Brahmasutra/C3/S1: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 31: | Line 31: | ||
| verse_line1 = ॐ तदन्तरप्रतिपत्तौरंहति सम्परिष्वक्तः प्रश्ननिरूपणाभ्याम् ॐ ॥ 01-295 ॥ | | verse_line1 = ॐ तदन्तरप्रतिपत्तौरंहति सम्परिष्वक्तः प्रश्ननिरूपणाभ्याम् ॐ ॥ 01-295 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = इति तदन्तराधिकरणम् ॥ 01 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 62: | Line 64: | ||
| verse_line1 = ॐ त्र्यात्मकत्वात् तु भूयस्त्वात् ॐ ॥ 02-296 ॥ | | verse_line1 = ॐ त्र्यात्मकत्वात् तु भूयस्त्वात् ॐ ॥ 02-296 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति त्र्यात्मकत्वाधिकरणम् ॥ 02 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 83: | Line 87: | ||
| verse_line1 = ॐ प्राणगतेश्च ॐ ॥ 03-297 ॥ | | verse_line1 = ॐ प्राणगतेश्च ॐ ॥ 03-297 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति प्राणागत्यधिकरणम् ॥ 03 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 105: | Line 111: | ||
| verse_line1 = ॐ अग्न्यादिगतिश्रुतेरिति चेन्न भाक्तत्वात् ॐ ॥ 04-298 ॥ | | verse_line1 = ॐ अग्न्यादिगतिश्रुतेरिति चेन्न भाक्तत्वात् ॐ ॥ 04-298 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति अग्न्याद्यधिकरणम् ॥ 04 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 154: | Line 162: | ||
| verse_line1 = ॐ प्रथमेऽश्रवणादिति चेन्न ता एव ह्युपपत्तेः ॐ ॥ 05-299 ॥ | | verse_line1 = ॐ प्रथमेऽश्रवणादिति चेन्न ता एव ह्युपपत्तेः ॐ ॥ 05-299 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति प्रथमश्रवणाधिकरणम् ॥ 05 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 175: | Line 185: | ||
| verse_line1 = ॐ अश्रुतत्वादिति चेन्नेष्टादिकारिणं प्रतीतेः ॐ ॥ 06-300 ॥ | | verse_line1 = ॐ अश्रुतत्वादिति चेन्नेष्टादिकारिणं प्रतीतेः ॐ ॥ 06-300 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति अश्रुतत्वाधिकरणम् ॥ 06 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 205: | Line 217: | ||
| verse_line1 = ॐ भाक्तं वाऽनात्मवित्त्वात् तथा हि दर्शयति ॐ॥ 07-301 ॥ | | verse_line1 = ॐ भाक्तं वाऽनात्मवित्त्वात् तथा हि दर्शयति ॐ॥ 07-301 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V07| text = ‘अपाम सोमममृता अभूम’ इत्यादिश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति भाक्ताधिकरणम् ॥ 07 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 253: | Line 269: | ||
| verse_line1 = ॐ कृतात्ययेऽनुशयवान् दृष्टस्मृतिभ्याम् ॐ ॥ 08-302 ॥ | | verse_line1 = ॐ कृतात्ययेऽनुशयवान् दृष्टस्मृतिभ्याम् ॐ ॥ 08-302 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V08| text = कृतस्य कर्मणो भोगेन क्षयान्मुक्तिरित्यत आह-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति कृतात्ययाधिकरणम् ॥ 08 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 296: | Line 316: | ||
| verse_line1 = ॐ यथेतमनेवं च ॐ ॥ 09-303 ॥ | | verse_line1 = ॐ यथेतमनेवं च ॐ ॥ 09-303 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V09| text = ‘यथेतमेव गच्छति यथेतमागच्छति स भुङ्क्ते स कर्म कुरुते स परिवर्तते’ इति गतिप्रकारेणागतिः प्रतीयते । अतो ब्रूते-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥इति यथेताधिकरणम् ॥ 09 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 374: | Line 398: | ||
| verse_line1 = ॐ सुकृतदुष्कृते एवेति तु बादरिः ॐ ॥ 12-306 ॥ | | verse_line1 = ॐ सुकृतदुष्कृते एवेति तु बादरिः ॐ ॥ 12-306 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति चरणाधिकरणम् ॥ 10 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 404: | Line 430: | ||
| verse_line1 = ॐ अनिष्टादिकारिणामपि च श्रुतम् ॐ ॥ 13-307 ॥ | | verse_line1 = ॐ अनिष्टादिकारिणामपि च श्रुतम् ॐ ॥ 13-307 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V13| text = पुण्याकृतामेव गमनागमने नेतरेषामित्यत आह-}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 451: | Line 479: | ||
| verse_line1 = ॐ स्मरन्ति च ॐ ॥ 15-309 ॥ | | verse_line1 = ॐ स्मरन्ति च ॐ ॥ 15-309 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति अनिष्टादिकार्यधिकरणम् ॥ 11 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 493: | Line 523: | ||
| verse_line1 = ॐ अपि सप्त ॐ ॥ 16-310 ॥ | | verse_line1 = ॐ अपि सप्त ॐ ॥ 16-310 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति सप्ताधिकरणम् ॥ 12 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 524: | Line 556: | ||
| verse_line1 = ॐ तत्रापि च तद्व्यापारादविरोधः ॐ ॥ 17-311 ॥ | | verse_line1 = ॐ तत्रापि च तद्व्यापारादविरोधः ॐ ॥ 17-311 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V17| text = ईश्वरस्य नरकायुक्तेः ‘सर्वं विसृजति सर्वं विलापयति सर्वं रमयति सर्वं न रमयति सर्वं प्रवर्तयत्यन्तरस्मिन् निविष्टः’ इति कौषारवश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति –}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति तद्व्यापाराधिकरणम् ॥ 13 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 563: | Line 599: | ||
| verse_line1 = ॐ विद्याकर्मणोरिति तु प्रकृतत्वात् ॐ ॥ 18-312 ॥ | | verse_line1 = ॐ विद्याकर्मणोरिति तु प्रकृतत्वात् ॐ ॥ 18-312 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V18| text = ‘अथैतयोः पथोर्न कतरेण च तानीमानि क्षुद्रमिश्राण्यसकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेत्येतत्तृतीयं स्थानम्’ इति गतिस्वातन्त्र्यं भूतानां प्रतीयत इत्यत आह-}} | |||
{{AuthorNote| text = इति विद्याकर्माधिकरणम् ॥ 14 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 593: | Line 633: | ||
| verse_line1 = ॐ न तृतीये तथोपलब्धेः ॐ ॥ 19-313 ॥ | | verse_line1 = ॐ न तृतीये तथोपलब्धेः ॐ ॥ 19-313 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V19| text = ‘यत्र दुःखं सुखं तत्र सर्वत्रापि प्रतीयते ।अपि नीचगतौ किञ्चित् किमु मानुषदेहिनः’ इति वचनान्महातमस्यपि सुखप्राप्तिरित्यत आह-}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 707: | Line 749: | ||
| verse_line1 = ॐ स्मरणाच्च ॐ ॥ 23-317 ॥ | | verse_line1 = ॐ स्मरणाच्च ॐ ॥ 23-317 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति महातमोऽधिकरणम् (नतृतीयाधिकरणम्) ॥ 15 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 728: | Line 772: | ||
| verse_line1 = ॐ तत्स्वाभाव्यापत्तिरुपपत्तेः ॐ ॥ 24-318 ॥ | | verse_line1 = ॐ तत्स्वाभाव्यापत्तिरुपपत्तेः ॐ ॥ 24-318 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V24| text = ‘धूमो भूत्वाऽभ्रं भवति’ इत्याद्यन्यभावः श्रूयते । स कथमित्यतो ब्रवीति-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति तत्स्वाभाव्याधिकरणम् ॥ 16 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 779: | Line 827: | ||
| verse_line1 = ॐ नातिचिरेण विशेषात् ॐ ॥ 25-319 ॥ | | verse_line1 = ॐ नातिचिरेण विशेषात् ॐ ॥ 25-319 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V25| text = बहुस्थानगमनात् कल्पान्तमप्येवं स्यादित्यत आह-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति नातिचिरेणाधिकरणम् (अचिरप्राप्त्यधिकरणम्) ॥ 17 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 800: | Line 852: | ||
| verse_line1 = ॐ अन्याधिष्ठिते पूर्ववदभिलापात् ॐ ॥ 26-320 ॥ | | verse_line1 = ॐ अन्याधिष्ठिते पूर्ववदभिलापात् ॐ ॥ 26-320 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V26| text = ‘त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्ते’ इति श्रवणादनर्थफलत्वं यज्ञादेरित्यतो वक्ति-}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 837: | Line 891: | ||
| verse_line1 = ॐ अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ॐ ॥ 27-321 ॥ | | verse_line1 = ॐ अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ॐ ॥ 27-321 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{AuthorNote| text = ॥ इति अन्या(धिष्ठिता)धिकरणम् ॥ 18 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 867: | Line 923: | ||
| verse_line1 = ॐ रेतःसिग्योगोऽथ ॐ ॥ 28-322 ॥ | | verse_line1 = ॐ रेतःसिग्योगोऽथ ॐ ॥ 28-322 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V28| text = ‘स्वर्गादवाग्गतश्चापि मातुरेवोदरं व्रजेत्’ इति वचनात् ‘य एव गृही भवति यो वा रेतः सिञ्चति तमेवानुविशति’इति श्रुतिः कथमित्यत आह-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति रेतोऽधिकरणम् ॥ 19 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||
| Line 888: | Line 948: | ||
| verse_line1 = ॐ योनेः शरीरम् ॐ ॥ 29-323 ॥ | | verse_line1 = ॐ योनेः शरीरम् ॐ ॥ 29-323 ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseSummary| verse_id = BS_C03_S01_V29| text = ‘देहं गर्भस्थितं क्वापि प्रविशेत् स्वर्गतो गतः’ इति वचनात् पश्चादेव प्रविशतीत्यत आह-}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति योन्यधिकरणम् ॥ 20 ॥}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रभाष्ये तृतीयाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥ 03-01 ॥}} | |||
{{Commentary | {{Commentary | ||