Bhagavatatatparyanirnaya/C2/S2: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 4: Line 4:
| title        = द्वितीयोऽध्यायः
| title        = द्वितीयोऽध्यायः
}}
}}
== द्वितीयोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C02_S02_V02
| verse_id      = BTN_C02_S02_V02
Line 13: Line 11:
| verse_line1  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।
| verse_line1  = शब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।
| verse_line2  = परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥
| verse_line2  = परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥२॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 31: Line 30:
| verse_line1  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।
| verse_line1  = अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।
| verse_line2  = सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥
| verse_line2  = सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्तत् परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 49: Line 49:
| verse_line1  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।
| verse_line1  = एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्माप््रिायोऽर्थो भगवाननन्तः ।
| verse_line2  = तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥
| verse_line2  = तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 67: Line 68:
| verse_line1  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।
| verse_line1  = स सर्वविद्हृद्यनुभूश्च सर्व आत्मा यथा सुप्तजनेक्षितैकः ।
| verse_line2  = तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥
| verse_line2  = तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत सर्वात्मनाऽतोऽन्यत आत्मघातः ॥ ७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 85: Line 87:
| verse_line1  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।
| verse_line1  = अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।
| verse_line2  = ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥
| verse_line2  = ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयाऽवतिष्ठते ॥ १३ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 103: Line 106:
| verse_line1  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।
| verse_line1  = यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।
| verse_line2  = तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥
| verse_line2  = तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 123: Line 127:
| verse_line3  = काले च देशे च मनो न सज्जेत्
| verse_line3  = काले च देशे च मनो न सज्जेत्
| verse_line4  = प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥
| verse_line4  = प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 143: Line 148:
| verse_line3  = आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो
| verse_line3  = आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो
| verse_line4  = लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १७ ॥
| verse_line4  = लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 163: Line 169:
| verse_line3  = न यत्र सत्वं न रजस्तमश्च
| verse_line3  = न यत्र सत्वं न रजस्तमश्च
| verse_line4  = न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १८ ॥
| verse_line4  = न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 194: Line 201:
| verse_line3  = स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि-
| verse_line3  = स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि-
| verse_line4  = र्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः ॥ २२ ॥
| verse_line4  = र्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः ॥ २२ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 221: Line 229:
| verse_line1  = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।
| verse_line1  = योगेश्वराणां गतिमामनन्ति बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मा ।
| verse_line2  = न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥
| verse_line2  = न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 241: Line 250:
| verse_line3  = विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्
| verse_line3  = विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्
| verse_line4  = प्रयाति चक्रं नृप शैंशुमारम् ॥ २५ ॥
| verse_line4  = प्रयाति चक्रं नृप शैंशुमारम् ॥ २५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 259: Line 269:
| verse_line1  = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।
| verse_line1  = योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।
| verse_line2  = सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
| verse_line2  = सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 277: Line 288:
| verse_line1  = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।
| verse_line1  = देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।
| verse_line2  = रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
| verse_line2  = रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 295: Line 307:
| verse_line1  = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।
| verse_line1  = तद्विश्वनाभिं त्वभिपद्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकम् ।
| verse_line2  = नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥
| verse_line2  = नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥२८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 313: Line 326:
| verse_line1  = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।
| verse_line1  = न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नाधिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।
| verse_line2  = यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥
| verse_line2  = यश्चित्ततोदः क्रिययाऽनिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ ३० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 333: Line 347:
| verse_line3  = ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले
| verse_line3  = ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले
| verse_line4  = वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ ३१ ॥
| verse_line4  = वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ ३१ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 353: Line 368:
| verse_line3  = श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणं तत्
| verse_line3  = श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणं तत्
| verse_line4  = प्रायेण नावृत्तिमुपैति योगी ॥ ३२ ॥
| verse_line4  = प्रायेण नावृत्तिमुपैति योगी ॥ ३२ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 373: Line 389:
| verse_line3  = मनोमयं देवमयं विकार्यं
| verse_line3  = मनोमयं देवमयं विकार्यं
| verse_line4  = संसाद्य मत्या सह तेन याति ॥ ३३ ॥
| verse_line4  = संसाद्य मत्या सह तेन याति ॥ ३३ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 401: Line 418:
| verse_line2  = एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।
| verse_line2  = एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाऽभिपृष्टेऽथ सनातने च ।
| verse_line3  = ये द्वे पुरा ब्रह्मण आह पृष्टः आराधितो भगवान् वासुदेवः ॥३५॥
| verse_line3  = ये द्वे पुरा ब्रह्मण आह पृष्टः आराधितो भगवान् वासुदेवः ॥३५॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 419: Line 437:
| verse_line1  = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।
| verse_line1  = न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।
| verse_line2  = वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
| verse_line2  = वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 437: Line 456:
| verse_line1  = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।
| verse_line1  = भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।
| verse_line2  = तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
| verse_line2  = तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 455: Line 475:
| verse_line1  = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।
| verse_line1  = भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।
| verse_line2  = दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
| verse_line2  = दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 473: Line 494:
| verse_line1  = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।
| verse_line1  = तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।
| verse_line2  = श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
| verse_line2  = श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}