Anandamakaranda

Brahmasutra/C1/S4: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 1: Line 1:
{{Adhyaya
{{Adhyaya
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| chapter_num  = 1
| chapter_num  = 1
| chapter_name = (समन्वयाध्यायः) प्रथमाध्यायः
| section_id  = BS_C01_S04
| section_num  = 4
| title        = चतुर्थः पादः
| title        = चतुर्थः पादः
}}
}}
Line 16: Line 12:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेर्दशर्यति च ॐ ॥ 01-107 ॥
| verse_line1  = ॐ आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेर्दशर्यति च ॐ ॥ 01-107 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V01| text = ॥ ॐ श्रुतिलिङ्गादिभिरन्यत्रैव प्रसिद्धनामापि शब्दानां सामस्त्येन विशेषहेतुभिर्विष्णावेव प्रवृत्तिं दर्शयत्यस्मिन् पादे ।}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V01
| id      = BS_C01_S04_V01_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ ॐ श्रुतिलिङ्गादिभिरन्यत्रैव प्रसिद्धनामापि शब्दानां सामस्त्येन विशेषहेतुभिर्विष्णावेव प्रवृत्तिं दर्शयत्यस्मिन् पादे ।
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 64: Line 64:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ सूक्ष्मं तु तदर्हत्वात् ॐ ॥ 02-108 ॥
| verse_line1  = ॐ सूक्ष्मं तु तदर्हत्वात् ॐ ॥ 02-108 ॥
Line 101: Line 99:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ तदधीनत्वादर्थवत् ॐ ॥ 03-109 ॥
| verse_line1  = ॐ तदधीनत्वादर्थवत् ॐ ॥ 03-109 ॥
Line 129: Line 125:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ ज्ञेयत्वावचनाच्च ॐ ॥ 04-110 ॥
| verse_line1  = ॐ ज्ञेयत्वावचनाच्च ॐ ॥ 04-110 ॥
Line 148: Line 142:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ वदतीती चेन्न प्राज्ञो हि ॐ ॥ 05-111 ॥
| verse_line1  = ॐ वदतीती चेन्न प्राज्ञो हि ॐ ॥ 05-111 ॥
Line 176: Line 168:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ प्रकरणात् ॐ ॥ 06-112 ॥
| verse_line1  = ॐ प्रकरणात् ॐ ॥ 06-112 ॥
Line 195: Line 185:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ त्रयाणामेव चैवमुपन्यासः प्रश्नश्च ॐ ॥ 07-113 ॥
| verse_line1  = ॐ त्रयाणामेव चैवमुपन्यासः प्रश्नश्च ॐ ॥ 07-113 ॥
Line 223: Line 211:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ महद्वच्च ॐ ॥ 08-114 ॥
| verse_line1  = ॐ महद्वच्च ॐ ॥ 08-114 ॥
Line 242: Line 228:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = अनुमानिकाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ चमसवदविशेषात् ॐ ॥ 09-115 ॥
| verse_line1  = ॐ चमसवदविशेषात् ॐ ॥ 09-115 ॥
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति अनुमानिकाधिकरणम् ॥ 01 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V09
| id      = BS_C01_S04_V09_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति अनुमानिकाधिकरणम् ॥ 01 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 275: Line 265:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ ज्योतिरुपक्रमात् तु तथा ह्यधीयत एके ॐ॥ 10-116 ॥
| verse_line1  = ॐ ज्योतिरुपक्रमात् तु तथा ह्यधीयत एके ॐ॥ 10-116 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V10| text = ‘वसन्ते वसन्ते ज्योतिषा यजेत’ इत्यादि कर्माभिधायकस्य क्रमादि विरोधान्न युज्यत इत्यत आह –}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V10
| id      = BS_C01_S04_V10_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
‘वसन्ते वसन्ते ज्योतिषा यजेत’ इत्यादि कर्माभिधायकस्य क्रमादि विरोधान्न युज्यत इत्यत आह –
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 297: Line 291:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ कल्पनोपदेशाच्च मध्वादिवदविरोधः ॐ ॥ 11-117 ॥
| verse_line1  = ॐ कल्पनोपदेशाच्च मध्वादिवदविरोधः ॐ ॥ 11-117 ॥
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम् ॥ 02 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V11
| id      = BS_C01_S04_V11_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम् ॥ 02 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 320: Line 318:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = नसङ्ख्योपसङ्ग्रहाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ न सङ्ख्योपसङ्ग्रहादपि नानाभावादतिरेकाच्च ॐ॥ 12-118 ॥
| verse_line1  = ॐ न सङ्ख्योपसङ्ग्रहादपि नानाभावादतिरेकाच्च ॐ॥ 12-118 ॥
Line 339: Line 335:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = नसङ्ख्योपसङ्ग्रहाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ प्राणादयो वाक्यशेषात् ॐ ॥ 13-119 ॥
| verse_line1  = ॐ प्राणादयो वाक्यशेषात् ॐ ॥ 13-119 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V13| text = पञ्च पञ्चजनानाह –}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V13
| id      = BS_C01_S04_V13_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
पञ्च पञ्चजनानाह –
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 360: Line 360:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = नसङ्ख्योपसङ्ग्रहाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ ज्योतिषैकेषामसत्यन्ने ॐ ॥ 14-120 ॥
| verse_line1  = ॐ ज्योतिषैकेषामसत्यन्ने ॐ ॥ 14-120 ॥
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति नसङ्ख्योपसङ्ग्रहाधिकरणम् ॥ 03 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V14
| id      = BS_C01_S04_V14_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति नसङ्ख्योपसङ्ग्रहाधिकरणम् ॥ 03 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 383: Line 387:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = आकाशाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ कारणत्वेन चाकाशादिषु यथाव्यपदिष्टोक्तेः ॐ ॥ 15-121 ॥
| verse_line1  = ॐ कारणत्वेन चाकाशादिषु यथाव्यपदिष्टोक्तेः ॐ ॥ 15-121 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V15| text = अवान्तरकारणत्वेनापि एवोच्यत इति वक्ति-}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V15
| id      = BS_C01_S04_V15_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
अवान्तरकारणत्वेनापि एवोच्यत इति वक्ति-
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति आकाशाधिकरणम् ॥ 04 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V15
| id      = BS_C01_S04_V15_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति आकाशाधिकरणम् ॥ 04 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 408: Line 422:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ समाकर्षात् ॐ ॥ 16-122 ॥
| verse_line1  = ॐ समाकर्षात् ॐ ॥ 16-122 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V16| text = सर्वशब्दानां परमात्मवाचकत्वे कथमन्यत्र व्यवहार इत्यतो ब्रवीति-}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V16
| id      = BS_C01_S04_V16_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
सर्वशब्दानां परमात्मवाचकत्वे कथमन्यत्र व्यवहार इत्यतो ब्रवीति-
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 438: Line 456:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ जगद्वाचित्वात् ॐ ॥ 17-123 ॥
| verse_line1  = ॐ जगद्वाचित्वात् ॐ ॥ 17-123 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V17| text = तर्हि कथं तेषां शब्दानां जगति प्रसिद्धिः ?-}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V17
| id      = BS_C01_S04_V17_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
तर्हि कथं तेषां शब्दानां जगति प्रसिद्धिः ?-
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 459: Line 481:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ जीवमुख्यप्राणलिङ्गादिति चेत् तद्व्याख्यातम् ॐ ॥ 18-124 ॥
| verse_line1  = ॐ जीवमुख्यप्राणलिङ्गादिति चेत् तद्व्याख्यातम् ॐ ॥ 18-124 ॥
Line 480: Line 500:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ अन्यार्थं तु जैमिनिः प्रश्नव्याख्यानाभ्यामपि चैवमेके ॐ ॥ 19-125 ॥
| verse_line1  = ॐ अन्यार्थं तु जैमिनिः प्रश्नव्याख्यानाभ्यामपि चैवमेके ॐ ॥ 19-125 ॥
Line 519: Line 537:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ वाक्यान्वयात् ॐ ॥ 20-126 ॥
| verse_line1  = ॐ वाक्यान्वयात् ॐ ॥ 20-126 ॥
Line 538: Line 554:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ प्रतिज्ञासिद्धेर्लिङ्गमाश्मरथ्यः ॐ ॥ 21-127 ॥
| verse_line1  = ॐ प्रतिज्ञासिद्धेर्लिङ्गमाश्मरथ्यः ॐ ॥ 21-127 ॥
Line 557: Line 571:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ उत्क्रमिष्यत एवम्भावादित्यौडुलोमिः ॐ ॥ 22-128 ॥
| verse_line1  = ॐ उत्क्रमिष्यत एवम्भावादित्यौडुलोमिः ॐ ॥ 22-128 ॥
Line 576: Line 588:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = समाकर्षाधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ अवस्थितेरिति काशकृत्स्नः ॐ ॥ 23-129 ॥
| verse_line1  = ॐ अवस्थितेरिति काशकृत्स्नः ॐ ॥ 23-129 ॥
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति समाकर्षाधिकरणम् ॥ 05 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V23
| id      = BS_C01_S04_V23_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति समाकर्षाधिकरणम् ॥ 05 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 608: Line 624:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = प्रकृत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ प्रकृतिश्च प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधात् ॐ ॥ 24-130 ॥
| verse_line1  = ॐ प्रकृतिश्च प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधात् ॐ ॥ 24-130 ॥
}}
}}


{{VerseSummary| verse_id = BS_C01_S04_V24| text = स्त्रीशब्दा अपि तस्मिन्नेवेत्याह-}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V24
| id      = BS_C01_S04_V24_summary
| name    = Bhashyam
| text     =
स्त्रीशब्दा अपि तस्मिन्नेवेत्याह-
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 630: Line 650:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = प्रकृत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ अभिध्योपदेशाच्च ॐ ॥ 25-131 ॥
| verse_line1  = ॐ अभिध्योपदेशाच्च ॐ ॥ 25-131 ॥
Line 678: Line 696:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = प्रकृत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ साक्षाच्चोभयाम्नानात् ॐ ॥ 26-132 ॥
| verse_line1  = ॐ साक्षाच्चोभयाम्नानात् ॐ ॥ 26-132 ॥
Line 706: Line 722:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = प्रकृत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ आत्मकृतेः परिणामात् ॐ ॥ 27-133 ॥
| verse_line1  = ॐ आत्मकृतेः परिणामात् ॐ ॥ 27-133 ॥
Line 752: Line 766:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = प्रकृत्यधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ योनिश्च हि गीयते ॐ ॥ 28-134 ॥
| verse_line1  = ॐ योनिश्च हि गीयते ॐ ॥ 28-134 ॥
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥इति प्रकृत्यधिकरणम् ॥ 06 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V28
| id      = BS_C01_S04_V28_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥इति प्रकृत्यधिकरणम् ॥ 06 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Line 803: Line 821:
| document_id  = BS
| document_id  = BS
| chapter_id    = BS_C01
| chapter_id    = BS_C01
| section_id    = BS_C01_S04
| adhikarana    = सर्वेव्याख्याताधिकरणम्
| verse_type    = sutra
| verse_type    = sutra
| verse_line1  = ॐ एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताः ॐ ॥ 29-135 ॥
| verse_line1  = ॐ एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताः ॐ ॥ 29-135 ॥
}}
}}


{{AuthorNote| text = एतेन सर्वेव्याख्याताधिकरणम् ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V29
| id      = BS_C01_S04_V29_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
एतेन सर्वेव्याख्याताधिकरणम् ॥
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति श्री मद्ब्रह्मसूत्रभाष्ये प्रथमाध्यायस्य चतुर्थपादः ॥01-04 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V29
| id      = BS_C01_S04_V29_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति श्री मद्ब्रह्मसूत्रभाष्ये प्रथमाध्यायस्य चतुर्थपादः ॥01-04 ॥
}}


{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रभाष्ये प्रथमाध्यायः (समन्वयाध्यायः) ॥ 01 ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BS_C01_S04_V29
| id      = BS_C01_S04_V29_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रभाष्ये प्रथमाध्यायः (समन्वयाध्यायः) ॥ 01 ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Brahmasutra/C1/S4"