Bhagavatatatparyanirnaya/C11/S28: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 20: Line 20:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V02
| verse_id = BTN_C11_S28_V02
| id      = BTN_C11_S28_V02_B1
| id      = BTN_C11_S28_V02_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् ।
'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् ।
Line 42: Line 41:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V03
| verse_id = BTN_C11_S28_V03
| id      = BTN_C11_S28_V03_B1
| id      = BTN_C11_S28_V03_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् ।
'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् ।
Line 66: Line 64:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V04
| verse_id = BTN_C11_S28_V04
| id      = BTN_C11_S28_V04_B1
| id      = BTN_C11_S28_V04_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते ।
'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते ।
Line 89: Line 86:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V05
| verse_id = BTN_C11_S28_V05
| id      = BTN_C11_S28_V05_B1
| id      = BTN_C11_S28_V05_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति ।
स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति ।
Line 144: Line 140:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V10
| verse_id = BTN_C11_S28_V10
| id      = BTN_C11_S28_V10_B1
| id      = BTN_C11_S28_V10_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च ।
इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च ।
Line 177: Line 172:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V13
| verse_id = BTN_C11_S28_V13
| id      = BTN_C11_S28_V13_B1
| id      = BTN_C11_S28_V13_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः ।
'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः ।
Line 205: Line 199:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V15
| verse_id = BTN_C11_S28_V15
| id      = BTN_C11_S28_V15_B1
| id      = BTN_C11_S28_V15_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति ।
संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति ।
Line 225: Line 218:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V16
| verse_id = BTN_C11_S28_V16
| id      = BTN_C11_S28_V16_B1
| id      = BTN_C11_S28_V16_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः ।
अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः ।
Line 244: Line 236:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V17
| verse_id = BTN_C11_S28_V17
| id      = BTN_C11_S28_V17_B1
| id      = BTN_C11_S28_V17_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः ।
देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः ।
Line 263: Line 254:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V18
| verse_id = BTN_C11_S28_V18
| id      = BTN_C11_S28_V18_B1
| id      = BTN_C11_S28_V18_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥
अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥
Line 281: Line 271:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V19
| verse_id = BTN_C11_S28_V19
| id      = BTN_C11_S28_V19_B1
| id      = BTN_C11_S28_V19_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥
केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥
Line 299: Line 288:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V20
| verse_id = BTN_C11_S28_V20
| id      = BTN_C11_S28_V20_B1
| id      = BTN_C11_S28_V20_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव ।
हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव ।
Line 334: Line 322:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V21
| verse_id = BTN_C11_S28_V21
| id      = BTN_C11_S28_V21_B1
| id      = BTN_C11_S28_V21_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥
मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥
Line 354: Line 341:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V22
| verse_id = BTN_C11_S28_V22
| id      = BTN_C11_S28_V22_B1
| id      = BTN_C11_S28_V22_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते ।
मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते ।
Line 375: Line 361:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V23
| verse_id = BTN_C11_S28_V23
| id      = BTN_C11_S28_V23_B1
| id      = BTN_C11_S28_V23_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता ।
'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता ।
Line 394: Line 379:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V25
| verse_id = BTN_C11_S28_V25
| id      = BTN_C11_S28_V25_B1
| id      = BTN_C11_S28_V25_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी ।
'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी ।
Line 433: Line 417:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V28
| verse_id = BTN_C11_S28_V28
| id      = BTN_C11_S28_V28_B1
| id      = BTN_C11_S28_V28_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् ।
भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् ।
Line 453: Line 436:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V32
| verse_id = BTN_C11_S28_V32
| id      = BTN_C11_S28_V32_B1
| id      = BTN_C11_S28_V32_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥
आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥
Line 470: Line 452:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V33
| verse_id = BTN_C11_S28_V33
| id      = BTN_C11_S28_V33_B1
| id      = BTN_C11_S28_V33_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा ।
'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा ।
Line 495: Line 476:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V34
| verse_id = BTN_C11_S28_V34
| id      = BTN_C11_S28_V34_B1
| id      = BTN_C11_S28_V34_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् ।
भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् ।
Line 514: Line 494:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V36
| verse_id = BTN_C11_S28_V36
| id      = BTN_C11_S28_V36_B1
| id      = BTN_C11_S28_V36_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।
'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।
Line 533: Line 512:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V37
| verse_id = BTN_C11_S28_V37
| id      = BTN_C11_S28_V37_B1
| id      = BTN_C11_S28_V37_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् ।
'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् ।
Line 553: Line 531:
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V38
| verse_id = BTN_C11_S28_V38
| id      = BTN_C11_S28_V38_author-note
| id      = BTN_C11_S28_V38_author-note
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥
॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥
}}
}}


{{Commentary
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C11_S28_V38
| verse_id = BTN_C11_S28_V38
| id      = BTN_C11_S28_V38_B1
| id      = BTN_C11_S28_V38_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
| text    =
अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः ।
अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः ।