Anandamakaranda

Bhagavadgitabhashya: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 95: Line 95:
<blockquote class="uvaaca">धृतराष्ट्र उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">धृतराष्ट्र उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V01" data-block-id="BGB_C01_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।</span><span class="shloka-line">मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
| verse_lines  = धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।;मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥
| verse_line2  = मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V02" data-block-id="BGB_C01_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।</span><span class="shloka-line">आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
| verse_lines  = दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।;आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥
| verse_line2  = आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V03" data-block-id="BGB_C01_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पश्यैतां पाण्डुपुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् ।</span><span class="shloka-line">व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पश्यैतां पाण्डुपुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् ।
| verse_lines  = पश्यैतां पाण्डुपुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् ।;व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता॥३ ॥
| verse_line2  = व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता॥३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V04" data-block-id="BGB_C01_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।</span><span class="shloka-line">युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
| verse_lines  = अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।;युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः॥४ ॥
| verse_line2  = युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः॥४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V05" data-block-id="BGB_C01_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।</span><span class="shloka-line">पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
| verse_lines  = धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।;पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥ ५ ॥
| verse_line2  = पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥ ५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V06" data-block-id="BGB_C01_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।</span><span class="shloka-line">सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
| verse_lines  = युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।;सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥ ६ ॥
| verse_line2  = सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥ ६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V07" data-block-id="BGB_C01_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ।</span><span class="shloka-line">नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ।
| verse_lines  = अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ।;नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ॥ ७ ॥
| verse_line2  = नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ॥ ७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V08" data-block-id="BGB_C01_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।</span><span class="shloka-line">अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।
| verse_lines  = भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।;अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ ८ ॥
| verse_line2  = अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ ८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V09" data-block-id="BGB_C01_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।</span><span class="shloka-line">नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
| verse_lines  = अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।;नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ९ ॥
| verse_line2  = नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V10" data-block-id="BGB_C01_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।</span><span class="shloka-line">पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
| verse_lines  = अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।;पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १० ॥
| verse_line2  = पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V11" data-block-id="BGB_C01_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।</span><span class="shloka-line">भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
| verse_lines  = अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।;भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ११ ॥
| verse_line2  = भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ११ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V12" data-block-id="BGB_C01_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्य संजनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।</span><span class="shloka-line">सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥ १२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्य संजनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
| verse_lines  = तस्य संजनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।;सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥ १२ ॥
| verse_line2  = सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥ १२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V13" data-block-id="BGB_C01_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।</span><span class="shloka-line">सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
| verse_lines  = ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।;सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्॥१३ ॥
| verse_line2  = सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V14" data-block-id="BGB_C01_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।</span><span class="shloka-line">माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः  ॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
| verse_lines  = ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।;माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः  ॥१४ ॥
| verse_line2  = माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः  ॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V15" data-block-id="BGB_C01_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।</span><span class="shloka-line">पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।
| verse_lines  = पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।;पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥१५ ॥
| verse_line2  = पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥१५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V16" data-block-id="BGB_C01_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।</span><span class="shloka-line">नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
| verse_lines  = अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।;नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥ १६ ॥
| verse_line2  = नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥ १६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V17" data-block-id="BGB_C01_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।</span><span class="shloka-line">धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
| verse_lines  = काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।;धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥ १७ ॥
| verse_line2  = धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥ १७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V18" data-block-id="BGB_C01_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।</span><span class="shloka-line">सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
| verse_lines  = द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।;सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥ १८ ॥
| verse_line2  = सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥ १८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V19" data-block-id="BGB_C01_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।</span><span class="shloka-line">नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
| verse_lines  = स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।;नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्॥१९ ॥
| verse_line2  = नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्॥१९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V20" data-block-id="BGB_C01_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।</span><span class="shloka-line">प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ २०॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।
| verse_lines  = अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।;प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ २०॥
| verse_line2  = प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ २०॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V21" data-block-id="BGB_C01_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हृषीकेशं तदा वाक्यम् इदमाह महीपते ।</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = हृषीकेशं तदा वाक्यम् इदमाह महीपते ।
| verse_lines  = हृषीकेशं तदा वाक्यम् इदमाह महीपते ।
}}


<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V21" data-block-id="BGB_C01_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत॥ २१ ॥
| verse_lines  = सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत॥ २१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V22" data-block-id="BGB_C01_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावदेतान् निरीक्षेऽहं योद्धुकामान् अवस्थितान् ।</span><span class="shloka-line">कैर्मया सह योद्धव्यम् अस्मिन् रणसमुद्यमे ॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यावदेतान् निरीक्षेऽहं योद्धुकामान् अवस्थितान् ।
| verse_lines  = यावदेतान् निरीक्षेऽहं योद्धुकामान् अवस्थितान् ।;कैर्मया सह योद्धव्यम् अस्मिन् रणसमुद्यमे ॥२२ ॥
| verse_line2  = कैर्मया सह योद्धव्यम् अस्मिन् रणसमुद्यमे ॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V23" data-block-id="BGB_C01_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योत्स्यमानान् अवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।</span><span class="shloka-line">धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ २३॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योत्स्यमानान् अवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
| verse_lines  = योत्स्यमानान् अवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।;धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ २३॥
| verse_line2  = धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ २३॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V24" data-block-id="BGB_C01_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।</span><span class="shloka-line">सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
| verse_lines  = एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।;सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ २४ ॥
| verse_line2  = सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ २४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V25" data-block-id="BGB_C01_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।</span><span class="shloka-line">उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
| verse_lines  = भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।;उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति॥२५ ॥
| verse_line2  = उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति॥२५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V26" data-block-id="BGB_C01_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थः पितॄन् अथ पितामहान् ।</span><span class="shloka-line">आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् पुत्रान् पौत्रान् सखींस्तथा॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थः पितॄन् अथ पितामहान् ।
| verse_lines  = तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थः पितॄन् अथ पितामहान् ।;आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् पुत्रान् पौत्रान् सखींस्तथा॥ २६ ॥
| verse_line2  = आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् पुत्रान् पौत्रान् सखींस्तथा॥ २६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V27" data-block-id="BGB_C01_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।</span><span class="shloka-line">तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धून् अवस्थितान्॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
| verse_lines  = श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।;तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धून् अवस्थितान्॥ २७ ॥
| verse_line2  = तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धून् अवस्थितान्॥ २७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V28" data-block-id="BGB_C01_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अर्जुन उवाच</span><span class="shloka-line">( अर्जुनविषादः )</span><span class="shloka-line">कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।</span><span class="shloka-line">दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अर्जुन उवाच
| verse_lines  = अर्जुन उवाच;( अर्जुनविषादः );कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।;दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्॥ २८ ॥
| verse_line2  = ( अर्जुनविषादः )
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V29" data-block-id="BGB_C01_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।</span><span class="shloka-line">वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
| verse_lines  = सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।;वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते॥२९ ॥
| verse_line2  = वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते॥२९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V30" data-block-id="BGB_C01_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गाण्डीवं स्रंसते हस्तात् त्वक् चैव परिदह्यते ।</span><span class="shloka-line">न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = गाण्डीवं स्रंसते हस्तात् त्वक् चैव परिदह्यते ।
| verse_lines  = गाण्डीवं स्रंसते हस्तात् त्वक् चैव परिदह्यते ।;न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः॥३० ॥
| verse_line2  = न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः॥३० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V31" data-block-id="BGB_C01_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।</span><span class="shloka-line">नच श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
| verse_lines  = निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।;नच श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥ ३१ ॥
| verse_line2  = नच श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥ ३१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V32" data-block-id="BGB_C01_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न काङ्‍क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।</span><span class="shloka-line">किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न काङ्‍क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
| verse_lines  = न काङ्‍क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।;किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा॥३२ ॥
| verse_line2  = किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा॥३२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V33" data-block-id="BGB_C01_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येषामर्थे काङ्‍‍क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।</span><span class="shloka-line">त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = येषामर्थे काङ्‍‍क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
| verse_lines  = येषामर्थे काङ्‍‍क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।;त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥
| verse_line2  = त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V34" data-block-id="BGB_C01_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।</span><span class="shloka-line">मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
| verse_lines  = आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।;मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥३४ ॥
| verse_line2  = मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥३४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V35" data-block-id="BGB_C01_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतान् न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।</span><span class="shloka-line">अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतान् न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
| verse_lines  = एतान् न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।;अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते॥३५ ॥
| verse_line2  = अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते॥३५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V36" data-block-id="BGB_C01_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निहत्य धार्तराष्ट्रान् नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">पापमेवाश्रयेद् अस्मान् हत्वैतान् आततायिनः॥३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = निहत्य धार्तराष्ट्रान् नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
| verse_lines  = निहत्य धार्तराष्ट्रान् नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।;पापमेवाश्रयेद् अस्मान् हत्वैतान् आततायिनः॥३६ ॥
| verse_line2  = पापमेवाश्रयेद् अस्मान् हत्वैतान् आततायिनः॥३६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V37" data-block-id="BGB_C01_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान् ।</span><span class="shloka-line">स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान् ।
| verse_lines  = तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान् ।;स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव॥३७ ॥
| verse_line2  = स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव॥३७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V38" data-block-id="BGB_C01_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।</span><span class="shloka-line">कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्॥३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
| verse_lines  = यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।;कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्॥३८ ॥
| verse_line2  = कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्॥३८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V39" data-block-id="BGB_C01_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापाद् अस्मान्निवर्तितुम् ।</span><span class="shloka-line">कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापाद् अस्मान्निवर्तितुम् ।
| verse_lines  = कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापाद् अस्मान्निवर्तितुम् ।;कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन॥३९ ॥
| verse_line2  = कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन॥३९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V40" data-block-id="BGB_C01_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।</span><span class="shloka-line">धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नम् अधर्मोऽभिभवत्युत॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
| verse_lines  = कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।;धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नम् अधर्मोऽभिभवत्युत॥४० ॥
| verse_line2  = धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नम् अधर्मोऽभिभवत्युत॥४० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V41" data-block-id="BGB_C01_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।</span><span class="shloka-line">स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसंकरः॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
| verse_lines  = अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।;स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसंकरः॥४१ ॥
| verse_line2  = स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसंकरः॥४१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V42" data-block-id="BGB_C01_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।</span><span class="shloka-line">पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः॥४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
| verse_lines  = संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।;पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः॥४२ ॥
| verse_line2  = पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः॥४२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V43" data-block-id="BGB_C01_V43" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसंकरकारकैः ।</span><span class="shloka-line">उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V43
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसंकरकारकैः ।
| verse_lines  = दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसंकरकारकैः ।;उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥ ४३ ॥
| verse_line2  = उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥ ४३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V44" data-block-id="BGB_C01_V44" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V44
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
| verse_lines  = उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।;नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥ ४४ ॥
| verse_line2  = नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥ ४४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V45" data-block-id="BGB_C01_V45" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहो बत महत् पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।</span><span class="shloka-line">यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V45
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहो बत महत् पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
| verse_lines  = अहो बत महत् पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।;यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥ ४५ ॥
| verse_line2  = यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥ ४५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V46" data-block-id="BGB_C01_V46" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि मामप्रतीकारम् अशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।</span><span class="shloka-line">धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्॥४६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V46
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदि मामप्रतीकारम् अशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
| verse_lines  = यदि मामप्रतीकारम् अशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।;धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्॥४६ ॥
| verse_line2  = धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्॥४६ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C01_V47" data-block-id="BGB_C01_V47" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमुक्त्वाऽर्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।</span><span class="shloka-line">विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः॥४७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C01_V47
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C01
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवमुक्त्वाऽर्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
| verse_lines  = एवमुक्त्वाऽर्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।;विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः॥४७ ॥
| verse_line2  = विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः॥४७ ॥
}}


<div class="gr-author-note">॥ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे अर्जुनविषादयोगो नाम प्रथमोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे अर्जुनविषादयोगो नाम प्रथमोऽध्यायः ॥</div>
Line 587: Line 205:
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V01" data-block-id="BGB_C02_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं तथा कृपयाऽऽविष्टम् अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।</span><span class="shloka-line">विषीदन्तमिदं वाक्यम् उवाच मधुसूदनः॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तं तथा कृपयाऽऽविष्टम् अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
| verse_lines  = तं तथा कृपयाऽऽविष्टम् अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।;विषीदन्तमिदं वाक्यम् उवाच मधुसूदनः॥१ ॥
| verse_line2  = विषीदन्तमिदं वाक्यम् उवाच मधुसूदनः॥१ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V02" data-block-id="BGB_C02_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।</span><span class="shloka-line">अनार्यजुष्टम् अस्वर्ग्यम् अकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
| verse_lines  = कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।;अनार्यजुष्टम् अस्वर्ग्यम् अकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥
| verse_line2  = अनार्यजुष्टम् अस्वर्ग्यम् अकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V03" data-block-id="BGB_C02_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत् त्वय्युपपद्यते ।</span><span class="shloka-line">क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत् त्वय्युपपद्यते ।
| verse_lines  = क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत् त्वय्युपपद्यते ।;क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप॥३ ॥
| verse_line2  = क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप॥३ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">अजुर्न उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अजुर्न उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V04" data-block-id="BGB_C02_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।</span><span class="shloka-line">इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
| verse_lines  = कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।;इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन॥४ ॥
| verse_line2  = इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन॥४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V05" data-block-id="BGB_C02_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।</span><span class="shloka-line">हत्वाऽर्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
| verse_lines  = गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।;हत्वाऽर्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥५ ॥
| verse_line2  = हत्वाऽर्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V06" data-block-id="BGB_C02_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।</span><span class="shloka-line">यानेव हत्वा न जिजीविषामस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
| verse_lines  = न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।;यानेव हत्वा न जिजीविषामस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ ६ ॥
| verse_line2  = यानेव हत्वा न जिजीविषामस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ ६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V07" data-block-id="BGB_C02_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।</span><span class="shloka-line">यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।
| verse_lines  = कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।;यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्॥७ ॥
| verse_line2  = यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V08" data-block-id="BGB_C02_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद् यच्छोकम् उच्छोषणम् इन्द्रियाणाम् ।</span><span class="shloka-line">अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद् यच्छोकम् उच्छोषणम् इन्द्रियाणाम् ।
| verse_lines  = न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद् यच्छोकम् उच्छोषणम् इन्द्रियाणाम् ।;अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥८ ॥
| verse_line2  = अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥८ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V09" data-block-id="BGB_C02_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तपः ।</span><span class="shloka-line">न योत्स्य इति गोविन्दम् उक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तपः ।
| verse_lines  = एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तपः ।;न योत्स्य इति गोविन्दम् उक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥
| verse_line2  = न योत्स्य इति गोविन्दम् उक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V10" data-block-id="BGB_C02_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।</span><span class="shloka-line">सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
| verse_lines  = तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।;सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः॥१० ॥
| verse_line2  = सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः॥१० ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V11" data-block-id="BGB_C02_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अशोच्यान् अन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।</span><span class="shloka-line">गतासून् अगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अशोच्यान् अन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
| verse_lines  = अशोच्यान् अन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।;गतासून् अगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥
| verse_line2  = गतासून् अगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V11">
Line 714: Line 243:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V12" data-block-id="BGB_C02_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।</span><span class="shloka-line">न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
| verse_lines  = न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।;न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्॥१२ ॥
| verse_line2  = न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V12">
Line 733: Line 253:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V13" data-block-id="BGB_C02_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देहिनोऽस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।</span><span class="shloka-line">तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = देहिनोऽस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
| verse_lines  = देहिनोऽस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।;तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति॥१३ ॥
| verse_line2  = तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V13">
Line 812: Line 323:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V14" data-block-id="BGB_C02_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।</span><span class="shloka-line">आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
| verse_lines  = मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।;आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥
| verse_line2  = आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V14">
Line 843: Line 345:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V15" data-block-id="BGB_C02_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।</span><span class="shloka-line">समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
| verse_lines  = यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।;समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥
| verse_line2  = समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V15">
Line 862: Line 355:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V16" data-block-id="BGB_C02_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।</span><span class="shloka-line">उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
| verse_lines  = नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।;उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥१६ ॥
| verse_line2  = उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V16">
Line 893: Line 377:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V17" data-block-id="BGB_C02_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अविनाशि तु तद् विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।</span><span class="shloka-line">विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अविनाशि तु तद् विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
| verse_lines  = अविनाशि तु तद् विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।;विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति॥१७ ॥
| verse_line2  = विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति॥१७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V17">
Line 912: Line 387:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V18" data-block-id="BGB_C02_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।</span><span class="shloka-line">अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद् युध्यस्व भारत॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
| verse_lines  = अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।;अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद् युध्यस्व भारत॥१८ ॥
| verse_line2  = अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद् युध्यस्व भारत॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V18">
Line 937: Line 403:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V19" data-block-id="BGB_C02_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।</span><span class="shloka-line">उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति  न हन्यते॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
| verse_lines  = य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।;उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति  न हन्यते॥१९ ॥
| verse_line2  = उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति  न हन्यते॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V19">
Line 962: Line 419:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V20" data-block-id="BGB_C02_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न जायते म्रियते वा कदाचिन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।</span><span class="shloka-line">अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥२०॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न जायते म्रियते वा कदाचिन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
| verse_lines  = न जायते म्रियते वा कदाचिन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।;अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥२०॥
| verse_line2  = अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥२०॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V20">
Line 988: Line 436:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V21" data-block-id="BGB_C02_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
| verse_lines  = वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।;कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥२१ ॥
| verse_line2  = कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V21">
Line 1,007: Line 446:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V22" data-block-id="BGB_C02_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।</span><span class="shloka-line">तथा शरीराणि विहाय जीर्णान्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
| verse_lines  = वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।;तथा शरीराणि विहाय जीर्णान्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २२ ॥
| verse_line2  = तथा शरीराणि विहाय जीर्णान्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V22">
Line 1,026: Line 456:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V23" data-block-id="BGB_C02_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।</span><span class="shloka-line">नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
| verse_lines  = नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।;नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥२३ ॥
| verse_line2  = नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V23">
Line 1,045: Line 466:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V24" data-block-id="BGB_C02_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अच्छेद्योऽयम् अदाह्योऽयम् अक्लेद्योऽशोष्य एव च ।</span><span class="shloka-line">नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अच्छेद्योऽयम् अदाह्योऽयम् अक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
| verse_lines  = अच्छेद्योऽयम् अदाह्योऽयम् अक्लेद्योऽशोष्य एव च ।;नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥२४ ॥
| verse_line2  = नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V24">
Line 1,107: Line 519:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V25" data-block-id="BGB_C02_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयम् अविकार्योऽयमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयम् अविकार्योऽयमुच्यते ।
| verse_lines  = अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयम् अविकार्योऽयमुच्यते ।;तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५ ॥
| verse_line2  = तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V25">
Line 1,126: Line 529:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V26" data-block-id="BGB_C02_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।</span><span class="shloka-line">तथाऽपि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
| verse_lines  = अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।;तथाऽपि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥
| verse_line2  = तथाऽपि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V26">
Line 1,145: Line 539:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V27" data-block-id="BGB_C02_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।</span><span class="shloka-line">तस्माद् अपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
| verse_lines  = जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।;तस्माद् अपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥
| verse_line2  = तस्माद् अपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V27">
Line 1,164: Line 549:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V28" data-block-id="BGB_C02_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।</span><span class="shloka-line">अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
| verse_lines  = अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।;अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥
| verse_line2  = अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V28">
Line 1,183: Line 559:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V29" data-block-id="BGB_C02_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनम्-</span><span class="shloka-line">आश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः ।</span><span class="shloka-line">आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति</span><span class="shloka-line">श्रुत्वाऽप्येनं वेद न चैव कश्चित्॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनम्-
| verse_lines  = आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनम्-;आश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः ।;आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति;श्रुत्वाऽप्येनं वेद न चैव कश्चित्॥ २९ ॥
| verse_line2  = आश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः ।
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V30" data-block-id="BGB_C02_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देही नित्यम् अवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।</span><span class="shloka-line">तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुम् अर्हसि॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = देही नित्यम् अवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
| verse_lines  = देही नित्यम् अवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।;तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुम् अर्हसि॥३० ॥
| verse_line2  = तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुम् अर्हसि॥३० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V29">
Line 1,212: Line 571:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V31" data-block-id="BGB_C02_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वधर्ममपि चाऽवेक्ष्य न विकम्पितुम् अर्हसि ।</span><span class="shloka-line">धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स्वधर्ममपि चाऽवेक्ष्य न विकम्पितुम् अर्हसि ।
| verse_lines  = स्वधर्ममपि चाऽवेक्ष्य न विकम्पितुम् अर्हसि ।;धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥
| verse_line2  = धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V32" data-block-id="BGB_C02_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारम् अपावृतम् ।</span><span class="shloka-line">सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारम् अपावृतम् ।
| verse_lines  = यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारम् अपावृतम् ।;सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्॥३२ ॥
| verse_line2  = सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्॥३२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V33" data-block-id="BGB_C02_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।</span><span class="shloka-line">ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापम् अवाप्स्यसि॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।
| verse_lines  = अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।;ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापम् अवाप्स्यसि॥३३ ॥
| verse_line2  = ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापम् अवाप्स्यसि॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V34" data-block-id="BGB_C02_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।</span><span class="shloka-line">सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणाद् अतिरिच्यते॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
| verse_lines  = अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।;सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणाद् अतिरिच्यते॥३४ ॥
| verse_line2  = सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणाद् अतिरिच्यते॥३४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V35" data-block-id="BGB_C02_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भयाद् रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।</span><span class="shloka-line">येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भयाद् रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
| verse_lines  = भयाद् रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।;येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्॥३५ ॥
| verse_line2  = येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्॥३५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V36" data-block-id="BGB_C02_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।</span><span class="shloka-line">निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
| verse_lines  = अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।;निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥३६ ॥
| verse_line2  = निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥३६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V37" data-block-id="BGB_C02_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।</span><span class="shloka-line">तस्माद् उत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
| verse_lines  = हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।;तस्माद् उत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥
| verse_line2  = तस्माद् उत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V38" data-block-id="BGB_C02_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।</span><span class="shloka-line">ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापम् अवाप्स्यसि॥३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
| verse_lines  = सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।;ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापम् अवाप्स्यसि॥३८ ॥
| verse_line2  = ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापम् अवाप्स्यसि॥३८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V39" data-block-id="BGB_C02_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।</span><span class="shloka-line">बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।
| verse_lines  = एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।;बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥३९ ॥
| verse_line2  = बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥३९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V40" data-block-id="BGB_C02_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।</span><span class="shloka-line">स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
| verse_lines  = नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।;स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥४० ॥
| verse_line2  = स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥४० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V39" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V39">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V39" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V39">
Line 1,322: Line 600:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V41" data-block-id="BGB_C02_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।</span><span class="shloka-line">बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
| verse_lines  = व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।;बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्॥४१ ॥
| verse_line2  = बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्॥४१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V41" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V41">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V41" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V41">
Line 1,341: Line 610:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V42" data-block-id="BGB_C02_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।</span><span class="shloka-line">वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
| verse_lines  = यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।;वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥
| verse_line2  = वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V43" data-block-id="BGB_C02_V43" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।</span><span class="shloka-line">क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति॥४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V43
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
| verse_lines  = कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।;क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति॥४३ ॥
| verse_line2  = क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति॥४३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V44" data-block-id="BGB_C02_V44" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् ।</span><span class="shloka-line">व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V44
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् ।
| verse_lines  = भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् ।;व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥
| verse_line2  = व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V44" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V44">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V44" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V44">
Line 1,381: Line 625:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V45" data-block-id="BGB_C02_V45" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।</span><span class="shloka-line">निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्॥४५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V45
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
| verse_lines  = त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।;निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्॥४५ ॥
| verse_line2  = निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्॥४५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V45" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V45">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V45" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V45">
Line 1,400: Line 635:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V46" data-block-id="BGB_C02_V46" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।</span><span class="shloka-line">तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः॥४६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V46
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।
| verse_lines  = यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।;तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः॥४६ ॥
| verse_line2  = तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः॥४६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V46" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V46">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V46" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V46">
Line 1,419: Line 645:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V47" data-block-id="BGB_C02_V47" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।</span><span class="shloka-line">मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥४७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V47
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
| verse_lines  = कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।;मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥४७ ॥
| verse_line2  = मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥४७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V47" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V47">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V47" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V47">
Line 1,444: Line 661:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V48" data-block-id="BGB_C02_V48" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।</span><span class="shloka-line">सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥४८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V48
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
| verse_lines  = योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।;सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥४८ ॥
| verse_line2  = सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥४८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V48" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V48">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V48" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V48">
Line 1,463: Line 671:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V49" data-block-id="BGB_C02_V49" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद् धनञ्जय ।</span><span class="shloka-line">बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V49
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद् धनञ्जय ।
| verse_lines  = दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद् धनञ्जय ।;बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥
| verse_line2  = बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V49" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V49">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V49" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V49">
Line 1,482: Line 681:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V50" data-block-id="BGB_C02_V50" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।</span><span class="shloka-line">तस्माद् योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V50
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।
| verse_lines  = बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।;तस्माद् योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥
| verse_line2  = तस्माद् योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V50" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V50">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V50" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V50">
Line 1,537: Line 727:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V51" data-block-id="BGB_C02_V51" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।</span><span class="shloka-line">जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V51
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
| verse_lines  = कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।;जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥
| verse_line2  = जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V51" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V51">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V51" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V51">
Line 1,556: Line 737:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V52" data-block-id="BGB_C02_V52" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।</span><span class="shloka-line">तदा गन्ताऽसि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V52
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
| verse_lines  = यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।;तदा गन्ताऽसि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥
| verse_line2  = तदा गन्ताऽसि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V52" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V52">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V52" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V52">
Line 1,590: Line 762:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V53" data-block-id="BGB_C02_V53" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ॥</span><span class="shloka-line">समाधावचला बुद्धिस्तदा योगम् अवाप्स्यसि॥ ५३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V53
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ॥
| verse_lines  = श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ॥;समाधावचला बुद्धिस्तदा योगम् अवाप्स्यसि॥ ५३ ॥
| verse_line2  = समाधावचला बुद्धिस्तदा योगम् अवाप्स्यसि॥ ५३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V53" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V53">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V53" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V53">
Line 1,609: Line 772:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V54" data-block-id="BGB_C02_V54" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अर्जुन उवाच</span><span class="shloka-line">स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।</span><span class="shloka-line">स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्॥५४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V54
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अर्जुन उवाच
| verse_lines  = अर्जुन उवाच;स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।;स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्॥५४ ॥
| verse_line2  = स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V54" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V54">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V54" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V54">
Line 1,633: Line 787:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V55" data-block-id="BGB_C02_V55" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।</span><span class="shloka-line">आत्मन्येवाऽत्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V55
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।
| verse_lines  = प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।;आत्मन्येवाऽत्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥
| verse_line2  = आत्मन्येवाऽत्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V55" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V55">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V55" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V55">
Line 1,663: Line 808:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V56" data-block-id="BGB_C02_V56" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।</span><span class="shloka-line">वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते॥५६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V56
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।
| verse_lines  = दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।;वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते॥५६ ॥
| verse_line2  = वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते॥५६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V56" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V56">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V56" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V56">
Line 1,682: Line 818:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V57" data-block-id="BGB_C02_V57" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत् प्राप्य शुभाशुभम् ।</span><span class="shloka-line">नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V57
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत् प्राप्य शुभाशुभम् ।
| verse_lines  = यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत् प्राप्य शुभाशुभम् ।;नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५७ ॥
| verse_line2  = नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V58" data-block-id="BGB_C02_V58" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V58
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
| verse_lines  = यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।;इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥
| verse_line2  = इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V58" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V58">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V58" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V58">
Line 1,711: Line 830:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V59" data-block-id="BGB_C02_V59" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।</span><span class="shloka-line">रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V59
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
| verse_lines  = विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।;रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥
| verse_line2  = रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V59" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V59">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V59" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V59">
Line 1,731: Line 841:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V60" data-block-id="BGB_C02_V60" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V60
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
| verse_lines  = यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।;इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥
| verse_line2  = इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V60" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V60">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V60" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V60">
Line 1,750: Line 851:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V61" data-block-id="BGB_C02_V61" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।</span><span class="shloka-line">वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V61
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
| verse_lines  = तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।;वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥
| verse_line2  = वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V61" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V61">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V61" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V61">
Line 1,773: Line 865:
</div>
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V62" data-block-id="BGB_C02_V62" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।</span><span class="shloka-line">सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V62
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
| verse_lines  = ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।;सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥
| verse_line2  = सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V63" data-block-id="BGB_C02_V63" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः ।</span><span class="shloka-line">स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशाद् विन(प्रण)श्यति ॥६३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V63
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः ।
| verse_lines  = क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः ।;स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशाद् विन(प्रण)श्यति ॥६३ ॥
| verse_line2  = स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशाद् विन(प्रण)श्यति ॥६३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V63" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V63">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V63" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V63">
Line 1,807: Line 882:
</div>
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V64" data-block-id="BGB_C02_V64" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयान् इन्द्रियैश्चरन् ।</span><span class="shloka-line">आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति॥६४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V64
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयान् इन्द्रियैश्चरन् ।
| verse_lines  = रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयान् इन्द्रियैश्चरन् ।;आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति॥६४ ॥
| verse_line2  = आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति॥६४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V64" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V64">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V64" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V64">
Line 1,826: Line 892:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V65" data-block-id="BGB_C02_V65" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।</span><span class="shloka-line">प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V65
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।
| verse_lines  = प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।;प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥
| verse_line2  = प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V65" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V65">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V65" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V65">
Line 1,849: Line 906:
</div>
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V66" data-block-id="BGB_C02_V66" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।</span><span class="shloka-line">न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V66
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
| verse_lines  = नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।;न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥
| verse_line2  = न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V66" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V66">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V66" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V66">
Line 1,868: Line 916:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V67" data-block-id="BGB_C02_V67" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।</span><span class="shloka-line">तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि॥६७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V67
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
| verse_lines  = इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।;तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि॥६७ ॥
| verse_line2  = तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि॥६७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V67" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V67">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V67" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V67">
Line 1,887: Line 926:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V68" data-block-id="BGB_C02_V68" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद् यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V68
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्माद् यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
| verse_lines  = तस्माद् यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।;इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥
| verse_line2  = इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V68" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V68">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V68" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V68">
Line 1,906: Line 936:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V69" data-block-id="BGB_C02_V69" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।</span><span class="shloka-line">यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः॥६९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V69
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।
| verse_lines  = या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।;यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः॥६९ ॥
| verse_line2  = यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः॥६९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V69" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V69">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V69" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V69">
Line 1,925: Line 946:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V70" data-block-id="BGB_C02_V70" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आपूर्यमाणम् अचलप्रतिष्ठं समुद्रम् आपः प्रविशन्ति यद्वत् ।</span><span class="shloka-line">तद्वत् कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी॥ ७० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V70
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आपूर्यमाणम् अचलप्रतिष्ठं समुद्रम् आपः प्रविशन्ति यद्वत् ।
| verse_lines  = आपूर्यमाणम् अचलप्रतिष्ठं समुद्रम् आपः प्रविशन्ति यद्वत् ।;तद्वत् कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी॥ ७० ॥
| verse_line2  = तद्वत् कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी॥ ७० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V70" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V70">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V70" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V70">
Line 1,944: Line 956:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V71" data-block-id="BGB_C02_V71" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विहाय कामान् यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः ।</span><span class="shloka-line">निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति॥७१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V71
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विहाय कामान् यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
| verse_lines  = विहाय कामान् यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः ।;निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति॥७१ ॥
| verse_line2  = निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति॥७१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V71" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V71">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C02_V71" data-block-id="bhashya-BGB_C02_V71">
Line 1,963: Line 966:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C02_V72" data-block-id="BGB_C02_V72" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।</span><span class="shloka-line">स्थित्वाऽस्याम् अन्तकालेऽपि ब्रह्म निर्बाणम् ऋच्छति॥७२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C02_V72
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C02
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
| verse_lines  = एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।;स्थित्वाऽस्याम् अन्तकालेऽपि ब्रह्म निर्बाणम् ऋच्छति॥७२ ॥
| verse_line2  = स्थित्वाऽस्याम् अन्तकालेऽपि ब्रह्म निर्बाणम् ऋच्छति॥७२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे साङ्ख्ययोगो नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे साङ्ख्ययोगो नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥</div>
Line 2,018: Line 1,012:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V01" data-block-id="BGB_C03_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
| verse_lines  = ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।;तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥
| verse_line2  = तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V02" data-block-id="BGB_C03_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।</span><span class="shloka-line">तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
| verse_lines  = व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।;तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥
| verse_line2  = तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V02">
Line 2,047: Line 1,024:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V03" data-block-id="BGB_C03_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीभगवानुवाच</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रीभगवानुवाच
| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V03" data-block-id="BGB_C03_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयाऽनघ ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयाऽनघ ।
| verse_lines  = लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयाऽनघ ।;ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३ ॥
| verse_line2  = ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V03">
Line 2,082: Line 1,042:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V04" data-block-id="BGB_C03_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।</span><span class="shloka-line">न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।
| verse_lines  = न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।;न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥
| verse_line2  = न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V04">
Line 2,119: Line 1,070:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V05" data-block-id="BGB_C03_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।</span><span class="shloka-line">कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
| verse_lines  = न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।;कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥
| verse_line2  = कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V05">
Line 2,138: Line 1,080:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V06" data-block-id="BGB_C03_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारस्स उच्यते ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
| verse_lines  = कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।;इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारस्स उच्यते ॥ ६ ॥
| verse_line2  = इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारस्स उच्यते ॥ ६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V07" data-block-id="BGB_C03_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्याऽरभतेऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगम् असक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्याऽरभतेऽर्जुन ।
| verse_lines  = यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्याऽरभतेऽर्जुन ।;कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगम् असक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥
| verse_line2  = कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगम् असक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V07">
Line 2,168: Line 1,093:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V08" data-block-id="BGB_C03_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।</span><span class="shloka-line">शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।
| verse_lines  = नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।;शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥
| verse_line2  = शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V08">
Line 2,187: Line 1,103:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V09" data-block-id="BGB_C03_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।</span><span class="shloka-line">तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
| verse_lines  = यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।;तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥
| verse_line2  = तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V09">
Line 2,206: Line 1,113:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V10" data-block-id="BGB_C03_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।</span><span class="shloka-line">अनेन प्रसविष्यध्वम् एष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
| verse_lines  = सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।;अनेन प्रसविष्यध्वम् एष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥
| verse_line2  = अनेन प्रसविष्यध्वम् एष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V11" data-block-id="BGB_C03_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।</span><span class="shloka-line">परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।
| verse_lines  = देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।;परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥
| verse_line2  = परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V12" data-block-id="BGB_C03_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इष्टान् भोगान् हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।</span><span class="shloka-line">तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इष्टान् भोगान् हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
| verse_lines  = इष्टान् भोगान् हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।;तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः॥१२ ॥
| verse_line2  = तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V13" data-block-id="BGB_C03_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।</span><span class="shloka-line">भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
| verse_lines  = यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।;भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्॥१३ ॥
| verse_line2  = भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V13">
Line 2,255: Line 1,129:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V14" data-block-id="BGB_C03_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्याद् अन्नसम्भवः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्याद् अन्नसम्भवः ।
| verse_lines  = अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्याद् अन्नसम्भवः ।;यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥
| verse_line2  = यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V14">
Line 2,282: Line 1,147:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V15" data-block-id="BGB_C03_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।</span><span class="shloka-line">तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।
| verse_lines  = कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।;तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥
| verse_line2  = तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V15">
Line 2,332: Line 1,188:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V16" data-block-id="BGB_C03_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।</span><span class="shloka-line">अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
| verse_lines  = एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।;अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥
| verse_line2  = अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V16">
Line 2,351: Line 1,198:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V17" data-block-id="BGB_C03_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्त्वात्मरतिरेव स्याद् आत्मतृप्तश्च मानवः ।</span><span class="shloka-line">आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यस्त्वात्मरतिरेव स्याद् आत्मतृप्तश्च मानवः ।
| verse_lines  = यस्त्वात्मरतिरेव स्याद् आत्मतृप्तश्च मानवः ।;आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥
| verse_line2  = आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V17">
Line 2,392: Line 1,230:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V18" data-block-id="BGB_C03_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।</span><span class="shloka-line">न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
| verse_lines  = नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।;न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥
| verse_line2  = न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V18">
Line 2,423: Line 1,252:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V19" data-block-id="BGB_C03_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।</span><span class="shloka-line">असक्तो ह्याचरन् कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
| verse_lines  = तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।;असक्तो ह्याचरन् कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥
| verse_line2  = असक्तो ह्याचरन् कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V19">
Line 2,442: Line 1,262:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V20" data-block-id="BGB_C03_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।</span><span class="shloka-line">लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्तुमर्हसि॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
| verse_lines  = कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।;लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्तुमर्हसि॥२० ॥
| verse_line2  = लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्तुमर्हसि॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V20">
Line 2,480: Line 1,291:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V21" data-block-id="BGB_C03_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।</span><span class="shloka-line">स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
| verse_lines  = यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।;स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥
| verse_line2  = स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V21">
Line 2,499: Line 1,301:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V22" data-block-id="BGB_C03_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।</span><span class="shloka-line">नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
| verse_lines  = न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।;नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि॥२२ ॥
| verse_line2  = नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V23" data-block-id="BGB_C03_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।</span><span class="shloka-line">मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
| verse_lines  = यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।;मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥२३ ॥
| verse_line2  = मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥२३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V24" data-block-id="BGB_C03_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।</span><span class="shloka-line">सङ्करस्य च कर्ता स्याम् उपहन्यामिमाः प्रजाः ॥२४॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
| verse_lines  = उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।;सङ्करस्य च कर्ता स्याम् उपहन्यामिमाः प्रजाः ॥२४॥
| verse_line2  = सङ्करस्य च कर्ता स्याम् उपहन्यामिमाः प्रजाः ॥२४॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V25" data-block-id="BGB_C03_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।</span><span class="shloka-line">कुर्याद् विद्वान् तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
| verse_lines  = सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।;कुर्याद् विद्वान् तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥ २५ ॥
| verse_line2  = कुर्याद् विद्वान् तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥ २५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V26" data-block-id="BGB_C03_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न बुद्धिभेदं जनयेद् अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।</span><span class="shloka-line">जोषयेत् सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न बुद्धिभेदं जनयेद् अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
| verse_lines  = न बुद्धिभेदं जनयेद् अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।;जोषयेत् सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥ २६ ॥
| verse_line2  = जोषयेत् सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥ २६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V27" data-block-id="BGB_C03_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।</span><span class="shloka-line">अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
| verse_lines  = प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।;अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते॥२७ ॥
| verse_line2  = अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते॥२७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V27">
Line 2,568: Line 1,321:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V28" data-block-id="BGB_C03_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।</span><span class="shloka-line">गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
| verse_lines  = तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।;गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते॥२८ ॥
| verse_line2  = गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V28">
Line 2,587: Line 1,331:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V29" data-block-id="BGB_C03_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।</span><span class="shloka-line">तानकृस्नविदो मन्दान् कृत्स्नविन्न विचालयेत्॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।
| verse_lines  = प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।;तानकृस्नविदो मन्दान् कृत्स्नविन्न विचालयेत्॥२९ ॥
| verse_line2  = तानकृस्नविदो मन्दान् कृत्स्नविन्न विचालयेत्॥२९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V29">
Line 2,607: Line 1,342:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V30" data-block-id="BGB_C03_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।</span><span class="shloka-line">निराशीर्निर्ममो भूत्वा युदध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
| verse_lines  = मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।;निराशीर्निर्ममो भूत्वा युदध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥
| verse_line2  = निराशीर्निर्ममो भूत्वा युदध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V30" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V30">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V30" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V30">
Line 2,626: Line 1,352:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V31" data-block-id="BGB_C03_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
| verse_lines  = ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।;श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥
| verse_line2  = श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V32" data-block-id="BGB_C03_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।</span><span class="shloka-line">सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विद्धि नष्टानचेतसः॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
| verse_lines  = ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।;सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विद्धि नष्टानचेतसः॥३२ ॥
| verse_line2  = सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विद्धि नष्टानचेतसः॥३२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V32">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V32">
Line 2,657: Line 1,366:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V33" data-block-id="BGB_C03_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।</span><span class="shloka-line">प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
| verse_lines  = सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।;प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति॥३३ ॥
| verse_line2  = प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति॥३३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V33" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V33">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V33" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V33">
Line 2,676: Line 1,376:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V34" data-block-id="BGB_C03_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।</span><span class="shloka-line">तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
| verse_lines  = इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।;तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४ ॥
| verse_line2  = तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V34" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V34">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V34" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V34">
Line 2,696: Line 1,387:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V35" data-block-id="BGB_C03_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।</span><span class="shloka-line">स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।
| verse_lines  = श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।;स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः॥३५ ॥
| verse_line2  = स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः॥३५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V35" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V35">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V35" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V35">
Line 2,717: Line 1,399:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V36" data-block-id="BGB_C03_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।</span><span class="shloka-line">अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
| verse_lines  = अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।;अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥
| verse_line2  = अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V36">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V36">
Line 2,738: Line 1,411:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V37" data-block-id="BGB_C03_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।</span><span class="shloka-line">महाशनो महापाप्मा विध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
| verse_lines  = काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।;महाशनो महापाप्मा विध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥
| verse_line2  = महाशनो महापाप्मा विध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V37">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V37">
Line 2,757: Line 1,421:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V38" data-block-id="BGB_C03_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।</span><span class="shloka-line">यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
| verse_lines  = धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।;यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥
| verse_line2  = यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V38" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V38">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V38" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V38">
Line 2,776: Line 1,431:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V39" data-block-id="BGB_C03_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।</span><span class="shloka-line">कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
| verse_lines  = आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।;कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च॥३९ ॥
| verse_line2  = कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च॥३९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V39" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V39">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V39" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V39">
Line 2,795: Line 1,441:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V40" data-block-id="BGB_C03_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रियाणि मनोबुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इन्द्रियाणि मनोबुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
| verse_lines  = इन्द्रियाणि मनोबुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।;एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्॥४० ॥
| verse_line2  = एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्॥४० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V40" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V40">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V40" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V40">
Line 2,814: Line 1,451:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V41" data-block-id="BGB_C03_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।</span><span class="shloka-line">पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
| verse_lines  = तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।;पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्॥४१ ॥
| verse_line2  = पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्॥४१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V41" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V41">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C03_V41" data-block-id="bhashya-BGB_C03_V41">
Line 2,833: Line 1,461:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V42" data-block-id="BGB_C03_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।</span><span class="shloka-line">मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥ ४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
| verse_lines  = इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।;मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥ ४२ ॥
| verse_line2  = मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥ ४२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C03_V43" data-block-id="BGB_C03_V43" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।</span><span class="shloka-line">जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्॥४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C03_V43
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C03
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
| verse_lines  = एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।;जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्॥४३ ॥
| verse_line2  = जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्॥४३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे कर्मयोगो नाम तृतीयोध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे कर्मयोगो नाम तृतीयोध्यायः ॥</div>
Line 2,872: Line 1,483:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V01" data-block-id="BGB_C04_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
| verse_lines  = इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।;विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्॥१ ॥
| verse_line2  = विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्॥१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V02" data-block-id="BGB_C04_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।</span><span class="shloka-line">स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।
| verse_lines  = एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।;स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप॥२ ॥
| verse_line2  = स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V03" data-block-id="BGB_C04_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।</span><span class="shloka-line">भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
| verse_lines  = स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।;भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥
| verse_line2  = भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V03">
Line 2,913: Line 1,499:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V04" data-block-id="BGB_C04_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।</span><span class="shloka-line">कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
| verse_lines  = अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।;कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥
| verse_line2  = कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V05" data-block-id="BGB_C04_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।</span><span class="shloka-line">तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
| verse_lines  = बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।;तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ५ ॥
| verse_line2  = तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V05">
Line 2,944: Line 1,513:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V06" data-block-id="BGB_C04_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।</span><span class="shloka-line">प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
| verse_lines  = अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।;प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥
| verse_line2  = प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V07" data-block-id="BGB_C04_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।</span><span class="shloka-line">अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
| verse_lines  = यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।;अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥
| verse_line2  = अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V07">
Line 2,979: Line 1,531:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V08" data-block-id="BGB_C04_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।</span><span class="shloka-line">धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
| verse_lines  = परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।;धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥८ ॥
| verse_line2  = धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V08">
Line 2,998: Line 1,541:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V09" data-block-id="BGB_C04_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।</span><span class="shloka-line">त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
| verse_lines  = जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।;त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन॥ ९ ॥
| verse_line2  = त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन॥ ९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V09">
Line 3,018: Line 1,552:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V10" data-block-id="BGB_C04_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।</span><span class="shloka-line">बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
| verse_lines  = वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।;बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः॥१० ॥
| verse_line2  = बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V10">
Line 3,037: Line 1,562:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V11" data-block-id="BGB_C04_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।</span><span class="shloka-line">मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
| verse_lines  = ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।;मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥
| verse_line2  = मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V11">
Line 3,062: Line 1,578:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V12" data-block-id="BGB_C04_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।</span><span class="shloka-line">क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
| verse_lines  = काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।;क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा॥१२ ॥
| verse_line2  = क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V12">
Line 3,081: Line 1,588:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V13" data-block-id="BGB_C04_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।</span><span class="shloka-line">तस्य कर्तारमपि मां विध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
| verse_lines  = चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।;तस्य कर्तारमपि मां विध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥
| verse_line2  = तस्य कर्तारमपि मां विध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V13">
Line 3,100: Line 1,598:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V14" data-block-id="BGB_C04_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।</span><span class="shloka-line">इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
| verse_lines  = न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।;इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते॥१४ ॥
| verse_line2  = इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते॥१४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V14">
Line 3,119: Line 1,608:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V15" data-block-id="BGB_C04_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।</span><span class="shloka-line">कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
| verse_lines  = एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।;कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्॥१५ ॥
| verse_line2  = कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V15">
Line 3,138: Line 1,618:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V16" data-block-id="BGB_C04_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।</span><span class="shloka-line">तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
| verse_lines  = किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।;तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१६ ॥
| verse_line2  = तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V16">
Line 3,157: Line 1,628:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V17" data-block-id="BGB_C04_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।</span><span class="shloka-line">अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
| verse_lines  = कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।;अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः॥१७ ॥
| verse_line2  = अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः॥१७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V17">
Line 3,176: Line 1,638:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V18" data-block-id="BGB_C04_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मण्यकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः ।</span><span class="shloka-line">स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मण्यकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः ।
| verse_lines  = कर्मण्यकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः ।;स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥
| verse_line2  = स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V18">
Line 3,195: Line 1,648:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V19" data-block-id="BGB_C04_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।
| verse_lines  = यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।;ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः॥१९ ॥
| verse_line2  = ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V19">
Line 3,214: Line 1,658:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V20" data-block-id="BGB_C04_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्यक्त्वा कर्मफलाऽसङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।</span><span class="shloka-line">कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित् करोति सः॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्यक्त्वा कर्मफलाऽसङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
| verse_lines  = त्यक्त्वा कर्मफलाऽसङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।;कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित् करोति सः॥२० ॥
| verse_line2  = कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित् करोति सः॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V20">
Line 3,233: Line 1,668:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V21" data-block-id="BGB_C04_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।</span><span class="shloka-line">शारीरं केवलं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
| verse_lines  = निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।;शारीरं केवलं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥
| verse_line2  = शारीरं केवलं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V21">
Line 3,252: Line 1,678:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V22" data-block-id="BGB_C04_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।</span><span class="shloka-line">समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वाऽपि न निबध्यते॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
| verse_lines  = यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।;समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वाऽपि न निबध्यते॥२२ ॥
| verse_line2  = समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वाऽपि न निबध्यते॥२२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V22">
Line 3,271: Line 1,688:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V23" data-block-id="BGB_C04_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञायाऽचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
| verse_lines  = गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।;यज्ञायाऽचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥
| verse_line2  = यज्ञायाऽचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V23">
Line 3,290: Line 1,698:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V24" data-block-id="BGB_C04_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
| verse_lines  = ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।;ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना॥२४ ॥
| verse_line2  = ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V24">
Line 3,309: Line 1,708:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V25" data-block-id="BGB_C04_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
| verse_lines  = दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।;ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥
| verse_line2  = ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V26" data-block-id="BGB_C04_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।</span><span class="shloka-line">शब्दादीन् विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
| verse_lines  = श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।;शब्दादीन् विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥
| verse_line2  = शब्दादीन् विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V26">
Line 3,338: Line 1,720:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V27" data-block-id="BGB_C04_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।</span><span class="shloka-line">आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
| verse_lines  = सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।;आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते॥२७ ॥
| verse_line2  = आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते॥२७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V27">
Line 3,357: Line 1,730:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V28" data-block-id="BGB_C04_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथाऽपरे ।</span><span class="shloka-line">स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयश्शंसितव्रताः॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथाऽपरे ।
| verse_lines  = द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथाऽपरे ।;स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयश्शंसितव्रताः॥२८ ॥
| verse_line2  = स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयश्शंसितव्रताः॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V28">
Line 3,376: Line 1,740:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V29" data-block-id="BGB_C04_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।</span><span class="shloka-line">प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
| verse_lines  = अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।;प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः॥२९ ॥
| verse_line2  = प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः॥२९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V29">
Line 3,395: Line 1,750:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V30" data-block-id="BGB_C04_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपरे नियताऽहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।</span><span class="shloka-line">सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपरे नियताऽहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।
| verse_lines  = अपरे नियताऽहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।;सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥
| verse_line2  = सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V31" data-block-id="BGB_C04_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।</span><span class="shloka-line">नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
| verse_lines  = यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।;नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥
| verse_line2  = नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V31">
Line 3,424: Line 1,762:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V32" data-block-id="BGB_C04_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।</span><span class="shloka-line">कर्मजान्विद्धि तान् सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
| verse_lines  = एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।;कर्मजान्विद्धि तान् सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥
| verse_line2  = कर्मजान्विद्धि तान् सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V32">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V32">
Line 3,443: Line 1,772:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V33" data-block-id="BGB_C04_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रेयान् द्रव्यमयाद् यज्ञाद् ज्ञानयज्ञः परन्तप ।</span><span class="shloka-line">सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रेयान् द्रव्यमयाद् यज्ञाद् ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
| verse_lines  = श्रेयान् द्रव्यमयाद् यज्ञाद् ज्ञानयज्ञः परन्तप ।;सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते॥३३ ॥
| verse_line2  = सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते॥३३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V33" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V33">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V33" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V33">
Line 3,462: Line 1,782:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V34" data-block-id="BGB_C04_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।</span><span class="shloka-line">उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।
| verse_lines  = तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।;उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥
| verse_line2  = उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V34" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V34">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V34" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V34">
Line 3,481: Line 1,792:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V35" data-block-id="BGB_C04_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।</span><span class="shloka-line">येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
| verse_lines  = यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।;येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि॥३५ ॥
| verse_line2  = येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि॥३५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V35" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V35">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V35" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V35">
Line 3,500: Line 1,802:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V36" data-block-id="BGB_C04_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।</span><span class="shloka-line">सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि॥३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
| verse_lines  = अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।;सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि॥३६ ॥
| verse_line2  = सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि॥३६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V36">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V36">
Line 3,519: Line 1,812:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V37" data-block-id="BGB_C04_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात् कुरुतेऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानाग्निस्सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात् कुरुतेऽर्जुन ।
| verse_lines  = यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात् कुरुतेऽर्जुन ।;ज्ञानाग्निस्सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा॥३७ ॥
| verse_line2  = ज्ञानाग्निस्सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा॥३७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V38" data-block-id="BGB_C04_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।</span><span class="shloka-line">तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनाऽत्मनि विन्दति॥३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
| verse_lines  = न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।;तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनाऽत्मनि विन्दति॥३८ ॥
| verse_line2  = तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनाऽत्मनि विन्दति॥३८ ॥
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V39" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V39">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C04_V39" data-block-id="bhashya-BGB_C04_V39">
Line 3,547: Line 1,824:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V39" data-block-id="BGB_C04_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धावाल्लँभते ज्ञानं मत्परः संयतेन्द्रियः ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिम् अचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रद्धावाल्लँभते ज्ञानं मत्परः संयतेन्द्रियः ।
| verse_lines  = श्रद्धावाल्लँभते ज्ञानं मत्परः संयतेन्द्रियः ।;ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिम् अचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥
| verse_line2  = ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिम् अचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V40" data-block-id="BGB_C04_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।</span><span class="shloka-line">नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
| verse_lines  = अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।;नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥
| verse_line2  = नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V41" data-block-id="BGB_C04_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।</span><span class="shloka-line">आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।
| verse_lines  = योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।;आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय॥४१ ॥
| verse_line2  = आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय॥४१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C04_V42" data-block-id="BGB_C04_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद् अज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।</span><span class="shloka-line">छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत॥४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C04_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C04
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्माद् अज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
| verse_lines  = तस्माद् अज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।;छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत॥४२ ॥
| verse_line2  = छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत॥४२ ॥
}}


<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभगवद्गीताभाष्ये चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभगवद्गीताभाष्ये चतुर्थोऽध्यायः ॥</div>
Line 3,600: Line 1,844:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V01" data-block-id="BGB_C05_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।</span><span class="shloka-line">यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
| verse_lines  = संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।;यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्॥१ ॥
| verse_line2  = यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्॥१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V01">
Line 3,622: Line 1,857:
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V02" data-block-id="BGB_C05_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।</span><span class="shloka-line">तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
| verse_lines  = संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।;तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते॥२ ॥
| verse_line2  = तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V02">
Line 3,644: Line 1,870:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V03" data-block-id="BGB_C05_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्‍क्षति ।</span><span class="shloka-line">निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्‍क्षति ।
| verse_lines  = ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्‍क्षति ।;निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते॥३ ॥
| verse_line2  = निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V03">
Line 3,663: Line 1,880:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V04" data-block-id="BGB_C05_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।</span><span class="shloka-line">एकमप्यास्थितः सम्यग् उभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
| verse_lines  = साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।;एकमप्यास्थितः सम्यग् उभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥
| verse_line2  = एकमप्यास्थितः सम्यग् उभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V04">
Line 3,682: Line 1,890:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V05" data-block-id="BGB_C05_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद् योगैरपि गम्यते ।</span><span class="shloka-line">एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद् योगैरपि गम्यते ।
| verse_lines  = यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद् योगैरपि गम्यते ।;एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति॥५ ॥
| verse_line2  = एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V05">
Line 3,701: Line 1,900:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V06" data-block-id="BGB_C05_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।</span><span class="shloka-line">योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म न चिरेणाधिगच्छति॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
| verse_lines  = संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।;योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म न चिरेणाधिगच्छति॥६ ॥
| verse_line2  = योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म न चिरेणाधिगच्छति॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V06">
Line 3,720: Line 1,910:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V07" data-block-id="BGB_C05_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।</span><span class="shloka-line">सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
| verse_lines  = योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।;सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ७ ॥
| verse_line2  = सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V07">
Line 3,747: Line 1,928:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V08" data-block-id="BGB_C05_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।</span><span class="shloka-line">पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन् अश्नन् गच्छन् स्वपन् श्वसन् ॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
| verse_lines  = नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।;पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन् अश्नन् गच्छन् स्वपन् श्वसन् ॥८ ॥
| verse_line2  = पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन् अश्नन् गच्छन् स्वपन् श्वसन् ॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V09" data-block-id="BGB_C05_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन्नपि ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन्नपि ।
| verse_lines  = प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन्नपि ।;इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥
| verse_line2  = इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V10" data-block-id="BGB_C05_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।</span><span class="shloka-line">लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
| verse_lines  = ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।;लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥
| verse_line2  = लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V10">
Line 3,787: Line 1,942:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V11" data-block-id="BGB_C05_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।</span><span class="shloka-line">योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
| verse_lines  = कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।;योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये॥११ ॥
| verse_line2  = योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V11">
Line 3,806: Line 1,952:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V12" data-block-id="BGB_C05_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।</span><span class="shloka-line">अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
| verse_lines  = युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।;अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते॥१२ ॥
| verse_line2  = अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V12">
Line 3,825: Line 1,962:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V13" data-block-id="BGB_C05_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्याऽस्ते सुखं वशी ।</span><span class="shloka-line">नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्याऽस्ते सुखं वशी ।
| verse_lines  = सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्याऽस्ते सुखं वशी ।;नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्॥१३ ॥
| verse_line2  = नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V13">
Line 3,844: Line 1,972:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V14" data-block-id="BGB_C05_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।</span><span class="shloka-line">न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
| verse_lines  = न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।;न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥
| verse_line2  = न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V15" data-block-id="BGB_C05_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाऽदत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।</span><span class="shloka-line">अज्ञानेनाऽवृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नाऽदत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
| verse_lines  = नाऽदत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।;अज्ञानेनाऽवृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥
| verse_line2  = अज्ञानेनाऽवृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V15">
Line 3,873: Line 1,984:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V16" data-block-id="BGB_C05_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
| verse_lines  = ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।;तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्॥१६ ॥
| verse_line2  = तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V16">
Line 3,892: Line 1,994:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V17" data-block-id="BGB_C05_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्बुद्धयस्तदात्मानः तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।</span><span class="shloka-line">गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तद्बुद्धयस्तदात्मानः तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
| verse_lines  = तद्बुद्धयस्तदात्मानः तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।;गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः॥१७ ॥
| verse_line2  = गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः॥१७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V17">
Line 3,911: Line 2,004:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V18" data-block-id="BGB_C05_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।</span><span class="shloka-line">शुनि चैव श्वपाके च पण्डितास्समदर्शिनः॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
| verse_lines  = विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।;शुनि चैव श्वपाके च पण्डितास्समदर्शिनः॥१८ ॥
| verse_line2  = शुनि चैव श्वपाके च पण्डितास्समदर्शिनः॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V18">
Line 3,930: Line 2,014:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V19" data-block-id="BGB_C05_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इहैव तैर्जितस्सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।</span><span class="shloka-line">निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इहैव तैर्जितस्सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
| verse_lines  = इहैव तैर्जितस्सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।;निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः॥१९ ॥
| verse_line2  = निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V19">
Line 3,957: Line 2,032:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V20" data-block-id="BGB_C05_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।</span><span class="shloka-line">स्थिरबुद्धिरसंमूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
| verse_lines  = न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।;स्थिरबुद्धिरसंमूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः॥२० ॥
| verse_line2  = स्थिरबुद्धिरसंमूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V21" data-block-id="BGB_C05_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।</span><span class="shloka-line">स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
| verse_lines  = बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।;स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥
| verse_line2  = स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V21">
Line 3,987: Line 2,044:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V22" data-block-id="BGB_C05_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।</span><span class="shloka-line">आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
| verse_lines  = ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।;आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः॥२२ ॥
| verse_line2  = आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः॥२२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V22">
Line 4,006: Line 2,054:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V23" data-block-id="BGB_C05_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।</span><span class="shloka-line">कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
| verse_lines  = शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।;कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः॥२३ ॥
| verse_line2  = कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V23">
Line 4,033: Line 2,072:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V24" data-block-id="BGB_C05_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योऽन्तः सुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।</span><span class="shloka-line">स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योऽन्तः सुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
| verse_lines  = योऽन्तः सुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।;स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति॥२४ ॥
| verse_line2  = स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V24">
Line 4,052: Line 2,082:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V25" data-block-id="BGB_C05_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लभन्ते ब्रह्मनिर्बा(वा)णम् ऋषयः क्षीणकल्मषाः ।</span><span class="shloka-line">छिन्नद्वैधाऽऽयतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = लभन्ते ब्रह्मनिर्बा(वा)णम् ऋषयः क्षीणकल्मषाः ।
| verse_lines  = लभन्ते ब्रह्मनिर्बा(वा)णम् ऋषयः क्षीणकल्मषाः ।;छिन्नद्वैधाऽऽयतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥
| verse_line2  = छिन्नद्वैधाऽऽयतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V25">
Line 4,071: Line 2,092:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V26" data-block-id="BGB_C05_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।</span><span class="shloka-line">अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
| verse_lines  = कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।;अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्॥२६ ॥
| verse_line2  = अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V26">
Line 4,090: Line 2,102:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V27" data-block-id="BGB_C05_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।</span><span class="shloka-line">प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
| verse_lines  = स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।;प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ॥२७ ॥
| verse_line2  = प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V28" data-block-id="BGB_C05_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मुनिर्मोक्षपरायणः ।</span><span class="shloka-line">विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मुनिर्मोक्षपरायणः ।
| verse_lines  = यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मुनिर्मोक्षपरायणः ।;विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः॥२८ ॥
| verse_line2  = विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C05_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C05_V28">
Line 4,119: Line 2,114:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C05_V29" data-block-id="BGB_C05_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C05_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C05
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
| verse_lines  = भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।;सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति॥२९ ॥
| verse_line2  = सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति॥२९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे कर्मसन्न्यासयोगो नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे कर्मसन्न्यासयोगो नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥</div>
Line 4,150: Line 2,136:
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V01" data-block-id="BGB_C06_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।</span><span class="shloka-line">स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
| verse_lines  = अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।;स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः॥१ ॥
| verse_line2  = स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः॥१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V01">
Line 4,169: Line 2,146:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V02" data-block-id="BGB_C06_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।</span><span class="shloka-line">न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
| verse_lines  = यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।;न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन॥२ ॥
| verse_line2  = न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V02">
Line 4,188: Line 2,156:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V03" data-block-id="BGB_C06_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
| verse_lines  = आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।;योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते॥३ ॥
| verse_line2  = योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V03">
Line 4,207: Line 2,166:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V04" data-block-id="BGB_C06_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।</span><span class="shloka-line">सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।
| verse_lines  = यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।;सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते॥४ ॥
| verse_line2  = सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V04">
Line 4,226: Line 2,176:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V05" data-block-id="BGB_C06_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नाऽत्मानमवसादयेत् ।</span><span class="shloka-line">आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नाऽत्मानमवसादयेत् ।
| verse_lines  = उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नाऽत्मानमवसादयेत् ।;आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥
| verse_line2  = आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V05">
Line 4,245: Line 2,186:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V06" data-block-id="BGB_C06_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनाऽत्मैवाऽत्मना जितः ।</span><span class="shloka-line">अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेताऽत्मैव शत्रुवत्॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनाऽत्मैवाऽत्मना जितः ।
| verse_lines  = बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनाऽत्मैवाऽत्मना जितः ।;अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेताऽत्मैव शत्रुवत्॥६ ॥
| verse_line2  = अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेताऽत्मैव शत्रुवत्॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V06">
Line 4,264: Line 2,196:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V07" data-block-id="BGB_C06_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।</span><span class="shloka-line">शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
| verse_lines  = जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।;शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥
| verse_line2  = शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V08" data-block-id="BGB_C06_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेन्द्रियः ।</span><span class="shloka-line">युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेन्द्रियः ।
| verse_lines  = ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेन्द्रियः ।;युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः॥८ ॥
| verse_line2  = युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V08">
Line 4,293: Line 2,208:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V09" data-block-id="BGB_C06_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।</span><span class="shloka-line">साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
| verse_lines  = सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।;साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते॥९ ॥
| verse_line2  = साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते॥९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V09">
Line 4,324: Line 2,230:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V10" data-block-id="BGB_C06_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।</span><span class="shloka-line">एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
| verse_lines  = योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।;एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः॥१० ॥
| verse_line2  = एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V11" data-block-id="BGB_C06_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चै(चे)लाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
| verse_lines  = शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।;नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चै(चे)लाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥
| verse_line2  = नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चै(चे)लाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V11">
Line 4,353: Line 2,242:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V12" data-block-id="BGB_C06_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।</span><span class="shloka-line">उपविश्याऽसने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
| verse_lines  = तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।;उपविश्याऽसने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥
| verse_line2  = उपविश्याऽसने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V13" data-block-id="BGB_C06_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।</span><span class="shloka-line">सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
| verse_lines  = समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।;सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्॥१३ ॥
| verse_line2  = सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V14" data-block-id="BGB_C06_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।</span><span class="shloka-line">मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
| verse_lines  = प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।;मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः॥१४ ॥
| verse_line2  = मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः॥१४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V14">
Line 4,392: Line 2,256:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V15" data-block-id="BGB_C06_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।</span><span class="shloka-line">शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।
| verse_lines  = युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।;शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति॥१५ ॥
| verse_line2  = शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V15">
Line 4,411: Line 2,266:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V16" data-block-id="BGB_C06_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।</span><span class="shloka-line">न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
| verse_lines  = नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।;न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥१६ ॥
| verse_line2  = न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V16">
Line 4,430: Line 2,276:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V17" data-block-id="BGB_C06_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।</span><span class="shloka-line">युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
| verse_lines  = युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।;युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा॥१७ ॥
| verse_line2  = युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा॥१७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V17">
Line 4,449: Line 2,286:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V18" data-block-id="BGB_C06_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।</span><span class="shloka-line">निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
| verse_lines  = यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।;निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा॥१८ ॥
| verse_line2  = निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V18">
Line 4,468: Line 2,296:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V19" data-block-id="BGB_C06_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।</span><span class="shloka-line">योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
| verse_lines  = यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।;योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः॥१९ ॥
| verse_line2  = योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V19">
Line 4,487: Line 2,306:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V20" data-block-id="BGB_C06_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।</span><span class="shloka-line">यत्र चैवाऽत्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
| verse_lines  = यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।;यत्र चैवाऽत्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥
| verse_line2  = यत्र चैवाऽत्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V20">
Line 4,506: Line 2,316:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V21" data-block-id="BGB_C06_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुखमात्यन्तिकं यत्तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।</span><span class="shloka-line">वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सुखमात्यन्तिकं यत्तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
| verse_lines  = सुखमात्यन्तिकं यत्तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।;वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥२१ ॥
| verse_line2  = वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V21">
Line 4,525: Line 2,326:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V22" data-block-id="BGB_C06_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।</span><span class="shloka-line">यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणाऽपि विचाल्यते॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
| verse_lines  = यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।;यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणाऽपि विचाल्यते॥२२ ॥
| verse_line2  = यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणाऽपि विचाल्यते॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V23" data-block-id="BGB_C06_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।</span><span class="shloka-line">स निश्चयेन योक्तव्यो योगोनिर्विण्णचेतसा॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।
| verse_lines  = तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।;स निश्चयेन योक्तव्यो योगोनिर्विण्णचेतसा॥२३ ॥
| verse_line2  = स निश्चयेन योक्तव्यो योगोनिर्विण्णचेतसा॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V23">
Line 4,554: Line 2,338:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V24" data-block-id="BGB_C06_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संङ्कल्पप्रभवान् कामान् त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।</span><span class="shloka-line">मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = संङ्कल्पप्रभवान् कामान् त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
| verse_lines  = संङ्कल्पप्रभवान् कामान् त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।;मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥
| verse_line2  = मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V24">
Line 4,573: Line 2,348:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V25" data-block-id="BGB_C06_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।</span><span class="shloka-line">आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
| verse_lines  = शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।;आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥२५ ॥
| verse_line2  = आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥२५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V25">
Line 4,592: Line 2,358:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V26" data-block-id="BGB_C06_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।</span><span class="shloka-line">ततस्ततो नियम्यैतद् आत्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
| verse_lines  = यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।;ततस्ततो नियम्यैतद् आत्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥
| verse_line2  = ततस्ततो नियम्यैतद् आत्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V26">
Line 4,611: Line 2,368:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V27" data-block-id="BGB_C06_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।
| verse_lines  = प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।;उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्॥२७ ॥
| verse_line2  = उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V28" data-block-id="BGB_C06_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं युञ्जन् सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।</span><span class="shloka-line">सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं युञ्जन् सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।
| verse_lines  = एवं युञ्जन् सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।;सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥२८ ॥
| verse_line2  = सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V28">
Line 4,640: Line 2,380:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V29" data-block-id="BGB_C06_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चाऽत्मनि ।</span><span class="shloka-line">ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चाऽत्मनि ।
| verse_lines  = सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चाऽत्मनि ।;ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः॥२९ ॥
| verse_line2  = ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः॥२९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V29">
Line 4,659: Line 2,390:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V30" data-block-id="BGB_C06_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।</span><span class="shloka-line">तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
| verse_lines  = यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।;तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति॥३० ॥
| verse_line2  = तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति॥३० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V30" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V30">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V30" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V30">
Line 4,678: Line 2,400:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V31" data-block-id="BGB_C06_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।</span><span class="shloka-line">सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
| verse_lines  = सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।;सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥
| verse_line2  = सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V31">
Line 4,697: Line 2,410:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V32" data-block-id="BGB_C06_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
| verse_lines  = आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।;सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥३२ ॥
| verse_line2  = सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥३२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V32">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V32">
Line 4,718: Line 2,422:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V33" data-block-id="BGB_C06_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।</span><span class="shloka-line">एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
| verse_lines  = योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।;एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥
| verse_line2  = एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V34" data-block-id="BGB_C06_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।</span><span class="shloka-line">तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
| verse_lines  = चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।;तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्॥३४ ॥
| verse_line2  = तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्॥३४ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V35" data-block-id="BGB_C06_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।</span><span class="shloka-line">अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
| verse_lines  = असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।;अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते॥३५ ॥
| verse_line2  = अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते॥३५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V35" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V35">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V35" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V35">
Line 4,759: Line 2,438:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V36" data-block-id="BGB_C06_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असंयताऽत्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।</span><span class="shloka-line">वश्याऽत्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = असंयताऽत्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
| verse_lines  = असंयताऽत्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।;वश्याऽत्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥
| verse_line2  = वश्याऽत्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V36">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V36">
Line 4,780: Line 2,450:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V37" data-block-id="BGB_C06_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।</span><span class="shloka-line">अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
| verse_lines  = अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।;अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥
| verse_line2  = अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V37">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V37">
Line 4,799: Line 2,460:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V38" data-block-id="BGB_C06_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कच्चिन्नोभयविभ्रष्टः छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।</span><span class="shloka-line">अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि॥३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कच्चिन्नोभयविभ्रष्टः छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
| verse_lines  = कच्चिन्नोभयविभ्रष्टः छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।;अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि॥३८ ॥
| verse_line2  = अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि॥३८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V39" data-block-id="BGB_C06_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।</span><span class="shloka-line">त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
| verse_lines  = एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।;त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते॥३९ ॥
| verse_line2  = त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते॥३९ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V40" data-block-id="BGB_C06_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।</span><span class="shloka-line">न हि कल्याणकृत् कश्चिद् दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
| verse_lines  = पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।;न हि कल्याणकृत् कश्चिद् दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥
| verse_line2  = न हि कल्याणकृत् कश्चिद् दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V41" data-block-id="BGB_C06_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राप्य पुण्यकृतान् लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।</span><span class="shloka-line">शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोभिजायते॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्राप्य पुण्यकृतान् लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
| verse_lines  = प्राप्य पुण्यकृतान् लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।;शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोभिजायते॥४१ ॥
| verse_line2  = शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोभिजायते॥४१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V42" data-block-id="BGB_C06_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।</span><span class="shloka-line">एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
| verse_lines  = अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।;एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥
| verse_line2  = एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V43" data-block-id="BGB_C06_V43" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।</span><span class="shloka-line">यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन॥४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V43
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
| verse_lines  = तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।;यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन॥४३ ॥
| verse_line2  = यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन॥४३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V44" data-block-id="BGB_C06_V44" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।</span><span class="shloka-line">जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V44
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।
| verse_lines  = पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।;जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥४४ ॥
| verse_line2  = जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥४४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V44" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V44">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V44" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V44">
Line 4,880: Line 2,484:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V45" data-block-id="BGB_C06_V45" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।</span><span class="shloka-line">अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्॥४५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V45
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।
| verse_lines  = प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।;अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्॥४५ ॥
| verse_line2  = अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्॥४५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V45" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V45">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C06_V45" data-block-id="bhashya-BGB_C06_V45">
Line 4,899: Line 2,494:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V46" data-block-id="BGB_C06_V46" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।</span><span class="shloka-line">कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद् योगी भवार्जुन॥४६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V46
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।
| verse_lines  = तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।;कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद् योगी भवार्जुन॥४६ ॥
| verse_line2  = कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद् योगी भवार्जुन॥४६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C06_V47" data-block-id="BGB_C06_V47" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः॥४७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C06_V47
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C06
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
| verse_lines  = योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।;श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः॥४७ ॥
| verse_line2  = श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः॥४७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे समाधियोगप्रपञ्चनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे समाधियोगप्रपञ्चनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥</div>
Line 4,944: Line 2,522:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V01" data-block-id="BGB_C07_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन् मदाश्रयः ।</span><span class="shloka-line">असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन् मदाश्रयः ।
| verse_lines  = मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन् मदाश्रयः ।;असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु॥१ ॥
| verse_line2  = असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु॥१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V01">
Line 4,963: Line 2,532:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V02" data-block-id="BGB_C07_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।</span><span class="shloka-line">यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
| verse_lines  = ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।;यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥
| verse_line2  = यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V02">
Line 4,982: Line 2,542:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V03" data-block-id="BGB_C07_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।</span><span class="shloka-line">यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।
| verse_lines  = मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।;यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः॥३ ॥
| verse_line2  = यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V03">
Line 5,001: Line 2,552:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V04" data-block-id="BGB_C07_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।</span><span class="shloka-line">अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
| verse_lines  = भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।;अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥
| verse_line2  = अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V04">
Line 5,020: Line 2,562:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V05" data-block-id="BGB_C07_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।</span><span class="shloka-line">जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।
| verse_lines  = अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।;जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्॥५ ॥
| verse_line2  = जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V05">
Line 5,039: Line 2,572:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V06" data-block-id="BGB_C07_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।</span><span class="shloka-line">अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।
| verse_lines  = एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।;अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा॥६ ॥
| verse_line2  = अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V06">
Line 5,058: Line 2,582:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V07" data-block-id="BGB_C07_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।</span><span class="shloka-line">मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।
| verse_lines  = मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।;मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव॥७ ॥
| verse_line2  = मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V07">
Line 5,077: Line 2,592:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V08" data-block-id="BGB_C07_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोः ।</span><span class="shloka-line">प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोः ।
| verse_lines  = रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोः ।;प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु॥८ ॥
| verse_line2  = प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु॥८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V09" data-block-id="BGB_C07_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।</span><span class="shloka-line">जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।
| verse_lines  = पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।;जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥
| verse_line2  = जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V10" data-block-id="BGB_C07_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।</span><span class="shloka-line">बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।
| verse_lines  = बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।;बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥
| verse_line2  = बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V11" data-block-id="BGB_C07_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।</span><span class="shloka-line">धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।
| verse_lines  = बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।;धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ॥११ ॥
| verse_line2  = धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V11">
Line 5,132: Line 2,614:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V12" data-block-id="BGB_C07_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।</span><span class="shloka-line">मत्त एवेति तान् विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।
| verse_lines  = ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।;मत्त एवेति तान् विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥
| verse_line2  = मत्त एवेति तान् विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V12">
Line 5,151: Line 2,624:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V13" data-block-id="BGB_C07_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।</span><span class="shloka-line">मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।
| verse_lines  = त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।;मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥
| verse_line2  = मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V13">
Line 5,171: Line 2,635:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V14" data-block-id="BGB_C07_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।</span><span class="shloka-line">मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।
| verse_lines  = दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।;मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥
| verse_line2  = मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V14">
Line 5,190: Line 2,645:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V15" data-block-id="BGB_C07_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।</span><span class="shloka-line">माययाऽपहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।
| verse_lines  = न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।;माययाऽपहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥
| verse_line2  = माययाऽपहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V16" data-block-id="BGB_C07_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।
| verse_lines  = चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।;आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ॥१६ ॥
| verse_line2  = आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V16">
Line 5,221: Line 2,659:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V17" data-block-id="BGB_C07_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।</span><span class="shloka-line">प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।
| verse_lines  = तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।;प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥
| verse_line2  = प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V18" data-block-id="BGB_C07_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।</span><span class="shloka-line">आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।
| verse_lines  = उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।;आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्॥१८ ॥
| verse_line2  = आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V18">
Line 5,250: Line 2,671:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V19" data-block-id="BGB_C07_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानावान्मां प्रपद्यते ।</span><span class="shloka-line">वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानावान्मां प्रपद्यते ।
| verse_lines  = बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानावान्मां प्रपद्यते ।;वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः॥१९ ॥
| verse_line2  = वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V19">
Line 5,269: Line 2,681:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V20" data-block-id="BGB_C07_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।</span><span class="shloka-line">तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।
| verse_lines  = कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।;तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥
| verse_line2  = तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V20">
Line 5,288: Line 2,691:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V21" data-block-id="BGB_C07_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयाऽर्चितुमिच्छति ।</span><span class="shloka-line">तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयाऽर्चितुमिच्छति ।
| verse_lines  = यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयाऽर्चितुमिच्छति ।;तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्॥२१ ॥
| verse_line2  = तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्॥२१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V22" data-block-id="BGB_C07_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।</span><span class="shloka-line">लभते च ततः कामान् मयैव विहितान् हि तान्॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।
| verse_lines  = स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।;लभते च ततः कामान् मयैव विहितान् हि तान्॥२२ ॥
| verse_line2  = लभते च ततः कामान् मयैव विहितान् हि तान्॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V23" data-block-id="BGB_C07_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।</span><span class="shloka-line">देवान् देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।
| verse_lines  = अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।;देवान् देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥
| verse_line2  = देवान् देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V23">
Line 5,327: Line 2,705:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V24" data-block-id="BGB_C07_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।</span><span class="shloka-line">परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।
| verse_lines  = अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।;परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्॥२४ ॥
| verse_line2  = परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V24">
Line 5,346: Line 2,715:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V25" data-block-id="BGB_C07_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।</span><span class="shloka-line">मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।
| verse_lines  = नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।;मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥
| verse_line2  = मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V25">
Line 5,366: Line 2,726:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V26" data-block-id="BGB_C07_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।</span><span class="shloka-line">भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।
| verse_lines  = वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।;भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन॥२६ ॥
| verse_line2  = भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V26">
Line 5,385: Line 2,736:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V27" data-block-id="BGB_C07_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।</span><span class="shloka-line">सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।
| verse_lines  = इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।;सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप॥२७ ॥
| verse_line2  = सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप॥२७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V27">
Line 5,404: Line 2,746:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V28" data-block-id="BGB_C07_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।</span><span class="shloka-line">ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।
| verse_lines  = येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।;ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः॥२८ ॥
| verse_line2  = ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C07_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C07_V28">
Line 5,423: Line 2,756:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V29" data-block-id="BGB_C07_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।</span><span class="shloka-line">ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।
| verse_lines  = जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।;ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्॥२९ ॥
| verse_line2  = ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्॥२९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C07_V30" data-block-id="BGB_C07_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।</span><span class="shloka-line">प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C07_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C07
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।
| verse_lines  = साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।;प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥
| verse_line2  = प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे ज्ञानविज्ञानयोगो नाम सप्तमोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे ज्ञानविज्ञानयोगो नाम सप्तमोऽध्यायः ॥</div>
Line 5,471: Line 2,787:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V01" data-block-id="BGB_C08_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।</span><span class="shloka-line">अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।
| verse_lines  = किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।;अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥
| verse_line2  = अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V02" data-block-id="BGB_C08_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन् मधुसूदन ।</span><span class="shloka-line">प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन् मधुसूदन ।
| verse_lines  = अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन् मधुसूदन ।;प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥२ ॥
| verse_line2  = प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥२ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V03" data-block-id="BGB_C08_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।</span><span class="shloka-line">भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।
| verse_lines  = अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।;भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः॥३ ॥
| verse_line2  = भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V03">
Line 5,512: Line 2,803:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V04" data-block-id="BGB_C08_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ॥</span><span class="shloka-line">अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ॥
| verse_lines  = अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ॥;अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥
| verse_line2  = अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V04">
Line 5,545: Line 2,827:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V05" data-block-id="BGB_C08_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तकाले च मामेव स्मरन् मुक्त्वा कलेवरम् ।</span><span class="shloka-line">यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अन्तकाले च मामेव स्मरन् मुक्त्वा कलेवरम् ।
| verse_lines  = अन्तकाले च मामेव स्मरन् मुक्त्वा कलेवरम् ।;यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥
| verse_line2  = यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V05">
Line 5,564: Line 2,837:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V06" data-block-id="BGB_C08_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यं यं वाऽपि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।</span><span class="shloka-line">तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यं यं वाऽपि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
| verse_lines  = यं यं वाऽपि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।;तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥६ ॥
| verse_line2  = तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V07" data-block-id="BGB_C08_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।</span><span class="shloka-line">मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।
| verse_lines  = तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।;मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥७ ॥
| verse_line2  = मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V07">
Line 5,595: Line 2,851:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V08" data-block-id="BGB_C08_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।</span><span class="shloka-line">परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।
| verse_lines  = अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।;परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्॥८ ॥
| verse_line2  = परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V08">
Line 5,615: Line 2,862:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V09" data-block-id="BGB_C08_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः।</span><span class="shloka-line">सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः।
| verse_lines  = कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः।;सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥ ९ ॥
| verse_line2  = सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥ ९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V09">
Line 5,636: Line 2,874:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V10" data-block-id="BGB_C08_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रयाणकाले मनसाऽचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।</span><span class="shloka-line">भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रयाणकाले मनसाऽचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।
| verse_lines  = प्रयाणकाले मनसाऽचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।;भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ १० ॥
| verse_line2  = भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ १० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V10">
Line 5,655: Line 2,884:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V11" data-block-id="BGB_C08_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।</span><span class="shloka-line">यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।
| verse_lines  = यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।;यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ११ ॥
| verse_line2  = यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V11">
Line 5,674: Line 2,894:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V12" data-block-id="BGB_C08_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।</span><span class="shloka-line">मूर्ध्न्याधायाऽत्मनः प्राणम् आस्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
| verse_lines  = सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।;मूर्ध्न्याधायाऽत्मनः प्राणम् आस्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥
| verse_line2  = मूर्ध्न्याधायाऽत्मनः प्राणम् आस्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V13" data-block-id="BGB_C08_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् मामनुस्मरन् ।</span><span class="shloka-line">यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् मामनुस्मरन् ।
| verse_lines  = ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् मामनुस्मरन् ।;यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्॥१३ ॥
| verse_line2  = यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V13">
Line 5,703: Line 2,906:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V14" data-block-id="BGB_C08_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।</span><span class="shloka-line">तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।
| verse_lines  = अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।;तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः॥१४ ॥
| verse_line2  = तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः॥१४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V14">
Line 5,722: Line 2,916:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V15" data-block-id="BGB_C08_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।</span><span class="shloka-line">नाऽप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।
| verse_lines  = मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।;नाऽप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः॥१५ ॥
| verse_line2  = नाऽप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V15">
Line 5,741: Line 2,926:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V16" data-block-id="BGB_C08_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
| verse_lines  = आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।;मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥१६ ॥
| verse_line2  = मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V16">
Line 5,760: Line 2,936:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V17" data-block-id="BGB_C08_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सहस्रयुगपर्यन्तम् अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।</span><span class="shloka-line">रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सहस्रयुगपर्यन्तम् अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
| verse_lines  = सहस्रयुगपर्यन्तम् अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।;रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥
| verse_line2  = रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V18" data-block-id="BGB_C08_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।</span><span class="shloka-line">रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसञ्ज्ञके॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।
| verse_lines  = अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।;रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसञ्ज्ञके॥१८ ॥
| verse_line2  = रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसञ्ज्ञके॥१८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V19" data-block-id="BGB_C08_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।</span><span class="shloka-line">रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
| verse_lines  = भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।;रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥
| verse_line2  = रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V20" data-block-id="BGB_C08_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तो व्यक्तात्सनातनः ।</span><span class="shloka-line">यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तो व्यक्तात्सनातनः ।
| verse_lines  = परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तो व्यक्तात्सनातनः ।;यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥२० ॥
| verse_line2  = यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V20">
Line 5,809: Line 2,952:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V21" data-block-id="BGB_C08_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः तमाहुः परमां गतिम् ।</span><span class="shloka-line">यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः तमाहुः परमां गतिम् ।
| verse_lines  = अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः तमाहुः परमां गतिम् ।;यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥२१ ॥
| verse_line2  = यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V21">
Line 5,829: Line 2,963:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V22" data-block-id="BGB_C08_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।</span><span class="shloka-line">यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।
| verse_lines  = पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।;यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्॥२२ ॥
| verse_line2  = यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्॥२२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V22">
Line 5,848: Line 2,973:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V23" data-block-id="BGB_C08_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।</span><span class="shloka-line">प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।
| verse_lines  = यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।;प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ॥२३ ॥
| verse_line2  = प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V23">
Line 5,867: Line 2,983:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V24" data-block-id="BGB_C08_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।</span><span class="shloka-line">तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।
| verse_lines  = अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।;तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः॥२४ ॥
| verse_line2  = तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः॥२४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V25" data-block-id="BGB_C08_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।</span><span class="shloka-line">तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।
| verse_lines  = धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।;तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते॥२५ ॥
| verse_line2  = तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते॥२५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V26" data-block-id="BGB_C08_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।</span><span class="shloka-line">एकया यात्यनावृत्तिम् अन्ययाऽऽवर्तते पुनः॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।
| verse_lines  = शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।;एकया यात्यनावृत्तिम् अन्ययाऽऽवर्तते पुनः॥२६ ॥
| verse_line2  = एकया यात्यनावृत्तिम् अन्ययाऽऽवर्तते पुनः॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C08_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C08_V26">
Line 5,907: Line 2,998:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V27" data-block-id="BGB_C08_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।</span><span class="shloka-line">तस्मात् सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।
| verse_lines  = नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।;तस्मात् सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥
| verse_line2  = तस्मात् सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C08_V28" data-block-id="BGB_C08_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वेदेषु यज्ञेषु तपस्सु चैव दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।</span><span class="shloka-line">अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ।</span><span class="shloka-line">॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C08_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C08
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वेदेषु यज्ञेषु तपस्सु चैव दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।
| verse_lines  = वेदेषु यज्ञेषु तपस्सु चैव दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।;अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ।;॥२८ ॥
| verse_line2  = अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ।
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे अक्षरब्रह्मयोगो नाम अष्टमोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे अक्षरब्रह्मयोगो नाम अष्टमोऽध्यायः ॥</div>
Line 5,952: Line 3,026:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V01" data-block-id="BGB_C09_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
| verse_lines  = इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।;ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१ ॥
| verse_line2  = ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V02" data-block-id="BGB_C09_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।
| verse_lines  = राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।;प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्॥२ ॥
| verse_line2  = प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V03" data-block-id="BGB_C09_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।</span><span class="shloka-line">अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।
| verse_lines  = अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।;अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥३ ॥
| verse_line2  = अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V03">
Line 5,991: Line 3,040:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V04" data-block-id="BGB_C09_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।</span><span class="shloka-line">मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
| verse_lines  = मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।;मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः॥४ ॥
| verse_line2  = मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V04">
Line 6,010: Line 3,050:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V05" data-block-id="BGB_C09_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">भूतभृन्न च भूतस्थो ममाऽत्मा भूतभावनः॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
| verse_lines  = न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।;भूतभृन्न च भूतस्थो ममाऽत्मा भूतभावनः॥५ ॥
| verse_line2  = भूतभृन्न च भूतस्थो ममाऽत्मा भूतभावनः॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V05">
Line 6,029: Line 3,060:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V06" data-block-id="BGB_C09_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।</span><span class="shloka-line">तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
| verse_lines  = यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।;तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय॥६ ॥
| verse_line2  = तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V06">
Line 6,048: Line 3,070:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V07" data-block-id="BGB_C09_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।</span><span class="shloka-line">कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।
| verse_lines  = सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।;कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्॥७ ॥
| verse_line2  = कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V07">
Line 6,067: Line 3,080:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V08" data-block-id="BGB_C09_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।</span><span class="shloka-line">भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।
| verse_lines  = प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।;भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्॥८ ॥
| verse_line2  = भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V08">
Line 6,095: Line 3,099:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V09" data-block-id="BGB_C09_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न च(तु) मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।</span><span class="shloka-line">उदासीनवदासीनम् असक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न च(तु) मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।
| verse_lines  = न च(तु) मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।;उदासीनवदासीनम् असक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥
| verse_line2  = उदासीनवदासीनम् असक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V09">
Line 6,116: Line 3,111:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V10" data-block-id="BGB_C09_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।</span><span class="shloka-line">हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।
| verse_lines  = मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।;हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥
| verse_line2  = हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V10">
Line 6,135: Line 3,121:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V11" data-block-id="BGB_C09_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।</span><span class="shloka-line">परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।
| verse_lines  = अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।;परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥
| verse_line2  = परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V11">
Line 6,154: Line 3,131:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V12" data-block-id="BGB_C09_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।</span><span class="shloka-line">राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।
| verse_lines  = मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।;राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः॥१२ ॥
| verse_line2  = राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V12">
Line 6,189: Line 3,157:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V13" data-block-id="BGB_C09_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।</span><span class="shloka-line">भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।
| verse_lines  = महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।;भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्॥१३ ॥
| verse_line2  = भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V14" data-block-id="BGB_C09_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।</span><span class="shloka-line">नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।
| verse_lines  = सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।;नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते॥१४ ॥
| verse_line2  = नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते॥१४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V14" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V14">
Line 6,218: Line 3,169:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V15" data-block-id="BGB_C09_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।</span><span class="shloka-line">एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो मुखम्॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।
| verse_lines  = ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।;एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो मुखम्॥१५ ॥
| verse_line2  = एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो मुखम्॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V15">
Line 6,237: Line 3,179:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V16" data-block-id="BGB_C09_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम् ।</span><span class="shloka-line">मन्त्रोऽहमहमेवाज्यम् अहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम् ।
| verse_lines  = अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम् ।;मन्त्रोऽहमहमेवाज्यम् अहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥
| verse_line2  = मन्त्रोऽहमहमेवाज्यम् अहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V16">
Line 6,256: Line 3,189:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V17" data-block-id="BGB_C09_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।</span><span class="shloka-line">वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।
| verse_lines  = पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।;वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥
| verse_line2  = वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V18" data-block-id="BGB_C09_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।</span><span class="shloka-line">प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।
| verse_lines  = गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।;प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥
| verse_line2  = प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V18">
Line 6,285: Line 3,201:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V19" data-block-id="BGB_C09_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।</span><span class="shloka-line">अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।
| verse_lines  = तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।;अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन॥१९ ॥
| verse_line2  = अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V19">
Line 6,305: Line 3,212:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V20" data-block-id="BGB_C09_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रैविद्या मां सोमपा पूतपापाः</span><span class="shloka-line">यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।</span><span class="shloka-line">ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोकं</span><span class="shloka-line">अश्नन्तिदिव्यान् दिवि देवभोगान् ॥२०॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्रैविद्या मां सोमपा पूतपापाः
| verse_lines  = त्रैविद्या मां सोमपा पूतपापाः;यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।;ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोकं;अश्नन्तिदिव्यान् दिवि देवभोगान् ॥२०॥
| verse_line2  = यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V21" data-block-id="BGB_C09_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं</span><span class="shloka-line">क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।</span><span class="shloka-line">एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना</span><span class="shloka-line">गतागतं कामकामा लभन्ते॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं
| verse_lines  = ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं;क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।;एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना;गतागतं कामकामा लभन्ते॥ २१ ॥
| verse_line2  = क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V20">
Line 6,334: Line 3,224:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V21" data-block-id="BGB_C09_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।
| verse_lines  = अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।;तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्॥२२ ॥
| verse_line2  = तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्॥२२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V21">
Line 6,353: Line 3,234:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V22" data-block-id="BGB_C09_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।</span><span class="shloka-line">तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
| verse_lines  = येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।;तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥
| verse_line2  = तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V22">
Line 6,372: Line 3,244:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V23" data-block-id="BGB_C09_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।</span><span class="shloka-line">न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।
| verse_lines  = अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।;न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते॥२४ ॥
| verse_line2  = न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V23">
Line 6,391: Line 3,254:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V24" data-block-id="BGB_C09_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।</span><span class="shloka-line">भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।
| verse_lines  = यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।;भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥॥ २५ ॥
| verse_line2  = भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥॥ २५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V24">
Line 6,410: Line 3,264:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V25" data-block-id="BGB_C09_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।</span><span class="shloka-line">तदहं भक्त्युपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
| verse_lines  = पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।;तदहं भक्त्युपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥
| verse_line2  = तदहं भक्त्युपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V25">
Line 6,431: Line 3,276:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V26" data-block-id="BGB_C09_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।</span><span class="shloka-line">यत्तपस्यसि कौन्तेय तत् कुरुष्व मदर्पणम्॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।
| verse_lines  = यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।;यत्तपस्यसि कौन्तेय तत् कुरुष्व मदर्पणम्॥२७ ॥
| verse_line2  = यत्तपस्यसि कौन्तेय तत् कुरुष्व मदर्पणम्॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V27" data-block-id="BGB_C09_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।</span><span class="shloka-line">संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।
| verse_lines  = शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।;संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि॥२८ ॥
| verse_line2  = संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V27" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V27">
Line 6,460: Line 3,288:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V28" data-block-id="BGB_C09_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।</span><span class="shloka-line">ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।
| verse_lines  = समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।;ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥२९ ॥
| verse_line2  = ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥२९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V28">
Line 6,479: Line 3,298:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V29" data-block-id="BGB_C09_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।</span><span class="shloka-line">साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।
| verse_lines  = अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।;साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥
| verse_line2  = साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C09_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C09_V29">
Line 6,498: Line 3,308:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V30" data-block-id="BGB_C09_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।</span><span class="shloka-line">कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।
| verse_lines  = क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।;कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति॥३१ ॥
| verse_line2  = कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति॥३१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V31" data-block-id="BGB_C09_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।</span><span class="shloka-line">स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।
| verse_lines  = मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।;स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥
| verse_line2  = स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V32" data-block-id="BGB_C09_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।</span><span class="shloka-line">अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।
| verse_lines  = किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।;अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥
| verse_line2  = अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C09_V33" data-block-id="BGB_C09_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।</span><span class="shloka-line">मामेवैष्यसि युक्त्वैवम् आत्मानं मत्परायणः॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C09_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C09
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
| verse_lines  = मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।;मामेवैष्यसि युक्त्वैवम् आत्मानं मत्परायणः॥३४ ॥
| verse_line2  = मामेवैष्यसि युक्त्वैवम् आत्मानं मत्परायणः॥३४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे राजविद्याराज्यगुह्ययोगो नाम नवमोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे राजविद्याराज्यगुह्ययोगो नाम नवमोऽध्यायः ॥</div>
Line 6,560: Line 3,337:
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V01" data-block-id="BGB_C10_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।</span><span class="shloka-line">यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।
| verse_lines  = भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।;यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥
| verse_line2  = यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V01">
Line 6,579: Line 3,347:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V02" data-block-id="BGB_C10_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।</span><span class="shloka-line">अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।
| verse_lines  = न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।;अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥
| verse_line2  = अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V02">
Line 6,600: Line 3,359:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V03" data-block-id="BGB_C10_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।
| verse_lines  = यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।;असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते॥३ ॥
| verse_line2  = असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V03">
Line 6,620: Line 3,370:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V04" data-block-id="BGB_C10_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।</span><span class="shloka-line">सुखं दुःखं भवो भावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।
| verse_lines  = बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।;सुखं दुःखं भवो भावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥
| verse_line2  = सुखं दुःखं भवो भावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V05" data-block-id="BGB_C10_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।</span><span class="shloka-line">भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।
| verse_lines  = अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।;भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः॥५ ॥
| verse_line2  = भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V05">
Line 6,649: Line 3,382:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V06" data-block-id="BGB_C10_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।</span><span class="shloka-line">मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।
| verse_lines  = महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।;मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः॥६ ॥
| verse_line2  = मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V06">
Line 6,674: Line 3,398:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V07" data-block-id="BGB_C10_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।</span><span class="shloka-line">सोविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।
| verse_lines  = एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।;सोविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः॥७ ॥
| verse_line2  = सोविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V08" data-block-id="BGB_C10_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।</span><span class="shloka-line">इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।
| verse_lines  = अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।;इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥
| verse_line2  = इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V09" data-block-id="BGB_C10_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।</span><span class="shloka-line">कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।
| verse_lines  = मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।;कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥
| verse_line2  = कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V10" data-block-id="BGB_C10_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।</span><span class="shloka-line">ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।
| verse_lines  = तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।;ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥
| verse_line2  = ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V11" data-block-id="BGB_C10_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।</span><span class="shloka-line">नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।
| verse_lines  = तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।;नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता॥११ ॥
| verse_line2  = नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V11">
Line 6,735: Line 3,418:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V12" data-block-id="BGB_C10_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।</span><span class="shloka-line">पुरुषं शाश्वतं दिव्यम् आदिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।
| verse_lines  = परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।;पुरुषं शाश्वतं दिव्यम् आदिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥
| verse_line2  = पुरुषं शाश्वतं दिव्यम् आदिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V13" data-block-id="BGB_C10_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आहुस्त्वाम् ऋषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।</span><span class="shloka-line">असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आहुस्त्वाम् ऋषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।
| verse_lines  = आहुस्त्वाम् ऋषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।;असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे॥१३ ॥
| verse_line2  = असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V14" data-block-id="BGB_C10_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।</span><span class="shloka-line">न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।
| verse_lines  = सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।;न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः॥१४ ॥
| verse_line2  = न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V15" data-block-id="BGB_C10_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वयमेवाऽत्मनाऽऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।</span><span class="shloka-line">भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स्वयमेवाऽत्मनाऽऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।
| verse_lines  = स्वयमेवाऽत्मनाऽऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।;भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते॥१५ ॥
| verse_line2  = भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V15">
Line 6,784: Line 3,434:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V16" data-block-id="BGB_C10_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।</span><span class="shloka-line">याभिर्विभूतिभिर्लोकान् इमान् त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
| verse_lines  = वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।;याभिर्विभूतिभिर्लोकान् इमान् त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥
| verse_line2  = याभिर्विभूतिभिर्लोकान् इमान् त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V16">
Line 6,803: Line 3,444:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V17" data-block-id="BGB_C10_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कथं विद्यामहं योगिन् त्वां सदा परिचिन्तयन् ।</span><span class="shloka-line">केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन् मया॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कथं विद्यामहं योगिन् त्वां सदा परिचिन्तयन् ।
| verse_lines  = कथं विद्यामहं योगिन् त्वां सदा परिचिन्तयन् ।;केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन् मया॥१७ ॥
| verse_line2  = केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन् मया॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V18" data-block-id="BGB_C10_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विस्तरेणाऽत्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विस्तरेणाऽत्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।
| verse_lines  = विस्तरेणाऽत्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।;भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्॥१८ ॥
| verse_line2  = भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V18">
Line 6,834: Line 3,458:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V19" data-block-id="BGB_C10_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।</span><span class="shloka-line">प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
| verse_lines  = हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।;प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे॥१९ ॥
| verse_line2  = प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे॥१९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V20" data-block-id="BGB_C10_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।</span><span class="shloka-line">अहमादिश्च मध्यश्च च भूतानामन्त एव च॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।
| verse_lines  = अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।;अहमादिश्च मध्यश्च च भूतानामन्त एव च॥२० ॥
| verse_line2  = अहमादिश्च मध्यश्च च भूतानामन्त एव च॥२० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V21" data-block-id="BGB_C10_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।</span><span class="shloka-line">मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।
| verse_lines  = आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।;मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी॥२१ ॥
| verse_line2  = मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V21">
Line 6,873: Line 3,472:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V22" data-block-id="BGB_C10_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।
| verse_lines  = वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।;इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥
| verse_line2  = इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V23" data-block-id="BGB_C10_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।</span><span class="shloka-line">वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।
| verse_lines  = रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।;वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्॥२३ ॥
| verse_line2  = वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्॥२३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V24" data-block-id="BGB_C10_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।</span><span class="shloka-line">सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।
| verse_lines  = पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।;सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥२४ ॥
| verse_line2  = सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥२४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V25" data-block-id="BGB_C10_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।</span><span class="shloka-line">यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।
| verse_lines  = महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।;यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥
| verse_line2  = यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V26" data-block-id="BGB_C10_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।</span><span class="shloka-line">गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।
| verse_lines  = अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।;गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः॥२६ ॥
| verse_line2  = गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V26">
Line 6,933: Line 3,491:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V27" data-block-id="BGB_C10_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।</span><span class="shloka-line">ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।
| verse_lines  = उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।;ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्॥२७ ॥
| verse_line2  = ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V28" data-block-id="BGB_C10_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।</span><span class="shloka-line">प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।
| verse_lines  = आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।;प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः॥२८ ॥
| verse_line2  = प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः॥२८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V29" data-block-id="BGB_C10_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।</span><span class="shloka-line">पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।
| verse_lines  = अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।;पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्॥२९ ॥
| verse_line2  = पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्॥२९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V30" data-block-id="BGB_C10_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।</span><span class="shloka-line">मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।
| verse_lines  = प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।;मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥
| verse_line2  = मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V31" data-block-id="BGB_C10_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।</span><span class="shloka-line">झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।
| verse_lines  = पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।;झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी॥३१ ॥
| verse_line2  = झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी॥३१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V31">
Line 6,992: Line 3,509:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V32" data-block-id="BGB_C10_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।</span><span class="shloka-line">अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।
| verse_lines  = सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।;अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्॥३२ ॥
| verse_line2  = अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्॥३२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V33" data-block-id="BGB_C10_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अक्षराणामकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।</span><span class="shloka-line">अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अक्षराणामकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।
| verse_lines  = अक्षराणामकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।;अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥
| verse_line2  = अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V34" data-block-id="BGB_C10_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मृत्युः सर्वहरश्चाहम् उद्भवश्च भविष्यताम् ।</span><span class="shloka-line">कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मृत्युः सर्वहरश्चाहम् उद्भवश्च भविष्यताम् ।
| verse_lines  = मृत्युः सर्वहरश्चाहम् उद्भवश्च भविष्यताम् ।;कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥
| verse_line2  = कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V35" data-block-id="BGB_C10_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।</span><span class="shloka-line">मासानां मार्गशीर्षोऽहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।
| verse_lines  = बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।;मासानां मार्गशीर्षोऽहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥
| verse_line2  = मासानां मार्गशीर्षोऽहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V36" data-block-id="BGB_C10_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।</span><span class="shloka-line">जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।
| verse_lines  = द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।;जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥
| verse_line2  = जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V37" data-block-id="BGB_C10_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।</span><span class="shloka-line">मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।
| verse_lines  = वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।;मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः॥३७ ॥
| verse_line2  = मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः॥३७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V37">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V37">
Line 7,061: Line 3,529:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V38" data-block-id="BGB_C10_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।</span><span class="shloka-line">मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्॥३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।
| verse_lines  = दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।;मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्॥३८ ॥
| verse_line2  = मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्॥३८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V39" data-block-id="BGB_C10_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।</span><span class="shloka-line">न तदस्ति विना यत्स्यात् मया भूतं चराचरम्॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।
| verse_lines  = यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।;न तदस्ति विना यत्स्यात् मया भूतं चराचरम्॥३९ ॥
| verse_line2  = न तदस्ति विना यत्स्यात् मया भूतं चराचरम्॥३९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V40" data-block-id="BGB_C10_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।</span><span class="shloka-line">एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।
| verse_lines  = नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।;एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया॥४० ॥
| verse_line2  = एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया॥४० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V40" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V40">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V40" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V40">
Line 7,100: Line 3,543:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V41" data-block-id="BGB_C10_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।</span><span class="shloka-line">तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसम्भवम्॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।
| verse_lines  = यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।;तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसम्भवम्॥४१ ॥
| verse_line2  = तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसम्भवम्॥४१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V41" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V41">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C10_V41" data-block-id="bhashya-BGB_C10_V41">
Line 7,120: Line 3,554:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C10_V42" data-block-id="BGB_C10_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।</span><span class="shloka-line">विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नं एकांशेन स्थितो जगत्॥४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C10_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C10
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।
| verse_lines  = अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।;विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नं एकांशेन स्थितो जगत्॥४२ ॥
| verse_line2  = विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नं एकांशेन स्थितो जगत्॥४२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे विभूतियोगो नाम दशमोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे विभूतियोगो नाम दशमोऽध्यायः ॥</div>
Line 7,152: Line 3,577:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V01" data-block-id="BGB_C11_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।</span><span class="shloka-line">यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
| verse_lines  = मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।;यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम॥१ ॥
| verse_line2  = यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम॥१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V02" data-block-id="BGB_C11_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।</span><span class="shloka-line">त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
| verse_lines  = भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।;त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्॥२ ॥
| verse_line2  = त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V03" data-block-id="BGB_C11_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।</span><span class="shloka-line">द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
| verse_lines  = एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।;द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥३ ॥
| verse_line2  = द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V04" data-block-id="BGB_C11_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मन्यसे यदि तच्छक्यं भयाद् द्रष्टुमिति प्रभो ।</span><span class="shloka-line">योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मन्यसे यदि तच्छक्यं भयाद् द्रष्टुमिति प्रभो ।
| verse_lines  = मन्यसे यदि तच्छक्यं भयाद् द्रष्टुमिति प्रभो ।;योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्॥४ ॥
| verse_line2  = योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V04">
Line 7,203: Line 3,595:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V05" data-block-id="BGB_C11_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोथ सहस्रशः ।</span><span class="shloka-line">नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोथ सहस्रशः ।
| verse_lines  = पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोथ सहस्रशः ।;नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च॥५ ॥
| verse_line2  = नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च॥५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V06" data-block-id="BGB_C11_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पश्यादित्यान्वसून् रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।</span><span class="shloka-line">बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पश्यादित्यान्वसून् रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
| verse_lines  = पश्यादित्यान्वसून् रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।;बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत॥६ ॥
| verse_line2  = बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V07" data-block-id="BGB_C11_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।</span><span class="shloka-line">मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
| verse_lines  = इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।;मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि॥७ ॥
| verse_line2  = मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V08" data-block-id="BGB_C11_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।</span><span class="shloka-line">दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
| verse_lines  = न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।;दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्॥८ ॥
| verse_line2  = दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्॥८ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V09" data-block-id="BGB_C11_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः ।</span><span class="shloka-line">दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः ।
| verse_lines  = एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः ।;दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥९ ॥
| verse_line2  = दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V09">
Line 7,264: Line 3,615:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V10" data-block-id="BGB_C11_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनेकवक्त्रनयनम् अनेकाद्भुतदर्शनम् ।</span><span class="shloka-line">अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनेकवक्त्रनयनम् अनेकाद्भुतदर्शनम् ।
| verse_lines  = अनेकवक्त्रनयनम् अनेकाद्भुतदर्शनम् ।;अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्॥१० ॥
| verse_line2  = अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V11" data-block-id="BGB_C11_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।</span><span class="shloka-line">सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
| verse_lines  = दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।;सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥
| verse_line2  = सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V11">
Line 7,293: Line 3,627:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V12" data-block-id="BGB_C11_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।</span><span class="shloka-line">यदि भाः सदृशी सा स्यात् भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
| verse_lines  = दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।;यदि भाः सदृशी सा स्यात् भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥
| verse_line2  = यदि भाः सदृशी सा स्यात् भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V12">
Line 7,313: Line 3,638:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V13" data-block-id="BGB_C11_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।</span><span class="shloka-line">अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
| verse_lines  = तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।;अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा॥१३ ॥
| verse_line2  = अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V14" data-block-id="BGB_C11_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।</span><span class="shloka-line">प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
| verse_lines  = ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।;प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत॥१४ ॥
| verse_line2  = प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत॥१४ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V15" data-block-id="BGB_C11_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थं ऋषींश्च सर्वान् उरगांश्च दिव्यान्॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
| verse_lines  = पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।;ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थं ऋषींश्च सर्वान् उरगांश्च दिव्यान्॥ १५ ॥
| verse_line2  = ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थं ऋषींश्च सर्वान् उरगांश्च दिव्यान्॥ १५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V16" data-block-id="BGB_C11_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।</span><span class="shloka-line">नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
| verse_lines  = अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।;नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप॥ १६ ॥
| verse_line2  = नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप॥ १६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V16">
Line 7,384: Line 3,676:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V17" data-block-id="BGB_C11_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् ।</span><span class="shloka-line">पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्तात् दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् ।
| verse_lines  = किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् ।;पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्तात् दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्॥ १७ ॥
| verse_line2  = पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्तात् दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्॥ १७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V17">
Line 7,403: Line 3,686:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V18" data-block-id="BGB_C11_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।</span><span class="shloka-line">त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्तासनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
| verse_lines  = त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।;त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्तासनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे॥ १८ ॥
| verse_line2  = त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्तासनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे॥ १८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V19" data-block-id="BGB_C11_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यम् अनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।</span><span class="shloka-line">पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यम् अनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
| verse_lines  = अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यम् अनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।;पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्॥ १९ ॥
| verse_line2  = पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्॥ १९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V19">
Line 7,432: Line 3,698:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V20" data-block-id="BGB_C11_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।</span><span class="shloka-line">दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
| verse_lines  = द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।;दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्॥ २० ॥
| verse_line2  = दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्॥ २० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V20">
Line 7,451: Line 3,708:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V21" data-block-id="BGB_C11_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।</span><span class="shloka-line">स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
| verse_lines  = अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।;स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः॥ २१ ॥
| verse_line2  = स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः॥ २१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V22" data-block-id="BGB_C11_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।</span><span class="shloka-line">गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
| verse_lines  = रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।;गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे॥ २२ ॥
| verse_line2  = गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे॥ २२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V23" data-block-id="BGB_C11_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।</span><span class="shloka-line">बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम्॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
| verse_lines  = रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।;बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम्॥ २३ ॥
| verse_line2  = बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम्॥ २३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V24" data-block-id="BGB_C11_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।</span><span class="shloka-line">दृष्ट्वा हि त्वा(त्वां) प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
| verse_lines  = नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।;दृष्ट्वा हि त्वा(त्वां) प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो॥ २४ ॥
| verse_line2  = दृष्ट्वा हि त्वा(त्वां) प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो॥ २४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V25" data-block-id="BGB_C11_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।</span><span class="shloka-line">दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
| verse_lines  = दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।;दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥
| verse_line2  = दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V26" data-block-id="BGB_C11_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।</span><span class="shloka-line">भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
| verse_lines  = अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।;भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः॥ २६ ॥
| verse_line2  = भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः॥ २६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V27" data-block-id="BGB_C11_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।</span><span class="shloka-line">केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
| verse_lines  = वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।;केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः॥ २७ ॥
| verse_line2  = केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः॥ २७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V28" data-block-id="BGB_C11_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।</span><span class="shloka-line">तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।
| verse_lines  = यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।;तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति॥ २८ ॥
| verse_line2  = तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति॥ २८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V29" data-block-id="BGB_C11_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।</span><span class="shloka-line">तथैव नाशाय विशन्ति लोकाः तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
| verse_lines  = यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।;तथैव नाशाय विशन्ति लोकाः तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः॥ २९ ॥
| verse_line2  = तथैव नाशाय विशन्ति लोकाः तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः॥ २९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V30" data-block-id="BGB_C11_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताद् लोकान् समग्रान् वदनैर्ज्वलद्भिः ।</span><span class="shloka-line">तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताद् लोकान् समग्रान् वदनैर्ज्वलद्भिः ।
| verse_lines  = लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताद् लोकान् समग्रान् वदनैर्ज्वलद्भिः ।;तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो॥ ३० ॥
| verse_line2  = तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो॥ ३० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V31" data-block-id="BGB_C11_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।</span><span class="shloka-line">विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
| verse_lines  = आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।;विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्॥ ३१ ॥
| verse_line2  = विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्॥ ३१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V31">
Line 7,572: Line 3,740:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V32" data-block-id="BGB_C11_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।</span><span class="shloka-line">ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
| verse_lines  = कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।;ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः॥ ३२ ॥
| verse_line2  = ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः॥ ३२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V32">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V32">
Line 7,598: Line 3,757:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V33" data-block-id="BGB_C11_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।</span><span class="shloka-line">मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
| verse_lines  = तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।;मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्॥ ३३ ॥
| verse_line2  = मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्॥ ३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V34" data-block-id="BGB_C11_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।</span><span class="shloka-line">मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेताऽसि रणे सपत्नान्॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
| verse_lines  = द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।;मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेताऽसि रणे सपत्नान्॥ ३४ ॥
| verse_line2  = मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेताऽसि रणे सपत्नान्॥ ३४ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V35" data-block-id="BGB_C11_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।</span><span class="shloka-line">नमस्कृत्वा भूय एवाऽह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
| verse_lines  = एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।;नमस्कृत्वा भूय एवाऽह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य॥ ३५ ॥
| verse_line2  = नमस्कृत्वा भूय एवाऽह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य॥ ३५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V34" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V34">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V34" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V34">
Line 7,641: Line 3,775:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V36" data-block-id="BGB_C11_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।</span><span class="shloka-line">रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
| verse_lines  = स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।;रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः॥ ३६ ॥
| verse_line2  = रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः॥ ३६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V36">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V36" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V36">
Line 7,661: Line 3,786:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V37" data-block-id="BGB_C11_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कस्माच्च ते न नमेरन् महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।</span><span class="shloka-line">अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्॥ ३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कस्माच्च ते न नमेरन् महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
| verse_lines  = कस्माच्च ते न नमेरन् महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।;अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्॥ ३७ ॥
| verse_line2  = अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्॥ ३७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V37">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V37" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V37">
Line 7,680: Line 3,796:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V38" data-block-id="BGB_C11_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणः त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।</span><span class="shloka-line">वेत्ताऽसि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप॥ ३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणः त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
| verse_lines  = त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणः त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।;वेत्ताऽसि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप॥ ३८ ॥
| verse_line2  = वेत्ताऽसि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप॥ ३८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V39" data-block-id="BGB_C11_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।</span><span class="shloka-line">नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
| verse_lines  = वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।;नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते॥ ३९ ॥
| verse_line2  = नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते॥ ३९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V40" data-block-id="BGB_C11_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।</span><span class="shloka-line">अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
| verse_lines  = नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।;अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः॥ ४० ॥
| verse_line2  = अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः॥ ४० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V41" data-block-id="BGB_C11_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।</span><span class="shloka-line">अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात् प्रणयेन वापि॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
| verse_lines  = सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।;अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात् प्रणयेन वापि॥ ४१ ॥
| verse_line2  = अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात् प्रणयेन वापि॥ ४१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V42" data-block-id="BGB_C11_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यच्चापहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु ।</span><span class="shloka-line">एकोऽथवाऽप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यच्चापहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु ।
| verse_lines  = यच्चापहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु ।;एकोऽथवाऽप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२ ॥
| verse_line2  = एकोऽथवाऽप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V42" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V42">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C11_V42" data-block-id="bhashya-BGB_C11_V42">
Line 7,739: Line 3,814:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V43" data-block-id="BGB_C11_V43" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।</span><span class="shloka-line">न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V43
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
| verse_lines  = पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।;न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव॥ ४३ ॥
| verse_line2  = न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव॥ ४३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V44" data-block-id="BGB_C11_V44" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।</span><span class="shloka-line">पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V44
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
| verse_lines  = तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।;पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्॥ ४४ ॥
| verse_line2  = पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्॥ ४४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V45" data-block-id="BGB_C11_V45" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।</span><span class="shloka-line">तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V45
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
| verse_lines  = अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।;तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ ४५ ॥
| verse_line2  = तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ ४५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V46" data-block-id="BGB_C11_V46" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम् इच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।</span><span class="shloka-line">तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते॥ ४६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V46
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम् इच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
| verse_lines  = किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम् इच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।;तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते॥ ४६ ॥
| verse_line2  = तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते॥ ४६ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V47" data-block-id="BGB_C11_V47" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।</span><span class="shloka-line">तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्॥ ४७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V47
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
| verse_lines  = मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।;तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्॥ ४७ ॥
| verse_line2  = तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्॥ ४७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V48" data-block-id="BGB_C11_V48" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैः न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।</span><span class="shloka-line">एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर॥ ४८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V48
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैः न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
| verse_lines  = न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैः न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।;एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर॥ ४८ ॥
| verse_line2  = एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर॥ ४८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V49" data-block-id="BGB_C11_V49" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ् ममेदम् ।</span><span class="shloka-line">व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य॥ ४९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V49
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ् ममेदम् ।
| verse_lines  = मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ् ममेदम् ।;व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य॥ ४९ ॥
| verse_line2  = व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य॥ ४९ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V50" data-block-id="BGB_C11_V50" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।</span><span class="shloka-line">आश्वासयामास च भीतमेनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा॥ ५० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V50
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
| verse_lines  = इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।;आश्वासयामास च भीतमेनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा॥ ५० ॥
| verse_line2  = आश्वासयामास च भीतमेनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा॥ ५० ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V51" data-block-id="BGB_C11_V51" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः॥५१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V51
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।
| verse_lines  = दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।;इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः॥५१ ॥
| verse_line2  = इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः॥५१ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V52" data-block-id="BGB_C11_V52" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।</span><span class="shloka-line">देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः॥५२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V52
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
| verse_lines  = सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।;देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः॥५२ ॥
| verse_line2  = देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः॥५२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V53" data-block-id="BGB_C11_V53" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।</span><span class="shloka-line">शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा॥५३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V53
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
| verse_lines  = नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।;शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा॥५३ ॥
| verse_line2  = शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा॥५३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V54" data-block-id="BGB_C11_V54" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥५४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V54
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।
| verse_lines  = भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।;ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥५४ ॥
| verse_line2  = ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥५४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C11_V55" data-block-id="BGB_C11_V55" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।</span><span class="shloka-line">निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव॥५५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C11_V55
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C11
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
| verse_lines  = मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।;निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव॥५५ ॥
| verse_line2  = निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव॥५५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे विश्वरूपदर्शनयोगो नाम एकादशोध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे विश्वरूपदर्शनयोगो नाम एकादशोध्यायः ॥</div>
Line 7,898: Line 3,868:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V01" data-block-id="BGB_C12_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
| verse_lines  = एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।;ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः॥१ ॥
| verse_line2  = ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः॥१ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V02" data-block-id="BGB_C12_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
| verse_lines  = मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।;श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥
| verse_line2  = श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V01">
Line 7,947: Line 3,900:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V03" data-block-id="BGB_C12_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये त्वक्षरमनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये त्वक्षरमनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते ।
| verse_lines  = ये त्वक्षरमनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते ।;सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३ ॥
| verse_line2  = सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V04" data-block-id="BGB_C12_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।</span><span class="shloka-line">ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
| verse_lines  = सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।;ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४ ॥
| verse_line2  = ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V03">
Line 7,976: Line 3,912:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V05" data-block-id="BGB_C12_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्लेशोऽधिकतरस्तेषाम् अव्यक्तासक्तचेतसाम् ।</span><span class="shloka-line">अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = क्लेशोऽधिकतरस्तेषाम् अव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
| verse_lines  = क्लेशोऽधिकतरस्तेषाम् अव्यक्तासक्तचेतसाम् ।;अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५ ॥
| verse_line2  = अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V05">
Line 8,007: Line 3,934:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V06" data-block-id="BGB_C12_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।</span><span class="shloka-line">अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
| verse_lines  = ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।;अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥
| verse_line2  = अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V07" data-block-id="BGB_C12_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।</span><span class="shloka-line">भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
| verse_lines  = तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।;भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥७ ॥
| verse_line2  = भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V08" data-block-id="BGB_C12_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।</span><span class="shloka-line">निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
| verse_lines  = मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।;निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८ ॥
| verse_line2  = निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V09" data-block-id="BGB_C12_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।</span><span class="shloka-line">अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽप्तुं धनञ्जय॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
| verse_lines  = अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।;अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽप्तुं धनञ्जय॥९ ॥
| verse_line2  = अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽप्तुं धनञ्जय॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V10" data-block-id="BGB_C12_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।</span><span class="shloka-line">मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
| verse_lines  = अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।;मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि॥१० ॥
| verse_line2  = मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V11" data-block-id="BGB_C12_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।</span><span class="shloka-line">सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
| verse_lines  = अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।;सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११ ॥
| verse_line2  = सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V11">
Line 8,076: Line 3,954:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V12" data-block-id="BGB_C12_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाध्यानं विशिष्यते ।</span><span class="shloka-line">ध्यानात्कर्मफलत्यागः त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाध्यानं विशिष्यते ।
| verse_lines  = श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाध्यानं विशिष्यते ।;ध्यानात्कर्मफलत्यागः त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥
| verse_line2  = ध्यानात्कर्मफलत्यागः त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V12">
Line 8,095: Line 3,964:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V13" data-block-id="BGB_C12_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।</span><span class="shloka-line">निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
| verse_lines  = अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।;निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३ ॥
| verse_line2  = निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V14" data-block-id="BGB_C12_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।</span><span class="shloka-line">मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
| verse_lines  = सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।;मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥
| verse_line2  = मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V15" data-block-id="BGB_C12_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।</span><span class="shloka-line">हर्षामर्षभयोद्वेगैः मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
| verse_lines  = यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।;हर्षामर्षभयोद्वेगैः मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥
| verse_line2  = हर्षामर्षभयोद्वेगैः मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V16" data-block-id="BGB_C12_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।</span><span class="shloka-line">सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।
| verse_lines  = अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।;सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१६ ॥
| verse_line2  = सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V17" data-block-id="BGB_C12_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।</span><span class="shloka-line">शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यस्स मे प्रियः॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।
| verse_lines  = यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।;शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यस्स मे प्रियः॥१७ ॥
| verse_line2  = शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यस्स मे प्रियः॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V18" data-block-id="BGB_C12_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।</span><span class="shloka-line">शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।
| verse_lines  = समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।;शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः॥१८ ॥
| verse_line2  = शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः॥१८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V19" data-block-id="BGB_C12_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुल्यनिन्दास्तुनिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।</span><span class="shloka-line">अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान् मे प्रियो नरः॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तुल्यनिन्दास्तुनिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।
| verse_lines  = तुल्यनिन्दास्तुनिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।;अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान् मे प्रियो नरः॥१९ ॥
| verse_line2  = अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान् मे प्रियो नरः॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C12_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C12_V19">
Line 8,174: Line 3,986:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C12_V20" data-block-id="BGB_C12_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C12_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C12
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।
| verse_lines  = ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।;श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः॥२० ॥
| verse_line2  = श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे भक्तियोगो नम द्वादशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे भक्तियोगो नम द्वादशोऽध्यायः ॥</div>
Line 8,205: Line 4,008:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V01" data-block-id="BGB_C13_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।</span><span class="shloka-line">एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।
| verse_lines  = प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।;एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥
| verse_line2  = एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V02" data-block-id="BGB_C13_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।</span><span class="shloka-line">एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।
| verse_lines  = इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।;एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः॥२ ॥
| verse_line2  = एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V03" data-block-id="BGB_C13_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।
| verse_lines  = क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।;क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥
| verse_line2  = क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V04" data-block-id="BGB_C13_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत् क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत् ।</span><span class="shloka-line">स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत् क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत् ।
| verse_lines  = तत् क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत् ।;स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु॥४ ॥
| verse_line2  = स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V04">
Line 8,256: Line 4,026:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V05" data-block-id="BGB_C13_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।
| verse_lines  = ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।;ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः॥५ ॥
| verse_line2  = ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः॥५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V05">
Line 8,275: Line 4,036:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V06" data-block-id="BGB_C13_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।
| verse_lines  = महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।;इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः॥६ ॥
| verse_line2  = इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V07" data-block-id="BGB_C13_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।</span><span class="shloka-line">एतत् क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।
| verse_lines  = इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।;एतत् क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥
| verse_line2  = एतत् क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V07">
Line 8,304: Line 4,048:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V08" data-block-id="BGB_C13_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।</span><span class="shloka-line">आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।
| verse_lines  = अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।;आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः॥८ ॥
| verse_line2  = आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V08">
Line 8,323: Line 4,058:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V09" data-block-id="BGB_C13_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् अनहङ्कार एव च ।</span><span class="shloka-line">जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् अनहङ्कार एव च ।
| verse_lines  = इन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् अनहङ्कार एव च ।;जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्॥९ ॥
| verse_line2  = जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V10" data-block-id="BGB_C13_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।</span><span class="shloka-line">नित्यं च समचित्तत्वम् इष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।
| verse_lines  = असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।;नित्यं च समचित्तत्वम् इष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥
| verse_line2  = नित्यं च समचित्तत्वम् इष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V10">
Line 8,352: Line 4,070:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V11" data-block-id="BGB_C13_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।</span><span class="shloka-line">विविक्तदेशसेवित्वम् अरतिर्जनसंसदि॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।
| verse_lines  = मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।;विविक्तदेशसेवित्वम् अरतिर्जनसंसदि॥११ ॥
| verse_line2  = विविक्तदेशसेवित्वम् अरतिर्जनसंसदि॥११ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V12" data-block-id="BGB_C13_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।</span><span class="shloka-line">एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तम् अज्ञानं यदतोऽन्यथा॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।
| verse_lines  = अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।;एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तम् अज्ञानं यदतोऽन्यथा॥१२ ॥
| verse_line2  = एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तम् अज्ञानं यदतोऽन्यथा॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V12">
Line 8,381: Line 4,082:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V13" data-block-id="BGB_C13_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ।</span><span class="shloka-line">अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ।
| verse_lines  = ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ।;अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥
| verse_line2  = अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V13">
Line 8,401: Line 4,093:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V14" data-block-id="BGB_C13_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।</span><span class="shloka-line">सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।
| verse_lines  = सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।;सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति॥१४ ॥
| verse_line2  = सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V15" data-block-id="BGB_C13_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं ।</span><span class="shloka-line">असक्तं सर्वभृच्चैव(भुक्चैव) निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं ।
| verse_lines  = सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं ।;असक्तं सर्वभृच्चैव(भुक्चैव) निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥
| verse_line2  = असक्तं सर्वभृच्चैव(भुक्चैव) निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V15">
Line 8,430: Line 4,105:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V16" data-block-id="BGB_C13_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बहिरन्तश्च भूतानाम् अचरं चरमेव च ।</span><span class="shloka-line">सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बहिरन्तश्च भूतानाम् अचरं चरमेव च ।
| verse_lines  = बहिरन्तश्च भूतानाम् अचरं चरमेव च ।;सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्॥१६ ॥
| verse_line2  = सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्॥१६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V17" data-block-id="BGB_C13_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।</span><span class="shloka-line">भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।
| verse_lines  = अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।;भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च॥१७ ॥
| verse_line2  = भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V18" data-block-id="BGB_C13_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।
| verse_lines  = ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।;ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥
| verse_line2  = ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V19" data-block-id="BGB_C13_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।</span><span class="shloka-line">मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।
| verse_lines  = इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।;मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते॥१९ ॥
| verse_line2  = मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V19">
Line 8,479: Line 4,121:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V20" data-block-id="BGB_C13_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।</span><span class="shloka-line">विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।
| verse_lines  = प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।;विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥
| verse_line2  = विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V20">
Line 8,498: Line 4,131:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V21" data-block-id="BGB_C13_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।</span><span class="shloka-line">पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।
| verse_lines  = कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।;पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते॥२१ ॥
| verse_line2  = पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते॥२१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V21" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V21">
Line 8,517: Line 4,141:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V22" data-block-id="BGB_C13_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।</span><span class="shloka-line">कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।
| verse_lines  = पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।;कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥
| verse_line2  = कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V23" data-block-id="BGB_C13_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।</span><span class="shloka-line">परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन् पुरुषः परः॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।
| verse_lines  = उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।;परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन् पुरुषः परः॥२३ ॥
| verse_line2  = परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन् पुरुषः परः॥२३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V23" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V23">
Line 8,546: Line 4,153:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V24" data-block-id="BGB_C13_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य (एनं)एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।</span><span class="shloka-line">सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽपि जायते॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = य (एनं)एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।
| verse_lines  = य (एनं)एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।;सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽपि जायते॥२४ ॥
| verse_line2  = सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽपि जायते॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V24">
Line 8,583: Line 4,181:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V25" data-block-id="BGB_C13_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।</span><span class="shloka-line">अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।
| verse_lines  = ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।;अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥
| verse_line2  = अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V26" data-block-id="BGB_C13_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते ।</span><span class="shloka-line">तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते ।
| verse_lines  = अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते ।;तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥
| verse_line2  = तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V26">
Line 8,613: Line 4,194:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V27" data-block-id="BGB_C13_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावत्सञ्जायते किञ्चित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद्विद्धि भरतर्षभ॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यावत्सञ्जायते किञ्चित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
| verse_lines  = यावत्सञ्जायते किञ्चित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।;क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद्विद्धि भरतर्षभ॥२७ ॥
| verse_line2  = क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद्विद्धि भरतर्षभ॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V28" data-block-id="BGB_C13_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।
| verse_lines  = समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।;विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥
| verse_line2  = विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V29" data-block-id="BGB_C13_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।
| verse_lines  = समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।;न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥
| verse_line2  = न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V29" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V29">
Line 8,652: Line 4,208:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V30" data-block-id="BGB_C13_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।</span><span class="shloka-line">यः पश्यति तथाऽऽत्मानम् अकर्तारं स पश्यति॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।
| verse_lines  = प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।;यः पश्यति तथाऽऽत्मानम् अकर्तारं स पश्यति॥३० ॥
| verse_line2  = यः पश्यति तथाऽऽत्मानम् अकर्तारं स पश्यति॥३० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V30" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V30">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V30" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V30">
Line 8,671: Line 4,218:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V31" data-block-id="BGB_C13_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थमनुपश्यति ।</span><span class="shloka-line">तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थमनुपश्यति ।
| verse_lines  = यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थमनुपश्यति ।;तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा॥३१ ॥
| verse_line2  = तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा॥३१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V31">
Line 8,690: Line 4,228:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V32" data-block-id="BGB_C13_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनादित्वान्निर्गुणत्वात् परमात्माऽयमव्ययः ।</span><span class="shloka-line">शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनादित्वान्निर्गुणत्वात् परमात्माऽयमव्ययः ।
| verse_lines  = अनादित्वान्निर्गुणत्वात् परमात्माऽयमव्ययः ।;शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥
| verse_line2  = शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V32">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C13_V32" data-block-id="bhashya-BGB_C13_V32">
Line 8,709: Line 4,238:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V33" data-block-id="BGB_C13_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा सर्वगतं सौक्ष्म्याद् आकाशं नोपलिप्यते ।</span><span class="shloka-line">सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथा सर्वगतं सौक्ष्म्याद् आकाशं नोपलिप्यते ।
| verse_lines  = यथा सर्वगतं सौक्ष्म्याद् आकाशं नोपलिप्यते ।;सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥
| verse_line2  = सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V34" data-block-id="BGB_C13_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।
| verse_lines  = यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।;क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत॥३४ ॥
| verse_line2  = क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत॥३४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C13_V35" data-block-id="BGB_C13_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।</span><span class="shloka-line">भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C13_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C13
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।
| verse_lines  = क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।;भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्॥३५ ॥
| verse_line2  = भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्॥३५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोगो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोगो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥</div>
Line 8,760: Line 4,264:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V01" data-block-id="BGB_C14_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
| verse_lines  = परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।;यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः॥१ ॥
| verse_line2  = यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः॥१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V02" data-block-id="BGB_C14_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।</span><span class="shloka-line">सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
| verse_lines  = इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।;सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥
| verse_line2  = सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V03" data-block-id="BGB_C14_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।</span><span class="shloka-line">सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
| verse_lines  = मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।;सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत॥३ ॥
| verse_line2  = सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V03">
Line 8,808: Line 4,287:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V04" data-block-id="BGB_C14_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।</span><span class="shloka-line">तासां ब्रह्म महद् योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।
| verse_lines  = सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।;तासां ब्रह्म महद् योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥
| verse_line2  = तासां ब्रह्म महद् योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V05" data-block-id="BGB_C14_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।</span><span class="shloka-line">निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।;निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्॥५ ॥
| verse_line2  = निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्॥५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V06" data-block-id="BGB_C14_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् ।</span><span class="shloka-line">सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् ।
| verse_lines  = तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् ।;सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ॥६ ॥
| verse_line2  = सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V06">
Line 8,847: Line 4,301:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V07" data-block-id="BGB_C14_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।</span><span class="shloka-line">तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
| verse_lines  = रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।;तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्॥७ ॥
| verse_line2  = तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V07">
Line 8,866: Line 4,311:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V08" data-block-id="BGB_C14_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।</span><span class="shloka-line">प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
| verse_lines  = तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।;प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत॥८ ॥
| verse_line2  = प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V08">
Line 8,885: Line 4,321:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V09" data-block-id="BGB_C14_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।
| verse_lines  = सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।;ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत॥९ ॥
| verse_line2  = ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V10" data-block-id="BGB_C14_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।</span><span class="shloka-line">रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
| verse_lines  = रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।;रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा॥१० ॥
| verse_line2  = रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V11" data-block-id="BGB_C14_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं यदा तदा विद्याद् विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ।
| verse_lines  = सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ।;ज्ञानं यदा तदा विद्याद् विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥
| verse_line2  = ज्ञानं यदा तदा विद्याद् विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V12" data-block-id="BGB_C14_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।</span><span class="shloka-line">रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
| verse_lines  = लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।;रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ॥१२ ॥
| verse_line2  = रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V13" data-block-id="BGB_C14_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।</span><span class="shloka-line">तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
| verse_lines  = अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।;तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन॥१३ ॥
| verse_line2  = तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V14" data-block-id="BGB_C14_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।</span><span class="shloka-line">तदोत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
| verse_lines  = यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।;तदोत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥
| verse_line2  = तदोत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V15" data-block-id="BGB_C14_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।</span><span class="shloka-line">तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
| verse_lines  = रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।;तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते॥१५ ॥
| verse_line2  = तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते॥१५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V16" data-block-id="BGB_C14_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।</span><span class="shloka-line">रजसस्तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।
| verse_lines  = कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।;रजसस्तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥
| verse_line2  = रजसस्तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V16">
Line 8,974: Line 4,345:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V17" data-block-id="BGB_C14_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वात् सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।</span><span class="shloka-line">प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सत्त्वात् सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
| verse_lines  = सत्त्वात् सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।;प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च॥१७ ॥
| verse_line2  = प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V18" data-block-id="BGB_C14_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।</span><span class="shloka-line">जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
| verse_lines  = ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।;जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥
| verse_line2  = जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V19" data-block-id="BGB_C14_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।</span><span class="shloka-line">गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।
| verse_lines  = नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।;गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति॥१९ ॥
| verse_line2  = गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V19">
Line 9,014: Line 4,360:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V20" data-block-id="BGB_C14_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् ।</span><span class="shloka-line">जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् ।
| verse_lines  = गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् ।;जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते॥२० ॥
| verse_line2  = जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते॥२० ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V21" data-block-id="BGB_C14_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो ।</span><span class="shloka-line">किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणान् अतिवर्तते॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो ।
| verse_lines  = कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो ।;किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणान् अतिवर्तते॥२१ ॥
| verse_line2  = किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणान् अतिवर्तते॥२१ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V22" data-block-id="BGB_C14_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।</span><span class="shloka-line">न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
| verse_lines  = प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।;न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥
| verse_line2  = न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V22" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V22">
Line 9,057: Line 4,378:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V23" data-block-id="BGB_C14_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।</span><span class="shloka-line">गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
| verse_lines  = उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।;गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥
| verse_line2  = गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V24" data-block-id="BGB_C14_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।</span><span class="shloka-line">तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
| verse_lines  = समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।;तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः॥२४ ॥
| verse_line2  = तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः॥२४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V25" data-block-id="BGB_C14_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।</span><span class="shloka-line">सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
| verse_lines  = मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।;सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते॥२५ ॥
| verse_line2  = सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते॥२५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V25">
Line 9,096: Line 4,392:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V26" data-block-id="BGB_C14_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।</span><span class="shloka-line">स गुणान् समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
| verse_lines  = मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।;स गुणान् समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते॥२६ ॥
| verse_line2  = स गुणान् समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते॥२६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C14_V26" data-block-id="bhashya-BGB_C14_V26">
Line 9,115: Line 4,402:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C14_V27" data-block-id="BGB_C14_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहम् अमृतस्याव्ययस्य च ।</span><span class="shloka-line">शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C14_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C14
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहम् अमृतस्याव्ययस्य च ।
| verse_lines  = ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहम् अमृतस्याव्ययस्य च ।;शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च॥२७ ॥
| verse_line2  = शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च॥२७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे प्रकृतिगुणत्रयविभागयोगो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे प्रकृतिगुणत्रयविभागयोगो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥</div>
Line 9,150: Line 4,428:
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्री भगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V01" data-block-id="BGB_C15_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऊर्ध्वमूलमधःशाखं अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ऊर्ध्वमूलमधःशाखं अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
| verse_lines  = ऊर्ध्वमूलमधःशाखं अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।;छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥१ ॥
| verse_line2  = छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V01">
Line 9,170: Line 4,439:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V02" data-block-id="BGB_C15_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।</span><span class="shloka-line">अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
| verse_lines  = अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।;अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ २ ॥
| verse_line2  = अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ २ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V02">
Line 9,190: Line 4,450:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V03" data-block-id="BGB_C15_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।</span><span class="shloka-line">अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलम् असङ्गशस्त्रेण दृढेन च्छित्त्वा॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।
| verse_lines  = न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।;अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलम् असङ्गशस्त्रेण दृढेन च्छित्त्वा॥ ३ ॥
| verse_line2  = अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलम् असङ्गशस्त्रेण दृढेन च्छित्त्वा॥ ३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V03">
Line 9,209: Line 4,460:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V04" data-block-id="BGB_C15_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः परं(पदं) तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन् गता न निवर्तन्ति भूयः ।</span><span class="shloka-line">तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ततः परं(पदं) तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन् गता न निवर्तन्ति भूयः ।
| verse_lines  = ततः परं(पदं) तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन् गता न निवर्तन्ति भूयः ।;तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी॥ ४ ॥
| verse_line2  = तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी॥ ४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V04">
Line 9,228: Line 4,470:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V05" data-block-id="BGB_C15_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।</span><span class="shloka-line">द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसञ्ज्ञैः गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
| verse_lines  = निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।;द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसञ्ज्ञैः गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्॥ ५ ॥
| verse_line2  = द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसञ्ज्ञैः गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्॥ ५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V05" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V05">
Line 9,247: Line 4,480:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V06" data-block-id="BGB_C15_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।</span><span class="shloka-line">यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
| verse_lines  = न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।;यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥६ ॥
| verse_line2  = यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V07" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V07">
Line 9,266: Line 4,490:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V07" data-block-id="BGB_C15_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।</span><span class="shloka-line">मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
| verse_lines  = ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।;मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥
| verse_line2  = मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V08" data-block-id="BGB_C15_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।</span><span class="shloka-line">गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
| verse_lines  = शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।;गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्॥८ ॥
| verse_line2  = गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V08">
Line 9,295: Line 4,502:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V09" data-block-id="BGB_C15_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।</span><span class="shloka-line">अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
| verse_lines  = श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।;अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥
| verse_line2  = अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V09" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V09">
Line 9,314: Line 4,512:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V10" data-block-id="BGB_C15_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।</span><span class="shloka-line">विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
| verse_lines  = उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।;विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः॥१० ॥
| verse_line2  = विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V10">
Line 9,333: Line 4,522:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V11" data-block-id="BGB_C15_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।</span><span class="shloka-line">यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
| verse_lines  = यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।;यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥
| verse_line2  = यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V11">
Line 9,352: Line 4,532:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V12" data-block-id="BGB_C15_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेऽखिलम् ।</span><span class="shloka-line">यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेऽखिलम् ।
| verse_lines  = यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेऽखिलम् ।;यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्॥१२ ॥
| verse_line2  = यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V12">
Line 9,371: Line 4,542:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V13" data-block-id="BGB_C15_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।</span><span class="shloka-line">पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
| verse_lines  = गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।;पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥१३ ॥
| verse_line2  = पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V13">
Line 9,390: Line 4,552:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V14" data-block-id="BGB_C15_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।</span><span class="shloka-line">प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
| verse_lines  = अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।;प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥
| verse_line2  = प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V15" data-block-id="BGB_C15_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।</span><span class="shloka-line">वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद् वेदविदेव चाहम्॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
| verse_lines  = सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।;वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद् वेदविदेव चाहम्॥ १५ ॥
| verse_line2  = वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद् वेदविदेव चाहम्॥ १५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C15_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C15_V15">
Line 9,419: Line 4,564:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V16" data-block-id="BGB_C15_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।</span><span class="shloka-line">क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
| verse_lines  = द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।;क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते॥१६ ॥
| verse_line2  = क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते॥१६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V17" data-block-id="BGB_C15_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।</span><span class="shloka-line">यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
| verse_lines  = उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।;यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥
| verse_line2  = यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V18" data-block-id="BGB_C15_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।</span><span class="shloka-line">अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
| verse_lines  = यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।;अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥
| verse_line2  = अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V19" data-block-id="BGB_C15_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
| verse_lines  = यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।;स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत॥१९ ॥
| verse_line2  = स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत॥१९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C15_V20" data-block-id="BGB_C15_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।</span><span class="shloka-line">एतद् बुद्‍ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C15_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C15
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।
| verse_lines  = इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।;एतद् बुद्‍ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥
| verse_line2  = एतद् बुद्‍ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे पुराणपुुरुषोत्तमयोगो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे पुराणपुुरुषोत्तमयोगो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥</div>
Line 9,491: Line 4,595:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V01" data-block-id="BGB_C16_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।</span><span class="shloka-line">दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।
| verse_lines  = अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।;दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥
| verse_line2  = दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V01">
Line 9,510: Line 4,605:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V02" data-block-id="BGB_C16_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।</span><span class="shloka-line">दया भूतेष्वलोलुत्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
| verse_lines  = अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।;दया भूतेष्वलोलुत्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्॥२ ॥
| verse_line2  = दया भूतेष्वलोलुत्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V02">
Line 9,532: Line 4,618:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V03" data-block-id="BGB_C16_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता ।</span><span class="shloka-line">भवन्ति सम्पदं दैवीम् अभि जातस्य भारत॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता ।
| verse_lines  = तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता ।;भवन्ति सम्पदं दैवीम् अभि जातस्य भारत॥३ ॥
| verse_line2  = भवन्ति सम्पदं दैवीम् अभि जातस्य भारत॥३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V04" data-block-id="BGB_C16_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।</span><span class="shloka-line">अज्ञानं चाभि जातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
| verse_lines  = दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।;अज्ञानं चाभि जातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥
| verse_line2  = अज्ञानं चाभि जातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V05" data-block-id="BGB_C16_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवी सम्पद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।</span><span class="shloka-line">मा शुचः सम्पदं दैवीम् अभि जातोऽसि पाण्डव॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दैवी सम्पद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
| verse_lines  = दैवी सम्पद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।;मा शुचः सम्पदं दैवीम् अभि जातोऽसि पाण्डव॥५ ॥
| verse_line2  = मा शुचः सम्पदं दैवीम् अभि जातोऽसि पाण्डव॥५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V06" data-block-id="BGB_C16_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च ।</span><span class="shloka-line">दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृृणु॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च ।
| verse_lines  = द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च ।;दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृृणु॥६ ॥
| verse_line2  = दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृृणु॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V07" data-block-id="BGB_C16_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।</span><span class="shloka-line">न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।
| verse_lines  = प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।;न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते॥७ ॥
| verse_line2  = न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते॥७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V03">
Line 9,591: Line 4,636:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V08" data-block-id="BGB_C16_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
| verse_lines  = असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।;अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥८ ॥
| verse_line2  = अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V09" data-block-id="BGB_C16_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।</span><span class="shloka-line">प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।
| verse_lines  = एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।;प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥९ ॥
| verse_line2  = प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V08">
Line 9,620: Line 4,648:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V10" data-block-id="BGB_C16_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।</span><span class="shloka-line">मोहाद् गृहीत्वाऽसद्ग्राहान् प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।
| verse_lines  = काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।;मोहाद् गृहीत्वाऽसद्ग्राहान् प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः॥१० ॥
| verse_line2  = मोहाद् गृहीत्वाऽसद्ग्राहान् प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V10">
Line 9,639: Line 4,658:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V11" data-block-id="BGB_C16_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।</span><span class="shloka-line">कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
| verse_lines  = चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।;कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः॥११ ॥
| verse_line2  = कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः॥११ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V12" data-block-id="BGB_C16_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।</span><span class="shloka-line">ईहन्ते कामभोगार्थम् अन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।
| verse_lines  = आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।;ईहन्ते कामभोगार्थम् अन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥
| verse_line2  = ईहन्ते कामभोगार्थम् अन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V13" data-block-id="BGB_C16_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदमद्य मया लब्धम् इमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।</span><span class="shloka-line">इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इदमद्य मया लब्धम् इमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
| verse_lines  = इदमद्य मया लब्धम् इमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।;इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्॥१३ ॥
| verse_line2  = इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V14" data-block-id="BGB_C16_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।</span><span class="shloka-line">ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।
| verse_lines  = असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।;ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी॥१४ ॥
| verse_line2  = ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V15" data-block-id="BGB_C16_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।</span><span class="shloka-line">यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
| verse_lines  = आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।;यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः॥१५ ॥
| verse_line2  = यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः॥१५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V16" data-block-id="BGB_C16_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।</span><span class="shloka-line">प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।
| verse_lines  = अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।;प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ॥१६ ॥
| verse_line2  = प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ॥१६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V17" data-block-id="BGB_C16_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।</span><span class="shloka-line">यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।
| verse_lines  = आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।;यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्॥१७ ॥
| verse_line2  = यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V18" data-block-id="BGB_C16_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।</span><span class="shloka-line">मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
| verse_lines  = अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।;मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः॥१८ ॥
| verse_line2  = मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C16_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C16_V18">
Line 9,730: Line 4,684:
<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभगवद्गीताभाष्ये षोडशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभगवद्गीताभाष्ये षोडशोऽध्यायः ॥</div>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V19" data-block-id="BGB_C16_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् ।</span><span class="shloka-line">क्षिपाम्यजस्रमशुभान् आसुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् ।
| verse_lines  = तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् ।;क्षिपाम्यजस्रमशुभान् आसुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥
| verse_line2  = क्षिपाम्यजस्रमशुभान् आसुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V20" data-block-id="BGB_C16_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनिजन्मनि ।</span><span class="shloka-line">मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनिजन्मनि ।
| verse_lines  = आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनिजन्मनि ।;मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥
| verse_line2  = मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V21" data-block-id="BGB_C16_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत् त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
| verse_lines  = त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।;कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत् त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥
| verse_line2  = कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत् त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V22" data-block-id="BGB_C16_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।</span><span class="shloka-line">आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
| verse_lines  = एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।;आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्॥२२ ॥
| verse_line2  = आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V23" data-block-id="BGB_C16_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।</span><span class="shloka-line">न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।
| verse_lines  = यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।;न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥
| verse_line2  = न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C16_V24" data-block-id="BGB_C16_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात् शास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।</span><span class="shloka-line">ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C16_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C16
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मात् शास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
| verse_lines  = तस्मात् शास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।;ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥२४ ॥
| verse_line2  = ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥२४ ॥
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे दैवासुरसम्पद्विभागयोगो नाम षोडशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे दैवासुरसम्पद्विभागयोगो नाम षोडशोऽध्यायः ॥</div>
Line 9,800: Line 4,706:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V01" data-block-id="BGB_C17_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।</span><span class="shloka-line">तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
| verse_lines  = ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।;तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥
| verse_line2  = तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V01" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V01">
Line 9,821: Line 4,718:
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V02" data-block-id="BGB_C17_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।</span><span class="shloka-line">सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृृणु॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
| verse_lines  = त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।;सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृृणु॥२ ॥
| verse_line2  = सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृृणु॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V02">
Line 9,840: Line 4,728:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V03" data-block-id="BGB_C17_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
| verse_lines  = सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।;श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥
| verse_line2  = श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V03">
Line 9,859: Line 4,738:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V04" data-block-id="BGB_C17_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।</span><span class="shloka-line">प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।
| verse_lines  = यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।;प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥
| verse_line2  = प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V04">
Line 9,878: Line 4,748:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V05" data-block-id="BGB_C17_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।</span><span class="shloka-line">दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
| verse_lines  = अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।;दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥
| verse_line2  = दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V06" data-block-id="BGB_C17_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।</span><span class="shloka-line">मां चैवान्तःशरीरस्थं तान् विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
| verse_lines  = कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।;मां चैवान्तःशरीरस्थं तान् विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥
| verse_line2  = मां चैवान्तःशरीरस्थं तान् विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V06" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V06">
Line 9,908: Line 4,761:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V07" data-block-id="BGB_C17_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
| verse_lines  = आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।;यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥
| verse_line2  = यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V08" data-block-id="BGB_C17_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आयुस्सत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।</span><span class="shloka-line">रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = आयुस्सत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
| verse_lines  = आयुस्सत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।;रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥८ ॥
| verse_line2  = रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V08" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V08">
Line 9,937: Line 4,773:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V09" data-block-id="BGB_C17_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कट्वाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।</span><span class="shloka-line">आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कट्वाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
| verse_lines  = कट्वाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।;आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥९ ॥
| verse_line2  = आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V10" data-block-id="BGB_C17_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।</span><span class="shloka-line">उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
| verse_lines  = यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।;उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्॥१० ॥
| verse_line2  = उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्॥१० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V11" data-block-id="BGB_C17_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।</span><span class="shloka-line">यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
| verse_lines  = अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।;यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः॥११ ॥
| verse_line2  = यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः॥११ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V12" data-block-id="BGB_C17_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।</span><span class="shloka-line">इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
| verse_lines  = अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।;इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्॥१२ ॥
| verse_line2  = इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्॥१२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V13" data-block-id="BGB_C17_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
| verse_lines  = विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।;श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते॥१३ ॥
| verse_line2  = श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते॥१३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V14" data-block-id="BGB_C17_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
| verse_lines  = देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।;ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते॥१४ ॥
| verse_line2  = ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V15" data-block-id="BGB_C17_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।</span><span class="shloka-line">स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
| verse_lines  = अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।;स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते॥१५ ॥
| verse_line2  = स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते॥१५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V16" data-block-id="BGB_C17_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।</span><span class="shloka-line">भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
| verse_lines  = मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।;भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥
| verse_line2  = भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V16">
Line 10,028: Line 4,799:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V17" data-block-id="BGB_C17_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत् त्रिविधं नरैः ।</span><span class="shloka-line">अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत् त्रिविधं नरैः ।
| verse_lines  = श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत् त्रिविधं नरैः ।;अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥
| verse_line2  = अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V18" data-block-id="BGB_C17_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।</span><span class="shloka-line">क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
| verse_lines  = सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।;क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्॥१८ ॥
| verse_line2  = क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्॥१८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V19" data-block-id="BGB_C17_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मूढग्राहेणाऽत्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।</span><span class="shloka-line">परस्योत्सादानर्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मूढग्राहेणाऽत्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
| verse_lines  = मूढग्राहेणाऽत्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।;परस्योत्सादानर्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्॥१९ ॥
| verse_line2  = परस्योत्सादानर्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्॥१९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V20" data-block-id="BGB_C17_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।</span><span class="shloka-line">देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
| verse_lines  = दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।;देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥२० ॥
| verse_line2  = देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥२० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V21" data-block-id="BGB_C17_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।</span><span class="shloka-line">दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
| verse_lines  = यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।;दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्॥२१ ॥
| verse_line2  = दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्॥२१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V22" data-block-id="BGB_C17_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अदेशकाले यद्दानम् अपात्रेभ्यश्च दीयते ।</span><span class="shloka-line">असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अदेशकाले यद्दानम् अपात्रेभ्यश्च दीयते ।
| verse_lines  = अदेशकाले यद्दानम् अपात्रेभ्यश्च दीयते ।;असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
| verse_line2  = असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V23" data-block-id="BGB_C17_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ओम् तत् सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।</span><span class="shloka-line">ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ओम् तत् सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।
| verse_lines  = ओम् तत् सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।;ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥
| verse_line2  = ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V24" data-block-id="BGB_C17_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।</span><span class="shloka-line">प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
| verse_lines  = तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।;प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥२४ ॥
| verse_line2  = प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥२४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V24" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V24">
Line 10,125: Line 4,831:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V25" data-block-id="BGB_C17_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।</span><span class="shloka-line">दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
| verse_lines  = तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।;दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः॥२५ ॥
| verse_line2  = दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः॥२५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C17_V25" data-block-id="bhashya-BGB_C17_V25">
Line 10,144: Line 4,841:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V26" data-block-id="BGB_C17_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत् प्रयुज्यते ।</span><span class="shloka-line">प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत् प्रयुज्यते ।
| verse_lines  = सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत् प्रयुज्यते ।;प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते॥२६ ॥
| verse_line2  = प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते॥२६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V27" data-block-id="BGB_C17_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।</span><span class="shloka-line">कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
| verse_lines  = यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।;कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते॥२७ ॥
| verse_line2  = कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C17_V28" data-block-id="BGB_C17_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।</span><span class="shloka-line">असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C17_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C17
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
| verse_lines  = अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।;असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह॥२८ ॥
| verse_line2  = असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे श्रद्धात्रयविभागयोगो नाम सप्तदशोध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे श्रद्धात्रयविभागयोगो नाम सप्तदशोध्यायः ॥</div>
Line 10,196: Line 4,868:
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V01" data-block-id="BGB_C18_V01" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।</span><span class="shloka-line">त्यागस्य च हृषीकेश पृथक् केशिनिषूदन॥१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V01
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
| verse_lines  = संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।;त्यागस्य च हृषीकेश पृथक् केशिनिषूदन॥१ ॥
| verse_line2  = त्यागस्य च हृषीकेश पृथक् केशिनिषूदन॥१ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">श्रीभगवानुवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V02" data-block-id="BGB_C18_V02" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्न्यासं कवयो विदुः ।</span><span class="shloka-line">सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V02
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्न्यासं कवयो विदुः ।
| verse_lines  = काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्न्यासं कवयो विदुः ।;सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥२ ॥
| verse_line2  = सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V02" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V02">
Line 10,227: Line 4,882:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V03" data-block-id="BGB_C18_V03" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यमिति चापरे॥३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V03
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
| verse_lines  = त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।;यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यमिति चापरे॥३ ॥
| verse_line2  = यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यमिति चापरे॥३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V03" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V03">
Line 10,246: Line 4,892:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V04" data-block-id="BGB_C18_V04" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निश्चयं शृृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।</span><span class="shloka-line">त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः॥४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V04
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = निश्चयं शृृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
| verse_lines  = निश्चयं शृृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।;त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः॥४ ॥
| verse_line2  = त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः॥४ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V04" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V04">
Line 10,265: Line 4,902:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V05" data-block-id="BGB_C18_V05" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।</span><span class="shloka-line">यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V05
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
| verse_lines  = यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।;यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥
| verse_line2  = यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V06" data-block-id="BGB_C18_V06" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।</span><span class="shloka-line">कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्॥६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V06
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
| verse_lines  = एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।;कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्॥६ ॥
| verse_line2  = कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्॥६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V07" data-block-id="BGB_C18_V07" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।</span><span class="shloka-line">मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः॥७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V07
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
| verse_lines  = नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।;मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः॥७ ॥
| verse_line2  = मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः॥७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V08" data-block-id="BGB_C18_V08" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखमित्येव यत् कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।</span><span class="shloka-line">स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V08
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = दुःखमित्येव यत् कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
| verse_lines  = दुःखमित्येव यत् कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।;स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥
| verse_line2  = स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V09" data-block-id="BGB_C18_V09" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V09
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
| verse_lines  = कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।;सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥९ ॥
| verse_line2  = सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V10" data-block-id="BGB_C18_V10" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्य(ज्ज)ते ।</span><span class="shloka-line">त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V10
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्य(ज्ज)ते ।
| verse_lines  = न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्य(ज्ज)ते ।;त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥
| verse_line2  = त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V10" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V10">
Line 10,334: Line 4,922:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V11" data-block-id="BGB_C18_V11" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।</span><span class="shloka-line">यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते॥११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V11
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
| verse_lines  = न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।;यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते॥११ ॥
| verse_line2  = यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते॥११ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V11" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V11">
Line 10,353: Line 4,932:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V12" data-block-id="BGB_C18_V12" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।</span><span class="shloka-line">भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्॥१२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V12
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
| verse_lines  = अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।;भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्॥१२ ॥
| verse_line2  = भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्॥१२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V12" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V12">
Line 10,372: Line 4,942:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V13" data-block-id="BGB_C18_V13" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।</span><span class="shloka-line">साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्॥१३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V13
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
| verse_lines  = पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।;साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्॥१३ ॥
| verse_line2  = साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्॥१३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V13" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V13">
Line 10,391: Line 4,952:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V14" data-block-id="BGB_C18_V14" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।</span><span class="shloka-line">विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V14
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
| verse_lines  = अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।;विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥
| verse_line2  = विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V15" data-block-id="BGB_C18_V15" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शरीरवाङ् मनोभिर्यत् कर्म प्रारभते नरः ।</span><span class="shloka-line">न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥१५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V15
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शरीरवाङ् मनोभिर्यत् कर्म प्रारभते नरः ।
| verse_lines  = शरीरवाङ् मनोभिर्यत् कर्म प्रारभते नरः ।;न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥१५ ॥
| verse_line2  = न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥१५ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V15" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V15">
Line 10,420: Line 4,964:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V16" data-block-id="BGB_C18_V16" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः ।</span><span class="shloka-line">पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V16
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः ।
| verse_lines  = तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः ।;पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥
| verse_line2  = पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V16" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V16">
Line 10,439: Line 4,974:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V17" data-block-id="BGB_C18_V17" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।</span><span class="shloka-line">हत्वाऽपि स इमान् लोकान् न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V17
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
| verse_lines  = यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।;हत्वाऽपि स इमान् लोकान् न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥
| verse_line2  = हत्वाऽपि स इमान् लोकान् न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V17" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V17">
Line 10,458: Line 4,984:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V18" data-block-id="BGB_C18_V18" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।</span><span class="shloka-line">करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः॥१८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V18
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
| verse_lines  = ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।;करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः॥१८ ॥
| verse_line2  = करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः॥१८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V18" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V18">
Line 10,489: Line 5,006:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V19" data-block-id="BGB_C18_V19" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।</span><span class="shloka-line">प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥१९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V19
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
| verse_lines  = ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।;प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥१९ ॥
| verse_line2  = प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥१९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V19" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V19">
Line 10,508: Line 5,016:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V20" data-block-id="BGB_C18_V20" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।</span><span class="shloka-line">अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्॥२० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V20
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
| verse_lines  = सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।;अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्॥२० ॥
| verse_line2  = अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्॥२० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V20" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V20">
Line 10,527: Line 5,026:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V21" data-block-id="BGB_C18_V21" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।</span><span class="shloka-line">वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥२१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V21
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।
| verse_lines  = पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।;वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥२१ ॥
| verse_line2  = वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥२१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V22" data-block-id="BGB_C18_V22" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्ये सक्तमहैतुकम् ।</span><span class="shloka-line">अतत्त्वार्थवदल्पं च तत् तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V22
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
| verse_lines  = यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्ये सक्तमहैतुकम् ।;अतत्त्वार्थवदल्पं च तत् तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
| verse_line2  = अतत्त्वार्थवदल्पं च तत् तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V23" data-block-id="BGB_C18_V23" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नियतं सङ्गरहितम् अरागद्वेषतः कृतम् ।</span><span class="shloka-line">अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत् सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V23
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नियतं सङ्गरहितम् अरागद्वेषतः कृतम् ।
| verse_lines  = नियतं सङ्गरहितम् अरागद्वेषतः कृतम् ।;अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत् सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥
| verse_line2  = अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत् सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V24" data-block-id="BGB_C18_V24" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।</span><span class="shloka-line">क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥२४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V24
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।
| verse_lines  = यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।;क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥२४ ॥
| verse_line2  = क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥२४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V25" data-block-id="BGB_C18_V25" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनुबन्धं क्षयं हिंसाम् अनवेक्ष्य च पौरुषम् ।</span><span class="shloka-line">मोहादारभ्यते कर्म यत्तत् तामसमुच्यते॥२५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V25
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अनुबन्धं क्षयं हिंसाम् अनवेक्ष्य च पौरुषम् ।
| verse_lines  = अनुबन्धं क्षयं हिंसाम् अनवेक्ष्य च पौरुषम् ।;मोहादारभ्यते कर्म यत्तत् तामसमुच्यते॥२५ ॥
| verse_line2  = मोहादारभ्यते कर्म यत्तत् तामसमुच्यते॥२५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V26" data-block-id="BGB_C18_V26" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।</span><span class="shloka-line">सिद्ध्यसिद्ध्योः निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते॥२६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V26
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
| verse_lines  = मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।;सिद्ध्यसिद्ध्योः निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते॥२६ ॥
| verse_line2  = सिद्ध्यसिद्ध्योः निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते॥२६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V27" data-block-id="BGB_C18_V27" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।</span><span class="shloka-line">हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥२७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V27
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
| verse_lines  = रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।;हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥२७ ॥
| verse_line2  = हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥२७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V28" data-block-id="BGB_C18_V28" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।</span><span class="shloka-line">विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥२८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V28
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।
| verse_lines  = अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।;विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥२८ ॥
| verse_line2  = विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V28" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V28">
Line 10,617: Line 5,051:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V29" data-block-id="BGB_C18_V29" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृृणु ।</span><span class="shloka-line">प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय॥२९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V29
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृृणु ।
| verse_lines  = बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृृणु ।;प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय॥२९ ॥
| verse_line2  = प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय॥२९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V30" data-block-id="BGB_C18_V30" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।</span><span class="shloka-line">बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V30
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
| verse_lines  = प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।;बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥
| verse_line2  = बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V31" data-block-id="BGB_C18_V31" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।</span><span class="shloka-line">अयथावत् प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V31
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।
| verse_lines  = यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।;अयथावत् प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥
| verse_line2  = अयथावत् प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V31" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V31">
Line 10,656: Line 5,065:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V32" data-block-id="BGB_C18_V32" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।</span><span class="shloka-line">सर्वार्थान् विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V32
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।
| verse_lines  = अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।;सर्वार्थान् विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥
| verse_line2  = सर्वार्थान् विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V33" data-block-id="BGB_C18_V33" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।</span><span class="shloka-line">योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V33
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।
| verse_lines  = धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।;योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥३३ ॥
| verse_line2  = योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥३३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V34" data-block-id="BGB_C18_V34" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन ।</span><span class="shloka-line">प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V34
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन ।
| verse_lines  = यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन ।;प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥३४ ॥
| verse_line2  = प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥३४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V35" data-block-id="BGB_C18_V35" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।</span><span class="shloka-line">न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V35
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।
| verse_lines  = यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।;न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥
| verse_line2  = न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V36" data-block-id="BGB_C18_V36" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृृणु मे भरतर्षभ ।</span><span class="shloka-line">अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति॥३६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V36
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृृणु मे भरतर्षभ ।
| verse_lines  = सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृृणु मे भरतर्षभ ।;अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति॥३६ ॥
| verse_line2  = अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति॥३६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V37" data-block-id="BGB_C18_V37" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।</span><span class="shloka-line">तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम् आत्मबुद्धिप्रसादजम्॥३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V37
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।
| verse_lines  = यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।;तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम् आत्मबुद्धिप्रसादजम्॥३७ ॥
| verse_line2  = तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम् आत्मबुद्धिप्रसादजम्॥३७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V38" data-block-id="BGB_C18_V38" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत्तदग्रेमृतोपमम् ।</span><span class="shloka-line">परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्॥३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V38
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत्तदग्रेमृतोपमम् ।
| verse_lines  = विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत्तदग्रेमृतोपमम् ।;परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्॥३८ ॥
| verse_line2  = परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्॥३८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V39" data-block-id="BGB_C18_V39" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्॥३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V39
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।
| verse_lines  = यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।;निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्॥३९ ॥
| verse_line2  = निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्॥३९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V40" data-block-id="BGB_C18_V40" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।</span><span class="shloka-line">सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः॥४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V40
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।
| verse_lines  = न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।;सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः॥४० ॥
| verse_line2  = सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः॥४० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V41" data-block-id="BGB_C18_V41" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।</span><span class="shloka-line">कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V41
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।
| verse_lines  = ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।;कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥४१ ॥
| verse_line2  = कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥४१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V42" data-block-id="BGB_C18_V42" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं (ब्रह्मकर्म)ब्राह्मं कर्म स्वभावजम्॥४२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V42
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।
| verse_lines  = शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।;ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं (ब्रह्मकर्म)ब्राह्मं कर्म स्वभावजम्॥४२ ॥
| verse_line2  = ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं (ब्रह्मकर्म)ब्राह्मं कर्म स्वभावजम्॥४२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V43" data-block-id="BGB_C18_V43" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।</span><span class="shloka-line">दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V43
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।
| verse_lines  = शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।;दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥ ४३ ॥
| verse_line2  = दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥ ४३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V44" data-block-id="BGB_C18_V44" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।</span><span class="shloka-line">परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V44
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।
| verse_lines  = कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।;परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥
| verse_line2  = परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V45" data-block-id="BGB_C18_V45" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।</span><span class="shloka-line">स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V45
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।
| verse_lines  = स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।;स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥
| verse_line2  = स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V46" data-block-id="BGB_C18_V46" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।</span><span class="shloka-line">स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः॥४६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V46
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।
| verse_lines  = यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।;स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः॥४६ ॥
| verse_line2  = स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः॥४६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V47" data-block-id="BGB_C18_V47" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।</span><span class="shloka-line">स्वभावनियतं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V47
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।
| verse_lines  = श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।;स्वभावनियतं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥
| verse_line2  = स्वभावनियतं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V48" data-block-id="BGB_C18_V48" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।</span><span class="shloka-line">सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवाऽवृताः॥४८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V48
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।
| verse_lines  = सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।;सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवाऽवृताः॥४८ ॥
| verse_line2  = सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवाऽवृताः॥४८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V49" data-block-id="BGB_C18_V49" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।</span><span class="shloka-line">नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V49
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।
| verse_lines  = असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।;नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥
| verse_line2  = नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V49" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V49">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V49" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V49">
Line 10,845: Line 5,109:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V50" data-block-id="BGB_C18_V50" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नोति निबोध मे ।</span><span class="shloka-line">समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V50
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नोति निबोध मे ।
| verse_lines  = सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नोति निबोध मे ।;समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥
| verse_line2  = समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V50" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V50">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V50" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V50">
Line 10,864: Line 5,119:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V51" data-block-id="BGB_C18_V51" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।</span><span class="shloka-line">शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V51
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = बुध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।
| verse_lines  = बुध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।;शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥
| verse_line2  = शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V52" data-block-id="BGB_C18_V52" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ।</span><span class="shloka-line">ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः॥५२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V52
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ।
| verse_lines  = विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ।;ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः॥५२ ॥
| verse_line2  = ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः॥५२ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V53" data-block-id="BGB_C18_V53" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।</span><span class="shloka-line">विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥५३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V53
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।
| verse_lines  = अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।;विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥५३ ॥
| verse_line2  = विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥५३ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V53" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V53">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V53" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V53">
Line 10,903: Line 5,133:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V54" data-block-id="BGB_C18_V54" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति ।</span><span class="shloka-line">समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥५४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V54
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति ।
| verse_lines  = ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति ।;समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥५४ ॥
| verse_line2  = समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥५४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V55" data-block-id="BGB_C18_V55" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।</span><span class="shloka-line">ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V55
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।
| verse_lines  = भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।;ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥
| verse_line2  = ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V56" data-block-id="BGB_C18_V56" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।</span><span class="shloka-line">मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥५६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V56
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।
| verse_lines  = सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।;मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥५६ ॥
| verse_line2  = मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥५६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V56" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V56">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V56" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V56">
Line 10,942: Line 5,147:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V57" data-block-id="BGB_C18_V57" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।</span><span class="shloka-line">बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V57
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।
| verse_lines  = चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।;बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥
| verse_line2  = बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V58" data-block-id="BGB_C18_V58" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।</span><span class="shloka-line">अथ चेत् त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्‍क्ष्यसि॥५८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V58
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।
| verse_lines  = मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।;अथ चेत् त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्‍क्ष्यसि॥५८ ॥
| verse_line2  = अथ चेत् त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्‍क्ष्यसि॥५८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V59" data-block-id="BGB_C18_V59" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।</span><span class="shloka-line">मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V59
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।
| verse_lines  = यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।;मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥
| verse_line2  = मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V60" data-block-id="BGB_C18_V60" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।</span><span class="shloka-line">कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशोऽपि तत्॥६० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V60
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।
| verse_lines  = स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।;कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशोऽपि तत्॥६० ॥
| verse_line2  = कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशोऽपि तत्॥६० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V61" data-block-id="BGB_C18_V61" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।</span><span class="shloka-line">भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V61
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।
| verse_lines  = ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।;भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥
| verse_line2  = भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V62" data-block-id="BGB_C18_V62" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।</span><span class="shloka-line">तत्प्रसादात् परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V62
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।
| verse_lines  = तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।;तत्प्रसादात् परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥
| verse_line2  = तत्प्रसादात् परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V62" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V62">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V62" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V62">
Line 11,011: Line 5,167:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V63" data-block-id="BGB_C18_V63" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।</span><span class="shloka-line">विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V63
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।
| verse_lines  = इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।;विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥
| verse_line2  = विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V64" data-block-id="BGB_C18_V64" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।</span><span class="shloka-line">इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V64
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।
| verse_lines  = सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।;इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥
| verse_line2  = इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V65" data-block-id="BGB_C18_V65" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।</span><span class="shloka-line">मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोसि मे॥६५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V65
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
| verse_lines  = मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।;मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोसि मे॥६५ ॥
| verse_line2  = मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोसि मे॥६५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V66" data-block-id="BGB_C18_V66" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।</span><span class="shloka-line">अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥६६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V66
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।
| verse_lines  = सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।;अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥६६ ॥
| verse_line2  = अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥६६ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V66" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V66">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BGB_C18_V66" data-block-id="bhashya-BGB_C18_V66">
Line 11,060: Line 5,183:


</div>
</div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V67" data-block-id="BGB_C18_V67" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।</span><span class="shloka-line">न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥६७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V67
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।
| verse_lines  = इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।;न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥६७ ॥
| verse_line2  = न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥६७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V68" data-block-id="BGB_C18_V68" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य इमं(इदं) परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।</span><span class="shloka-line">भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥६८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V68
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = य इमं(इदं) परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
| verse_lines  = य इमं(इदं) परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।;भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥६८ ॥
| verse_line2  = भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥६८ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V69" data-block-id="BGB_C18_V69" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।</span><span class="shloka-line">भविता न च मे तस्माद् अन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V69
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।
| verse_lines  = न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।;भविता न च मे तस्माद् अन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥
| verse_line2  = भविता न च मे तस्माद् अन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V70" data-block-id="BGB_C18_V70" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानयज्ञेन तेनाहम् इष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V70
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।
| verse_lines  = अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।;ज्ञानयज्ञेन तेनाहम् इष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥
| verse_line2  = ज्ञानयज्ञेन तेनाहम् इष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V71" data-block-id="BGB_C18_V71" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।</span><span class="shloka-line">सोऽपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् पुण्यकर्मणाम् ॥७१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V71
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।
| verse_lines  = श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।;सोऽपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् पुण्यकर्मणाम् ॥७१ ॥
| verse_line2  = सोऽपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् पुण्यकर्मणाम् ॥७१ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V72" data-block-id="BGB_C18_V72" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।</span><span class="shloka-line">कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥७२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V72
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।
| verse_lines  = कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।;कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥७२ ॥
| verse_line2  = कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥७२ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">अर्जुन उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V73" data-block-id="BGB_C18_V73" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।</span><span class="shloka-line">स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V73
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।
| verse_lines  = नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।;स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥
| verse_line2  = स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥
}}


<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>
<blockquote class="uvaaca">सञ्जय उवाच</blockquote>


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V74" data-block-id="BGB_C18_V74" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।</span><span class="shloka-line">संवादमिममश्रौषम् अद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V74
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।
| verse_lines  = इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।;संवादमिममश्रौषम् अद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥
| verse_line2  = संवादमिममश्रौषम् अद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V75" data-block-id="BGB_C18_V75" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान् एतद्गुह्यमहं परम् ।</span><span class="shloka-line">योगं योगेश्वरात् कृष्णात् साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V75
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान् एतद्गुह्यमहं परम् ।
| verse_lines  = व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान् एतद्गुह्यमहं परम् ।;योगं योगेश्वरात् कृष्णात् साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥
| verse_line2  = योगं योगेश्वरात् कृष्णात् साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V76" data-block-id="BGB_C18_V76" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजन् संस्मृत्यसंस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।</span><span class="shloka-line">केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥७६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V76
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = राजन् संस्मृत्यसंस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।
| verse_lines  = राजन् संस्मृत्यसंस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।;केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥७६ ॥
| verse_line2  = केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥७६ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V77" data-block-id="BGB_C18_V77" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तच्च संस्मृत्यसंस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।</span><span class="shloka-line">विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥७७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V77
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = तच्च संस्मृत्यसंस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।
| verse_lines  = तच्च संस्मृत्यसंस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।;विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥७७ ॥
| verse_line2  = विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥७७ ॥
}}


{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BGB_C18_V78" data-block-id="BGB_C18_V78" data-doc="BGB" data-chapter="BGB_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।</span><span class="shloka-line">तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥७८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BGB_C18_V78
| document_id  = BGB
| chapter_id  = BGB_C18
| verse_type  = shloka
| verse_line1  = यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
| verse_lines  = यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।;तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥७८ ॥
| verse_line2  = तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥७८ ॥
| commentary1  = bhagavadgitabhashya
}}


<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे मोक्षसन्न्यासयोगो नाम अष्टादशोऽध्यायः ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे मोक्षसन्न्यासयोगो नाम अष्टादशोऽध्यायः ॥</div>
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bhagavadgitabhashya"