Anandamakaranda

Mandu: Difference between revisions

Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 8: Line 8:
| title        = प्रथमः खण्डः
| title        = प्रथमः खण्डः
}}
}}
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01
| id = MAN_C01_intro
| text =
पूर्णानन्दज्ञानशक्तिस्वरूपं नित्यमव्ययम् ।
पूर्णानन्दज्ञानशक्तिस्वरूपं नित्यमव्ययम् ।
चतुर्धा सर्वभोक्तारं वन्दे विष्णुं परं पदम् ॥
चतुर्धा सर्वभोक्तारं वन्दे विष्णुं परं पदम् ॥
}}
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V01
| verse_id = MAN_C01_V01
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् । तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति ॥
| verse_line1 = ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् । तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति ॥
| verse_line2 = सर्वमोङ्कार एव । यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥ १ ॥
| verse_line2 = सर्वमोङ्कार एव । यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥ १ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V01
| verse_id = MAN_C01_V01
| id       = MAN_C01_V01_B01
| id = MAN_C01_V01_B01
| text     =
| text =
 
मण्डूकरूपिणा वरुणेन चतूरूपो नारायणः स्तूयते ।
मण्डूकरूपिणा वरुणेन चतूरूपो नारायणः स्तूयते ।
ध्यायन् नारायणं देवं प्रणवेन समाहितः ।
ध्यायन् नारायणं देवं प्रणवेन समाहितः ।
Line 39: Line 47:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V02
| verse_id = MAN_C01_V02
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = सर्वं ह्येतद् ब्रह्म । अयमात्मा ब्रह्म । सोयमात्मा चतुष्पात् ॥ २ ॥
| verse_line1 = सर्वं ह्येतद् ब्रह्म । अयमात्मा ब्रह्म । सोयमात्मा चतुष्पात् ॥ २ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V02
| verse_id = MAN_C01_V02
| id       = MAN_C01_V02_B01
| id = MAN_C01_V02_B01
| text     =
| text =
 
परमं यो महद्ब्रह्म तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम् पूर्णमदः पूर्णमिदम् इत्यादिषु प्रसिद्धं च ब्रह्मणः पूर्णत्वमित्याह– सर्वं ह्येतत् ब्रह्मेति ॥ श्रीब्रह्मादिसकलदेहेषु स्थित्वाऽऽदानादिकर्ता योऽयं कश्चित् प्रतीयते । जीवानामस्वातन्त्र्यदर्शनात् । सोऽपि स एवेति दर्शयति– अयमात्मा ब्रह्मेति ।
परमं यो महद्ब्रह्म तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम् पूर्णमदः पूर्णमिदम् इत्यादिषु प्रसिद्धं च ब्रह्मणः पूर्णत्वमित्याह– सर्वं ह्येतत् ब्रह्मेति ॥ श्रीब्रह्मादिसकलदेहेषु स्थित्वाऽऽदानादिकर्ता योऽयं कश्चित् प्रतीयते । जीवानामस्वातन्त्र्यदर्शनात् । सोऽपि स एवेति दर्शयति– अयमात्मा ब्रह्मेति ।
पूर्णस्तु हरिरेवैको नान्यत् पूर्णं कदाचन ।
पूर्णस्तु हरिरेवैको नान्यत् पूर्णं कदाचन ।
Line 65: Line 74:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V03
| verse_id = MAN_C01_V03
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = जागरितस्थानो बहिःप्रज्ञः । सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग् वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३ ॥
| verse_line1 = जागरितस्थानो बहिःप्रज्ञः । सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग् वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V03
| verse_id = MAN_C01_V03
| id       = MAN_C01_V03_B01
| id = MAN_C01_V03_B01
| text     =
| text =
 
चतुर्धाऽवस्थितो देहे परमात्मा सनातनः ।
चतुर्धाऽवस्थितो देहे परमात्मा सनातनः ।
वैश्वानरो जागरितस्थानगो गजवक्त्रकः ॥
वैश्वानरो जागरितस्थानगो गजवक्त्रकः ॥
Line 93: Line 103:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V04
| verse_id = MAN_C01_V04
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = स्वप्नस्थानोऽन्तप्रज्ञः । सप्ताङ्गः एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक् तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४ ॥
| verse_line1 = स्वप्नस्थानोऽन्तप्रज्ञः । सप्ताङ्गः एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक् तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V04
| verse_id = MAN_C01_V04
| id       = MAN_C01_V04_B01
| id = MAN_C01_V04_B01
| text     =
| text =
 
जाग्रद्दर्शनसंस्काररूपत्वात् स्वप्नगं तु यत् ।
जाग्रद्दर्शनसंस्काररूपत्वात् स्वप्नगं तु यत् ।
प्रविविक्तं तु तज्ज्ञानकारणोऽन्तर्ज्ञ उच्यते ॥
प्रविविक्तं तु तज्ज्ञानकारणोऽन्तर्ज्ञ उच्यते ॥
Line 111: Line 122:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V05
| verse_id = MAN_C01_V05
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् ।
| verse_line1 = यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् ।
| verse_line2 = सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ ५ ॥
| verse_line2 = सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ ५ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V05
| verse_id = MAN_C01_V05
| id       = MAN_C01_V05_B01
| id = MAN_C01_V05_B01
| text     =
| text =
 
सुषुप्तं तु तमो ज्ञेयं हरिं प्राप्य तदावृतः ।
सुषुप्तं तु तमो ज्ञेयं हरिं प्राप्य तदावृतः ।
न कामयेन्नैव पश्येज्जीवः स्वात्मतमो विना ॥
न कामयेन्नैव पश्येज्जीवः स्वात्मतमो विना ॥
Line 137: Line 149:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V06
| verse_id = MAN_C01_V06
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञः एषोऽन्तर्यामी ।
| verse_line1 = एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञः एषोऽन्तर्यामी ।
| verse_line2 = एष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६ ॥
| verse_line2 = एष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V06
| verse_id = MAN_C01_V06
| id       = MAN_C01_V06_B01
| id = MAN_C01_V06_B01
| text     =
| text =
 
एष चतूरूप आत्मा सर्वज्ञत्वसर्वेश्वरत्वादिलक्षणः ॥
एष चतूरूप आत्मा सर्वज्ञत्वसर्वेश्वरत्वादिलक्षणः ॥
परमात्मा चतूरूपः सर्वप्राणिशरीरगः ।
परमात्मा चतूरूपः सर्वप्राणिशरीरगः ।
Line 164: Line 177:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V07
| verse_id = MAN_C01_V07
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अत्रैते श्लोका भवन्ति ।
| verse_line1 = अत्रैते श्लोका भवन्ति ।
| verse_line2 = बहिःप्रज्ञो विभुर्विश्वो ह्यन्तःप्रज्ञस्तु तैजसः ।
| verse_line2 = बहिःप्रज्ञो विभुर्विश्वो ह्यन्तःप्रज्ञस्तु तैजसः ।
| verse_line3 = घनप्रज्ञस्तथा प्राज्ञ एक एव त्रिधा स्मृतः ॥ ७ ॥
| verse_line3 = घनप्रज्ञस्तथा प्राज्ञ एक एव त्रिधा स्मृतः ॥ ७ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V07
| verse_id = MAN_C01_V07
| id       = MAN_C01_V07_B01
| id = MAN_C01_V07_B01
| text     =
| text =
 
प्रमाणस्य प्रमाणं च बलवद् विद्यते मुने ।
प्रमाणस्य प्रमाणं च बलवद् विद्यते मुने ।
ब्रह्मदृष्टान् यतो मन्त्रान् प्रमाणं सलिलेश्वरः ॥
ब्रह्मदृष्टान् यतो मन्त्रान् प्रमाणं सलिलेश्वरः ॥
Line 186: Line 200:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V08
| verse_id = MAN_C01_V08
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = दक्षिणाक्षिमुखे विश्वो मनस्यन्तस्तु तैजसः ।
| verse_line1 = दक्षिणाक्षिमुखे विश्वो मनस्यन्तस्तु तैजसः ।
| verse_line2 = आकाशे च हृदि प्राज्ञस्त्रिधा देहे व्यवस्थितः ॥ ८ ॥
| verse_line2 = आकाशे च हृदि प्राज्ञस्त्रिधा देहे व्यवस्थितः ॥ ८ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V09
| verse_id = MAN_C01_V09
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = विश्वो हि स्थूलभुक् नित्यं तैजसः प्रविविक्तभुक् ।
| verse_line1 = विश्वो हि स्थूलभुक् नित्यं तैजसः प्रविविक्तभुक् ।
| verse_line2 = आनन्दभुक् तथा प्राज्ञस्त्रिधा भोगं निबोधत ॥ ९ ॥
| verse_line2 = आनन्दभुक् तथा प्राज्ञस्त्रिधा भोगं निबोधत ॥ ९ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V10
| verse_id = MAN_C01_V10
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = स्थूलं तर्पयते विश्वं प्रविविक्तं तु तैजसम् ।
| verse_line1 = स्थूलं तर्पयते विश्वं प्रविविक्तं तु तैजसम् ।
| verse_line2 = आनन्दं च तथा प्राज्ञं त्रिधा तृप्तिं विजानथ ॥ १० ॥
| verse_line2 = आनन्दं च तथा प्राज्ञं त्रिधा तृप्तिं विजानथ ॥ १० ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V11
| verse_id = MAN_C01_V11
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = त्रिषु धामसु यद् भोज्यं भोक्ता यश्च प्रकीर्तितः ।
| verse_line1 = त्रिषु धामसु यद् भोज्यं भोक्ता यश्च प्रकीर्तितः ।
| verse_line2 = वेदैतदुभयं यस्तु स भुञ्जानो न लिप्यते ॥ ११ ॥
| verse_line2 = वेदैतदुभयं यस्तु स भुञ्जानो न लिप्यते ॥ ११ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V12
| verse_id = MAN_C01_V12
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = प्रभवः सर्वभावानां सतामिति विनिश्चयः ।सर्वं जनयति प्राणश्चेतोंऽशून् पुरुषः पृथक् ॥ १२ ॥
| verse_line1 = प्रभवः सर्वभावानां सतामिति विनिश्चयः ।सर्वं जनयति प्राणश्चेतोंऽशून् पुरुषः पृथक् ॥ १२ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V12
| verse_id = MAN_C01_V12
| id       = MAN_C01_V12_B01
| id = MAN_C01_V12_B01
| text     =
| text =
 
प्रभवः सर्वभावानां विष्णुरेव न संशयः ।
प्रभवः सर्वभावानां विष्णुरेव न संशयः ।
इत्थं सतां निश्चयः स्यादन्यथा त्वसतां भवेत् ॥
इत्थं सतां निश्चयः स्यादन्यथा त्वसतां भवेत् ॥
Line 240: Line 255:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V13
| verse_id = MAN_C01_V13
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = विभूतिं प्रसवं त्वन्ये मन्यन्ते सृष्टिचिन्तकाः ।
| verse_line1 = विभूतिं प्रसवं त्वन्ये मन्यन्ते सृष्टिचिन्तकाः ।
| verse_line2 = स्वप्नमायासरूपेति सृष्टिरन्यैर्विकल्पिता ॥ १३ ॥
| verse_line2 = स्वप्नमायासरूपेति सृष्टिरन्यैर्विकल्पिता ॥ १३ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V14
| verse_id = MAN_C01_V14
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = इच्छामात्रं प्रभोः सृष्टिरिति सृष्टौ विनिश्चिताः ।
| verse_line1 = इच्छामात्रं प्रभोः सृष्टिरिति सृष्टौ विनिश्चिताः ।
| verse_line2 = कालात् प्रसूतिं भूतानां मन्यन्ते कालचिन्तकाः ॥ १४ ॥
| verse_line2 = कालात् प्रसूतिं भूतानां मन्यन्ते कालचिन्तकाः ॥ १४ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V14
| verse_id = MAN_C01_V14
| id       = MAN_C01_V14_B01
| id = MAN_C01_V14_B01
| text     =
| text =
 
तां सृष्टिं बहुधा प्राहुर्ज्ञानिनोऽज्ञानिनस्तथा ।
तां सृष्टिं बहुधा प्राहुर्ज्ञानिनोऽज्ञानिनस्तथा ।
विष्णुर्विकृतिमायाति महदादिस्वरूपिणीम् ॥
विष्णुर्विकृतिमायाति महदादिस्वरूपिणीम् ॥
Line 280: Line 296:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C01_V15
| verse_id = MAN_C01_V15
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C01
| chapter_id = MAN_C01
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = भोगार्थं सृष्टिरित्यन्ये क्रीडार्थमिति चापरे ।
| verse_line1 = भोगार्थं सृष्टिरित्यन्ये क्रीडार्थमिति चापरे ।
| verse_line2 = देवस्यैषः स्वभावोऽयमाप्तकामस्य का स्पृहेति ॥ १५ ॥
| verse_line2 = देवस्यैषः स्वभावोऽयमाप्तकामस्य का स्पृहेति ॥ १५ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V15
| verse_id = MAN_C01_V15
| id       = MAN_C01_V15_author-note
| id = MAN_C01_V15_author_note
| text     =
| text =
 
इति प्रथमखण्डः ॥
इति प्रथमखण्डः ॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C01_V15
| verse_id = MAN_C01_V15
| id       = MAN_C01_V15_B01
| id = MAN_C01_V15_B01
| text     =
| text =
 
तस्यापि विष्णोः सृष्टिं तु केचिदाहुरनैपुणाः ॥
तस्यापि विष्णोः सृष्टिं तु केचिदाहुरनैपुणाः ॥
अतृप्तस्यैव भोगार्थं क्रीडार्थं तु विपश्चितः ।
अतृप्तस्यैव भोगार्थं क्रीडार्थं तु विपश्चितः ।
Line 313: Line 332:
}}
}}
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V01
| verse_id = MAN_C02_V01
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = नान्तःप्रज्ञं न बहिःप्रज्ञं नोभयतः प्रज्ञं न प्रज्ञानघनं नप्रज्ञं नाप्रज्ञमदृष्टं अव्यवहार्यं अलक्षणं अचिन्त्यं अव्यपदेश्यं ऐकात्म्यप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते । स आत्मा स विज्ञेयः ॥ १ ॥
| verse_line1 = नान्तःप्रज्ञं न बहिःप्रज्ञं नोभयतः प्रज्ञं न प्रज्ञानघनं नप्रज्ञं नाप्रज्ञमदृष्टं अव्यवहार्यं अलक्षणं अचिन्त्यं अव्यपदेश्यं ऐकात्म्यप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते । स आत्मा स विज्ञेयः ॥ १ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V01
| verse_id = MAN_C02_V01
| id       = MAN_C02_V01_B01
| id = MAN_C02_V01_B01
| text     =
| text =
 
विष्णुस्तुरीयरूपेण द्वादशान्ते व्यवस्थितः ।
विष्णुस्तुरीयरूपेण द्वादशान्ते व्यवस्थितः ।
मुक्तानां प्राप्यरूपोऽसौ व्यवहारे न दृश्यते ॥
मुक्तानां प्राप्यरूपोऽसौ व्यवहारे न दृश्यते ॥
Line 359: Line 379:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V02
| verse_id = MAN_C02_V02
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अत्रैते श्लोकाः भवन्ति ।
| verse_line1 = अत्रैते श्लोकाः भवन्ति ।
| verse_line2 = निवृत्तेः सर्वदुःखानामीशानः प्रभुरव्ययः ।
| verse_line2 = निवृत्तेः सर्वदुःखानामीशानः प्रभुरव्ययः ।
| verse_line3 = अद्वैतः सर्वभावानां देवस्तुर्यो विभुः स्मृतः ॥ २ ॥
| verse_line3 = अद्वैतः सर्वभावानां देवस्तुर्यो विभुः स्मृतः ॥ २ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V02
| verse_id = MAN_C02_V02
| id       = MAN_C02_V02_B01
| id = MAN_C02_V02_B01
| text     =
| text =
 
सर्वदुःखानां निवृत्तेः कारणभूतस्तुरीयो देवः ।
सर्वदुःखानां निवृत्तेः कारणभूतस्तुरीयो देवः ।
हरिस्तुरीयरूपेण मोक्षदः सम्प्रकीर्तितः ।
हरिस्तुरीयरूपेण मोक्षदः सम्प्रकीर्तितः ।
Line 381: Line 402:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V03
| verse_id = MAN_C02_V03
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = कार्यकारणबद्धौ ताविष्येते विश्वतैजसौ ।
| verse_line1 = कार्यकारणबद्धौ ताविष्येते विश्वतैजसौ ।
| verse_line2 = प्राज्ञः कारणबद्धस्तु द्वौ तु तुर्ये न सिद्ध्यतः ॥ ३ ॥
| verse_line2 = प्राज्ञः कारणबद्धस्तु द्वौ तु तुर्ये न सिद्ध्यतः ॥ ३ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V03
| verse_id = MAN_C02_V03
| id       = MAN_C02_V03_B01
| id = MAN_C02_V03_B01
| text     =
| text =
 
कार्यकारणबन्धस्य तदधीनत्वतो विभुः ।
कार्यकारणबन्धस्य तदधीनत्वतो विभुः ।
विश्वादिरूपो भगवान् बद्ध इत्युच्यते श्रुतौ ।
विश्वादिरूपो भगवान् बद्ध इत्युच्यते श्रुतौ ।
Line 407: Line 429:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V04
| verse_id = MAN_C02_V04
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = नात्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।
| verse_line1 = नात्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।
| verse_line2 = प्राज्ञः किञ्चन संवेत्ति तुर्यं तत् सर्वदृक् सदा ॥ ४ ॥
| verse_line2 = प्राज्ञः किञ्चन संवेत्ति तुर्यं तत् सर्वदृक् सदा ॥ ४ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V04
| verse_id = MAN_C02_V04
| id       = MAN_C02_V04_B01
| id = MAN_C02_V04_B01
| text     =
| text =
 
नात्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।
नात्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।
प्राज्ञः संवेदयेत् किञ्चिज्जीवकालतमो विना ॥
प्राज्ञः संवेदयेत् किञ्चिज्जीवकालतमो विना ॥
Line 429: Line 452:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V05
| verse_id = MAN_C02_V05
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = द्वैतस्याग्रहणं तुल्यमुभयोः प्राज्ञतुर्ययोः ।बीजनिद्रायुतः प्राज्ञः सा च तुर्ये न विद्यते ॥ ५ ॥
| verse_line1 = द्वैतस्याग्रहणं तुल्यमुभयोः प्राज्ञतुर्ययोः ।बीजनिद्रायुतः प्राज्ञः सा च तुर्ये न विद्यते ॥ ५ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V05
| verse_id = MAN_C02_V05
| id       = MAN_C02_V05_B01
| id = MAN_C02_V05_B01
| text     =
| text =
 
निद्रायुतास्तु विश्वाद्यास्तदधीना यतो हि सा ।
निद्रायुतास्तु विश्वाद्यास्तदधीना यतो हि सा ।
यथा भृत्ययुतः स्वामी न ह्यज्ञानं परात्मनः ॥ इति च ।
यथा भृत्ययुतः स्वामी न ह्यज्ञानं परात्मनः ॥ इति च ।
Line 451: Line 475:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V06
| verse_id = MAN_C02_V06
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = स्वप्ननिद्रायुतावाद्यौ प्राज्ञस्त्वस्वप्ननिद्रया ।
| verse_line1 = स्वप्ननिद्रायुतावाद्यौ प्राज्ञस्त्वस्वप्ननिद्रया ।
| verse_line2 = न निद्रां नैव च स्वप्नं तुर्ये पश्यन्ति निश्चिताः ॥ ६ ॥
| verse_line2 = न निद्रां नैव च स्वप्नं तुर्ये पश्यन्ति निश्चिताः ॥ ६ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V07
| verse_id = MAN_C02_V07
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अन्यथागृह्णतः स्वप्नो निद्रा तत्त्वमजानतः ।
| verse_line1 = अन्यथागृह्णतः स्वप्नो निद्रा तत्त्वमजानतः ।
| verse_line2 = विपर्यासे तयोः क्षीणे तुरीयं पदमश्नुते ॥ ७ ॥
| verse_line2 = विपर्यासे तयोः क्षीणे तुरीयं पदमश्नुते ॥ ७ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V07
| verse_id = MAN_C02_V07
| id       = MAN_C02_V07_B01
| id = MAN_C02_V07_B01
| text     =
| text =
 
विपरीतज्ञानादपि विपरीतज्ञानान्तरं जायते ।
विपरीतज्ञानादपि विपरीतज्ञानान्तरं जायते ।
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V08
| verse_id = MAN_C02_V08
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुद्ध्यते ।
| verse_line1 = अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुद्ध्यते ।
| verse_line2 = अजमनिद्रमस्वप्नमद्वैतं बुद्ध्यते तदा ॥ ८ ॥
| verse_line2 = अजमनिद्रमस्वप्नमद्वैतं बुद्ध्यते तदा ॥ ८ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V08
| verse_id = MAN_C02_V08
| id       = MAN_C02_V08_B01
| id = MAN_C02_V08_B01
| text     =
| text =
 
अनादिमायया विष्णोरिच्छया स्वापितो यदा ।
अनादिमायया विष्णोरिच्छया स्वापितो यदा ।
तया प्रबोधमायाति तदा विष्णुं प्रपश्यति ॥
तया प्रबोधमायाति तदा विष्णुं प्रपश्यति ॥
Line 496: Line 522:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V09
| verse_id = MAN_C02_V09
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः ।
| verse_line1 = प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः ।
| verse_line2 = मायामात्रमिदं द्वैतमद्वैतं परमार्थतः ॥ ९ ॥
| verse_line2 = मायामात्रमिदं द्वैतमद्वैतं परमार्थतः ॥ ९ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V09
| verse_id = MAN_C02_V09
| id       = MAN_C02_V09_B01
| id = MAN_C02_V09_B01
| text     =
| text =
 
तन्वा स्वस्वामिसम्बन्धः प्रपञ्चोऽस्य शरीरिणः ।
तन्वा स्वस्वामिसम्बन्धः प्रपञ्चोऽस्य शरीरिणः ।
वस्तुतोऽसौ न चैवास्ति परमस्य वशे यतः ॥
वस्तुतोऽसौ न चैवास्ति परमस्य वशे यतः ॥
Line 524: Line 551:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C02_V10
| verse_id = MAN_C02_V10
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C02
| chapter_id = MAN_C02
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् ।
| verse_line1 = विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् ।
| verse_line2 = उपदेशादयं वादो ज्ञाते द्वैतं न विद्यते ॥ १० ॥
| verse_line2 = उपदेशादयं वादो ज्ञाते द्वैतं न विद्यते ॥ १० ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V10
| verse_id = MAN_C02_V10
| id       = MAN_C02_V10_author-note
| id = MAN_C02_V10_author_note
| text     =
| text =
 
इति द्वितीयखण्डः ॥
इति द्वितीयखण्डः ॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C02_V10
| verse_id = MAN_C02_V10
| id       = MAN_C02_V10_B01
| id = MAN_C02_V10_B01
| text     =
| text =
 
अनन्यथा इतमवगतमद्वैतम् । द्वैतं वस्तुस्वरूपापेक्षया द्विधा ह्यन्यथा ज्ञातमित्यर्थः । अतो विकल्पः शरीरादिसम्बन्धः केनचिदज्ञानादिना कारणेन कल्पितोऽप्युपदेशान्निवर्तते । अयं सतां वादः । ज्ञाते सति ब्रह्मणि द्वैतमन्यथाज्ञानं निवर्तते इति ॥ विकल्पो देहबन्धादिः केनचित् कारणेन तु ।
अनन्यथा इतमवगतमद्वैतम् । द्वैतं वस्तुस्वरूपापेक्षया द्विधा ह्यन्यथा ज्ञातमित्यर्थः । अतो विकल्पः शरीरादिसम्बन्धः केनचिदज्ञानादिना कारणेन कल्पितोऽप्युपदेशान्निवर्तते । अयं सतां वादः । ज्ञाते सति ब्रह्मणि द्वैतमन्यथाज्ञानं निवर्तते इति ॥ विकल्पो देहबन्धादिः केनचित् कारणेन तु ।
कल्पितो विनिवर्तेत गुरुवाक्यादसंशयः ॥
कल्पितो विनिवर्तेत गुरुवाक्यादसंशयः ॥
Line 558: Line 588:
}}
}}
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V01
| verse_id = MAN_C03_V01
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = सोऽयमात्माऽध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा अकार उकारो मकार इति ॥
| verse_line1 = सोऽयमात्माऽध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा अकार उकारो मकार इति ॥
| verse_line2 = जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्रा । आप्तेरादिमत्त्वाद् वा ।
| verse_line2 = जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्रा । आप्तेरादिमत्त्वाद् वा ।
| verse_line3 = आप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति । य एवं वेद ॥ १ ॥
| verse_line3 = आप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति । य एवं वेद ॥ १ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V01
| verse_id = MAN_C03_V01
| id       = MAN_C04_V01_B01
| id = MAN_C04_V01_B01
| text     =
| text =
 
अधिकं सर्वतोऽविनाशि चेत्यध्यक्षरम् । अधिका एव मात्रा अंशा यस्य तदधिमात्रम् । अ इत्यनेनाभिधानेनाक्रियत इत्यकारः । तत्र पूर्वोक्तो वैश्वानरः प्रथमा मात्रेत्याद्यनुवादः । अकार इत्यादिकं विधेयम् । प्राज्ञस्तैजसश्चादिरस्येत्यादिमात्रम् । सुप्तेरुत्थाने प्राज्ञाद्विभक्तो भवति विश्वः । स्वप्नादुत्थाने तैजसात् । आदिश्चास्योपासकस्य भवति ॥ १ ॥
अधिकं सर्वतोऽविनाशि चेत्यध्यक्षरम् । अधिका एव मात्रा अंशा यस्य तदधिमात्रम् । अ इत्यनेनाभिधानेनाक्रियत इत्यकारः । तत्र पूर्वोक्तो वैश्वानरः प्रथमा मात्रेत्याद्यनुवादः । अकार इत्यादिकं विधेयम् । प्राज्ञस्तैजसश्चादिरस्येत्यादिमात्रम् । सुप्तेरुत्थाने प्राज्ञाद्विभक्तो भवति विश्वः । स्वप्नादुत्थाने तैजसात् । आदिश्चास्योपासकस्य भवति ॥ १ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V02
| verse_id = MAN_C03_V02
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रा । उत्कर्षादुभयत्वात् वा । उत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याब्रह्मवित् कुले भवति । य एवं वेद ॥ २ ॥
| verse_line1 = स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रा । उत्कर्षादुभयत्वात् वा । उत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याब्रह्मवित् कुले भवति । य एवं वेद ॥ २ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V02
| verse_id = MAN_C03_V02
| id       = MAN_C04_V02_B01
| id = MAN_C04_V02_B01
| text     =
| text =
 
शरीराभिमानादुत्थाप्य कर्षतीत्युत्कर्षः । निद्रा विषयानुभवश्चानेन क्रियत इत्युभयत्वम् । समानः सर्वेषां मध्यस्थो भवति ॥ २ ॥
शरीराभिमानादुत्थाप्य कर्षतीत्युत्कर्षः । निद्रा विषयानुभवश्चानेन क्रियत इत्युभयत्वम् । समानः सर्वेषां मध्यस्थो भवति ॥ २ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V03
| verse_id = MAN_C03_V03
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा । मितेरपीतेर्वा । मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति । य एवं वेद ॥ ३ ॥
| verse_line1 = सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा । मितेरपीतेर्वा । मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति । य एवं वेद ॥ ३ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V03
| verse_id = MAN_C03_V03
| id       = MAN_C04_V03_B01
| id = MAN_C04_V03_B01
| text     =
| text =
 
मितेरन्तर्गमनात् ।
मितेरन्तर्गमनात् ।
}}
}}
Line 609: Line 642:
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V03
| verse_id = MAN_C03_V03
| id       = MAN_C04_V03_B01
| id = MAN_C04_V03_B01
| text     =
| text =
 
अधिकत्वाच्च नित्यत्वादध्यक्षरमुदाहृतः ।
अधिकत्वाच्च नित्यत्वादध्यक्षरमुदाहृतः ।
येंऽशास्तस्य तु सर्वेऽपि पूर्णाः प्रत्येकशो विभोः ॥
येंऽशास्तस्य तु सर्वेऽपि पूर्णाः प्रत्येकशो विभोः ॥
Line 636: Line 670:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V04
| verse_id = MAN_C03_V04
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अत्रैते श्लोकाः भवन्ति ।विश्वस्यात्वविवक्षायामादिसामान्यमुत्कटम् ।
| verse_line1 = अत्रैते श्लोकाः भवन्ति ।विश्वस्यात्वविवक्षायामादिसामान्यमुत्कटम् ।
| verse_line2 = मात्रासम्प्रतिपत्तौ स्यादाप्तिसामान्यमेव च ॥ ४ ॥
| verse_line2 = मात्रासम्प्रतिपत्तौ स्यादाप्तिसामान्यमेव च ॥ ४ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V04
| verse_id = MAN_C03_V04
| id       = MAN_C04_V04_B01
| id = MAN_C04_V04_B01
| text     =
| text =
 
मात्रासम्प्रतिपत्तौ अंशध्याने । आदिमत्वं विश्वस्य विद्यते । तदुपासकस्यापि भवतीत्यादिसामान्यम् ।
मात्रासम्प्रतिपत्तौ अंशध्याने । आदिमत्वं विश्वस्य विद्यते । तदुपासकस्यापि भवतीत्यादिसामान्यम् ।
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V05
| verse_id = MAN_C03_V05
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = तैजसस्योत्वविज्ञान उत्कर्षो दृश्यते स्फुटम् ।
| verse_line1 = तैजसस्योत्वविज्ञान उत्कर्षो दृश्यते स्फुटम् ।
| verse_line2 = मात्रासम्प्रतिपत्तौ स्यादुभयत्वं तथाविधम् ॥ ५ ॥
| verse_line2 = मात्रासम्प्रतिपत्तौ स्यादुभयत्वं तथाविधम् ॥ ५ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V06
| verse_id = MAN_C03_V06
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = मकारभावे प्राज्ञस्य मानसामान्यमुत्कटम् ।
| verse_line1 = मकारभावे प्राज्ञस्य मानसामान्यमुत्कटम् ।
| verse_line2 = मात्रासम्प्रतिपत्तौ तु लयसामान्यमेव च ॥ ६ ॥
| verse_line2 = मात्रासम्प्रतिपत्तौ तु लयसामान्यमेव च ॥ ६ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V07
| verse_id = MAN_C03_V07
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = त्रिषु धामसु यत् तुल्यं सामान्यं वेत्ति निश्चितम् ।
| verse_line1 = त्रिषु धामसु यत् तुल्यं सामान्यं वेत्ति निश्चितम् ।
| verse_line2 = स पूज्यस्सर्वभूतानां वन्द्यश्चैव महामुनिः ॥ ७ ॥
| verse_line2 = स पूज्यस्सर्वभूतानां वन्द्यश्चैव महामुनिः ॥ ७ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C03_V08
| verse_id = MAN_C03_V08
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C03
| chapter_id = MAN_C03
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अकारो नयते विश्वमुकारश्चापि तैजसम् ।
| verse_line1 = अकारो नयते विश्वमुकारश्चापि तैजसम् ।
| verse_line2 = मकारश्च पुनः प्राज्ञं नामात्रे विद्यतेऽगतिरिति ॥ ८ ॥
| verse_line2 = मकारश्च पुनः प्राज्ञं नामात्रे विद्यतेऽगतिरिति ॥ ८ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V08
| verse_id = MAN_C03_V08
| id       = MAN_C03_V08_author-note
| id = MAN_C03_V08_author_note
| text     =
| text =
 
इति तृतीयखण्डः ॥
इति तृतीयखण्डः ॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V08
| verse_id = MAN_C03_V08
| id       = MAN_C04_V08_B01
| id = MAN_C04_V08_B01
| text     =
| text =
 
अमात्रेऽप्यगतिर्न विद्यते । प्रतिदिवसं विभाग एकीभावश्च विद्यते विश्वादीनाम् । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यमात्रः । विश्वादीनां व्यवहारकारणत्वं विद्यते । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यतो गम्यत्वमपि नास्तीत्याशङ्कां निवर्तयति– अगतिर्न विद्यते इति । आत्मानं संविशति इति गतिवचनात् ।
अमात्रेऽप्यगतिर्न विद्यते । प्रतिदिवसं विभाग एकीभावश्च विद्यते विश्वादीनाम् । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यमात्रः । विश्वादीनां व्यवहारकारणत्वं विद्यते । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यतो गम्यत्वमपि नास्तीत्याशङ्कां निवर्तयति– अगतिर्न विद्यते इति । आत्मानं संविशति इति गतिवचनात् ।
}}
}}
Line 705: Line 743:
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V08
| verse_id = MAN_C03_V08
| id       = MAN_C04_V08_B02
| id = MAN_C04_V08_B02
| text     =
| text =
 
आदिमत्त्वेन सामान्यमुपास्येन भवेदिति ।
आदिमत्त्वेन सामान्यमुपास्येन भवेदिति ।
उपासकस्य सञ्जानन् सर्ववन्द्यो भवेत् पुमान् ॥
उपासकस्य सञ्जानन् सर्ववन्द्यो भवेत् पुमान् ॥
Line 716: Line 755:
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C03_V08
| verse_id = MAN_C03_V08
| id       = MAN_C04_V08_B03
| id = MAN_C04_V08_B03
| text     =
| text =
 
आदिमत्त्वादिसामान्यं तुल्यं मोक्षोपभोग्यतः ।
आदिमत्त्वादिसामान्यं तुल्यं मोक्षोपभोग्यतः ।
अमात्रत्वं तुरीयस्याप्यविभागाद्दिने दिने ॥
अमात्रत्वं तुरीयस्याप्यविभागाद्दिने दिने ॥
Line 730: Line 770:
}}
}}
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V01
| verse_id = MAN_C04_V01
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैतः ओङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १ ॥
| verse_line1 = अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैतः ओङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V01
| verse_id = MAN_C04_V01
| id       = MAN_C04_V01_B01
| id = MAN_C04_V01_B01
| text     =
| text =
 
आत्मैव भूत्वाऽन्याभिमानं त्यक्त्वा परमात्मनैव परमात्मानं प्रविशत्युपासकः ।
आत्मैव भूत्वाऽन्याभिमानं त्यक्त्वा परमात्मनैव परमात्मानं प्रविशत्युपासकः ।
अव्यवहार्यत्वादिकमत्र साम्यमिति दर्शयितुं पुनरप्युक्तमव्यवहार्यत्वादिकम् ॥ १ ॥
अव्यवहार्यत्वादिकमत्र साम्यमिति दर्शयितुं पुनरप्युक्तमव्यवहार्यत्वादिकम् ॥ १ ॥
Line 747: Line 788:


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V02
| verse_id = MAN_C04_V02
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04
| id = MAN_C04_V02_I01
| text =
 
ओङ्कारं पादशो विद्यात् पादा मात्रा न संशयः ।ओङ्कारं पादशो ज्ञात्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ २ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V03
| verse_id = MAN_C04_V03
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = युञ्जीत प्रणवे चेतः प्रणवो ब्रह्म निर्भयम् ।
| verse_line1 = युञ्जीत प्रणवे चेतः प्रणवो ब्रह्म निर्भयम् ।
| verse_line2 = प्रणवे नित्ययुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ ३ ॥
| verse_line2 = प्रणवे नित्ययुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ ३ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V04
| verse_id = MAN_C04_V04
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = प्रणवो ह्यपरं ब्रह्म प्रणवस्य परं स्मृतम् ।
| verse_line1 = प्रणवो ह्यपरं ब्रह्म प्रणवस्य परं स्मृतम् ।
| verse_line2 = अपूर्वोऽनन्तरोऽबाह्योऽनपरः प्रणवोऽव्ययः ॥ ४ ॥
| verse_line2 = अपूर्वोऽनन्तरोऽबाह्योऽनपरः प्रणवोऽव्ययः ॥ ४ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V05
| verse_id = MAN_C04_V05
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = सर्वस्य प्रणवो ह्यादिर्मध्यमन्तस्तथैव च ।
| verse_line1 = सर्वस्य प्रणवो ह्यादिर्मध्यमन्तस्तथैव च ।
| verse_line2 = एवं हि प्रणवं ज्ञात्वा व्यश्नुते तदनन्तरम् ॥ ५ ॥
| verse_line2 = एवं हि प्रणवं ज्ञात्वा व्यश्नुते तदनन्तरम् ॥ ५ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V06
| verse_id = MAN_C04_V06
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = प्रणवं हीश्वरं विद्यात् सर्वस्य हृदये स्थितम् ।
| verse_line1 = प्रणवं हीश्वरं विद्यात् सर्वस्य हृदये स्थितम् ।
| verse_line2 = सर्वव्यापिनमोङ्कारं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥
| verse_line2 = सर्वव्यापिनमोङ्कारं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥
}}
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id     = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| document_id   = MAN
| document_id = MAN
| chapter_id   = MAN_C04
| chapter_id = MAN_C04
| verse_type   = mantra
| verse_type = mantra
| verse_line1 = अमात्रोऽनन्तमात्रश्च द्वैतस्योपशमः शिवः ।
| verse_line1 = अमात्रोऽनन्तमात्रश्च द्वैतस्योपशमः शिवः ।
| verse_line2 = ओङ्कारो विदितो येन स मुनिर्नेतरो जनः ।
| verse_line2 = ओङ्कारो विदितो येन स मुनिर्नेतरो जनः ।
| verse_line3 = स मुनिर्नेतरो जन इति ॥ ७ ॥
| verse_line3 = स मुनिर्नेतरो जन इति ॥ ७ ॥
| commentary1   = mandu
| commentary1 = mandu
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_author-note
| id = MAN_C04_V07_author_note
| text     =
| text =
 
इति चतुर्थः खण्डः ॥
इति चतुर्थः खण्डः ॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_author-note
| id = MAN_C04_V07_author_note
| text     =
| text =
 
इति श्रीमाण्डूक्योपनिषत् समाप्ता॥
इति श्रीमाण्डूक्योपनिषत् समाप्ता॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_author-note
| id = MAN_C04_V07_author_note
| text     =
| text =
 
इति चतुर्थखण्डः ॥
इति चतुर्थखण्डः ॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_author-note
| id = MAN_C04_V07_author_note
| text     =
| text =
 
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं माण्डूक्योपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ॥
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं माण्डूक्योपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ॥
| extra_class = gr-author-note
}}
}}


{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_B01
| id = MAN_C04_V07_B01
| text     =
| text =
 
तुरीयं नादनामानं हरिं ज्ञात्वा परं पदम् ।
तुरीयं नादनामानं हरिं ज्ञात्वा परं पदम् ।
तमेव प्रविशेच्छुद्धरूपी तत्सदृशात्मवान् ॥
तमेव प्रविशेच्छुद्धरूपी तत्सदृशात्मवान् ॥
Line 847: Line 905:
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_B02
| id = MAN_C04_V07_B02
| text     =
| text =
 
परत्वमपरत्वं च विष्णोरेकस्य वै यदा ।
परत्वमपरत्वं च विष्णोरेकस्य वै यदा ।
श्रूयते न तु सामर्थ्यभेदस्तत्र कथञ्चन ॥
श्रूयते न तु सामर्थ्यभेदस्तत्र कथञ्चन ॥
Line 856: Line 915:
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_B03
| id = MAN_C04_V07_B03
| text     =
| text =
 
पूर्वावतारे पश्चिमावतारेऽपि पूर्ण एवेति प्रणवो ह्यपरं ब्रह्मेत्यादेरर्थः ॥
पूर्वावतारे पश्चिमावतारेऽपि पूर्ण एवेति प्रणवो ह्यपरं ब्रह्मेत्यादेरर्थः ॥
}}
}}
Line 863: Line 923:
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = MAN_C04_V07
| verse_id = MAN_C04_V07
| id       = MAN_C04_V07_B04
| id = MAN_C04_V07_B04
| text     =
| text =
 
एकोऽपि निर्विशेषोऽपि चतुर्धा व्यवहारभाक् ।
एकोऽपि निर्विशेषोऽपि चतुर्धा व्यवहारभाक् ।
यस्तं वन्दे चिदात्मानं विष्णुं विश्वादिरूपिणम् ॥
यस्तं वन्दे चिदात्मानं विष्णुं विश्वादिरूपिणम् ॥
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Mandu"