Anandamakaranda

Bhagavatatatparyanirnaya/Moola: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 4: Line 4:
<span id="gr-C1" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="प्रथमः स्कन्धः"></span>
<span id="gr-C1" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="प्रथमः स्कन्धः"></span>
== प्रथमः स्कन्धः ==
== प्रथमः स्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्</span><span class="shloka-line">तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।</span><span class="shloka-line">तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा</span><span class="shloka-line">धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां</span><span class="shloka-line">वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।</span><span class="shloka-line">श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः</span><span class="shloka-line">सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निगमकल्पतरोर्गलितं फलं</span><span class="shloka-line">शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।</span><span class="shloka-line">पिबत भागवतं रसमालयं</span><span class="shloka-line">मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः</span><span class="shloka-line">सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।</span><span class="shloka-line">अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥</span><span class="shloka-line">वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।</span><span class="shloka-line">ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।</span><span class="shloka-line">ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S01_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।</span><span class="shloka-line">लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = जन्माद्यस्य यतोऽन्वायादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्¦तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यं सूरयः ।¦तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा¦धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूत उवाच–</span><span class="shloka-line">यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं</span><span class="shloka-line">द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।</span><span class="shloka-line">पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽपि नेदु-</span><span class="shloka-line">स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-</span><span class="shloka-line">मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।</span><span class="shloka-line">संसारिणां करुणयाऽऽह पुराणगुह्यं</span><span class="shloka-line">तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।</span><span class="shloka-line">उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।</span><span class="shloka-line">पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V02
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।</span><span class="shloka-line">क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-</span><span class="shloka-line">र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।</span><span class="shloka-line">स्थित्यादये हरिविरिञ्चहरेति सञ्ज्ञाः</span><span class="shloka-line">श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनौ नृणां स्युः ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।</span><span class="shloka-line">तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = धर्मः प्रेज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां¦वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।¦श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः¦सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।</span><span class="shloka-line">सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।</span><span class="shloka-line">पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।</span><span class="shloka-line">सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।</span><span class="shloka-line">अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S02_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।</span><span class="shloka-line">स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V03
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूत उवाच–</span><span class="shloka-line">जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।</span><span class="shloka-line">सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।</span><span class="shloka-line">तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = निगमकल्पतरोर्गलितं फलं¦शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।¦पिबत भागवतं रसमालयं¦मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।</span><span class="shloka-line">चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।</span><span class="shloka-line">तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।</span><span class="shloka-line">भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।</span><span class="shloka-line">प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।</span><span class="shloka-line">आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V04
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।</span><span class="shloka-line">दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।</span><span class="shloka-line">चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।</span><span class="shloka-line">रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः¦सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।</span><span class="shloka-line">बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।</span><span class="shloka-line">यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।</span><span class="shloka-line">मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।</span><span class="shloka-line">एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V08
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।</span><span class="shloka-line">अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।</span><span class="shloka-line">अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।</span><span class="shloka-line">सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।¦अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥¦वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।¦ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S03_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।</span><span class="shloka-line">उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।</span><span class="shloka-line">एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूत उवाच—</span><span class="shloka-line">द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।</span><span class="shloka-line">जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ १३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।</span><span class="shloka-line">सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V14
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।</span><span class="shloka-line">कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ।</span><span class="shloka-line">इति भारतमाख्यानं कृपया मुनिना कृतम् ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।</span><span class="shloka-line">सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।</span><span class="shloka-line">वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।¦ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।</span><span class="shloka-line">मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।</span><span class="shloka-line">असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।</span><span class="shloka-line">प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S04_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।</span><span class="shloka-line">कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारद उवाच—</span><span class="shloka-line">पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।</span><span class="shloka-line">परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S01_V18
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।</span><span class="shloka-line">तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यास उवाच—</span><span class="shloka-line">अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।</span><span class="shloka-line">तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।</span><span class="shloka-line">न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।¦लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो</span><span class="shloka-line">जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।</span><span class="shloka-line">तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा</span><span class="shloka-line">न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं</span><span class="shloka-line">न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।</span><span class="shloka-line">कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे</span><span class="shloka-line">न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अतो महाभाग भवानमोघदृक्</span><span class="shloka-line">शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।</span><span class="shloka-line">उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये</span><span class="shloka-line">समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं</span><span class="shloka-line">स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।</span><span class="shloka-line">यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो</span><span class="shloka-line">न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-</span><span class="shloka-line">रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।</span><span class="shloka-line">प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन-</span><span class="shloka-line">स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V02
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो</span><span class="shloka-line">यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।</span><span class="shloka-line">तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि</span><span class="shloka-line">प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते</span><span class="shloka-line">प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।</span><span class="shloka-line">ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया</span><span class="shloka-line">पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = सूत उवाच–
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S05_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः</span><span class="shloka-line">समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।</span><span class="shloka-line">प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां</span><span class="shloka-line">सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = सूत उवाच–¦यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं¦द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।¦पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽपि नेदु-¦स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S06_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।</span><span class="shloka-line">खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S06_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।</span><span class="shloka-line">आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S07_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूत उवाच—</span><span class="shloka-line">ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।</span><span class="shloka-line">शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S07_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।</span><span class="shloka-line">अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S07_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्</span><span class="shloka-line">कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि ।</span><span class="shloka-line">अपाहरद्विप्रियमेतदस्य</span><span class="shloka-line">जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ती ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V03
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S07_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">माता शिशूनां निधनं सुतानां</span><span class="shloka-line">निशम्य घोरं परितप्यमाना ।</span><span class="shloka-line">तदाऽरुदद् बाष्पकलाकुलाक्षी</span><span class="shloka-line">तां सान्त्वयन्नाह किरीटमाली ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S08_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।</span><span class="shloka-line">भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S08_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।</span><span class="shloka-line">भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक-¦मध्यात्मदीपमतितीर्षतां तमोऽन्धम् ।¦संसारिणां करुणयाऽऽह पुराणगुह्यं¦तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम् ॥ ३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S08_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।</span><span class="shloka-line">समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S08_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।</span><span class="shloka-line">भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S09_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।</span><span class="shloka-line">इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S09_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।</span><span class="shloka-line">प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् मुदे मुकुन्दः ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V0"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं</span><span class="shloka-line">प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।</span><span class="shloka-line">शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रयः</span><span class="shloka-line">प्रणिध्युपात्तामनुजानुवर्तितः ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V11
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।</span><span class="shloka-line">नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्त्रिय ऊचुः—</span><span class="shloka-line">स वै किलायं पुरुषः पुरातनो</span><span class="shloka-line">य एक आसीदविशेष आत्मनि ।</span><span class="shloka-line">अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे</span><span class="shloka-line">निमीलितात्मा निशि सुप्तशक्तिषु ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एव भूयो निजवीर्यचोदितां</span><span class="shloka-line">स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।</span><span class="shloka-line">अनामरूपात्मनि रूपनामनी</span><span class="shloka-line">विधित्समानोऽनुससार शास्तिकृत् ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।¦ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः</span><span class="shloka-line">जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।</span><span class="shloka-line">धर्मं भगं सत्यमृतं दयां यशो</span><span class="shloka-line">भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे ॥ २६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं</span><span class="shloka-line">निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।</span><span class="shloka-line">यासां गृहात्पुष्करलोचनः पतिः</span><span class="shloka-line">न जात्वपैत्याकृतिभिः हृदि स्पृशन् ॥ ३१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।</span><span class="shloka-line">परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।</span><span class="shloka-line">सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्</span><span class="shloka-line">कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।</span><span class="shloka-line">तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद्</span><span class="shloka-line">रविं विनाऽक्ष्णामिव नस्तवाच्युत ॥ ४६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V12
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V75"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।</span><span class="shloka-line">न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S10_V76"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।</span><span class="shloka-line">अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S11_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्राह्मणा ऊचुः—</span><span class="shloka-line">पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरर्थियथा ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।¦उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S11_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।</span><span class="shloka-line">आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।</span><span class="shloka-line">अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।</span><span class="shloka-line">यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।</span><span class="shloka-line">यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।</span><span class="shloka-line">स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V13
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।</span><span class="shloka-line">इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।</span><span class="shloka-line">गृहान्प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३१॥</span></span></div>
| verse_text  = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।</span><span class="shloka-line">गावद्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ।</span><span class="shloka-line">अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता पितृव्यः क्व गतः सुहृत् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।¦पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।</span><span class="shloka-line">अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सञ्जय उवाच—</span><span class="shloka-line">अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।</span><span class="shloka-line">न वेद साध्व्या गान्धार्या मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥ ३७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">युधिष्ठिर उवाच—</span><span class="shloka-line">नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवान् क्वगतावितः ।</span><span class="shloka-line">अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता क्व गता च तपस्विनी ।</span><span class="shloka-line">कर्णधार इवापारे सीदतां पारदर्शनः ॥ ४० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।</span><span class="shloka-line">सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V51"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।</span><span class="shloka-line">दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V22
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V53"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।</span><span class="shloka-line">अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V55"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V56"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।</span><span class="shloka-line">निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।¦क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V57"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।</span><span class="shloka-line">कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S12_V59"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।</span><span class="shloka-line">हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S13_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।</span><span class="shloka-line">ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S13_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।</span><span class="shloka-line">यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S13_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।</span><span class="shloka-line">प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V24
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S13_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।</span><span class="shloka-line">कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S13_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।</span><span class="shloka-line">अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S14_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-</span><span class="shloka-line">श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम् ।</span><span class="shloka-line">स्पृष्टं विकीर्य पदयोः पतिताश्रुमुख्यो</span><span class="shloka-line">यैस्तत्स्त्रियो न्यकृत तत् सविमुक्तकेश्यः ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तै-¦र्युक्तः परः पुरुष एव इहास्य धत्ते ।¦स्थित्यादये हरिविरिञ्चहरेति सञ्ज्ञाः¦श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनौ नृणां स्युः ॥ २४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S14_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते</span><span class="shloka-line">सोऽहं रथी नृपतयो यत आमनन्ति ।</span><span class="shloka-line">सर्वं क्षणेन तदभूदसदीशरिक्तं</span><span class="shloka-line">भस्मन् हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमूषे ॥ २१ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूत उवाच—</span><span class="shloka-line">वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।</span><span class="shloka-line">भक्त्या निर्मथिताशेषकषायधिषणोऽर्जुनः ॥ १ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।</span><span class="shloka-line">कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।</span><span class="shloka-line">लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।</span><span class="shloka-line">तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V25
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।</span><span class="shloka-line">धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।</span><span class="shloka-line">सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_text  = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।</span><span class="shloka-line">हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।¦तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S15_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शौनक उवाच—</span><span class="shloka-line">कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।</span><span class="shloka-line">नृदेवचिह्नधृक् शूद्रः कोऽसौ गां यः पदाऽहनत् ॥ ५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।</span><span class="shloka-line">अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।</span><span class="shloka-line">क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।</span><span class="shloka-line">अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V26
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-</span><span class="shloka-line">वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामैः ।</span><span class="shloka-line">स्निग्धेषु पाण्डुषु जगत्प्रणतस्य विष्णोः</span><span class="shloka-line">भक्तिं करोति नृपतिश्चरणारविन्दे ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धरोवाच—</span><span class="shloka-line">सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।</span><span class="shloka-line">शमो दमः तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।</span><span class="shloka-line">स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।¦सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।</span><span class="shloka-line">गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S16_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।</span><span class="shloka-line">प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S17_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।</span><span class="shloka-line">वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S17_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।</span><span class="shloka-line">यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S17_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।</span><span class="shloka-line">चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V28
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S17_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैः यज्ञेश्वरं ब्रह्मवितानयज्ञाः ॥३२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S17_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।</span><span class="shloka-line">कामानमोघान् स्थिरजङ्गमानां अन्तर्बहिर्वायुरिवेश आत्मा ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S17_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।</span><span class="shloka-line">विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।¦पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।</span><span class="shloka-line">वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।</span><span class="shloka-line">भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।</span><span class="shloka-line">योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।</span><span class="shloka-line">व्रजन्ति तत्पारमहंस्यसत्यं यस्मिन्नहिंसोपरमश्च धर्मः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।</span><span class="shloka-line">स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C01_S02_V31
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।</span><span class="shloka-line">ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।</span><span class="shloka-line">कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न</span><span class="shloka-line">रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः ।</span><span class="shloka-line">तदा हि चोरप्रचुरो विनङ्क्ष-</span><span class="shloka-line">त्यरक्ष्यमाणो विवरूथवत् क्षणात् ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।¦सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं</span><span class="shloka-line">यन्नष्टनाथस्य पशोर्विलुम्पकाः ।</span><span class="shloka-line">परस्परं घ्नन्ति शपन्ति वृञ्जते</span><span class="shloka-line">पशून् स्त्रियोऽर्थान् पुरुदस्यवो जनाः ॥ ४४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S18_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।</span><span class="shloka-line">न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S19_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः</span><span class="shloka-line">प्राचीनमूलेषुु कुशेषु धीरः ।</span><span class="shloka-line">उदङ्मुखो दक्षिणकूल आस्ते</span><span class="shloka-line">समुद्रपत्न््नयाः स्वसुते न्यस्तभारः ॥ १७ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C01_S20_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या</span><span class="shloka-line">स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन ।</span><span class="shloka-line">प्रत्युत्थिता मुनयश्चाऽसनेभ्यः</span><span class="shloka-line">तल्लक्षणज्ञा अपि गूढवर्चसम् ॥ ४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।
| verse_lines  = तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।¦अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S02_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।
| verse_lines  = असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।¦स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सूत उवाच–
| verse_lines  = सूत उवाच–¦जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।¦सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।
| verse_lines  = यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।¦तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।
| verse_lines  = एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।¦यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।
| verse_lines  = स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।¦चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।
| verse_lines  = तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।¦तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।
| verse_lines  = तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।¦भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।
| verse_lines  = पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।¦प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।
| verse_lines  = षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।¦आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।
| verse_lines  = ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।¦दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।
| verse_lines  = ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।¦चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।
| verse_lines  = एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।¦रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।
| verse_lines  = ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।¦बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।
| verse_lines  = अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।¦यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।
| verse_lines  = एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।¦इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।
| verse_lines  = एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।¦मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।
| verse_lines  = यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।¦एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।
| verse_lines  = अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।¦अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।
| verse_lines  = यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।¦अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।
| verse_lines  = यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।¦सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥
| verse_lines  = एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S03_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
| verse_lines  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।¦उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।
| verse_lines  = तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।¦एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सूत उवाच—
| verse_lines  = सूत उवाच—¦द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।¦जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।
| verse_lines  = दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।¦सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।
| verse_lines  = स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा ।¦कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ।¦इति भारतमाख्यानं कृपया मुनिना कृतम् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।
| verse_lines  = एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।¦सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।
| verse_lines  = नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।¦वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।
| verse_lines  = धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।¦मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।
| verse_lines  = अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।¦असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।
| verse_lines  = किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।¦प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S04_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।
| verse_lines  = तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।¦कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारद उवाच—
| verse_lines  = नारद उवाच—¦पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।¦परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।
| verse_lines  = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।¦तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = व्यास उवाच—
| verse_lines  = व्यास उवाच—¦अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।¦तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।
| verse_lines  = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।¦न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो
| verse_lines  = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो¦जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।¦तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा¦न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं
| verse_lines  = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं¦न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।¦कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे¦न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अतो महाभाग भवानमोघदृक्
| verse_lines  = अतो महाभाग भवानमोघदृक्¦शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।¦उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये¦समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं
| verse_lines  = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं¦स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।¦यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो¦न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-
| verse_lines  = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-¦रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।¦प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन-¦स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो
| verse_lines  = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो¦यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।¦तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि¦प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते
| verse_lines  = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते¦प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।¦ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया¦पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S05_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः
| verse_lines  = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः¦समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।¦प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां¦सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S06_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।
| verse_lines  = स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।¦खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S06_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।
| verse_lines  = प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।¦आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S07_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सूत उवाच—
| verse_lines  = सूत उवाच—¦ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।¦शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S07_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।
| verse_lines  = भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।¦अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S07_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्
| verse_lines  = भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्¦कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि ।¦अपाहरद्विप्रियमेतदस्य¦जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ती ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S07_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = माता शिशूनां निधनं सुतानां
| verse_lines  = माता शिशूनां निधनं सुतानां¦निशम्य घोरं परितप्यमाना ।¦तदाऽरुदद् बाष्पकलाकुलाक्षी¦तां सान्त्वयन्नाह किरीटमाली ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S08_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।
| verse_lines  = तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।¦भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S08_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।
| verse_lines  = विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।¦भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S08_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।
| verse_lines  = मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।¦समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S08_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।
| verse_lines  = ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।¦भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S09_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।
| verse_lines  = नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।¦इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S09_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।
| verse_lines  = शितविशिखहतो विशीर्णदंसः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।¦प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् मुदे मुकुन्दः ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V0
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं
| verse_lines  = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं¦प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।¦शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रयः¦प्रणिध्युपात्तामनुजानुवर्तितः ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।
| verse_lines  = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।¦नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्त्रिय ऊचुः—
| verse_lines  = स्त्रिय ऊचुः—¦स वै किलायं पुरुषः पुरातनो¦य एक आसीदविशेष आत्मनि ।¦अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे¦निमीलितात्मा निशि सुप्तशक्तिषु ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां
| verse_lines  = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां¦स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।¦अनामरूपात्मनि रूपनामनी¦विधित्समानोऽनुससार शास्तिकृत् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः
| verse_lines  = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः¦जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।¦धर्मं भगं सत्यमृतं दयां यशो¦भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं
| verse_lines  = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं¦निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।¦यासां गृहात्पुष्करलोचनः पतिः¦न जात्वपैत्याकृतिभिः हृदि स्पृशन् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।
| verse_lines  = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।¦परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।
| verse_lines  = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।¦सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्
| verse_lines  = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्¦कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।¦तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद्¦रविं विनाऽक्ष्णामिव नस्तवाच्युत ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V75
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।
| verse_lines  = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।¦न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S10_V76
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।
| verse_lines  = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।¦अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S11_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ब्राह्मणा ऊचुः—
| verse_lines  = ब्राह्मणा ऊचुः—¦पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।¦ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरर्थियथा ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S11_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।
| verse_lines  = स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।¦आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।
| verse_lines  = प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।¦अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।
| verse_lines  = इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।¦यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।
| verse_lines  = अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।¦यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।
| verse_lines  = प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।¦स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।
| verse_lines  = अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।¦इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।
| verse_lines  = अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोवस्त्ररुग्मैः ।¦गृहान्प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३१॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।
| verse_lines  = तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः ।¦गावद्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ।¦अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता पितृव्यः क्व गतः सुहृत् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।
| verse_lines  = पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।¦अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सञ्जय उवाच—
| verse_lines  = सञ्जय उवाच—¦अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।¦न वेद साध्व्या गान्धार्या मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = युधिष्ठिर उवाच—
| verse_lines  = युधिष्ठिर उवाच—¦नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवान् क्वगतावितः ।¦अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ता क्व गता च तपस्विनी ।¦कर्णधार इवापारे सीदतां पारदर्शनः ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।
| verse_lines  = यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।¦सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V51
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।
| verse_lines  = धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।¦दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V53
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।
| verse_lines  = स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।¦अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।
| verse_lines  = विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।¦ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।
| verse_lines  = ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।¦निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।
| verse_lines  = स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।¦कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S12_V59
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।
| verse_lines  = विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।¦हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S13_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।
| verse_lines  = व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।¦ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S13_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।
| verse_lines  = अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।¦यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S13_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।
| verse_lines  = मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।¦प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S13_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।
| verse_lines  = भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।¦कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S13_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।
| verse_lines  = कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।¦अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S14_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-
| verse_lines  = पत्न््नयास्तवापि मखक्लृप्तमहाभिषेक-¦श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम् ।¦स्पृष्टं विकीर्य पदयोः पतिताश्रुमुख्यो¦यैस्तत्स्त्रियो न्यकृत तत् सविमुक्तकेश्यः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S14_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते
| verse_lines  = तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते¦सोऽहं रथी नृपतयो यत आमनन्ति ।¦सर्वं क्षणेन तदभूदसदीशरिक्तं¦भस्मन् हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमूषे ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सूत उवाच—
| verse_lines  = सूत उवाच—¦वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।¦भक्त्या निर्मथिताशेषकषायधिषणोऽर्जुनः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।
| verse_lines  = गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।¦कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।
| verse_lines  = विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।¦लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।
| verse_lines  = स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।¦तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।
| verse_lines  = वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।¦धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।
| verse_lines  = त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।¦सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।
| verse_lines  = उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।¦हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S15_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।
| verse_lines  = ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।¦मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शौनक उवाच—
| verse_lines  = शौनक उवाच—¦कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।¦नृदेवचिह्नधृक् शूद्रः कोऽसौ गां यः पदाऽहनत् ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।
| verse_lines  = तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।¦अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।
| verse_lines  = किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।¦क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।
| verse_lines  = एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।¦अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-
| verse_lines  = सारथ्यपार्षदसेवनसख्यदौत्य-¦वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामैः ।¦स्निग्धेषु पाण्डुषु जगत्प्रणतस्य विष्णोः¦भक्तिं करोति नृपतिश्चरणारविन्दे ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धरोवाच—
| verse_lines  = धरोवाच—¦सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।¦शमो दमः तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।
| verse_lines  = ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।¦स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।
| verse_lines  = प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।¦गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S16_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।
| verse_lines  = इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।¦प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S17_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।
| verse_lines  = वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।¦वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S17_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।
| verse_lines  = धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।¦यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S17_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।
| verse_lines  = अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।¦चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S17_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।
| verse_lines  = न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये ।¦ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैः यज्ञेश्वरं ब्रह्मवितानयज्ञाः ॥३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S17_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।
| verse_lines  = यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इष्टात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति ।¦कामानमोघान् स्थिरजङ्गमानां अन्तर्बहिर्वायुरिवेश आत्मा ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S17_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।
| verse_lines  = अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।¦विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।
| verse_lines  = उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।¦वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।
| verse_lines  = तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।¦भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।
| verse_lines  = कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।¦योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।
| verse_lines  = यत्रानुरक्ताः सहसैव धीराः व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् ।¦व्रजन्ति तत्पारमहंस्यसत्यं यस्मिन्नहिंसोपरमश्च धर्मः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।
| verse_lines  = प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।¦स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।
| verse_lines  = अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।¦ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।
| verse_lines  = इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।¦कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न
| verse_lines  = अरक्ष्यमाणे नरदेवनामि्न¦रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः ।¦तदा हि चोरप्रचुरो विनङ्क्ष-¦त्यरक्ष्यमाणो विवरूथवत् क्षणात् ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं
| verse_lines  = तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं¦यन्नष्टनाथस्य पशोर्विलुम्पकाः ।¦परस्परं घ्नन्ति शपन्ति वृञ्जते¦पशून् स्त्रियोऽर्थान् पुरुदस्यवो जनाः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S18_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।
| verse_lines  = साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।¦न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S19_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः
| verse_lines  = इति स्म राजा व्यवसाययुक्तः¦प्राचीनमूलेषुु कुशेषु धीरः ।¦उदङ्मुखो दक्षिणकूल आस्ते¦समुद्रपत्न््नयाः स्वसुते न्यस्तभारः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C01
| verse_id    = BTN_C01_S20_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या
| verse_lines  = श्यामं सदाऽऽपीच्यवयोङ्गलक्ष्म्या¦स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन ।¦प्रत्युत्थिता मुनयश्चाऽसनेभ्यः¦तल्लक्षणज्ञा अपि गूढवर्चसम् ॥ ४ ॥
}}
<span id="gr-C2" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="द्वितीयस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C2" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="द्वितीयस्कन्धः"></span>
== द्वितीयस्कन्धः ==
== द्वितीयस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच—</span><span class="shloka-line">वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।</span><span class="shloka-line">आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।</span><span class="shloka-line">अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।</span><span class="shloka-line">दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।</span><span class="shloka-line">तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V01
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।</span><span class="shloka-line">नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।</span><span class="shloka-line">अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच—
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।</span><span class="shloka-line">गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—¦वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।¦आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।</span><span class="shloka-line">मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।</span><span class="shloka-line">मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।</span><span class="shloka-line">पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।</span><span class="shloka-line">आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजोवाच—</span><span class="shloka-line">यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।</span><span class="shloka-line">यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच—</span><span class="shloka-line">जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।</span><span class="shloka-line">स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।</span><span class="shloka-line">यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।</span><span class="shloka-line">वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।</span><span class="shloka-line">महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥</span></span></div>
| verse_lines  = श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।¦अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S01_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।</span><span class="shloka-line">हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।</span><span class="shloka-line">परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।</span><span class="shloka-line">सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।</span><span class="shloka-line">तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।</span><span class="shloka-line">तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V03
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।</span><span class="shloka-line">ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।</span><span class="shloka-line">तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः</span><span class="shloka-line">यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।</span><span class="shloka-line">काले च देशे च मनो न सज्जेत्</span><span class="shloka-line">प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।¦दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य</span><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।</span><span class="shloka-line">आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो</span><span class="shloka-line">लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः</span><span class="shloka-line">कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।</span><span class="shloka-line">न यत्र सत्वं न रजस्तमश्च</span><span class="shloka-line">न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्</span><span class="shloka-line">उदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।</span><span class="shloka-line">ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी</span><span class="shloka-line">स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत ॥ २१ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत</span><span class="shloka-line">निरुद्धसप्ताश्वपथोऽनपेक्षः ।</span><span class="shloka-line">स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि-</span><span class="shloka-line">र्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।</span><span class="shloka-line">अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V04
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।</span><span class="shloka-line">न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वैश्वानरं याति विहायसा गतः</span><span class="shloka-line">सुषुम्नया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।</span><span class="shloka-line">विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्</span><span class="shloka-line">प्रयाति चक्रं नृप शैंशुमारम् ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।</span><span class="shloka-line">सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।¦तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।</span><span class="shloka-line">रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।</span><span class="shloka-line">नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।</span><span class="shloka-line">यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-</span><span class="shloka-line">स्तेनात्मनाऽपोऽनलमूधर्ि्न च त्वरन् ।</span><span class="shloka-line">ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले</span><span class="shloka-line">वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं</span><span class="shloka-line">रूपन्तु दृष्ट्या स्पर्शं त्वचैव ।</span><span class="shloka-line">श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणं तत्</span><span class="shloka-line">प्रायेण नावृत्तिमुपैति योगी ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V07
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्</span><span class="shloka-line">सनातनोऽसौ भगवाननादिः ।</span><span class="shloka-line">मनोमयं देवमयं विकार्यं</span><span class="shloka-line">संसाद्य मत्या सह तेन याति ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।</span><span class="shloka-line">आनन्दमानन्दमयोऽवसाने सर्वात्मके ब्रह्मणि वासुदेवे ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।</span><span class="shloka-line">एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।</span><span class="shloka-line">ये द्वे पुरा ब्रह्मण आह पृष्टः आराधितो भगवान् वासुदेवः ॥३५॥</span></span></div>
| verse_lines  = प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।¦नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।</span><span class="shloka-line">वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।</span><span class="shloka-line">तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।</span><span class="shloka-line">दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।</span><span class="shloka-line">श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।</span><span class="shloka-line">तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V08
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S02_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।</span><span class="shloka-line">तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S03_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।</span><span class="shloka-line">राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_text  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S03_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।</span><span class="shloka-line">वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।¦अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S03_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span><span class="shloka-line">नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे</span><span class="shloka-line">सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया ।</span><span class="shloka-line">गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनाम्</span><span class="shloka-line">अन्तर्ध्रुवायाऽनुपलभ्यवर्त्मने ॥ १२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S03_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां</span><span class="shloka-line">असम्भवायाऽखिलसत्वमूर्तये ।</span><span class="shloka-line">पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे</span><span class="shloka-line">व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे ॥ १३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S03_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-</span><span class="shloka-line">स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।</span><span class="shloka-line">गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि-</span><span class="shloka-line">र्वितर्क्यलिङ्गो भगवान्प्रसीदताम् ॥ १९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारद उवाच—</span><span class="shloka-line">देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।</span><span class="shloka-line">तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।</span><span class="shloka-line">यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V09
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।</span><span class="shloka-line">एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।</span><span class="shloka-line">नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।</span><span class="shloka-line">अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।¦गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।</span><span class="shloka-line">यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।</span><span class="shloka-line">विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।</span><span class="shloka-line">वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।</span><span class="shloka-line">नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।</span><span class="shloka-line">स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V18
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।</span><span class="shloka-line">बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।</span><span class="shloka-line">स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_text  = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।</span><span class="shloka-line">आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।¦मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।</span><span class="shloka-line">कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।</span><span class="shloka-line">तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।</span><span class="shloka-line">वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।</span><span class="shloka-line">द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभोः ॥ २४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।</span><span class="shloka-line">तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।</span><span class="shloka-line">परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V19
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।</span><span class="shloka-line">दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।</span><span class="shloka-line">सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।</span><span class="shloka-line">कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।¦मनो निर्विषयं युंक्त्वा ततः किञ्चिन्न संस्मरेत् ।¦पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।</span><span class="shloka-line">सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।</span><span class="shloka-line">ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S04_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।</span><span class="shloka-line">ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।</span><span class="shloka-line">कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।</span><span class="shloka-line">केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V21
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।</span><span class="shloka-line">विक्रमो भूर्भुवःस्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च</span><span class="shloka-line">सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम् ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।</span><span class="shloka-line">विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।</span><span class="shloka-line">तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।¦आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।</span><span class="shloka-line">एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।</span><span class="shloka-line">महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।</span><span class="shloka-line">अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।</span><span class="shloka-line">अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।</span><span class="shloka-line">यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V22
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।</span><span class="shloka-line">तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।</span><span class="shloka-line">नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = राजोवाच—
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।</span><span class="shloka-line">देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = राजोवाच—¦यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।¦यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।</span><span class="shloka-line">गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।</span><span class="shloka-line">नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां</span><span class="shloka-line">भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् ।</span><span class="shloka-line">यः स्वात्ममायाविभवं स्वयं गतो</span><span class="shloka-line">नाहं नभस्वांस्तमथापरे कुतः ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।</span><span class="shloka-line">आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।</span><span class="shloka-line">सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V23
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।</span><span class="shloka-line">यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य</span><span class="shloka-line">कालः स्वभावः सदसन्मनश्च ।</span><span class="shloka-line">द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि</span><span class="shloka-line">विराड् स्वराट्स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = श्रीशुक उवाच—
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V42"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः</span><span class="shloka-line">दक्षादयो ये भवदादयश्च ।</span><span class="shloka-line">स्वर्लोकपालाः खगलोकपालाः</span><span class="shloka-line">नृलोकपालास्तललोकपालाः ॥ ४२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—¦जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।¦स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः</span><span class="shloka-line">ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।</span><span class="shloka-line">ये वा ऋषीणामृषभाः पितॄणां</span><span class="shloka-line">दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः ॥ ४३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।</span><span class="shloka-line">यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद्बलवत्क्षमावत् ।</span><span class="shloka-line">ह्रीश्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्तत्परं रूपवदस्वरूपम् ॥४४॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S05_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति</span><span class="shloka-line">लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः ।</span><span class="shloka-line">आपीयतां कर्मकषायशोषान-</span><span class="shloka-line">नुक्रमिष्ये त इमान् सुपेशलान् ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः</span><span class="shloka-line">आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम् ।</span><span class="shloka-line">लोकत्रयस्य महतीमहरद्य आर्तिं</span><span class="shloka-line">स्वायम्भुवेन मनुना हरिरित्यनूक्तः ॥ २ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो</span><span class="shloka-line">दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः ।</span><span class="shloka-line">यत्पादपङ्कजपरागपवित्रदेहा</span><span class="shloka-line">योगर्धिमापुरमयीं यदुहैहयाद्याः ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V24
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे</span><span class="shloka-line">आदौ सनात्सुतपसस्तपतः स नोऽभूत् ।</span><span class="shloka-line">प्राक्कल्पसम्प्लवविनष्टमिहात्मतत्वं</span><span class="shloka-line">सम्यग्जगाद मुनयो यदचक्षतात्मन् ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या</span><span class="shloka-line">नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः ।</span><span class="shloka-line">दृष्टात्मनो भगवतो नियमावलोपं</span><span class="shloka-line">देव्यस्त्वनङ्गपृतना घटितुं न शेकुः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो</span><span class="shloka-line">बालोऽपि सन्नपगतस्तपसे वनाय ।</span><span class="shloka-line">तस्मा अदाद्ध्रुवगतिं गृणते प्रसन्नो</span><span class="shloka-line">दिव्याः स्तुवन्ति मुनयो यदुपर्यधस्तात् ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।¦यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-</span><span class="shloka-line">निष्पिष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम् ।</span><span class="shloka-line">ज्ञात्वार्थितो जगति पुत्रपदञ्च लेभे</span><span class="shloka-line">दुग्धा वसूनि वसुधा सकलानि येन ॥ ९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः</span><span class="shloka-line">यो वै चचार समदृग् हृदि योगचर्याम् ।</span><span class="shloka-line">यत्पारमहंस्यमृषयः पदमामनन्ति</span><span class="shloka-line">स्वस्थः प्रशान्तकरणः परिमुक्तसङ्गः ॥ १० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः</span><span class="shloka-line">साक्षात् स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः ।</span><span class="shloka-line">छन्दोमयो मखमयोऽखिलदेवतात्मा</span><span class="shloka-line">वाचो बभूवुरुशतीः श्वसतोऽस्य नस्तः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः</span><span class="shloka-line">क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः ।</span><span class="shloka-line">विस्रंसितानुरुभये सलिले मुखान्मे</span><span class="shloka-line">आदाय तत्र विजहार ह वेदमार्गान् ॥ १२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः</span><span class="shloka-line">चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः ।</span><span class="shloka-line">चक्रेण नक्रवदनं विनिपाट्य तस्मात्</span><span class="shloka-line">हस्ते प्रगृह्य भगवान्कृपयोज्जहार ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V25
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्</span><span class="shloka-line">अम्भः शिवं धृतवतो विबुधाधिपत्यम् ।</span><span class="shloka-line">यो वै प्रतिश्रुतमृतेऽपि च शीर्षमाणं</span><span class="shloka-line">आत्मन्यमङ्ग मनसा हरयेऽभिमेने ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-</span><span class="shloka-line">वृद्धभावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम् ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानञ्च भागवतमात्मसुतत्वदीपं</span><span class="shloka-line">यद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैव ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो</span><span class="shloka-line">मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति ।</span><span class="shloka-line">दुष्टेषु राजसु दमं विदधत्स्वकीर्तिं</span><span class="shloka-line">सत्ये निविष्ट उशतीं प्रथयंश्चरित्रैः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।¦वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः</span><span class="shloka-line">इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे ।</span><span class="shloka-line">तिष्ठन्वनं सदयितानुज आविवेश</span><span class="shloka-line">यस्मिन्विरुध्य दशकन्धर आर्तिमार्च्छत् ॥ २३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो</span><span class="shloka-line">मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः ।</span><span class="shloka-line">दूरेसुहृन्मथितरोषसुशोषदृष्ट्या</span><span class="shloka-line">तातप्यमानमकरोरगनक्रचक्रः ॥ २४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-</span><span class="shloka-line">दन्तैर्विलम्बितककुब्जयरूढहासः ।</span><span class="shloka-line">सद्योऽसुभिः सह विनेष्यति दारहर्तुः</span><span class="shloka-line">विस्फूर्जितैर्धनुष उच्चरितैः ससैन्यः ॥ २५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः</span><span class="shloka-line">क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः ।</span><span class="shloka-line">जातः करिष्यति जनानुपलक्ष्यमार्गः</span><span class="shloka-line">कर्माणि चात्ममहिमोपनिबन्धनानि ॥ २६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः</span><span class="shloka-line">त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः ।</span><span class="shloka-line">यद्रिङ्गताऽन्तरगतेन दिविस्पृशोर्वा</span><span class="shloka-line">उन्मूलनन्त्वितरथाऽर्जुनयोर्न भाव्यम् ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V26
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं</span><span class="shloka-line">दावाग्निनाऽऽशु विपिने परिदह्यमाने ।</span><span class="shloka-line">उन्नेष्यति व्रजमितोऽवसितान्तकालं</span><span class="shloka-line">नेत्रे पिधाय्य सबलोऽनधिगम्यवीर्यः ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्</span><span class="shloka-line">गोपान् बिलेषु पिहितान् मयसूनुना च ।</span><span class="shloka-line">जल्प्यावृतं निशि शयानमतिश्रमेण</span><span class="shloka-line">लोके विकुण्ठ उपधास्यति गोकुलं सः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां</span><span class="shloka-line">रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन ।</span><span class="shloka-line">उद्दीपितस्मररुजां व्रजसद्वधूनां</span><span class="shloka-line">हर्तुर्हरिष्यति शिरो धनदानुगस्य ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् ।¦महातलं विश्वसृजस्सुगुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥२६॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-</span><span class="shloka-line">मल्लेभकंसयवनाः कुजपौण्ड्रकाद्याः ।</span><span class="shloka-line">अन्येऽपि शाल्वकपिबल्वलदन्तवक्र-</span><span class="shloka-line">सप्तोक्षशंबरविडूरथरुग्मिमुख्याः ॥ ३४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः</span><span class="shloka-line">काम्भोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयार्णाः ।</span><span class="shloka-line">यास्यन्त्यदर्शनमिता बलपार्थभीम-</span><span class="shloka-line">व्याजाह्वयेन हरिणा निलयं तदीयम् ॥ ३५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां</span><span class="shloka-line">स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः ।</span><span class="shloka-line">आविर्हितस्त्वनुयुगं स हि सत्यवत्यां</span><span class="shloka-line">वेदद्रुमं विटपशो विभजिष्यति स्म ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः</span><span class="shloka-line">स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः ।</span><span class="shloka-line">अन्ते त्वधर्महरमन्युवशासुराद्याः</span><span class="shloka-line">मायाविभूतय इमाः पुरुशक्तिभाजः ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः</span><span class="shloka-line">मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽपरे ये ।</span><span class="shloka-line">गायन् गुणान्दशशतानन आदिदेवः</span><span class="shloka-line">शेषोऽधुनाऽपि समवस्यति नास्य पारम् ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S01_V31
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V42"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः</span><span class="shloka-line">सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम् ।</span><span class="shloka-line">ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां</span><span class="shloka-line">नैषां ममाहमिति धीः श्वसृगालभक्ष्ये ॥ ४२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां</span><span class="shloka-line">स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः ।</span><span class="shloka-line">यद्यद्भुतक्रमपरायणशीलशिक्षाः</span><span class="shloka-line">तिर्यग्जना अपि किमु श्रुतधारणा ये ॥ ४६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V47"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं</span><span class="shloka-line">शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्वम् ।</span><span class="shloka-line">शब्दो न यत्र पुरुकारकवान् क्रियार्थो</span><span class="shloka-line">माया परैत्यभिमुखे च विलज्जमाना ॥ ४७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = छन्दांस्यनन्तस्य गिरो गृणन्ति दंष्ट्राऽर्यमेन्दूडुगणा द्विजानि ।¦हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः ॥३१॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V49"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य</span><span class="shloka-line">भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धः ।</span><span class="shloka-line">देहे स्वधातुविगमे तु विशीर्यमाणे</span><span class="shloka-line">व्योमेव तत्र पुरुषो न विशीर्यतेऽजः ॥ ४९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।</span><span class="shloka-line">समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V53"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।</span><span class="shloka-line">कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S06_V54"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।</span><span class="shloka-line">सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।</span><span class="shloka-line">लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।</span><span class="shloka-line">गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।</span><span class="shloka-line">श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।</span><span class="shloka-line">पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।¦परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।</span><span class="shloka-line">वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।</span><span class="shloka-line">विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।</span><span class="shloka-line">अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूत उवाच—</span><span class="shloka-line">स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S07_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V03
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच—</span><span class="shloka-line">आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।</span><span class="shloka-line">न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्ने द्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।</span><span class="shloka-line">रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_text  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।</span><span class="shloka-line">रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।¦सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो</span><span class="shloka-line">जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः ।</span><span class="shloka-line">अतप्यत स्माखिललोकतापनं</span><span class="shloka-line">तपस्तपीयांस्तपतां समाहितः ॥ ८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः</span><span class="shloka-line">सन्दर्शयामास परं न यत् पदम् ।</span><span class="shloka-line">व्यपेतसंक्लेशविमोहसाध्वसं</span><span class="shloka-line">सन्दृष्टवद्भिर्विबुधैरभिष्टुतम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः</span><span class="shloka-line">सत्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः ।</span><span class="shloka-line">न यत्र माया किमुतापरे हरे-</span><span class="shloka-line">रनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः ॥ १० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः</span><span class="shloka-line">करोति मानं बहुधा विभूतिभिः ।</span><span class="shloka-line">प््रोङ्खश्रिता याः कुसुमाकरानुगै-</span><span class="shloka-line">र्विगीयमाना प््रिायकर्म गायती ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V06
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं</span><span class="shloka-line">श्रियःपतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ।</span><span class="shloka-line">सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभिः</span><span class="shloka-line">स्वपार्षदमुख्यैः परिसेवितं विभुम् ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं</span><span class="shloka-line">वृतं चतुष्षोडशपञ्चशक्तिभिः ।</span><span class="shloka-line">युक्तं भगैः स्वैरितरत्र चाध्रुवैः</span><span class="shloka-line">स्व एव धामन्रममाणमीश्वरम् ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।</span><span class="shloka-line">यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।¦तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।</span><span class="shloka-line">तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।</span><span class="shloka-line">बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भगवानुवाच–</span><span class="shloka-line">ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।</span><span class="shloka-line">सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।</span><span class="shloka-line">पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।</span><span class="shloka-line">तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V07
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।</span><span class="shloka-line">प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।</span><span class="shloka-line">अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।</span><span class="shloka-line">सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।¦तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।</span><span class="shloka-line">महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।</span><span class="shloka-line">ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S08_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।</span><span class="shloka-line">यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।</span><span class="shloka-line">मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V13
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।</span><span class="shloka-line">स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।</span><span class="shloka-line">यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।</span><span class="shloka-line">त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।¦ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।</span><span class="shloka-line">आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।</span><span class="shloka-line">तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।</span><span class="shloka-line">वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।</span><span class="shloka-line">ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।</span><span class="shloka-line">मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V15
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।</span><span class="shloka-line">अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।</span><span class="shloka-line">उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।</span><span class="shloka-line">नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।¦तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।</span><span class="shloka-line">सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।</span><span class="shloka-line">तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V42"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।</span><span class="shloka-line">तदैवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् ।</span><span class="shloka-line">पुष्णाति स्थापयन् विश्वं तिर्यङ्नरसुरात्मभिः ॥ ४२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C02
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।</span><span class="shloka-line">नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C02_S02_V16
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।</span><span class="shloka-line">कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C02_S09_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।</span><span class="shloka-line">विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः
| verse_lines  = स्थिरं सुखञ्चासनमास्थितो यतिः¦यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।¦काले च देशे च मनो न सज्जेत्¦प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य
| verse_lines  = मनश्च बुध्याऽमलया नियम्य¦क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।¦आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो¦लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः
| verse_lines  = न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः¦कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।¦न यत्र सत्वं न रजस्तमश्च¦न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्
| verse_lines  = नाभ्यां स्थितं हृद्यवरोप्य तस्माद्¦उदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।¦ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी¦स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत
| verse_lines  = तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत¦निरुद्धसप्ताश्वपथोऽनपेक्षः ।¦स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि-¦र्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।
| verse_lines  = यदि प्रयास्यत्यथ पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।¦अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।
| verse_lines  = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।¦न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वैश्वानरं याति विहायसा गतः
| verse_lines  = वैश्वानरं याति विहायसा गतः¦सुषुम्नया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।¦विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्¦प्रयाति चक्रं नृप शैंशुमारम् ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।
| verse_lines  = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।¦सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।
| verse_lines  = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।¦रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।
| verse_lines  = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।¦नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।
| verse_lines  = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।¦यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-
| verse_lines  = ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय-¦स्तेनात्मनाऽपोऽनलमूधर्ि्न च त्वरन् ।¦ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले¦वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं
| verse_lines  = घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं¦रूपन्तु दृष्ट्या स्पर्शं त्वचैव ।¦श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणं तत्¦प्रायेण नावृत्तिमुपैति योगी ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्
| verse_lines  = स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षात्¦सनातनोऽसौ भगवाननादिः ।¦मनोमयं देवमयं विकार्यं¦संसाद्य मत्या सह तेन याति ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।
| verse_lines  = विज्ञानतत्वं गुणसन्निरोधं तेनाऽत्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्तिम् ।¦आनन्दमानन्दमयोऽवसाने सर्वात्मके ब्रह्मणि वासुदेवे ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।
| verse_lines  = एतां गतिं भागवतो गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ।¦एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।¦ये द्वे पुरा ब्रह्मण आह पृष्टः आराधितो भगवान् वासुदेवः ॥३५॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।
| verse_lines  = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।¦वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।
| verse_lines  = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।¦तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।
| verse_lines  = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।¦दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।
| verse_lines  = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।¦श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।
| verse_lines  = अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।¦तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S02_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।
| verse_lines  = आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।¦तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S03_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।
| verse_lines  = आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।¦राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S03_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।
| verse_lines  = संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।¦वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S03_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–¦नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे¦सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया ।¦गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनाम्¦अन्तर्ध्रुवायाऽनुपलभ्यवर्त्मने ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S03_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां
| verse_lines  = भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतां¦असम्भवायाऽखिलसत्वमूर्तये ।¦पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे¦व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S03_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-
| verse_lines  = स एष आत्माऽऽत्मवतामधीश्वर-¦स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः ।¦गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि-¦र्वितर्क्यलिङ्गो भगवान्प्रसीदताम् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारद उवाच—
| verse_lines  = नारद उवाच—¦देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।¦तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।
| verse_lines  = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।¦यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।
| verse_lines  = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।¦एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।
| verse_lines  = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।¦नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।
| verse_lines  = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।¦अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।
| verse_lines  = नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।¦यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।
| verse_lines  = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।¦विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।
| verse_lines  = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।¦वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।
| verse_lines  = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।¦नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।
| verse_lines  = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।¦स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।
| verse_lines  = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।¦बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।
| verse_lines  = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।¦स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।
| verse_lines  = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।¦आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।
| verse_lines  = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।¦कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।
| verse_lines  = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।¦तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।
| verse_lines  = सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा ।¦वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।¦द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभोः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।
| verse_lines  = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।¦तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।
| verse_lines  = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।¦परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।
| verse_lines  = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।¦दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।
| verse_lines  = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।¦सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।
| verse_lines  = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।¦कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।
| verse_lines  = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।¦सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।
| verse_lines  = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।¦ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S04_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।
| verse_lines  = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।¦ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।
| verse_lines  = रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।¦कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।
| verse_lines  = रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।¦केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।
| verse_lines  = बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम् ।¦विक्रमो भूर्भुवःस्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च¦सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम् ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।
| verse_lines  = धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।¦विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।
| verse_lines  = सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।¦तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।
| verse_lines  = स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।¦एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।
| verse_lines  = सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।¦महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।
| verse_lines  = पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।¦अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।
| verse_lines  = पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।¦अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।
| verse_lines  = सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।¦यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।
| verse_lines  = तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।¦तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।
| verse_lines  = यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।¦नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।
| verse_lines  = नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।¦देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।
| verse_lines  = नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।¦गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।
| verse_lines  = इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।¦नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां
| verse_lines  = नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां¦भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् ।¦यः स्वात्ममायाविभवं स्वयं गतो¦नाहं नभस्वांस्तमथापरे कुतः ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।
| verse_lines  = स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।¦आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।
| verse_lines  = विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।¦सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।
| verse_lines  = ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।¦यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य
| verse_lines  = आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य¦कालः स्वभावः सदसन्मनश्च ।¦द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि¦विराड् स्वराट्स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V42
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः
| verse_lines  = अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः¦दक्षादयो ये भवदादयश्च ।¦स्वर्लोकपालाः खगलोकपालाः¦नृलोकपालास्तललोकपालाः ॥ ४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः
| verse_lines  = गन्धर्वविद्याधरचारणेशाः¦ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।¦ये वा ऋषीणामृषभाः पितॄणां¦दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।
| verse_lines  = अन्ये च ये प््रोतपिशाचभूतकूष्माण्डयादोमृगपश्वधीशाः ।¦यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद्बलवत्क्षमावत् ।¦ह्रीश्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्तत्परं रूपवदस्वरूपम् ॥४४॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S05_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति
| verse_lines  = प्राधान्यतो यानृषय आमनन्ति¦लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः ।¦आपीयतां कर्मकषायशोषान-¦नुक्रमिष्ये त इमान् सुपेशलान् ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः
| verse_lines  = जातो रुचेरजनयत्सुयशाः सुयज्ञः¦आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम् ।¦लोकत्रयस्य महतीमहरद्य आर्तिं¦स्वायम्भुवेन मनुना हरिरित्यनूक्तः ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो
| verse_lines  = अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो¦दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः ।¦यत्पादपङ्कजपरागपवित्रदेहा¦योगर्धिमापुरमयीं यदुहैहयाद्याः ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे
| verse_lines  = तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे¦आदौ सनात्सुतपसस्तपतः स नोऽभूत् ।¦प्राक्कल्पसम्प्लवविनष्टमिहात्मतत्वं¦सम्यग्जगाद मुनयो यदचक्षतात्मन् ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या
| verse_lines  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या¦नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः ।¦दृष्टात्मनो भगवतो नियमावलोपं¦देव्यस्त्वनङ्गपृतना घटितुं न शेकुः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो
| verse_lines  = विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो¦बालोऽपि सन्नपगतस्तपसे वनाय ।¦तस्मा अदाद्ध्रुवगतिं गृणते प्रसन्नो¦दिव्याः स्तुवन्ति मुनयो यदुपर्यधस्तात् ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-
| verse_lines  = यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र-¦निष्पिष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम् ।¦ज्ञात्वार्थितो जगति पुत्रपदञ्च लेभे¦दुग्धा वसूनि वसुधा सकलानि येन ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः
| verse_lines  = नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुः¦यो वै चचार समदृग् हृदि योगचर्याम् ।¦यत्पारमहंस्यमृषयः पदमामनन्ति¦स्वस्थः प्रशान्तकरणः परिमुक्तसङ्गः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः
| verse_lines  = सत्रे ममास भगवान्हयशीर्ष एषः¦साक्षात् स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः ।¦छन्दोमयो मखमयोऽखिलदेवतात्मा¦वाचो बभूवुरुशतीः श्वसतोऽस्य नस्तः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः
| verse_lines  = मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः¦क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः ।¦विस्रंसितानुरुभये सलिले मुखान्मे¦आदाय तत्र विजहार ह वेदमार्गान् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः
| verse_lines  = स्मृत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयः¦चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः ।¦चक्रेण नक्रवदनं विनिपाट्य तस्मात्¦हस्ते प्रगृह्य भगवान्कृपयोज्जहार ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्
| verse_lines  = नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्¦अम्भः शिवं धृतवतो विबुधाधिपत्यम् ।¦यो वै प्रतिश्रुतमृतेऽपि च शीर्षमाणं¦आत्मन्यमङ्ग मनसा हरयेऽभिमेने ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-
| verse_lines  = तुभ्यञ्च नारदभृशं भगवान्वि-¦वृद्धभावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम् ।¦ज्ञानञ्च भागवतमात्मसुतत्वदीपं¦यद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैव ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो
| verse_lines  = चक्रञ्च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो¦मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति ।¦दुष्टेषु राजसु दमं विदधत्स्वकीर्तिं¦सत्ये निविष्ट उशतीं प्रथयंश्चरित्रैः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः
| verse_lines  = कृत्स्नप्रसादसुमुखः कलया कलेशः¦इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे ।¦तिष्ठन्वनं सदयितानुज आविवेश¦यस्मिन्विरुध्य दशकन्धर आर्तिमार्च्छत् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो
| verse_lines  = यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो¦मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः ।¦दूरेसुहृन्मथितरोषसुशोषदृष्ट्या¦तातप्यमानमकरोरगनक्रचक्रः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-
| verse_lines  = वक्षःस्थलस्पर्शरुग्णमहेन्द्रवाह-¦दन्तैर्विलम्बितककुब्जयरूढहासः ।¦सद्योऽसुभिः सह विनेष्यति दारहर्तुः¦विस्फूर्जितैर्धनुष उच्चरितैः ससैन्यः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः
| verse_lines  = भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः¦क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः ।¦जातः करिष्यति जनानुपलक्ष्यमार्गः¦कर्माणि चात्ममहिमोपनिबन्धनानि ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः
| verse_lines  = तोकेन जीवहरणं यदुलूपिकायाः¦त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः ।¦यद्रिङ्गताऽन्तरगतेन दिविस्पृशोर्वा¦उन्मूलनन्त्वितरथाऽर्जुनयोर्न भाव्यम् ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं
| verse_lines  = तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं¦दावाग्निनाऽऽशु विपिने परिदह्यमाने ।¦उन्नेष्यति व्रजमितोऽवसितान्तकालं¦नेत्रे पिधाय्य सबलोऽनधिगम्यवीर्यः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्
| verse_lines  = नन्दं च मोक्ष्यति भयाद् वरुणस्य पाशात्¦गोपान् बिलेषु पिहितान् मयसूनुना च ।¦जल्प्यावृतं निशि शयानमतिश्रमेण¦लोके विकुण्ठ उपधास्यति गोकुलं सः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां
| verse_lines  = क्रीडन् वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां¦रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन ।¦उद्दीपितस्मररुजां व्रजसद्वधूनां¦हर्तुर्हरिष्यति शिरो धनदानुगस्य ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-
| verse_lines  = ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट-¦मल्लेभकंसयवनाः कुजपौण्ड्रकाद्याः ।¦अन्येऽपि शाल्वकपिबल्वलदन्तवक्र-¦सप्तोक्षशंबरविडूरथरुग्मिमुख्याः ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः
| verse_lines  = ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः¦काम्भोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयार्णाः ।¦यास्यन्त्यदर्शनमिता बलपार्थभीम-¦व्याजाह्वयेन हरिणा निलयं तदीयम् ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां
| verse_lines  = कालेन मीलितदृशामवमृश्य नॄणां¦स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः ।¦आविर्हितस्त्वनुयुगं स हि सत्यवत्यां¦वेदद्रुमं विटपशो विभजिष्यति स्म ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः
| verse_lines  = सर्गे तु योऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः¦स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः ।¦अन्ते त्वधर्महरमन्युवशासुराद्याः¦मायाविभूतय इमाः पुरुशक्तिभाजः ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः
| verse_lines  = नान्तं विदाम्यहममी मुनयः प्रजेशाः¦मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽपरे ये ।¦गायन् गुणान्दशशतानन आदिदेवः¦शेषोऽधुनाऽपि समवस्यति नास्य पारम् ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V42
| verse_type  = shloka
| verse_text  = येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः
| verse_lines  = येषां स एव भगवान्दययेदनन्तः¦सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम् ।¦ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां¦नैषां ममाहमिति धीः श्वसृगालभक्ष्ये ॥ ४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां
| verse_lines  = ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां¦स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः ।¦यद्यद्भुतक्रमपरायणशीलशिक्षाः¦तिर्यग्जना अपि किमु श्रुतधारणा ये ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं
| verse_lines  = शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं¦शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्वम् ।¦शब्दो न यत्र पुरुकारकवान् क्रियार्थो¦माया परैत्यभिमुखे च विलज्जमाना ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य
| verse_lines  = स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य¦भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धः ।¦देहे स्वधातुविगमे तु विशीर्यमाणे¦व्योमेव तत्र पुरुषो न विशीर्यतेऽजः ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।
| verse_lines  = सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।¦समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V53
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।
| verse_lines  = नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।¦कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S06_V54
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।
| verse_lines  = किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।¦सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।
| verse_lines  = पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।¦लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।
| verse_lines  = यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।¦गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।
| verse_lines  = नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।¦श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।
| verse_lines  = तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।¦पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।
| verse_lines  = योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।¦वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।
| verse_lines  = यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।¦विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।
| verse_lines  = अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।¦अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सूत उवाच—
| verse_lines  = सूत उवाच—¦स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।¦ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S07_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
| verse_lines  = आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।¦ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच—
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच—¦आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।¦न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्ने द्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।
| verse_lines  = बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।¦रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।
| verse_lines  = यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।¦रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।
| verse_lines  = आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।¦ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो
| verse_lines  = दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो¦जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः ।¦अतप्यत स्माखिललोकतापनं¦तपस्तपीयांस्तपतां समाहितः ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः
| verse_lines  = तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः¦सन्दर्शयामास परं न यत् पदम् ।¦व्यपेतसंक्लेशविमोहसाध्वसं¦सन्दृष्टवद्भिर्विबुधैरभिष्टुतम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः
| verse_lines  = न वर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः¦सत्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः ।¦न यत्र माया किमुतापरे हरे-¦रनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः
| verse_lines  = श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः¦करोति मानं बहुधा विभूतिभिः ।¦प््रोङ्खश्रिता याः कुसुमाकरानुगै-¦र्विगीयमाना प््रिायकर्म गायती ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं
| verse_lines  = ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं¦श्रियःपतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ।¦सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभिः¦स्वपार्षदमुख्यैः परिसेवितं विभुम् ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं
| verse_lines  = अध्यर्हणीयासनमास्थितं विभुं¦वृतं चतुष्षोडशपञ्चशक्तिभिः ।¦युक्तं भगैः स्वैरितरत्र चाध्रुवैः¦स्व एव धामन्रममाणमीश्वरम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।
| verse_lines  = मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।¦यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।
| verse_lines  = प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।¦तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।
| verse_lines  = सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।¦बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भगवानुवाच–
| verse_lines  = भगवानुवाच–¦ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।¦सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।
| verse_lines  = अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।¦पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।
| verse_lines  = ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।¦तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।
| verse_lines  = यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।¦प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।
| verse_lines  = एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।¦अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।
| verse_lines  = अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।¦सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।
| verse_lines  = मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।¦महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।
| verse_lines  = नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।¦ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S08_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।
| verse_lines  = यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।¦यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।
| verse_lines  = भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।¦ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।
| verse_lines  = निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।¦मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।
| verse_lines  = आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।¦स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।
| verse_lines  = आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।¦यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।
| verse_lines  = एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।¦त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।
| verse_lines  = पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।¦आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।
| verse_lines  = तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।¦तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।
| verse_lines  = एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।¦वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।
| verse_lines  = उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।¦ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।
| verse_lines  = एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।¦मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।
| verse_lines  = अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।¦अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।
| verse_lines  = अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।¦उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।
| verse_lines  = स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।¦नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।
| verse_lines  = प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।¦सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।
| verse_lines  = सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।¦तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V42
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।
| verse_lines  = यदैवैकतमो अन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ।¦तदैवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् ।¦पुष्णाति स्थापयन् विश्वं तिर्यङ्नरसुरात्मभिः ॥ ४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।
| verse_lines  = ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।¦सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।
| verse_lines  = इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।¦नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।
| verse_lines  = न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।¦कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C02
| verse_id    = BTN_C02_S09_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।
| verse_lines  = अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।¦विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥
}}
<span id="gr-C3" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="तृतीयः स्कन्धः"></span>
<span id="gr-C3" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="तृतीयः स्कन्धः"></span>
== तृतीयः स्कन्धः ==
== तृतीयः स्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C03_S01_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span><span class="shloka-line">एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।</span><span class="shloka-line">क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत् ॥ १ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C03_S01_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C03_S01_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span><span class="shloka-line">यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्</span><span class="shloka-line">पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदृष्टिः ।</span><span class="shloka-line">भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून्</span><span class="shloka-line">प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥ ६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C03
<div class="verse-block" id="BTN_C03_S01_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः</span><span class="shloka-line">केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।</span><span class="shloka-line">न वारयामास नृपः स्नुषाया</span><span class="shloka-line">और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥<
| verse_id    = BTN_C03_S01_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–¦एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।¦क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत् ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
| verse_lines  = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–¦यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्¦पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदृष्टिः ।¦भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून्¦प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः
| verse_lines  = यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः¦केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।¦न वारयामास नृपः स्नुषाया¦और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं
| verse_lines  = इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षं¦कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।¦तावच्छशास क्षितिमेकचक्रा-¦मेकातपत्रामजितेन पार्थः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं
| verse_lines  = तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं¦वनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।¦संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन्¦सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः
| verse_lines  = अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः¦कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।¦प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि¦यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-
| verse_lines  = कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-¦पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।¦आसात उर्व्याः कुशलं विधाय¦कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो
| verse_lines  = कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नो¦भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।¦यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति¦वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-
| verse_lines  = कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-¦दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।¦यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो¦नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी
| verse_lines  = किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी¦भीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।¦यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे¦मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S01_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय
| verse_lines  = अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय¦कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।¦न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं¦परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S02_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये
| verse_lines  = यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये¦निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः ।¦कार्त्स्न्येन चात्रोपगतं विधातु-¦रर्वाक् सृतौ कौशलमित्यमन्यत ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S02_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे
| verse_lines  = मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे¦संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् ।¦ये संयुगेऽचक्षत तार्क्षपुत्र-¦स्यांसे सुनाभायुधमापतन्तम् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = समाहुता भीष्मककन्यया ये
| verse_lines  = समाहुता भीष्मककन्यया ये¦श्रियः सवर्णेन जिहीर्षयैषाम् ।¦गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं¦जह्रे पदं मूधर्ि्न दधत् सुपर्णः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।
| verse_lines  = तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।¦एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।
| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।¦कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।
| verse_lines  = तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।¦गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।
| verse_lines  = दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।¦को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।
| verse_lines  = ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।¦ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।
| verse_lines  = तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।¦तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।
| verse_lines  = हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।¦हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S03_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।
| verse_lines  = अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।¦गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उद्धव उवाच–
| verse_lines  = उद्धव उवाच–¦भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।¦सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।
| verse_lines  = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।¦बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।
| verse_lines  = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।¦पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच–
| verse_lines  = राजोवाच–¦निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-¦ष्वधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः ।¦स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद्¦हरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शुक उवाच–
| verse_lines  = शुक उवाच–¦ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।¦संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S04_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।
| verse_lines  = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।¦अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S05_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = परावरेषां भगवन् कृतानि
| verse_lines  = परावरेषां भगवन् कृतानि¦श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् ।¦न तृप्नुमः कर्णसुखावहानां¦तेषामृते कृष्णकथामृतौघात् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S05_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां
| verse_lines  = मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां¦सखाऽपि ते भारतमाह कृष्णः ।¦यस्मिन् नृणां ग्राम्यसुखानुवादै¦र्मतिर्गृहीता न हरेः कथायाम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S05_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना
| verse_lines  = सा श्रद्धधानस्य विवर्धमाना¦विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः ।¦हरेः सदाऽनुस्मृतिनिर्वृतस्य¦समस्तदुःखाप्ययमाशु धत्ते ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मैत्रेय उवाच–
| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–¦भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।¦आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।
| verse_lines  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।¦मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।
| verse_lines  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।¦आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।
| verse_lines  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।¦तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।
| verse_lines  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।¦ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
| verse_lines  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।¦आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
| verse_lines  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।¦महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।
| verse_lines  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।¦नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-
| verse_lines  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-¦स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।¦आत्मल्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि-¦च्छायांशविद्यामत आश्रयेम ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-
| verse_lines  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-¦श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।¦यच्चाघमर्षो द्युसरिद्धरायाः¦परं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-
| verse_lines  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-¦बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।¦त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति¦तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य
| verse_lines  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य¦त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।¦सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं¦न शक्नुमस्तत् प्रतिकर्तवे ते ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S06_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे
| verse_lines  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे¦बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।¦त्वं नः स चक्षुः परिदेहि शक्ता¦देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋषिरुवाच–
| verse_lines  = ऋषिरुवाच–¦इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।¦प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशम्य गिरमीश्वरः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।
| verse_lines  = कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।¦त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।
| verse_lines  = सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।¦भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।
| verse_lines  = प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।¦प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।
| verse_lines  = स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।¦विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S08_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।
| verse_lines  = एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।¦आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C03
| verse_id    = BTN_C03_S07_V09
| verse_type  = shloka
 
<span id="gr-C4" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="चतुर्थस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C4" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="चतुर्थस्कन्धः"></span>
== चतुर्थस्कन्धः ==
== चतुर्थस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C04_S01_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मैत्रेय उवाच–</span><span class="shloka-line">मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।</span><span class="shloka-line">आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C04_S01_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।</span><span class="shloka-line">प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C04_S01_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।</span><span class="shloka-line"
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मैत्रेय उवाच–
| verse_lines  = मैत्रेय उवाच–¦मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।¦आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।
| verse_lines  = शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।¦प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।
| verse_lines  = तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।¦निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।
| verse_lines  = अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।¦वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवा ऊचुः–
| verse_lines  = देवा ऊचुः–¦यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।¦तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।
| verse_lines  = सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।¦दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V52
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।
| verse_lines  = मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।¦मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।
| verse_lines  = नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।¦देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवा ऊचुः–
| verse_lines  = देवा ऊचुः–¦यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं¦खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय ।¦एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाऽद्य¦प्रादुश्चकार पुरुषाय नमः परस्मै ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V59
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।
| verse_lines  = ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।¦भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S01_V66
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।
| verse_lines  = पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।¦अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नन्दिरुवाच–
| verse_lines  = नन्दिरुवाच–¦य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि ।¦द्रुह्यत्यज्ञः पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।
| verse_lines  = गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।¦कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।
| verse_lines  = बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।¦स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।
| verse_lines  = विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।¦संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S02_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।
| verse_lines  = गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।¦मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं
| verse_lines  = सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं¦यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।¦सत्त्वं च यस्मिन् भगवान् वासुदेवो¦ह्यधोक्षजो मे मनसा विधीयते ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S04_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-
| verse_lines  = यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि-¦र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः ।¦लोकस्य यद् वर्षति चाशिषोऽर्थिनः¦तस्मै भवान् द्रुह्यति विश्वबन्धवे ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S04_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये
| verse_lines  = किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये¦ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटाः श्मशाने ।¦तन्माल्यभस्मनृकपाल्यवसत्पिशाचै-¦र्ये मूर्धभिर्दधति तच्चरणावसृष्टम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S04_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत
| verse_lines  = कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्युत¦वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् ।¦विरोधि तद् यौगपदेककर्तरि¦द्वयं यथाऽऽब्रह्मणि कर्म नर्च्छति ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S05_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं
| verse_lines  = ततः स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं¦जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् ।¦ददर्श देहे हतकल्मषा सती¦सद्यः प्रजज्वाल समाधिजाग्निना ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।
| verse_lines  = आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।¦छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।
| verse_lines  = शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।¦विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।
| verse_lines  = दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।¦यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S06_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।
| verse_lines  = जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।¦तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।
| verse_lines  = उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।¦नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये
| verse_lines  = नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये¦ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् ।¦विदुः प्रमाणं बलवीर्ययोर्वा¦तस्यात्मतन्त्रस्य क उद्विधित्सेत् ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।
| verse_lines  = तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।¦ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं
| verse_lines  = स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं¦सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्घ्रि ।¦उत्थाय चक्रे शिरसाऽभिवन्दनं¦महत्तमोऽर्कस्य यथैव विष्णोः ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V42
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ब्रह्मोवाच–
| verse_lines  = ब्रह्मोवाच–¦जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।¦शक्तेः शिवस्य च परं यत् तद् ब्रह्म निरन्तरम् ॥ ४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C04
| verse_id    = BTN_C04_S07_V43
<span id="gr-C5" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="पञ्चमस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C5" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="पञ्चमस्कन्धः"></span>
== पञ्चमस्कन्धः ==
== पञ्चमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S01_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-</span><span class="shloka-line">दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।</span><span class="shloka-line">भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिसृष्टान्</span><span class="shloka-line">विमुक्तसङ्गः प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S01_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्</span><span class="shloka-line">यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S02_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले</span><span class="shloka-line">मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।</span><span class="shloka-line">विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थे</span><span class="shloka-line">किं वा मृगान् मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S03_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि</span><span class="shloka-line">भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S01_V19
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S04_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः</span><span class="shloka-line">प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।</span><span class="shloka-line">तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥</span></span></div>
| verse_text  = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।</span><span class="shloka-line">प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश-¦दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्नः ।¦भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिसृष्टान्¦विमुक्तसङ्गः प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।</span><span class="shloka-line">यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।</span><span class="shloka-line">सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन</span><span class="shloka-line">ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।</span><span class="shloka-line">योगेन धृत्युद्भवसत्वयुक्तो</span><span class="shloka-line">लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।</span><span class="shloka-line">अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो</span><span class="shloka-line">दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।</span><span class="shloka-line">भवः परः सोथ विरिञ्चिवीर्यः</span><span class="shloka-line">स मत्परोहं द्विजदेवदेवः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S01_V31
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S05_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-</span><span class="shloka-line">श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।</span><span class="shloka-line">सम्भावितव्यानि पदेपदे वो</span><span class="shloka-line">विविक्तदृष्टिस्तदुतार्हणं मे ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजोवाच–</span><span class="shloka-line">न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि</span><span class="shloka-line">भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_text  = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तथा चोक्तम्–</span><span class="shloka-line">न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।</span><span class="shloka-line">यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्¦यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।</span><span class="shloka-line">योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।</span><span class="shloka-line">कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां</span><span class="shloka-line">साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं</span><span class="shloka-line">जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S02_V08
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_text  = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले¦मायाऽसि काऽपि भगवत्परदेवतायाः ।¦विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थे¦किं वा मृगान् मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या</span><span class="shloka-line">द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।</span><span class="shloka-line">गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः</span><span class="shloka-line">कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-</span><span class="shloka-line">न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।</span><span class="shloka-line">यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां</span><span class="shloka-line">महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S06_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां</span><span class="shloka-line">देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।</span><span class="shloka-line">अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो</span><span class="shloka-line">मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S03_V14
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S07_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परो रजाः सवितर्जातवेदो</span><span class="shloka-line">वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।</span><span class="shloka-line">स्वरेतसाऽदः पुनराविश्य चष्टे</span><span class="shloka-line">हंसं गृध्राणामृषभं सङ्गृणीमः ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S10_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S10_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्राह्मण उवाच–</span><span class="shloka-line">त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं</span><span class="shloka-line">भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः ।</span><span class="shloka-line">गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा</span><span class="shloka-line">पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = किञ्चायं राजर्षिरपत्यकामः प्रजां भवादृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि¦भगवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमि-वाधनः फलीकरणं को वा ईहते ॥ १४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S10_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च</span><span class="shloka-line">क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।</span><span class="shloka-line">निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च</span><span class="shloka-line">देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S10_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-</span><span class="shloka-line">न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।</span><span class="shloka-line">स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र</span><span class="shloka-line">तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S10_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च</span><span class="shloka-line">पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।</span><span class="shloka-line">क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य-</span><span class="shloka-line">मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S10_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य</span><span class="shloka-line">साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।</span><span class="shloka-line">महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग्</span><span class="shloka-line">धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-</span><span class="shloka-line">वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।</span><span class="shloka-line">न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः</span><span class="shloka-line">प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S04_V03
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स वासनात्मा विषयोपरक्तो</span><span class="shloka-line">गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।</span><span class="shloka-line">चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-</span><span class="shloka-line">मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं</span><span class="shloka-line">कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।</span><span class="shloka-line">आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा</span><span class="shloka-line">स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तावानयं व्यवहारः सदा वै</span><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।</span><span class="shloka-line">तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति</span><span class="shloka-line">गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यस्य हीन्द्रः स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवान् ऋषभदेवो योगेश्वरः¦प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमाञ्जनाभं नामाभ्यवर्षीत् ॥ ३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः</span><span class="shloka-line">क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।</span><span class="shloka-line">यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो</span><span class="shloka-line">स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।</span><span class="shloka-line">पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं</span><span class="shloka-line">बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पदं विषयम् ।</span><span class="shloka-line">एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-</span><span class="shloka-line">राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।</span><span class="shloka-line">मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां</span><span class="shloka-line">वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि</span><span class="shloka-line">विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।</span><span class="shloka-line">एकादशं स्वीकरणं ममेति</span><span class="shloka-line">मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-</span><span class="shloka-line">रेकादशामी मनसो विकाराः ।</span><span class="shloka-line">सहस्रशः शतशः कोटिशश्च</span><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः</span><span class="shloka-line">साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।</span><span class="shloka-line">नारायणो भगवान्वासुदेवः</span><span class="shloka-line">स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S11_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-</span><span class="shloka-line">मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।</span><span class="shloka-line">गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो</span><span class="shloka-line">जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्राह्मण उवाच–</span><span class="shloka-line">अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां</span><span class="shloka-line">यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।</span><span class="shloka-line">तस्यापि चाङ्घ्र्योरधि गुल्फजङ्घा-</span><span class="shloka-line">जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां</span><span class="shloka-line">सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।</span><span class="shloka-line">यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो</span><span class="shloka-line">राजाऽस्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।¦तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-</span><span class="shloka-line">र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।</span><span class="shloka-line">जनस्य गोप्तेति विकत्थमानो</span><span class="shloka-line">न शोभसे वृद्धसभासु दुष्टः ॥ ७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि क्षितावेव चराचरस्य</span><span class="shloka-line">विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।</span><span class="shloka-line">तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमात्रं</span><span class="shloka-line">निरूप्यतां तत्क्रिययानुतिष्ठन् ॥ ८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-</span><span class="shloka-line">मसन्निधानं परमाणवो ये ।</span><span class="shloka-line">अविद्यया मनसा कल्पितास्ते</span><span class="shloka-line">येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-</span><span class="shloka-line">दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।</span><span class="shloka-line">द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म-</span><span class="shloka-line">नाम््नयाऽजयाऽवैहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S12_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-</span><span class="shloka-line">मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।</span><span class="shloka-line">प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दवाच्यं</span><span class="shloka-line">यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V06
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S13_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।</span><span class="shloka-line">आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।</span><span class="shloka-line">नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मतः ॥ २६॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S13_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय</span><span class="shloka-line">योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।</span><span class="shloka-line">नारायणाय हरये नम इत्युदारं</span><span class="shloka-line">गायन्मृगत्वमपि यः समुदाजहार ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S15_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।</span><span class="shloka-line">गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-</span><span class="shloka-line">र्यज्वाभिमानी बहुविद्धर्मगोप्ता ।</span><span class="shloka-line">सदागतश्रीः सदसस्पतिः सतां</span><span class="shloka-line">सत्सेवकोऽन्यो भगवत्कलामृते ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = एवं मनः कर्मवशं प्रयुङ्क्त अविद्ययात्मन्व्यवधीयमाने ।¦प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S16_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S17_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span><span class="shloka-line">तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो</span><span class="shloka-line">वामपादाङ्गुष्ठ-नखनिर्भिन्नोर्ध्वाण्डकटाहविवरेणान्तःप्रविष्टा या बाह्यजलधारा</span><span class="shloka-line">तच्चरणपङ्कजावनेजनारुणकिञ्जल्कोपरञ्जिताखिलजगदघमलापहोपस्पर्शनामला</span><span class="shloka-line">साक्षाद्भगवत्पदीत्यनुपलक्षितवचोभिरभिधीय-मानातिमहता कालेन युगसहस्रोपलक्षणेन दिवो</span><span class="shloka-line">मूर्धन्यवततार यत्तद्विष्णुपदमाहुः ॥ १ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S17_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S17_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भव उवाच–</span><span class="shloka-line">ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते</span><span class="shloka-line">ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।</span><span class="shloka-line">युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे</span><span class="shloka-line">सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुनि ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V08
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा</span><span class="shloka-line">हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।</span><span class="shloka-line">पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पदः</span><span class="shloka-line">सरीसृपस्थास्नु यदत्र दृश्यते ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = पुंसः स्त्रिया मिथुनीभाव एष तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहुः ।¦यतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तैर्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं</span><span class="shloka-line">अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।</span><span class="shloka-line">सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना-</span><span class="shloka-line">त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं</span><span class="shloka-line">चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।</span><span class="shloka-line">द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्र-</span><span class="shloka-line">द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः ॥ ३२ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-</span><span class="shloka-line">रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।</span><span class="shloka-line">सङ्ख्या यया तत्त्वदृशा विनीयते</span><span class="shloka-line">तस्मै नमः सांख्यनिदर्शनाय हि ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो</span><span class="shloka-line">गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।</span><span class="shloka-line">मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो</span><span class="shloka-line">गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S18_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-</span><span class="shloka-line">र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।</span><span class="shloka-line">तथैव तत्रातिशयात्मबुद्धिभि-</span><span class="shloka-line">र्निरस्तमायाकृतये नमो नमः ॥ ३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C05_S05_V10
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S19_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः</span><span class="shloka-line">सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।</span><span class="shloka-line">शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्यया-</span><span class="shloka-line">द्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S19_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां</span><span class="shloka-line">त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।</span><span class="shloka-line">भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां</span><span class="shloka-line">विधेहि योगं त्वयि नः सुभावितम् ॥ इति ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S19_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं</span><span class="shloka-line">स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।</span><span class="shloka-line">तेनाब्जनाभस्मृतिजन्मनः स्या-</span><span class="shloka-line">द्वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = हरौ गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्त्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च ।¦सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥१०॥
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S20_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S20_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S22_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं</span><span class="shloka-line">रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।</span><span class="shloka-line">नमस्यतः स्तुवतो नश्यते वै</span><span class="shloka-line">स्वयं त्रिकालं कृतमाशु पापम् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C05_S23_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S05_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन
| verse_lines  = सर्वत्र मद्भावविचक्षणेन¦ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन ।¦योगेन धृत्युद्भवसत्वयुक्तो¦लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S05_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।
| verse_lines  = तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाताः सर्वे महीयांसममुं सुनाभम् ।¦अक्लृष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥२०॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S05_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो
| verse_lines  = देवासुरेभ्यो मघवान् प्रधानो¦दक्षादयो ब्रह्मसुताश्च तेषाम् ।¦भवः परः सोथ विरिञ्चिवीर्यः¦स मत्परोहं द्विजदेवदेवः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S05_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-
| verse_lines  = सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भि-¦श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि ।¦सम्भावितव्यानि पदेपदे वो¦विविक्तदृष्टिस्तदुतार्हणं मे ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच–
| verse_lines  = राजोवाच–¦न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि¦भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तथा चोक्तम्–
| verse_lines  = तथा चोक्तम्–¦न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।¦यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।
| verse_lines  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।¦योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।
| verse_lines  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।¦कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां
| verse_lines  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां¦साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं¦जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
| verse_lines  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
| verse_lines  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
| verse_lines  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
| verse_lines  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
| verse_lines  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
| verse_lines  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या
| verse_lines  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या¦द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।¦गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः¦कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-
| verse_lines  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-¦न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।¦यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां¦महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
| verse_lines  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S06_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां
| verse_lines  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां¦देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।¦अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो¦मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S07_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = परो रजाः सवितर्जातवेदो
| verse_lines  = परो रजाः सवितर्जातवेदो¦वेदस्य गर्भो मनसेदं जजान ।¦स्वरेतसाऽदः पुनराविश्य चष्टे¦हंसं गृध्राणामृषभं सङ्गृणीमः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S10_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
| verse_lines  = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S10_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ब्राह्मण उवाच–
| verse_lines  = ब्राह्मण उवाच–¦त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं¦भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः ।¦गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा¦पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S10_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च
| verse_lines  = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च¦क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।¦निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च¦देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S10_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-
| verse_lines  = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-¦न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।¦स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र¦तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S10_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च
| verse_lines  = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च¦पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।¦क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य-¦मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S10_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य
| verse_lines  = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य¦साम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।¦महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग्¦धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-
| verse_lines  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-¦वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।¦न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः¦प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो
| verse_lines  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो¦गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।¦चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-¦मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं
| verse_lines  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं¦कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।¦आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा¦स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तावानयं व्यवहारः सदा वै
| verse_lines  = तावानयं व्यवहारः सदा वै¦क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।¦तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति¦गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः
| verse_lines  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः¦क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।¦यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो¦स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।¦पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं¦बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पदं विषयम् ।
| verse_lines  = पदं विषयम् ।¦एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-¦राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।¦मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां¦वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि
| verse_lines  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि¦विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।¦एकादशं स्वीकरणं ममेति¦मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-
| verse_lines  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-¦रेकादशामी मनसो विकाराः ।¦सहस्रशः शतशः कोटिशश्च¦क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः
| verse_lines  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः¦साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।¦नारायणो भगवान्वासुदेवः¦स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S11_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-
| verse_lines  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-¦मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।¦गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो¦जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ब्राह्मण उवाच–
| verse_lines  = ब्राह्मण उवाच–¦अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां¦यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।¦तस्यापि चाङ्घ्र्योरधि गुल्फजङ्घा-¦जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां
| verse_lines  = अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यां¦सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।¦यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो¦राजाऽस्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-
| verse_lines  = शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-¦र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।¦जनस्य गोप्तेति विकत्थमानो¦न शोभसे वृद्धसभासु दुष्टः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदि क्षितावेव चराचरस्य
| verse_lines  = यदि क्षितावेव चराचरस्य¦विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।¦तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमात्रं¦निरूप्यतां तत्क्रिययानुतिष्ठन् ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-
| verse_lines  = एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-¦मसन्निधानं परमाणवो ये ।¦अविद्यया मनसा कल्पितास्ते¦येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-
| verse_lines  = एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-¦दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।¦द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म-¦नाम््नयाऽजयाऽवैहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S12_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-
| verse_lines  = ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-¦मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।¦प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दवाच्यं¦यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S13_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।
| verse_lines  = तस्येमान् श्लोकान् गायन्ति ।¦आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसाऽपि महात्मनः ।¦नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मतः ॥ २६॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S13_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय
| verse_lines  = यज्ञाय धर्मपतये विधिनैपुणाय¦योगाय साङ्ख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ।¦नारायणाय हरये नम इत्युदारं¦गायन्मृगत्वमपि यः समुदाजहार ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S15_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।
| verse_lines  = तस्येमां गाथां पाण्डवेय पुराविद उपगायन्ति ।¦गयं नृपं कः प्रतियाति कर्मभि-¦र्यज्वाभिमानी बहुविद्धर्मगोप्ता ।¦सदागतश्रीः सदसस्पतिः सतां¦सत्सेवकोऽन्यो भगवत्कलामृते ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S16_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
| verse_lines  = तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S17_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–¦तत्र भगवतः साक्षाद्यज्ञलिङ्गस्य विष्णोर्विक्रमतो¦वामपादाङ्गुष्ठ-नखनिर्भिन्नोर्ध्वाण्डकटाहविवरेणान्तःप्रविष्टा या बाह्यजलधारा¦तच्चरणपङ्कजावनेजनारुणकिञ्जल्कोपरञ्जिताखिलजगदघमलापहोपस्पर्शनामला¦साक्षाद्भगवत्पदीत्यनुपलक्षितवचोभिरभिधीय-मानातिमहता कालेन युगसहस्रोपलक्षणेन दिवो¦मूर्धन्यवततार यत्तद्विष्णुपदमाहुः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S17_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥
| verse_lines  = भवानीनाथैः स्त्रीगणार्बुदसहस्रैरवरुध्यमानो भगवतश्चतुर्मूर्तेर्महा-पुरुषस्य तुरीयां तामसीं मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः सङ्कर्षणसंज्ञां आत्मसमाधिरूपेण सन्निधायैतदभिगृणन् भव उपधावति ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S17_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भव उवाच–
| verse_lines  = भव उवाच–¦ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते
| verse_lines  = विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते¦ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतम् ।¦युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे¦सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुनि ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥
| verse_lines  = केतुमाले भगवान्कामदेवस्वरूपेणास्ते लक्ष्म्याः प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितॄणां च तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाऽहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसवः संवत्सरान्ते निपतन्ति ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥
| verse_lines  = तद्भगवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमादेवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताऽहस्सु तद्भर्तृभिरुपेतोपास्ते । इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा
| verse_lines  = यं लोकपालाः किल मत्सरज्वरा¦हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च ।¦पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पदः¦सरीसृपस्थास्नु यदत्र दृश्यते ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं
| verse_lines  = यद्रूपमेतन्निजमाययाऽर्पितं¦अर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।¦सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना-¦त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं
| verse_lines  = जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिजं¦चराचरं देवर्षिपितृभूतभेदम् ।¦द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्र-¦द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-
| verse_lines  = यस्मिन्नसंख्येयविशेषनाम-¦रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।¦सङ्ख्या यया तत्त्वदृशा विनीयते¦तस्मै नमः सांख्यनिदर्शनाय हि ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो
| verse_lines  = यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो¦गुणेषु योनिष्विव जातवेदसम् ।¦मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो¦गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S18_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-
| verse_lines  = द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि-¦र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने ।¦तथैव तत्रातिशयात्मबुद्धिभि-¦र्निरस्तमायाकृतये नमो नमः ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S19_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः
| verse_lines  = यथैहिकामुष्मिककामलम्पटः¦सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।¦शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्यया-¦द्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S19_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां
| verse_lines  = तन्नः प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां¦त्वन्माययाऽहं ममतामधोक्षज ।¦भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां¦विधेहि योगं त्वयि नः सुभावितम् ॥ इति ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S19_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं
| verse_lines  = यद्यत्र नः स्वर्गसुखावशेषितं¦स्विष्टस्य दत्तस्य कृतस्य शोभनम् ।¦तेनाब्जनाभस्मृतिजन्मनः स्या-¦द्वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S20_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
| verse_lines  = प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S20_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥
| verse_lines  = एवं परस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशितः शाकद्वीपो द्वात्रिंश-ल्लक्षयोजनायामः समानेन च दधिमण्डोदेन परित उपक्लृप्तः यस्मिन् शाको नाम महीरुहः स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महान्सुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S22_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं
| verse_lines  = ग्रहर्क्षतारामयमाधिदैविकं¦रूपं हरेर्मंत्रकृतस्त्रिकालम् ।¦नमस्यतः स्तुवतो नश्यते वै¦स्वयं त्रिकालं कृतमाशु पापम् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C05
| verse_id    = BTN_C05_S23_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
| verse_lines  = तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
}}
<span id="gr-C6" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="षष्ठस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C6" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="षष्ठस्कन्धः"></span>
== षष्ठस्कन्धः ==
== षष्ठस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S01_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यमदूता ऊचुः–</span><span class="shloka-line">वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।</span><span class="shloka-line">वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S02_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S02_V52"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।</span><span class="shloka-line">अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S03_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यम उवाच–</span><span class="shloka-line">परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च</span><span class="shloka-line">ओतं प्रोतं पटवद् यत्र विश्वम् ।</span><span class="shloka-line">यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा</span><span class="shloka-line">नस्योतवद् यस्य वशे च लोकः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S01_V40
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः</span><span class="shloka-line">सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।</span><span class="shloka-line">गुणो यथा गुणिनोऽव्यक्तदृष्टि-</span><span class="shloka-line">स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा</span><span class="shloka-line">नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।</span><span class="shloka-line">सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो</span><span class="shloka-line">न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यमदूता ऊचुः–
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदोपरामो मनसो नामरूप-</span><span class="shloka-line">रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।</span><span class="shloka-line">य ईयते केवलया स्वसंस्थया</span><span class="shloka-line">हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यमदूता ऊचुः–¦वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।¦वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं</span><span class="shloka-line">स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।</span><span class="shloka-line">वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं</span><span class="shloka-line">मनीषया निष्कृषन्तीह गूढम् ॥ २७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स वै ममाशेषविशेषमाया-</span><span class="shloka-line">निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।</span><span class="shloka-line">स सर्वनामा स च विश्वरूपः</span><span class="shloka-line">प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं</span><span class="shloka-line">धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।</span><span class="shloka-line">मा भूत् स्वरूपं गुणरूपबृंहितं</span><span class="shloka-line">स वै गुणापायनिसर्गलक्षणः ॥ २९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै</span><span class="shloka-line">यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।</span><span class="shloka-line">परावरेषां परमं प्राक् स्वसिद्धं</span><span class="shloka-line">तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-</span><span class="shloka-line">रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।</span><span class="shloka-line">अपेक्षितं किञ्चन सांख्ययोगयोः</span><span class="shloka-line">समं परं ह्यनुकूलं बृहत् तत् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S02_V14
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-</span><span class="shloka-line">मनामरूपो भगवाननन्तः ।</span><span class="shloka-line">नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि-</span><span class="shloka-line">र्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदताम् ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां</span><span class="shloka-line">यथाशयं देहगतो विभाति ।</span><span class="shloka-line">यथाऽनिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं</span><span class="shloka-line">स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।</span><span class="shloka-line">विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।</span><span class="shloka-line">अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V47"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।</span><span class="shloka-line">संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S04_V48"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।</span><span class="shloka-line">यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S08_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-</span><span class="shloka-line">द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।</span><span class="shloka-line">देवर्षिवर्यः पुरुषान्तरार्चनात्</span><span class="shloka-line">कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S08_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।</span><span class="shloka-line">सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S02_V52
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S08_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।</span><span class="shloka-line">भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S08_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।</span><span class="shloka-line">पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S08_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।</span><span class="shloka-line">पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।¦अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S08_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।</span><span class="shloka-line">राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवा ऊचुः–</span><span class="shloka-line">वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका</span><span class="shloka-line">ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्तः ।</span><span class="shloka-line">हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ</span><span class="shloka-line">बिभेति यस्मादरणं ततो नः ॥ २० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-</span><span class="shloka-line">स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।</span><span class="shloka-line">एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार</span><span class="shloka-line">तस्माद् भयाद् येन स नोऽस्तु पारः ॥ २३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य एक ईशो निजमायया नः</span><span class="shloka-line">ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।</span><span class="shloka-line">वयं च यस्यापि पुरः समेताः</span><span class="shloka-line">पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।</span><span class="shloka-line">पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S03_V12
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवा ऊचुः–</span><span class="shloka-line">नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।</span><span class="shloka-line">नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।</span><span class="shloka-line">नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यम उवाच–
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण</span><span class="shloka-line">स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह</span><span class="shloka-line">वाव न विदामः ।न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिगणितगुणगण ईश्वर अनवगाह्य-माहात्म्ये</span><span class="shloka-line">अर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्तःकरणदुरवग्रहवादिनां च</span><span class="shloka-line">विवादानवसरे उपरतसमस्तमाया-मये केवलस्वात्ममायामन्तर्धाय को नु दुर्घट इव भवति ।</span><span class="shloka-line">स्वरूपद्वयाभावात् समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् । स एव हि पुनः सर्ववस्तुषु वस्तुस्वरूपः सर्वेश्वरः सकलजगत्कारणकारणभूतः सर्वप्रत्यगात्मत्वात्</span><span class="shloka-line">सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषितः ।अथ ह वाव तव</span><span class="shloka-line">महिमामहामृतरससमुद्रविप्लुषाऽसकृल्लीढया स्व-मनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन</span><span class="shloka-line">विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासाः परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि</span><span class="shloka-line">सर्वात्मनि निरन्तरनिर्वृतमनसः कथमु ह वा एते मधुमथन पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृदः</span><span class="shloka-line">साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपरिवर्तः ।</span><span class="shloka-line">त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयोऽभूवन्</span><span class="shloka-line">दितिजदनुजादयश्चापि तेषामनुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रितजलचराकृतिभिः</span><span class="shloka-line">यथाऽ-पराधं दण्डं दधर्थावतीर्य ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यम उवाच–¦परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च¦ओतं प्रोतं पटवद् यत्र विश्वम् ।¦यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा¦नस्योतवद् यस्य वशे च लोकः ॥ १२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय</span><span class="shloka-line">कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।</span><span class="shloka-line">सत्संग्रहाय भवपान्थनिजाश्रयाय</span><span class="shloka-line">शश्वद् वरिष्ठगतये हरये नमस्ते ॥ ३५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।</span><span class="shloka-line">तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।</span><span class="shloka-line">न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S09_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।</span><span class="shloka-line">विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S10_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।</span><span class="shloka-line">यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V24
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S12_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।</span><span class="shloka-line">शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।</span><span class="shloka-line">अविद्वानेवमात्मानं मन्यतेऽनीशमीश्वरम् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S12_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः</span><span class="shloka-line">कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।</span><span class="shloka-line">न्यपातयत् तावदहर्गणेन</span><span class="shloka-line">यो ज्योतिषामयने वार्त्रहत्ये ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S13_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच–</span><span class="shloka-line">एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = न यस्य सख्यं पुरुषो वेत्ति सख्युः¦सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।¦गुणो यथा गुणिनोऽव्यक्तदृष्टि-¦स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S13_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।</span><span class="shloka-line">ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं</span><span class="shloka-line">सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S14_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।</span><span class="shloka-line">सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S14_V53"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो</span><span class="shloka-line">यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।</span><span class="shloka-line">परे तु जीवत्यपरस्य या मृतिः</span><span class="shloka-line">विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवं परः ॥ ५३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S14_V54"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः</span><span class="shloka-line">शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।</span><span class="shloka-line">यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये</span><span class="shloka-line">स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S14_V55"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां</span><span class="shloka-line">त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।</span><span class="shloka-line">अञ्जस्तरेम भवताऽप्रजदुस्तरं यद्</span><span class="shloka-line">ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V25
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S14_V56"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-</span><span class="shloka-line">स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।</span><span class="shloka-line">सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो</span><span class="shloka-line">भुंक्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम् ॥ ५६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S14_V57"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते</span><span class="shloka-line">मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।</span><span class="shloka-line">किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं</span><span class="shloka-line">नीतोऽघृणेन न शृृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।</span><span class="shloka-line">मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा¦नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।¦सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो¦न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।</span><span class="shloka-line">अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।</span><span class="shloka-line">दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।</span><span class="shloka-line">पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।</span><span class="shloka-line">ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।</span><span class="shloka-line">एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।</span><span class="shloka-line">एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V26
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।</span><span class="shloka-line">गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः</span><span class="shloka-line">कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यदोपरामो मनसो नामरूप-
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।</span><span class="shloka-line">देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यदोपरामो मनसो नामरूप-¦रूपस्य दृष्टिस्मृतिसंप्रमोषात् ।¦य ईयते केवलया स्वसंस्थया¦हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S15_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे</span><span class="shloka-line">शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।</span><span class="shloka-line">सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं</span><span class="shloka-line">प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।</span><span class="shloka-line">आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।</span><span class="shloka-line">उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।</span><span class="shloka-line">अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V27
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।</span><span class="shloka-line">मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।</span><span class="shloka-line">जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।</span><span class="shloka-line">प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः</span><span class="shloka-line">प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं¦स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।¦वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं¦मनीषया निष्कृषन्तीह गूढम् ॥ २७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V51"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।</span><span class="shloka-line">शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V52"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।</span><span class="shloka-line">उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V54"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।</span><span class="shloka-line">मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V56"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।</span><span class="shloka-line">अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S16_V57"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।</span><span class="shloka-line">ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V28
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S17_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं</span><span class="shloka-line">जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।</span><span class="shloka-line">यः क्षत्रबन्धुः परिभूय सूरीन्</span><span class="shloka-line">प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड््यः ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S17_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो</span><span class="shloka-line">न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।</span><span class="shloka-line">समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य</span><span class="shloka-line">कुतोऽनुरागः कुत एव रोषः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स वै ममाशेषविशेषमाया-
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S17_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।</span><span class="shloka-line">सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = स वै ममाशेषविशेषमाया-¦निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।¦स सर्वनामा स च विश्वरूपः¦प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S17_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।</span><span class="shloka-line">गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S17_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।</span><span class="shloka-line">मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S19_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।</span><span class="shloka-line">त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S19_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।</span><span class="shloka-line">त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C06
<div class="verse-block" id="BTN_C06_S19_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।</span><span class="shloka-line">यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।</span><span class="shloka-line">तथेमा उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिषः ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C06_S04_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
| verse_lines  = यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं¦धियाऽक्षिभिर्वा मनसा वोत यस्य ।¦मा भूत् स्वरूपं गुणरूपबृंहितं¦स वै गुणापायनिसर्गलक्षणः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
| verse_lines  = यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै¦यं यो यथा कुरुते कार्यते वा ।¦परावरेषां परमं प्राक् स्वसिद्धं¦तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-
| verse_lines  = अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो-¦रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।¦अपेक्षितं किञ्चन सांख्ययोगयोः¦समं परं ह्यनुकूलं बृहत् तत् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-
| verse_lines  = योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल-¦मनामरूपो भगवाननन्तः ।¦नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि-¦र्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदताम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
| verse_lines  = यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां¦यथाशयं देहगतो विभाति ।¦यथाऽनिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं¦स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।
| verse_lines  = ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।¦विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।
| verse_lines  = तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।¦अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।
| verse_lines  = अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।¦संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S04_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।
| verse_lines  = मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।¦यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S08_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-
| verse_lines  = सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा-¦द्धयशीर्षो मां पथि देवहेलनात् ।¦देवर्षिवर्यः पुरुषान्तरार्चनात्¦कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S08_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।
| verse_lines  = यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।¦सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S08_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।
| verse_lines  = तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।¦भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S08_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।
| verse_lines  = तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।¦पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S08_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।
| verse_lines  = एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।¦पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S08_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।
| verse_lines  = न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।¦राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवा ऊचुः–
| verse_lines  = देवा ऊचुः–¦वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका¦ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्तः ।¦हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ¦बिभेति यस्मादरणं ततो नः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-
| verse_lines  = पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ-¦स्युदीर्णवातोर्मिरवैः कराले ।¦एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार¦तस्माद् भयाद् येन स नोऽस्तु पारः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = य एक ईशो निजमायया नः
| verse_lines  = य एक ईशो निजमायया नः¦ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।¦वयं च यस्यापि पुरः समेताः¦पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।
| verse_lines  = आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।¦पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवा ऊचुः–
| verse_lines  = देवा ऊचुः–¦नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।¦नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।
| verse_lines  = यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।¦नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण
| verse_lines  = अथ तत्र भगवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गापतितः पारतन्त्र्येण¦स्वकृतकुशलाकुशलफलमुपाददाति आहोस्विदात्माराम उपशमशीलः समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह¦वाव न विदामः ।न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिगणितगुणगण ईश्वर अनवगाह्य-माहात्म्ये¦अर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्तःकरणदुरवग्रहवादिनां च¦विवादानवसरे उपरतसमस्तमाया-मये केवलस्वात्ममायामन्तर्धाय को नु दुर्घट इव भवति ।¦स्वरूपद्वयाभावात् समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् । स एव हि पुनः सर्ववस्तुषु वस्तुस्वरूपः सर्वेश्वरः सकलजगत्कारणकारणभूतः सर्वप्रत्यगात्मत्वात्¦सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषितः ।अथ ह वाव तव¦महिमामहामृतरससमुद्रविप्लुषाऽसकृल्लीढया स्व-मनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन¦विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासाः परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि¦सर्वात्मनि निरन्तरनिर्वृतमनसः कथमु ह वा एते मधुमथन पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृदः¦साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपरिवर्तः ।¦त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयोऽभूवन्¦दितिजदनुजादयश्चापि तेषामनुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रितजलचराकृतिभिः¦यथाऽ-पराधं दण्डं दधर्थावतीर्य ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय
| verse_lines  = हंसाय दभ्रनिलयाय निरीक्षकाय¦कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय ।¦सत्संग्रहाय भवपान्थनिजाश्रयाय¦शश्वद् वरिष्ठगतये हरये नमस्ते ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।
| verse_lines  = न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।¦तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।
| verse_lines  = स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।¦न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S09_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।
| verse_lines  = मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।¦विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S10_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।
| verse_lines  = नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।¦यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S12_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।
| verse_lines  = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमात्मभूतेन्द्रियाशयाः ।¦शक्नुवन्त्यस्य सर्गादौ न विना यदनुग्रहम् ।¦अविद्वानेवमात्मानं मन्यतेऽनीशमीश्वरम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S12_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः
| verse_lines  = वज्रस्तु तत्कन्धरमाशुवेगः¦कृन्तन्समन्तात् परिवर्तमानः ।¦न्यपातयत् तावदहर्गणेन¦यो ज्योतिषामयने वार्त्रहत्ये ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S13_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच–
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच–¦एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।¦ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S13_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।
| verse_lines  = तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।¦ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं¦सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S14_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।
| verse_lines  = मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।¦सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S14_V53
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो
| verse_lines  = अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो¦यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे ।¦परे तु जीवत्यपरस्य या मृतिः¦विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवं परः ॥ ५३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S14_V54
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः
| verse_lines  = न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः¦शरीरिणामस्तु तदाऽऽत्मकर्मभिः ।¦यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये¦स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S14_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां
| verse_lines  = त्वं तात नार्हसि स मां कृपणामनाथां¦त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् ।¦अञ्जस्तरेम भवताऽप्रजदुस्तरं यद्¦ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S14_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-
| verse_lines  = उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या-¦स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् ।¦सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो¦भुंक्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम् ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S14_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते
| verse_lines  = नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते¦मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् ।¦किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं¦नीतोऽघृणेन न शृृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।
| verse_lines  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।¦मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।
| verse_lines  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।¦अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।
| verse_lines  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।¦दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।
| verse_lines  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।¦पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।¦ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।
| verse_lines  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।¦एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।
| verse_lines  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।¦एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।
| verse_lines  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।¦गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः
| verse_lines  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः¦कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।
| verse_lines  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।¦देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।
| verse_lines  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।¦द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S15_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे
| verse_lines  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे¦शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।¦सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं¦प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।
| verse_lines  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।¦आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।
| verse_lines  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।¦उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।
| verse_lines  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।¦अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।
| verse_lines  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।¦मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।
| verse_lines  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।¦जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।
| verse_lines  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।¦प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः¦प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V51
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।
| verse_lines  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।¦शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V52
| verse_type  = shloka
| verse_text  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।
| verse_lines  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।¦उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V54
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।
| verse_lines  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।¦मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।
| verse_lines  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।¦अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S16_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।
| verse_lines  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।¦ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं
| verse_lines  = एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं¦जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् ।¦यः क्षत्रबन्धुः परिभूय सूरीन्¦प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड््यः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो
| verse_lines  = न चास्य कश्चिद् दयितः प्रतीपो¦न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्वः ।¦समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य¦कुतोऽनुरागः कुत एव रोषः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।
| verse_lines  = देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।¦सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।
| verse_lines  = अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।¦गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S17_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।
| verse_lines  = इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।¦मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S19_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।
| verse_lines  = तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।¦त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S19_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।
| verse_lines  = गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।¦त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C06
| verse_id    = BTN_C06_S19_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।
| verse_lines  = नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रयः ।¦यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ ।¦तथेमा उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिषः ॥ १३ ॥
}}
<span id="gr-C7" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="सप्तमस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C7" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="सप्तमस्कन्धः"></span>
== सप्तमस्कन्धः ==
== सप्तमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।</span><span class="shloka-line">स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।</span><span class="shloka-line">विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V06
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।</span><span class="shloka-line">तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।</span><span class="shloka-line">स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।¦स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।</span><span class="shloka-line">न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।</span><span class="shloka-line">संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।</span><span class="shloka-line">वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।</span><span class="shloka-line">आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।</span><span class="shloka-line">सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V09
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।</span><span class="shloka-line">तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।</span><span class="shloka-line">पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।</span><span class="shloka-line">दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥</span></span></div>
| verse_lines  = ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।¦विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।</span><span class="shloka-line">भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।</span><span class="shloka-line">रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।</span><span class="shloka-line">अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S01_V48"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।</span><span class="shloka-line">नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।</span><span class="shloka-line">सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V11
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।</span><span class="shloka-line">धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।</span><span class="shloka-line">चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयः प्रधानपुंभ्यां नरदेव सत्यकृत् । स तत्र तत्रोभयसिद्धिमाप्नुयात् लिङ्गात्मनो लिङ्गगुणाश्च सन्ति ॥ ११ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।</span><span class="shloka-line">याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।</span><span class="shloka-line">अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-</span><span class="shloka-line">र्भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः ।</span><span class="shloka-line">न तत्र हात्मा प्रकृतावपि स्थित-</span><span class="shloka-line">स्तस्या गुणैरन्यतमो निबध्यते ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते</span><span class="shloka-line">यथाऽनिलो देहगतः पृथक् स्थितः ।</span><span class="shloka-line">यथा नभः सर्वगतं न सज्जते</span><span class="shloka-line">तथा गुणैः सर्वगुणाश्रयः परः ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V12
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।</span><span class="shloka-line">यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।</span><span class="shloka-line">यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।</span><span class="shloka-line">भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्वं सुरानीकमिवैधयत्यजः । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवाः ॥ १२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V47"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।</span><span class="shloka-line">ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V48"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।</span><span class="shloka-line">यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V58"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हिरण्यकशिपुरुवाच–</span><span class="shloka-line">बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।</span><span class="shloka-line">ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम् ॥ ५८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S02_V60"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।</span><span class="shloka-line">स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।</span><span class="shloka-line">अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V20
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।</span><span class="shloka-line">कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।</span><span class="shloka-line">किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_text  = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।</span><span class="shloka-line">भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।¦श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।</span><span class="shloka-line">विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।</span><span class="shloka-line">तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हिरण्यकशिपुरुवाच–</span><span class="shloka-line">कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।</span><span class="shloka-line">अभिव्यनग् जगदिदं स्वयंज्योतिः स्वरोचिषा ॥ २६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।</span><span class="shloka-line">रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।</span><span class="shloka-line">चित्तस्य चित्तिर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महाभूतगुणाशयेशः ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V26
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा</span><span class="shloka-line">त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।</span><span class="shloka-line">त्वमेक आत्माऽऽत्मवतामनादि-</span><span class="shloka-line">रनन्तपारः कविरव्ययात्मा ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-</span><span class="shloka-line">मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।</span><span class="shloka-line">कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महान्</span><span class="shloka-line">त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-</span><span class="shloka-line">देजच्च किञ्चिद् व्यतिरिक्तमस्ति ।</span><span class="shloka-line">विद्याकलास्ते तनवश्च सर्वा</span><span class="shloka-line">हिरण्यगर्भोऽसि बृहत् त्रिपृष्ठः ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यन्निबन्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः ।¦तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मनः । परस्येदमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S03_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।</span><span class="shloka-line">न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S04_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।</span><span class="shloka-line">भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S04_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो</span><span class="shloka-line">महाबलो निर्जितलोक एकराट् ।</span><span class="shloka-line">रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुगः सुरादिभिः</span><span class="shloka-line">प्रतापितैरूर्जितचण्डशासनः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S04_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना</span><span class="shloka-line">विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपाः ।</span><span class="shloka-line">उपासतोपायनपाणिभिर्विना</span><span class="shloka-line">त्रिभिस्तपोयोगबलौजसां पदम् ॥ १३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S04_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।</span><span class="shloka-line">धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V27
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S04_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।</span><span class="shloka-line">प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S04_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।</span><span class="shloka-line">न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S05_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रह्लाद उवाच–</span><span class="shloka-line">परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।</span><span class="shloka-line">विमोहितधियां दृष्टः तस्मै भगवते नमः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।¦स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S05_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।</span><span class="shloka-line">अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S05_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रह्लाद उवाच–</span><span class="shloka-line">श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।</span><span class="shloka-line">अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥ २३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S05_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गुरुपुत्र उवाच–</span><span class="shloka-line">न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं</span><span class="shloka-line">सुतो वदत्येष तवेन्द्रशत्रो ।</span><span class="shloka-line">नैसर्गिकीयं मतिरस्य राजन्</span><span class="shloka-line">नियच्छ मन्युं क्व तदाऽऽत्ममानः ॥ २८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S06_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।</span><span class="shloka-line">व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S06_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।</span><span class="shloka-line">माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V28
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S06_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।</span><span class="shloka-line">भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S06_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये</span><span class="shloka-line">किं तैर्गुणव्यतिकरैरिह येऽनुसिद्धाः ।</span><span class="shloka-line">धर्मादिभिः किमगुणेन च कांक्षितेन</span><span class="shloka-line">सारं जुषां चरणयोरुपगायतां नः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।</span><span class="shloka-line">फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।¦न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।</span><span class="shloka-line">विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।</span><span class="shloka-line">ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।</span><span class="shloka-line">सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।</span><span class="shloka-line">अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।</span><span class="shloka-line">बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V29
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।</span><span class="shloka-line">यदाऽऽतिहर्षोत्पुलकाश्रुगद्गदः प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-</span><span class="shloka-line">त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।</span><span class="shloka-line">मुहुः श्वसन् वक्ति हरे जगत्पते</span><span class="shloka-line">नारायणेत्यात्मगतिर्गतत्रपः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-</span><span class="shloka-line">स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः ।</span><span class="shloka-line">निर्दग्धबीजानुशयो महीयसा</span><span class="shloka-line">भक्तिप्रयोगेण समेत्यधोक्षजम् ॥ ३७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।¦संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः</span><span class="shloka-line">शरीरिणः संसृतिचक्रशातनम् ।</span><span class="shloka-line">तद् ब्रह्मनिर्वाणसुखं विदुर्बुधा-</span><span class="shloka-line">स्ततो भजध्वं हृदये हृदीश्वरम् ॥ ३८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-</span><span class="shloka-line">रुपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः ।</span><span class="shloka-line">अस्यात्मनः सख्युरशेषदेहिनां</span><span class="shloka-line">सामान्यतः किं विषयोपपादनैः ॥ ३९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V49"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।</span><span class="shloka-line">भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।</span><span class="shloka-line">भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S07_V55"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।</span><span class="shloka-line">खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V30
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S08_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऋषय ऊचुः–</span><span class="shloka-line">त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो</span><span class="shloka-line">येनेदमादिपुरुषात्मगतं समस्तम् ।</span><span class="shloka-line">तद् विप्रलुप्तममुनाद्य शरण्यपाल</span><span class="shloka-line">रक्षागृहीतवपुषा पुनरन्वमंस्थाः ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S08_V51"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गन्धर्वा ऊचुः–</span><span class="shloka-line">वयं विभो ते नटनाट्यगायका</span><span class="shloka-line">येनात्मसाद् वीर्यबलौजसा कृताः ।</span><span class="shloka-line">स एष नीतो भवता दशामिमां</span><span class="shloka-line">किमुत्पथस्थः कुशलाय कल्पते ॥ ५१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।</span><span class="shloka-line">अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।¦वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।</span><span class="shloka-line">तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-</span><span class="shloka-line">पादारविन्दविमुखाच्छ्वपचं वरिष्ठम् ।</span><span class="shloka-line">मन्ये तदर्पितमनोवचनात्मगेह-</span><span class="shloka-line">प्राणः पुनाति सकलं न तु भूरिमानः ॥ १० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य</span><span class="shloka-line">यस्मै यथा यमुत यस्त्वपरः परो वा ।</span><span class="shloka-line">भावं करोति विकरोति पृथक् स्वभावः</span><span class="shloka-line">सञ्चोदितस्तदखिलं भवतः स्वरूपम् ॥ २० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः</span><span class="shloka-line">कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंसः ।</span><span class="shloka-line">छन्दोमयं यदजयार्पितषोडशारं</span><span class="shloka-line">संसारचक्रमज कोऽतितरेत्त्वदन्यः ॥ २१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्</span><span class="shloka-line">जातः सुरेतरकुले क्व तवानुकम्पा ।</span><span class="shloka-line">न ब्रह्मणो न तु भवस्य न वै रमाया</span><span class="shloka-line">यन्मेऽर्पितः शिरसि पद्मकरप्रसादः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V31
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्</span><span class="shloka-line">जन्तोर्यथाऽऽत्मसुहृदो जगतस्तथाऽपि ।</span><span class="shloka-line">संसेवया सुरतरोरिव ते प्रसादः</span><span class="shloka-line">सेवानुरूप उदयो न परावरत्वम् ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो</span><span class="shloka-line">माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।</span><span class="shloka-line">यद् यस्य जन्मनिधनं स्थितिरीक्षणं च</span><span class="shloka-line">तद् वै तदेव खलु कालवदुष्टितर्वोः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये</span><span class="shloka-line">शेषासनो निजसुखानुभवो निरीहः ।</span><span class="shloka-line">योगेन मीलितदृगात्मनि वीतनिद्र-</span><span class="shloka-line">स्तुर्यस्थितो ननु तमोऽनुगुणांश्च युंक्षे ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।¦आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या</span><span class="shloka-line">सञ्चोदितं प्रकृतिधर्मिण आत्मगूढम् ।</span><span class="shloka-line">अम्भस्यनन्तशयनाद्विरमत्समाधेः</span><span class="shloka-line">नाभेरभूत् स्वकणिकाद्वटवन्महाब्जम् ॥ ३३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-</span><span class="shloka-line">स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्वन् ।</span><span class="shloka-line">नाविन्ददब्दशतमप्सु निमज्जमानो</span><span class="shloka-line">जातेऽङ्कुरे कथमिहोपलभेत बीजम् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं</span><span class="shloka-line">कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभावः ।</span><span class="shloka-line">त्वामात्मनीश भुवि गन्धमिवातिसूक्ष्मं</span><span class="shloka-line">भूतेन्द्रियाशयमये विततं ददर्श ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-</span><span class="shloka-line">नासास्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् ।</span><span class="shloka-line">मायामयं सदुपलक्षणसन्निवेशं</span><span class="shloka-line">दृष्ट्वा महापुरुषमाप मुदं विरिञ्चः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा</span><span class="shloka-line">मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठाः ।</span><span class="shloka-line">नैतान् विहाय कृपणान् विमुमुक्ष एको</span><span class="shloka-line">नान्यं त्वदस्य शरणं भ्रमतोऽनुपश्ये ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V32
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S09_V47"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे</span><span class="shloka-line">बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य ।</span><span class="shloka-line">युक्ताः समक्षमुभयत्र विचिन्वते त्वां</span><span class="shloka-line">योगेन वह्निमिव दारुषु नान्यतः स्यात् ॥ ४७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।</span><span class="shloka-line">भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।¦सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।</span><span class="shloka-line">मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।</span><span class="shloka-line">जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।</span><span class="shloka-line">अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।</span><span class="shloka-line">भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V33
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।</span><span class="shloka-line">परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।</span><span class="shloka-line">आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S10_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं</span><span class="shloka-line">कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूतिः ।</span><span class="shloka-line">प्रियः सुहृद् वः खलु मातुलेय</span><span class="shloka-line">आत्माऽर्हणीयो विधिकृद् गुरुश्च ॥ ५० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।¦तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S11_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S11_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S11_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।</span><span class="shloka-line">प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन् विमोहिताः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S11_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।</span><span class="shloka-line">आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S12_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।</span><span class="shloka-line">सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V34
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S12_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।</span><span class="shloka-line">हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_text  = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।</span><span class="shloka-line">गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।¦पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।</span><span class="shloka-line">भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।</span><span class="shloka-line">कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।</span><span class="shloka-line">सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S13_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।</span><span class="shloka-line">ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V38
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S14_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।</span><span class="shloka-line">आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S14_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।</span><span class="shloka-line">अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S14_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।</span><span class="shloka-line">न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।¦दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S14_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।</span><span class="shloka-line">मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S14_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।</span><span class="shloka-line">व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S15_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।</span><span class="shloka-line">क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S15_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।</span><span class="shloka-line">चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S15_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।</span><span class="shloka-line">शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V44
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S15_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।</span><span class="shloka-line">तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S15_V42"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।</span><span class="shloka-line">तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S15_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।</span><span class="shloka-line">पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।¦भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V52"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।</span><span class="shloka-line">इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V53"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।</span><span class="shloka-line">तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V54"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V55"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।</span><span class="shloka-line">देवयानमिदं प्राहुर्भूत्वा भूत्वाऽनुपूर्वशः । आत्मयाज्युपशान्तात्मा ह्यात्मस्थो न निवर्तते ॥ ५५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C07
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V56"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।</span><span class="shloka-line">शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C07_S01_V45
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V57"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V58"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।</span><span class="shloka-line">दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V59"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।</span><span class="shloka-line">न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।¦रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V60"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।</span><span class="shloka-line">न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V61"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।</span><span class="shloka-line">जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C07_S16_V69"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।</span><span class="shloka-line">नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।
| verse_lines  = तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।¦अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S01_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।
| verse_lines  = वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।¦नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।
| verse_lines  = तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।¦सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥
| verse_lines  = विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।
| verse_lines  = नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।¦धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।
| verse_lines  = यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।¦चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।
| verse_lines  = एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।¦याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।
| verse_lines  = सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।¦अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥
| verse_lines  = यम उवाच– अहो अमीषां वयसाऽधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः । यत्रोद्भवस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अनुशोचन्त्यपार्थम् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-
| verse_lines  = भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभि-¦र्भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः ।¦न तत्र हात्मा प्रकृतावपि स्थित-¦स्तस्या गुणैरन्यतमो निबध्यते ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते
| verse_lines  = यथाऽनलो दारुषु भिन्न ईयते¦यथाऽनिलो देहगतः पृथक् स्थितः ।¦यथा नभः सर्वगतं न सज्जते¦तथा गुणैः सर्वगुणाश्रयः परः ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।
| verse_lines  = सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।¦यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।
| verse_lines  = न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।¦यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।
| verse_lines  = भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।¦भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।
| verse_lines  = यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।¦ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।
| verse_lines  = वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।¦यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V58
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हिरण्यकशिपुरुवाच–
| verse_lines  = हिरण्यकशिपुरुवाच–¦बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।¦ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम् ॥ ५८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S02_V60
| verse_type  = shloka
| verse_text  = क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।
| verse_lines  = क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।¦स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।
| verse_lines  = सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।¦अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।
| verse_lines  = तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।¦कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।
| verse_lines  = अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।¦किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।
| verse_lines  = तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।¦भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।
| verse_lines  = तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।¦विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।
| verse_lines  = व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।¦तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हिरण्यकशिपुरुवाच–
| verse_lines  = हिरण्यकशिपुरुवाच–¦कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।¦अभिव्यनग् जगदिदं स्वयंज्योतिः स्वरोचिषा ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।
| verse_lines  = आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।¦रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।
| verse_lines  = त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।¦चित्तस्य चित्तिर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महाभूतगुणाशयेशः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा
| verse_lines  = त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा¦त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।¦त्वमेक आत्माऽऽत्मवतामनादि-¦रनन्तपारः कविरव्ययात्मा ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-
| verse_lines  = त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-¦मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।¦कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महान्¦त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-
| verse_lines  = त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-¦देजच्च किञ्चिद् व्यतिरिक्तमस्ति ।¦विद्याकलास्ते तनवश्च सर्वा¦हिरण्यगर्भोऽसि बृहत् त्रिपृष्ठः ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S03_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।
| verse_lines  = नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।¦न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।
| verse_lines  = एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।¦भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S04_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो
| verse_lines  = तस्मिन् महेन्द्रभवने महासुरो¦महाबलो निर्जितलोक एकराट् ।¦रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुगः सुरादिभिः¦प्रतापितैरूर्जितचण्डशासनः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S04_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना
| verse_lines  = तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना¦विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपाः ।¦उपासतोपायनपाणिभिर्विना¦त्रिभिस्तपोयोगबलौजसां पदम् ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S04_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।
| verse_lines  = यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।¦धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S04_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।
| verse_lines  = निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।¦प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S04_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।
| verse_lines  = यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।¦न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S05_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रह्लाद उवाच–
| verse_lines  = प्रह्लाद उवाच–¦परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।¦विमोहितधियां दृष्टः तस्मै भगवते नमः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S05_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।
| verse_lines  = स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।¦अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S05_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रह्लाद उवाच–
| verse_lines  = प्रह्लाद उवाच–¦श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।¦अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S05_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गुरुपुत्र उवाच–
| verse_lines  = गुरुपुत्र उवाच–¦न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं¦सुतो वदत्येष तवेन्द्रशत्रो ।¦नैसर्गिकीयं मतिरस्य राजन्¦नियच्छ मन्युं क्व तदाऽऽत्ममानः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S06_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।
| verse_lines  = प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।¦व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S06_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।
| verse_lines  = केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।¦माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S06_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।
| verse_lines  = तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।¦भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S06_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये
| verse_lines  = तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये¦किं तैर्गुणव्यतिकरैरिह येऽनुसिद्धाः ।¦धर्मादिभिः किमगुणेन च कांक्षितेन¦सारं जुषां चरणयोरुपगायतां नः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।
| verse_lines  = जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।¦फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।
| verse_lines  = अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।¦विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।
| verse_lines  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।¦ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।
| verse_lines  = एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।¦सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।
| verse_lines  = एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।¦अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।
| verse_lines  = तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।¦बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।
| verse_lines  = निशम्य कर्माणि गुणानतुल्यान् वीर्याणि लीलातनुभिः कृतानि ।¦यदाऽऽतिहर्षोत्पुलकाश्रुगद्गदः प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-
| verse_lines  = यदा ग्रहग्रस्त इव क्वचिद्धस-¦त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।¦मुहुः श्वसन् वक्ति हरे जगत्पते¦नारायणेत्यात्मगतिर्गतत्रपः ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-
| verse_lines  = तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन-¦स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः ।¦निर्दग्धबीजानुशयो महीयसा¦भक्तिप्रयोगेण समेत्यधोक्षजम् ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः
| verse_lines  = अधोक्षजालापमिहाशुभात्मनः¦शरीरिणः संसृतिचक्रशातनम् ।¦तद् ब्रह्मनिर्वाणसुखं विदुर्बुधा-¦स्ततो भजध्वं हृदये हृदीश्वरम् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-
| verse_lines  = कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरे-¦रुपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः ।¦अस्यात्मनः सख्युरशेषदेहिनां¦सामान्यतः किं विषयोपपादनैः ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।
| verse_lines  = तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।¦भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।
| verse_lines  = सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।¦भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S07_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।
| verse_lines  = दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।¦खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S08_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ऋषय ऊचुः–
| verse_lines  = ऋषय ऊचुः–¦त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो¦येनेदमादिपुरुषात्मगतं समस्तम् ।¦तद् विप्रलुप्तममुनाद्य शरण्यपाल¦रक्षागृहीतवपुषा पुनरन्वमंस्थाः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S08_V51
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गन्धर्वा ऊचुः–
| verse_lines  = गन्धर्वा ऊचुः–¦वयं विभो ते नटनाट्यगायका¦येनात्मसाद् वीर्यबलौजसा कृताः ।¦स एष नीतो भवता दशामिमां¦किमुत्पथस्थः कुशलाय कल्पते ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।
| verse_lines  = साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।¦अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।
| verse_lines  = प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।¦तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-
| verse_lines  = विप्राद् द्विषड्गुणयुतादरविन्दनाभ-¦पादारविन्दविमुखाच्छ्वपचं वरिष्ठम् ।¦मन्ये तदर्पितमनोवचनात्मगेह-¦प्राणः पुनाति सकलं न तु भूरिमानः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य
| verse_lines  = यस्मिन् यतो येन च यर्हि यस्य¦यस्मै यथा यमुत यस्त्वपरः परो वा ।¦भावं करोति विकरोति पृथक् स्वभावः¦सञ्चोदितस्तदखिलं भवतः स्वरूपम् ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः
| verse_lines  = माया मनः सृजति कर्ममयं बलीयः¦कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंसः ।¦छन्दोमयं यदजयार्पितषोडशारं¦संसारचक्रमज कोऽतितरेत्त्वदन्यः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्
| verse_lines  = क्वाहं रजःप्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन्¦जातः सुरेतरकुले क्व तवानुकम्पा ।¦न ब्रह्मणो न तु भवस्य न वै रमाया¦यन्मेऽर्पितः शिरसि पद्मकरप्रसादः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्
| verse_lines  = नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्यात्¦जन्तोर्यथाऽऽत्मसुहृदो जगतस्तथाऽपि ।¦संसेवया सुरतरोरिव ते प्रसादः¦सेवानुरूप उदयो न परावरत्वम् ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो
| verse_lines  = त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो¦माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था ।¦यद् यस्य जन्मनिधनं स्थितिरीक्षणं च¦तद् वै तदेव खलु कालवदुष्टितर्वोः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये
| verse_lines  = न्यस्येदमात्मनि जगद् विलयाम्बुमध्ये¦शेषासनो निजसुखानुभवो निरीहः ।¦योगेन मीलितदृगात्मनि वीतनिद्र-¦स्तुर्यस्थितो ननु तमोऽनुगुणांश्च युंक्षे ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या
| verse_lines  = तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या¦सञ्चोदितं प्रकृतिधर्मिण आत्मगूढम् ।¦अम्भस्यनन्तशयनाद्विरमत्समाधेः¦नाभेरभूत् स्वकणिकाद्वटवन्महाब्जम् ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-
| verse_lines  = तत्सम्भवः कविरतोऽन्यदपश्यमान-¦स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्वन् ।¦नाविन्ददब्दशतमप्सु निमज्जमानो¦जातेऽङ्कुरे कथमिहोपलभेत बीजम् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं
| verse_lines  = स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं¦कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभावः ।¦त्वामात्मनीश भुवि गन्धमिवातिसूक्ष्मं¦भूतेन्द्रियाशयमये विततं ददर्श ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-
| verse_lines  = एवं सहस्रवदनाङ्घ्रिशिरःकरोरु-¦नासास्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् ।¦मायामयं सदुपलक्षणसन्निवेशं¦दृष्ट्वा महापुरुषमाप मुदं विरिञ्चः ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा
| verse_lines  = प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा¦मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठाः ।¦नैतान् विहाय कृपणान् विमुमुक्ष एको¦नान्यं त्वदस्य शरणं भ्रमतोऽनुपश्ये ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S09_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे
| verse_lines  = रूपे इमे सदसती तव वेददृष्टे¦बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य ।¦युक्ताः समक्षमुभयत्र विचिन्वते त्वां¦योगेन वह्निमिव दारुषु नान्यतः स्यात् ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥
| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।
| verse_lines  = भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।¦भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।
| verse_lines  = कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।¦मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥
| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।
| verse_lines  = एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।¦जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।
| verse_lines  = एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।¦अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।
| verse_lines  = प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।¦भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।
| verse_lines  = सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।¦परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।
| verse_lines  = धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।¦आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S10_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं
| verse_lines  = स वा अयं ब्रह्म महद् विमृग्यं¦कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूतिः ।¦प्रियः सुहृद् वः खलु मातुलेय¦आत्माऽर्हणीयो विधिकृद् गुरुश्च ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S11_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥
| verse_lines  = नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S11_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥
| verse_lines  = राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S11_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।
| verse_lines  = वत्स आसीत् तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः ।¦प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन् विमोहिताः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S11_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।
| verse_lines  = देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।¦आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S12_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।
| verse_lines  = श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।¦सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S12_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।
| verse_lines  = या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।¦हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥
| verse_lines  = द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।
| verse_lines  = दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।¦गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।
| verse_lines  = अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।¦भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।
| verse_lines  = आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।¦कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥
| verse_lines  = मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।
| verse_lines  = कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।¦सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S13_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।
| verse_lines  = इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।¦ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S14_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।
| verse_lines  = पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।¦आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S14_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।
| verse_lines  = नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।¦अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S14_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।
| verse_lines  = न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।¦न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S14_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।
| verse_lines  = विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।¦मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S14_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।
| verse_lines  = स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।¦व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S15_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।
| verse_lines  = कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।¦क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S15_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।
| verse_lines  = तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।¦चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S15_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।
| verse_lines  = पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।¦शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S15_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।
| verse_lines  = तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।¦तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S15_V42
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।
| verse_lines  = पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।¦तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S15_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।
| verse_lines  = तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।¦पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V52
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।
| verse_lines  = निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।¦इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V53
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।
| verse_lines  = इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।¦तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V54
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥
| verse_lines  = अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।
| verse_lines  = विश्वोऽथ तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयः ।¦देवयानमिदं प्राहुर्भूत्वा भूत्वाऽनुपूर्वशः । आत्मयाज्युपशान्तात्मा ह्यात्मस्थो न निवर्तते ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।
| verse_lines  = य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।¦शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।
| verse_lines  = आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।¦ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V58
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।
| verse_lines  = अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।¦दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V59
| verse_type  = shloka
| verse_text  = क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।
| verse_lines  = क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।¦न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V60
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।
| verse_lines  = धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।¦न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V61
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।
| verse_lines  = स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।¦जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C07
| verse_id    = BTN_C07_S16_V69
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।
| verse_lines  = अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।¦नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥
}}
<span id="gr-C8" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="अष्टमस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C8" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="अष्टमस्कन्धः"></span>
== अष्टमस्कन्धः ==
== अष्टमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S03_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।</span><span class="shloka-line">योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो</span><span class="shloka-line">नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।</span><span class="shloka-line">अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं</span><span class="shloka-line">धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-</span><span class="shloka-line">मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।</span><span class="shloka-line">छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ</span><span class="shloka-line">तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।</span><span class="shloka-line">त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C08_S03_V03
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां</span><span class="shloka-line">यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।</span><span class="shloka-line">तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं</span><span class="shloka-line">नमामि भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं</span><span class="shloka-line">सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।</span><span class="shloka-line">लोकास्त्रयोऽथाखिललोकपालाः</span><span class="shloka-line">प्रसीदतां ब्रह्म माविभूतिः ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सोमं मनो यस्य समामनन्ति</span><span class="shloka-line">दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।</span><span class="shloka-line">ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां</span><span class="shloka-line">प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।¦योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा</span><span class="shloka-line">जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।</span><span class="shloka-line">अन्तः समुद्रे पचतः स्वधातून्</span><span class="shloka-line">प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३५ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S05_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं</span><span class="shloka-line">त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।</span><span class="shloka-line">द्वारं च मुक्तेरमृतस्य मृत्योः</span><span class="shloka-line">प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S06_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।</span><span class="shloka-line">ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S07_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो</span><span class="shloka-line">विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।</span><span class="shloka-line">भीताः प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा</span><span class="shloka-line">अरक्ष्यमाणाः शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S07_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या</span><span class="shloka-line">भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।</span><span class="shloka-line">आसीनमद्रावपवर्गहेतो-</span><span class="shloka-line">स्तपो जुषाणं स्तुतिभिः प्रणेमुः ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V22
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S07_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S07_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।</span><span class="shloka-line">तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S08_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो¦नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।¦अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं¦धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S08_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं</span><span class="shloka-line">त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।</span><span class="shloka-line">वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं</span><span class="shloka-line">न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ २० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S08_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं</span><span class="shloka-line">क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।</span><span class="shloka-line">यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गलः</span><span class="shloka-line">सुमङ्गलः कश्चन काङ्क्षते हि माम् ॥ २१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S08_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।</span><span class="shloka-line">स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S08_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।</span><span class="shloka-line">तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C08
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S08_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C08_S05_V27
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S09_V56"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह</span><span class="shloka-line">आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।</span><span class="shloka-line">तल्लीलया गरुडमूधर्ि्न पतद् गृहीत्वा</span><span class="shloka-line">तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीशः ॥ ५६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S09_V57"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-</span><span class="shloka-line">च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।</span><span class="shloka-line">आहत्य तिग्मगदयाऽहनदण्डजेन्द्रं</span><span class="shloka-line">तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाऽऽद्यः ॥ ५७॥</span></span></div>
| verse_text  = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S19_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।</span><span class="shloka-line">तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना-¦मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् ।¦छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ¦तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S19_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।</span><span class="shloka-line">हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C08_S22_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S05_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।
| verse_lines  = अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।¦त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S05_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां
| verse_lines  = न यस्य कश्चातिपिपर्ति मायां¦यया जनो मुह्यति वेदनार्थम् ।¦तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं¦नमामि भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S05_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं
| verse_lines  = अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं¦सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमानाः ।¦लोकास्त्रयोऽथाखिललोकपालाः¦प्रसीदतां ब्रह्म माविभूतिः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S05_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सोमं मनो यस्य समामनन्ति
| verse_lines  = सोमं मनो यस्य समामनन्ति¦दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।¦ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां¦प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S05_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा
| verse_lines  = अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा¦जातः क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा ।¦अन्तः समुद्रे पचतः स्वधातून्¦प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S05_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं
| verse_lines  = यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं¦त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् ।¦द्वारं च मुक्तेरमृतस्य मृत्योः¦प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S06_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।
| verse_lines  = अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।¦ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S07_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो
| verse_lines  = तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो¦विसर्पदुत्सर्पदसह्यवीर्यम् ।¦भीताः प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा¦अरक्ष्यमाणाः शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S07_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या
| verse_lines  = विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या¦भवाय देव्याऽभियुतं मुनीनाम् ।¦आसीनमद्रावपवर्गहेतो-¦स्तपो जुषाणं स्तुतिभिः प्रणेमुः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S07_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
| verse_lines  = प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S07_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।
| verse_lines  = त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।¦तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S08_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S08_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं
| verse_lines  = धर्मः क्वचित् तस्य न भूतसौहृदं¦त्यागः क्वचित् तच्च न मुक्तिकारणम् ।¦वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं¦न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S08_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं
| verse_lines  = क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं¦क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुषः ।¦यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गलः¦सुमङ्गलः कश्चन काङ्क्षते हि माम् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S08_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।
| verse_lines  = अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।¦स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S08_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।
| verse_lines  = धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।¦तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S08_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
| verse_lines  = विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S09_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह
| verse_lines  = दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह¦आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमिः ।¦तल्लीलया गरुडमूधर्ि्न पतद् गृहीत्वा¦तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीशः ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S09_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-
| verse_lines  = माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य-¦च्चक्रेणकृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् ।¦आहत्य तिग्मगदयाऽहनदण्डजेन्द्रं¦तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाऽऽद्यः ॥ ५७॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S19_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।
| verse_lines  = यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।¦तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S19_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।
| verse_lines  = एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।¦हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C08
| verse_id    = BTN_C08_S22_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
| verse_lines  = मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
}}
<span id="gr-C9" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="नवमस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C9" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="नवमस्कन्धः"></span>
== नवमस्कन्धः ==
== नवमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S06_V84"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवंविधानेकगुणः स राजा</span><span class="shloka-line">परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।</span><span class="shloka-line">क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं</span><span class="shloka-line">यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S08_V90"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-</span><span class="shloka-line">स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।</span><span class="shloka-line">जघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीय-</span><span class="shloka-line">कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S08_V92"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं</span><span class="shloka-line">वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।</span><span class="shloka-line">भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः</span><span class="shloka-line">स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥ ९२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C09
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S09_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।</span><span class="shloka-line">ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C09_S06_V84
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S09_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।</span><span class="shloka-line">स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S09_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।</span><span class="shloka-line">अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = एवंविधानेकगुणः स राजा
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S09_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।</span><span class="shloka-line">त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = एवंविधानेकगुणः स राजा¦परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।¦क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं¦यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S09_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।</span><span class="shloka-line">स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S09_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।</span><span class="shloka-line">आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S14_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।</span><span class="shloka-line">वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S17_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।</span><span class="shloka-line">त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C09
<div class="verse-block" id="BTN_C09_S17_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।</span><span class="shloka-line">व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C09_S08_V90
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-
| verse_lines  = रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे-¦स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।¦जघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीय-¦कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S08_V92
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं
| verse_lines  = रक्षोधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं¦वैदेहराजदुहितुर्यपयापितायाम् ।¦भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः¦स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥ ९२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S09_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।
| verse_lines  = मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।¦ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S09_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।
| verse_lines  = तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।¦स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S09_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।
| verse_lines  = स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।¦अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S09_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।
| verse_lines  = तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।¦त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S09_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।
| verse_lines  = स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।¦स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S09_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।
| verse_lines  = पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।¦आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S14_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।
| verse_lines  = वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।¦वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S17_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।
| verse_lines  = मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।¦त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C09
| verse_id    = BTN_C09_S17_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।
| verse_lines  = चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।¦व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
}}
<span id="gr-C10" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="दशमस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C10" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="दशमस्कन्धः"></span>
== दशमस्कन्धः ==
== दशमस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S01_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं</span><span class="shloka-line">मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।</span><span class="shloka-line">दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्</span><span class="shloka-line">प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S01_V42"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यतो यतो धावति दैवचोदितं</span><span class="shloka-line">मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।</span><span class="shloka-line">गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ</span><span class="shloka-line">प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S01_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः</span><span class="shloka-line">समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।</span><span class="shloka-line">एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्</span><span class="shloka-line">गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S01_V44"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।</span><span class="shloka-line">आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V41
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S01_V49"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-</span><span class="shloka-line">रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।</span><span class="shloka-line">एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः</span><span class="shloka-line">शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।</span><span class="shloka-line">आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं</span><span class="shloka-line">समाहितं शूरसुतेन देवी ।</span><span class="shloka-line">दधार सर्वात्मकमात्मभूतं</span><span class="shloka-line">काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं¦मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।¦दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्¦प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-</span><span class="shloka-line">श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।</span><span class="shloka-line">सप्तत्वगष्टविटपो नवाक्षो</span><span class="shloka-line">दशच्छदी द्विखगो ह्यादिवृक्षः ॥ २८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः</span><span class="shloka-line">स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।</span><span class="shloka-line">त्वन्मायया संवृतचेतसस्त्वां</span><span class="shloka-line">पश्यन्ति नाना न विपश्चितो ये ॥ २९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न</span><span class="shloka-line">समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।</span><span class="shloka-line">त्वत्पादपोतेन महत्कृतेन</span><span class="shloka-line">कुर्वन्ति गोवत्सपदं भवाब्धिम् ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V42
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्</span><span class="shloka-line">भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।</span><span class="shloka-line">भवत्पदाम्भोरुहनावमत्र ते</span><span class="shloka-line">निधाय याताः सदनुग्रहो भवान् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ</span><span class="shloka-line">शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।</span><span class="shloka-line">वेदक्रियायोगतपःसमाधिभि-</span><span class="shloka-line">स्तवार्हणं येन जनः समीहते ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = यतो यतो धावति दैवचोदितं
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्</span><span class="shloka-line">विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।</span><span class="shloka-line">गुणप्रकाशैरनुमीयते भवान्</span><span class="shloka-line">प्रकाशते यस्य च येन वाऽगुणः ॥ ३६ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = यतो यतो धावति दैवचोदितं¦मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।¦गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ¦प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः</span><span class="shloka-line">निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।</span><span class="shloka-line">मनोवचोभ्यामनुमेयवर्त्मनो</span><span class="shloka-line">देवक्रियायाः प्रतियन्त्यथापि हि ॥ ३७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्</span><span class="shloka-line">नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।</span><span class="shloka-line">क्रियासु यस्त्वच्चरणारविन्दयो-</span><span class="shloka-line">राविष्टचित्तो न भवाय कल्प्यते ॥ ३८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो</span><span class="shloka-line">भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।</span><span class="shloka-line">दिष्ट्याऽङ्कितां त्वत्पदकैः सुशोभनै-</span><span class="shloka-line">र्द्रक्ष्याम गां द्यां च तवानुकम्पिताम् ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S03_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं</span><span class="shloka-line">विना विनोदं बत तर्कयामहे ।</span><span class="shloka-line">भवो निरोधः स्थितिरप्यविद्ययाऽऽ-</span><span class="shloka-line">कृता यतस्त्वय्यभवाश्रयात्मनि ॥ ४० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।</span><span class="shloka-line">तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V43
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।</span><span class="shloka-line">नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो</span><span class="shloka-line">ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः ।</span><span class="shloka-line">अनावृतत्वाद् बहिरन्तरं न ते</span><span class="shloka-line">सर्वस्य सर्वात्मन आत्मवस्तुनः ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः¦समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।¦एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्¦गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-</span><span class="shloka-line">र्व्यवस्यसेऽस्वव्यतिरेकतोऽबुधैः ।</span><span class="shloka-line">विनाऽनुवादं न च तन्मनीषितं</span><span class="shloka-line">सम्यग् वचो व्यक्तमुपाददत्पुमान् ॥ १९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो</span><span class="shloka-line">वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।</span><span class="shloka-line">त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते</span><span class="shloka-line">तदाश्रयत्वादुपचर्यसे गुणैः ॥ २० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया</span><span class="shloka-line">बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः ।</span><span class="shloka-line">सर्गाय रक्तं रजसोपबृंहितं</span><span class="shloka-line">कृष्णं च वर्णं तमसा जनात्यये ॥ २१ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-</span><span class="shloka-line">र्गृहेऽवतीर्णोऽसि ममाखिलेश्वर ।</span><span class="shloka-line">राजन्यसंज्ञासुरकोटियूथपै-</span><span class="shloka-line">र्निर्व्यूह्यमानां निहनिष्यसे चमूम् ॥ २२ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V44
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने</span><span class="shloka-line">महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु ।</span><span class="shloka-line">व्यक्तेऽव्यक्तं कालवेगेन याते</span><span class="shloka-line">भवानेकः शिष्यतेऽशेषसंज्ञः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S04_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो</span><span class="shloka-line">चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम् ।</span><span class="shloka-line">निमेषादिर्वत्सरान्तो महीयां-</span><span class="shloka-line">स्तं त्वेशानं क्षेमधाम प्रपद्ये ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S05_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।</span><span class="shloka-line">जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।¦आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S05_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।</span><span class="shloka-line">नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S05_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S05_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S05_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।</span><span class="shloka-line">अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S05_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।</span><span class="shloka-line">मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S01_V49
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S11_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S11_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।</span><span class="shloka-line">त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S11_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।</span><span class="shloka-line">त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-¦रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।¦एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः¦शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S11_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।</span><span class="shloka-line">को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S11_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।</span><span class="shloka-line">आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S11_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो</span><span class="shloka-line">दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।</span><span class="shloka-line">यद् दन्दशूकत्वममुष्य देहिनः</span><span class="shloka-line">क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मतः ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं</span><span class="shloka-line">न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् ।</span><span class="shloka-line">न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा</span><span class="shloka-line">वाञ्छन्ति त्वत्पादरजःप्रपन्नाः ॥ ३७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V17
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।</span><span class="shloka-line">भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।</span><span class="shloka-line">अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_text  = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।</span><span class="shloka-line">विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।¦आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।</span><span class="shloka-line">गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V48"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।</span><span class="shloka-line">अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V49"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो</span><span class="shloka-line">गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् ।</span><span class="shloka-line">तस्मात् स्वभावात् प्रतिबोधयस्व नः</span><span class="shloka-line">समीक्षयाऽमोघविहार ईहसे ॥ ४९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां</span><span class="shloka-line">शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।</span><span class="shloka-line">शान्ताः प्रियास्ते ह्यधुनाऽवितुः सतां</span><span class="shloka-line">स्थातुश्च ते कर्मपरीप्सयेहतः ॥ ५० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S14_V57"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।</span><span class="shloka-line">नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V19
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S15_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।</span><span class="shloka-line">सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S15_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।</span><span class="shloka-line">अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥</span></span></div>
| verse_text  = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S16_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।</span><span class="shloka-line">वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं¦समाहितं शूरसुतेन देवी ।¦दधार सर्वात्मकमात्मभूतं¦काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S19_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।</span><span class="shloka-line">श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S19_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।</span><span class="shloka-line">कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।</span><span class="shloka-line">अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V27
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।</span><span class="shloka-line">शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।</span><span class="shloka-line">अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।</span><span class="shloka-line">रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = ब्रह्मभवावूचतुः– सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमुत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ २७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।</span><span class="shloka-line">प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S22_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।</span><span class="shloka-line">य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S23_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।</span><span class="shloka-line">कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S25_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S25_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।</span><span class="shloka-line">अथापि दण्डं भगवान् बिभर्ति धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V28
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S25_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो</span><span class="shloka-line">दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।</span><span class="shloka-line">हिताय चेच्छातनुभिः समीहसे</span><span class="shloka-line">मानं विधुन्वन् जगदीशमानिनाम् ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S25_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥</span></span></div>
| verse_text  = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S25_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।</span><span class="shloka-line">सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = एकायनोऽसौ द्विफलस्त्रिमूल-¦श्चतूरसः पञ्चशिफः षडात्मा ।¦सप्तत्वगष्टविटपो नवाक्षो¦दशच्छदी द्विखगो ह्यादिवृक्षः ॥ २८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S27_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।</span><span class="shloka-line">ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S27_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।</span><span class="shloka-line">जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S27_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S27_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S27_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।</span><span class="shloka-line">अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V29
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S27_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।</span><span class="shloka-line">नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S28_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S30_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = त्वमेक एवास्य सतः प्रसूतिः¦स्थानं निधानं त्वमनुग्रहश्च ।¦त्वन्मायया संवृतचेतसस्त्वां¦पश्यन्ति नाना न विपश्चितो ये ॥ २९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S36_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S36_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S36_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।</span><span class="shloka-line">अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V30
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।</span><span class="shloka-line">यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।</span><span class="shloka-line">तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S38_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।</span><span class="shloka-line">प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V31
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V01"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V02"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥</span></span></div>
| verse_text  = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V03"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।</span><span class="shloka-line">बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = त्वय्यम्बुजाक्षाखिलसत्त्वधामि्न¦समाधिनाऽऽवेशितचेतसो ये ।¦त्वत्पादपोतेन महत्कृतेन¦कुर्वन्ति गोवत्सपदं भवाब्धिम् ॥ ३१ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V04"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।</span><span class="shloka-line">ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।</span><span class="shloka-line">न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।</span><span class="shloka-line">वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।</span><span class="shloka-line">गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।</span><span class="shloka-line">मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V32
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।</span><span class="shloka-line">अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S43_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।</span><span class="shloka-line">बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S52_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।</span><span class="shloka-line">दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥</span></span></div>
| verse_lines  = स्वयं समुत्तीर्य सुदुस्तरं द्युमन्¦भवार्णवं भीममदभ्रसौहृदाः ।¦भवत्पदाम्भोरुहनावमत्र ते¦निधाय याताः सदनुग्रहो भवान् ॥ ३२ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S52_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।</span><span class="shloka-line">रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S53_V07"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।</span><span class="shloka-line">निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S53_V08"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।</span><span class="shloka-line">जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S53_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।</span><span class="shloka-line">पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S53_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।</span><span class="shloka-line">हृतं दानववीरेण विदित्वा पुरपालकः । तमन्वधावत् त्वरितं वैनतेयो विहङ्गराट् ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V35
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S53_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S71_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_text  = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S72_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।</span><span class="shloka-line">ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = सत्त्वं विशुद्धं श्रयते भवान् स्थितौ¦शरीरिणां श्रेयउपायनं वपुः ।¦वेदक्रियायोगतपःसमाधिभि-¦स्तवार्हणं येन जनः समीहते ॥ ३५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S72_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S72_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S72_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।</span><span class="shloka-line">यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V36
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V42"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = सत्त्वं न चेद् धातरिदं निजं भवेद्¦विज्ञानमज्ञानभिदापमार्जनम् ।¦गुणप्रकाशैरनुमीयते भवान्¦प्रकाशते यस्य च येन वाऽगुणः ॥ ३६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।</span><span class="shloka-line">लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयाढ्यं मर्त्याशिषोरुभयमर्थविविक्तदृष्टिः ॥४६॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V47"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V48"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V49"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V37
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V51"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।</span><span class="shloka-line">अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥</span></span></div>
| verse_text  = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V52"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।</span><span class="shloka-line">बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = न नामरूपे गुणजन्मकर्मभिः¦निरूपितव्ये तव तस्य साक्षिणः ।¦मनोवचोभ्यामनुमेयवर्त्मनो¦देवक्रियायाः प्रतियन्त्यथापि हि ॥ ३७ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S75_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S76_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S76_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।</span><span class="shloka-line">रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S82_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।</span><span class="shloka-line">आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S86_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V38
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V09"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V10"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥</span></span></div>
| verse_text  = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V11"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।</span><span class="shloka-line">तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तयन्¦नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।¦क्रियासु यस्त्वच्चरणारविन्दयो-¦राविष्टचित्तो न भवाय कल्प्यते ॥ ३८ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V12"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V13"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V14"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V15"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V16"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V39
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V17"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V18"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥</span></span></div>
| verse_text  = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V19"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = दिष्ट्या हरेऽस्या भवतः पदो भुवो¦भारोऽपनीतस्तव जन्मनेशितुः ।¦दिष्ट्याऽङ्कितां त्वत्पदकैः सुशोभनै-¦र्द्रक्ष्याम गां द्यां च तवानुकम्पिताम् ॥ ३९ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V21"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।</span><span class="shloka-line">तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।</span><span class="shloka-line">त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत् प्रियवच्चरन्ति तथोन्मुखास्त्वयि हि ते प्रिय आत्मनि च ॥ २३ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S03_V40
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V26"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥</span></span></div>
| verse_text  = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = न तेऽभवस्येश भवस्य कारणं¦विना विनोदं बत तर्कयामहे ।¦भवो निरोधः स्थितिरप्यविद्ययाऽऽ-¦कृता यतस्त्वय्यभवाश्रयात्मनि ॥ ४० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V28"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V29"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V31"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V32"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S04_V15
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V33"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V34"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥</span></span></div>
| verse_text  = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V35"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।¦तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V36"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V37"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V39"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C10_S04_V16
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V43"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।</span><span class="shloka-line">समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।</span><span class="shloka-line">पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_lines  = य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।¦नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥</span></span></div>
}}
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V47"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V48"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।</span><span class="shloka-line">तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C10_S96_V50"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥
| verse_lines  = सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो
| verse_lines  = एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणो¦ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः ।¦अनावृतत्वाद् बहिरन्तरं न ते¦सर्वस्य सर्वात्मन आत्मवस्तुनः ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-
| verse_lines  = यदात्मनो दृश्यगुणेषु सन्निधे-¦र्व्यवस्यसेऽस्वव्यतिरेकतोऽबुधैः ।¦विनाऽनुवादं न च तन्मनीषितं¦सम्यग् वचो व्यक्तमुपाददत्पुमान् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो
| verse_lines  = त्वत्तोऽस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो¦वदन्त्यनीहादगुणादविक्रियात् ।¦त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते¦तदाश्रयत्वादुपचर्यसे गुणैः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया
| verse_lines  = सत्त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया¦बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः ।¦सर्गाय रक्तं रजसोपबृंहितं¦कृष्णं च वर्णं तमसा जनात्यये ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-
| verse_lines  = त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषु-¦र्गृहेऽवतीर्णोऽसि ममाखिलेश्वर ।¦राजन्यसंज्ञासुरकोटियूथपै-¦र्निर्व्यूह्यमानां निहनिष्यसे चमूम् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥
| verse_lines  = देवक्युवाच– रूपं यत् तत् प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम् । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुरध्यात्मदीपम् ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने
| verse_lines  = नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने¦महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु ।¦व्यक्तेऽव्यक्तं कालवेगेन याते¦भवानेकः शिष्यतेऽशेषसंज्ञः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S04_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो
| verse_lines  = योऽयं कालस्तस्य तेऽव्यक्तबन्धो¦चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम् ।¦निमेषादिर्वत्सरान्तो महीयां-¦स्तं त्वेशानं क्षेमधाम प्रपद्ये ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S05_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।
| verse_lines  = मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।¦जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S05_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।
| verse_lines  = भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।¦नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S05_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥
| verse_lines  = यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S05_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥
| verse_lines  = तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S05_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।
| verse_lines  = एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।¦अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S05_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।
| verse_lines  = शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।¦मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S11_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥
| verse_lines  = यक्षावूचतुः - कृष्ण कृष्ण महायोगिन् त्वमाद्यः पुरुषः परः । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं रूपं ते ब्राह्मणा विदुः ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S11_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।
| verse_lines  = त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।¦त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S11_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।
| verse_lines  = त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।¦त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S11_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।
| verse_lines  = गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।¦को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S11_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।
| verse_lines  = तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।¦आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S11_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥
| verse_lines  = यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो
| verse_lines  = अनुग्रहोऽयं भवता कृतो हि नो¦दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।¦यद् दन्दशूकत्वममुष्य देहिनः¦क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मतः ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं
| verse_lines  = न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं¦न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् ।¦न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा¦वाञ्छन्ति त्वत्पादरजःप्रपन्नाः ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।
| verse_lines  = नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।¦भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
| verse_lines  = ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।¦अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।
| verse_lines  = कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।¦विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।
| verse_lines  = नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।¦गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।
| verse_lines  = परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।¦अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो
| verse_lines  = त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो¦गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् ।¦तस्मात् स्वभावात् प्रतिबोधयस्व नः¦समीक्षयाऽमोघविहार ईहसे ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां
| verse_lines  = तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां¦शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।¦शान्ताः प्रियास्ते ह्यधुनाऽवितुः सतां¦स्थातुश्च ते कर्मपरीप्सयेहतः ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S14_V57
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।
| verse_lines  = त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।¦नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S15_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।
| verse_lines  = अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।¦सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S15_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।
| verse_lines  = तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।¦अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S16_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।
| verse_lines  = उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।¦वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S19_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।
| verse_lines  = इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।¦श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S19_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥
| verse_lines  = गोप्यः किमाचरदयं कुशलं स्म वेणुः दामोदराधरसुधासरसाग््य्रगेयम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसौघमार्गे हृष्टत्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवः सदर्भाः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।
| verse_lines  = अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।¦कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।
| verse_lines  = किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।¦अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥
| verse_lines  = स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।
| verse_lines  = देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।¦शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।
| verse_lines  = तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।¦अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।
| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।¦रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।
| verse_lines  = रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।¦प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S22_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।
| verse_lines  = तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।¦य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S23_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।
| verse_lines  = वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।¦कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S25_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥
| verse_lines  = इन्द्र उवाच– विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् । मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो न विद्यते तेऽग्रहणानुबन्धः ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S25_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।
| verse_lines  = कुतो नु तद्धेतव ईश मन्युलोभादयो येऽबुधलिङ्गभावाः ।¦अथापि दण्डं भगवान् बिभर्ति धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S25_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो
| verse_lines  = पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो¦दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।¦हिताय चेच्छातनुभिः समीहसे¦मानं विधुन्वन् जगदीशमानिनाम् ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S25_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥
| verse_lines  = येऽस्मद्विधाः स्युर्जगदीशमानिन- स्त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तं मदम् । हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया- ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम् ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S25_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।
| verse_lines  = स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।¦सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S27_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।
| verse_lines  = दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।¦ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S27_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।
| verse_lines  = तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।¦जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S27_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥
| verse_lines  = राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S27_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S27_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।
| verse_lines  = नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।¦अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S27_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।
| verse_lines  = कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।¦नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S28_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥
| verse_lines  = मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S30_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥
| verse_lines  = त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमाद्यन्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्त्वताम् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S36_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥
| verse_lines  = य ईक्षिताऽहंरहितोऽप्यसत्सतोः स्वतेजसाऽपास्ततमोभिदाभ्रमः । स्वमाययाऽऽत्मन् रचितेषु तत् सन् प्राणादिभिर्जन्तुषु भाति चित्रधा ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S36_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥
| verse_lines  = यस्याखिलामीवहभिः सुमङ्गलै- र्वाचो विमिश्रा गुणकर्मजन्मभिः । प्राणन्ति शुम्भन्ति पुनन्ति वै जगद् यास्तद्विरक्ताः स्युरशोभना मताः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S36_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।
| verse_lines  = प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।¦अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥
| verse_lines  = भूस्तोयमग्निः पवनः खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥
| verse_lines  = नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते अजादयोऽन्यात्मतया गृहीताः । अजोऽनुबद्धः स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।
| verse_lines  = त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।¦साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।
| verse_lines  = त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।¦यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥
| verse_lines  = तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्ययाऽसकृत् प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥
| verse_lines  = अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः । द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवः कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥
| verse_lines  = रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहा मेघाः परस्यास्थिनखानि तेऽद्रयः । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रं तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥
| verse_lines  = त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः । यथा जले सञ्जिहते जलौकसोऽ- प्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।
| verse_lines  = यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।¦तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S38_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।
| verse_lines  = नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।¦प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V01
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V02
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥
| verse_lines  = उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।
| verse_lines  = नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।¦बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।
| verse_lines  = न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।¦ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।
| verse_lines  = सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।¦न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।
| verse_lines  = यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।¦वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।
| verse_lines  = मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।¦गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।
| verse_lines  = तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।¦मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।
| verse_lines  = तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।¦अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S43_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।
| verse_lines  = मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।¦बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S52_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।
| verse_lines  = फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।¦दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S52_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।
| verse_lines  = नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।¦रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S53_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।
| verse_lines  = एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।¦निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S53_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।
| verse_lines  = उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।¦जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S53_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।
| verse_lines  = इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।¦पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S53_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।
| verse_lines  = पुष्यरागप्रवालाढ्यं दिव्यकाञ्चननिर्मितम् ।¦हृतं दानववीरेण विदित्वा पुरपालकः । तमन्वधावत् त्वरितं वैनतेयो विहङ्गराट् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S53_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥
| verse_lines  = हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S71_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥
| verse_lines  = सत्यभामोवाच– यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन नीतच्छिदादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S72_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।
| verse_lines  = न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।¦ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S72_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥
| verse_lines  = नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकं न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S72_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥
| verse_lines  = यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः । यत्तीर्थबुद्धिश्च जले न कर्हिचित् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः ॥ १३॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S72_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।
| verse_lines  = ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।¦यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥
| verse_lines  = रुग्मिण्युवाच– नन्वेतदेवमरविन्दविलोचनाह यद् वै भवान् न भवतः सदृशो विभूम्नः । क्व स्वे महिम््नयभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरन्यगृहीतपादा ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥
| verse_lines  = सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । योऽनित्यकेन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवया नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥
| verse_lines  = त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्म स्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु मे भवन्ति ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥
| verse_lines  = निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तिकमाढ्यतान्धाः प्रेष्ठः सतां बलिभुजामपि योऽन्तरास्ते ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V42
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥
| verse_lines  = त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् । तेषां विभो समुदितो भवतः प्रसाद- स्त्रय्यां च यश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न ॥ ४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥
| verse_lines  = त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्माऽऽत्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । मुक्त्वा भवद्भवदुदीरितकालगन्ध- ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्यान् ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।
| verse_lines  = का स्त्री वृणीत तव पादसरोजगन्धमाघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।¦लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयाढ्यं मर्त्याशिषोरुभयमर्थविविक्तदृष्टिः ॥४६॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥
| verse_lines  = तं त्वाऽनुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामरूपम् । स्यान्मे तवाङ्घ्रिशरणं श्रुतिभिर्भ्रमत्या ये वै भजन्ति त उ यान्त्यनृतापवर्गम् ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥
| verse_lines  = कस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वबिडालभृत्याः । यत्कर्णमूलमरिकर्शन नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥
| verse_lines  = त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविड्भरितान्त्रवीतम् । जीवच्छवं भजति काममतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥
| verse_lines  = अस्त्यम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V51
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।
| verse_lines  = नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।¦अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V52
| verse_type  = shloka
| verse_text  = मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।
| verse_lines  = मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।¦बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S75_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥
| verse_lines  = तस्याः सुदुःखभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधियः सहसैव बिभ्यद् रम्भेव वातविहता प्रविकीर्य केशान् ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S76_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥
| verse_lines  = रामा गृहे विहरतः पुरतः कराभ्यां बद्धेक्षणाः स्वदयितस्य मुदा हसन्त्यः । गात्रान्तराण्यपिदधुर्निजपूरुषस्य क्लेशावहान्यपि तदङ्गजभङ्गभीताः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S76_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।
| verse_lines  = निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।¦रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S82_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।
| verse_lines  = श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।¦आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S86_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥
| verse_lines  = ततो मुहूर्तात् प्रकृतावुपस्थित- स्तत्रानुतिष्ठत् स्वजनानुसङ्गतः । महानुभावस्तदबुद्ध्यतासुरीं मायां स साल्वप्रकृतां मयोदिताम् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V09
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥
| verse_lines  = श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥
| verse_lines  = श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V11
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।
| verse_lines  = तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।¦तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥
| verse_lines  = अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥
| verse_lines  = सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥
| verse_lines  = यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥
| verse_lines  = श्रुतय ऊचुः– जय जय जह्यजामजित दोषगृहीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभगः । अज जगदोकसामखिलशक्त्यबोधक ते क्वचिदजयाऽऽत्मनाऽनुचरतोऽनुचरेन्निगमः ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥
| verse_lines  = बृहदुपलब्धमेतदवशेषतया यत उदगास्तमस्यविकृतेऽविकृतः । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥
| verse_lines  = इति सूरयस्त्र्यधिपतेऽखिललोकमल- क्षपणं तव कथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहुः । किमुत पुनः स्वधामविधुताशयकालगुणाः परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥
| verse_lines  = दृतय इवोच्छ्वसन्त्यसुहृदो यदि ते महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहतः । पुरुषविधान्वयोऽत्र चरमोत्तममध्यमादिषु यस्तव सदसतः परं प्रथयेदविशेषमृतम् ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥
| verse_lines  = उदरमुपासते यर्हि वर्त्मनि सूक्ष्मदृशः परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगाच्च नन्दनपथाऽथ शिरः परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥
| verse_lines  = स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया भरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृतिः । अपि वितथास्वमूष्ववितथोरुविधं मनसि निकटधियो नयन्त्यभिविपत्य तव ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।
| verse_lines  = प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।¦तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥
| verse_lines  = इति विमृशन्ति कवयो निगमावपनं यजन्त उपासते भवमध्यविनिश्वसिताः । दुरवगमात्मतत्वनिगमायतवाङ्मनसश्चरित- महामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणाः॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।
| verse_lines  = न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहाः ।¦त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत् प्रियवच्चरन्ति तथोन्मुखास्त्वयि हि ते प्रिय आत्मनि च ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥
| verse_lines  = न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनो यदनुशया भ्रमन्त्यभवाः कुशरीरभृतः । निभृतमोक्षहृदययोगयुजो हृदयं मुनय उपासते तदरयोऽपि ययुः ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥
| verse_lines  = स्मरणात् स्वनुराग तद् भवान् उरगेन्द्रभोगदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समासमदृशोऽङ्घ्रिसरोजसुधाम् । क इह नु वेद वक्तुमपेतजन्मलयो यत उदगाद् ऋषिरनु देवगणा उभये ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V26
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥
| verse_lines  = तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजवः किमपि न तत्र शास्त्रमपकृष्य शयीत यदा । जनिमसतः सतो मृतिमजात्मनि ये च भिदां विपणमृते स्मरन्त्युपविश ध्वनिमारुवतः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥
| verse_lines  = त्रिगुणमयः पुमानिति यदबोधकृता त्वयि न तु भवेत् तदवबोधरसे । सदिव मनस्त्रिवृत् त्वयि भवत्यसतां मनुजा- दयो विमृशन्त्यशेषमिदमार्ततयाऽऽत्मविदः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V28
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥
| verse_lines  = न हि विकृतं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्ट इदमात्मतया रसितम् । तव ये परिचरन्त्यखिलतत्वनिकेततया ननु ते पदाऽऽक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः ॥ २८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V29
| verse_type  = shloka
| verse_text  = परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥
| verse_lines  = परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि दृढसौहृदा ननु पुनन्ति न ते विमुखाः । त्वमेकः स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्ति च येऽनिमिषाः ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥
| verse_lines  = वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः । स्थिरचरजातयः स्युरज ये त्वनिमित्तयुजो विरह उदीक्षयेत् यदि परस्य विमुक्तसतः ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V31
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥
| verse_lines  = न हि परमस्य कश्चिदपरोऽनपरस्य भवेत् व्ययत इवात्र यस्य च शून्यतुल सन्दधतः । अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्व ततो न हि न शास्यतेति नियमो ब्रुवते च तथा ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V32
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥
| verse_lines  = अजन परिमुच्यतेऽत्र भवात् सततात् सममनुजानता ततमनन्तमदुष्टतया । न घटत उद्भवः प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजोर्भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् ॥ ३२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V33
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥
| verse_lines  = त्वयि त इमे ततो विबुधनामगुणाः परमे अमृत इवार्णवे मधु निलिल्युरशेषरसाः । नृषु तव मायया स्वगतया कुशलं त्वयि सुधियोऽङ्ग भेदमनुविधातुमनु प्रभवः । कथमनुवर्तिनां भवभयं तव भ्रुकुटी सृजति मुहुर्नृणाम् ॥३३॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V34
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥
| verse_lines  = इह भवच्चरणेषु सुजातभुवो जितहृषीकवायुभिरुदात्तमहत्तुरगैः । य इह यतन्त्यमतिलोलमुपायविदो व्यसनशताब्धितारमपहाय गुरोश्चरणम् ॥ ३४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V35
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥
| verse_lines  = वणिज इवोच्छ्वसन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ स्वजनसुतात्मदारधनधामधराः । सुखशान्तिमति त्वयि हि सन्ति न तानि नृणां विभव उद्यति श्रयत आत्मनि सर्वरसे ॥ ३५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥
| verse_lines  = इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विहाद्य विजने स्वनिरस्तभगे । भुुवि पुण्यतीर्थसदना ह्यृषयो निविशन्त्यतस्तु भवतः पदाम्बुजं हृदाऽघभिदम् । दधति सकृन्मनस्त्वयि चिदात्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसार हरावसथम् ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥
| verse_lines  = इदमप्यथो वदन्ति चे- न्ननु तर्का व्यभिचरन्ति क्वचित् क्वचिन्मृषा च । ततो भयदृग्व्यवहितये विकल्प उषितोऽन्वहमन्धपरम्परया भ्रमति भारती च तवोरुवृत्तिभिरूढजवा ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥
| verse_lines  = न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनिमित्तकमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपगीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमिदमित्यवयन्ति बुधाः ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥
| verse_lines  = उदगात् पुमाननुगीतगुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु त्वमुत जहासि जिहासि ताम् । अहिरिव त्वचं त्वमुत परमात्तभगां महसि महीयसेऽष्टगुणोऽपरिमेयभगः ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥
| verse_lines  = यदि न समुच्चरन्ति यतयोऽपि हृदि कामजडाः दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः । अनुतृप्तयोगिनामभयो भगवन् अनवगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवतः ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥
| verse_lines  = तदवगमार्थसितासितयो- र्गुणविगुणयोर्न हि देहभृतां सगिरः । अनुययुरत्र हंसकुलगीतपरम्परया । न तुषावरणा इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय- स्त्वयि सफलं पतन्ति न पतन्ति बन्धनाः ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।
| verse_lines  = इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।¦समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।
| verse_lines  = एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।¦पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥
| verse_lines  = नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥
| verse_lines  = श्रीशुक उवाच– इत्याद्यमृषिमामन्त्र्य तच्छिष्यांश्चामलात्मकान् । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।
| verse_lines  = सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।¦तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C10
| verse_id    = BTN_C10_S96_V50
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥
| verse_lines  = यो ह्यात्मा जगदादिमध्यनिधनो योऽव्यक्तजीवेश्वरो यः सृष्ट्वेदमनुप्रविष्ट ऋषिणा चक्रे पुनः संहिताम् । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्तः कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥
}}
<span id="gr-C11" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="एकादशस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C11" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="एकादशस्कन्धः"></span>
== एकादशस्कन्धः ==
== एकादशस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V05"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।</span><span class="shloka-line">सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V06"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V38"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C11
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V40"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C11_S02_V05
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V41"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V45"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥</span></span></div>
| verse_text  = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।
<div class="verse-block" id="BTN_C11_S02_V46"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ईश्वरे तदधीनेषु
| verse_lines  = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।¦सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
| verse_lines  = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥
| verse_lines  = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥
| verse_lines  = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V41
| verse_type  = shloka
| verse_text  = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥
| verse_lines  = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V45
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
| verse_lines  = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
| verse_lines  = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
| verse_lines  = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V48
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।
| verse_lines  = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।¦विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।
| verse_lines  = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः ।¦संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S02_V52
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।
| verse_lines  = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।¦सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
| verse_lines  = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।
| verse_lines  = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।¦एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।
| verse_lines  = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।¦मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
| verse_lines  = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।¦तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।
| verse_lines  = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।¦आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V08
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
| verse_lines  = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।¦अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V12
| verse_type  = shloka
| verse_text  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।
| verse_lines  = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।¦अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V13
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
| verse_lines  = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।¦सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V14
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
| verse_lines  = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V15
| verse_type  = shloka
| verse_text  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।
| verse_lines  = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।¦इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V16
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
| verse_lines  = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।
| verse_lines  = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।¦त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V18
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
| verse_lines  = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
| verse_lines  = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V20
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।
| verse_lines  = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।¦गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V21
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
| verse_lines  = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।¦अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।
| verse_lines  = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।¦शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।
| verse_lines  = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।¦अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।
| verse_lines  = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।¦दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।
| verse_lines  = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।¦मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
| verse_lines  = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।¦परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V36
| verse_type  = shloka
| verse_text  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
| verse_lines  = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V37
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
| verse_lines  = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V38
| verse_type  = shloka
| verse_text  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
| verse_lines  = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V39
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
| verse_lines  = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V40
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
| verse_lines  = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V43
| verse_type  = shloka
| verse_text  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
| verse_lines  = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V44
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
| verse_lines  = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V46
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।
| verse_lines  = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।¦विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V47
| verse_type  = shloka
| verse_text  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
| verse_lines  = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V49
| verse_type  = shloka
| verse_text  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।
| verse_lines  = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।¦महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V51
| verse_type  = shloka
| verse_text  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।
| verse_lines  = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।¦द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V55
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।
| verse_lines  = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।¦शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S03_V56
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।
| verse_lines  = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।¦यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V03
| verse_type  = shloka
| verse_text  = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।
| verse_lines  = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।¦स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V04
| verse_type  = shloka
| verse_text  = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥
| verse_lines  = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V05
| verse_type  = shloka
| verse_text  = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥
| verse_lines  = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V06
| verse_type  = shloka
| verse_text  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥
| verse_lines  = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V07
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥
| verse_lines  = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V10
| verse_type  = shloka
| verse_text  = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥
| verse_lines  = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V17
| verse_type  = shloka
| verse_text  = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥
| verse_lines  = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C11
| verse_id    = BTN_C11_S04_V19
| verse_type  = shloka
| verse_text  = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥
| verse_lines  = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां
<span id="gr-C12" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="द्वादशस्कन्धः"></span>
<span id="gr-C12" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="द्वादशस्कन्धः"></span>
== द्वादशस्कन्धः ==
== द्वादशस्कन्धः ==
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S04_V20"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥</span></span></div>
{{VerseBlock
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S04_V25"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।</span><span class="shloka-line">मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥</span></span></div>
| document_id  = BTN
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S04_V27"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।</span><span class="shloka-line">विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥</span></span></div>
| chapter_id  = BTN_C12
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S04_V30"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।</span><span class="shloka-line">नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥</span></span></div>
| verse_id    = BTN_C12_S04_V20
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S05_V22"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।</span><span class="shloka-line">बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥</span></span></div>
| verse_type  = shloka
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S05_V23"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।</span><span class="shloka-line">विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥</span></span></div>
| verse_text  = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
<div class="verse-block" id="BTN_C12_S05_V24"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।</span><span class="shloka-line">नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥</span></span></div>
| verse_lines  = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S04_V25
| verse_type  = shloka
| verse_text  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।
| verse_lines  = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।¦मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S04_V27
| verse_type  = shloka
| verse_text  = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।
| verse_lines  = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।¦विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S04_V30
| verse_type  = shloka
| verse_text  = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।
| verse_lines  = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।¦नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S05_V22
| verse_type  = shloka
| verse_text  = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।
| verse_lines  = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।¦बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S05_V23
| verse_type  = shloka
| verse_text  = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।
| verse_lines  = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।¦विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥
}}
{{VerseBlock
| document_id  = BTN
| chapter_id  = BTN_C12
| verse_id    = BTN_C12_S05_V24
| verse_type  = shloka
| verse_text  = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।
| verse_lines  = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।¦नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥
}}


[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Moola]]
[[Category:Moola]]
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bhagavatatatparyanirnaya/Moola"