Brahmasutra/C4/S3: Difference between revisions

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V01

| id      = BS_C04_S03_V01_author-note

| text    =

॥ इति अर्चिराद्यधिकरणम् ॥ 01 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V01

| id      = BS_C04_S03_V01_B1

| text    =

‘तेऽर्चिषमभिसम्भवन्त्यर्चिषोऽहरह्ण आपूर्यमाणपक्षम्’ इत्यर्चिषः प्राथम्यं श्रूयते । ‘यदा ह वै पुरुषोऽस्माल्लोकात् प्रैति स वायुमागच्छति’ इति वायोः । तत्रार्चिषः प्राप्तिरेव प्रथमा ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V01

| id      = BS_C04_S03_V01_B2

| text    =

‘द्वावेव मार्गौ प्रतिथावर्चिरादिर्विपश्चिताम् ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V01

| id      = BS_C04_S03_V01_B4

| text    =

‘अग्निर्ज्योतिरिति द्वेधैर्वार्चिषः सम्प्रतिष्ठतिः ।अग्निं गत्वा ज्योतिरेति प्रथमं ब्रह्म संव्रजन् ।एकस्मिन्स्तुपुरे संस्थो द्विरूपोऽग्नेः सुतो महान्’इति च ब्रह्मतर्के॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V02

| id      = BS_C04_S03_V02_author-note

| text    =

॥ इति वायुगत्यधिकरणम् ॥ 02 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V02

| id      = BS_C04_S03_V02_B1

| text    =

अर्चिषो वायुं गच्छति ।‘स वायुमागच्छति’ इति सामान्यवचनात् ।‘स इतो गतो द्वितीयां गतिं वायुमागच्छति वायोरहरह्न आपूर्यमाणपक्षम्’ इति विशेषवचनाच्च ॥ 02 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V03

| id      = BS_C04_S03_V03_author-note

| text    =

॥इति तटिदधिकरणम् ॥ 03 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V03

| id      = BS_C04_S03_V03_B1

| text    =

‘मासेभ्यः सन्त्सरं संवत्सराद्वरुणलोकं वरुणलोकात् प्रजापति लोकम्’इति कौण्डिन्यश्रुतिः ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V03

| id      = BS_C04_S03_V03_B2

| text    =

‘संवत्सरात् तटितमागच्छति तटितः प्रजापतिलोकम्’इति च गौपवनश्रुतिः ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V03

| id      = BS_C04_S03_V03_B4

| text    =

‘तत्र तटितो वरुणं गच्छति । तटिता ह्यूह्यते वरुणलोकस्तटिदुपरि मुक्तामयो राजते तत्रासौ वरुणो राजा सत्यानृते विविञ्चति’ इत्युपरिसम्बबन्धश्रुतेः ॥ 03 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V04

| id      = BS_C04_S03_V04_B1

| text    =

पूर्वोक्तस्त्वातिवाहिको वायुः । पूर्वगमनलिङ्गात् ॥ 04 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_summary

| text    =

कुतः ? –

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_author-note

| text    =

॥ इति अतिवाहिकाधिकरणम् ॥ 04 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_B1

| text    =

‘स वायुमागच्छति’ इति प्रथममुच्यते ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_B2

| text    =

ब्रह्मतर्के च –

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_B3

| text    =

‘उत्क्रान्तस्तु शरीरात् स्वाद्गच्छत्यर्चिषमेव तु ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_B5

| text    =

ततोऽहः पूर्वपक्षं चाप्युदक्संवत्सरं तथा ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V05

| id      = BS_C04_S03_V05_B7

| text    =

सोमं वैश्वानरं चेन्द्रं ध्रुवं देवीं दिवं तथा ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V06

| id      = BS_C04_S03_V06_author-note

| text    =

॥ इति वैद्युताधिकरणम् ॥ 05 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V06

| id      = BS_C04_S03_V06_B1

| text    =

प्रकारान्तरेण तत्र तत्रोच्यमानत्वाद्वायोरपि परतो ब्रह्मणोऽर्वाग्गन्तव्योऽस्तीति नाशङ्कनीयम् । विद्युत्पतिना वायुनैव ‘स एनान् ब्रह्म गमयति’ इति ब्रह्मगमनश्रुतेः ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V06

| id      = BS_C04_S03_V06_B2

| text    =

‘विद्युत्पतिर्वायुरेव नयेद्ब्रह्म न चापरः । कुतोऽन्यस्य भवेच्छक्तिस्तमृते प्राणनायकम्’ इति बृहत्तन्त्रे ॥ 06 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V07

| id      = BS_C04_S03_V07_B1

| text    =

‘स एनान् ब्रह्म गमयति’ इति कार्यं गमयतीति बादरिर्मन्यते ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V07

| id      = BS_C04_S03_V07_B2

| text    =

‘ऋते देवान् परं ब्रह्म कः पुमान् प्राप्नुयात् क्वचित् ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V08

| id      = BS_C04_S03_V08_B1

| text    =

‘यदि ह वाव परमभिपश्यति प्राप्नोति ब्रह्माणं चतुर्मुखं प्राप्नोति ब्रह्माणं चतुर्मुखम्’ इति कौषारवश्रुतौ ॥ 08 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V09

| id      = BS_C04_S03_V09_B1

| text    =

‘ब्रह्मविदाप्नोति परम्’ इति तद्व्यपदेशस्तु समीप एव परमपि प्राप्नोतीत्येतदर्थमेव ॥ 09 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V10

| id      = BS_C04_S03_V10_summary

| text    =

कदा ? –

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V10

| id      = BS_C04_S03_V10_B1

| text    =

‘ते ह ब्रह्माणमभिसम्पद्य यदैतद्विलीयतेऽथ सह ब्रह्मणा परमभिगच्छन्ति’ इति सौपर्णश्रुतेर्महाप्रलये तदध्यक्षेण ब्रह्मणा सह गच्छन्ति ॥ 10 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V11

| id      = BS_C04_S03_V11_B1

| text    =

‘ब्रह्मणा सह ते सर्वे सम्प्राप्ते प्रतिसञ्चरे ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V12

| id      = BS_C04_S03_V12_B1

| text    =

ब्रह्मशब्दस्य तत्रैव मुख्यत्वात् परमेव ब्रह्म गमयतीति जैमिनिर्मन्यते ॥ 12 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V13

| id      = BS_C04_S03_V13_B1

| text    =

दृष्टत्वाच्छ परब्रह्मणः ॥ 13 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V14

| id      = BS_C04_S03_V14_B1

| text    =

न हि कार्ये प्रतिपत्तिः प्राप्नवानीत्यभिसन्धिश्च ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V14

| id      = BS_C04_S03_V14_B2

| text    =

‘यदुपास्ते पुमान् जीवन् यत् प्राप्तुमभिवाञ्छति ।यच्च पश्यति तृप्तः संस्तत् प्राप्नोति मृतेरनु’ इति पाद्मे ॥ 14 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V15

| id      = BS_C04_S03_V15_B1

| text    =

‘प्रतीकं देह उद्दिष्टो येषां तत्रैव दर्शनम् ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V15

| id      = BS_C04_S03_V15_B3

| text    =

अप्रतीका देवतास्तु ऋषीणां शतमेव च ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V15

| id      = BS_C04_S03_V15_B5

| text    =

एतेऽधिकारिणो व्याप्तदर्शनेऽन्ये न तु क्वचित् ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V15

| id      = BS_C04_S03_V15_B7

| text    =

अप्रतीकाश्रया ये हि ते यान्ति परमेव तु ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V15

| id      = BS_C04_S03_V15_B10

| text    =

इति गारुडवचनात् उभयत्रोक्तदोषाच्चाप्रतीकालम्बनान् परं नयति ।

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V15

| id      = BS_C04_S03_V15_B11

| text    =

‘स यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति यत्क्रतुर्भवति तत्कर्म कुरुते यत्कर्म कुरुते तदभिसम्पद्यते’ इति श्रुतेश्च । अत्र कर्मोपासनमेव । अन्यान् कार्यं नयतीति भगवन्मतम् ॥ 15 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V16

| id      = BS_C04_S03_V16_author-note

| text    =

॥ इति कार्याधिकरणम् ॥ 06 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V16

| id      = BS_C04_S03_V16_author-note

| text    =

॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीब्रह्मसूत्रभाष्ये चतुर्थाध्यायस्य तृतीयः पादः ॥ 04-03 ॥

}}

| verse_id = BS_C04_S03_V16

| id      = BS_C04_S03_V16_B1

| text    =

‘अन्तःप्रकाशा बहिःप्रकाशाः सर्वप्रकाशाः । देवा वाव सर्वप्रकाशाः ऋषयोऽन्तःप्रकाशाः मानुषा एव बहिःप्रकाशाः’ इति चतुर्वेदशिखायाम् ॥ 16 ॥