines  = तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् ।;लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥
 }}
@@ Line 24,798: / Line 26,284: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् ।
+| verse_lines  = यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् ।;गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,816: / Line 26,303: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः ।
+| verse_lines  = वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः ।;ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥
 | verse_line2  = ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥
 }}
@@ Line 24,825: / Line 26,313: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वयं त्विह महायोगिन् भ््रामन्तः कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तमः ॥ ४९ ॥
+| verse_lines  = वयं त्विह महायोगिन् भ््रामन्तः कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तमः ॥ ४९ ॥
 }}
@@ Line 24,833: / Line 26,322: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च ।
+| verse_lines  = स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च ।;गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥
 | verse_line2  = गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,855: / Line 26,345: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।
+| verse_lines  = यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।;नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,873: / Line 26,364: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् ।
+| verse_lines  = पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् ।;कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,891: / Line 26,383: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् ।
+| verse_lines  = तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् ।;आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,909: / Line 26,402: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् ।
+| verse_lines  = ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् ।;आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥
 | verse_line2  = आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,927: / Line 26,421: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते ।
+| verse_lines  = दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते ।;गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 24,936: / Line 26,431: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः ।
+| verse_lines  = सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः ।;पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 24,954: / Line 26,450: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उद्धव उवाच– योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । निःश्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्यागः संन्यासलक्षणः ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = उद्धव उवाच– योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । निःश्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्यागः संन्यासलक्षणः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,971: / Line 26,468: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्यस्य ते स्वदृश आत्मन आत्मनोऽन्यं वक्तारमीश विबुधेष्वपि नानुचक्षे । सर्वे विमोहितधियस्तव माययेमे ब््राह्मादयस्तनुभृतो बहिरर्थभावाः ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = सत्यस्य ते स्वदृश आत्मन आत्मनोऽन्यं वक्तारमीश विबुधेष्वपि नानुचक्षे । सर्वे विमोहितधियस्तव माययेमे ब््राह्मादयस्तनुभृतो बहिरर्थभावाः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 24,988: / Line 26,486: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् भवन्तमनवद्यमनन्तपारं सर्वज्ञमीश्वरमखण्डविकुण्ठधिष्ण्यम् । निर्वेदधीरहरहर्वृजिनाभितप्तो नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = तस्माद् भवन्तमनवद्यमनन्तपारं सर्वज्ञमीश्वरमखण्डविकुण्ठधिष्ण्यम् । निर्वेदधीरहरहर्वृजिनाभितप्तो नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,005: / Line 26,504: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्री भगवानुवाच– प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्वविचक्षणाः । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = श्री भगवानुवाच– प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्वविचक्षणाः । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,022: / Line 26,522: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् ।
+| verse_lines  = त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् ।;ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,040: / Line 26,541: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् ।
+| verse_lines  = शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् ।;साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,058: / Line 26,560: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्तर्बहिश्च स्थिरजङ्गमेषु ब््राह्मात्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्याऽव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभोवद् विततस्य भावयेत् ॥ ४२ ॥
+| verse_lines  = अन्तर्बहिश्च स्थिरजङ्गमेषु ब््राह्मात्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्याऽव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभोवद् विततस्य भावयेत् ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,075: / Line 26,578: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः ।
+| verse_lines  = तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः ।;न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,093: / Line 26,597: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् ।
+| verse_lines  = स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् ।;मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,111: / Line 26,616: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः ।
+| verse_lines  = तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः ।;सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,129: / Line 26,635: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् ।
+| verse_lines  = क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् ।;भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥
 }}
@@ Line 25,138: / Line 26,645: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः ।
+| verse_lines  = स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः ।;प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥
 | verse_line2  = प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,156: / Line 26,664: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ ।
+| verse_lines  = कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ ।;नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,174: / Line 26,683: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः ।
+| verse_lines  = बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः ।;लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,196: / Line 26,706: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।
+| verse_lines  = दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।;प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 25,205: / Line 26,716: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योषित्सु तल्पाभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।
+| verse_lines  = योषित्सु तल्पाभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।;प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,223: / Line 26,735: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।
+| verse_lines  = सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।;तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,245: / Line 26,758: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि ।
+| verse_lines  = वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि ।;एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,263: / Line 26,777: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन् मनो लब्धपदं यदेत- च्छनैः शनैर्मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्वेन वृद्धेन रजस्तमश्च विधूय निर्वाणमुपैत्यनिन्धनम् ॥ १२ ॥
+| verse_lines  = यस्मिन् मनो लब्धपदं यदेत- च्छनैः शनैर्मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्वेन वृद्धेन रजस्तमश्च विधूय निर्वाणमुपैत्यनिन्धनम् ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 25,271: / Line 26,786: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तदेवमात्मन्यवरुद्धचित्तो न वेद किञ्चिद् बहिरन्तरं वा । यथेषुकारो नृपतिं व््राजन्त- मिषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = तदेवमात्मन्यवरुद्धचित्तो न वेद किञ्चिद् बहिरन्तरं वा । यथेषुकारो नृपतिं व््राजन्त- मिषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,288: / Line 26,804: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया ।
+| verse_lines  = एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया ।;संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 25,297: / Line 26,814: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः ।
+| verse_lines  = एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः ।;कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 25,306: / Line 26,824: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ।
+| verse_lines  = सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ।;परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,324: / Line 26,843: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया ।
+| verse_lines  = यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया ।;स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 25,333: / Line 26,853: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः ।
+| verse_lines  = कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः ।;याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,351: / Line 26,872: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहो गुरुर्मम विरक्तिविवेकहेतु- र्बिभ््रात् स्म सत्वनिधनं सततात्युदर्कम् । तत्वान्यनेन विमृशामि यथा तथापि पारक्यमित्यवसितो विचराम्यसङ्गः ॥ २५ ॥
+| verse_lines  = देहो गुरुर्मम विरक्तिविवेकहेतु- र्बिभ््रात् स्म सत्वनिधनं सततात्युदर्कम् । तत्वान्यनेन विमृशामि यथा तथापि पारक्यमित्यवसितो विचराम्यसङ्गः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,368: / Line 26,890: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत्प्रियचिकीर्षया वितन्वन् । सोऽन्ते सुकृच्छ्रमवरुद्धमनाः स्वदेहं सृष्ट्वा स्वबीजमवसीदति वृक्षधर्मा ॥ २६ ॥
+| verse_lines  = जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत्प्रियचिकीर्षया वितन्वन् । सोऽन्ते सुकृच्छ्रमवरुद्धमनाः स्वदेहं सृष्ट्वा स्वबीजमवसीदति वृक्षधर्मा ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,385: / Line 26,908: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् ।
+| verse_lines  = न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् ।;ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,407: / Line 26,931: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः ।
+| verse_lines  = सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः ।;नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥
 | verse_line2  = नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,425: / Line 26,950: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् ।
+| verse_lines  = निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् ।;जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,443: / Line 26,969: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् ।
+| verse_lines  = यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् ।;मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,461: / Line 26,988: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।
+| verse_lines  = निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।;अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 25,470: / Line 26,998: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि ।
+| verse_lines  = योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि ।;संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,488: / Line 27,017: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् ।
+| verse_lines  = तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् ।;सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,506: / Line 27,036: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैशारदी साऽतिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूतिम् । गुणांश्च संदह्य यदात्म्यमेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाऽग्निः ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = वैशारदी साऽतिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूतिम् । गुणांश्च संदह्य यदात्म्यमेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाऽग्निः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,523: / Line 27,054: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः ।
+| verse_lines  = अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः ।;नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 25,532: / Line 27,064: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा ।
+| verse_lines  = मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा ।;तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 25,541: / Line 27,074: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः ।
+| verse_lines  = एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः ।;कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,559: / Line 27,093: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते ।
+| verse_lines  = तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते ।;भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,577: / Line 27,112: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि ।
+| verse_lines  = न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि ।;तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,595: / Line 27,131: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः ।
+| verse_lines  = यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः ।;तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,613: / Line 27,150: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् ।
+| verse_lines  = गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् ।;जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 25,622: / Line 27,160: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः ।
+| verse_lines  = यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः ।;नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 25,631: / Line 27,170: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचाऽर्पिताः ॥ ३३ ॥
+| verse_lines  = यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचाऽर्पिताः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,648: / Line 27,188: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च ।
+| verse_lines  = काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च ।;इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,666: / Line 27,207: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उद्धव उवाच– गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृतः । गुणैर्न बध्यतेऽदेही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = उद्धव उवाच– गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृतः । गुणैर्न बध्यतेऽदेही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥
 }}
@@ Line 25,674: / Line 27,216: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर ।
+| verse_lines  = एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर ।;नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,696: / Line 27,239: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– बद्धो मुक्त इति ह्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः । गुणस्य मायामूलत्वान्न मे बन्धो न मोक्षणम् ॥ १ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– बद्धो मुक्त इति ह्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः । गुणस्य मायामूलत्वान्न मे बन्धो न मोक्षणम् ॥ १ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,713: / Line 27,257: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।
+| verse_lines  = शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।;स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥
 | verse_line2  = स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,731: / Line 27,276: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् ।
+| verse_lines  = विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् ।;मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,749: / Line 27,295: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते ।
+| verse_lines  = एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते ।;बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,767: / Line 27,314: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते ।
+| verse_lines  = अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते ।;विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,785: / Line 27,333: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सुपर्णावेतौ सदृशौ सखायौ यदृच्छया कृतनीडौ च वृक्षे । एकस्तयोः खादति पिप्पलान्न- मन्यो निरन्नोऽपि बलेन भूयान् ॥ ६ ॥
+| verse_lines  = सुपर्णावेतौ सदृशौ सखायौ यदृच्छया कृतनीडौ च वृक्षे । एकस्तयोः खादति पिप्पलान्न- मन्यो निरन्नोऽपि बलेन भूयान् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,802: / Line 27,351: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मानमन्यं च स वेद विद्वा- नपिप्पलादो न तु पिप्पलादः । योऽविद्ययाऽन्धः स तु नित्यबद्धो विद्यामयो यः स तु नित्यमुक्तः ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = आत्मानमन्यं च स वेद विद्वा- नपिप्पलादो न तु पिप्पलादः । योऽविद्ययाऽन्धः स तु नित्यबद्धो विद्यामयो यः स तु नित्यमुक्तः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,819: / Line 27,369: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः ।
+| verse_lines  = देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः ।;ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,837: / Line 27,388: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च ।
+| verse_lines  = इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च ।;गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,855: / Line 27,407: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।
+| verse_lines  = दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।;वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥
 | verse_line2  = वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,873: / Line 27,426: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने ।
+| verse_lines  = एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने ।;दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥
 }}
@@ Line 25,882: / Line 27,436: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् ।
+| verse_lines  = न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् ।;प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,900: / Line 27,455: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः ।
+| verse_lines  = वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः ।;प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,918: / Line 27,474: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा ।
+| verse_lines  = न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा ।;वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 25,927: / Line 27,484: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न कुर्यान्न वदेत् किञ्चिन्न ध्यायेत् साध्वसाधु वा । आत्मारामोऽनया वृत्त्या विचरेज्जडवन्मुनिः ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = न कुर्यान्न वदेत् किञ्चिन्न ध्यायेत् साध्वसाधु वा । आत्मारामोऽनया वृत्त्या विचरेज्जडवन्मुनिः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,944: / Line 27,502: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि ।
+| verse_lines  = शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि ।;श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 25,962: / Line 27,521: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गां दुग्धदोहामसतीं च भार्यां देहं पराधीनमसत्प्रजां च । वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = गां दुग्धदोहामसतीं च भार्यां देहं पराधीनमसत्प्रजां च । वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 25,970: / Line 27,530: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य । लीलावतारेहितकर्म वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ॥ २० ॥
+| verse_lines  = यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य । लीलावतारेहितकर्म वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 25,987: / Line 27,548: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि ।
+| verse_lines  = एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि ।;उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,005: / Line 27,567: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः ।
+| verse_lines  = त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः ।;अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,023: / Line 27,586: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः ।
+| verse_lines  = ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः ।;भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,041: / Line 27,605: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया ।
+| verse_lines  = वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया ।;वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,059: / Line 27,624: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि ।
+| verse_lines  = स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि ।;क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,081: / Line 27,647: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्ते न दक्षिणाः ॥ १ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्ते न दक्षिणाः ॥ १ ॥
 }}
@@ Line 26,089: / Line 27,656: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः ।
+| verse_lines  = व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः ।;यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,107: / Line 27,675: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः ।
+| verse_lines  = मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः ।;गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 26,116: / Line 27,685: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः ।
+| verse_lines  = विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः ।;रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,134: / Line 27,704: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः ।
+| verse_lines  = ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः ।;अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥
 | verse_line2  = अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥
 }}
@@ Line 26,143: / Line 27,714: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः ।
+| verse_lines  = केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः ।;येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 26,152: / Line 27,724: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।
+| verse_lines  = यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।;व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 26,161: / Line 27,734: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः ।
+| verse_lines  = मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः ।;ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,179: / Line 27,753: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् ।
+| verse_lines  = तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् ।;प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 26,188: / Line 27,763: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् ।
+| verse_lines  = मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् ।;याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,206: / Line 27,782: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उद्धव उवाच– संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ््र•म्यति मे मनः ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = उद्धव उवाच– संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ््र•म्यति मे मनः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,223: / Line 27,800: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– य एष जीवो विवरप्रसूतिः प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्टः । मनोमयं सूक्ष्ममुपैति रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठम् ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– य एष जीवो विवरप्रसूतिः प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्टः । मनोमयं सूक्ष्ममुपैति रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठम् ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,240: / Line 27,818: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथाऽनलः स्वेऽनिलबन्धुरूष्मा बलेन दारुण्यधिमथ्यमानः । अणुः प्रजातो हविषा समिद्ध्यते तथैव मे व्यक्तिरियं हि वाणी ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = यथाऽनलः स्वेऽनिलबन्धुरूष्मा बलेन दारुण्यधिमथ्यमानः । अणुः प्रजातो हविषा समिद्ध्यते तथैव मे व्यक्तिरियं हि वाणी ॥ १८ ॥
 }}
@@ Line 26,248: / Line 27,827: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं गतिः कर्म रतिर्विसर्गो घ्राणो रसो दृक् स्पर्शः श्रुतिश्च । सङ्कल्पविज्ञानमथाभिमानः सूत्रं रजः सत्वतमोविकारः ॥ १९ ॥
+| verse_lines  = एवं गतिः कर्म रतिर्विसर्गो घ्राणो रसो दृक् स्पर्शः श्रुतिश्च । सङ्कल्पविज्ञानमथाभिमानः सूत्रं रजः सत्वतमोविकारः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,265: / Line 27,845: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अयं हि जीवस्त्रिवृदब्जयोनि- रव्यक्त एको जगतां यथाऽऽद्यः । विश्लिष्टशक्तिर्बहुधैव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ २० ॥
+| verse_lines  = अयं हि जीवस्त्रिवृदब्जयोनि- रव्यक्त एको जगतां यथाऽऽद्यः । विश्लिष्टशक्तिर्बहुधैव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 26,273: / Line 27,854: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटे यथा तन्तुवितानसंस्था । य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥
+| verse_lines  = यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटे यथा तन्तुवितानसंस्था । य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,290: / Line 27,872: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलः खं प्रविष्टः ॥ २२ ॥
+| verse_lines  = द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलः खं प्रविष्टः ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 26,298: / Line 27,881: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अदन्ति चैकं फलमस्य गृध््र• ग््र•मेचरा एकमरण्यवासाः । हंसा य एवं बहुरूपमिष्टं मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥
+| verse_lines  = अदन्ति चैकं फलमस्य गृध््र• ग््र•मेचरा एकमरण्यवासाः । हंसा य एवं बहुरूपमिष्टं मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 26,306: / Line 27,890: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीरः । विवृश्च्य जीवाशयमप्रमत्तः सम्पद्य चात्मानमथ त्यजास्त्रम् ॥ २४ ॥
+| verse_lines  = एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीरः । विवृश्च्य जीवाशयमप्रमत्तः सम्पद्य चात्मानमथ त्यजास्त्रम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,327: / Line 27,912: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः ।
+| verse_lines  = सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः ।;सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥
 | verse_line2  = सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,345: / Line 27,931: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् ।
+| verse_lines  = वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् ।;एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,363: / Line 27,950: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– एवं पृष्टो महादेवः स्वयम्भूर्भूतभावनः । ध्यायमानः प्रश्नबीजं नाभ्यपद्यत कर्मधीः ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– एवं पृष्टो महादेवः स्वयम्भूर्भूतभावनः । ध्यायमानः प्रश्नबीजं नाभ्यपद्यत कर्मधीः ॥ १८ ॥
 }}
@@ Line 26,371: / Line 27,959: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् ।
+| verse_lines  = स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् ।;तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,389: / Line 27,978: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः ।
+| verse_lines  = वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः ।;कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,407: / Line 27,997: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः ।
+| verse_lines  = पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः ।;को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,425: / Line 28,016: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः ।
+| verse_lines  = मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः ।;अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,443: / Line 28,035: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः ।
+| verse_lines  = गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः ।;जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,461: / Line 28,054: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया ।
+| verse_lines  = गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया ।;गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,479: / Line 28,073: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः ।
+| verse_lines  = यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः ।;मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥
 | verse_line2  = मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,497: / Line 28,092: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः ।
+| verse_lines  = यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः ।;जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,515: / Line 28,111: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा ।
+| verse_lines  = असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा ।;गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,533: / Line 28,130: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो जागरे बहुविधान् क्षणधर्मिणोऽर्थान् भुङ्क्ते समस्तकरणो हृदि तत्सदृक्षान् । स्वप्नेऽथ सुप्त उपसंहरते स एकः स्मृत्यन्वयात् त्रिगुणवृत्तिदृगिन्द्रियेशः ॥ ३२ ॥
+| verse_lines  = यो जागरे बहुविधान् क्षणधर्मिणोऽर्थान् भुङ्क्ते समस्तकरणो हृदि तत्सदृक्षान् । स्वप्नेऽथ सुप्त उपसंहरते स एकः स्मृत्यन्वयात् त्रिगुणवृत्तिदृगिन्द्रियेशः ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,550: / Line 28,148: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वीक्षेत विभ््राममिमं मनसो विलासं दृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्ने यथा त्रिगुणसर्गकृतो विकल्पः ॥ ३४ ॥
+| verse_lines  = वीक्षेत विभ््राममिमं मनसो विलासं दृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्ने यथा त्रिगुणसर्गकृतो विकल्पः ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,567: / Line 28,166: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृष्टिं ततः प्रतिनिवर्त्य निवृत्ततर्ष- स्तूष्णीं भवेन्निजसुखानुभवो निरीहः । सन्दृश्यते क्वच यदीदमवस्तुबुद्ध्या त्यक्तं भ््रामाय न भवेत् स्मृतिरानिपातात् ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = दृष्टिं ततः प्रतिनिवर्त्य निवृत्ततर्ष- स्तूष्णीं भवेन्निजसुखानुभवो निरीहः । सन्दृश्यते क्वच यदीदमवस्तुबुद्ध्या त्यक्तं भ््रामाय न भवेत् स्मृतिरानिपातात् ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,584: / Line 28,184: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहं च नश्वरमवस्थितमुज्झितं च सिद्धो न पश्यति यतोऽध्यगमत् स्वरूपम् । दैवादुपेतमथ दैववशादपेतं वासो यथा परिवृतं मदिरामदान्धः ॥ ३६ ॥
+| verse_lines  = देहं च नश्वरमवस्थितमुज्झितं च सिद्धो न पश्यति यतोऽध्यगमत् स्वरूपम् । दैवादुपेतमथ दैववशादपेतं वासो यथा परिवृतं मदिरामदान्धः ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,601: / Line 28,202: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहोऽपि दैववशगः खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रति समीक्षत एव सासुः । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोगः स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवत् सः ॥ ३७ ॥
+| verse_lines  = देहोऽपि दैववशगः खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रति समीक्षत एव सासुः । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोगः स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवत् सः ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,618: / Line 28,220: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् ।
+| verse_lines  = मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् ।;सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,640: / Line 28,243: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा ।
+| verse_lines  = तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा ।;ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,658: / Line 28,262: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् ।
+| verse_lines  = एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् ।;पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,676: / Line 28,281: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ ।
+| verse_lines  = मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ ।;श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 26,685: / Line 28,291: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् ।
+| verse_lines  = धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् ।;अन्ये वदन्ति चार्थं वा ऐश्वर्यं त्यागभोजने । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = अन्ये वदन्ति चार्थं वा ऐश्वर्यं त्यागभोजने । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 26,694: / Line 28,301: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः ।
+| verse_lines  = आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः ।;दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,712: / Line 28,320: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः ।
+| verse_lines  = न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः ।;न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,730: / Line 28,339: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् ।
+| verse_lines  = निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् ।;अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,748: / Line 28,358: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना ।
+| verse_lines  = कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना ।;विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 26,757: / Line 28,368: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वाग्गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्वचिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भक्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥
+| verse_lines  = वाग्गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्वचिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भक्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,774: / Line 28,386: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् ।
+| verse_lines  = स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् ।;क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥
 }}
@@ Line 26,783: / Line 28,396: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः ।
+| verse_lines  = न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः ।;योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,801: / Line 28,415: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् ।
+| verse_lines  = एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् ।;दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,819: / Line 28,434: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् ।
+| verse_lines  = तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् ।;तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,837: / Line 28,453: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि ।
+| verse_lines  = एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि ।;विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,855: / Line 28,472: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः ।
+| verse_lines  = ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः ।;संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥
 | verse_line2  = संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,877: / Line 28,495: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणायोगपारगैः । तासामष्टौ मत्प्रधाना ता एव गुणहेतवः ॥ ३ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणायोगपारगैः । तासामष्टौ मत्प्रधाना ता एव गुणहेतवः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 26,894: / Line 28,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः ।
+| verse_lines  = अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः ।;प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 26,903: / Line 28,523: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति ।
+| verse_lines  = गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति ।;एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,921: / Line 28,542: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् ।
+| verse_lines  = अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् ।;मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 26,930: / Line 28,552: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् ।
+| verse_lines  = स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् ।;यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 26,939: / Line 28,562: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता ।
+| verse_lines  = त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता ।;अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,957: / Line 28,581: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः ।
+| verse_lines  = भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः ।;अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
 | verse_line2  = अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,975: / Line 28,600: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् ।
+| verse_lines  = महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् ।;महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 26,993: / Line 28,619: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् ।
+| verse_lines  = परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् ।;कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,011: / Line 28,638: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् ।
+| verse_lines  = धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् ।;सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,029: / Line 28,657: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् ।
+| verse_lines  = महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् ।;प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,047: / Line 28,676: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे ।
+| verse_lines  = विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे ।;स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,065: / Line 28,695: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि ।
+| verse_lines  = श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि ।;धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,083: / Line 28,714: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् ।
+| verse_lines  = मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् ।;तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,101: / Line 28,733: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना ।
+| verse_lines  = मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना ।;मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,119: / Line 28,752: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति ।
+| verse_lines  = यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति ।;तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 27,128: / Line 28,762: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् ।
+| verse_lines  = परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् ।;पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 27,137: / Line 28,772: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पार्ष्ण्याऽऽपीड्य गुदं प्राणं हृदुरःकण्ठमूर्धसु ।
+| verse_lines  = पार्ष्ण्याऽऽपीड्य गुदं प्राणं हृदुरःकण्ठमूर्धसु ।;आरोप्य ब््राह्मरन्ध््रोण ब््राह्म नीत्वोत्सृजेत् तनुम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = आरोप्य ब््राह्मरन्ध््रोण ब््राह्म नीत्वोत्सृजेत् तनुम् ॥ २४ ॥
 }}
@@ Line 27,146: / Line 28,782: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् ।
+| verse_lines  = यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् ।;न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 27,155: / Line 28,792: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः ।
+| verse_lines  = मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः ।;तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥
 | verse_line2  = तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥
 }}
@@ Line 27,164: / Line 28,802: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः ।
+| verse_lines  = अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः ।;मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥
 | verse_line2  = मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,182: / Line 28,821: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः ।
+| verse_lines  = उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः ।;सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 27,191: / Line 28,831: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः ।
+| verse_lines  = जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः ।;मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 27,200: / Line 28,841: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् ।
+| verse_lines  = अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् ।;मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,218: / Line 28,860: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः ।
+| verse_lines  = जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः ।;योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,240: / Line 28,883: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः ।
+| verse_lines  = अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः ।;अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,258: / Line 28,902: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् ।
+| verse_lines  = अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् ।;गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥
 }}
@@ Line 27,267: / Line 28,912: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणिनामप्यहं सूत्रं महतां च महानहम् । सूक्ष्माणामप्यहं जीवो दुर्जयानामहं मनः ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = गुणिनामप्यहं सूत्रं महतां च महानहम् । सूक्ष्माणामप्यहं जीवो दुर्जयानामहं मनः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 27,284: / Line 28,930: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् ।
+| verse_lines  = हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् ।;अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,302: / Line 28,949: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् ।
+| verse_lines  = इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् ।;आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 27,311: / Line 28,959: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् ।
+| verse_lines  = उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् ।;यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,329: / Line 28,978: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् ।
+| verse_lines  = नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् ।;आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥
 | verse_line2  = आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,347: / Line 28,997: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः ।
+| verse_lines  = पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः ।;स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,365: / Line 29,016: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् ।
+| verse_lines  = योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् ।;आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,383: / Line 29,035: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः ।
+| verse_lines  = स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः ।;नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,401: / Line 29,054: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् ।
+| verse_lines  = वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् ।;किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,419: / Line 29,073: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् ।
+| verse_lines  = ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् ।;सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,437: / Line 29,092: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् ।
+| verse_lines  = विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् ।;भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥
 }}
@@ Line 27,446: / Line 29,102: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः ।
+| verse_lines  = अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः ।;प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,464: / Line 29,121: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतिरहं महान् ।
+| verse_lines  = पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतिरहं महान् ।;विकारः पुरुषोऽव्यक्तं रजः सत्वं तमः परः । अहमेतत्प्रसङ्ख्यानं ज्ञानं तत्वविनिश्चयः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = विकारः पुरुषोऽव्यक्तं रजः सत्वं तमः परः । अहमेतत्प्रसङ्ख्यानं ज्ञानं तत्वविनिश्चयः ॥ ३७ ॥
 }}
@@ Line 27,473: / Line 29,131: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना ।
+| verse_lines  = मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना ।;सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,491: / Line 29,150: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया ।
+| verse_lines  = सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया ।;न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,509: / Line 29,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः ।
+| verse_lines  = एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः ।;मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥
 }}
@@ Line 27,518: / Line 29,179: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणं यच्छेन्द्रियाणि च । आत्मानमात्मना यच्छ न भूयः कल्प्यसेऽध्वने ॥ ४२ ॥
+| verse_lines  = वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणं यच्छेन्द्रियाणि च । आत्मानमात्मना यच्छ न भूयः कल्प्यसेऽध्वने ॥ ४२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 27,535: / Line 29,197: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः ।
+| verse_lines  = यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः ।;तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥
 }}
@@ Line 27,544: / Line 29,207: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः ।
+| verse_lines  = तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः ।;मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,566: / Line 29,230: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि ।
+| verse_lines  = वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि ।;सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,584: / Line 29,249: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् ।
+| verse_lines  = वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् ।;देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥
 | verse_line2  = देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,606: / Line 29,272: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः ।
+| verse_lines  = विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः ।;विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,624: / Line 29,291: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् ।
+| verse_lines  = यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् ।;सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,642: / Line 29,310: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी ।
+| verse_lines  = वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी ।;शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,660: / Line 29,329: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः ।
+| verse_lines  = एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः ।;खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,678: / Line 29,348: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् ।
+| verse_lines  = शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् ।;अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥
 }}
@@ Line 27,687: / Line 29,358: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता ।
+| verse_lines  = नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता ।;आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥
 | verse_line2  = आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,705: / Line 29,377: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः ।
+| verse_lines  = तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः ।;यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,727: / Line 29,400: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– यो विद्याश्रुतसम्पन्न आत्मवानानुमानिकः । मायामात्रमिदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥ १ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– यो विद्याश्रुतसम्पन्न आत्मवानानुमानिकः । मायामात्रमिदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥ १ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 27,744: / Line 29,418: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वय्युद्धवाऽश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायाऽन्तराऽऽपतति नाद्यपवर्गयोर्यत् । जन्मादयोऽस्य वद मां तव तस्य किं स्यु- राद्यन्तयोर्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = त्वय्युद्धवाऽश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायाऽन्तराऽऽपतति नाद्यपवर्गयोर्यत् । जन्मादयोऽस्य वद मां तव तस्य किं स्यु- राद्यन्तयोर्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 27,761: / Line 29,436: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।
+| verse_lines  = नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।;ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 27,770: / Line 29,446: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् ।
+| verse_lines  = एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् ।;स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 27,779: / Line 29,456: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् ।
+| verse_lines  = आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् ।;पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,797: / Line 29,475: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् ।
+| verse_lines  = श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् ।;प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,815: / Line 29,494: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् ।
+| verse_lines  = धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् ।;गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,833: / Line 29,513: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः ।
+| verse_lines  = दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः ।;गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥
 | verse_line2  = गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,855: / Line 29,536: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः ।
+| verse_lines  = गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः ।;नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 27,864: / Line 29,546: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– योगास्त्रयो मया प्रोक्ता नृणां श्रेयोविधित्सया । ज्ञानं कर्म च भक्तिश्च नोपायोऽन्योऽस्ति कुत्रचित् ॥ ६ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– योगास्त्रयो मया प्रोक्ता नृणां श्रेयोविधित्सया । ज्ञानं कर्म च भक्तिश्च नोपायोऽन्योऽस्ति कुत्रचित् ॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 27,872: / Line 29,555: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु ।
+| verse_lines  = निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु ।;तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 27,881: / Line 29,565: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् ।
+| verse_lines  = यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् ।;न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,899: / Line 29,584: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नृदेहमासाद्य सुदुर्लभं यः प्लवं सुकल्पं गुरुकर्णधारम् । मयाऽनुकूलेन नभस्वतेरितं पुमान् भवाब्धिं न तरेत् स मार्गणः ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = नृदेहमासाद्य सुदुर्लभं यः प्लवं सुकल्पं गुरुकर्णधारम् । मयाऽनुकूलेन नभस्वतेरितं पुमान् भवाब्धिं न तरेत् स मार्गणः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 27,916: / Line 29,602: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः ।
+| verse_lines  = कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः ।;गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,934: / Line 29,621: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
+| verse_lines  = भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,952: / Line 29,640: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः ।
+| verse_lines  = तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः ।;न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥
 | verse_line2  = न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 27,970: / Line 29,659: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् ।
+| verse_lines  = यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् ।;योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥
 | verse_line2  = योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥
 }}
@@ Line 27,979: / Line 29,669: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा ।
+| verse_lines  = सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा ।;स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥
 }}
@@ Line 27,988: / Line 29,679: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्येकान्तिनो मम । वाञ्छन्त्यपि मया दत्तं कैवल्यमपुनर्भवम् ॥ ३५ ॥
+| verse_lines  = न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्येकान्तिनो मम । वाञ्छन्त्यपि मया दत्तं कैवल्यमपुनर्भवम् ॥ ३५ ॥
 }}
@@ Line 27,996: / Line 29,688: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर्निःश्रेयसमकल्मषम् । तस्मान्निराशिषो भक्तिर्निरपेक्षस्य मे भवेत् ॥ ३६ ॥
+| verse_lines  = नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर्निःश्रेयसमकल्मषम् । तस्मान्निराशिषो भक्तिर्निरपेक्षस्य मे भवेत् ॥ ३६ ॥
 }}
@@ Line 28,004: / Line 29,697: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः ।
+| verse_lines  = न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः ।;साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥
 }}
@@ Line 28,013: / Line 29,707: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवमेतान् मयाऽऽदिष्टाननुतिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ ३८ ॥
+| verse_lines  = एवमेतान् मयाऽऽदिष्टाननुतिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,034: / Line 29,729: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु ।
+| verse_lines  = शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु ।;द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥
 }}
@@ Line 28,043: / Line 29,739: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः ।
+| verse_lines  = भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः ।;आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 28,052: / Line 29,749: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि ।
+| verse_lines  = भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि ।;धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,070: / Line 29,768: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् ।
+| verse_lines  = कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् ।;कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 28,079: / Line 29,778: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा ।
+| verse_lines  = कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा ।;यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,097: / Line 29,797: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः ।
+| verse_lines  = क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः ।;गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,115: / Line 29,816: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् ।
+| verse_lines  = समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् ।;औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 28,124: / Line 29,826: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्ततः । एष धर्मो नृणां क्षेमः शोकमोहभयापहः ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्ततः । एष धर्मो नृणां क्षेमः शोकमोहभयापहः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,141: / Line 29,844: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् ।
+| verse_lines  = विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् ।;सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥
 }}
@@ Line 28,150: / Line 29,854: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते ।
+| verse_lines  = कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते ।;तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥
 }}
@@ Line 28,159: / Line 29,864: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ।
+| verse_lines  = तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ।;ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥
 }}
@@ Line 28,168: / Line 29,874: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् ।
+| verse_lines  = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् ।;वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,186: / Line 29,893: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् ।
+| verse_lines  = फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् ।;श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 28,195: / Line 29,903: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च ।
+| verse_lines  = उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च ।;आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥
 }}
@@ Line 28,204: / Line 29,913: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि ।
+| verse_lines  = न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि ।;कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,222: / Line 29,932: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः ।
+| verse_lines  = एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः ।;फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,240: / Line 29,951: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः ।
+| verse_lines  = कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः ।;अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 28,249: / Line 29,961: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यतः । उक्थशासो ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुषः ॥ २८ ॥
+| verse_lines  = न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यतः । उक्थशासो ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुषः ॥ २८ ॥
 }}
@@ Line 28,257: / Line 29,970: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ते मे मतमविज्ञाय परोक्षविषयात्मकाः । हिंसायां यदि कामः स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥
+| verse_lines  = ते मे मतमविज्ञाय परोक्षविषयात्मकाः । हिंसायां यदि कामः स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,274: / Line 29,988: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया ।
+| verse_lines  = हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया ।;यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,292: / Line 30,007: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः ।
+| verse_lines  = रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः ।;उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥
 | verse_line2  = उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,310: / Line 30,026: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि ।
+| verse_lines  = वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि ।;परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥
 | verse_line2  = परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,328: / Line 30,045: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् ।
+| verse_lines  = शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् ।;अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥
 | verse_line2  = अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,346: / Line 30,064: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना ।
+| verse_lines  = मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना ।;भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,364: / Line 30,083: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् ।
+| verse_lines  = यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् ।;आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥
 }}
@@ Line 28,373: / Line 30,093: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः ।
+| verse_lines  = छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः ।;ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥
 | verse_line2  = ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥
 }}
@@ Line 28,382: / Line 30,103: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः ।
+| verse_lines  = विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः ।;अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥
 | verse_line2  = अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥
 }}
@@ Line 28,391: / Line 30,113: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ।
+| verse_lines  = गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ।;त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,409: / Line 30,132: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् ।
+| verse_lines  = किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् ।;इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥
 | verse_line2  = इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥
 }}
@@ Line 28,418: / Line 30,142: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्पापोह्य इत्यहम् ॥ ४३ ॥
+| verse_lines  = मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्पापोह्य इत्यहम् ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,435: / Line 30,160: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् ।
+| verse_lines  = एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् ।;मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,457: / Line 30,183: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– युक्तयः सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– युक्तयः सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 28,465: / Line 30,192: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा ।
+| verse_lines  = नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा ।;एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 28,474: / Line 30,202: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् ।
+| verse_lines  = यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् ।;प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥
 | verse_line2  = प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 28,483: / Line 30,212: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ ।
+| verse_lines  = परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ ।;पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,501: / Line 30,231: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च ।
+| verse_lines  = एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च ।;पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥
 | verse_line2  = पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 28,510: / Line 30,241: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् ।
+| verse_lines  = पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् ।;यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥
 | verse_line2  = यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 28,519: / Line 30,251: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् ।
+| verse_lines  = अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् ।;स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥
 | verse_line2  = स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,537: / Line 30,270: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि ।
+| verse_lines  = पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि ।;तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,555: / Line 30,289: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः ।
+| verse_lines  = प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः ।;सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,573: / Line 30,308: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।
+| verse_lines  = सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।;गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥
 | verse_line2  = गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,591: / Line 30,327: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः ।
+| verse_lines  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः ।;ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 28,600: / Line 30,337: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रोत्रं त्वग् दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तयः । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि कर्माण्यङ्गोभयं मनः ॥ १५ ॥
+| verse_lines  = श्रोत्रं त्वग् दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तयः । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि कर्माण्यङ्गोभयं मनः ॥ १५ ॥
 }}
@@ Line 28,608: / Line 30,346: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धयः ॥ १६ ॥
+| verse_lines  = शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धयः ॥ १६ ॥
 }}
@@ Line 28,616: / Line 30,355: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्तमीक्षते ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्तमीक्षते ॥ १७ ॥
 }}
@@ Line 28,624: / Line 30,364: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातवः पुरुषेक्षया । लब्धवीर्याः सृजन्त्यण्डं संहताः प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातवः पुरुषेक्षया । लब्धवीर्याः सृजन्त्यण्डं संहताः प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,641: / Line 30,382: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः ।
+| verse_lines  = सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः ।;ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,659: / Line 30,401: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः ।
+| verse_lines  = चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः ।;जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,677: / Line 30,420: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च ।
+| verse_lines  = सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च ।;पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,695: / Line 30,439: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते ।
+| verse_lines  = तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते ।;भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥
 }}
@@ Line 28,704: / Line 30,449: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् ।
+| verse_lines  = इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् ।;सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,722: / Line 30,468: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उद्धव उवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चोभौ यद्यप्यात्मविलक्षणौ । अन्योन्यापाश्रयात् कृष्ण दृश्यते न भिदा तयोः । प्रकृतौ लक्ष्यते ह्यात्मा प्रकृतिश्च तथाऽऽत्मनि ॥ २५ ॥
+| verse_lines  = उद्धव उवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चोभौ यद्यप्यात्मविलक्षणौ । अन्योन्यापाश्रयात् कृष्ण दृश्यते न भिदा तयोः । प्रकृतौ लक्ष्यते ह्यात्मा प्रकृतिश्च तथाऽऽत्मनि ॥ २५ ॥
 }}
@@ Line 28,730: / Line 30,477: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि ।
+| verse_lines  = एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि ।;छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥
 | verse_line2  = छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥
 }}
@@ Line 28,739: / Line 30,487: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः ।
+| verse_lines  = त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः ।;त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,757: / Line 30,506: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चेति विकल्पः पुरुषर्षभ । एष वैकारिकः सर्गो गुणव्यतिकरात्मकः ॥ २८ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चेति विकल्पः पुरुषर्षभ । एष वैकारिकः सर्गो गुणव्यतिकरात्मकः ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,774: / Line 30,524: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ममाङ्ग माया गुणमय्यनेकधा विकल्पबुद्धिं च गुणैर्विधत्ते ।
+| verse_lines  = ममाङ्ग माया गुणमय्यनेकधा विकल्पबुद्धिं च गुणैर्विधत्ते ।;वैकारिकस्त्रिविधोऽध्यात्ममेकमथाधिदैवमधिभूतमन्यत् ॥२९॥
 | verse_line2  = वैकारिकस्त्रिविधोऽध्यात्ममेकमथाधिदैवमधिभूतमन्यत् ॥२९॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,792: / Line 30,543: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दृग् रूपमर्कश्च परत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति न स्वतोऽसौ । आत्मा यदेषामुपराम आद्यः स्वयाऽनुभूत्याऽखिलसिद्ध्यसिद्धिः ॥ ३० ॥
+| verse_lines  = दृग् रूपमर्कश्च परत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति न स्वतोऽसौ । आत्मा यदेषामुपराम आद्यः स्वयाऽनुभूत्याऽखिलसिद्ध्यसिद्धिः ॥ ३० ॥
 }}
@@ Line 28,800: / Line 30,552: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३१ ॥
+| verse_lines  = एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३१ ॥
 }}
@@ Line 28,808: / Line 30,561: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योऽसौ गुणक्षोभकृतो विकारः प्रधानमूलो जगतः प्रसूतिः । अहं त्रिवृन्मोहविकल्पहेतु- र्वैकारिकः तामस ऐन्द्रियश्च ॥ ३२ ॥
+| verse_lines  = योऽसौ गुणक्षोभकृतो विकारः प्रधानमूलो जगतः प्रसूतिः । अहं त्रिवृन्मोहविकल्पहेतु- र्वैकारिकः तामस ऐन्द्रियश्च ॥ ३२ ॥
 }}
@@ Line 28,816: / Line 30,570: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मा परिज्ञानमयो विवादो ह्यस्तीति नास्तीति भिदाऽर्थनिष्ठः । व्यर्थोऽपि नैवोपरमेत पुंसां मत्तः परावृत्तधियां स्वलोकात् ॥ ३३ ॥
+| verse_lines  = आत्मा परिज्ञानमयो विवादो ह्यस्तीति नास्तीति भिदाऽर्थनिष्ठः । व्यर्थोऽपि नैवोपरमेत पुंसां मत्तः परावृत्तधियां स्वलोकात् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 28,833: / Line 30,588: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः ।
+| verse_lines  = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः ।;जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,851: / Line 30,607: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि ।
+| verse_lines  = ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि ।;बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥
 | verse_line2  = बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,869: / Line 30,626: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् ।
+| verse_lines  = सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् ।;सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥
 | verse_line2  = सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,887: / Line 30,645: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ ।
+| verse_lines  = आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ ।;भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥
 | verse_line2  = भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,905: / Line 30,664: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ ।
+| verse_lines  = तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ ।;तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,923: / Line 30,683: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् ।
+| verse_lines  = नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् ।;एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,941: / Line 30,702: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।
+| verse_lines  = यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।;स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥
 | verse_line2  = स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,963: / Line 30,725: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥
+| verse_lines  = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥
 }}
@@ Line 28,971: / Line 30,734: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।
+| verse_lines  = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।;कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥
 | verse_line2  = कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 28,989: / Line 30,753: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।
+| verse_lines  = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।;एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥
 | verse_line2  = एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,007: / Line 30,772: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥
+| verse_lines  = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,024: / Line 30,790: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥
+| verse_lines  = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,041: / Line 30,808: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥
+| verse_lines  = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,058: / Line 30,826: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥
+| verse_lines  = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,075: / Line 30,844: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥
+| verse_lines  = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,092: / Line 30,862: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥
+| verse_lines  = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,109: / Line 30,880: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥
+| verse_lines  = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,130: / Line 30,902: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् ।
+| verse_lines  = आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् ।;यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,148: / Line 30,921: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् ।
+| verse_lines  = तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् ।;वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,166: / Line 30,940: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका ।
+| verse_lines  = तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका ।;ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥
 }}
@@ Line 29,175: / Line 30,950: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तमो रजः सत्त्वमिति प्रकृतेरभवन् गुणाः । मया प्रक्षोभ्यमाणायाः पुरुषानुमतेन वा ॥ ५ ॥
+| verse_lines  = तमो रजः सत्त्वमिति प्रकृतेरभवन् गुणाः । मया प्रक्षोभ्यमाणायाः पुरुषानुमतेन वा ॥ ५ ॥
 }}
@@ Line 29,183: / Line 30,959: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् ।
+| verse_lines  = तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् ।;ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 29,192: / Line 30,969: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् ।
+| verse_lines  = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् ।;तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥
 | verse_line2  = तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,210: / Line 30,988: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते ।
+| verse_lines  = तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते ।;मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥
 | verse_line2  = मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,228: / Line 31,007: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः ।
+| verse_lines  = योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः ।;महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,246: / Line 31,026: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् ।
+| verse_lines  = मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् ।;गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,264: / Line 31,045: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् ।
+| verse_lines  = यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् ।;विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥
 | verse_line2  = विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,282: / Line 31,064: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् ।
+| verse_lines  = यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् ।;आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,300: / Line 31,083: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः ।
+| verse_lines  = प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः ।;सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥
 | verse_line2  = सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,318: / Line 31,102: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः ।
+| verse_lines  = सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः ।;महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,336: / Line 31,121: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः ।
+| verse_lines  = विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः ।;पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,354: / Line 31,140: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते ।
+| verse_lines  = अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते ।;धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,372: / Line 31,159: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे ।
+| verse_lines  = योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे ।;शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥
 }}
@@ Line 29,381: / Line 31,169: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥
+| verse_lines  = स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥
 }}
@@ Line 29,389: / Line 31,178: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥
+| verse_lines  = कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,410: / Line 31,200: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् ।
+| verse_lines  = काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् ।;मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,428: / Line 31,219: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।
+| verse_lines  = सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।;तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,446: / Line 31,238: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् ।
+| verse_lines  = कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् ।;प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥
 | verse_line2  = प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,464: / Line 31,257: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।
+| verse_lines  = सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।;तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,482: / Line 31,276: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।
+| verse_lines  = सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।;तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥
 | verse_line2  = तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,500: / Line 31,295: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः ।
+| verse_lines  = सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः ।;दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥
 | verse_line2  = दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,522: / Line 31,318: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = गुणमय्या जीवयोन्या विमुक्तो ज्ञाननिष्ठया ।
+| verse_lines  = गुणमय्या जीवयोन्या विमुक्तो ज्ञाननिष्ठया ।;गुणेषु मायामात्रेषु दृश्यमानेष्ववस्तुतः । वर्तमानोऽपि न पुमान् युज्यतेऽवस्तुभिर्गुणैः ॥ २ ॥
 | verse_line2  = गुणेषु मायामात्रेषु दृश्यमानेष्ववस्तुतः । वर्तमानोऽपि न पुमान् युज्यतेऽवस्तुभिर्गुणैः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,540: / Line 31,337: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः ।
+| verse_lines  = सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः ।;देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥
 | verse_line2  = देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,562: / Line 31,360: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम ।
+| verse_lines  = पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम ।;अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 29,571: / Line 31,370: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तयाऽऽत्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पद्य तन्मयः । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥
+| verse_lines  = तयाऽऽत्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पद्य तन्मयः । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,588: / Line 31,388: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया ।
+| verse_lines  = स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया ।;पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,606: / Line 31,407: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम ।
+| verse_lines  = उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम ।;मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥
 | verse_line2  = मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,624: / Line 31,426: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् ।
+| verse_lines  = प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् ।;पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥
 | verse_line2  = पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥
 }}
@@ Line 29,633: / Line 31,436: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति ।
+| verse_lines  = मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति ।;स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥
 | verse_line2  = स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,655: / Line 31,459: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥
 }}
@@ Line 29,663: / Line 31,468: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = परस्वभावकर्माणि यः प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रंशते स्थानादसत्याभिनिवेशतः ॥ २ ॥
+| verse_lines  = परस्वभावकर्माणि यः प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रंशते स्थानादसत्याभिनिवेशतः ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,680: / Line 31,486: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः ।
+| verse_lines  = तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः ।;मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥
 | verse_line2  = मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,698: / Line 31,505: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् ।
+| verse_lines  = कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् ।;वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥
 | verse_line2  = वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,716: / Line 31,524: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः ।
+| verse_lines  = छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः ।;एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥
 | verse_line2  = एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,734: / Line 31,543: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः ।
+| verse_lines  = आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः ।;त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥
 }}
@@ Line 29,743: / Line 31,553: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तस्मान्न ह्यात्मनोऽमुष्मादन्यो भावो निरूपितः । अनिरूपितेयं त्रिविधा निर्मूला मतिरात्मनि ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = तस्मान्न ह्यात्मनोऽमुष्मादन्यो भावो निरूपितः । अनिरूपितेयं त्रिविधा निर्मूला मतिरात्मनि ॥ ७ ॥
 }}
@@ Line 29,751: / Line 31,562: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ८ ॥
+| verse_lines  = इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ८ ॥
 }}
@@ Line 29,759: / Line 31,571: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणः । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ९ ॥
+| verse_lines  = एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणः । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ९ ॥
 }}
@@ Line 29,767: / Line 31,580: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा निःसङ्गो विचरेदिह ॥ १० ॥
+| verse_lines  = प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा निःसङ्गो विचरेदिह ॥ १० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,784: / Line 31,598: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्रीभगवानुवाच– यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मनः सन्निकर्षणम् । संसारः फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिनः ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मनः सन्निकर्षणम् । संसारः फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिनः ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,801: / Line 31,616: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।
+| verse_lines  = अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।;ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥
 | verse_line2  = ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥
 }}
@@ Line 29,810: / Line 31,626: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् ।
+| verse_lines  = यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् ।;स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥
 | verse_line2  = स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,828: / Line 31,645: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः ।
+| verse_lines  = शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः ।;अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥
 | verse_line2  = अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,846: / Line 31,664: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = देहेन्द्रियप्राणमनोऽभिमानो जीवोऽन्तरात्मा गुणकर्ममूर्तिः । सूत्रं महानित्युरुधेह गीतः संसार आधावति कालतन्त्रः ॥ १७ ॥
+| verse_lines  = देहेन्द्रियप्राणमनोऽभिमानो जीवोऽन्तरात्मा गुणकर्ममूर्तिः । सूत्रं महानित्युरुधेह गीतः संसार आधावति कालतन्त्रः ॥ १७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,863: / Line 31,682: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अमूलमेतद् बहुरूपरूपं मनोवचःप्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्णः ॥ १८ ॥
+| verse_lines  = अमूलमेतद् बहुरूपरूपं मनोवचःप्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्णः ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,880: / Line 31,700: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ज्ञानं विवेको निगमस्तपश्च प्रत्यक्षमैतिह्यमथानुमानम् ।
+| verse_lines  = ज्ञानं विवेको निगमस्तपश्च प्रत्यक्षमैतिह्यमथानुमानम् ।;आद्यन्तयोरस्य यदेव केवलं कालश्च हेतुश्च तदेव मध्ये ॥१९॥
 | verse_line2  = आद्यन्तयोरस्य यदेव केवलं कालश्च हेतुश्च तदेव मध्ये ॥१९॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,898: / Line 31,719: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा हिरण्यं स्वकृतं पुरस्तात् पश्चाच्च सर्वस्य हिरण्मयस्य ।
+| verse_lines  = यथा हिरण्यं स्वकृतं पुरस्तात् पश्चाच्च सर्वस्य हिरण्मयस्य ।;तदेव मध्ये व्यवहार्यमाणं नानापदेशैरहमस्य तद्वत् ॥ २० ॥
 | verse_line2  = तदेव मध्ये व्यवहार्यमाणं नानापदेशैरहमस्य तद्वत् ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,916: / Line 31,738: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ ।
+| verse_lines  = विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ ।;समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 29,934: / Line 31,757: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यत् पुरस्तादुत यन्न पश्चा- न्मध्ये च तन्न व्यपदेशमात्रम् । भूतं प्रसिद्धं च परेण यद्यत् तदेव सत् स्यादिति मे मनीषा ॥ २२ ॥
+| verse_lines  = न यत् पुरस्तादुत यन्न पश्चा- न्मध्ये च तन्न व्यपदेशमात्रम् । भूतं प्रसिद्धं च परेण यद्यत् तदेव सत् स्यादिति मे मनीषा ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,951: / Line 31,775: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = अविद्यमानोऽप्यवभासते यो वैकारिको राजससर्ग एषः । ब्रह्म स्वयञ्ज्योतिरतो विभाति ब्रह्मेन्द्रियार्थात्मविकारचित्रम् ॥ २३ ॥
+| verse_lines  = अविद्यमानोऽप्यवभासते यो वैकारिको राजससर्ग एषः । ब्रह्म स्वयञ्ज्योतिरतो विभाति ब्रह्मेन्द्रियार्थात्मविकारचित्रम् ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,968: / Line 31,793: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नात्मा वपुः पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुजलं हुताशः । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृतिः स्वं कृतिरर्थसाम्यम् ॥ २५ ॥
+| verse_lines  = नात्मा वपुः पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुजलं हुताशः । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृतिः स्वं कृतिरर्थसाम्यम् ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 29,985: / Line 31,811: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = समाहितैः कः करणैर्गुणात्मभि- र्गुणो भवेत् तत्सुविविक्तधाम्नः । विक्षिप्यमाणैरुत किं नु दूषणं घनैरुपेतैर्विगतै रवेः किम् ॥ २६ ॥
+| verse_lines  = समाहितैः कः करणैर्गुणात्मभि- र्गुणो भवेत् तत्सुविविक्तधाम्नः । विक्षिप्यमाणैरुत किं नु दूषणं घनैरुपेतैर्विगतै रवेः किम् ॥ २६ ॥
 }}
@@ Line 29,993: / Line 31,820: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यथा नभो वाय्वनलाम्बुभूगुणै- र्गतागतैर्वा त्रिगुणैर्न सज्जते । तथाऽक्षरं सत्वरजस्तमोमलै- रसङ्गतं संसृतिहेतुभिः परम् ॥ २७ ॥
+| verse_lines  = यथा नभो वाय्वनलाम्बुभूगुणै- र्गतागतैर्वा त्रिगुणैर्न सज्जते । तथाऽक्षरं सत्वरजस्तमोमलै- रसङ्गतं संसृतिहेतुभिः परम् ॥ २७ ॥
 }}
@@ Line 30,001: / Line 31,829: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथापि सङ्गः परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भक्तियोगेन दृढेन यावद् रजो निरस्येत तमःकषायम् ॥ २८ ॥
+| verse_lines  = तथापि सङ्गः परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भक्तियोगेन दृढेन यावद् रजो निरस्येत तमःकषायम् ॥ २८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,018: / Line 31,847: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तिष्ठन्तमासीनमुत व्रजन्तं शयानमुद्यन्तमदन्तमन्नम् । स्वभावमन्यत् किमपीहमान- मात्मानमात्मस्थमतिर्न वेद ॥ ३२ ॥
+| verse_lines  = तिष्ठन्तमासीनमुत व्रजन्तं शयानमुद्यन्तमदन्तमन्नम् । स्वभावमन्यत् किमपीहमान- मात्मानमात्मस्थमतिर्न वेद ॥ ३२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,035: / Line 31,865: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यदि स्म पश्यत्यसदिन्द्रियार्थं नानानुमानेन विरुद्धमन्यत् । न मन्यते वस्तुतया मनीषी स्वप्नं यथोत्थाय तिरोदधानम् ॥ ३३ ॥
+| verse_lines  = यदि स्म पश्यत्यसदिन्द्रियार्थं नानानुमानेन विरुद्धमन्यत् । न मन्यते वस्तुतया मनीषी स्वप्नं यथोत्थाय तिरोदधानम् ॥ ३३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,052: / Line 31,883: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पूर्वं गृहीतं गुणकर्मचित्र- मज्ञानमात्मन्यविविक्तमङ्ग । निवर्तते तत् पुनरीक्षयैव न गृह्यते नापि विसृज्य आत्मा ॥ ३४ ॥
+| verse_lines  = पूर्वं गृहीतं गुणकर्मचित्र- मज्ञानमात्मन्यविविक्तमङ्ग । निवर्तते तत् पुनरीक्षयैव न गृह्यते नापि विसृज्य आत्मा ॥ ३४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,069: / Line 31,901: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एष स्वयंज्योतिरजोऽप्रमेयो महानुभूतिः सकलानुभूतिः । एकोऽद्वितीयो वचसां विरामो येनेरिता वाग्रचनाश्चरन्ति ॥ ३६ ॥
+| verse_lines  = एष स्वयंज्योतिरजोऽप्रमेयो महानुभूतिः सकलानुभूतिः । एकोऽद्वितीयो वचसां विरामो येनेरिता वाग्रचनाश्चरन्ति ॥ ३६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,086: / Line 31,919: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले ।
+| verse_lines  = एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले ।;आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥
 | verse_line2  = आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,104: / Line 31,938: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् ।
+| verse_lines  = यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् ।;व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥
 | verse_line2  = व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,126: / Line 31,961: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = श्री शुक उवाच– इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनकः स्वशक्तिभिः । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेम मनोहरस्मितः ॥ ७ ॥
+| verse_lines  = श्री शुक उवाच– इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनकः स्वशक्तिभिः । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेम मनोहरस्मितः ॥ ७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,143: / Line 31,979: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् ।
+| verse_lines  = पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् ।;कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥
 | verse_line2  = कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,161: / Line 31,998: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् ।
+| verse_lines  = मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् ।;ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥
 | verse_line2  = ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥
 }}
@@ Line 30,170: / Line 32,008: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति सर्वाणि भूतानि मद्भावेन महाद्युते । सभाजयेन्मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रयन् ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = इति सर्वाणि भूतानि मद्भावेन महाद्युते । सभाजयेन्मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रयन् ॥ १३ ॥
 }}
@@ Line 30,178: / Line 32,017: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्राह्मणे पुल्कसे स्तेने ब्रह्मण्यर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समदृक् पण्डितो मतः ॥ १४ ॥
+| verse_lines  = ब्राह्मणे पुल्कसे स्तेने ब्रह्मण्यर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समदृक् पण्डितो मतः ॥ १४ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,195: / Line 32,035: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया ।
+| verse_lines  = सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया ।;परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥
 | verse_line2  = परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,213: / Line 32,054: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते ।
+| verse_lines  = यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते ।;तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥
 | verse_line2  = तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,231: / Line 32,073: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् ।
+| verse_lines  = एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् ।;यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,253: / Line 32,096: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजोवाच– ततो महाभागवत उद्धवे बदरीं गते । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावनः ॥ १ ॥
+| verse_lines  = राजोवाच– ततो महाभागवत उद्धवे बदरीं गते । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावनः ॥ १ ॥
 }}
@@ Line 30,261: / Line 32,105: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।
+| verse_lines  = ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।;प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥
 | verse_line2  = प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,279: / Line 32,124: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = प्रत्याक्रष्टुं नयनमबला यत्र लग्नं न शेकुः कर्णाविष्टं न सरति यशो यत् सतामात्मलग्नम् । यच्छ्रीवाचं जनयति रतिं कोऽनुमानः कवीनां दृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगतं यच्च तत्साम्यमीयुः ॥ ३ ॥
+| verse_lines  = प्रत्याक्रष्टुं नयनमबला यत्र लग्नं न शेकुः कर्णाविष्टं न सरति यशो यत् सतामात्मलग्नम् । यच्छ्रीवाचं जनयति रतिं कोऽनुमानः कवीनां दृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगतं यच्च तत्साम्यमीयुः ॥ ३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,300: / Line 32,146: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् ।
+| verse_lines  = लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् ।;योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥
 | verse_line2  = योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,318: / Line 32,165: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहां मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य । सृष्ट्वाऽऽत्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चाऽत्ममहिमोपरतः स आस्ते ॥ ११ ॥
+| verse_lines  = राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहां मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य । सृष्ट्वाऽऽत्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चाऽत्ममहिमोपरतः स आस्ते ॥ ११ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,335: / Line 32,183: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तथाऽप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थ गतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥
+| verse_lines  = तथाऽप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थ गतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,352: / Line 32,201: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = रामपत्न्यश्च तं देहमुपगुह्याग्निमाविशन् ।
+| verse_lines  = रामपत्न्यश्च तं देहमुपगुह्याग्निमाविशन् ।;वसुदेवपत्न्यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरेः स्नुषाः । कृष्णपत्न्योऽविशन्नग्निं रुग्मिण्याद्यास्तदात्मिकाः ॥ २० ॥
 | verse_line2  = वसुदेवपत्न्यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरेः स्नुषाः । कृष्णपत्न्योऽविशन्नग्निं रुग्मिण्याद्यास्तदात्मिकाः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,378: / Line 32,228: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
+| verse_lines  = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
 }}
@@ Line 30,395: / Line 32,246: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।
+| verse_lines  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।;मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
 | verse_line2  = मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,413: / Line 32,265: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।
+| verse_lines  = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।;विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥
 | verse_line2  = विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,431: / Line 32,284: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।
+| verse_lines  = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।;नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥
 | verse_line2  = नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,453: / Line 32,307: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।
+| verse_lines  = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।;बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥
 | verse_line2  = बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥
 }}
@@ Line 30,462: / Line 32,317: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।
+| verse_lines  = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।;विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥
 | verse_line2  = विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥
 | commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
@@ Line 30,480: / Line 32,336: @@
 | verse_type   = shloka
 | verse_line1  = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।
+| verse_lines  = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।;नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥
 | verse_line2  = नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥
 }}