Anandamakaranda

Bruhadaranyaka/C6/S2: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 1: Line 1:
{{Adhyaya
{{Adhyaya
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id  = BR_C06
| chapter_num  = 6
| chapter_num  = 6
| chapter_name = अष्टमोऽध्यायः
| section_id  = BR_C06_S02
| section_num  = 2
| title        = द्वितीयब्राह्मणम्
| title        = द्वितीयब्राह्मणम्
}}
}}
Line 14: Line 10:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = श्वेतकेतुर्ह वा आरुणेयः पञ्चालानां परिषदमाजगाम । स आजगाम जैबलिं प्रवाहणं परिचारयमाणं तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति । स भो३ इति प्रतिशुश्रावानुशिष्टो न्वसि पित्रेति । ओमिति होवाच ॥ १ ॥
| verse_line1  = श्वेतकेतुर्ह वा आरुणेयः पञ्चालानां परिषदमाजगाम । स आजगाम जैबलिं प्रवाहणं परिचारयमाणं तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति । स भो३ इति प्रतिशुश्रावानुशिष्टो न्वसि पित्रेति । ओमिति होवाच ॥ १ ॥
Line 24: Line 18:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयन्त्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति नेति होवाच वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति नेति होवाच
| verse_line1  = वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयन्त्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति नेति होवाच वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति नेति होवाच
Line 40: Line 32:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = अथैनं वसत्योपमंत्रयाञ्चक्रे नादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव । स आजगाम पितरं तं होवाचेति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोचदिति कथं सुमेध इति पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ततो नैकञ्चन वेदेति कतमे त इतीम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ३ ॥
| verse_line1  = अथैनं वसत्योपमंत्रयाञ्चक्रे नादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव । स आजगाम पितरं तं होवाचेति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोचदिति कथं सुमेध इति पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ततो नैकञ्चन वेदेति कतमे त इतीम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ३ ॥
Line 50: Line 40:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = स होवाच तथा नस्त्वं तात जानीथा यथा यदहं किञ्चन वेद, सर्वमहं तत् तुभ्यमवोचं प्रैहि तु तत्र प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति भवानेव गच्छत्विति ॥ स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैबलेरास तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहरयाञ्चकाराथ हास्मा अर्घ्यं चकार तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ४ ॥
| verse_line1  = स होवाच तथा नस्त्वं तात जानीथा यथा यदहं किञ्चन वेद, सर्वमहं तत् तुभ्यमवोचं प्रैहि तु तत्र प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति भवानेव गच्छत्विति ॥ स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैबलेरास तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहरयाञ्चकाराथ हास्मा अर्घ्यं चकार तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ४ ॥
Line 60: Line 48:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = स होवाच प्रतिज्ञातो स एष वरो यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ५ ॥
| verse_line1  = स होवाच प्रतिज्ञातो स एष वरो यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ५ ॥
Line 70: Line 56:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु मानुषाणां ब्रूहीति ॥ स होवाच विज्ञायते हास्ति हिरण्यस्यापात्तं गो अश्वानां दासीनां प्रवराणां परिधानस्य मा नो भवान् । बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यावदान्यो अभूदिति स वै गौतम तीर्थेनेच्छासा इत्युपैम्यहं भवन्तमिति वाचाहस्मैव पूर्व उपयन्ति सहोपायनकीर्त्या उवास ॥ ६ ॥
| verse_line1  = स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु मानुषाणां ब्रूहीति ॥ स होवाच विज्ञायते हास्ति हिरण्यस्यापात्तं गो अश्वानां दासीनां प्रवराणां परिधानस्य मा नो भवान् । बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यावदान्यो अभूदिति स वै गौतम तीर्थेनेच्छासा इत्युपैम्यहं भवन्तमिति वाचाहस्मैव पूर्व उपयन्ति सहोपायनकीर्त्या उवास ॥ ६ ॥
Line 80: Line 64:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराध्यस्तव च पितामहा यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मण उवास ।
| verse_line1  = स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराध्यस्तव च पितामहा यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मण उवास ।
Line 91: Line 73:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम तस्यादित्य एव समिद्रश्मयो धूमोऽहरर्चिर्दिशोऽङ्गाराः अवान्तरदिशो विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन् अग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति तस्या आहुत्यै सोमो राजा सम्भवति ॥ ८ ॥
| verse_line1  = असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम तस्यादित्य एव समिद्रश्मयो धूमोऽहरर्चिर्दिशोऽङ्गाराः अवान्तरदिशो विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन् अग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति तस्या आहुत्यै सोमो राजा सम्भवति ॥ ८ ॥
Line 101: Line 81:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम तस्य संवत्सर एव समिदभ्राणि धूमो विद्युदर्चिरशनिरंगारा ह्रादुनयो विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन् अग्नौ सोमं राजानं जुह्वति तस्या आहुत्यै वृष्टिः सम्भवति ॥ ९ ॥
| verse_line1  = पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम तस्य संवत्सर एव समिदभ्राणि धूमो विद्युदर्चिरशनिरंगारा ह्रादुनयो विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन् अग्नौ सोमं राजानं जुह्वति तस्या आहुत्यै वृष्टिः सम्भवति ॥ ९ ॥
Line 111: Line 89:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम तस्य पृथिव्येव समिदग्निधूर्मो रात्रिरर्चिश्चंद्रमा अंगारा नक्षत्राणि विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति तस्या आहुत्या अन्नं सम्भवति ॥ १० ॥
| verse_line1  = अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम तस्य पृथिव्येव समिदग्निधूर्मो रात्रिरर्चिश्चंद्रमा अंगारा नक्षत्राणि विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति तस्या आहुत्या अन्नं सम्भवति ॥ १० ॥
Line 121: Line 97:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = पुरुषो वा अग्निर्गौतम तस्य व्यात्तमेव समित् प्राणो धूमो वागर्चिश्चक्षुरंगाराः श्रोत्रं विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति तस्या आहुत्यै रेतः सम्भवति ॥ ११ ॥
| verse_line1  = पुरुषो वा अग्निर्गौतम तस्य व्यात्तमेव समित् प्राणो धूमो वागर्चिश्चक्षुरंगाराः श्रोत्रं विष्फुलिंगास्तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति तस्या आहुत्यै रेतः सम्भवति ॥ ११ ॥
Line 131: Line 105:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = योषा वा अग्निर्गौतम तस्या उपस्थ एव समिल्लोमानि धूमो योनिरर्चिर्यदन्तः करोति तेऽंगारा अभिनन्दा विष्फुलिंगास्तस्मिन्ने तस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति तस्या आहुत्यै पुरुषः सम्भवति स जीवति यावज्जीवत्यथ यदा म्रियते ॥ १२ ॥
| verse_line1  = योषा वा अग्निर्गौतम तस्या उपस्थ एव समिल्लोमानि धूमो योनिरर्चिर्यदन्तः करोति तेऽंगारा अभिनन्दा विष्फुलिंगास्तस्मिन्ने तस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति तस्या आहुत्यै पुरुषः सम्भवति स जीवति यावज्जीवत्यथ यदा म्रियते ॥ १२ ॥
Line 141: Line 113:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = अथैनमग्नये हरन्ति तस्याग्निरेवाग्निर्भवति समित् समिद्धूमो धूमोऽर्चिरर्चिरंगारा अंगारा विष्फुलिंगा विष्फुलिंगाः तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णो सम्भवति ॥ १३ ॥
| verse_line1  = अथैनमग्नये हरन्ति तस्याग्निरेवाग्निर्भवति समित् समिद्धूमो धूमोऽर्चिरर्चिरंगारा अंगारा विष्फुलिंगा विष्फुलिंगाः तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णो सम्भवति ॥ १३ ॥
Line 151: Line 121:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसम्भवन्ति अर्चिषोऽहरह्ण आपूर्यमाणपक्षमापूर्यमाणपक्षाद् यान् षण्मासानुदङ् आदित्य एति ।
| verse_line1  = ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसम्भवन्ति अर्चिषोऽहरह्ण आपूर्यमाणपक्षमापूर्यमाणपक्षाद् यान् षण्मासानुदङ् आदित्य एति ।
Line 163: Line 131:
| document_id  = BR
| document_id  = BR
| chapter_id    = BR_C06
| chapter_id    = BR_C06
| section_id    = BR_C06_S02
| adhikarana    =
| verse_type    = mantra
| verse_type    = mantra
| verse_line1  = अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकान् जयन्ति ते धूममभिसम्भवन्ति धूमाद् रात्रिं रात्रेरपक्षीयमाणपक्षमपक्षीयमाणपक्षाद् यान् षण्मासान् दक्षिणाऽऽदित्य एति ।
| verse_line1  = अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकान् जयन्ति ते धूममभिसम्भवन्ति धूमाद् रात्रिं रात्रेरपक्षीयमाणपक्षमपक्षीयमाणपक्षाद् यान् षण्मासान् दक्षिणाऽऽदित्य एति ।
Line 172: Line 138:
}}
}}


{{AuthorNote| text = ॥  इति  बृहदारण्यकोपनिषदि अष्टमाध्याये  द्वितीयब्राह्मणम् ॥ २ ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BR_C06_S02_V15
| id      = BR_C06_S02_V15_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥  इति  बृहदारण्यकोपनिषदि अष्टमाध्याये  द्वितीयब्राह्मणम् ॥ २ ॥
}}


{{AuthorNote| text = ॥  इति बृहद्भाष्ये अष्टमाध्याये द्वितीयब्राह्मणम् ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BR_C06_S02_V15
| id      = BR_C06_S02_V15_author-note
| name    = Bhashyam
| text     =
॥  इति बृहद्भाष्ये अष्टमाध्याये द्वितीयब्राह्मणम् ॥
}}


{{Commentary
{{Commentary
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bruhadaranyaka/C6/S2"