Bhagavatatatparyanirnaya/C11/S18: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 3: Line 3:
| chapter_num  = 11
| chapter_num  = 11
| title        = अष्टादशोऽध्यायः
| title        = अष्टादशोऽध्यायः
}}
}}{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C11_S18_V14
| verse_id      = BTN_C11_S18_V14
| document_id  = BTN
| document_id  = BTN
Line 18: Line 17:
| id      = BTN_C11_S18_V14_B1
| id      = BTN_C11_S18_V14_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः ।सुसम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा एवानुजानते ।अथवा तद्यशोवृध्द्यै विघ्नन्तीव पुनःपुनः ।तात्पर्याद्विघि्नतो देवैर्नोत्थातुं शक्नुयात्क्वचित्''॥ इति देवहार्दे ॥१४॥
'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः
सुसम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा एवानुजानते
अथवा तद्यशोवृध्द्यै विघ्नन्तीव पुनःपुनः
तात्पर्याद्विघि्नतो देवैर्नोत्थातुं शक्नुयात्क्वचित्''॥ इति देवहार्दे ॥१४॥
}}
}}


Line 37: Line 38:
| id      = BTN_C11_S18_V27_B1
| id      = BTN_C11_S18_V27_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् ।अनाद्यनन्तकालेषु मायेत्याहुर्विपश्चितः ॥अचेतनत्वान्नैवैतत्प्रयोजकतया स्मरेत् ।चेतनत्वं स्वतन्त्रत्वं स चैको विष्णुरेव तु ॥आयस्तु फलमुद्दिष्टं प्रोक्तं मायेति निष्फलम् ।फलाल्पत्वात्तु मायैषा सम्प्रोक्ता त्रिगुणादिका ॥महाफलप्रदत्वात्तु विष्णुराय इतीरितः''॥ इति निवृत्ते ॥ २७ ॥
'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम्
अनाद्यनन्तकालेषु मायेत्याहुर्विपश्चितः
अचेतनत्वान्नैवैतत्प्रयोजकतया स्मरेत्
चेतनत्वं स्वतन्त्रत्वं स चैको विष्णुरेव तु
आयस्तु फलमुद्दिष्टं प्रोक्तं मायेति निष्फलम्
फलाल्पत्वात्तु मायैषा सम्प्रोक्ता त्रिगुणादिका
महाफलप्रदत्वात्तु विष्णुराय इतीरितः''॥ इति निवृत्ते ॥ २७ ॥
}}
}}


Line 56: Line 62:
| id      = BTN_C11_S18_V30_B1
| id      = BTN_C11_S18_V30_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः ।तर्केण वेदस्यान्यार्थकल्पनं तं विदो विदुः ॥तन्न कुर्यात्कदाचिच्च तत्कुर्वन्वेदहा भवेत्''॥ इति च ।'योगसाङ्ख्यकणादाक्षपादा वै हेतुवादिनः ।पश्वीशशाक्तबुद्धाद्या पाषण्डा इति कीर्तिता''॥ इति च ॥ ३० ॥
'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः
तर्केण वेदस्यान्यार्थकल्पनं तं विदो विदुः
तन्न कुर्यात्कदाचिच्च तत्कुर्वन्वेदहा भवेत्''॥ इति च ।
'योगसाङ्ख्यकणादाक्षपादा वै हेतुवादिनः
पश्वीशशाक्तबुद्धाद्या पाषण्डा इति कीर्तिता''॥ इति च ॥ ३० ॥
}}
}}


Line 75: Line 84:
| id      = BTN_C11_S18_V33_B1
| id      = BTN_C11_S18_V33_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः ।एको भूतानि चादत्ते तस्मादेकात्मकानि तु''॥ इति भद्रमाने ॥'घटादिषु महाकाशो निर्विशेषश्च सन्ततः ।घटावयवरूपस्तु तथैवान्यो घटानुगः ॥घटनाशेऽप्यनाशः सन्मध्यमाकाश इष्यते ।एकदेशाभिमानित्वादित्याकाशास्त्रयः स्मृताः ॥महाकाशो विघ्नराजो विघ्नास्तत्र तु मध्यमाः ।क्षुद्रविघ्नास्तदितर एवमात्मा त्रिधा स्मृतः ॥महाखवत्परस्त्वात्मा जीवा मध्यखवत्स्मृताः ।घटानुगखवत्प्रोक्ता असुरा नित्यदुःखिनः ॥महाकाशवशाः सर्वे आकाशा इतरे स्मृताः ।परमात्मवशे तद्वज्जीवाः सर्वेऽपि संस्थिताः ॥एवं विष्ण्वात्मकमिदं जगत्पश्येद्यतिः सदा''॥ इति विनिर्णये ॥३३॥
'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः
एको भूतानि चादत्ते तस्मादेकात्मकानि तु''॥ इति भद्रमाने ॥
'घटादिषु महाकाशो निर्विशेषश्च सन्ततः
घटावयवरूपस्तु तथैवान्यो घटानुगः
घटनाशेऽप्यनाशः सन्मध्यमाकाश इष्यते
एकदेशाभिमानित्वादित्याकाशास्त्रयः स्मृताः
महाकाशो विघ्नराजो विघ्नास्तत्र तु मध्यमाः
क्षुद्रविघ्नास्तदितर एवमात्मा त्रिधा स्मृतः
महाखवत्परस्त्वात्मा जीवा मध्यखवत्स्मृताः
घटानुगखवत्प्रोक्ता असुरा नित्यदुःखिनः
महाकाशवशाः सर्वे आकाशा इतरे स्मृताः
परमात्मवशे तद्वज्जीवाः सर्वेऽपि संस्थिताः
एवं विष्ण्वात्मकमिदं जगत्पश्येद्यतिः सदा''॥ इति विनिर्णये ॥३३॥
}}
}}


Line 103: Line 123:
| id      = BTN_C11_S18_V38_B1
| id      = BTN_C11_S18_V38_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् ।अल्पं फलं च चकिते स्वभावे फलमुत्तमम्''॥ इति च ॥वि कल्पनं विकल्पः ।'निषिद्धं मनसा कल्प्य भीतो विहितमाचरेत् ।अज्ञो ज्ञस्य तु सङ्कल्पः स्वभावाद्विहितानुगः ॥शरीरधर्मिणः क्वापि निषिद्धेऽपि मनो व््राजेत् ।तथापि तस्य नानर्थो मोक्षे नैवान्यथा व््राजेत्''॥ इति धर्मतत्त्वे ॥ ३७,३८ ॥
'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत्
अल्पं फलं च चकिते स्वभावे फलमुत्तमम्''॥ इति च
वि कल्पनं विकल्पः ।
'निषिद्धं मनसा कल्प्य भीतो विहितमाचरेत्
अज्ञो ज्ञस्य तु सङ्कल्पः स्वभावाद्विहितानुगः
शरीरधर्मिणः क्वापि निषिद्धेऽपि मनो व््राजेत्
तथापि तस्य नानर्थो मोक्षे नैवान्यथा व््राजेत्''॥ इति धर्मतत्त्वे ॥ ३७,३८ ॥
}}
}}


Line 130: Line 155:
| id      = BTN_C11_S18_V40_B1
| id      = BTN_C11_S18_V40_B1
| name    = Bhashyam
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् ।ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥
'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम्
ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥
}}
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]