Bhagavatatatparyanirnaya/Part2: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 1: | Line 1: | ||
<div class="gr-doc-title">श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः</div> | <div class="gr-doc-title">श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः</div> | ||
__TOC__ | |||
{{Adhyaya | {{Adhyaya | ||
| document_id = BTN | | document_id = BTN | ||
| Line 7: | Line 9: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V06 | | verse_id = BTN_C11_S02_V06 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V06_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आत्मनो भजने बुद्धिमुत्पाद्य फलदाः सुराः । | 'आत्मनो भजने बुद्धिमुत्पाद्य फलदाः सुराः । | ||
उत्तमानां जनानां तु निकृष्टानां विपर्ययः ॥ | उत्तमानां जनानां तु निकृष्टानां विपर्ययः ॥ | ||
| Line 37: | Line 40: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथो यथा । तत्कर्म सङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निदध्यादभयं ततः स्यात् ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V38 | | verse_id = BTN_C11_S02_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आत्मनो देहगेहादि द्वयशब्देन भण्यते । | 'आत्मनो देहगेहादि द्वयशब्देन भण्यते । | ||
अविद्यमानं जीवस्य प्रतिभाति तदीयवत् ॥ | अविद्यमानं जीवस्य प्रतिभाति तदीयवत् ॥ | ||
| Line 59: | Line 63: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V40 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवंव््रातश्च प््रिायनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ४० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V41 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित् समुद्रांश्च हरेः शरीरं यत् किञ्च भूतं प्रणमेदनन्यम् ॥ ४१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V41 | | verse_id = BTN_C11_S02_V41 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V41_B1 | ||
| text | | text = | ||
'केचिदुन्मादवद्भक्ता बाह्यलिङ्गप्रदर्शकाः । | 'केचिदुन्मादवद्भक्ता बाह्यलिङ्गप्रदर्शकाः । | ||
केचिदान्तरभक्ताः स्युः केचिच्चैवोभयात्मकाः ॥ | केचिदान्तरभक्ताः स्युः केचिच्चैवोभयात्मकाः ॥ | ||
| Line 88: | Line 93: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V45 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V46 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V47 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V47 | | verse_id = BTN_C11_S02_V47 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V47_B1 | ||
| text | | text = | ||
'पूर्णत्वादात्मशब्दोक्तः कश्चित्सर्वनरोत्तमः । | 'पूर्णत्वादात्मशब्दोक्तः कश्चित्सर्वनरोत्तमः । | ||
स च नारायणो नान्यः स च सर्वेषु संस्थितः ॥ | स च नारायणो नान्यः स च सर्वेषु संस्थितः ॥ | ||
| Line 157: | Line 163: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V48 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V48 | | verse_id = BTN_C11_S02_V48 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V48_B1 | ||
| text | | text = | ||
विष्णोर्मायां विष्ण्विच्छाधीनाम् । | विष्णोर्मायां विष्ण्विच्छाधीनाम् । | ||
'विष्णोरिच्छानुसार्यैतज्ज्ञात्वा योग्यान्न चाधिकम् । | 'विष्णोरिच्छानुसार्यैतज्ज्ञात्वा योग्यान्न चाधिकम् । | ||
| Line 182: | Line 189: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भयतर्षकृच्छ्रैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = संसारधर्मैरविमुह्यमानः स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधानः ॥ ४९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V49 | | verse_id = BTN_C11_S02_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V49_B1 | ||
| text | | text = | ||
'देहेन्द्रियप्राणधियां त्रिधैव त्वभिमानिनः । | 'देहेन्द्रियप्राणधियां त्रिधैव त्वभिमानिनः । | ||
तत्रोत्तमा देवतास्ताः सर्वदोषविवर्जिताः ॥ | तत्रोत्तमा देवतास्ताः सर्वदोषविवर्जिताः ॥ | ||
| Line 231: | Line 239: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S02_V52 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V52 | | verse_id = BTN_C11_S02_V52 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V52_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S02_V52 | | verse_id = BTN_C11_S02_V52 | ||
| id | | id = BTN_C11_S02_V52_B1 | ||
| text | | text = | ||
चित्ते विद्यमाने । स्वात्मनि केवलात्मभावे मोक्षे च । यस्य जीवपरयोर-भेदो नास्ति । | चित्ते विद्यमाने । स्वात्मनि केवलात्मभावे मोक्षे च । यस्य जीवपरयोर-भेदो नास्ति । | ||
'न क्वापि जीवं विष्णुत्वे संसृतौ मोक्ष एव च । | 'न क्वापि जीवं विष्णुत्वे संसृतौ मोक्ष एव च । | ||
| Line 268: | Line 279: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V03 | | verse_id = BTN_C11_S03_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥ | आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V06 | | verse_id = BTN_C11_S03_V06 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V06_B1 | ||
| text | | text = | ||
एवं गुणान्भुञ्जानो भगवान् । तं सृष्टं मन्यमानो जीव इह सज्जते । | एवं गुणान्भुञ्जानो भगवान् । तं सृष्टं मन्यमानो जीव इह सज्जते । | ||
'शरीरे दोषहानेन गुणभोक्तारमीश्वरम् । | 'शरीरे दोषहानेन गुणभोक्तारमीश्वरम् । | ||
| Line 323: | Line 336: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V08 | | verse_id = BTN_C11_S03_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आभूतसम्प्लवाज्जन्म जीवेशत्वं विजानतः । | 'आभूतसम्प्लवाज्जन्म जीवेशत्वं विजानतः । | ||
ततः पतत्यधो यस्मादुत्थानं नैव तु क्वचित्''॥ इति च । | ततः पतत्यधो यस्मादुत्थानं नैव तु क्वचित्''॥ इति च । | ||
| Line 351: | Line 365: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V14 | | verse_id = BTN_C11_S03_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
अव्यक्तं विशतीत्युक्तवा तस्य विस्तारो वारिणा हृतगन्धेत्यादि । | अव्यक्तं विशतीत्युक्तवा तस्य विस्तारो वारिणा हृतगन्धेत्यादि । | ||
'सङ्क्षेपविस्तराभ्यां तु कथयन्ति मनीषिणः । | 'सङ्क्षेपविस्तराभ्यां तु कथयन्ति मनीषिणः । | ||
| Line 387: | Line 402: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V16 | | verse_id = BTN_C11_S03_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥ | नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V18 | | verse_id = BTN_C11_S03_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'त्रिवर्णा वरणादुक्ता त्रिगुणानां हरेर्मतिः । | 'त्रिवर्णा वरणादुक्ता त्रिगुणानां हरेर्मतिः । | ||
गुणात्मकत्वात्प्रकृतिस्त्रिवर्णेति प्रकीर्त्यते । | गुणात्मकत्वात्प्रकृतिस्त्रिवर्णेति प्रकीर्त्यते । | ||
| Line 444: | Line 461: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V23 | | verse_id = BTN_C11_S03_V23 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V23_B1 | ||
| text | | text = | ||
मण्डलवर्तिनः युद्धरङ्गस्थाः ॥ | मण्डलवर्तिनः युद्धरङ्गस्थाः ॥ | ||
'देवाः सजाया मुच्यन्ते मानुषा उभयात्मकाः । | 'देवाः सजाया मुच्यन्ते मानुषा उभयात्मकाः । | ||
| Line 499: | Line 517: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V24 | | verse_id = BTN_C11_S03_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सन्तस्तु त्रिविधाः प्रोक्ता उत्तमा मध्यमाधमाः । | 'सन्तस्तु त्रिविधाः प्रोक्ता उत्तमा मध्यमाधमाः । | ||
उत्तमा देवतास्तत्र ऋष्याद्या मध्यमा मताः ॥ | उत्तमा देवतास्तत्र ऋष्याद्या मध्यमा मताः ॥ | ||
| Line 538: | Line 557: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V27 | | verse_id = BTN_C11_S03_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
'श्रद्धा भागवते तन्त्रे वेदे भारतपञ्चमे । | 'श्रद्धा भागवते तन्त्रे वेदे भारतपञ्चमे । | ||
विष्णोरव्यवधानेन वक्तृत्वात्सर्वथा भवेत् ॥ | विष्णोरव्यवधानेन वक्तृत्वात्सर्वथा भवेत् ॥ | ||
| Line 576: | Line 596: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V30 | | verse_id = BTN_C11_S03_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥ | कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V36 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पिप्पलायन उवाच– स्थित्युद्भवप्रलयहेतुरहेतुरस्य यः स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सन् बहिश्च । देहेन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तदवैहि परं नरेन्द्र ॥ ३६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V36 | | verse_id = BTN_C11_S03_V36 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V36_B1 | ||
| text | | text = | ||
ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥ | ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नैनं मनो विशति वागुत चक्षुरात्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथाऽनलमर्चिषः स्वाः । शब्दोऽप्यबोधकनिषेधतयाऽऽत्ममूल- मर्थोक्तमाह यदृते न निषेध्यसिद्धिः ॥ ३७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V37 | | verse_id = BTN_C11_S03_V37 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V37_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ब््राह्माद्या यं न जानन्ति करणाद्यभिमानिनः । | 'ब््राह्माद्या यं न जानन्ति करणाद्यभिमानिनः । | ||
जानन्त्यनुग््राहाच्चास्य प्रधानाग्निं यथाऽर्चिषः ॥ | जानन्त्यनुग््राहाच्चास्य प्रधानाग्निं यथाऽर्चिषः ॥ | ||
| Line 631: | Line 654: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सत्त्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् । ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति ब््राह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V38 | | verse_id = BTN_C11_S03_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
'त्रिगुणात्मकं प्रधानं च रजः सत्वं तमस्तथा । | 'त्रिगुणात्मकं प्रधानं च रजः सत्वं तमस्तथा । | ||
प्राणो महानहङ्कारो जीवास्तदभिमानिनः ॥ | प्राणो महानहङ्कारो जीवास्तदभिमानिनः ॥ | ||
| Line 668: | Line 692: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V39 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नासौ जजान न मरिष्यति नैधतेऽसौ न क्षीयते स च न विध्यति चारिणा हि । सर्वत्र शश्वदनपाय्युपलब्धिमात्रं प्राणो यथेन्द्रियबलेन विकल्पितं सत् ॥ ३९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V39 | | verse_id = BTN_C11_S03_V39 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V39_B1 | ||
| text | | text = | ||
'यथेन्द्रियगतः प्राणस्तेषां शक्त्या विकल्प्यते । | 'यथेन्द्रियगतः प्राणस्तेषां शक्त्या विकल्प्यते । | ||
दृष्टिदः श्रुतिदश्चेति मतिदो ज्ञानदस्तथा ॥ | दृष्टिदः श्रुतिदश्चेति मतिदो ज्ञानदस्तथा ॥ | ||
| Line 689: | Line 714: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V40 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अण्डेषु पेशिषु तरुष्ववनिस्थितेषु प्राणेन जीव उपधावति तत्र तत्र । छन्ने मतीन्द्रियगुणेऽहमि च प्रसुप्ते कूटस्थ आस यमृते तदनुस्मृतिर्न ॥ ४० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V40 | | verse_id = BTN_C11_S03_V40 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V40_B1 | ||
| text | | text = | ||
'पेशो जरायुरुद्दिष्टः सुवर्णं पेश उच्यते । | 'पेशो जरायुरुद्दिष्टः सुवर्णं पेश उच्यते । | ||
मृदुपिण्डश्च पेशं स्यात्क्वचिद्भद्रमपीष्यते''॥ इत्यभिधानम् । | मृदुपिण्डश्च पेशं स्यात्क्वचिद्भद्रमपीष्यते''॥ इत्यभिधानम् । | ||
| Line 716: | Line 742: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V43 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V44 | | verse_id = BTN_C11_S03_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
'जानन्तोऽपि हि दुर्ज्ञेयः प्रश्नोऽयं ज्ञानिनामपि । | 'जानन्तोऽपि हि दुर्ज्ञेयः प्रश्नोऽयं ज्ञानिनामपि । | ||
इति वेदयितुं ब््राह्मपुत्रा नोचुर्निमेः पुरा''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ | इति वेदयितुं ब््राह्मपुत्रा नोचुर्निमेः पुरा''॥ इति तन्त्रभागवते ॥ | ||
| Line 742: | Line 769: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V46 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V47 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V47 | | verse_id = BTN_C11_S03_V47 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V47_B1 | ||
| text | | text = | ||
अज्ञः सन्नाचरन् ना । विकर्मणा मृत्योर्मृत्युमुपैति । स एवेश्वरार्पितं कुर्वाणः सिद्धिं लभते । | अज्ञः सन्नाचरन् ना । विकर्मणा मृत्योर्मृत्युमुपैति । स एवेश्वरार्पितं कुर्वाणः सिद्धिं लभते । | ||
'अज्ञात्वा कुर्वतः कर्म स्खलनात्पापकारणम् । | 'अज्ञात्वा कुर्वतः कर्म स्खलनात्पापकारणम् । | ||
| Line 778: | Line 806: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V49 | | verse_id = BTN_C11_S03_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V49_B1 | ||
| text | | text = | ||
अव्यग््रात्वेनाचार्यं लब्ध्वा । | अव्यग््रात्वेनाचार्यं लब्ध्वा । | ||
'परीक्ष्यैव गुरुः शिष्यं शिष्योऽपि गुरुमाव््राजेत् । | 'परीक्ष्यैव गुरुः शिष्यं शिष्योऽपि गुरुमाव््राजेत् । | ||
| Line 797: | Line 826: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V51 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V51 | | verse_id = BTN_C11_S03_V51 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V51_B1 | ||
| text | | text = | ||
'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् । | 'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् । | ||
अथवा स्थण्डिलं चैव विष्णोर्लिङ्गं प्रकीर्तितम्''॥ इति च ॥ ५१ ॥ | अथवा स्थण्डिलं चैव विष्णोर्लिङ्गं प्रकीर्तितम्''॥ इति च ॥ ५१ ॥ | ||
| Line 815: | Line 845: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V55 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V55 | | verse_id = BTN_C11_S03_V55 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V55_B1 | ||
| text | | text = | ||
तन्मयं तत्प्रधानम् । | तन्मयं तत्प्रधानम् । | ||
'विष्णोर्भृत्योऽहमित्येव सदा स्याद्भगवन्मयः । | 'विष्णोर्भृत्योऽहमित्येव सदा स्याद्भगवन्मयः । | ||
| Line 834: | Line 865: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S03_V56 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V56 | | verse_id = BTN_C11_S03_V56 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V56_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S03_V56 | | verse_id = BTN_C11_S03_V56 | ||
| id | | id = BTN_C11_S03_V56_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वादानात्स्वात्मनो व्याप्त्या विष्णुः स्वात्मेति कथ्यते । | 'स्वादानात्स्वात्मनो व्याप्त्या विष्णुः स्वात्मेति कथ्यते । | ||
न तु जीवस्वरूपत्वात्स हि जीवेश्वरः प्रभुः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ५६ ॥ | न तु जीवस्वरूपत्वात्स हि जीवेश्वरः प्रभुः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ५६ ॥ | ||
| Line 865: | Line 899: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानमवाप नारायण आदिदेवः ॥३॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V03 | | verse_id = BTN_C11_S04_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विष्णोस्तु पुरुषाख्यानि त्रीणि रूपाण्यतो विदुः । | 'विष्णोस्तु पुरुषाख्यानि त्रीणि रूपाण्यतो विदुः । | ||
प्रथमं महतः स्रष्टृ द्वितीयं त्वण्डसंस्थितम् । | प्रथमं महतः स्रष्टृ द्वितीयं त्वण्डसंस्थितम् । | ||
| Line 884: | Line 919: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानांशकेन विशतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभिः स्थितिलयोद्भव आदिकर्ता ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V04 | | verse_id = BTN_C11_S04_V04 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V04_B1 | ||
| text | | text = | ||
यत्काये ॥ ४ ॥ | यत्काये ॥ ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आदावभूच्छतधृती रजसाऽस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतुः । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुषः स आद्य इत्युद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V05 | | verse_id = BTN_C11_S04_V05 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ब््राह्मणिस्थोऽसृजद्विष्णुः स्थित्वा रुद्रे त्वभक्षयत् । | 'ब््राह्मणिस्थोऽसृजद्विष्णुः स्थित्वा रुद्रे त्वभक्षयत् । | ||
पृथक्स्थित्वा जगत्पाति तद्ब्रह्माद्याह्वयो हरिः''॥ इति ब््र•ह्मे ॥ | पृथक्स्थित्वा जगत्पाति तद्ब्रह्माद्याह्वयो हरिः''॥ इति ब््र•ह्मे ॥ | ||
| Line 918: | Line 955: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनि स्वमूर्त्या नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार योगं योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ ६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V06 | | verse_id = BTN_C11_S04_V06 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V06_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥ | स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इन्द्रोऽपि नाक्यसुखमेष जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाऽप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः स्त्रीप््रोक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञः ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V07 | | verse_id = BTN_C11_S04_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ज्ञानरूपानपि सुरान्विना प्राणं क्वचित्परे । | 'ज्ञानरूपानपि सुरान्विना प्राणं क्वचित्परे । | ||
आविशन्ति ह्यतस्तेषामज्ञानादि न तु स्वतः''॥ इति देवतत्त्वे । | आविशन्ति ह्यतस्तेषामज्ञानादि न तु स्वतः''॥ इति देवतत्त्वे । | ||
| Line 953: | Line 992: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वां सुन्वतां सुरकृता बहवोऽन्तरायाः कस्तान् विलंघ्य व््राजतात् परमं पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलिं ददतः स्वभागं धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्धि्न ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V10 | | verse_id = BTN_C11_S04_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥ | स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्तः कुमार ऋषभो भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगतां कलयाऽवतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयो हयास्ये ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V17 | | verse_id = BTN_C11_S04_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
'कुमारनामा तु हरिबर्््राह्मचारिवपुः स्वयम् । | 'कुमारनामा तु हरिबर्््राह्मचारिवपुः स्वयम् । | ||
सनत्कुमाराय परं प्रोवाच जगदीश्वरः''इति स्कान्दे ॥ | सनत्कुमाराय परं प्रोवाच जगदीश्वरः''इति स्कान्दे ॥ | ||
| Line 988: | Line 1,029: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = संस्तुन्वतोऽब्धिपतितांच्छ्रमणान् ऋषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V19 | | verse_id = BTN_C11_S04_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सुपर्णा ऋषयो व्यासं नाथमाना ययुः सदा । | 'सुपर्णा ऋषयो व्यासं नाथमाना ययुः सदा । | ||
ध्वान्तं निवारयास्माकं मुमुग्धीति च वादिनः''॥ इति व्यासतन्त्रे ॥ | ध्वान्तं निवारयास्माकं मुमुग्धीति च वादिनः''॥ इति व्यासतन्त्रे ॥ | ||
| Line 1,007: | Line 1,049: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S04_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देवासुरे युधि स दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वाऽन्तरेषु भवनान्यदधात् कलाभिः । भूत्वाऽथ वामन इमामहरद् बलेः क्ष्मां याञ्चाछलेन समदाददितेः सुतेभ्यः ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V20 | | verse_id = BTN_C11_S04_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V20_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S04_V20 | | verse_id = BTN_C11_S04_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S04_V20_B1 | ||
| text | | text = | ||
'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः । | 'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः । | ||
असुरान् हन्ति नियतं श्राद्धदेव्ये च वामनः''॥ इति वामने ॥२०॥ | असुरान् हन्ति नियतं श्राद्धदेव्ये च वामनः''॥ इति वामने ॥२०॥ | ||
| Line 1,037: | Line 1,082: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितश्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिषः । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणा वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विदः ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V08 | | verse_id = BTN_C11_S05_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ये तु विष्णुमवज्ञाय श्रियमेव ह्युपासते । | 'ये तु विष्णुमवज्ञाय श्रियमेव ह्युपासते । | ||
उपेक्ष्य वा हरिं ते तु भूत्वा याज्याः पतन्त्यधः''॥ इति प्रवृत्तिसंहितायाम् ॥ ८ ॥ | उपेक्ष्य वा हरिं ते तु भूत्वा याज्याः पतन्त्यधः''॥ इति प्रवृत्तिसंहितायाम् ॥ ८ ॥ | ||
| Line 1,054: | Line 1,100: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्यास्तु जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विहाय यज्ञान् सुराग््राहैरासुरवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = धनं हि धर्मैकफलं यतोऽस्य ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्तिः । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यद् घ््र•णभक्षो विहितः सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवायः प्रजया न रत्यै इमं विशुद्धं न विदुः स्वधर्मम् ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V13 | | verse_id = BTN_C11_S05_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
'व्यवायामिषमद्यानि हरेः पूजार्थमेव तु । | 'व्यवायामिषमद्यानि हरेः पूजार्थमेव तु । | ||
वामदेव्यो नाम यज्ञो व्यवायो हरिपूजनम् ॥ | वामदेव्यो नाम यज्ञो व्यवायो हरिपूजनम् ॥ | ||
| Line 1,101: | Line 1,148: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V15 | | verse_id = BTN_C11_S05_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वात्मानं स्वस्मिन्नाप्तं च । | स्वात्मानं स्वस्मिन्नाप्तं च । | ||
'आप्तत्वादात्मशब्दोक्तं स्वस्मिन्नपि परेषु च । | 'आप्तत्वादात्मशब्दोक्तं स्वस्मिन्नपि परेषु च । | ||
| Line 1,121: | Line 1,169: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V35 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V35 | | verse_id = BTN_C11_S05_V35 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V35_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ध््राुवं तयैव मुच्यन्ते यां मूर्तिं प्रदिशेद्गुरुः । | 'ध््राुवं तयैव मुच्यन्ते यां मूर्तिं प्रदिशेद्गुरुः । | ||
शिष्याणां योग्यताऽभिज्ञो विघ्नहानिस्तु तद्युगे ॥ | शिष्याणां योग्यताऽभिज्ञो विघ्नहानिस्तु तद्युगे ॥ | ||
| Line 1,141: | Line 1,190: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V42 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देवर्षिभूताप्तनृणां पितॄणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना यः शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिचर्यया च ॥ ४२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V43 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्वपादमूलं भजतः प््रिायस्य त्यक्तान्यभावस्य हरिः परेशः । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्टः ॥ ४३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V43 | | verse_id = BTN_C11_S05_V43 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V43_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सर्वात्मना हरेर्भक्ता देवेशा एव केवलम् । | 'सर्वात्मना हरेर्भक्ता देवेशा एव केवलम् । | ||
देवास्तु सर्वथा भक्ता भक्ता एवेतरे स्मृताः ॥ | देवास्तु सर्वथा भक्ता भक्ता एवेतरे स्मृताः ॥ | ||
| Line 1,178: | Line 1,228: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S05_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वैरेण यं नृपतयः शिशुपालपौण्ड्र- साल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यैः । ध्यायन्त आकृतधियः शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियः पुनः किम् ॥ ४९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V49 | | verse_id = BTN_C11_S05_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V49_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S05_V49 | | verse_id = BTN_C11_S05_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S05_V49_B1 | ||
| text | | text = | ||
'पौण्ड्रकादिषु दैत्येषु सुरांशाः सन्ति सर्वशः । | 'पौण्ड्रकादिषु दैत्येषु सुरांशाः सन्ति सर्वशः । | ||
बहुमानफलं विष्णोस्ते यान्त्यादाय सद्गतिम् ॥ | बहुमानफलं विष्णोस्ते यान्त्यादाय सद्गतिम् ॥ | ||
| Line 1,211: | Line 1,264: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वं मायया त्रिगुणयाऽऽत्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थः । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यः स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्यः ॥ ८॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्यान्नस्तवाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमानः । यः सात्विकैः समविभूतिभिरात्मविद्भि- र्व्यूह्यार्चितः सवनशः समविक्रमैश्च ॥ ८,१० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V10 | | verse_id = BTN_C11_S06_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥ | यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पर्युष्टया पतितया वनमालयेयं संस्पर्धिनी भगवती प्रतिपक्षवच्छ्रीः । यः सुप्रणीतममुयाऽर्हणमाददानो भूयात् सदाऽङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतुः ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V12 | | verse_id = BTN_C11_S06_V12 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V12_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया । | 'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया । | ||
न हि स्पर्धादयो दोषाः संविद्रूपां स्पृशन्ति ताम्''॥ इति वामने ॥ १२ ॥ | न हि स्पर्धादयो दोषाः संविद्रूपां स्पृशन्ति ताम्''॥ इति वामने ॥ १२ ॥ | ||
| Line 1,252: | Line 1,307: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति देवाश्च यस्तनुभृदायुषि रज्यमानाः । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयोः परस्य शं नस्तनोतु चरणः पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V14 | | verse_id = BTN_C11_S06_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
तनुभृदायुषि सम्बद्धः अश्चेति तनुभृदायुषि रज्यमानाः । | तनुभृदायुषि सम्बद्धः अश्चेति तनुभृदायुषि रज्यमानाः । | ||
'ब््राह्मणा संपरित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः''। इति भारते ॥ १४ ॥ | 'ब््राह्मणा संपरित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः''। इति भारते ॥ १४ ॥ | ||
| Line 1,269: | Line 1,325: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमानां अव्यक्तजीवमहतामपि कालमात्रः । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्तः कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V15 | | verse_id = BTN_C11_S06_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
कालमात्रः कालनिर्माता ज्ञाता च । सृष्टिलयाद्यर्थम् । नित्यत्वेन च । अव्यक्तस्यापि स्रष्टृत्वात्काल एवं भूतः तस्मादप्युत्तमस्त्वम् । | कालमात्रः कालनिर्माता ज्ञाता च । सृष्टिलयाद्यर्थम् । नित्यत्वेन च । अव्यक्तस्यापि स्रष्टृत्वात्काल एवं भूतः तस्मादप्युत्तमस्त्वम् । | ||
'कालाज्जीवात्तथाऽव्यक्तान्महतश्चोत्तमो यतः । | 'कालाज्जीवात्तथाऽव्यक्तान्महतश्चोत्तमो यतः । | ||
| Line 1,287: | Line 1,344: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वत्तः प्रधानमधिकृत्य पुमान् स्ववीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्यः । सोऽयं त्वयाऽनुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V16 | | verse_id = BTN_C11_S06_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नारायणाख्यः परमः शेते लक्ष्म्याऽन्वितो लये । | 'नारायणाख्यः परमः शेते लक्ष्म्याऽन्वितो लये । | ||
स एव पुरुषाख्यं तु द्वितीयं रूपमात्मनः । | स एव पुरुषाख्यं तु द्वितीयं रूपमात्मनः । | ||
| Line 1,309: | Line 1,367: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तत् तस्थुषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थान् जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वतः परिहृतानपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V17 | | verse_id = BTN_C11_S06_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥ | येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = बिभ््रात् तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्याः पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्तदुपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V19 | | verse_id = BTN_C11_S06_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
सर्वं बिभ््रातस्तव ॥ १९ ॥ | सर्वं बिभ््रातस्तव ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V25 | | verse_id = BTN_C11_S06_V25 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
वत्सराणां शतं चैव ऋतूनां पञ्चविंशकम् । | वत्सराणां शतं चैव ऋतूनां पञ्चविंशकम् । | ||
अवतीर्णस्य कृष्णस्य यदा प्रागात्तदा हरिम् । | अवतीर्णस्य कृष्णस्य यदा प्रागात्तदा हरिम् । | ||
| Line 1,362: | Line 1,423: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V31 | | verse_id = BTN_C11_S06_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V31_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सतामपि कलौ प्राप्ते विकारो मनसो भवेत् । | 'सतामपि कलौ प्राप्ते विकारो मनसो भवेत् । | ||
तस्माद्यदूंश्च संजह्ने नैते स्युः पापिनस्त्विति ॥ | तस्माद्यदूंश्च संजह्ने नैते स्युः पापिनस्त्विति ॥ | ||
| Line 1,393: | Line 1,455: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V48 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वयं त्विह महायोगिन् भ््रामन्तः कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तमः ॥ ४९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S06_V50 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V50 | | verse_id = BTN_C11_S06_V50 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V50_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S06_V50 | | verse_id = BTN_C11_S06_V50 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V50_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः । | 'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः । | ||
कदाचिदेव स्वगुणान्स्निग्धेष्वेव हि साधवः''॥ इति नारदीये ॥ | कदाचिदेव स्वगुणान्स्निग्धेष्वेव हि साधवः''॥ इति नारदीये ॥ | ||
| Line 1,441: | Line 1,506: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V07 | | verse_id = BTN_C11_S07_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
विद्धि मायां मनोमयीम् । मन्मनःप्रधानप्रकृतिनिर्मिताम् । | विद्धि मायां मनोमयीम् । मन्मनःप्रधानप्रकृतिनिर्मिताम् । | ||
'प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी । | 'प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी । | ||
| Line 1,460: | Line 1,526: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V08 | | verse_id = BTN_C11_S07_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वर्गाद्याश्च गुणाः सर्वे दोषाः सर्वे तथैव च । | 'स्वर्गाद्याश्च गुणाः सर्वे दोषाः सर्वे तथैव च । | ||
आत्मनः कर्तृताभ््र•न्त्या जायन्ते नात्र संशयः ॥ | आत्मनः कर्तृताभ््र•न्त्या जायन्ते नात्र संशयः ॥ | ||
| Line 1,481: | Line 1,548: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V09 | | verse_id = BTN_C11_S07_V09 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V09_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आत्मशब्दोदितो ब््राह्मा परमात्माऽभिधो ह्यहम् । | 'आत्मशब्दोदितो ब््राह्मा परमात्माऽभिधो ह्यहम् । | ||
सर्वं ब््राह्मणि वीक्षेत मयि ब््राह्माणमेव च''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ९ ॥ | सर्वं ब््राह्मणि वीक्षेत मयि ब््राह्माणमेव च''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ९ ॥ | ||
| Line 1,499: | Line 1,567: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V10 | | verse_id = BTN_C11_S07_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आत्मभूतः आत्मवद्भूतः । | 'आत्मभूतः आत्मवद्भूतः । | ||
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन''॥ इति वचनात् ॥ १० ॥ | आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन''॥ इति वचनात् ॥ १० ॥ | ||
| Line 1,517: | Line 1,586: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V12 | | verse_id = BTN_C11_S07_V12 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V12_B1 | ||
| text | | text = | ||
'कर्तृत्वमात्मनो यस्माज्ज्ञाननिष्ठो न मन्यते । | 'कर्तृत्वमात्मनो यस्माज्ज्ञाननिष्ठो न मन्यते । | ||
अतोऽकुर्वन्नपि सदा दोषबुध्द्या न निन्दितम् ॥ | अतोऽकुर्वन्नपि सदा दोषबुध्द्या न निन्दितम् ॥ | ||
| Line 1,556: | Line 1,626: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उद्धव उवाच– योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । निःश्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्यागः संन्यासलक्षणः ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V14 | | verse_id = BTN_C11_S07_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
योगो देवादिषु तेन न्यस्त इति योगविन्यासः । | योगो देवादिषु तेन न्यस्त इति योगविन्यासः । | ||
'ज्ञानं तु योगशब्दोक्तं युज्यतेऽनेन यत्सुखम् । | 'ज्ञानं तु योगशब्दोक्तं युज्यतेऽनेन यत्सुखम् । | ||
| Line 1,575: | Line 1,646: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सत्यस्य ते स्वदृश आत्मन आत्मनोऽन्यं वक्तारमीश विबुधेष्वपि नानुचक्षे । सर्वे विमोहितधियस्तव माययेमे ब््राह्मादयस्तनुभृतो बहिरर्थभावाः ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V17 | | verse_id = BTN_C11_S07_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
अभगवत्स्वरूपत्वात्तनुभृत्त्वम् । बहिरर्थापेक्षयैव च तेषां मोहः । परमसुख-साधनादन्योऽर्थो बहिरर्थः । | अभगवत्स्वरूपत्वात्तनुभृत्त्वम् । बहिरर्थापेक्षयैव च तेषां मोहः । परमसुख-साधनादन्योऽर्थो बहिरर्थः । | ||
'अशरीरः सदा विष्णुः पूर्णानन्दत्वतः सदा । | 'अशरीरः सदा विष्णुः पूर्णानन्दत्वतः सदा । | ||
| Line 1,612: | Line 1,684: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्माद् भवन्तमनवद्यमनन्तपारं सर्वज्ञमीश्वरमखण्डविकुण्ठधिष्ण्यम् । निर्वेदधीरहरहर्वृजिनाभितप्तो नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V18 | | verse_id = BTN_C11_S07_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विष्णोर्वायोरनन्तस्य त्रिभिरंशैर्नरः स्मृतः । | 'विष्णोर्वायोरनन्तस्य त्रिभिरंशैर्नरः स्मृतः । | ||
सेन्द्रैश्चतुर्भिः पार्थस्तु द्वाभ्यां तु बललक्ष्मणौ''॥ इत्यंशविवेके ॥१८॥ | सेन्द्रैश्चतुर्भिः पार्थस्तु द्वाभ्यां तु बललक्ष्मणौ''॥ इत्यंशविवेके ॥१८॥ | ||
| Line 1,629: | Line 1,702: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्री भगवानुवाच– प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्वविचक्षणाः । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V19 | | verse_id = BTN_C11_S07_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
लोके तत्त्वे च विचक्षणाः । | लोके तत्त्वे च विचक्षणाः । | ||
'पारोक्ष्येणैव तत्त्वं तु लोकं चापि विदन्ति ये । | 'पारोक्ष्येणैव तत्त्वं तु लोकं चापि विदन्ति ये । | ||
| Line 1,648: | Line 1,722: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V30 | | verse_id = BTN_C11_S07_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥ | केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V38 | | verse_id = BTN_C11_S07_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
परार्थैकान्तसम्भवम् । आत्मनो वृद्धिश्च परार्थेति । | परार्थैकान्तसम्भवम् । आत्मनो वृद्धिश्च परार्थेति । | ||
'सज्जनार्थेऽनुमन्येत ऐहिकीं वृद्धिमात्मनः । | 'सज्जनार्थेऽनुमन्येत ऐहिकीं वृद्धिमात्मनः । | ||
| Line 1,685: | Line 1,761: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V42 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अन्तर्बहिश्च स्थिरजङ्गमेषु ब््राह्मात्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्याऽव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभोवद् विततस्य भावयेत् ॥ ४२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V42 | | verse_id = BTN_C11_S07_V42 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V42_B1 | ||
| text | | text = | ||
'जीवान्तर्यामको विष्णुरात्मनामा समीरितः । | 'जीवान्तर्यामको विष्णुरात्मनामा समीरितः । | ||
तस्य तु ब््राह्मरूपत्वाद्बहिरन्तस्तथैव च । | तस्य तु ब््राह्मरूपत्वाद्बहिरन्तस्तथैव च । | ||
| Line 1,703: | Line 1,780: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V43 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V43 | | verse_id = BTN_C11_S07_V43 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V43_B1 | ||
| text | | text = | ||
'गुणान्जीवस्य चेष्टव्यान्सिद्धान्विष्णोर्गुणांस्तथा । | 'गुणान्जीवस्य चेष्टव्यान्सिद्धान्विष्णोर्गुणांस्तथा । | ||
तत्तद्दृष्ट्या विचिन्वीत पृथगेव सुधीः सदा''॥ इति लोकतत्त्वे ॥ ४३ ॥ | तत्तद्दृष्ट्या विचिन्वीत पृथगेव सुधीः सदा''॥ इति लोकतत्त्वे ॥ ४३ ॥ | ||
| Line 1,721: | Line 1,799: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V44 | | verse_id = BTN_C11_S07_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
'मधुनाम सुखं विन्द्यान्माधुर्यं सुखहेतुता । | 'मधुनाम सुखं विन्द्यान्माधुर्यं सुखहेतुता । | ||
सुखे रतिर्वां सम्प्रोक्ता शब्दतत्त्वविचक्षणैः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥४४॥ | सुखे रतिर्वां सम्प्रोक्ता शब्दतत्त्वविचक्षणैः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥४४॥ | ||
| Line 1,739: | Line 1,818: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V45 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V45 | | verse_id = BTN_C11_S07_V45 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V45_B1 | ||
| text | | text = | ||
दूरत एव भजनीयः । | दूरत एव भजनीयः । | ||
'पराभवो धर्षणं स्यादवज्ञानमथापि वा । | 'पराभवो धर्षणं स्यादवज्ञानमथापि वा । | ||
| Line 1,758: | Line 1,838: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V46 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V47 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V47 | | verse_id = BTN_C11_S07_V47 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V47_B1 | ||
| text | | text = | ||
'जीवस्य छन्नतां शिक्षेत्प्रविष्टत्वं परात्मनः । | 'जीवस्य छन्नतां शिक्षेत्प्रविष्टत्वं परात्मनः । | ||
तत्तद्गुणविडम्बं च वह्नेः सर्वमथापि वा ॥ | तत्तद्गुणविडम्बं च वह्नेः सर्वमथापि वा ॥ | ||
| Line 1,787: | Line 1,868: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V49 | | verse_id = BTN_C11_S07_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V49_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अवयव्यवयवानां च गुणानां गुणिनस्तथा । | 'अवयव्यवयवानां च गुणानां गुणिनस्तथा । | ||
शक्तिशक्तिमतोश्चैव क्रियायास्तद्वतस्तथा ॥ | शक्तिशक्तिमतोश्चैव क्रियायास्तद्वतस्तथा ॥ | ||
| Line 1,826: | Line 1,908: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S07_V51 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V51 | | verse_id = BTN_C11_S07_V51 | ||
| id | | id = BTN_C11_S07_V51_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तमोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तमोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S07_V51 | | verse_id = BTN_C11_S07_V51 | ||
| id | | id = BTN_C11_S06_V51_B1 | ||
| text | | text = | ||
'बुद्धिसंस्थस्त्वात्मभेदो व्यक्तस्थो जीव उच्यते । | 'बुद्धिसंस्थस्त्वात्मभेदो व्यक्तस्थो जीव उच्यते । | ||
तेनैव सह संस्थानात्परात्मा स्थूलबुद्धिभिः ॥ | तेनैव सह संस्थानात्परात्मा स्थूलबुद्धिभिः ॥ | ||
| Line 1,863: | Line 1,948: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S08_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S08_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = योषित्सु तल्पाभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S08_V08 | | verse_id = BTN_C11_S08_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S08_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् । | 'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् । | ||
अन्यत्र निरयं याति दुःखवान्स्याद्विपर्यये''इति धर्मसंहितायाम् ॥ | अन्यत्र निरयं याति दुःखवान्स्याद्विपर्यये''इति धर्मसंहितायाम् ॥ | ||
| Line 1,926: | Line 2,012: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S08_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S08_V34 | | verse_id = BTN_C11_S08_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S08_V34_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S08_V34 | | verse_id = BTN_C11_S08_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S08_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः । | 'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः । | ||
रमाऽऽवेशात्कदाचित्स्युस्तास्वेका पिङ्गलाऽभवत् । | रमाऽऽवेशात्कदाचित्स्युस्तास्वेका पिङ्गलाऽभवत् । | ||
| Line 1,958: | Line 2,047: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V10 | | verse_id = BTN_C11_S09_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन । | 'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन । | ||
यावद्यावच्च बहुभिः सज्जनैः स तु मुक्तिदः''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ १० ॥ | यावद्यावच्च बहुभिः सज्जनैः स तु मुक्तिदः''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ १० ॥ | ||
| Line 1,976: | Line 2,066: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यस्मिन् मनो लब्धपदं यदेत- च्छनैः शनैर्मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्वेन वृद्धेन रजस्तमश्च विधूय निर्वाणमुपैत्यनिन्धनम् ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तदेवमात्मन्यवरुद्धचित्तो न वेद किञ्चिद् बहिरन्तरं वा । यथेषुकारो नृपतिं व््राजन्त- मिषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V13 | | verse_id = BTN_C11_S09_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
'बाह्यं मनो विलीनं स्यान्मुक्तौ चिन्मात्रकं मनः । | 'बाह्यं मनो विलीनं स्यान्मुक्तौ चिन्मात्रकं मनः । | ||
तेनैवानुभवेत्सर्वं स्वात्माभिन्नेन मुक्तिगः''॥ इति मुक्तितत्त्वे ॥ १२,१३ ॥ | तेनैवानुभवेत्सर्वं स्वात्माभिन्नेन मुक्तिगः''॥ इति मुक्तितत्त्वे ॥ १२,१३ ॥ | ||
| Line 2,001: | Line 2,092: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V18 | | verse_id = BTN_C11_S09_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'कालप्रकृतिजीवादौ लयेऽसत्यप्रवर्तनात् । | 'कालप्रकृतिजीवादौ लयेऽसत्यप्रवर्तनात् । | ||
तन्निमित्तस्य कार्यस्य विष्णुरेक इतीर्यते ॥ | तन्निमित्तस्य कार्यस्य विष्णुरेक इतीर्यते ॥ | ||
| Line 2,040: | Line 2,132: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V23 | | verse_id = BTN_C11_S09_V23 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V23_B1 | ||
| text | | text = | ||
'भयादपि हरिं भक्तया चिन्तयंस्तत्स्वरूपताम् । | 'भयादपि हरिं भक्तया चिन्तयंस्तत्स्वरूपताम् । | ||
पेशस्कारिवदायाति द्विषन् द्वेषसरूपताम् ॥ | पेशस्कारिवदायाति द्विषन् द्वेषसरूपताम् ॥ | ||
| Line 2,084: | Line 2,177: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहो गुरुर्मम विरक्तिविवेकहेतु- र्बिभ््रात् स्म सत्वनिधनं सततात्युदर्कम् । तत्वान्यनेन विमृशामि यथा तथापि पारक्यमित्यवसितो विचराम्यसङ्गः ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V25 | | verse_id = BTN_C11_S09_V25 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥ | सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V26 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत्प्रियचिकीर्षया वितन्वन् । सोऽन्ते सुकृच्छ्रमवरुद्धमनाः स्वदेहं सृष्ट्वा स्वबीजमवसीदति वृक्षधर्मा ॥ २६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V26 | | verse_id = BTN_C11_S09_V26 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V26_B1 | ||
| text | | text = | ||
बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥ | बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S09_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V31 | | verse_id = BTN_C11_S09_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V31_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे नवमोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे नवमोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S09_V31 | | verse_id = BTN_C11_S09_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S09_V31_B1 | ||
| text | | text = | ||
'एकस्मात्तु गुरोर्ज्ञानं जायते नैव कस्यचित् । | 'एकस्मात्तु गुरोर्ज्ञानं जायते नैव कस्यचित् । | ||
एकस्मादेव जायेत योग्याद्ब्रह्मपदस्य तु ॥ | एकस्मादेव जायेत योग्याद्ब्रह्मपदस्य तु ॥ | ||
| Line 2,151: | Line 2,249: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V03 | | verse_id = BTN_C11_S10_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
बुद्धिगुणैः कामक्रोधादिभिरभेदो विफलः । | बुद्धिगुणैः कामक्रोधादिभिरभेदो विफलः । | ||
'वस्तुस्थितेरन्यथात्वं नानात्वमिति कीर्तितम् । | 'वस्तुस्थितेरन्यथात्वं नानात्वमिति कीर्तितम् । | ||
| Line 2,174: | Line 2,273: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V04 | | verse_id = BTN_C11_S10_V04 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V04_B1 | ||
| text | | text = | ||
'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते । | 'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते । | ||
निवृत्तं सेवमानस्तु ब््राह्माभ्येति सनातनम्''॥ इति भारते ॥ ४ ॥ | निवृत्तं सेवमानस्तु ब््राह्माभ्येति सनातनम्''॥ इति भारते ॥ ४ ॥ | ||
| Line 2,192: | Line 2,292: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V05 | | verse_id = BTN_C11_S10_V05 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥ | 'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V10 | | verse_id = BTN_C11_S10_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ओहधर्मवान्विष्णुर्देहधर्मवदीर्यते । | 'ओहधर्मवान्विष्णुर्देहधर्मवदीर्यते । | ||
जीवस्त्वदेहधर्माऽपि परतो देहधर्मवान् ॥ | जीवस्त्वदेहधर्माऽपि परतो देहधर्मवान् ॥ | ||
| Line 2,238: | Line 2,340: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V11 | | verse_id = BTN_C11_S10_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
अवस्त्वशक्तमुद्दिष्टं शक्तं वस्त्विह भण्यते । | अवस्त्वशक्तमुद्दिष्टं शक्तं वस्त्विह भण्यते । | ||
तस्मादेकं परं ब््राह्म वस्तुशब्दोदितं सदा''॥ इति लक्षणे ॥ ११ ॥ | तस्मादेकं परं ब््राह्म वस्तुशब्दोदितं सदा''॥ इति लक्षणे ॥ ११ ॥ | ||
| Line 2,256: | Line 2,359: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वैशारदी साऽतिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूतिम् । गुणांश्च संदह्य यदात्म्यमेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाऽग्निः ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V13 | | verse_id = BTN_C11_S10_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
'पिशाचवत्स्थिता माया तूच्यते जीवगा सदा । | 'पिशाचवत्स्थिता माया तूच्यते जीवगा सदा । | ||
दह्यन्ते तद्गुणाः सर्वे सा च प्रातिस्विकी नरे''॥ इति वैभाव्ये ॥ | दह्यन्ते तद्गुणाः सर्वे सा च प्रातिस्विकी नरे''॥ इति वैभाव्ये ॥ | ||
| Line 2,277: | Line 2,381: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V16 | | verse_id = BTN_C11_S10_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
'देहापेक्षमनित्यत्वं जीवानां जननं तथा । | 'देहापेक्षमनित्यत्वं जीवानां जननं तथा । | ||
स्वतस्त्वजाश्च नित्याश्च बहवः सुखरूपिणः । | स्वतस्त्वजाश्च नित्याश्च बहवः सुखरूपिणः । | ||
| Line 2,314: | Line 2,419: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V17 | | verse_id = BTN_C11_S10_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वाधिकानां वशत्वात्तु परमं सुखमेव तु । | 'स्वाधिकानां वशत्वात्तु परमं सुखमेव तु । | ||
तदन्येषां वशे यस्तु किं सुखं तस्य भण्यताम् ॥ | तदन्येषां वशे यस्तु किं सुखं तस्य भण्यताम् ॥ | ||
| Line 2,334: | Line 2,440: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V18 | | verse_id = BTN_C11_S10_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
विदुषामपि देहमानिनां यदा न विद्यते सुखं तदा दुःखमूढानामहङ्कारिणां च किम्वित्यर्थः । | विदुषामपि देहमानिनां यदा न विद्यते सुखं तदा दुःखमूढानामहङ्कारिणां च किम्वित्यर्थः । | ||
'पुनःशब्दे प्रस्तुतार्थे तथाशब्द उदीर्यते''॥ इति शाब्दे ॥ १८ ॥ | 'पुनःशब्दे प्रस्तुतार्थे तथाशब्द उदीर्यते''॥ इति शाब्दे ॥ १८ ॥ | ||
| Line 2,352: | Line 2,459: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V19 | | verse_id = BTN_C11_S10_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
ये तु विद्वत्त्वेन प्रसिद्धाः प्राकृतानां तेऽप्यद्धा न विदुर्देहाभिमानिनश्चेत् । दुःखमूढा अधीराऽहङ्कारिणो विशेषतोऽप्यविद्यमानगुणाभिमानिनः ॥१९॥ | ये तु विद्वत्त्वेन प्रसिद्धाः प्राकृतानां तेऽप्यद्धा न विदुर्देहाभिमानिनश्चेत् । दुःखमूढा अधीराऽहङ्कारिणो विशेषतोऽप्यविद्यमानगुणाभिमानिनः ॥१९॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचाऽर्पिताः ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V33 | | verse_id = BTN_C11_S10_V33 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V33_B1 | ||
| text | | text = | ||
यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥ | यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V34 | | verse_id = BTN_C11_S10_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
असति गुणव्यतिकरे कालादिनामानं मामेवाहुरिति स्वसिद्धान्तः । | असति गुणव्यतिकरे कालादिनामानं मामेवाहुरिति स्वसिद्धान्तः । | ||
'कालः सर्वगुणोद्रेकादाप्तत्वादात्मनामकः । | 'कालः सर्वगुणोद्रेकादाप्तत्वादात्मनामकः । | ||
| Line 2,433: | Line 2,543: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V35 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उद्धव उवाच– गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृतः । गुणैर्न बध्यतेऽदेही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S10_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V37 | | verse_id = BTN_C11_S10_V37 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V37_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S10_V37 | | verse_id = BTN_C11_S10_V37 | ||
| id | | id = BTN_C11_S10_V37_B1 | ||
| text | | text = | ||
ओही परमात्मा । बध्यते चेत्कथं बध्यते । नित्यमुक्तो नित्यबद्ध इत्येकजीववादिमतानुसारेण चोदयति । | ओही परमात्मा । बध्यते चेत्कथं बध्यते । नित्यमुक्तो नित्यबद्ध इत्येकजीववादिमतानुसारेण चोदयति । | ||
'शिष्योऽपि पूर्वपक्षस्थस्तदेवात्ममतं ब््राुवन् । | 'शिष्योऽपि पूर्वपक्षस्थस्तदेवात्ममतं ब््राुवन् । | ||
| Line 2,477: | Line 2,590: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V01 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– बद्धो मुक्त इति ह्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः । गुणस्य मायामूलत्वान्न मे बन्धो न मोक्षणम् ॥ १ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V01 | | verse_id = BTN_C11_S11_V01 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V01_B1 | ||
| text | | text = | ||
मे गुणतः । मद्वशसत्वादेः । | मे गुणतः । मद्वशसत्वादेः । | ||
'अमायत्वान्निर्गुणोऽहं बन्धमोक्षौ न चापि मे । | 'अमायत्वान्निर्गुणोऽहं बन्धमोक्षौ न चापि मे । | ||
| Line 2,495: | Line 2,609: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V02 | | verse_id = BTN_C11_S11_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वप्नोऽयमित्यविज्ञानात्स्वप्ने दुःखमुपाश्नुते । | 'स्वप्नोऽयमित्यविज्ञानात्स्वप्ने दुःखमुपाश्नुते । | ||
निजस्वरूपानुभवराहित्यात्तद्वदेव तु ॥ | निजस्वरूपानुभवराहित्यात्तद्वदेव तु ॥ | ||
| Line 2,515: | Line 2,630: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V03 | | verse_id = BTN_C11_S11_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विद्याऽविद्ये मम तनू प्रतिमावत्सदोदिते । | 'विद्याऽविद्ये मम तनू प्रतिमावत्सदोदिते । | ||
सदा तद्व्यतिरिक्तस्य नित्यज्ञानसुखात्मनः ॥ | सदा तद्व्यतिरिक्तस्य नित्यज्ञानसुखात्मनः ॥ | ||
| Line 2,541: | Line 2,657: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V04 | | verse_id = BTN_C11_S11_V04 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V04_B1 | ||
| text | | text = | ||
'भिन्नांशस्यैव जीवस्य बन्धमोक्षौ न मे क्वचित् । | 'भिन्नांशस्यैव जीवस्य बन्धमोक्षौ न मे क्वचित् । | ||
अभिन्नांशास्तु मत्स्याद्यास्तेजसः कालवह्निवत् ॥ | अभिन्नांशास्तु मत्स्याद्यास्तेजसः कालवह्निवत् ॥ | ||
| Line 2,565: | Line 2,682: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V05 | | verse_id = BTN_C11_S11_V05 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
मुक्तस्य विष्णोः । | मुक्तस्य विष्णोः । | ||
'नित्यशुद्धबुद्धमुक्तसत्यसुखाद्वयप्रत्यगेक पूर्ण इत्यतः पदान्वयात्''इत्यादिवचनात् । | 'नित्यशुद्धबुद्धमुक्तसत्यसुखाद्वयप्रत्यगेक पूर्ण इत्यतः पदान्वयात्''इत्यादिवचनात् । | ||
| Line 2,587: | Line 2,705: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सुपर्णावेतौ सदृशौ सखायौ यदृच्छया कृतनीडौ च वृक्षे । एकस्तयोः खादति पिप्पलान्न- मन्यो निरन्नोऽपि बलेन भूयान् ॥ ६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V06 | | verse_id = BTN_C11_S11_V06 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V06_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अनत्तृत्वं हरेर्दुःखानत्तृत्वादुच्यते सदा । | 'अनत्तृत्वं हरेर्दुःखानत्तृत्वादुच्यते सदा । | ||
विषयान्विनापि पूर्णत्वात्स्वरूपानन्दभोगिनः ॥ | विषयान्विनापि पूर्णत्वात्स्वरूपानन्दभोगिनः ॥ | ||
| Line 2,625: | Line 2,744: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आत्मानमन्यं च स वेद विद्वा- नपिप्पलादो न तु पिप्पलादः । योऽविद्ययाऽन्धः स तु नित्यबद्धो विद्यामयो यः स तु नित्यमुक्तः ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V07 | | verse_id = BTN_C11_S11_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
'जीवो मुक्तोऽपि नो जीवान् परमात्मानमेव च । | 'जीवो मुक्तोऽपि नो जीवान् परमात्मानमेव च । | ||
वेत्ति सर्वात्मना विष्णुर्वेत्त्येकः पुरुषोत्तमः ॥ | वेत्ति सर्वात्मना विष्णुर्वेत्त्येकः पुरुषोत्तमः ॥ | ||
| Line 2,667: | Line 2,787: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V08 | | verse_id = BTN_C11_S11_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
'शरीरस्थोऽपि विद्वत्त्वान्न विष्णुर्बध्यते क्वचित् । | 'शरीरस्थोऽपि विद्वत्त्वान्न विष्णुर्बध्यते क्वचित् । | ||
अविद्वत्त्वात्तु तत्रैव देहे जीवस्तु बध्यते ॥ | अविद्वत्त्वात्तु तत्रैव देहे जीवस्तु बध्यते ॥ | ||
| Line 2,687: | Line 2,808: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V09 | | verse_id = BTN_C11_S11_V09 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V09_B1 | ||
| text | | text = | ||
गुणैरपि गुणेषु अप्रधानैर्जीवैरप्रधानेषु विषयेषु । | गुणैरपि गुणेषु अप्रधानैर्जीवैरप्रधानेषु विषयेषु । | ||
'आत्मनो वशगैर्जीवैरात्मनो वशगेषु च । | 'आत्मनो वशगैर्जीवैरात्मनो वशगेषु च । | ||
| Line 2,711: | Line 2,833: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V10 | | verse_id = BTN_C11_S11_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
गुणभाव्येन कर्मणा गुणभूतः अस्वतन्त्रोऽहमस्मिन्कर्मणीति भावनीयेन । | गुणभाव्येन कर्मणा गुणभूतः अस्वतन्त्रोऽहमस्मिन्कर्मणीति भावनीयेन । | ||
'अस्वतन्त्रः स्वतन्त्रोऽस्मीत्येवं जीवः प्रभावयन् । | 'अस्वतन्त्रः स्वतन्त्रोऽस्मीत्येवं जीवः प्रभावयन् । | ||
| Line 2,730: | Line 2,853: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V12 | | verse_id = BTN_C11_S11_V12 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V12_B1 | ||
| text | | text = | ||
एवं विरक्तः शयने । एवमस्वातन्त्र्ेण नित्यबद्धोऽपि । एवमात्मनोः स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्ययोर्विद्वान् जीवोऽप्यविद्वज्जीववन्न बध्यते । एवं विद्वानित्यन्वयः । | एवं विरक्तः शयने । एवमस्वातन्त्र्ेण नित्यबद्धोऽपि । एवमात्मनोः स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्ययोर्विद्वान् जीवोऽप्यविद्वज्जीववन्न बध्यते । एवं विद्वानित्यन्वयः । | ||
'नित्यबद्धोऽपि जीवो य आत्मनो नित्यबद्धताम् । | 'नित्यबद्धोऽपि जीवो य आत्मनो नित्यबद्धताम् । | ||
| Line 2,760: | Line 2,884: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V13 | | verse_id = BTN_C11_S11_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नानात्वमिति वै मिथ्याज्ञानं कुत्रचिदुच्यते । | 'नानात्वमिति वै मिथ्याज्ञानं कुत्रचिदुच्यते । | ||
वस्तुयाथात्म्यतोऽन्यत्वाज्ज्ञानस्योज्झो विवक्षितः''॥ इति वाल्लभ्ये ॥ १३ ॥ | वस्तुयाथात्म्यतोऽन्यत्वाज्ज्ञानस्योज्झो विवक्षितः''॥ इति वाल्लभ्ये ॥ १३ ॥ | ||
| Line 2,778: | Line 2,903: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न कुर्यान्न वदेत् किञ्चिन्न ध्यायेत् साध्वसाधु वा । आत्मारामोऽनया वृत्त्या विचरेज्जडवन्मुनिः ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V17 | | verse_id = BTN_C11_S11_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ । | 'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ । | ||
इति जानन्न दोषी स्याद्वर्जितोऽल्पगुणेन च''॥ इति प्राथम्ये ॥ १६,१७ ॥ | इति जानन्न दोषी स्याद्वर्जितोऽल्पगुणेन च''॥ इति प्राथम्ये ॥ १६,१७ ॥ | ||
| Line 2,804: | Line 2,930: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V18 | | verse_id = BTN_C11_S11_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते । | 'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते । | ||
उत्थितत्वं क्वचिच्चैव क्वचिद्गतिविरोधिता''॥ इति शब्दनिर्णये ॥१८॥ | उत्थितत्वं क्वचिच्चैव क्वचिद्गतिविरोधिता''॥ इति शब्दनिर्णये ॥१८॥ | ||
| Line 2,822: | Line 2,949: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गां दुग्धदोहामसतीं च भार्यां देहं पराधीनमसत्प्रजां च । वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य । लीलावतारेहितकर्म वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V20 | | verse_id = BTN_C11_S11_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V20_B1 | ||
| text | | text = | ||
'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः । | 'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः । | ||
यथा तद्वद्धरेरन्यवाचोधारणमिष्यते''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १९,२० ॥ | यथा तद्वद्धरेरन्यवाचोधारणमिष्यते''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १९,२० ॥ | ||
| Line 2,847: | Line 2,975: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V21 | | verse_id = BTN_C11_S11_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
अर्थादन्यथात्वेन मनसः परिवर्तनं नानात्वभ््रामः । | अर्थादन्यथात्वेन मनसः परिवर्तनं नानात्वभ््रामः । | ||
'जीवस्येशत्वविज्ञानं जीवानामेकता तथा ॥ | 'जीवस्येशत्वविज्ञानं जीवानामेकता तथा ॥ | ||
| Line 2,867: | Line 2,996: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V28 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V28 | | verse_id = BTN_C11_S11_V28 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V28_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः वसुदेवादिशरीरं स्वेच्छया येन स्वीकृतमिति । | स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः वसुदेवादिशरीरं स्वेच्छया येन स्वीकृतमिति । | ||
'नित्यानन्दशरीरोऽपि वसुदेवादिदेहगः । | 'नित्यानन्दशरीरोऽपि वसुदेवादिदेहगः । | ||
| Line 2,898: | Line 3,028: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V33 | | verse_id = BTN_C11_S11_V33 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V33_B1 | ||
| text | | text = | ||
ज्ञात्वाज्ञात्वेति वीप्सा । | ज्ञात्वाज्ञात्वेति वीप्सा । | ||
'ज्ञात्वाऽपि मम माहात्म्यं तत्रोत्सुकतया पुनः । | 'ज्ञात्वाऽपि मम माहात्म्यं तत्रोत्सुकतया पुनः । | ||
| Line 2,917: | Line 3,048: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V44 | | verse_id = BTN_C11_S11_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सर्वदेवोत्तमो वायुरिति ज्ञानान्न चापरम् । | 'सर्वदेवोत्तमो वायुरिति ज्ञानान्न चापरम् । | ||
प््रिायमस्ति हरेः किञ्चित्तथा वायोर्हरेर्विदः ॥ | प््रिायमस्ति हरेः किञ्चित्तथा वायोर्हरेर्विदः ॥ | ||
| Line 2,942: | Line 3,074: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S11_V45 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V45 | | verse_id = BTN_C11_S11_V45 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V45_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S11_V45 | | verse_id = BTN_C11_S11_V45 | ||
| id | | id = BTN_C11_S11_V45_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वात्मनिस्थो हरिः पूज्य आत्मनामाऽशनादिकैः । | 'स्वात्मनिस्थो हरिः पूज्य आत्मनामाऽशनादिकैः । | ||
तत्सम्बन्धादात्मशब्दो जीवे स्यादुपचारतः''॥ इत्यात्मसंहितायाम् ॥ ४५ ॥ | तत्सम्बन्धादात्मशब्दो जीवे स्यादुपचारतः''॥ इत्यात्मसंहितायाम् ॥ ४५ ॥ | ||
| Line 2,973: | Line 3,108: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V01 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्ते न दक्षिणाः ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V02 | | verse_id = BTN_C11_S12_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सङ्गस्तु गुणसम्प्रीतिर्गुणवत्त्वेऽतिनिश्चयात् । | 'सङ्गस्तु गुणसम्प्रीतिर्गुणवत्त्वेऽतिनिश्चयात् । | ||
स चेद्धरौ भवेत्तेन मुच्यते नात्र संशयः ॥ | स चेद्धरौ भवेत्तेन मुच्यते नात्र संशयः ॥ | ||
| Line 3,001: | Line 3,137: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V04 | | verse_id = BTN_C11_S12_V04 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V04_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ज्ञात्वाऽपि हरिविद्वेषी तमो याति न संशयः । | 'ज्ञात्वाऽपि हरिविद्वेषी तमो याति न संशयः । | ||
विशेषरूपस्याज्ञोऽपि गुणवत्त्वेऽतिनिश्चितः ॥ | विशेषरूपस्याज्ञोऽपि गुणवत्त्वेऽतिनिश्चितः ॥ | ||
| Line 3,036: | Line 3,173: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V13 | | verse_id = BTN_C11_S12_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् । | 'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् । | ||
परं पदं ययुः पूर्वसङ्गादेव शुभोचिताः''॥ इति च ॥ ७-९,१३ ॥ | परं पदं ययुः पूर्वसङ्गादेव शुभोचिताः''॥ इति च ॥ ७-९,१३ ॥ | ||
| Line 3,081: | Line 3,219: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V15 | | verse_id = BTN_C11_S12_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
'श्रोतव्यं च श्रुतं चैव वक्तव्यं कार्यमेव च । | 'श्रोतव्यं च श्रुतं चैव वक्तव्यं कार्यमेव च । | ||
निवर्त्यं च हरेः पूजेत्येवं कुर्यान्न चाक्रमात् ॥ | निवर्त्यं च हरेः पूजेत्येवं कुर्यान्न चाक्रमात् ॥ | ||
| Line 3,114: | Line 3,253: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उद्धव उवाच– संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ््र•म्यति मे मनः ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V16 | | verse_id = BTN_C11_S12_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥ | वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– य एष जीवो विवरप्रसूतिः प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्टः । मनोमयं सूक्ष्ममुपैति रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठम् ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V17 | | verse_id = BTN_C11_S12_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
गोपिका अपि मामापुः किमु वाय्वाद्या इति दर्शयितुं गोपिकाप्रशंसनम् । सर्वैर्गुणैः सर्वोत्तमस्तु वायुरेव । स एव च हिरण्यगर्भ इति दर्शयितुमाह । य एष जीवो विवरप्रसूतिरित्यादि । विशेषेण वराणामहङ्कारादीनामपि प्रसूतिकर्ता । प्राणेन विष्णुना घोषेण वेदात्मिकया प्रकृत्या मनोमात्रा-दयश्च हिरण्यगर्भस्य देव्याः परमात्मनश्च व्यक्तिस्थानानीत्युक्तम् । | गोपिका अपि मामापुः किमु वाय्वाद्या इति दर्शयितुं गोपिकाप्रशंसनम् । सर्वैर्गुणैः सर्वोत्तमस्तु वायुरेव । स एव च हिरण्यगर्भ इति दर्शयितुमाह । य एष जीवो विवरप्रसूतिरित्यादि । विशेषेण वराणामहङ्कारादीनामपि प्रसूतिकर्ता । प्राणेन विष्णुना घोषेण वेदात्मिकया प्रकृत्या मनोमात्रा-दयश्च हिरण्यगर्भस्य देव्याः परमात्मनश्च व्यक्तिस्थानानीत्युक्तम् । | ||
'प्राणेन घोषेण च सह विवरप्रसूतिर्मनोमयं रूपमुपैति''॥ इत्यादिना ॥ १७ ॥ | 'प्राणेन घोषेण च सह विवरप्रसूतिर्मनोमयं रूपमुपैति''॥ इत्यादिना ॥ १७ ॥ | ||
| Line 3,147: | Line 3,288: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यथाऽनलः स्वेऽनिलबन्धुरूष्मा बलेन दारुण्यधिमथ्यमानः । अणुः प्रजातो हविषा समिद्ध्यते तथैव मे व्यक्तिरियं हि वाणी ॥ १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं गतिः कर्म रतिर्विसर्गो घ्राणो रसो दृक् स्पर्शः श्रुतिश्च । सङ्कल्पविज्ञानमथाभिमानः सूत्रं रजः सत्वतमोविकारः ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V19 | | verse_id = BTN_C11_S12_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥ | तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अयं हि जीवस्त्रिवृदब्जयोनि- रव्यक्त एको जगतां यथाऽऽद्यः । विश्लिष्टशक्तिर्बहुधैव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटे यथा तन्तुवितानसंस्था । य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V21 | | verse_id = BTN_C11_S12_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
विशेषेण श्लिष्टशक्तिः । अनपगतसामर्थ्यः । यथैकं कलमादिबीजं भूमावुप्तं बह्वङ्कुरं भवति एवं परमात्मानुगृहीतो ब््राह्माऽहङ्कारादिषु बहुधा व्यक्तीभवति ॥ | विशेषेण श्लिष्टशक्तिः । अनपगतसामर्थ्यः । यथैकं कलमादिबीजं भूमावुप्तं बह्वङ्कुरं भवति एवं परमात्मानुगृहीतो ब््राह्माऽहङ्कारादिषु बहुधा व्यक्तीभवति ॥ | ||
'सुपर्णशेषरुद्रादिप्रसूतिश्च चतुर्मुखः । | 'सुपर्णशेषरुद्रादिप्रसूतिश्च चतुर्मुखः । | ||
| Line 3,220: | Line 3,363: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलः खं प्रविष्टः ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अदन्ति चैकं फलमस्य गृध््र• ग््र•मेचरा एकमरण्यवासाः । हंसा य एवं बहुरूपमिष्टं मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S12_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीरः । विवृश्च्य जीवाशयमप्रमत्तः सम्पद्य चात्मानमथ त्यजास्त्रम् ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V24 | | verse_id = BTN_C11_S12_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V24_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S12_V24 | | verse_id = BTN_C11_S12_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S12_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
'जगद्वृक्षस्य बीजे द्वे ब््राह्मा चैव सरस्वती । | 'जगद्वृक्षस्य बीजे द्वे ब््राह्मा चैव सरस्वती । | ||
मूलभूतानि कर्माणि मनो बुद्धिरहङ्कृतिः ॥ | मूलभूतानि कर्माणि मनो बुद्धिरहङ्कृतिः ॥ | ||
| Line 3,321: | Line 3,467: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V02 | | verse_id = BTN_C11_S13_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥ | धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V07 | | verse_id = BTN_C11_S13_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
वेदो वृत्तिज्ञानम् । | वेदो वृत्तिज्ञानम् । | ||
'मुक्ताश्चाधीयते वेदान् जडज्ञानबहिष्कृताः । | 'मुक्ताश्चाधीयते वेदान् जडज्ञानबहिष्कृताः । | ||
| Line 3,357: | Line 3,505: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– एवं पृष्टो महादेवः स्वयम्भूर्भूतभावनः । ध्यायमानः प्रश्नबीजं नाभ्यपद्यत कर्मधीः ॥ १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V19 | | verse_id = BTN_C11_S13_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
प्रश्नो बीजमस्येति प्रश्नबीजं परिहारम् । गुणानां चेतसश्च कर्म कारण-मिति मन्वानः कर्मधीः । | प्रश्नो बीजमस्येति प्रश्नबीजं परिहारम् । गुणानां चेतसश्च कर्म कारण-मिति मन्वानः कर्मधीः । | ||
'ब््राह्मा पृष्टस्तु योगीन्द्रैः सनकाद्यैर्मनोगतेः । | 'ब््राह्मा पृष्टस्तु योगीन्द्रैः सनकाद्यैर्मनोगतेः । | ||
| Line 3,396: | Line 3,545: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V22 | | verse_id = BTN_C11_S13_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
आत्मनो वस्तुनः परमात्मवस्तुन एकत्वं यद्यङ्गीकृतम् । तदा कथं प्रश्नो घटेत ॥ न हि परमात्मनोऽन्योऽत्र ब््राह्मणा पूज्यः स्यादभिवन्दनादिना । तस्माद्ब्रह्मणो वन्द्यः परमात्मैव स चैक एव अतः कथं प्रश्नः परिहारो वा ॥ | आत्मनो वस्तुनः परमात्मवस्तुन एकत्वं यद्यङ्गीकृतम् । तदा कथं प्रश्नो घटेत ॥ न हि परमात्मनोऽन्योऽत्र ब््राह्मणा पूज्यः स्यादभिवन्दनादिना । तस्माद्ब्रह्मणो वन्द्यः परमात्मैव स चैक एव अतः कथं प्रश्नः परिहारो वा ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V23 | | verse_id = BTN_C11_S13_V23 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V23_B1 | ||
| text | | text = | ||
वस्तुतः समानेषु हिरण्यगर्भावरत्वात्तद्वन्द्यत्वाभावापेक्षया । तस्माद्ब्रह्मणो वन्दनानन्तरं विचारो न घटते । तस्मात्को भवानिति वाचा प्रारब्धः प्रश्नो निरर्थकः ॥ २३ ॥ | वस्तुतः समानेषु हिरण्यगर्भावरत्वात्तद्वन्द्यत्वाभावापेक्षया । तस्माद्ब्रह्मणो वन्दनानन्तरं विचारो न घटते । तस्मात्को भवानिति वाचा प्रारब्धः प्रश्नो निरर्थकः ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V24 | | verse_id = BTN_C11_S13_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
तस्मान्मन आदिभिर्गृह्यमाणमहं न भवाम्येव । स्वयमपि प्रसादा-त्कथञ्चिद्गृह्यत इत्यत आह । मत्तोऽन्यदिति । यन्मनआदिभिर्विचार्य मत्तोऽन्यत्वेनैव ज्ञायते । तदहं न भवाम्येवेति बुध्यध्वम् । विचारितस्यापि पुनः संशयकारणं परिकल्प्य संशयो न कर्तव्यः । अतः को भवानिति नारब्धव्यः, गुणेष्वाविशते चेत इत्येव प्रश्न आरब्धव्यः । | तस्मान्मन आदिभिर्गृह्यमाणमहं न भवाम्येव । स्वयमपि प्रसादा-त्कथञ्चिद्गृह्यत इत्यत आह । मत्तोऽन्यदिति । यन्मनआदिभिर्विचार्य मत्तोऽन्यत्वेनैव ज्ञायते । तदहं न भवाम्येवेति बुध्यध्वम् । विचारितस्यापि पुनः संशयकारणं परिकल्प्य संशयो न कर्तव्यः । अतः को भवानिति नारब्धव्यः, गुणेष्वाविशते चेत इत्येव प्रश्न आरब्धव्यः । | ||
'न युष्माकमपि प्रश्नो घटेतायं कथञ्चन । | 'न युष्माकमपि प्रश्नो घटेतायं कथञ्चन । | ||
| Line 3,465: | Line 3,617: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V25 | | verse_id = BTN_C11_S13_V25 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥ | मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V26 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V26 | | verse_id = BTN_C11_S13_V26 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V26_B1 | ||
| text | | text = | ||
मत्स्वरूपे तदुभयं त्यजेत् । मयि स्थिताश्चेतो गुणाश्चेति । | मत्स्वरूपे तदुभयं त्यजेत् । मयि स्थिताश्चेतो गुणाश्चेति । | ||
'विष्णुस्था विषयाः सर्वे विष्णावेव मनो मम । | 'विष्णुस्था विषयाः सर्वे विष्णावेव मनो मम । | ||
| Line 3,501: | Line 3,655: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V28 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V28 | | verse_id = BTN_C11_S13_V28 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V28_B1 | ||
| text | | text = | ||
गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥ | गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V30 | | verse_id = BTN_C11_S13_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
'भिन्नस्य त्वेकभावेन तथैकस्य च भेदतः । | 'भिन्नस्य त्वेकभावेन तथैकस्य च भेदतः । | ||
ज्ञानं नानार्थधीः प्रोक्ता नानात्वादर्थतद्धियोः''॥इति ब््राह्मतर्के ॥ ३० ॥ | ज्ञानं नानार्थधीः प्रोक्ता नानात्वादर्थतद्धियोः''॥इति ब््राह्मतर्के ॥ ३० ॥ | ||
| Line 3,536: | Line 3,692: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V31 | | verse_id = BTN_C11_S13_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V31_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अभिधा किङ्कृतैतेषां भावानां परमेश्वरे । | 'अभिधा किङ्कृतैतेषां भावानां परमेश्वरे । | ||
यतोऽसत्वमशक्तत्वाद्भावानां तस्य शक्तता ॥ | यतोऽसत्वमशक्तत्वाद्भावानां तस्य शक्तता ॥ | ||
| Line 3,558: | Line 3,715: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यो जागरे बहुविधान् क्षणधर्मिणोऽर्थान् भुङ्क्ते समस्तकरणो हृदि तत्सदृक्षान् । स्वप्नेऽथ सुप्त उपसंहरते स एकः स्मृत्यन्वयात् त्रिगुणवृत्तिदृगिन्द्रियेशः ॥ ३२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V32 | | verse_id = BTN_C11_S13_V32 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V32_B1 | ||
| text | | text = | ||
'दक्षिणाक्षिस्थितो विष्णुर्भुङ्क्तेऽर्थान् जाग््रादास्थितान् । | 'दक्षिणाक्षिस्थितो विष्णुर्भुङ्क्तेऽर्थान् जाग््रादास्थितान् । | ||
कण्ठसंस्थस्तथा स्वप्नान् जीवानन्दं च सुप्तिगः ॥ | कण्ठसंस्थस्तथा स्वप्नान् जीवानन्दं च सुप्तिगः ॥ | ||
| Line 3,579: | Line 3,737: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वीक्षेत विभ््राममिमं मनसो विलासं दृष्टं विनष्टमतिलोलमलातचक्रम् । विज्ञानमेकमुरुधेव विभाति माया स्वप्ने यथा त्रिगुणसर्गकृतो विकल्पः ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V34 | | verse_id = BTN_C11_S13_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
जाग््रादादिषु परमात्मभेदं विभ््रामं वीक्षेत । | जाग््रादादिषु परमात्मभेदं विभ््रामं वीक्षेत । | ||
'जाग््रादादिकरो देवः परमात्मैक एव तु । | 'जाग््रादादिकरो देवः परमात्मैक एव तु । | ||
| Line 3,610: | Line 3,769: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V35 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दृष्टिं ततः प्रतिनिवर्त्य निवृत्ततर्ष- स्तूष्णीं भवेन्निजसुखानुभवो निरीहः । सन्दृश्यते क्वच यदीदमवस्तुबुद्ध्या त्यक्तं भ््रामाय न भवेत् स्मृतिरानिपातात् ॥ ३५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V35 | | verse_id = BTN_C11_S13_V35 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V35_B1 | ||
| text | | text = | ||
निपातमन्धन्तमः । मोक्षमारभ्य तावत्पर्यन्तं स्मृतिर्यस्माज्ज्ञानिनो वर्तते अतो मूढेषु स्थितो भ््रामो यद्यपि संदृश्यते तेन तथापि भ््रामाय न भवति । फलं हि निपातं स्मरति ॥ ३५ ॥ | निपातमन्धन्तमः । मोक्षमारभ्य तावत्पर्यन्तं स्मृतिर्यस्माज्ज्ञानिनो वर्तते अतो मूढेषु स्थितो भ््रामो यद्यपि संदृश्यते तेन तथापि भ््रामाय न भवति । फलं हि निपातं स्मरति ॥ ३५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V36 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहं च नश्वरमवस्थितमुज्झितं च सिद्धो न पश्यति यतोऽध्यगमत् स्वरूपम् । दैवादुपेतमथ दैववशादपेतं वासो यथा परिवृतं मदिरामदान्धः ॥ ३६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V36 | | verse_id = BTN_C11_S13_V36 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V36_B1 | ||
| text | | text = | ||
त्रिगुणसर्गकृतो विकल्प इत्युक्तम् । ज्ञानिनोऽपि देहवत्त्वेन त्रिगुणित्वा-द्विकल्पो भवतीत्यत आह । देहं च नश्वरमिति ॥ ३६ ॥ | त्रिगुणसर्गकृतो विकल्प इत्युक्तम् । ज्ञानिनोऽपि देहवत्त्वेन त्रिगुणित्वा-द्विकल्पो भवतीत्यत आह । देहं च नश्वरमिति ॥ ३६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहोऽपि दैववशगः खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रति समीक्षत एव सासुः । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोगः स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवत् सः ॥ ३७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V37 | | verse_id = BTN_C11_S13_V37 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V37_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् । | 'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् । | ||
पर्यायवाचकाः सर्वे स्मृतिस्तज्जन्म कर्म च''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ३७ ॥ | पर्यायवाचकाः सर्वे स्मृतिस्तज्जन्म कर्म च''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ३७ ॥ | ||
| Line 3,659: | Line 3,821: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S13_V40 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V40 | | verse_id = BTN_C11_S13_V40 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V40_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S13_V40 | | verse_id = BTN_C11_S13_V40 | ||
| id | | id = BTN_C11_S13_V40_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् । | 'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् । | ||
भजन्ति परमं ब््राह्म देवास्त्रिगुणवर्जितम्''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ४० ॥ | भजन्ति परमं ब््राह्म देवास्त्रिगुणवर्जितम्''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ४० ॥ | ||
| Line 3,690: | Line 3,855: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V04 | | verse_id = BTN_C11_S14_V04 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V04_B1 | ||
| text | | text = | ||
'रुद्रमिन्द्रं कुमारं च विनैवान्याग््राजो मनुः । | 'रुद्रमिन्द्रं कुमारं च विनैवान्याग््राजो मनुः । | ||
ब््राह्मपुत्रेष्वादिसृष्टावन्यथात्वं पुनर्जनेः''॥ इति स्कान्दे ॥ | ब््राह्मपुत्रेष्वादिसृष्टावन्यथात्वं पुनर्जनेः''॥ इति स्कान्दे ॥ | ||
| Line 3,710: | Line 3,876: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V08 | | verse_id = BTN_C11_S14_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥ | अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अन्ये वदन्ति चार्थं वा ऐश्वर्यं त्यागभोजने । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V11 | | verse_id = BTN_C11_S14_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
'मद्भक्तिवर्जितं श्रेयो ये मन्यन्ते दुराशयाः । | 'मद्भक्तिवर्जितं श्रेयो ये मन्यन्ते दुराशयाः । | ||
तेषामन्ते तमो घोरमनन्तं प्राप्यते ध््राुवम्''॥ इति मान्यसंहितायाम् ॥ ११ ॥ | तेषामन्ते तमो घोरमनन्तं प्राप्यते ध््राुवम्''॥ इति मान्यसंहितायाम् ॥ ११ ॥ | ||
| Line 3,763: | Line 3,931: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V15 | | verse_id = BTN_C11_S14_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
'कृपानिमित्ता या प्रीतिर्नीचभक्तेषु साऽधिका । | 'कृपानिमित्ता या प्रीतिर्नीचभक्तेषु साऽधिका । | ||
आन्तरैव तु या प्रीतिः सा तूच्चेषु यथाक्रमम् ॥ | आन्तरैव तु या प्रीतिः सा तूच्चेषु यथाक्रमम् ॥ | ||
| Line 3,792: | Line 3,961: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V16 | | verse_id = BTN_C11_S14_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वाङ्घ्रिरेणुभिस्तं शोधयामीत्यनुव््राजामि । | स्वाङ्घ्रिरेणुभिस्तं शोधयामीत्यनुव््राजामि । | ||
'अनुगच्छति विष्णुस्तु स्वभक्तं तस्य शुद्धये । | 'अनुगच्छति विष्णुस्तु स्वभक्तं तस्य शुद्धये । | ||
| Line 3,813: | Line 3,983: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वाग्गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्वचिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भक्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V24 | | verse_id = BTN_C11_S14_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
'चित्तद्रवस्तथा स्थैर्यं प्रसादो भक्तिलक्षणम् । | 'चित्तद्रवस्तथा स्थैर्यं प्रसादो भक्तिलक्षणम् । | ||
आधिक्येन तु तत्रापि स्थैर्यमेव विशेषतः ॥ | आधिक्येन तु तत्रापि स्थैर्यमेव विशेषतः ॥ | ||
| Line 3,845: | Line 4,016: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V29 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V30 | | verse_id = BTN_C11_S14_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
'केशवे त्वन्यथाबुद्धिः सैव स्त्री सम्प्रकीर्तिता । | 'केशवे त्वन्यथाबुद्धिः सैव स्त्री सम्प्रकीर्तिता । | ||
त्रिकालदुःखदत्वेन पुंसा सह निवासनात्''॥ | त्रिकालदुःखदत्वेन पुंसा सह निवासनात्''॥ | ||
| Line 3,918: | Line 4,090: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V35 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V35 | | verse_id = BTN_C11_S14_V35 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V35_B1 | ||
| text | | text = | ||
'उपास्य प्राणतोऽनुज्ञां हृदिस्थात्प्राप्य सेवकः । | 'उपास्य प्राणतोऽनुज्ञां हृदिस्थात्प्राप्य सेवकः । | ||
अनुज्ञानन्तरं मासाद्वशे प्राणो भविष्यति । | अनुज्ञानन्तरं मासाद्वशे प्राणो भविष्यति । | ||
| Line 3,940: | Line 4,113: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V44 | | verse_id = BTN_C11_S14_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
'व्योमेति व्याप्तशब्दः स्याद्विशेषादोतता यतः''॥ इति शब्दनिर्णये । | 'व्योमेति व्याप्तशब्दः स्याद्विशेषादोतता यतः''॥ इति शब्दनिर्णये । | ||
व्योमि्न धारयेत् सर्वाङ्गेषु धारयेदित्यर्थः । तच्च धारणं त्यक्त्वा स्वत एव मनसस्तत्रैव समाहितत्वादन्यत्किमपि न चिन्तयेत् । | व्योमि्न धारयेत् सर्वाङ्गेषु धारयेदित्यर्थः । तच्च धारणं त्यक्त्वा स्वत एव मनसस्तत्रैव समाहितत्वादन्यत्किमपि न चिन्तयेत् । | ||
| Line 3,970: | Line 4,144: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V45 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V45 | | verse_id = BTN_C11_S14_V45 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V45_B1 | ||
| text | | text = | ||
परमात्मानं मां स्वदेहे पश्यति । जीवज्योतिर्मयि संयुतं प्रपश्यति । | परमात्मानं मां स्वदेहे पश्यति । जीवज्योतिर्मयि संयुतं प्रपश्यति । | ||
'समाधियोगे सम्पूर्णे हृदि पश्यति केशवम् । | 'समाधियोगे सम्पूर्णे हृदि पश्यति केशवम् । | ||
| Line 3,993: | Line 4,168: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S14_V46 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V46 | | verse_id = BTN_C11_S14_V46 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V46_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S14_V46 | | verse_id = BTN_C11_S14_V46 | ||
| id | | id = BTN_C11_S14_V46_B1 | ||
| text | | text = | ||
द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥ | द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥ | ||
}} | }} | ||
| Line 4,023: | Line 4,201: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणायोगपारगैः । तासामष्टौ मत्प्रधाना ता एव गुणहेतवः ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V03 | | verse_id = BTN_C11_S15_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
मय्येव प्राधान्येन सन्ति अन्येषूपचारत इति मत्प्रधानाः । | मय्येव प्राधान्येन सन्ति अन्येषूपचारत इति मत्प्रधानाः । | ||
'सर्वाधिका अणीमाद्या विष्णोर्नान्यस्य कस्यचित् । | 'सर्वाधिका अणीमाद्या विष्णोर्नान्यस्य कस्यचित् । | ||
| Line 4,045: | Line 4,224: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V05 | | verse_id = BTN_C11_S15_V05 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
शक्तिप््रोरणमेवेशितृत्वम् । असङ्ग एव वशित्वम् । | शक्तिप््रोरणमेवेशितृत्वम् । असङ्ग एव वशित्वम् । | ||
'यादृशानन्दकामः स्यात्तादृशानन्दसम्भवः । | 'यादृशानन्दकामः स्यात्तादृशानन्दसम्भवः । | ||
| Line 4,073: | Line 4,253: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V08 | | verse_id = BTN_C11_S15_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
अनूर्मिमत्त्वं प्राकाम्येऽन्तर्भूतम् । दूरश्रवणदर्शनं त्रिकालज्ञत्वम् । परचित्ता-द्यभिज्ञता च प्रकाश्यान्तर्भूतानि । मनोजव इत्यादिषट्कं प्राप्त्यन्तर्भूतम् । अन्यत्सर्वमीशित्वान्तर्भूतमपि परमेशत्वाभावे प्रथगित्यष्टादश । अग्न्यर्काम्बुविषादीनामित्यादिशब्दोक्ता । शस्त्रास्त्रनखदन्तताडनशापादिभिरप्रतिहतिः पृथगेव सिद्धिः सप्तदशी । अप्रतिहता आ समन्ताद्गतिर्यस्या आज्ञायाः साऽप्रतिहतागतिः । अद्वन्द्वमप्रतिहतं त्रिकालज्ञत्वम् । अग्न्यर्काम्बुविषाणां प्रतिस्तम्भाश्चतस्रः सिद्धयः । दूरश्रवणदर्शने द्वे सिद्धी । | अनूर्मिमत्त्वं प्राकाम्येऽन्तर्भूतम् । दूरश्रवणदर्शनं त्रिकालज्ञत्वम् । परचित्ता-द्यभिज्ञता च प्रकाश्यान्तर्भूतानि । मनोजव इत्यादिषट्कं प्राप्त्यन्तर्भूतम् । अन्यत्सर्वमीशित्वान्तर्भूतमपि परमेशत्वाभावे प्रथगित्यष्टादश । अग्न्यर्काम्बुविषादीनामित्यादिशब्दोक्ता । शस्त्रास्त्रनखदन्तताडनशापादिभिरप्रतिहतिः पृथगेव सिद्धिः सप्तदशी । अप्रतिहता आ समन्ताद्गतिर्यस्या आज्ञायाः साऽप्रतिहतागतिः । अद्वन्द्वमप्रतिहतं त्रिकालज्ञत्वम् । अग्न्यर्काम्बुविषाणां प्रतिस्तम्भाश्चतस्रः सिद्धयः । दूरश्रवणदर्शने द्वे सिद्धी । | ||
'गरिम्णः सैव हेतुः स्यान्महिमा हेतुधारणा । | 'गरिम्णः सैव हेतुः स्यान्महिमा हेतुधारणा । | ||
| Line 4,168: | Line 4,349: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V10 | | verse_id = BTN_C11_S15_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
'एकस्मात्सिद्धयो विष्णोः स्थानभेदात्पृथग्विधाः । | 'एकस्मात्सिद्धयो विष्णोः स्थानभेदात्पृथग्विधाः । | ||
एकस्थानगताद्वा स्युः सुस्थिरोपासना यदि''॥ इति भारते ॥ | एकस्थानगताद्वा स्युः सुस्थिरोपासना यदि''॥ इति भारते ॥ | ||
| Line 4,191: | Line 4,373: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V11 | | verse_id = BTN_C11_S15_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
महति व्याप्ते । महत्तत्त्वस्य पृथगुक्तेः । अस्मात्स्थूलतां प्राप्नवानीत्यपेक्षायां तस्मात्प्राप्नोति । ततोऽन्यस्मादित्यपेक्षायां तस्मादिति पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥ | महति व्याप्ते । महत्तत्त्वस्य पृथगुक्तेः । अस्मात्स्थूलतां प्राप्नवानीत्यपेक्षायां तस्मात्प्राप्नोति । ततोऽन्यस्मादित्यपेक्षायां तस्मादिति पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V12 | | verse_id = BTN_C11_S15_V12 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V12_B1 | ||
| text | | text = | ||
परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥ | परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V13 | | verse_id = BTN_C11_S15_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥ | अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V14 | | verse_id = BTN_C11_S15_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
सूत्रे स्थिते मयि । गृहे पीठ इतिवत् । अव्यक्तजन्मनः अव्यक्तस्यापि किञ्चित्स्थूलत्वकर्तुः । | सूत्रे स्थिते मयि । गृहे पीठ इतिवत् । अव्यक्तजन्मनः अव्यक्तस्यापि किञ्चित्स्थूलत्वकर्तुः । | ||
'तस्मादव्यक्तमुत्पन्नं त्रिगुणं द्विजसत्तम''॥ इति मोक्षधर्मेषु । | 'तस्मादव्यक्तमुत्पन्नं त्रिगुणं द्विजसत्तम''॥ इति मोक्षधर्मेषु । | ||
| Line 4,266: | Line 4,452: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V15 | | verse_id = BTN_C11_S15_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
सर्वत्राधीश्वरत्वादौ विद्यमानेऽपि तत्र तत्रोक्ताधीश्वरत्वादिगुणविशिष्ट-त्वेन तत्र तत्रोपासनमिति विशेषः । | सर्वत्राधीश्वरत्वादौ विद्यमानेऽपि तत्र तत्रोक्ताधीश्वरत्वादिगुणविशिष्ट-त्वेन तत्र तत्रोपासनमिति विशेषः । | ||
'तं यथा यथोपासते तदेव भवति''॥ इति च श्रुतेः । | 'तं यथा यथोपासते तदेव भवति''॥ इति च श्रुतेः । | ||
| Line 4,286: | Line 4,473: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V18 | | verse_id = BTN_C11_S15_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥ | 'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V19 | | verse_id = BTN_C11_S15_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
आकाशस्यात्मनि । तत्राकाश उपलब्धानां आसमन्तात्स्थितानां भूतानां वाचः । हंसो जीवः । | आकाशस्यात्मनि । तत्राकाश उपलब्धानां आसमन्तात्स्थितानां भूतानां वाचः । हंसो जीवः । | ||
'त्यागात्पूर्वशरीराणां नवानां सञ्चयेन च । | 'त्यागात्पूर्वशरीराणां नवानां सञ्चयेन च । | ||
| Line 4,322: | Line 4,511: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V21 | | verse_id = BTN_C11_S15_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥ | मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पार्ष्ण्याऽऽपीड्य गुदं प्राणं हृदुरःकण्ठमूर्धसु । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आरोप्य ब््राह्मरन्ध््रोण ब््राह्म नीत्वोत्सृजेत् तनुम् ॥ २४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V29 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V29 | | verse_id = BTN_C11_S15_V29 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V29_B1 | ||
| text | | text = | ||
'गजादिरूपमाकाङ्क्षन्गजादिस्थितमीश्वरम् । | 'गजादिरूपमाकाङ्क्षन्गजादिस्थितमीश्वरम् । | ||
ध्यायन् गजादिरूपः स्यात्परकायस्थितं हरिम् ॥ | ध्यायन् गजादिरूपः स्यात्परकायस्थितं हरिम् ॥ | ||
| Line 4,417: | Line 4,608: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V33 | | verse_id = BTN_C11_S15_V33 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V33_B1 | ||
| text | | text = | ||
उपासनयाऽऽपरोक्ष्यं कृतवतः, पुनरुपासनं कार्यकाले कुर्वतः कार्यसिद्धि-रित्यतो योगधारणया पुनः इत्युक्तम् ॥ | उपासनयाऽऽपरोक्ष्यं कृतवतः, पुनरुपासनं कार्यकाले कुर्वतः कार्यसिद्धि-रित्यतो योगधारणया पुनः इत्युक्तम् ॥ | ||
'उपास्य वायुं प्रथमं वायौ सुष्ठ्वपरोक्षिते । | 'उपास्य वायुं प्रथमं वायौ सुष्ठ्वपरोक्षिते । | ||
| Line 4,463: | Line 4,655: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S15_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V34 | | verse_id = BTN_C11_S15_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V34_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S15_V34 | | verse_id = BTN_C11_S15_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S15_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
यैर्यैः कैश्चित्कैश्चिदेव जन्मादिभिः योगगतिं व््राजेत् । | यैर्यैः कैश्चित्कैश्चिदेव जन्मादिभिः योगगतिं व््राजेत् । | ||
'जन्मादिभिः कैश्चिदेव प्राप्यते योगजं फलम् । | 'जन्मादिभिः कैश्चिदेव प्राप्यते योगजं फलम् । | ||
| Line 4,497: | Line 4,692: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V09 | | verse_id = BTN_C11_S16_V09 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V09_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सृष्टिस्थित्यादिहेतुत्वाद्भूतानि हरिरुच्यते । | 'सृष्टिस्थित्यादिहेतुत्वाद्भूतानि हरिरुच्यते । | ||
न तु भूतस्वरूपत्वात्स हि सर्वेश्वरेश्वरः''॥ इति वस्तुतत्त्वे ॥ ९ ॥ | न तु भूतस्वरूपत्वात्स हि सर्वेश्वरेश्वरः''॥ इति वस्तुतत्त्वे ॥ ९ ॥ | ||
| Line 4,515: | Line 4,711: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणिनामप्यहं सूत्रं महतां च महानहम् । सूक्ष्माणामप्यहं जीवो दुर्जयानामहं मनः ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V11 | | verse_id = BTN_C11_S16_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वस्वजात्युत्तमत्वं तु भवेद्यद्रूपसन्निधेः । | 'स्वस्वजात्युत्तमत्वं तु भवेद्यद्रूपसन्निधेः । | ||
विभूतिरूपं तत्प्रोक्तमिन्दिरादिषु संस्थितम् ॥ | विभूतिरूपं तत्प्रोक्तमिन्दिरादिषु संस्थितम् ॥ | ||
| Line 4,568: | Line 4,765: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V12 | | verse_id = BTN_C11_S16_V12 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V12_B1 | ||
| text | | text = | ||
पदानि वाच्यानि छन्दसाम् । | पदानि वाच्यानि छन्दसाम् । | ||
'स्वयूथानामथाधिक्ये स्वजातीनामथापि वा । | 'स्वयूथानामथाधिक्ये स्वजातीनामथापि वा । | ||
| Line 4,605: | Line 4,803: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V18 | | verse_id = BTN_C11_S16_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ऋते रुद्रादिकानिन्द्रः सर्वदेवाधिकः स्मृतः । | 'ऋते रुद्रादिकानिन्द्रः सर्वदेवाधिकः स्मृतः । | ||
ऋते भीमं फाल्गुनश्च पाण्डवेभ्यो वरस्तथा ॥ | ऋते भीमं फाल्गुनश्च पाण्डवेभ्यो वरस्तथा ॥ | ||
| Line 4,634: | Line 4,833: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V19 | | verse_id = BTN_C11_S16_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
'गार्हस्थ्यं च यतित्वं च देवेष्वेकत्वमागतम् । | 'गार्हस्थ्यं च यतित्वं च देवेष्वेकत्वमागतम् । | ||
प्राधान्योक्तिर्यतित्वस्य गार्हस्थ्यस्य क्वचित्क्वचित्''॥ इत्याश्रमविवेके ॥ १९ ॥ | प्राधान्योक्तिर्यतित्वस्य गार्हस्थ्यस्य क्वचित्क्वचित्''॥ इत्याश्रमविवेके ॥ १९ ॥ | ||
| Line 4,652: | Line 4,852: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V22 | | verse_id = BTN_C11_S16_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ | 'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V24 | | verse_id = BTN_C11_S16_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
जीवेशादिभेदवादी विकल्पः । ख्यातिवादिनां ज्ञानवादिनाम् । | जीवेशादिभेदवादी विकल्पः । ख्यातिवादिनां ज्ञानवादिनाम् । | ||
'जीवेशादिविशेषं यो याथार्थ्येन प्रकल्पयेत् । | 'जीवेशादिविशेषं यो याथार्थ्येन प्रकल्पयेत् । | ||
| Line 4,691: | Line 4,893: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V25 | | verse_id = BTN_C11_S16_V25 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः । | 'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः । | ||
तयोरप्यधिकौ नित्यमिन्द्राणीन्द्रौ शुभैर्गुणैः''॥ इति वैशेष्ये ॥२५॥ | तयोरप्यधिकौ नित्यमिन्द्राणीन्द्रौ शुभैर्गुणैः''॥ इति वैशेष्ये ॥२५॥ | ||
| Line 4,709: | Line 4,912: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V29 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V29 | | verse_id = BTN_C11_S16_V29 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V29_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ऐश्वर्यादिगुणैः षड्भिः सामग्य््र•त्सर्वदेवताः । | 'ऐश्वर्यादिगुणैः षड्भिः सामग्य््र•त्सर्वदेवताः । | ||
भगवच्छब्दवाच्याश्च साक्षात्तु भगवान्हरिः ॥ | भगवच्छब्दवाच्याश्च साक्षात्तु भगवान्हरिः ॥ | ||
| Line 4,737: | Line 4,941: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V32 | | verse_id = BTN_C11_S16_V32 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V32_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विष्णोः श्रियो ब््राह्मणश्च वायोः सङ्कर्षणस्य च । | 'विष्णोः श्रियो ब््राह्मणश्च वायोः सङ्कर्षणस्य च । | ||
सुपर्णस्य च सम्प्रोक्ताः प्रत्येकं नवमूर्तयः ॥ | सुपर्णस्य च सम्प्रोक्ताः प्रत्येकं नवमूर्तयः ॥ | ||
| Line 4,774: | Line 4,979: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V34 | | verse_id = BTN_C11_S16_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
'यस्य यस्य स्वभावो यस्तत्तन्नामा हरिः परः । | 'यस्य यस्य स्वभावो यस्तत्तन्नामा हरिः परः । | ||
नियामकः स्वभावस्य तत्तच्छब्दादिनामवान् ॥ | नियामकः स्वभावस्य तत्तच्छब्दादिनामवान् ॥ | ||
| Line 4,803: | Line 5,009: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतिरहं महान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विकारः पुरुषोऽव्यक्तं रजः सत्वं तमः परः । अहमेतत्प्रसङ्ख्यानं ज्ञानं तत्वविनिश्चयः ॥ ३७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V38 | | verse_id = BTN_C11_S16_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् । | 'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् । | ||
जीवस्थस्य च तन्नाम जीवादेरुपचारतः''॥ इति च ॥ ३७,३८ ॥ | जीवस्थस्य च तन्नाम जीवादेरुपचारतः''॥ इति च ॥ ३७,३८ ॥ | ||
| Line 4,830: | Line 5,037: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V39 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V39 | | verse_id = BTN_C11_S16_V39 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V39_B1 | ||
| text | | text = | ||
कालेन सर्वगुणात्मकेन मया । असङ्ख्यत्वात्तथा न क्रियते । नाविज्ञानात् । | कालेन सर्वगुणात्मकेन मया । असङ्ख्यत्वात्तथा न क्रियते । नाविज्ञानात् । | ||
'अनन्तमिति वेत्तीशस्त्वनन्तं त्वन्तवत्तथा । | 'अनन्तमिति वेत्तीशस्त्वनन्तं त्वन्तवत्तथा । | ||
| Line 4,851: | Line 5,059: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V41 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V42 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणं यच्छेन्द्रियाणि च । आत्मानमात्मना यच्छ न भूयः कल्प्यसेऽध्वने ॥ ४२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V42 | | verse_id = BTN_C11_S16_V42 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V42_B1 | ||
| text | | text = | ||
यथा वाचाऽभिधीयते अन्यैः । नामादिकं जीवादीनां ते सर्वे शब्दा मनोविकाराः ॥ स्वतो मय्येव सर्वशब्दास्तस्मान्मय्येव वाचं यच्छ । आत्मानं परमात्मानं मय्येव लक्ष्यत्वेन यच्छ ॥ ४१,४२ ॥ | यथा वाचाऽभिधीयते अन्यैः । नामादिकं जीवादीनां ते सर्वे शब्दा मनोविकाराः ॥ स्वतो मय्येव सर्वशब्दास्तस्मान्मय्येव वाचं यच्छ । आत्मानं परमात्मानं मय्येव लक्ष्यत्वेन यच्छ ॥ ४१,४२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V43 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S16_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V44 | | verse_id = BTN_C11_S16_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V44_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S16_V44 | | verse_id = BTN_C11_S16_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S16_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
यो मयि न संयच्छति । तस्य ज्ञानं स्रवति ॥ | यो मयि न संयच्छति । तस्य ज्ञानं स्रवति ॥ | ||
वाङ्मनः प्राणबुध्द्यादीन्नियच्छेत्केशवे परे ।21 | वाङ्मनः प्राणबुध्द्यादीन्नियच्छेत्केशवे परे ।21 | ||
| Line 4,923: | Line 5,135: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S17_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S17_V05 | | verse_id = BTN_C11_S17_V05 | ||
| id | | id = BTN_C11_S17_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विना प्रसादं विष्णोर्न धर्मं ब््राह्माऽभिवक्ष्यति । | 'विना प्रसादं विष्णोर्न धर्मं ब््राह्माऽभिवक्ष्यति । | ||
तत्प्रसादेन वक्तुं तु ब््राह्मा शक्ष्यति नापरः''॥ इति प्राधान्ये । | तत्प्रसादेन वक्तुं तु ब््राह्मा शक्ष्यति नापरः''॥ इति प्राधान्ये । | ||
| Line 4,943: | Line 5,156: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S17_V50 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S17_V50 | | verse_id = BTN_C11_S17_V50 | ||
| id | | id = BTN_C11_S17_V50_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तदशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तदशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S17_V50 | | verse_id = BTN_C11_S17_V50 | ||
| id | | id = BTN_C11_S17_V50_B1 | ||
| text | | text = | ||
'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः । | 'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः । | ||
साक्षाद्रूपाणि मत्स्यादीन्यभिन्नान्येव सर्वदा''॥ इति च ॥ ५० ॥ | साक्षाद्रूपाणि मत्स्यादीन्यभिन्नान्येव सर्वदा''॥ इति च ॥ ५० ॥ | ||
| Line 4,974: | Line 5,190: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V14 | | verse_id = BTN_C11_S18_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः । | 'असम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा वै पातयन्त्यधः । | ||
सुसम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा एवानुजानते । | सुसम्पूज्य न्यसिष्णूंस्तु देवा एवानुजानते । | ||
| Line 4,994: | Line 5,211: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V27 | | verse_id = BTN_C11_S18_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् । | 'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया तज्जत्वाद्विश्वमीदृशम् । | ||
अनाद्यनन्तकालेषु मायेत्याहुर्विपश्चितः ॥ | अनाद्यनन्तकालेषु मायेत्याहुर्विपश्चितः ॥ | ||
| Line 5,017: | Line 5,235: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V30 | | verse_id = BTN_C11_S18_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः । | 'वेदेन सह वादो यो वेदवाद इतीरितः । | ||
तर्केण वेदस्यान्यार्थकल्पनं तं विदो विदुः ॥ | तर्केण वेदस्यान्यार्थकल्पनं तं विदो विदुः ॥ | ||
| Line 5,038: | Line 5,257: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V33 | | verse_id = BTN_C11_S18_V33 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V33_B1 | ||
| text | | text = | ||
'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः । | 'भूतानामेक एवात्ताऽथैको भूतेषु सन्ततः । | ||
एको भूतानि चादत्ते तस्मादेकात्मकानि तु''॥ इति भद्रमाने ॥ | एको भूतानि चादत्ते तस्मादेकात्मकानि तु''॥ इति भद्रमाने ॥ | ||
| Line 5,067: | Line 5,287: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V38 | | verse_id = BTN_C11_S18_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् । | 'स्वभावतो धर्मपरो न विधेश्चकितश्चरेत् । | ||
अल्पं फलं च चकिते स्वभावे फलमुत्तमम्''॥ इति च ॥ | अल्पं फलं च चकिते स्वभावे फलमुत्तमम्''॥ इति च ॥ | ||
| Line 5,099: | Line 5,320: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S18_V40 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V40 | | verse_id = BTN_C11_S18_V40 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V40_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टादशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टादशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S18_V40 | | verse_id = BTN_C11_S18_V40 | ||
| id | | id = BTN_C11_S18_V40_B1 | ||
| text | | text = | ||
'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् । | 'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् । | ||
ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥ | ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥ | ||
| Line 5,130: | Line 5,354: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V01 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– यो विद्याश्रुतसम्पन्न आत्मवानानुमानिकः । मायामात्रमिदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥ १ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V01 | | verse_id = BTN_C11_S19_V01 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V01_B1 | ||
| text | | text = | ||
'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया पश्येत्तन्मात्रकं जगत् । | 'त्रिगुणा प्रकृतिर्माया पश्येत्तन्मात्रकं जगत् । | ||
निर्मिमीते जगत्सर्वमतो मायेति सा स्मृता''॥ इति प्रभवे ॥ | निर्मिमीते जगत्सर्वमतो मायेति सा स्मृता''॥ इति प्रभवे ॥ | ||
| Line 5,149: | Line 5,374: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वय्युद्धवाऽश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायाऽन्तराऽऽपतति नाद्यपवर्गयोर्यत् । जन्मादयोऽस्य वद मां तव तस्य किं स्यु- राद्यन्तयोर्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V07 | | verse_id = BTN_C11_S19_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अन्यस्थं निर्मितं जीवे जन्मादि हरिणा यतः । | 'अन्यस्थं निर्मितं जीवे जन्मादि हरिणा यतः । | ||
तस्मान्मायेति तत्प्राहुर्माया निर्माणमुच्यते ॥ | तस्मान्मायेति तत्प्राहुर्माया निर्माणमुच्यते ॥ | ||
| Line 5,181: | Line 5,407: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V16 | | verse_id = BTN_C11_S19_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
एतदेव हि विज्ञानम् । तथापि न तथैव ॥ | एतदेव हि विज्ञानम् । तथापि न तथैव ॥ | ||
'ज्ञात्वा तत्त्वानि तेष्वीशं सर्वतत्त्वेश्वरं प्रभुम् । | 'ज्ञात्वा तत्त्वानि तेष्वीशं सर्वतत्त्वेश्वरं प्रभुम् । | ||
| Line 5,222: | Line 5,449: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V17 | | verse_id = BTN_C11_S19_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥ | विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V27 | | verse_id = BTN_C11_S19_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
'एकः प्रधानमुद्दिष्टो विष्णोः प्राधान्यदर्शनम् । | 'एकः प्रधानमुद्दिष्टो विष्णोः प्राधान्यदर्शनम् । | ||
ऐकात्म्यदर्शनं प्रोक्तं सर्वज्ञानोत्तमं च तत्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ २७ ॥ | ऐकात्म्यदर्शनं प्रोक्तं सर्वज्ञानोत्तमं च तत्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ २७ ॥ | ||
| Line 5,257: | Line 5,486: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S19_V45 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V45 | | verse_id = BTN_C11_S19_V45 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V45_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S19_V45 | | verse_id = BTN_C11_S19_V45 | ||
| id | | id = BTN_C11_S19_V45_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विषये दोषबुद्धिः सन्निन्द्रियाणां वशे स्थितः । | 'विषये दोषबुद्धिः सन्निन्द्रियाणां वशे स्थितः । | ||
कृपणः स तु सम्प्रोक्तो गुणबुद्धिर्विपर्ययः''॥ इति विवेके ॥ | कृपणः स तु सम्प्रोक्तो गुणबुद्धिर्विपर्ययः''॥ इति विवेके ॥ | ||
| Line 5,291: | Line 5,523: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– योगास्त्रयो मया प्रोक्ता नृणां श्रेयोविधित्सया । ज्ञानं कर्म च भक्तिश्च नोपायोऽन्योऽस्ति कुत्रचित् ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V08 | | verse_id = BTN_C11_S20_V08 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V08_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वतः सर्वगुणात्मा तु विष्णुरेकः सनातनः । | 'स्वतः सर्वगुणात्मा तु विष्णुरेकः सनातनः । | ||
अन्यत्सर्वं तत्प््रिायत्वाद्गुणो दोषस्तथाऽप््रिायम् ॥ | अन्यत्सर्वं तत्प््रिायत्वाद्गुणो दोषस्तथाऽप््रिायम् ॥ | ||
| Line 5,377: | Line 5,610: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नृदेहमासाद्य सुदुर्लभं यः प्लवं सुकल्पं गुरुकर्णधारम् । मयाऽनुकूलेन नभस्वतेरितं पुमान् भवाब्धिं न तरेत् स मार्गणः ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V17 | | verse_id = BTN_C11_S20_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥ | मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V27 | | verse_id = BTN_C11_S20_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वतोऽशुद्धानां कर्मणाम् । अनेन गुणदोषविधानेन नियमःकृतः । स्वतोऽशुद्धत्वेऽपि कर्मणां विध्यनुसारेणानुष्ठाने गुणत्वमेवेत्यर्थः ॥ २७ ॥ | स्वतोऽशुद्धानां कर्मणाम् । अनेन गुणदोषविधानेन नियमःकृतः । स्वतोऽशुद्धत्वेऽपि कर्मणां विध्यनुसारेणानुष्ठाने गुणत्वमेवेत्यर्थः ॥ २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V31 | | verse_id = BTN_C11_S20_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V31_B1 | ||
| text | | text = | ||
हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥ | हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V32 | | verse_id = BTN_C11_S20_V32 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V32_B1 | ||
| text | | text = | ||
मद्भक्तियुक्तस्य भक्त्यनुसारिज्ञानवैराग्ये विनाऽन्यस्माज्ज्ञानाद्वैराग्याच्च न श्रेयो भवेत् । | मद्भक्तियुक्तस्य भक्त्यनुसारिज्ञानवैराग्ये विनाऽन्यस्माज्ज्ञानाद्वैराग्याच्च न श्रेयो भवेत् । | ||
'रागिणोऽपि विमुच्यन्ते देवा नास्त्यत्र संशयः । | 'रागिणोऽपि विमुच्यन्ते देवा नास्त्यत्र संशयः । | ||
| Line 5,449: | Line 5,686: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V35 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्येकान्तिनो मम । वाञ्छन्त्यपि मया दत्तं कैवल्यमपुनर्भवम् ॥ ३५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V36 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर्निःश्रेयसमकल्मषम् । तस्मान्निराशिषो भक्तिर्निरपेक्षस्य मे भवेत् ॥ ३६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S20_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवमेतान् मयाऽऽदिष्टाननुतिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V38 | | verse_id = BTN_C11_S20_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V38_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S20_V38 | | verse_id = BTN_C11_S20_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S20_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
रागिणोऽपि ते भक्तियोगिनो भक्तिफलत्वेन किमपि नापेक्षन्ते ॥ | रागिणोऽपि ते भक्तियोगिनो भक्तिफलत्वेन किमपि नापेक्षन्ते ॥ | ||
'यदि दद्याद्भक्तियोगफलं मोक्षमपीश्वरः । | 'यदि दद्याद्भक्तियोगफलं मोक्षमपीश्वरः । | ||
| Line 5,532: | Line 5,772: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V06 | | verse_id = BTN_C11_S21_V06 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V06_B1 | ||
| text | | text = | ||
विवेकेन पुण्याधिक्यं भवतीति विचिकित्सार्थं गुणदोषौ विधीयेते । | विवेकेन पुण्याधिक्यं भवतीति विचिकित्सार्थं गुणदोषौ विधीयेते । | ||
'पञ्चभूतात्मकत्वेन समता सर्ववस्तुषु । | 'पञ्चभूतात्मकत्वेन समता सर्ववस्तुषु । | ||
| Line 5,573: | Line 5,814: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V09 | | verse_id = BTN_C11_S21_V09 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V09_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नदीसमुद्रगिरय आश्रमाश्च वनानि च । | 'नदीसमुद्रगिरय आश्रमाश्च वनानि च । | ||
नगराणि च दिव्यानि शालग्रामादयस्तथा । | नगराणि च दिव्यानि शालग्रामादयस्तथा । | ||
| Line 5,609: | Line 5,851: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V16 | | verse_id = BTN_C11_S21_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
तद्विदामेव । न तिर्यगादीनाम् । | तद्विदामेव । न तिर्यगादीनाम् । | ||
'वर्षाच्चतुर्दशादूर्ध्वं ये न विद्युः शुभाशुभम् । | 'वर्षाच्चतुर्दशादूर्ध्वं ये न विद्युः शुभाशुभम् । | ||
| Line 5,631: | Line 5,874: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्ततः । एष धर्मो नृणां क्षेमः शोकमोहभयापहः ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V18 | | verse_id = BTN_C11_S21_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
समानकर्माचरणे आत्मयोग्यकर्माचरणे । पूर्वमपतितो येन पतति । प्रायश्चित्तत्वेन तत्समानकर्माचरणेऽपि न दोषः । तप्तसुरापानवद्देहत्यागिनः । तथा शयानः शूद्रोऽपि न पतति लशुनभक्षणादिभिः ब्राह्मणादिपातकैः । औत्पत्तिको यतस्तस्य तादृशगुणसङ्गः । अतः स्वायोग्य एव कर्मणि पतति । | समानकर्माचरणे आत्मयोग्यकर्माचरणे । पूर्वमपतितो येन पतति । प्रायश्चित्तत्वेन तत्समानकर्माचरणेऽपि न दोषः । तप्तसुरापानवद्देहत्यागिनः । तथा शयानः शूद्रोऽपि न पतति लशुनभक्षणादिभिः ब्राह्मणादिपातकैः । औत्पत्तिको यतस्तस्य तादृशगुणसङ्गः । अतः स्वायोग्य एव कर्मणि पतति । | ||
'त्रैवर्णिकाः सञ्चरन्तो वेदकर्मप्रवर्तनात् । | 'त्रैवर्णिकाः सञ्चरन्तो वेदकर्मप्रवर्तनात् । | ||
| Line 5,667: | Line 5,911: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V22 | | verse_id = BTN_C11_S21_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
'दोषिणो गुणवत्त्वेन श्रूयन्ते विषयाः सदा । | 'दोषिणो गुणवत्त्वेन श्रूयन्ते विषयाः सदा । | ||
असतां सङ्गतेस्तेषु दोषाः श्रोतुं सुदुर्लभाः ॥ | असतां सङ्गतेस्तेषु दोषाः श्रोतुं सुदुर्लभाः ॥ | ||
| Line 5,726: | Line 5,971: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V25 | | verse_id = BTN_C11_S21_V25 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
'फलश्रुतिरेवेयं न कामकुसुमश्रुतिः । | 'फलश्रुतिरेवेयं न कामकुसुमश्रुतिः । | ||
स्वर्गादिकामनायुक्तस्त्वैहिकेष्वपि सज्जते ॥ | स्वर्गादिकामनायुक्तस्त्वैहिकेष्वपि सज्जते ॥ | ||
| Line 5,776: | Line 6,022: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V26 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V26 | | verse_id = BTN_C11_S21_V26 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V26_B1 | ||
| text | | text = | ||
एवं वेदव्यवसितम् । फलश्रुतिं कुसुमिताम् । फलं मोक्षः । तद्विषयां श्रुतिं स्वर्गादिकुसुमविषयां वदन्ति । | एवं वेदव्यवसितम् । फलश्रुतिं कुसुमिताम् । फलं मोक्षः । तद्विषयां श्रुतिं स्वर्गादिकुसुमविषयां वदन्ति । | ||
'नित्यानन्दहरेर्भक्तिज्ञानाद्याः स्वर्गशब्दिताः । | 'नित्यानन्दहरेर्भक्तिज्ञानाद्याः स्वर्गशब्दिताः । | ||
| Line 5,803: | Line 6,050: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V28 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यतः । उक्थशासो ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुषः ॥ २८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V29 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ते मे मतमविज्ञाय परोक्षविषयात्मकाः । हिंसायां यदि कामः स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V29 | | verse_id = BTN_C11_S21_V29 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V29_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वलोकं स्वाश्रयम् ॥ | स्वलोकं स्वाश्रयम् ॥ | ||
कोऽसावाश्रयः? माम् । ते ये उक्थेन प्राणेन शास्याः । | कोऽसावाश्रयः? माम् । ते ये उक्थेन प्राणेन शास्याः । | ||
| Line 5,845: | Line 6,093: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V30 | | verse_id = BTN_C11_S21_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा । | 'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा । | ||
साम्येन वा पूजयन्ति ते ज्ञेया आसुरा गणाः''॥ इति च ॥ ३० ॥ | साम्येन वा पूजयन्ति ते ज्ञेया आसुरा गणाः''॥ इति च ॥ ३० ॥ | ||
| Line 5,863: | Line 6,112: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V32 | | verse_id = BTN_C11_S21_V32 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V32_B1 | ||
| text | | text = | ||
तामसेष्वेव रजःसत्त्वतमोनिष्ठाः । | तामसेष्वेव रजःसत्त्वतमोनिष्ठाः । | ||
'तामसेषु तु ये सत्त्वा निरयप्रचुरास्तु ते । | 'तामसेषु तु ये सत्त्वा निरयप्रचुरास्तु ते । | ||
| Line 5,885: | Line 6,135: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V35 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V35 | | verse_id = BTN_C11_S21_V35 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V35_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ब्रह्मत्वं पूर्णता प्रोक्ता तद्यस्य स्वत एव तु । | 'ब्रह्मत्वं पूर्णता प्रोक्ता तद्यस्य स्वत एव तु । | ||
स ब्रह्मात्मा समुद्दिष्टो वासुदेवः सनातनः''॥ इति च ॥ ३५ ॥ | स ब्रह्मात्मा समुद्दिष्टो वासुदेवः सनातनः''॥ इति च ॥ ३५ ॥ | ||
| Line 5,903: | Line 6,154: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V36 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V36 | | verse_id = BTN_C11_S21_V36 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V36_B1 | ||
| text | | text = | ||
प्राणेन्द्रियमनोभिर्मीयते । | प्राणेन्द्रियमनोभिर्मीयते । | ||
'मेयत्वान्मय उद्दिष्टो वेदः प्राणादिभिः सदा''॥ इति वाराहे ॥ | 'मेयत्वान्मय उद्दिष्टो वेदः प्राणादिभिः सदा''॥ इति वाराहे ॥ | ||
| Line 5,923: | Line 6,175: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V37 | | verse_id = BTN_C11_S21_V37 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V37_B1 | ||
| text | | text = | ||
भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥ | भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V39 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V40 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V41 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V41 | | verse_id = BTN_C11_S21_V41 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V41_B1 | ||
| text | | text = | ||
आस्पर्शरूपिणा । आस्पर्शो विष्णुस्तं रूपयति प्रकाशयतीत्यास्पर्शरूपि प्राणस्य मनः । आसमन्तात् स्पर्शा भोगा अस्यैवेत्यास्पर्शः । | आस्पर्शरूपिणा । आस्पर्शो विष्णुस्तं रूपयति प्रकाशयतीत्यास्पर्शरूपि प्राणस्य मनः । आसमन्तात् स्पर्शा भोगा अस्यैवेत्यास्पर्शः । | ||
'भुङ्क्ते यदखिलान् स्पर्शानास्पर्शो विष्णुरुच्यते । | 'भुङ्क्ते यदखिलान् स्पर्शानास्पर्शो विष्णुरुच्यते । | ||
| Line 6,009: | Line 6,263: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V42 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V43 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्पापोह्य इत्यहम् ॥ ४३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V43 | | verse_id = BTN_C11_S21_V43 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V43_B1 | ||
| text | | text = | ||
विविधरूपत्वेन कल्पनं विकल्पः– 'चत्वारि वाक्''इत्यादि । तत्र वागित्यनुवादः । | विविधरूपत्वेन कल्पनं विकल्पः– 'चत्वारि वाक्''इत्यादि । तत्र वागित्यनुवादः । | ||
'विधिभागे हरेः पूजैवाभिधाने च तद्गुणाः । | 'विधिभागे हरेः पूजैवाभिधाने च तद्गुणाः । | ||
| Line 6,043: | Line 6,298: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S21_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V44 | | verse_id = BTN_C11_S21_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V44_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S21_V44 | | verse_id = BTN_C11_S21_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S21_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
अभिदश्च स एव अश्च अभिदाः तं अभिदां मामास्थाय, मायामात्रं मदिच्छानिर्मितं शरीरादिकं अनूद्य, उपासनादिकं विधाय, मोक्षरूपेण तच्छरीरादिकं प्रतिषिध्य प्रशाम्यति । | अभिदश्च स एव अश्च अभिदाः तं अभिदां मामास्थाय, मायामात्रं मदिच्छानिर्मितं शरीरादिकं अनूद्य, उपासनादिकं विधाय, मोक्षरूपेण तच्छरीरादिकं प्रतिषिध्य प्रशाम्यति । | ||
'सर्वावताररूपेषु निर्भेदत्वाददोषतः । | 'सर्वावताररूपेषु निर्भेदत्वाददोषतः । | ||
| Line 6,079: | Line 6,337: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– युक्तयः सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V07 | | verse_id = BTN_C11_S22_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
मायां मदीयां मत्सामर्थ्यम् । | मायां मदीयां मत्सामर्थ्यम् । | ||
'विष्णोः सामर्थ्यमालम्ब्य तत्त्वसङ्ख्यां मुनीश्वराः । | 'विष्णोः सामर्थ्यमालम्ब्य तत्त्वसङ्ख्यां मुनीश्वराः । | ||
| Line 6,129: | Line 6,388: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V10 | | verse_id = BTN_C11_S22_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥ | सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V11 | | verse_id = BTN_C11_S22_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
स च पुरुषरूपेण तत्स्थितो ज्ञानमुत्पादयति । ईश्वररूपेण बहिःस्थितः फलं ददाति । न च तयोः स्वरूपयोः किञ्चिद्वैलक्षण्यम् । तयोश्चान्यत्वकल्पना तत्स्वरूपादपगमनप्रयोजनाऽनर्थकारिणीत्यर्थः । ज्ञानस्वरूपस्य जीवस्य कथं ज्ञानोत्पादनमित्यतो वक्ति ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण इति । जन्यज्ञानं प्रकृतेर्गुणः । | स च पुरुषरूपेण तत्स्थितो ज्ञानमुत्पादयति । ईश्वररूपेण बहिःस्थितः फलं ददाति । न च तयोः स्वरूपयोः किञ्चिद्वैलक्षण्यम् । तयोश्चान्यत्वकल्पना तत्स्वरूपादपगमनप्रयोजनाऽनर्थकारिणीत्यर्थः । ज्ञानस्वरूपस्य जीवस्य कथं ज्ञानोत्पादनमित्यतो वक्ति ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण इति । जन्यज्ञानं प्रकृतेर्गुणः । | ||
'स्वरूपभूतज्ञानं तु सदा जीवस्य विष्णुना । | 'स्वरूपभूतज्ञानं तु सदा जीवस्य विष्णुना । | ||
| Line 6,183: | Line 6,444: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V12 | | verse_id = BTN_C11_S22_V12 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V12_B1 | ||
| text | | text = | ||
जन्यज्ञानस्य प्राकृतत्वं साधयति – प्रकृतेर्गुणसाम्ये त्वित्यादिना ॥ | जन्यज्ञानस्य प्राकृतत्वं साधयति – प्रकृतेर्गुणसाम्ये त्वित्यादिना ॥ | ||
अन्तःस्थः पुरुषो नाम ज्ञानदः सर्वदेहिनाम् । | अन्तःस्थः पुरुषो नाम ज्ञानदः सर्वदेहिनाम् । | ||
| Line 6,206: | Line 6,468: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V13 | | verse_id = BTN_C11_S22_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
कालो भगवान् ॥ १३ ॥ | कालो भगवान् ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रोत्रं त्वग् दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तयः । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि कर्माण्यङ्गोभयं मनः ॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धयः ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्तमीक्षते ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातवः पुरुषेक्षया । लब्धवीर्याः सृजन्त्यण्डं संहताः प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V18 | | verse_id = BTN_C11_S22_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नवैकादश पञ्च त्रीणि''इत्युक्तानि पुरुषः प्रकृतिरित्यादीनि ॥ | 'नवैकादश पञ्च त्रीणि''इत्युक्तानि पुरुषः प्रकृतिरित्यादीनि ॥ | ||
उत्सर्गस्य द्विविधत्वात् पञ्चकद्वयम् ॥ | उत्सर्गस्य द्विविधत्वात् पञ्चकद्वयम् ॥ | ||
| Line 6,281: | Line 6,545: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V19 | | verse_id = BTN_C11_S22_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
सत्वादीन् गत्यादींश्च विना परमात्मना सह षड्विंशतिः । महदहङ्कारौ ब्रह्मरुद्रौ अङ्गीकृत्य स्कन्दं विना परमात्मना सह पञ्चविंशतिः । | सत्वादीन् गत्यादींश्च विना परमात्मना सह षड्विंशतिः । महदहङ्कारौ ब्रह्मरुद्रौ अङ्गीकृत्य स्कन्दं विना परमात्मना सह पञ्चविंशतिः । | ||
'विषयेन्द्रियप्रकृतिदेवताः परमात्मना । | 'विषयेन्द्रियप्रकृतिदेवताः परमात्मना । | ||
| Line 6,304: | Line 6,569: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V21 | | verse_id = BTN_C11_S22_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥ | अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V22 | | verse_id = BTN_C11_S22_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
'भूतानि मात्राश्च परस्तत्त्वैकादशकं स्मृतम्''। इति च । भूतमात्रेत्यारम्भात् तत्सिद्धेरेकादशानां पृथगनुक्तिः ॥ २२ ॥ | 'भूतानि मात्राश्च परस्तत्त्वैकादशकं स्मृतम्''। इति च । भूतमात्रेत्यारम्भात् तत्सिद्धेरेकादशानां पृथगनुक्तिः ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V24 | | verse_id = BTN_C11_S22_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
आत्मना सहैव मन उच्यते । | आत्मना सहैव मन उच्यते । | ||
'आत्मनः सन्निधिस्थत्वान्मनसस्तु तदुक्तितः । | 'आत्मनः सन्निधिस्थत्वान्मनसस्तु तदुक्तितः । | ||
| Line 6,371: | Line 6,639: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उद्धव उवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चोभौ यद्यप्यात्मविलक्षणौ । अन्योन्यापाश्रयात् कृष्ण दृश्यते न भिदा तयोः । प्रकृतौ लक्ष्यते ह्यात्मा प्रकृतिश्च तथाऽऽत्मनि ॥ २५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V26 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V27 | | verse_id = BTN_C11_S22_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
यद्यपि परमात्मा प्रकृतिश्च विलक्षणौ तथापि तयोर्वैलक्षण्यं न लक्ष्यते । | यद्यपि परमात्मा प्रकृतिश्च विलक्षणौ तथापि तयोर्वैलक्षण्यं न लक्ष्यते । | ||
'अन्तरं च भिदा चेति वैलक्षण्यं प्रकीर्तितम्''। इति च । | 'अन्तरं च भिदा चेति वैलक्षण्यं प्रकीर्तितम्''। इति च । | ||
| Line 6,409: | Line 6,678: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V28 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चेति विकल्पः पुरुषर्षभ । एष वैकारिकः सर्गो गुणव्यतिकरात्मकः ॥ २८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V28 | | verse_id = BTN_C11_S22_V28 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V28_B1 | ||
| text | | text = | ||
प्रकृतिः पुरुषश्चेत्येव अन्योन्यविलक्षणावेव । एष विकल्पः । वैलक्षण्या-दर्शनं विरुद्धकल्पनमेव । यस्माद् गुणव्यतिकरात्मकः सर्गो विकार-निमित्तः । स च गुणव्यतिकरस्त्रिविधः सत्त्वरजस्तमसामेकैकप्राधान्येन । तत्र तमःप्रधानानामेव विरुद्धकल्पनम् । तस्मात् तम एवात्र कारण-मित्यर्थः ॥ २८ ॥ | प्रकृतिः पुरुषश्चेत्येव अन्योन्यविलक्षणावेव । एष विकल्पः । वैलक्षण्या-दर्शनं विरुद्धकल्पनमेव । यस्माद् गुणव्यतिकरात्मकः सर्गो विकार-निमित्तः । स च गुणव्यतिकरस्त्रिविधः सत्त्वरजस्तमसामेकैकप्राधान्येन । तत्र तमःप्रधानानामेव विरुद्धकल्पनम् । तस्मात् तम एवात्र कारण-मित्यर्थः ॥ २८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V29 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ममाङ्ग माया गुणमय्यनेकधा विकल्पबुद्धिं च गुणैर्विधत्ते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वैकारिकस्त्रिविधोऽध्यात्ममेकमथाधिदैवमधिभूतमन्यत् ॥२९॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V29 | | verse_id = BTN_C11_S22_V29 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V29_B1 | ||
| text | | text = | ||
तत्रापि प्रकृतिरेव कारणम् । ईश्वरेच्छा च । विकाराज्जातत्वाद् वैकारिक इत्युच्यते अहङ्कारस्त्रिविधोऽपि । | तत्रापि प्रकृतिरेव कारणम् । ईश्वरेच्छा च । विकाराज्जातत्वाद् वैकारिक इत्युच्यते अहङ्कारस्त्रिविधोऽपि । | ||
'वैकारिको महांश्चैव तथाऽहङ्कार एव च । | 'वैकारिको महांश्चैव तथाऽहङ्कार एव च । | ||
| Line 6,444: | Line 6,715: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दृग् रूपमर्कश्च परत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति न स्वतोऽसौ । आत्मा यदेषामुपराम आद्यः स्वयाऽनुभूत्याऽखिलसिद्ध्यसिद्धिः ॥ ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = योऽसौ गुणक्षोभकृतो विकारः प्रधानमूलो जगतः प्रसूतिः । अहं त्रिवृन्मोहविकल्पहेतु- र्वैकारिकः तामस ऐन्द्रियश्च ॥ ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आत्मा परिज्ञानमयो विवादो ह्यस्तीति नास्तीति भिदाऽर्थनिष्ठः । व्यर्थोऽपि नैवोपरमेत पुंसां मत्तः परावृत्तधियां स्वलोकात् ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V33 | | verse_id = BTN_C11_S22_V33 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V33_B1 | ||
| text | | text = | ||
अध्यात्ममिन्द्रियाणि । तैरेव विपरीतं ज्ञानं जायते । | अध्यात्ममिन्द्रियाणि । तैरेव विपरीतं ज्ञानं जायते । | ||
'अहङ्कारे विद्यमाने भ्रमो भवति नान्यदा । | 'अहङ्कारे विद्यमाने भ्रमो भवति नान्यदा । | ||
| Line 6,497: | Line 6,769: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V38 | | verse_id = BTN_C11_S22_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥ | विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V41 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V41 | | verse_id = BTN_C11_S22_V41 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V41_B1 | ||
| text | | text = | ||
ईदृशं वर्तमानं आयः एष्यन् सः अतीत इति त्रैविध्यं भाति । विज्ञाय वस्तुनि विज्ञाते सति । दीर्घलोपः 'अत्रा ते''इतिवत् । | ईदृशं वर्तमानं आयः एष्यन् सः अतीत इति त्रैविध्यं भाति । विज्ञाय वस्तुनि विज्ञाते सति । दीर्घलोपः 'अत्रा ते''इतिवत् । | ||
'क्षैप्रे दीर्घलोपः''इति सूत्रात् । | 'क्षैप्रे दीर्घलोपः''इति सूत्रात् । | ||
| Line 6,533: | Line 6,807: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V44 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V44 | | verse_id = BTN_C11_S22_V44 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V44_B1 | ||
| text | | text = | ||
सोऽयमेवेति मृषा । | सोऽयमेवेति मृषा । | ||
'स चायमिति तु ज्ञानं न मृषाऽयं स एव तु । | 'स चायमिति तु ज्ञानं न मृषाऽयं स एव तु । | ||
| Line 6,560: | Line 6,835: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V48 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V48 | | verse_id = BTN_C11_S22_V48 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V48_B1 | ||
| text | | text = | ||
अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥ | अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V49 | | verse_id = BTN_C11_S22_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V49_B1 | ||
| text | | text = | ||
तरोर्बीजविकारदृष्टान्तेन विद्वान् देहाभिमानं त्यक्त्वा संयमं याति । परमात्मनश्च भेदं जानाति प्रकृत्यादेः । | तरोर्बीजविकारदृष्टान्तेन विद्वान् देहाभिमानं त्यक्त्वा संयमं याति । परमात्मनश्च भेदं जानाति प्रकृत्यादेः । | ||
'बीजाद्यवस्थासंयुक्ताद्वृक्षाद्द्रष्टा यथा पृथक् । | 'बीजाद्यवस्थासंयुक्ताद्वृक्षाद्द्रष्टा यथा पृथक् । | ||
| Line 6,596: | Line 6,873: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V52 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V52 | | verse_id = BTN_C11_S22_V52 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V52_B1 | ||
| text | | text = | ||
'दुःखशोकादयः सर्वे ज्ञेया बुद्धिगुणा इति । | 'दुःखशोकादयः सर्वे ज्ञेया बुद्धिगुणा इति । | ||
सुखज्ञाने तु जीवस्य भक्तिः स्नेहस्तथैव च ॥ | सुखज्ञाने तु जीवस्य भक्तिः स्नेहस्तथैव च ॥ | ||
| Line 6,617: | Line 6,895: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S22_V54 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V54 | | verse_id = BTN_C11_S22_V54 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V54_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S22_V54 | | verse_id = BTN_C11_S22_V54 | ||
| id | | id = BTN_C11_S22_V54_B1 | ||
| text | | text = | ||
मृषा वृथा । | मृषा वृथा । | ||
'अल्पप्रयोजनं यत्तन्मृषेत्येव तदुच्यते''। इति शब्दनिर्णये । | 'अल्पप्रयोजनं यत्तन्मृषेत्येव तदुच्यते''। इति शब्दनिर्णये । | ||
| Line 6,649: | Line 6,930: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V48 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V49 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V49 | | verse_id = BTN_C11_S23_V49 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V49_B1 | ||
| text | | text = | ||
सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः । | सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः । | ||
'एकस्थानाधिपत्ये तु भिन्नानामपि युज्यते । | 'एकस्थानाधिपत्ये तु भिन्नानामपि युज्यते । | ||
| Line 6,679: | Line 6,961: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V50 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V50 | | verse_id = BTN_C11_S23_V50 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V50_B1 | ||
| text | | text = | ||
अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते । | अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते । | ||
'देहमात्रं स्वमात्मानं यः परं चाभिपश्यति । | 'देहमात्रं स्वमात्मानं यः परं चाभिपश्यति । | ||
| Line 6,698: | Line 6,981: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V51 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V51 | | verse_id = BTN_C11_S23_V51 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V51_B1 | ||
| text | | text = | ||
'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥ | 'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V52 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V52 | | verse_id = BTN_C11_S23_V52 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V52_B1 | ||
| text | | text = | ||
अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् । | अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् । | ||
'अविकाराश्च ते देवा विकारा इति शब्दिताः । | 'अविकाराश्च ते देवा विकारा इति शब्दिताः । | ||
| Line 6,732: | Line 7,017: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V53 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V53 | | verse_id = BTN_C11_S23_V53 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V53_B1 | ||
| text | | text = | ||
नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति । | नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति । | ||
'जीवस्य सुखरूपस्य न दुःखं क्वचिदिष्यते । | 'जीवस्य सुखरूपस्य न दुःखं क्वचिदिष्यते । | ||
| Line 6,750: | Line 7,036: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V54 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V54 | | verse_id = BTN_C11_S23_V54 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V54_B1 | ||
| text | | text = | ||
गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥ | गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V55 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V55 | | verse_id = BTN_C11_S23_V55 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V55_B1 | ||
| text | | text = | ||
अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥ | अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V56 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V56 | | verse_id = BTN_C11_S23_V56 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V56_B1 | ||
| text | | text = | ||
तदात्मनः कालाधीनस्य । | तदात्मनः कालाधीनस्य । | ||
'स्वातन्त्र्यमात्मशब्दोक्तं स्वरूपमपि कुत्रचित्''॥ इति विवेके ॥ | 'स्वातन्त्र्यमात्मशब्दोक्तं स्वरूपमपि कुत्रचित्''॥ इति विवेके ॥ | ||
| Line 6,808: | Line 7,097: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S23_V57 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V57 | | verse_id = BTN_C11_S23_V57 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V57_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S23_V57 | | verse_id = BTN_C11_S23_V57 | ||
| id | | id = BTN_C11_S23_V57_B1 | ||
| text | | text = | ||
आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥ | आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥ | ||
}} | }} | ||
| Line 6,837: | Line 7,129: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V02 | | verse_id = BTN_C11_S24_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
'यथैवार्थस्तथा ज्ञानं ज्ञानार्थैक्यमुदाहृतम् । | 'यथैवार्थस्तथा ज्ञानं ज्ञानार्थैक्यमुदाहृतम् । | ||
तथा कृतयुगे प्रायस्तदन्येषु तु कस्यचित्''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ २ ॥ | तथा कृतयुगे प्रायस्तदन्येषु तु कस्यचित्''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ २ ॥ | ||
| Line 6,855: | Line 7,148: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V03 | | verse_id = BTN_C11_S24_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
फलं रूपयतीति फलरूपः । ज्ञानार्थैक्येन सत्यम् । पश्चात् तद्द्विधा समभवत् । तच्छब्दार्थात्मकमुभयं बृहत्तरम् ॥ ३ ॥ | फलं रूपयतीति फलरूपः । ज्ञानार्थैक्येन सत्यम् । पश्चात् तद्द्विधा समभवत् । तच्छब्दार्थात्मकमुभयं बृहत्तरम् ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तमो रजः सत्त्वमिति प्रकृतेरभवन् गुणाः । मया प्रक्षोभ्यमाणायाः पुरुषानुमतेन वा ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V07 | | verse_id = BTN_C11_S24_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ज्ञानाभिमानी पुरुषः स ब्रह्मा समुदाहृतः । | 'ज्ञानाभिमानी पुरुषः स ब्रह्मा समुदाहृतः । | ||
अर्थाभिमानी प्रकृतिर्गायत्री सा प्रकीर्तिता ॥ | अर्थाभिमानी प्रकृतिर्गायत्री सा प्रकीर्तिता ॥ | ||
| Line 6,931: | Line 7,226: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V10 | | verse_id = BTN_C11_S24_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
'चिदानन्दशरीरस्तु प्रविष्टोऽण्डे हरिः स्वयम् । | 'चिदानन्दशरीरस्तु प्रविष्टोऽण्डे हरिः स्वयम् । | ||
तन्नाभेर्भूतदेहोऽभूत् पद्मादपि चतुर्मुखः ॥ | तन्नाभेर्भूतदेहोऽभूत् पद्मादपि चतुर्मुखः ॥ | ||
| Line 6,952: | Line 7,248: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V14 | | verse_id = BTN_C11_S24_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
महरादीनामपि भक्तियोगोऽपेक्षित एव । आधिक्येनापेक्षितत्वात् 'भक्ति-योगस्य मद्गतिः''। इत्युक्तम् । | महरादीनामपि भक्तियोगोऽपेक्षित एव । आधिक्येनापेक्षितत्वात् 'भक्ति-योगस्य मद्गतिः''। इत्युक्तम् । | ||
'नैव विष्णावभक्तस्य महर्लोकादिका गतिः । | 'नैव विष्णावभक्तस्य महर्लोकादिका गतिः । | ||
| Line 6,984: | Line 7,281: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V15 | | verse_id = BTN_C11_S24_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥ | कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V17 | | verse_id = BTN_C11_S24_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
'प्रकृतेस्तु विकाराणां कोट्यंशोऽभेद इष्यते । | 'प्रकृतेस्तु विकाराणां कोट्यंशोऽभेद इष्यते । | ||
तथैवैकांशतो भेदः सोऽपि नाभेदवर्जितः । | तथैवैकांशतो भेदः सोऽपि नाभेदवर्जितः । | ||
| Line 7,020: | Line 7,319: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V18 | | verse_id = BTN_C11_S24_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'पारमार्थिकसत्यत्वं स्वातन्त्र्यमभिधीयते । | 'पारमार्थिकसत्यत्वं स्वातन्त्र्यमभिधीयते । | ||
तद्विष्णोरेव नान्यस्य तदन्येषां सदाऽस्तिता''॥ इति च ॥ | तद्विष्णोरेव नान्यस्य तदन्येषां सदाऽस्तिता''॥ इति च ॥ | ||
| Line 7,039: | Line 7,339: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V19 | | verse_id = BTN_C11_S24_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
परः पुरुषो हिरण्यगर्भः । कालोऽपि रूपान्तरेण स एव । | परः पुरुषो हिरण्यगर्भः । कालोऽपि रूपान्तरेण स एव । | ||
'कालाभिमानी ब्रह्मा तु काल इत्यभिशब्दितः । | 'कालाभिमानी ब्रह्मा तु काल इत्यभिशब्दितः । | ||
| Line 7,064: | Line 7,365: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V20 | | verse_id = BTN_C11_S24_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V20_B1 | ||
| text | | text = | ||
यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥ | यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V21 | | verse_id = BTN_C11_S24_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते । | 'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते । | ||
पञ्चत्वानन्तरमविशेषाय ॥ २१ ॥ | पञ्चत्वानन्तरमविशेषाय ॥ २१ ॥ | ||
| Line 7,099: | Line 7,402: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V22 | | verse_id = BTN_C11_S24_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥ | 'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V26 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S24_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V27 | | verse_id = BTN_C11_S24_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V27_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्विंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे चतुर्विंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S24_V27 | | verse_id = BTN_C11_S24_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S24_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
'विकारजत्वात्तु महान्वैकारिक उदाहृतः । | 'विकारजत्वात्तु महान्वैकारिक उदाहृतः । | ||
ईशनादीश्वरश्चैव ब्रह्मा बृंहणतः स्मृतः''॥ इति च ॥ | ईशनादीश्वरश्चैव ब्रह्मा बृंहणतः स्मृतः''॥ इति च ॥ | ||
| Line 7,177: | Line 7,484: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S25_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V03 | | verse_id = BTN_C11_S25_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् । | 'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् । | ||
राजसे दुःखवचनं तामसेऽतिविवक्षया''॥ इति प्रद्योते ॥ ३ ॥ | राजसे दुःखवचनं तामसेऽतिविवक्षया''॥ इति प्रद्योते ॥ ३ ॥ | ||
| Line 7,195: | Line 7,503: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S25_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V22 | | verse_id = BTN_C11_S25_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥ | 'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S25_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V24 | | verse_id = BTN_C11_S25_V24 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V24_B1 | ||
| text | | text = | ||
'यथाशास्त्रोक्तविज्ञानं केवलं ज्ञानमुच्यते । | 'यथाशास्त्रोक्तविज्ञानं केवलं ज्ञानमुच्यते । | ||
स्वदृष्टशास्त्रानुकूल्याददृष्टानां च भक्तितः ॥ | स्वदृष्टशास्त्रानुकूल्याददृष्टानां च भक्तितः ॥ | ||
| Line 7,232: | Line 7,542: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S25_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V27 | | verse_id = BTN_C11_S25_V27 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
'श्रुतशास्त्रानुसारेण या श्रद्धा परमात्मनि । | 'श्रुतशास्त्रानुसारेण या श्रद्धा परमात्मनि । | ||
सा सात्विकी तदन्यस्याप्यनुसारेण निर्गुणा ॥ | सा सात्विकी तदन्यस्याप्यनुसारेण निर्गुणा ॥ | ||
| Line 7,252: | Line 7,563: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S25_V29 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V29 | | verse_id = BTN_C11_S25_V29 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V29_B1 | ||
| text | | text = | ||
'परोक्षज्ञानमात्मोत्थमापरोक्ष्येण दर्शनम् । | 'परोक्षज्ञानमात्मोत्थमापरोक्ष्येण दर्शनम् । | ||
विष्ण्वाश्रयं सुखं नित्यं गमयेत् तत्प्रसादतः ॥ | विष्ण्वाश्रयं सुखं नित्यं गमयेत् तत्प्रसादतः ॥ | ||
| Line 7,274: | Line 7,586: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S25_V31 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V31 | | verse_id = BTN_C11_S25_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V31_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S25_V31 | | verse_id = BTN_C11_S25_V31 | ||
| id | | id = BTN_C11_S25_V31_B1 | ||
| text | | text = | ||
दृष्टं श्रुतम् । बुद्ध्या दृष्टं चानु परं ब्रह्म ध्यायेत् ॥ | दृष्टं श्रुतम् । बुद्ध्या दृष्टं चानु परं ब्रह्म ध्यायेत् ॥ | ||
'सत्वाद्गुणाज्जातमपि व्यवधानं विनैव तु । | 'सत्वाद्गुणाज्जातमपि व्यवधानं विनैव तु । | ||
| Line 7,306: | Line 7,621: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S26_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = गुणमय्या जीवयोन्या विमुक्तो ज्ञाननिष्ठया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = गुणेषु मायामात्रेषु दृश्यमानेष्ववस्तुतः । वर्तमानोऽपि न पुमान् युज्यतेऽवस्तुभिर्गुणैः ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S26_V02 | | verse_id = BTN_C11_S26_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S26_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥ | 'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S26_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S26_V34 | | verse_id = BTN_C11_S26_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S26_V34_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षड्विंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे षड्विंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S26_V34 | | verse_id = BTN_C11_S26_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S26_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
भगवतोऽपि सतां मध्ये प्रधानत्वात् सन्तोऽहमेव चेत्युक्तम् । | भगवतोऽपि सतां मध्ये प्रधानत्वात् सन्तोऽहमेव चेत्युक्तम् । | ||
'विष्णोश्च सत्प्रधानत्वान्न सतां विद्यते परम् । | 'विष्णोश्च सत्प्रधानत्वान्न सतां विद्यते परम् । | ||
| Line 7,355: | Line 7,674: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S27_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S27_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तयाऽऽत्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पद्य तन्मयः । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S27_V23 | | verse_id = BTN_C11_S27_V23 | ||
| id | | id = BTN_C11_S27_V23_B1 | ||
| text | | text = | ||
जीवः कला यस्याः सा जीवकला भगवन्मूर्तिः । | जीवः कला यस्याः सा जीवकला भगवन्मूर्तिः । | ||
'हृदिस्था या हरेर्मूर्तिर्जीवो यत्प्रतिबिम्बकः । | 'हृदिस्था या हरेर्मूर्तिर्जीवो यत्प्रतिबिम्बकः । | ||
| Line 7,387: | Line 7,707: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S27_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S27_V30 | | verse_id = BTN_C11_S27_V30 | ||
| id | | id = BTN_C11_S27_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वस्य विष्णुसूक्तेन । धामसूक्तं 'समुद्रादूर्मिः''इति । | स्वस्य विष्णुसूक्तेन । धामसूक्तं 'समुद्रादूर्मिः''इति । | ||
'नितरां रञ्जयेद् यस्मात् पावमानं तु मण्डलम् । | 'नितरां रञ्जयेद् यस्मात् पावमानं तु मण्डलम् । | ||
| Line 7,406: | Line 7,727: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S27_V43 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S27_V43 | | verse_id = BTN_C11_S27_V43 | ||
| id | | id = BTN_C11_S27_V43_B1 | ||
| text | | text = | ||
मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥ | मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S27_V51 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S27_V52 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S27_V52 | | verse_id = BTN_C11_S27_V52 | ||
| id | | id = BTN_C11_S27_V52_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे सप्तविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S27_V52 | | verse_id = BTN_C11_S27_V52 | ||
| id | | id = BTN_C11_S27_V52_B1 | ||
| text | | text = | ||
नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेनैव साम्यमित्यर्थः । | नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेनैव साम्यमित्यर्थः । | ||
'निर्दुःखत्वं हरेः साम्यं न तादृशसुखात्मता । | 'निर्दुःखत्वं हरेः साम्यं न तादृशसुखात्मता । | ||
| Line 7,469: | Line 7,794: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V01 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = परस्वभावकर्माणि यः प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रंशते स्थानादसत्याभिनिवेशतः ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V02 | | verse_id = BTN_C11_S28_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् । | 'न प्रशंसेत निन्द्यांस्तु प्रशंस्यान्नैव निन्दयेत् । | ||
उभयं यः करोत्येतदसत्यात् स पतत्यधः ॥ | उभयं यः करोत्येतदसत्यात् स पतत्यधः ॥ | ||
| Line 7,497: | Line 7,823: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V03 | | verse_id = BTN_C11_S28_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् । | 'तैजसाहङ्कृतेर्जात इन्द्रियग्रामके परात् । | ||
निद्रया वशमापन्ने जीवः स्यान्नष्टचेतनः । | निद्रया वशमापन्ने जीवः स्यान्नष्टचेतनः । | ||
| Line 7,520: | Line 7,847: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V04 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V04 | | verse_id = BTN_C11_S28_V04 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V04_B1 | ||
| text | | text = | ||
'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते । | 'एकं तु शुभमुद्दिष्टमशुभं द्वैतमुच्यते । | ||
पुंसोऽशुभस्य किं भद्रं किमभद्रं विशेषतः । | पुंसोऽशुभस्य किं भद्रं किमभद्रं विशेषतः । | ||
| Line 7,542: | Line 7,870: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V05 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V05 | | verse_id = BTN_C11_S28_V05 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V05_B1 | ||
| text | | text = | ||
स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति । | स्वभावतोऽशुभस्याशुभदेहादिकं नाशुभकारणं तर्हीत्यत आह– छाया-प्रत्युदकाभासा इति । | ||
'व्यपेक्ष्य जीवं देहादि निःशक्तत्वादवस्त्वपि । | 'व्यपेक्ष्य जीवं देहादि निःशक्तत्वादवस्त्वपि । | ||
| Line 7,564: | Line 7,893: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तस्मान्न ह्यात्मनोऽमुष्मादन्यो भावो निरूपितः । अनिरूपितेयं त्रिविधा निर्मूला मतिरात्मनि ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V08 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V09 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणः । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V10 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा निःसङ्गो विचरेदिह ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V10 | | verse_id = BTN_C11_S28_V10 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V10_B1 | ||
| text | | text = | ||
इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च । | इदं विश्वं सृजति त्राति हरति च, स्वयं स्वात्मनैव सृज्यते त्रायते ह्रियते च । | ||
'दीपाद् दीपान्तरं यद्वत् सृष्टिरीशस्य कीर्त्यते । | 'दीपाद् दीपान्तरं यद्वत् सृष्टिरीशस्य कीर्त्यते । | ||
| Line 7,629: | Line 7,959: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्रीभगवानुवाच– यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मनः सन्निकर्षणम् । संसारः फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिनः ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V13 | | verse_id = BTN_C11_S28_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः । | 'फलवान् मोक्षहेतुत्वान्नित्यानन्दादपार्थकः । | ||
जीवात्मनस्तु संसारः स्वप्नवच्चञ्चलत्वतः''॥ इति तत्त्वविवेके ॥१३॥ | जीवात्मनस्तु संसारः स्वप्नवच्चञ्चलत्वतः''॥ इति तत्त्वविवेके ॥१३॥ | ||
| Line 7,646: | Line 7,977: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V15 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V15 | | verse_id = BTN_C11_S28_V15 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V15_B1 | ||
| text | | text = | ||
संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति । | संसृत्यभावस्यैव फलरूपत्वान्निरर्थ एव संसार इत्यवधारयति– अर्थेऽपीति । | ||
'उच्यते निष्फलत्वेन यदत्यल्पफलं भवेत्''। इति च । | 'उच्यते निष्फलत्वेन यदत्यल्पफलं भवेत्''। इति च । | ||
| Line 7,674: | Line 8,006: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V16 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V16 | | verse_id = BTN_C11_S28_V16 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V16_B1 | ||
| text | | text = | ||
अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः । | अहङ्कारस्य सकाशाद् दृश्यन्ते । नाऽत्मनः स्वतः । | ||
'अहङ्कारात्तु संसारो भवेज्जीवस्य न स्वतः । | 'अहङ्कारात्तु संसारो भवेज्जीवस्य न स्वतः । | ||
| Line 7,693: | Line 8,026: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V17 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = देहेन्द्रियप्राणमनोऽभिमानो जीवोऽन्तरात्मा गुणकर्ममूर्तिः । सूत्रं महानित्युरुधेह गीतः संसार आधावति कालतन्त्रः ॥ १७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V17 | | verse_id = BTN_C11_S28_V17 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V17_B1 | ||
| text | | text = | ||
देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः । | देहेन्द्रियप्राणमनसामभिमानयुक्तः । सूत्रं महानित्याद्यधिकारनामभिर्युक्तः । प्रधानजीवो हिरण्यगर्भोऽप्याधावति संसारे किमुतान्य इत्याशयः । | ||
'संसारयुग् यो ब्रह्माऽपि सर्वजीवेश्वरेश्वरः । | 'संसारयुग् यो ब्रह्माऽपि सर्वजीवेश्वरेश्वरः । | ||
| Line 7,711: | Line 8,045: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अमूलमेतद् बहुरूपरूपं मनोवचःप्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्णः ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V18 | | verse_id = BTN_C11_S28_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥ | अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V19 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ज्ञानं विवेको निगमस्तपश्च प्रत्यक्षमैतिह्यमथानुमानम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आद्यन्तयोरस्य यदेव केवलं कालश्च हेतुश्च तदेव मध्ये ॥१९॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V19 | | verse_id = BTN_C11_S28_V19 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V19_B1 | ||
| text | | text = | ||
केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥ | केवलं स्वतन्त्रम् । आद्यन्तयोर्यत्स्वतन्त्रं तदेव मध्येऽपि स्वतन्त्रम् । परं ब्रह्म । ज्ञानविवेकादिस्वरूपम् । परिपूर्णगुणत्वात् । अन्यतो विविक्तत्वाद् विवेकः । सर्वं निगमयति प्रापयतीति निगमः । सर्वैरालोच्यत्वात् तपः । प्रतिप्रत्यक्षेषु स्थितत्वात् प्रत्यक्षम् । आचार्यसम्प्रदायसिद्धत्वात् ऐतिह्यम् । अनुमेयत्वाद् अनुमानम् ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यथा हिरण्यं स्वकृतं पुरस्तात् पश्चाच्च सर्वस्य हिरण्मयस्य । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तदेव मध्ये व्यवहार्यमाणं नानापदेशैरहमस्य तद्वत् ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V20 | | verse_id = BTN_C11_S28_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V20_B1 | ||
| text | | text = | ||
हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव । | हिरण्यखचितत्वेन हिरण्यप्रधानं हिरण्मयम् । शङ्खमञ्चकरथादिषु मध्येऽपि केवलं प्राधान्येन व्यवहार्यमाणं तदेव । | ||
'रथोपस्थे परिष्कारात् पूर्वं दारुमयाद् रथात् । | 'रथोपस्थे परिष्कारात् पूर्वं दारुमयाद् रथात् । | ||
| Line 7,778: | Line 8,115: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V21 | | verse_id = BTN_C11_S28_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥ | मोक्षदं संसारदं तमःप्रदं चेति त्रिपदस्थं विज्ञानम् । तदिच्छायाः सत्त्व एतत् सर्वमस्ति, अन्यथा नास्तीत्यन्वयव्यतिरेकौ ॥ | ||
तदेव केवलं सत्यमिति सर्वत्र सम्बध्यते । | तदेव केवलं सत्यमिति सर्वत्र सम्बध्यते । | ||
| Line 7,798: | Line 8,136: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न यत् पुरस्तादुत यन्न पश्चा- न्मध्ये च तन्न व्यपदेशमात्रम् । भूतं प्रसिद्धं च परेण यद्यत् तदेव सत् स्यादिति मे मनीषा ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V22 | | verse_id = BTN_C11_S28_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते । | मध्ये च तत् केवलं नेति सम्बध्यते । | ||
'तत्स्वातन्त्र्येण नैवास्ति यदुत्पत्तिविनाशवत् । | 'तत्स्वातन्त्र्येण नैवास्ति यदुत्पत्तिविनाशवत् । | ||
| Line 7,818: | Line 8,157: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = अविद्यमानोऽप्यवभासते यो वैकारिको राजससर्ग एषः । ब्रह्म स्वयञ्ज्योतिरतो विभाति ब्रह्मेन्द्रियार्थात्मविकारचित्रम् ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V23 | | verse_id = BTN_C11_S28_V23 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V23_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता । | 'अविद्यमानता नाम जगतः परतन्त्रता । | ||
यथाऽशक्तस्तु पुत्रादिरसन्नित्युच्यते जनैः''॥ इति विवेके ॥ | यथाऽशक्तस्तु पुत्रादिरसन्नित्युच्यते जनैः''॥ इति विवेके ॥ | ||
| Line 7,836: | Line 8,176: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नात्मा वपुः पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुजलं हुताशः । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृतिः स्वं कृतिरर्थसाम्यम् ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V25 | | verse_id = BTN_C11_S28_V25 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी । | 'वायुरेव स्वयं प्राणस्तत्रस्थे चोदतेजसी । | ||
उदेन तेजसा चैव प्राणस्य हि कृतं वपुः''॥ इति प्रकाशिकायाम् ॥ | उदेन तेजसा चैव प्राणस्य हि कृतं वपुः''॥ इति प्रकाशिकायाम् ॥ | ||
| Line 7,858: | Line 8,199: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V26 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = समाहितैः कः करणैर्गुणात्मभि- र्गुणो भवेत् तत्सुविविक्तधाम्नः । विक्षिप्यमाणैरुत किं नु दूषणं घनैरुपेतैर्विगतै रवेः किम् ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यथा नभो वाय्वनलाम्बुभूगुणै- र्गतागतैर्वा त्रिगुणैर्न सज्जते । तथाऽक्षरं सत्वरजस्तमोमलै- रसङ्गतं संसृतिहेतुभिः परम् ॥ २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V28 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तथापि सङ्गः परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भक्तियोगेन दृढेन यावद् रजो निरस्येत तमःकषायम् ॥ २८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V28 | | verse_id = BTN_C11_S28_V28 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V28_B1 | ||
| text | | text = | ||
भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् । | भगवतो गुणदोषाभावेऽपि जीवस्य सङ्गोऽवर्जनीय एव मुक्तिपर्यन्तम् । | ||
'समाहितेऽपि)न जीवेन विक्षिप्ते वा न तु क्वचित् । | 'समाहितेऽपि)न जीवेन विक्षिप्ते वा न तु क्वचित् । | ||
| Line 7,893: | Line 8,235: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V32 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तिष्ठन्तमासीनमुत व्रजन्तं शयानमुद्यन्तमदन्तमन्नम् । स्वभावमन्यत् किमपीहमान- मात्मानमात्मस्थमतिर्न वेद ॥ ३२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V32 | | verse_id = BTN_C11_S28_V32 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V32_B1 | ||
| text | | text = | ||
आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥ | आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V33 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यदि स्म पश्यत्यसदिन्द्रियार्थं नानानुमानेन विरुद्धमन्यत् । न मन्यते वस्तुतया मनीषी स्वप्नं यथोत्थाय तिरोदधानम् ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V33 | | verse_id = BTN_C11_S28_V33 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V33_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा । | 'नानामानविरुद्धं हि स्वातन्त्र्यं जगतः सदा । | ||
स्वतन्त्रो भगवान्विष्णुरेक एव न संशयः''॥ इति च ॥ | स्वतन्त्रो भगवान्विष्णुरेक एव न संशयः''॥ इति च ॥ | ||
| Line 7,933: | Line 8,277: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V34 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पूर्वं गृहीतं गुणकर्मचित्र- मज्ञानमात्मन्यविविक्तमङ्ग । निवर्तते तत् पुनरीक्षयैव न गृह्यते नापि विसृज्य आत्मा ॥ ३४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V34 | | verse_id = BTN_C11_S28_V34 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V34_B1 | ||
| text | | text = | ||
भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् । | भगवद्गुणविषयं तत्कर्मविषयं चेति गुणकर्मचित्रम् । आत्मनि परमात्म-विषयम् । एतन्न जानामीत्यप्यविविक्तम् । | ||
'अन्यैर्ज्ञातेऽपि वाऽज्ञाते न विशेषो हरेः क्वचित् । | 'अन्यैर्ज्ञातेऽपि वाऽज्ञाते न विशेषो हरेः क्वचित् । | ||
| Line 7,951: | Line 8,296: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V36 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एष स्वयंज्योतिरजोऽप्रमेयो महानुभूतिः सकलानुभूतिः । एकोऽद्वितीयो वचसां विरामो येनेरिता वाग्रचनाश्चरन्ति ॥ ३६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V36 | | verse_id = BTN_C11_S28_V36 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V36_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः । | 'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः । | ||
अद्वितीयो महाविष्णुः पूर्णत्वात्पुरुषः स्मृतः''इति च ॥ ३६ ॥ | अद्वितीयो महाविष्णुः पूर्णत्वात्पुरुषः स्मृतः''इति च ॥ ३६ ॥ | ||
| Line 7,968: | Line 8,314: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V37 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V37 | | verse_id = BTN_C11_S28_V37 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V37_B1 | ||
| text | | text = | ||
'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् । | 'एतावानात्मसम्मोहो यद्विरुद्धस्य कल्पनम् । | ||
यत्परात्माश्रयान् जीवान् निश्चयेन न पश्यति''॥ इति तन्त्रभागवते । | यत्परात्माश्रयान् जीवान् निश्चयेन न पश्यति''॥ इति तन्त्रभागवते । | ||
| Line 7,987: | Line 8,334: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S28_V38 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V38 | | verse_id = BTN_C11_S28_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V38_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S28_V38 | | verse_id = BTN_C11_S28_V38 | ||
| id | | id = BTN_C11_S28_V38_B1 | ||
| text | | text = | ||
अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः । | अयं व्यर्थवादो न भवति । किन्त्वर्थवादः । जगत् परमेश्वरं च द्वयं विन्दन्ति ज्ञानिनः । | ||
'पञ्चभूतात्मकं विश्वं भ्रान्तिसिद्धमपण्डिताः । | 'पञ्चभूतात्मकं विश्वं भ्रान्तिसिद्धमपण्डिताः । | ||
| Line 8,020: | Line 8,370: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V07 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = श्री शुक उवाच– इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनकः स्वशक्तिभिः । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेम मनोहरस्मितः ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V07 | | verse_id = BTN_C11_S29_V07 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V07_B1 | ||
| text | | text = | ||
'आत्मान्तरात्मा परमात्मेति मूर्तित्रयं हरेः । | 'आत्मान्तरात्मा परमात्मेति मूर्तित्रयं हरेः । | ||
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तीनां सृष्ट्यादेश्च प्रवर्तकम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ ७ ॥ | जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तीनां सृष्ट्यादेश्च प्रवर्तकम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥ ७ ॥ | ||
| Line 8,037: | Line 8,388: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V11 | | verse_id = BTN_C11_S29_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥ | पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V12 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इति सर्वाणि भूतानि मद्भावेन महाद्युते । सभाजयेन्मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रयन् ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V14 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ब्राह्मणे पुल्कसे स्तेने ब्रह्मण्यर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समदृक् पण्डितो मतः ॥ १४ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V14 | | verse_id = BTN_C11_S29_V14 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V14_B1 | ||
| text | | text = | ||
'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः । | 'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः । | ||
अनेन सर्वभूतानामादित्ये तद्गतात्मना''॥ इति च ॥ १२-१४ ॥ | अनेन सर्वभूतानामादित्ये तद्गतात्मना''॥ इति च ॥ १२-१४ ॥ | ||
| Line 8,088: | Line 8,441: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V18 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V18 | | verse_id = BTN_C11_S29_V18 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V18_B1 | ||
| text | | text = | ||
'ब्रह्मणाऽऽत्तमिदं सर्वं यत्किञ्चित्सचराचरम् । | 'ब्रह्मणाऽऽत्तमिदं सर्वं यत्किञ्चित्सचराचरम् । | ||
इति पश्येत यो विद्वान् स हि ब्रह्मात्मविन्मतः''॥ इति ब्राह्मे ॥ १८ ॥ | इति पश्येत यो विद्वान् स हि ब्रह्मात्मविन्मतः''॥ इति ब्राह्मे ॥ १८ ॥ | ||
| Line 8,106: | Line 8,460: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V21 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V21 | | verse_id = BTN_C11_S29_V21 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V21_B1 | ||
| text | | text = | ||
'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥ | 'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S29_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V22 | | verse_id = BTN_C11_S29_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V22_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S29_V22 | | verse_id = BTN_C11_S29_V22 | ||
| id | | id = BTN_C11_S29_V22_B1 | ||
| text | | text = | ||
'एकदा ज्ञातरूपेण यन्न तिष्ठति सर्वदा । | 'एकदा ज्ञातरूपेण यन्न तिष्ठति सर्वदा । | ||
चञ्चलत्वात् सत्यमपि ह्यनृतं जगदुच्यते''इति च ॥ | चञ्चलत्वात् सत्यमपि ह्यनृतं जगदुच्यते''इति च ॥ | ||
| Line 8,155: | Line 8,513: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S30_V01 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = राजोवाच– ततो महाभागवत उद्धवे बदरीं गते । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावनः ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S30_V02 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S30_V02 | | verse_id = BTN_C11_S30_V02 | ||
| id | | id = BTN_C11_S30_V02_B1 | ||
| text | | text = | ||
तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥ | तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S30_V03 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = प्रत्याक्रष्टुं नयनमबला यत्र लग्नं न शेकुः कर्णाविष्टं न सरति यशो यत् सतामात्मलग्नम् । यच्छ्रीवाचं जनयति रतिं कोऽनुमानः कवीनां दृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगतं यच्च तत्साम्यमीयुः ॥ ३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S30_V03 | | verse_id = BTN_C11_S30_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S30_V03_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S30_V03 | | verse_id = BTN_C11_S30_V03 | ||
| id | | id = BTN_C11_S30_V03_B1 | ||
| text | | text = | ||
कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥ | कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
| Line 8,209: | Line 8,571: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S31_V06 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S31_V06 | | verse_id = BTN_C11_S31_V06 | ||
| id | | id = BTN_C11_S31_V06_B1 | ||
| text | | text = | ||
आग्नेय्या धारणया स्वतनुमदग्ध्वा स्वकं धामाविशत् । | आग्नेय्या धारणया स्वतनुमदग्ध्वा स्वकं धामाविशत् । | ||
'आग्नेय्याऽन्ये धारणया दग्ध्वा देहं परं पदम् । | 'आग्नेय्याऽन्ये धारणया दग्ध्वा देहं परं पदम् । | ||
| Line 8,231: | Line 8,594: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S31_V11 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहां मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य । सृष्ट्वाऽऽत्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चाऽत्ममहिमोपरतः स आस्ते ॥ ११ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S31_V11 | | verse_id = BTN_C11_S31_V11 | ||
| id | | id = BTN_C11_S31_V11_B1 | ||
| text | | text = | ||
तनुभृद्वज्जननवदप्ययवच्च ईहा तनुभृज्जननाप्ययेहा । | तनुभृद्वज्जननवदप्ययवच्च ईहा तनुभृज्जननाप्ययेहा । | ||
'प्रजापतिश्चरति गर्भे अन्तः," | 'प्रजापतिश्चरति गर्भे अन्तः," | ||
| Line 8,251: | Line 8,615: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S31_V13 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तथाऽप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थ गतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S31_V13 | | verse_id = BTN_C11_S31_V13 | ||
| id | | id = BTN_C11_S31_V13_B1 | ||
| text | | text = | ||
शेषितं वपुर्बलभद्रादीनाम् । | शेषितं वपुर्बलभद्रादीनाम् । | ||
'जगतो मोहनार्थाय भगवान् पुरुषोत्तमः । | 'जगतो मोहनार्थाय भगवान् पुरुषोत्तमः । | ||
| Line 8,276: | Line 8,641: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C11_S31_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C11 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = रामपत्न्यश्च तं देहमुपगुह्याग्निमाविशन् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = वसुदेवपत्न्यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरेः स्नुषाः । कृष्णपत्न्योऽविशन्नग्निं रुग्मिण्याद्यास्तदात्मिकाः ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S31_V20 | | verse_id = BTN_C11_S31_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S31_V20_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकत्रिंशोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे एकत्रिंशोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S31_V20 | | verse_id = BTN_C11_S31_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S31_V20_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ एकादशस्कन्धः समाप्तः ॥ | ॥ एकादशस्कन्धः समाप्तः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C11_S31_V20 | | verse_id = BTN_C11_S31_V20 | ||
| id | | id = BTN_C11_S31_V20_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा । | 'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा । | ||
न तु देहवियोगोऽस्ति तयोः शुद्धचिदात्मनोः''॥ इति च ॥ २० ॥ | न तु देहवियोगोऽस्ति तयोः शुद्धचिदात्मनोः''॥ इति च ॥ २० ॥ | ||
| Line 8,314: | Line 8,684: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S04_V20 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S04_V20 | | verse_id = BTN_C12_S04_V20 | ||
| id | | id = BTN_C12_S04_V20_B1 | ||
| text | | text = | ||
न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥ | न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S04_V25 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S04_V25 | | verse_id = BTN_C12_S04_V25 | ||
| id | | id = BTN_C12_S04_V25_B1 | ||
| text | | text = | ||
'प्रत्येकं विष्णुरूपाणां भ्रान्तिमात्रा भिदा मता । | 'प्रत्येकं विष्णुरूपाणां भ्रान्तिमात्रा भिदा मता । | ||
जगतश्चैव विष्णोश्च सत्यो भेदः सदैव तु ॥ | जगतश्चैव विष्णोश्च सत्यो भेदः सदैव तु ॥ | ||
| Line 8,350: | Line 8,722: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S04_V27 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S04_V27 | | verse_id = BTN_C12_S04_V27 | ||
| id | | id = BTN_C12_S04_V27_B1 | ||
| text | | text = | ||
'अवयव्यवयवाभेदात् कोट्यंशो भेद ईरितः । | 'अवयव्यवयवाभेदात् कोट्यंशो भेद ईरितः । | ||
सोऽपि भेदो न चाभेदात् पृथगेव प्रवर्तते ॥ | सोऽपि भेदो न चाभेदात् पृथगेव प्रवर्तते ॥ | ||
| Line 8,370: | Line 8,743: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S04_V30 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S04_V30 | | verse_id = BTN_C12_S04_V30 | ||
| id | | id = BTN_C12_S04_V30_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S04_V30 | | verse_id = BTN_C12_S04_V30 | ||
| id | | id = BTN_C12_S04_V30_B1 | ||
| text | | text = | ||
'महाकाशो बहिस्थश्च घटाद्यन्तःस्थ एव च । | 'महाकाशो बहिस्थश्च घटाद्यन्तःस्थ एव च । | ||
द्वेधा समुदितोऽन्यौ च द्वावाकाशौ प्रकीर्तितौ ॥ | द्वेधा समुदितोऽन्यौ च द्वावाकाशौ प्रकीर्तितौ ॥ | ||
| Line 8,407: | Line 8,783: | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S05_V22 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S05_V23 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 | | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S05_V23 | | verse_id = BTN_C12_S05_V23 | ||
| id | | id = BTN_C12_S05_V23_B1 | ||
| text | | text = | ||
'स्वसन्तानोद्भवं कीर्त्या योजयन् जनमेजयम् । | 'स्वसन्तानोद्भवं कीर्त्या योजयन् जनमेजयम् । | ||
शक्तोऽप्यशक्तवद्यष्टुरिन्द्र आसीदुपेक्षकः । | शक्तोऽप्यशक्तवद्यष्टुरिन्द्र आसीदुपेक्षकः । | ||
| Line 8,438: | Line 8,815: | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id | | verse_id = BTN_C12_S05_V24 | ||
| document_id | | document_id = BTN | ||
| chapter_id | | chapter_id = BTN_C12 | ||
| verse_type | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 | | verse_line1 = नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा । | ||
| verse_line2 | | verse_line2 = नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥ | ||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S05_V24 | | verse_id = BTN_C12_S05_V24 | ||
| id | | id = BTN_C12_S05_V24_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥ | ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये द्वादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BTN_C12_S05_V24 | | verse_id = BTN_C12_S05_V24 | ||
| id | | id = BTN_C12_S05_V24_author_note | ||
| text | | text = | ||
॥ द्वादशः स्कन्धः समाप्तः ॥ | ॥ द्वादशः स्कन्धः समाप्तः ॥ | ||
| extra_class = gr-author-note | |||
}} | }} | ||
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | ||