Anandamakaranda

JSON:Isha: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 1: Line 1:
{
{
"schema": 1,
"schema": 2,
"doc": {
"doc": {
"slug": "Isha",
"slug": "Isha",
Line 6: Line 6:
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"docId": "IS",
"docId": "IS",
"parent": null,
"related": [],
"nextId": 39
"nextId": 39
},
"tree": {
"tag": "document",
"attrs": {
"id": "IS",
"title": "ईशावास्योपनिषद्भाष्यम्",
"name": "Bhashya",
"type": "Bhashya"
},
"text": "\n    \n    ",
"children": [
{
"tag": "chapter",
"attrs": {
"id": "IS_C01",
"type": "adhyaya",
"name": "ईशावास्योपनिषत्"
},
"text": "\n      ",
"children": [
{
"tag": "chapter-heading",
"text": "ईशावास्योपनिषत्",
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "introduction",
"attrs": {
"id": "IS_C01_I01"
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नित्यानित्यजगद्धात्रे नित्याय ज्ञानमूर्तये ।",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "line",
"text": "पूर्णानन्दाय हरये सर्वयज्ञभुजे नमः ॥ १ ॥",
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "introduction",
"attrs": {
"id": "IS_C01_I02"
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्माद् ब्रह्मेन्द्ररुद्रादिदेवतानां श्रियोऽपि च ।",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "line",
"text": "ज्ञानस्फूर्तिः सदा तस्मै हरये गुरवे नमः ॥ २ ॥",
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "introduction",
"attrs": {
"id": "IS_C01_I03"
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स्वायम्भुवो मनुरेतैर्मन्त्रैर्भगवन्तमाकूतिसूनुं यज्ञनामानं विष्णुं तुष्टाव । स्वायम्भुवः स्वदौहित्रं विष्णुं यज्ञाभिधं मनुः । ईशावास्यादिभिर्मन्त्रैस्तुष्टावावहितात्मना ॥ रक्षोभिरुग्रैः सम्प्राप्तः खादितुं मोचितस्तदा । स्तोत्रं श्रुत्वैव यज्ञेन तान् हत्वाऽवध्यतां गतान् ॥ प्रादादि्ध भगवांस्तेषामवध्यत्वं हरः प्रभुः । तैर्वध्यत्वं तथाऽन्येषामतः कोऽन्यो हरेः प्रभुः ॥ इति ब्रह्माण्डे । भागवते चायमर्थ एव उक्तः ॥",
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ईशावास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "तेन त्यक्तेन भुञ्जीथाः मा गृधः कस्यस्विद् धनम् ॥ १ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V01"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V01_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ईशस्यावासयोग्यमीशावास्यम् । जगत्यां प्रकृतौ । तेन ईशेन । त्यक्तेन दत्तेन । भुञ्जीथाः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वतः प्रवृत्यशक्तत्वादीशावास्यमिदं जगत् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रवृत्तये प्रकृतिगं यस्मात् स प्रकृतीश्वरः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "तदधीनप्रवृत्तित्वात् तदीयं सर्वमेव यत् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "तद्दत्तेनैव भुञ्जीथाः अतो नान्यं प्रयाचयेत् ॥ इति ब्राह्मे ॥ १ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतग्ं समाः ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V02"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V02_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अकुर्वतः कर्म न लिप्यत इति नास्ति ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अज्ञस्य कर्म लिप्येत कृष्णोपास्तिमकुर्वतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ज्ञानिनोऽपि यतो ह्रासः आनन्दस्य भवेद् ध्रुवम् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "अतोऽलेपेऽपि लेपः स्यादतः कार्यैव सा सदा ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति नारदीये ॥ २ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "असुर्या नाम ते लोकाः अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "तांस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः ॥ ३ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V03"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V03_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सुष्ठु रमणविरुद्धत्वादसुराणां प्राप्यत्वाच्चासुर्याः । न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनः इत्युक्तत्वात् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "महादुःखैकहेतुत्वात् प्राप्यत्वादसुरैस्तथा ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "असुर्या नाम ते लोकास्तान् यान्ति विमुखा हरौ ॥ इति वामने ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ये के चेत्यनेन नियम उक्तः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "नियमेन तमो यान्ति सर्वेऽपि विमुखा हरौ । इति च ॥ ३ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद् देवा आप्नुवन् पूर्वमर्षत् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "तद् धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत् तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥ ४ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V04"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V04_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अनेजन्निभर्यत्वात्तदेकं प्राधान्यतस्तथा ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "सम्यग्ज्ञातुमशक्यत्वादगम्यं तत्सुरैरपि ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वयं तु सर्वानगमत् पूर्वमेव स्वभावतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अचिन्त्यशक्तितश्चैव सर्वगत्वाच्च तत्परम् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "द्रवतोऽत्येति सन्तिष्ठत् तस्मिन् कर्माण्यधान्मरुत् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "मारुत्येव यतश्चेष्टा सर्वा तां हरयेर्पयेत् ॥ इति ब्रह्माण्डे ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ऋष ज्ञाने ॥ ४ ॥",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तदेजति तन्नेजति तद्दूरे तद्वन्तिके ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V05"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V05_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तदेजति तत एव एजत्यन्यत् । तत् स्वयं नेजति ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ततो बिभेति सर्वोऽपि न बिभेति हरिः स्वयम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "सर्वगत्वात् स दूरे च बाह्येऽन्तश्च समीपगः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति तत्त्वसंहितायाम् ॥ ५ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V06"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V06_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सर्वगं परमात्मानं सर्वं च परमात्मनि ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "यः पश्येत् स भयाभावान्नात्मानं गोप्तुमिच्छति ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति सौकरायणश्रुतिः ॥ ६ ॥",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्मिन् सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद् विजानतः ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥ ७ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V07"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V07_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्मिन् परमात्मनि सर्वभूतानि स परमात्मैव तत्र सर्वभूतेष्वभूत् । एवं सर्वभूतेष्वेकत्वेन परमात्मानं विजानतः को मोहः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "यस्मिन् सर्वाणि भूतानि स आत्मा सर्वभूतगः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "एवं सर्वत्र यो विष्णुं पश्येत् तस्य विजानतः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "को मोहः कोऽथवा शोकः स विष्णुं पर्यगाद्यतः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति पिप्पलादशाखायाम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "पूर्वोक्तानुवादेन शोकमोहाभावो विजानतश्चात्रोच्यते । अभ्यासश्च सर्वगतत्वस्य तात्पर्यद्योतनार्थः ॥ ७ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणम् अस्नाविरं शुद्धमपापविद्धम् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भूः याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥८ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V08"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V08_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "शुक्रं तच्छोकराहित्यादव्रणं नित्यपूर्णतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "पावनत्वात्सदा शुद्धमकायं लिङ्गवर्जनात् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "स्थूलदेहस्य राहित्यादस्नाविरमुदाहृतम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "एवम्भूतोऽपि सार्वज्ञ्यात् कविरित्येव शब्द्यते ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "ब्रह्मादिसर्वमनसां प्रकृत्या मनसोऽपि च ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ईशितृत्वान्मनीषी स परिभूस्सर्वतो वरः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "सदाऽनन्याश्रयत्वाच्च स्वयम्भूः परिकीर्तितः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "स सत्यं जगदेतादृङ् नित्यमेव प्रवाहतः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "अनाद्यनन्तकालेषु प्रवाहैकप्रकारतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "नियमेनैव ससृजे भगवान् पुरुषोत्तमः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "सज्ज्ञानानन्दशीर्षोऽसौ सज्ज्ञानानन्दबाहुकः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "सज्ज्ञानानन्ददेहश्च सज्ज्ञानानन्दपादवान् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "एवम्भूतो महाविष्णुर्यथार्थं जगदीदृशम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अनाद्यनन्तकालीनं ससर्जात्मेच्छया प्रभुः ॥ इति वाराहे ॥८॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ ९ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्यदेवाहुर्विद्यया अन्यदाहुरविद्यया ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १० ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V11"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V11_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्यथोपासका ये तु तमोऽन्धं यान्त्यसंशयम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ततोऽधिकमिव व्यक्तं यान्ति तेषामनिन्दकाः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्माद्यथास्वरूपं तु नारायणमनामयम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अयथार्थस्य निन्दां च ये विदुः सह सज्जनाः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ते निन्दयाऽयथार्थस्य दुःखाज्ञानादिरूपिणः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "दुःखाज्ञानादिसन्तीर्णाः सुखज्ञानादिरूपिणः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "यथार्थस्य परिज्ञानात् सुखज्ञानादिरूपताम् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "यान्ति ... ॥ ९-११ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्यां रताः ॥ १२ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्यदेवाहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १३ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सम्भूतिं च विनाशं यस्तद्वेदोभयं सह ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V14"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V14_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "... एवं सृष्टिकर्तृत्वं नाङ्गीकुर्वन्ति ये हरेः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "तेऽपि यान्ति तमो घोरं तथा संहारकर्तृताम् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "नाङ्गीकुर्वन्ति तेऽप्येवं तस्मात् सर्वगुणात्मकम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "सर्वकर्तारमीशेशं सर्वसंहारकारकम् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "यो वेद संहृतिज्ञानाद्देहबन्धाद्विमुच्यते ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "सुखज्ञानादिकर्तृत्वज्ञानात् तद्व्यक्तिमाव्रजेत् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "सर्वदोषविनिर्मुक्तं गुणरूपं जनार्दनम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "जानीयान्न गुणानां च भागहानिं प्रकल्पयेत् ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "न मुक्तानामपि हरेः साम्यं विष्णोरभिन्नताम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "नैव प्रचिन्तयेत् तस्मात् ब्रह्मादेः साम्यमेव वा ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "मानुषादिविरिञ्चान्तं तारतम्यं विमुक्तिगम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ततो विष्णोः परोत्कर्षं सम्यग्ज्ञात्वा विमुच्यते ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति कौर्मे ॥ १२-१४ ॥",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "तत् त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥ १५ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V15"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V15_B01"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "पात्रं हिरण्मयं सूर्यमण्डलं समुदाहृतम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "विष्णोः सत्यस्य तेनैव सर्वदाऽपिहितं मुखम् ॥ तत्तु पूर्णत्वतः पूषा विष्णुर्दर्शयति स्वयम् । सत्यधर्माय भक्ताय... ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V16",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "समूह तेजो यत् ते रूपं कल्याणतमं तत् ते पश्यामि ॥ १६ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V16"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V16_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "... ... प्रधानज्ञानरूपतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "विष्णुरेकऋषिर्ज्ञेयो यमो नियमनाद्धरिः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "सूर्यः स सूरिगम्यत्वात् प्राजापत्यः प्रजापतेः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "विशेषेणैव गम्यत्वात् ... ॥ १६ ॥"
},
{
"tag": "line",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V17",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥ १७ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V18",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्तं शरीरम् ॥ १८ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V19",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर ॥ १९ ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V19"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V19_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "...अहं चासावहेयतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अस्मि नित्यास्तितामानात् सर्वजीवेषु संस्थितः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वयं तु सर्वजीवेभ्यो व्यतिरिक्तः परो हरिः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "स क्रतुर्ज्ञानरूपत्वादग्निरङ्गप्रणेतृतः ॥ इति ब्रह्माण्डे ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "सत्यं ब्रह्म हृदये धारयतीति सत्यधर्मा । एकोऽसौशब्दः प्राणे स्थित इति ॥ यस्मिन्नयं स्थितः सोऽप्यमृतः किमु परः । अः ब्रह्मैव निलयनं यस्य वायोः सोऽनिलम् ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अतिरोहितविज्ञानाद्वायुरप्यमृतः स्मृतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "मुख्यामृतः स्वयं रामः परमात्मा सनातनः ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति रामसंहितायाम् ॥",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V19_B02"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "भक्तानां स्मरणं विष्णोर्नित्यज्ञप्तिस्वरूपतः ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "अनुग्रहोन्मुखत्वं तु नैवान्यत् क्वचिदिष्यते ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "इति ब्रह्मतर्के ॥ १७-१९ ॥",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V20",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n        ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम उक्तिं विधेम ॥ २० ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् ईशावास्योपनिषद्भाष्यं सम्पूर्णम् ॥",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-IS_C01_V20"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "IS_C01_V20_B01"
},
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "वयुनं ज्ञानम् । त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वम् इति वचनात् । जुहुराणं अस्मानल्पीकुर्वत् । युयोधि वियोजय ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "यदस्मान् कुरुतेऽत्यल्पांस्तदेनोऽस्मद्वियोजय ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "नय नो मोक्षवित्तायेत्यस्तौद्यज्ञं मनुः स्वराड् ॥ इति स्कान्दे ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "युयु वियोगे इति धातुः । भक्तिज्ञानाभ्यां भूयिष्ठां ते नम इत्युक्तिं विधेम ॥"
},
{
"tag": "line",
"text": "पूर्णशक्तिचिदानन्दश्रीतेजःस्पष्टमूर्तये ।"
},
{
"tag": "line",
"text": "ममाभ्यधिकमित्राय नमो नारायणाय ते ॥",
"tail": "\t\t\t\t\t"
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n    "
}
],
"tail": "\n  "
}
],
"tail": "\n"
},
},
"blocks": [
"blocks": [
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/JSON:Isha"