Anandamakaranda

Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S8: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 3: Line 3:
| chapter_num  = 4
| chapter_num  = 4
| title        = अष्टमोऽध्यायः
| title        = अष्टमोऽध्यायः
}}
}}{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V24
| verse_id      = BTN_C04_S08_V24
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
Line 18: Line 17:
| id      = BTN_C04_S08_V24_B1
| id      = BTN_C04_S08_V24_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'उत्पत्तिर्हरिरूपाणां व्यक्तिरेव न संशयः ।उत्पत्तिरेव जीवानां देहोत्पत्तिरितीर्यते''। इति तत्त्वनिर्णये ॥ २४ ॥
'उत्पत्तिर्हरिरूपाणां व्यक्तिरेव न संशयः ।
उत्पत्तिरेव जीवानां देहोत्पत्तिरितीर्यते''। इति तत्त्वनिर्णये ॥ २४ ॥
}}
}}


Line 40: Line 39:
| id      = BTN_C04_S08_V26_B1
| id      = BTN_C04_S08_V26_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'जडमाया न तस्यास्ति शरीरत्वेन कुत्रचित् ।सृष्ट्वा तया शरीराणि तत्स्थितेः पुरुषः स्मृतः ।मायायामशरीरायामपि विष्णुः स्वयं स्थितः ॥तस्मात्प्राकृत इत्येव जीववत्तं वदन्ति हि ।अस्पृष्टत्वेऽपि तद्धर्मैस्तद्गत्वादेव कारणात्''॥ इति तत्त्वविवेके ॥ २६ ॥
'जडमाया न तस्यास्ति शरीरत्वेन कुत्रचित् ।
सृष्ट्वा तया शरीराणि तत्स्थितेः पुरुषः स्मृतः ।
मायायामशरीरायामपि विष्णुः स्वयं स्थितः ॥
तस्मात्प्राकृत इत्येव जीववत्तं वदन्ति हि ।
अस्पृष्टत्वेऽपि तद्धर्मैस्तद्गत्वादेव कारणात्''॥ इति तत्त्वविवेके ॥ २६ ॥
}}
}}


Line 62: Line 64:
| id      = BTN_C04_S08_V27_B1
| id      = BTN_C04_S08_V27_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
अधिदैवं उत्तमदैवम् । यद्यज्ञभागार्थं यज्ञभुग्देवताशरीरे आस्थाः ।'भुङ्क्ते यज्ञभुजो देवानाविश्य पुरुषोत्तमः''। इति च ॥ २७ ॥
अधिदैवं उत्तमदैवम् । यद्यज्ञभागार्थं यज्ञभुग्देवताशरीरे आस्थाः ।
'भुङ्क्ते यज्ञभुजो देवानाविश्य पुरुषोत्तमः''। इति च ॥ २७ ॥
}}
}}


Line 84: Line 86:
| id      = BTN_C04_S08_V29_B1
| id      = BTN_C04_S08_V29_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
आशिषोऽपि तत एव भवन्तीत्यतश्चशब्दः ॥ २९ ॥
आशिषोऽपि तत एव भवन्तीत्यतश्चशब्दः ॥ २९ ॥
Line 105: Line 106:
| id      = BTN_C04_S08_V31_B1
| id      = BTN_C04_S08_V31_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'अव्यक्तादिपदार्थानां विशेषज्ञानिनाऽपि तु ।न देहो वैष्णवो ज्ञेय आनन्दः प्राकृतो न हि''॥ इति तन्त्रसारे ।पदार्थभेदग्रहः पदार्थविशेषज्ञः ।'भेदोऽन्तरं विशेषश्च सूक्ष्मेक्षा चाभिधीयते''इति तत्त्वनिर्णये ॥ ३१ ॥
'अव्यक्तादिपदार्थानां विशेषज्ञानिनाऽपि तु ।
न देहो वैष्णवो ज्ञेय आनन्दः प्राकृतो न हि''॥ इति तन्त्रसारे ।
पदार्थभेदग्रहः पदार्थविशेषज्ञः ।
'भेदोऽन्तरं विशेषश्च सूक्ष्मेक्षा चाभिधीयते''इति तत्त्वनिर्णये ॥ ३१ ॥
}}
}}


Line 127: Line 130:
| id      = BTN_C04_S08_V34_B1
| id      = BTN_C04_S08_V34_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
ईश्वरान् ॥ ३४ ॥
ईश्वरान् ॥ ३४ ॥
Line 149: Line 151:
| id      = BTN_C04_S08_V37_B1
| id      = BTN_C04_S08_V37_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
माया ह्येषा भवदीया भगवत्सामर्थ्यमेव ।'भगवन्महिमैवासौ यद्दृश्यो भगवान् स्वयम्''। इति च ॥ ३७ ॥
माया ह्येषा भवदीया भगवत्सामर्थ्यमेव ।
'भगवन्महिमैवासौ यद्दृश्यो भगवान् स्वयम्''। इति च ॥ ३७ ॥
}}
}}


Line 171: Line 173:
| id      = BTN_C04_S08_V38_B1
| id      = BTN_C04_S08_V38_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
न पृथग् य आत्मनः । अन्यथा यो न पश्यति ।'पृथग्ज्ञानं तदित्याहुर्यत्किञ्चिद्वीक्ष्यतेऽन्यथा ।ज्ञानज्ञेयाविरोधेन त्वपृथग्वस्तुनो दृशिः ॥केचिद्भेदं विनिन्दन्ति ह्यासुरज्ञानवृत्तयः ।निराकुर्वन्त्यथो मन्दा भेदस्य परमार्थताम् ॥ये तु तत्त्वविदो मुख्या भेदं ब्रह्मान्यवस्तुनोः ।परमार्थमिति ज्ञात्वा नित्यं विष्णुमुपासते''॥ इति गारुडे ।हे भृत्येश । तयाऽनन्यवृत्त्या उपधावतामस्माकमनुग्रहोऽस्त्येव । तथापि पुनरनुगृहाण ।'यथार्थज्ञानिनो नान्यः प्रियो विष्णोस्तु कश्चन ।तथाप्यधिकसन्तुष्ट्यै प्रसीदेत्यर्थनं पुनः''॥ इति च ॥ ३८ ॥
न पृथग् य आत्मनः । अन्यथा यो न पश्यति ।
'पृथग्ज्ञानं तदित्याहुर्यत्किञ्चिद्वीक्ष्यतेऽन्यथा ।
ज्ञानज्ञेयाविरोधेन त्वपृथग्वस्तुनो दृशिः ॥
केचिद्भेदं विनिन्दन्ति ह्यासुरज्ञानवृत्तयः ।
निराकुर्वन्त्यथो मन्दा भेदस्य परमार्थताम् ॥
ये तु तत्त्वविदो मुख्या भेदं ब्रह्मान्यवस्तुनोः ।
परमार्थमिति ज्ञात्वा नित्यं विष्णुमुपासते''॥ इति गारुडे ।
हे भृत्येश । तयाऽनन्यवृत्त्या उपधावतामस्माकमनुग्रहोऽस्त्येव । तथापि पुनरनुगृहाण ।
'यथार्थज्ञानिनो नान्यः प्रियो विष्णोस्तु कश्चन ।
तथाप्यधिकसन्तुष्ट्यै प्रसीदेत्यर्थनं पुनः''॥ इति च ॥ ३८ ॥
}}
}}


Line 192: Line 202:
| id      = BTN_C04_S08_V39_B1
| id      = BTN_C04_S08_V39_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'प्रकृत्या जडया मिथ्याज्ञानं जनयतीश्वरः ।तस्य भ्रमश्च सत्वाद्या न सन्ति परमेशितुः''॥ इति च ॥ ३९ ॥
'प्रकृत्या जडया मिथ्याज्ञानं जनयतीश्वरः ।
तस्य भ्रमश्च सत्वाद्या न सन्ति परमेशितुः''॥ इति च ॥ ३९ ॥
}}
}}


Line 214: Line 224:
| id      = BTN_C04_S08_V41_B1
| id      = BTN_C04_S08_V41_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'यज्ञो यज्ञपुमांश्चैव यज्ञेशो यज्ञभावनः ।यज्ञभुक्चेति पञ्चात्मा यज्ञेष्विज्यो हरिः स्वयम् ॥ओश्रावयास्तुश्रौषड्यजाथो येयजामहे ।वषट्कारान्तकैर्नित्यं यजुर्भिः पञ्चभिर्विभुः''॥ इति तन्त्रसारे ॥४१॥
'यज्ञो यज्ञपुमांश्चैव यज्ञेशो यज्ञभावनः ।
यज्ञभुक्चेति पञ्चात्मा यज्ञेष्विज्यो हरिः स्वयम् ॥
ओश्रावयास्तुश्रौषड्यजाथो येयजामहे ।
वषट्कारान्तकैर्नित्यं यजुर्भिः पञ्चभिर्विभुः''॥ इति तन्त्रसारे ॥४१॥
}}
}}


Line 236: Line 248:
| id      = BTN_C04_S08_V45_B1
| id      = BTN_C04_S08_V45_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'सर्वशब्दाभिधेयत्वं सर्वान्तर्यामिकत्वतः ।न तु सर्वस्वरूपत्वात्सर्वभिन्नो यतो हरिः''॥ इति मात्स्ये ॥ ४५ ॥
'सर्वशब्दाभिधेयत्वं सर्वान्तर्यामिकत्वतः ।
न तु सर्वस्वरूपत्वात्सर्वभिन्नो यतो हरिः''॥ इति मात्स्ये ॥ ४५ ॥
}}
}}


Line 256: Line 268:
| id      = BTN_C04_S08_V50_B1
| id      = BTN_C04_S08_V50_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'अन्तर्यामिस्वरूपेण ब्रह्मरुद्राद्यभिन्नता ।न तु जीवस्वरूपेण जीवा भिन्ना यतो हरेः ॥विशेषाभेदवचनं सन्निधानविशेषतः ।सन्निधानं तु तत्प्रोक्तं सामर्थ्यव्यञ्जनं हरेः''॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥
'अन्तर्यामिस्वरूपेण ब्रह्मरुद्राद्यभिन्नता ।
न तु जीवस्वरूपेण जीवा भिन्ना यतो हरेः ॥
विशेषाभेदवचनं सन्निधानविशेषतः ।
सन्निधानं तु तत्प्रोक्तं सामर्थ्यव्यञ्जनं हरेः''॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥
}}
}}


Line 275: Line 289:
| id      = BTN_C04_S08_V52_B1
| id      = BTN_C04_S08_V52_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'हरेर्वशत्वदृष्टिस्तु भूतानामपृथग्दृशिः ।प्रियत्वदृष्टिरथवा ब्रह्मादीनां विशेषतः''॥ इति गारुडे ॥ ५२ ॥
'हरेर्वशत्वदृष्टिस्तु भूतानामपृथग्दृशिः ।
प्रियत्वदृष्टिरथवा ब्रह्मादीनां विशेषतः''॥ इति गारुडे ॥ ५२ ॥
}}
}}


Line 294: Line 308:
| id      = BTN_C04_S08_V54_B1
| id      = BTN_C04_S08_V54_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
सर्वभूतात्मना सर्वभूतान्तर्यामित्वेन ॥ ५४ ॥
सर्वभूतात्मना सर्वभूतान्तर्यामित्वेन ॥ ५४ ॥
Line 314: Line 327:
| id      = BTN_C04_S08_V55_B1
| id      = BTN_C04_S08_V55_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
उभयतः सोमतो हविषश्च ॥ ५५ ॥
उभयतः सोमतो हविषश्च ॥ ५५ ॥
Line 334: Line 346:
| id      = BTN_C04_S08_V59_B1
| id      = BTN_C04_S08_V59_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'शक्तित्वाद्विष्णुशक्तिस्तु शक्तिशब्देन चोच्यते ।शक्यत्वात्प्रकृतिश्चापि स्वापः सृष्टिं विना हरौ ।रतिस्तस्यास्तु कथितो नह्यन्यः स्वाप उच्यते''॥ इति तन्त्रसारे ॥
'शक्तित्वाद्विष्णुशक्तिस्तु शक्तिशब्देन चोच्यते ।
शक्यत्वात्प्रकृतिश्चापि स्वापः सृष्टिं विना हरौ ।
रतिस्तस्यास्तु कथितो नह्यन्यः स्वाप उच्यते''॥ इति तन्त्रसारे ॥
}}
}}


Line 370: Line 383:
| id      = BTN_C04_S08_V64_B1
| id      = BTN_C04_S08_V64_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'स्वाहाद्वारेण नदीतीरे शरकानने चच्छर्द''। इति भारतोक्तेः ॥६४॥
'स्वाहाद्वारेण नदीतीरे शरकानने चच्छर्द''। इति भारतोक्तेः ॥६४॥
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S8"