Bhagavadgitatatparya/Vyakhya/Nyayadeepika: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 2: | Line 2: | ||
__NOTOC__ | __NOTOC__ | ||
<div class="gr-page-nav">[[Bhagavadgitatatparya|Bhagavadgitatatparya]]</div> | <div class="gr-page-nav">[[Bhagavadgitatatparya|Bhagavadgitatatparya]]</div> | ||
<div class="gr-teeka-page" data-primary="Bhagavadgitatatparya" data-slug="Nyayadeepika"> | |||
== अध्याय 1 == | == अध्याय 1 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
<div class="teeka-body"> | <div class="teeka-body"> | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BGT_C01_I01 | | verse_id = BGT_C01_I01 | ||
| Line 17: | Line 15: | ||
=== प्रथमोऽध्यायः === | === प्रथमोऽध्यायः === | ||
<div class="shloka-block"> | |||
<span class="shloka-line">इन्दिरावदनाम्भोजराजहंसाय विष्णवे ।</span> | |||
<span class="shloka-line">अमन्दानन्दसन्दोहसुन्दराकृतये नमः ॥ १ ॥</span> | |||
</div> | |||
<div class="shloka-block"> | |||
<span class="shloka-line">धर्मविज्ञानवैराग्यपरमैश्वर्यशालिनः ।</span> | |||
<span class="shloka-line">आनन्दतीर्थभगवत्पादान् वन्दे निरन्तरम् ॥ २ ॥</span> | |||
</div> | |||
<div class="shloka-block"> | |||
<span class="shloka-line">स पद्मनाभतीर्थार्कगोगणोऽस्तु दृशे मम ।</span> | |||
<span class="shloka-line">न तत्त्वमार्गे गमनं विना यदुपजीवनम् ॥ ३ ॥</span> | |||
</div> | |||
<div class="shloka-block"> | |||
<span class="shloka-line">प्रणम्य चरणद्वन्द्वं गुरूणां तत्कृपाबलात् ।</span> | |||
<span class="shloka-line">व्याकरिष्ये यथाबोधं गीतातात्पर्यनिर्णयम् ॥ ४ ॥</span> | |||
</div> | |||
अथाशेषपुरुषार्थहेतुभूतामन्यैरन्यथा व्याख्यातां गीतां यथावद्व्याख्यातुकामो भगवानाचार्यः प्रारिप्सितस्य ग्रन्थस्याविघ्नेन परिसमाप्त्यादिप्रयोजनामिष्टदेवतानतिं शिष्टाचारपरम्परादिप्राप्तां शिष्यजनशिक्षार्थं ग्रन्थे निबध्नाति, ग्रन्थारम्भं च प्रतिजानीते | अथाशेषपुरुषार्थहेतुभूतामन्यैरन्यथा व्याख्यातां गीतां यथावद्व्याख्यातुकामो भगवानाचार्यः प्रारिप्सितस्य ग्रन्थस्याविघ्नेन परिसमाप्त्यादिप्रयोजनामिष्टदेवतानतिं शिष्टाचारपरम्परादिप्राप्तां शिष्यजनशिक्षार्थं ग्रन्थे निबध्नाति, ग्रन्थारम्भं च प्रतिजानीते | ||
| Line 28: | Line 46: | ||
नारायणस्यैव समस्तगुणसम्पूर्णत्वेनाशेषदोषदूरत्वेन निखिलप्रार्थितप्रदानसामर्थ्यादितरेषां तत्प्रसादासादितशक्तिमत्त्वात्तत्प्रणाम एव कर्तव्य इति भावः । सम्पूर्णमिति गुणानां प्रत्येकं पूर्णतामाह । विवर्जितमिति च दोषवर्जनस्य निःशेषताम् । समस्तगीतासु भगवद्गीतायाः प्राधान्यज्ञापनाय गीतेत्येवोक्तम् । ‘मुख्यस्य निर्विशेषेण शब्दः’ इति स्मृतेः । स्वयमेव गीताभाष्यस्य कृतत्वात् किं पुनरारम्भेणेत्यतस्तात्पर्यमित्युक्तम् । व्याख्यातत्वेऽपि गीतायास्तदर्थस्य शिष्याणां बुध्द्यारोहार्थं शब्दानुकरणाद्यन्तरेण पुनस्तात्पर्यमेवोच्यत इति भावः । | नारायणस्यैव समस्तगुणसम्पूर्णत्वेनाशेषदोषदूरत्वेन निखिलप्रार्थितप्रदानसामर्थ्यादितरेषां तत्प्रसादासादितशक्तिमत्त्वात्तत्प्रणाम एव कर्तव्य इति भावः । सम्पूर्णमिति गुणानां प्रत्येकं पूर्णतामाह । विवर्जितमिति च दोषवर्जनस्य निःशेषताम् । समस्तगीतासु भगवद्गीतायाः प्राधान्यज्ञापनाय गीतेत्येवोक्तम् । ‘मुख्यस्य निर्विशेषेण शब्दः’ इति स्मृतेः । स्वयमेव गीताभाष्यस्य कृतत्वात् किं पुनरारम्भेणेत्यतस्तात्पर्यमित्युक्तम् । व्याख्यातत्वेऽपि गीतायास्तदर्थस्य शिष्याणां बुध्द्यारोहार्थं शब्दानुकरणाद्यन्तरेण पुनस्तात्पर्यमेवोच्यत इति भावः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I02"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 50: | Line 70: | ||
भारतज्ञानादप्याञ्जस्येन गीतादिज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वाद्युक्तं भारतेऽपि गीतादेरुत्तमत्वमिति भावः । | भारतज्ञानादप्याञ्जस्येन गीतादिज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वाद्युक्तं भारतेऽपि गीतादेरुत्तमत्वमिति भावः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 105: | Line 127: | ||
पञ्चममिति ॥ | पञ्चममिति ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 188: | Line 212: | ||
भक्त्या चेति संयोज्यम् । कर्तव्यत्याज्यत्वाभ्यां धर्माधर्मत्व इति भावः । | भक्त्या चेति संयोज्यम् । कर्तव्यत्याज्यत्वाभ्यां धर्माधर्मत्व इति भावः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 214: | Line 240: | ||
न ज्ञानिनः स्वविहितवृत्त्याद्यभावो गीताऽभिमतः । तत्र ‘एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः । कुरु कर्मैव’ इति ज्ञानिनोऽपि स्वविहितवृत्त्यादेः कर्तव्यतयाऽवगमादिति भावः। स्वविहितं, भगवदर्थमेव पूर्वैः कृतं तदुभयमेव भगवत्कर्म ॥ | न ज्ञानिनः स्वविहितवृत्त्याद्यभावो गीताऽभिमतः । तत्र ‘एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः । कुरु कर्मैव’ इति ज्ञानिनोऽपि स्वविहितवृत्त्यादेः कर्तव्यतयाऽवगमादिति भावः। स्वविहितं, भगवदर्थमेव पूर्वैः कृतं तदुभयमेव भगवत्कर्म ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 249: | Line 277: | ||
न मे पार्थेति पूर्णत्वम् । प्रथमाऽदिपदेनासत्यमप्रतिष्ठं त इत्यादि, द्वितीयेन जगत्सत्यत्वं गृह्यते । | न मे पार्थेति पूर्णत्वम् । प्रथमाऽदिपदेनासत्यमप्रतिष्ठं त इत्यादि, द्वितीयेन जगत्सत्यत्वं गृह्यते । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I51"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 336: | Line 366: | ||
देवत्वेन प्रागपि श्रवणाद्यस्त्येवेति भावः। | देवत्वेन प्रागपि श्रवणाद्यस्त्येवेति भावः। | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I57"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 384: | Line 416: | ||
नार्जुनस्य ज्ञानित्वेऽप्येतद्वाक्यस्य विरोधः । यत एतत्प्रागुत्पन्नज्ञानतिरोभावनिवृत्त्यर्थमेवोपदेशमाह । न तु प्रागप्राप्तज्ञानलाभार्थमित्यर्थः । | नार्जुनस्य ज्ञानित्वेऽप्येतद्वाक्यस्य विरोधः । यत एतत्प्रागुत्पन्नज्ञानतिरोभावनिवृत्त्यर्थमेवोपदेशमाह । न तु प्रागप्राप्तज्ञानलाभार्थमित्यर्थः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 2 == | == अध्याय 2 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V11"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 420: | Line 454: | ||
११ ॥ | ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V12"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 493: | Line 529: | ||
व्यासरूपेण गीतायां निबध्य ॥ १२ ॥ | व्यासरूपेण गीतायां निबध्य ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 518: | Line 556: | ||
इदानीमेकस्मिन्नपि शरीरे कौमारादिरूपेणान्यथात्वदर्शनात् तत्र यथा शोकाभावस्तथैवेत्यर्थः ॥ १३ ॥ | इदानीमेकस्मिन्नपि शरीरे कौमारादिरूपेणान्यथात्वदर्शनात् तत्र यथा शोकाभावस्तथैवेत्यर्थः ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 547: | Line 587: | ||
१४ ॥ | १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V15"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 582: | Line 624: | ||
गमनम् । तदेव ज्ञानमिति भावः ॥ १५ ॥ | गमनम् । तदेव ज्ञानमिति भावः ॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V16"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 737: | Line 781: | ||
यशस्विनाविन्द्रबृहस्पती युवयोर्विश्वं सत्यमेव । कुतः? युवयोः सत्यजगत्सृष्ट्यादिकर्म सर्वदेवता अपि जानन्ति यत इत्याहेत्यर्थः । बल्यादिभ्यः स्पृहणीयं वसु जेता इन्द्रादिभ्यो दाता । ईश्वरो यद्विश्वं चकार तद्विश्वं सत्यमेव न मिथ्येत्यर्थः । सर्वज्ञो मनःप्रेरकः । सर्वतो वरः स्वतन्त्रः परमेश्वरः पदार्थाननन्तकालेऽप्यबाधिततयैवाकरोदित्यर्थः ॥ १६ ॥ | यशस्विनाविन्द्रबृहस्पती युवयोर्विश्वं सत्यमेव । कुतः? युवयोः सत्यजगत्सृष्ट्यादिकर्म सर्वदेवता अपि जानन्ति यत इत्याहेत्यर्थः । बल्यादिभ्यः स्पृहणीयं वसु जेता इन्द्रादिभ्यो दाता । ईश्वरो यद्विश्वं चकार तद्विश्वं सत्यमेव न मिथ्येत्यर्थः । सर्वज्ञो मनःप्रेरकः । सर्वतो वरः स्वतन्त्रः परमेश्वरः पदार्थाननन्तकालेऽप्यबाधिततयैवाकरोदित्यर्थः ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 766: | Line 812: | ||
१७ ॥ | १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,162: | Line 1,210: | ||
१८ ॥ | १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,196: | Line 1,246: | ||
१९ ॥ | १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,258: | Line 1,310: | ||
नानेन पुराणपदेनानादित्वमुच्यते । येन पौनरुक्त्यं स्यात् । किन्तु जीवस्येश्वरवदजत्वादिसद्भावेऽपि कुतो न स्वातन्त्र्यादीत्यतो देहोत्पत्त्यादिभावेन तद्वदजत्वाद्यभाव एवोच्यत इति भावः ॥ २०॥ | नानेन पुराणपदेनानादित्वमुच्यते । येन पौनरुक्त्यं स्यात् । किन्तु जीवस्येश्वरवदजत्वादिसद्भावेऽपि कुतो न स्वातन्त्र्यादीत्यतो देहोत्पत्त्यादिभावेन तद्वदजत्वाद्यभाव एवोच्यत इति भावः ॥ २०॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V21"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,295: | Line 1,349: | ||
ईश्वरस्य शरीरापायरहितत्वात् तत्परत्वे शक्यते पुनरुक्तिपरिहारः । न तु जीवपरत्वे । तस्य देहनाशसद्भावात् । अतः पुनरुक्तिविरोधात् समीपोक्तमपि जीवं विहायेश्वरग्रहणं युक्तमिति भावः ॥ २१ ॥ | ईश्वरस्य शरीरापायरहितत्वात् तत्परत्वे शक्यते पुनरुक्तिपरिहारः । न तु जीवपरत्वे । तस्य देहनाशसद्भावात् । अतः पुनरुक्तिविरोधात् समीपोक्तमपि जीवं विहायेश्वरग्रहणं युक्तमिति भावः ॥ २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V22"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,318: | Line 1,374: | ||
शरीरयोगवियोगयोः कौमारादिवच्छोककारणत्वाभावोऽङ्गीकृतश्चेत्तर्हि जनिमृती अपि न शोककारणम्, यतः शरीरयोगवियोगावेव जनिमृती इत्यर्थः ॥ २२ ॥ | शरीरयोगवियोगयोः कौमारादिवच्छोककारणत्वाभावोऽङ्गीकृतश्चेत्तर्हि जनिमृती अपि न शोककारणम्, यतः शरीरयोगवियोगावेव जनिमृती इत्यर्थः ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,341: | Line 1,399: | ||
छेदादि ॥ २३ ॥ | छेदादि ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V24"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,496: | Line 1,556: | ||
स्वतन्त्रस्य परमार्थतस्तदयुक्तमित्यर्थः ॥ २४ ॥ | स्वतन्त्रस्य परमार्थतस्तदयुक्तमित्यर्थः ॥ २४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V25"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,641: | Line 1,703: | ||
अवताराणामनवतारत्वेनानवताराणामवतारत्वेन ज्ञानं सङ्करज्ञानम् ॥ २५ ॥ | अवताराणामनवतारत्वेनानवताराणामवतारत्वेन ज्ञानं सङ्करज्ञानम् ॥ २५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V26"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,670: | Line 1,734: | ||
एतच्छ्लोकार्थविवरणात्मकोत्तरश्लोके नित्यपदस्य ध्रुव इति विवृतत्वादित्यर्थः ॥ २६ ॥ | एतच्छ्लोकार्थविवरणात्मकोत्तरश्लोके नित्यपदस्य ध्रुव इति विवृतत्वादित्यर्थः ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V28"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,687: | Line 1,753: | ||
जननमरणनियमोऽत्र शोकनिवारणे हेतुतयोक्तः स्फुटं प्रतीयते । प्रागभिप्रेते जीवस्यास्वातन्त्र्ये च हेतुतयाऽभिमत इति भावेनाऽह तस्मादिति ॥ तस्माज्जननादिनियमवत्त्वादेव । अत्र जीवे स्वातन्त्र्यबुद्धिश्च न कार्येत्यर्थः ॥ २७ ॥ | जननमरणनियमोऽत्र शोकनिवारणे हेतुतयोक्तः स्फुटं प्रतीयते । प्रागभिप्रेते जीवस्यास्वातन्त्र्ये च हेतुतयाऽभिमत इति भावेनाऽह तस्मादिति ॥ तस्माज्जननादिनियमवत्त्वादेव । अत्र जीवे स्वातन्त्र्यबुद्धिश्च न कार्येत्यर्थः ॥ २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V29"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,730: | Line 1,798: | ||
यद्यपीश्वरः सर्वेषामाश्चर्य एव । तथापि विपरीतदर्शिनां बहूनां भावाद्यथावद्दर्शिनः कस्यचिदेव भावादाश्चर्यतया दर्शनं विवक्ष्य कश्चिदिति विशेषणं युक्तमिति भावः ॥२९॥ | यद्यपीश्वरः सर्वेषामाश्चर्य एव । तथापि विपरीतदर्शिनां बहूनां भावाद्यथावद्दर्शिनः कस्यचिदेव भावादाश्चर्यतया दर्शनं विवक्ष्य कश्चिदिति विशेषणं युक्तमिति भावः ॥२९॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V30"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,773: | Line 1,843: | ||
तस्मात्तन्नियन्तृत्वात् । भावाभावयोरपि नित्यानित्याबहिर्भावात् ॥ ३० ॥ | तस्मात्तन्नियन्तृत्वात् । भावाभावयोरपि नित्यानित्याबहिर्भावात् ॥ ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V37"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,802: | Line 1,874: | ||
ये शूराः युद्धेषु युध्यन्ति, ये च तत्र म्रियन्ते, ये च सहस्रसङ्ख्यासङ्ख्यातधनदक्षिणादातारः तानेवायं प्रेतोऽपि गच्छतादिति यमं प्रति प्रेतस्य स्वर्गप्रार्थनाज्जयेऽपि स्वर्गप्राप्तिः श्रूयते । अतो न प्रतीत एवार्थ इति भावः ॥ ३७ ॥ | ये शूराः युद्धेषु युध्यन्ति, ये च तत्र म्रियन्ते, ये च सहस्रसङ्ख्यासङ्ख्यातधनदक्षिणादातारः तानेवायं प्रेतोऽपि गच्छतादिति यमं प्रति प्रेतस्य स्वर्गप्रार्थनाज्जयेऽपि स्वर्गप्राप्तिः श्रूयते । अतो न प्रतीत एवार्थ इति भावः ॥ ३७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V39"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,849: | Line 1,923: | ||
पूर्वोत्तरप्रकरणोक्तार्थप्रतिपादकत्वादित्यर्थः । न विरोधोऽत्र तदुक्तग्रहण इति शेषः ॥ ३९ ॥ | पूर्वोत्तरप्रकरणोक्तार्थप्रतिपादकत्वादित्यर्थः । न विरोधोऽत्र तदुक्तग्रहण इति शेषः ॥ ३९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V40"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,927: | Line 2,003: | ||
स्वगतानां गमनं वारयतीति वा, सदा वृणोतीति वा वरमानन्दं वारयतीति वा वव्रम् । ‘वव्रमनन्तम्’ इत्यादिवेदगदितम् ॥४० ॥ | स्वगतानां गमनं वारयतीति वा, सदा वृणोतीति वा वरमानन्दं वारयतीति वा वव्रम् । ‘वव्रमनन्तम्’ इत्यादिवेदगदितम् ॥४० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V41"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 1,944: | Line 2,022: | ||
एवंविधश्चेदयं वैष्णवो धर्मः तर्हि किमिति कैश्चिदेवैकमत्येनानुष्ठीयते, परस्परविरुद्धतया बहुभिर्नानुष्ठीयत इत्यत आह बुद्धिरिति ॥ केषाञ्चिदेव बुद्धेर्निर्णीतत्वात्तावन्त एवैकमत्येन विष्णुपरायणाः । बहूनामप्यनिर्णीतबुद्धित्वात् परस्परविरोधेन न विष्णुपरत्वमिति भावः । अनेन व्यवसायेति श्लोकोऽपि व्याख्यातो भवति ॥ ४१ ॥ | एवंविधश्चेदयं वैष्णवो धर्मः तर्हि किमिति कैश्चिदेवैकमत्येनानुष्ठीयते, परस्परविरुद्धतया बहुभिर्नानुष्ठीयत इत्यत आह बुद्धिरिति ॥ केषाञ्चिदेव बुद्धेर्निर्णीतत्वात्तावन्त एवैकमत्येन विष्णुपरायणाः । बहूनामप्यनिर्णीतबुद्धित्वात् परस्परविरोधेन न विष्णुपरत्वमिति भावः । अनेन व्यवसायेति श्लोकोऽपि व्याख्यातो भवति ॥ ४१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V44"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,036: | Line 2,116: | ||
भागवताचार्यवर्जिततद्द्वेष्यभिप्रायेण तदुक्तमिति भावः । अनेन ‘इमं लोकम्’ इत्यज्ञविषयम् । प्रमूढत्वमज्ञत्वमेव । हीनतरमिति त्ववैष्णवाचार्यवद्भगवद्द्वेषिविषयम् । तेषां प्रमूढत्वं मिथ्याज्ञानित्वमित्युक्तं भवति ॥४२-४४ ॥ | भागवताचार्यवर्जिततद्द्वेष्यभिप्रायेण तदुक्तमिति भावः । अनेन ‘इमं लोकम्’ इत्यज्ञविषयम् । प्रमूढत्वमज्ञत्वमेव । हीनतरमिति त्ववैष्णवाचार्यवद्भगवद्द्वेषिविषयम् । तेषां प्रमूढत्वं मिथ्याज्ञानित्वमित्युक्तं भवति ॥४२-४४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V45"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,092: | Line 2,174: | ||
उत्थानादीनामप्यप्राप्तप्राप्तिरूपत्वेन योगत्वात् । ततश्च ‘योगमातिष्ठोत्तिष्ठ’ इत्यादिविरोध इति भावः ॥ ४५ ॥ | उत्थानादीनामप्यप्राप्तप्राप्तिरूपत्वेन योगत्वात् । ततश्च ‘योगमातिष्ठोत्तिष्ठ’ इत्यादिविरोध इति भावः ॥ ४५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V46"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,162: | Line 2,246: | ||
तदेकं ब्रह्म वायुप्रेरणां विना स्वसामर्थ्येनैव कालादिकं प्रेरयति स्म । तस्मादन्यदुत्तमं वस्तु किञ्चन नाऽस । अपि तु तदेवोद्रिक्तमास । अपरं तमः प्रकृतिरस्मिन् सर्वस्मिन् देशेऽविज्ञातं सलिलं भूत्वाऽसीत् । तेन सलिलेन प्रलये सर्वं गूढमासीदित्यर्थः । अस्याग्रे सलिले समन्तात्पालकवर्जितो भगवानासीदित्यर्थः । औतः सर्वोद्रिक्तः ॥ ४६ ॥ | तदेकं ब्रह्म वायुप्रेरणां विना स्वसामर्थ्येनैव कालादिकं प्रेरयति स्म । तस्मादन्यदुत्तमं वस्तु किञ्चन नाऽस । अपि तु तदेवोद्रिक्तमास । अपरं तमः प्रकृतिरस्मिन् सर्वस्मिन् देशेऽविज्ञातं सलिलं भूत्वाऽसीत् । तेन सलिलेन प्रलये सर्वं गूढमासीदित्यर्थः । अस्याग्रे सलिले समन्तात्पालकवर्जितो भगवानासीदित्यर्थः । औतः सर्वोद्रिक्तः ॥ ४६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V47"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,188: | Line 2,274: | ||
स्वयं जीवः ॥ ४७ ॥ | स्वयं जीवः ॥ ४७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V48"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,205: | Line 2,293: | ||
कर्माकरणे स्नेहो माऽस्त्वित्युक्तम् । किं तर्हीत्यत उच्यते ‘योगस्थः’ इति । तत्र कर्मसङ्गं त्यक्त्वा कर्माणि कुर्विति व्याहतमित्यत आह सङ्गमिति ॥ न सङ्गपदेन कर्मसम्बन्धोऽभिधीयते । येन व्याहतिः । अपि तु फलस्नेह एवेति भावः ॥ ४८ ॥ | कर्माकरणे स्नेहो माऽस्त्वित्युक्तम् । किं तर्हीत्यत उच्यते ‘योगस्थः’ इति । तत्र कर्मसङ्गं त्यक्त्वा कर्माणि कुर्विति व्याहतमित्यत आह सङ्गमिति ॥ न सङ्गपदेन कर्मसम्बन्धोऽभिधीयते । येन व्याहतिः । अपि तु फलस्नेह एवेति भावः ॥ ४८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V49"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,238: | Line 2,328: | ||
४९ ॥ | ४९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V51"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,262: | Line 2,354: | ||
एतच्छ्लोकार्थविवरणात्मकोत्तरश्लोके ‘बुद्धियुक्तः’ इति भगवज्ज्ञानस्यापरोक्षज्ञानसाधनत्वेन गृहीतत्वादत्र पूर्वत्रापि तदभिमतमिति भावः ॥ ५०- ५१ ॥ | एतच्छ्लोकार्थविवरणात्मकोत्तरश्लोके ‘बुद्धियुक्तः’ इति भगवज्ज्ञानस्यापरोक्षज्ञानसाधनत्वेन गृहीतत्वादत्र पूर्वत्रापि तदभिमतमिति भावः ॥ ५०- ५१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V53"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,303: | Line 2,397: | ||
५२ ॥ ५३ ॥ | ५२ ॥ ५३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V54"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,336: | Line 2,432: | ||
५४ ॥ | ५४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V55"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,384: | Line 2,482: | ||
अत्रात्मस्थित्यादिना तुष्ट्यभिधानाज्जीवस्थित्यादिना तदसम्भवान्न तत्परावात्मशब्दाविति भावः ॥ ५५ ॥ | अत्रात्मस्थित्यादिना तुष्ट्यभिधानाज्जीवस्थित्यादिना तदसम्भवान्न तत्परावात्मशब्दाविति भावः ॥ ५५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V59"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,409: | Line 2,509: | ||
५९ ॥ | ५९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V63"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,440: | Line 2,542: | ||
केवलवाक्यसापेक्षतां विनापि निश्चितम् । न तु ज्ञानमात्रमिति भावः ॥ ६३ ॥ | केवलवाक्यसापेक्षतां विनापि निश्चितम् । न तु ज्ञानमात्रमिति भावः ॥ ६३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V66"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,461: | Line 2,565: | ||
॥ ६६ ॥ | ॥ ६६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V69"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,490: | Line 2,596: | ||
सूर्यो यथा स्वतेजसा सर्वं प्रकाशयत्येवं स्वज्ञानेन सर्वं विषयीकुर्वन्तीत्यर्थः ॥ ६९ ॥ | सूर्यो यथा स्वतेजसा सर्वं प्रकाशयत्येवं स्वज्ञानेन सर्वं विषयीकुर्वन्तीत्यर्थः ॥ ६९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V70"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,527: | Line 2,635: | ||
॥ ७० ॥ | ॥ ७० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V71"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,557: | Line 2,667: | ||
ममता मदधीनमिति भावना ॥ ७१ ॥ | ममता मदधीनमिति भावना ॥ ७१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V72"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,605: | Line 2,717: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 3 == | == अध्याय 3 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,644: | Line 2,758: | ||
दूरेणेति ॥१ ॥ | दूरेणेति ॥१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V02"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,729: | Line 2,845: | ||
ज्ञानायोगमेवेयं श्रुतिर्व्यवच्छिनत्ति । न तु कर्मसम्बन्धं निराकरोति । तथात्वे ‘‘ज्ञानिनो मोक्षनियमः’’ इति श्रुतिविरोध इति भावः ॥ ३ ॥ | ज्ञानायोगमेवेयं श्रुतिर्व्यवच्छिनत्ति । न तु कर्मसम्बन्धं निराकरोति । तथात्वे ‘‘ज्ञानिनो मोक्षनियमः’’ इति श्रुतिविरोध इति भावः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,758: | Line 2,876: | ||
५-८ ॥ | ५-८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,783: | Line 2,903: | ||
नात्र यज्ञपदेन प्रसिद्धयज्ञ उच्यते । अपि तु यातो विषयीकृतो ज्ञानरूपत्वाज्ज्ञो भगवान् येनोद्देशेन स एवेत्यर्थः । य एष उद्देश इति योजना ॥ ९ ॥ | नात्र यज्ञपदेन प्रसिद्धयज्ञ उच्यते । अपि तु यातो विषयीकृतो ज्ञानरूपत्वाज्ज्ञो भगवान् येनोद्देशेन स एवेत्यर्थः । य एष उद्देश इति योजना ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,852: | Line 2,974: | ||
वेदात्कर्मणामुत्पत्त्यभावाद्ब्रह्मणो वेदस्योत्पत्त्यभावाद्भूतेभ्यो ब्रह्मणो जननाभावादर्थान्तरकल्पने वेदादेश्चक्राप्रवेशः स्यात् । व्यक्त्यर्थाङ्गीकारे बहूनां पदानाममुख्यार्थतापात इति भावः ॥ १४ ॥ १५ ॥ १६ ॥ | वेदात्कर्मणामुत्पत्त्यभावाद्ब्रह्मणो वेदस्योत्पत्त्यभावाद्भूतेभ्यो ब्रह्मणो जननाभावादर्थान्तरकल्पने वेदादेश्चक्राप्रवेशः स्यात् । व्यक्त्यर्थाङ्गीकारे बहूनां पदानाममुख्यार्थतापात इति भावः ॥ १४ ॥ १५ ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,893: | Line 3,017: | ||
पर्यायेण वाचकाः ॥ १७ ॥ | पर्यायेण वाचकाः ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,945: | Line 3,071: | ||
१९ ॥ | १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 2,980: | Line 3,108: | ||
तुष्टिः ॥ २० ॥ | तुष्टिः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V22"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,009: | Line 3,139: | ||
॥२२ ॥ | ॥२२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V30"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,143: | Line 3,275: | ||
एतेन सदृशमिति व्याख्यानं भवति॥ २७-३०॥ | एतेन सदृशमिति व्याख्यानं भवति॥ २७-३०॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V36"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,172: | Line 3,306: | ||
आनन्तर्यवाचिनाऽथशब्देन परमेश्वराद् देवेभ्यश्चानन्तरमित्यर्थो ज्ञायत इति भावः ॥ ३६ ॥ | आनन्तर्यवाचिनाऽथशब्देन परमेश्वराद् देवेभ्यश्चानन्तरमित्यर्थो ज्ञायत इति भावः ॥ ३६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V37"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,241: | Line 3,377: | ||
॥ ३७-४१ ॥ | ॥ ३७-४१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V42"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,262: | Line 3,400: | ||
सर्वेभ्योऽर्थाद्यभिमानिभ्यः । ‘ततो ब्रह्मा’ इत्यादि तु ‘बुद्धेरात्मा महान् परः । महतः परमव्यक्तम् अव्यक्तात् पुरुषः परः । पुरुषान्न परं किञ्चित्’ इति श्रुतिव्याख्यानम् । परमात्मनोऽत्र बुद्धिपरत्वमात्रोक्तावप्यन्यत्रोक्तमत्र संयोज्यमिति ज्ञापयितुमुदाहृतम्ी ॥४२ ॥ | सर्वेभ्योऽर्थाद्यभिमानिभ्यः । ‘ततो ब्रह्मा’ इत्यादि तु ‘बुद्धेरात्मा महान् परः । महतः परमव्यक्तम् अव्यक्तात् पुरुषः परः । पुरुषान्न परं किञ्चित्’ इति श्रुतिव्याख्यानम् । परमात्मनोऽत्र बुद्धिपरत्वमात्रोक्तावप्यन्यत्रोक्तमत्र संयोज्यमिति ज्ञापयितुमुदाहृतम्ी ॥४२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V43"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,318: | Line 3,458: | ||
<div class="gr-author-note">इतिश्रीमदानन्दतीर्थविरचितगीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इतिश्रीमदानन्दतीर्थविरचितगीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 4 == | == अध्याय 4 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,358: | Line 3,500: | ||
सर्वशास्त्रेभ्योऽतिशयेन वेदार्थपूरकपञ्चरात्राशेषार्थत्वेन गीतायाः सर्वशास्त्रोत्तमत्वं युक्तमिति भावः ॥ १ ॥ | सर्वशास्त्रेभ्योऽतिशयेन वेदार्थपूरकपञ्चरात्राशेषार्थत्वेन गीतायाः सर्वशास्त्रोत्तमत्वं युक्तमिति भावः ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V04"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,396: | Line 3,540: | ||
स स्वभावश्च अयं देव एव न तु ततो भिन्न इत्यर्थः । | स स्वभावश्च अयं देव एव न तु ततो भिन्न इत्यर्थः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,461: | Line 3,607: | ||
६ ॥ ७ ॥ ८ ॥ | ६ ॥ ७ ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,486: | Line 3,634: | ||
समुच्चयादेव भवतीति ज्ञातव्यमिति शेषः । शमादीनां समुच्चयादेव ज्ञानं भवतीति ज्ञातव्यम् । पृथक्पृथग्ज्ञानसाधनत्वोक्तावपीत्यर्थः । उक्तो ग्राह्य इति शेषः ॥ ९ ॥ | समुच्चयादेव भवतीति ज्ञातव्यमिति शेषः । शमादीनां समुच्चयादेव ज्ञानं भवतीति ज्ञातव्यम् । पृथक्पृथग्ज्ञानसाधनत्वोक्तावपीत्यर्थः । उक्तो ग्राह्य इति शेषः ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V10"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,515: | Line 3,665: | ||
मयि भावः सायुज्यादिः ॥ १० ॥ | मयि भावः सायुज्यादिः ॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V11"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,549: | Line 3,701: | ||
११ ॥ | ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,615: | Line 3,769: | ||
१३ ॥ | १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,636: | Line 3,792: | ||
स्वस्येश्वराभेदाभिप्रायेण स्वात्मानमुद्दिश्य ‘न मां कर्माणि लिम्पन्ति’ इत्यादि यो जानातीत्यन्यथाप्रतीतिः स्यात् । तन्निराकरणार्थम् इति मां योऽभिजानाति, न स्वात्मानमिति भावेन मामिति विशेषणं प्रयुक्तमित्यर्थः ॥ १४ ॥ | स्वस्येश्वराभेदाभिप्रायेण स्वात्मानमुद्दिश्य ‘न मां कर्माणि लिम्पन्ति’ इत्यादि यो जानातीत्यन्यथाप्रतीतिः स्यात् । तन्निराकरणार्थम् इति मां योऽभिजानाति, न स्वात्मानमिति भावेन मामिति विशेषणं प्रयुक्तमित्यर्थः ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,661: | Line 3,819: | ||
मत्त एव भवतीति बोद्धव्यम् । असमानपदस्थस्य रेफोत्तरस्य नस्य णत्वं दृष्टं ‘ब्रह्मण इन्द्र उपयाहि विद्वान्’ इत्यादौ । आदिपदेन ‘बोद्धव्यं च’ इत्यादेरपि पूर्ववद्योजनां सूचयति ॥ १७ ॥ | मत्त एव भवतीति बोद्धव्यम् । असमानपदस्थस्य रेफोत्तरस्य नस्य णत्वं दृष्टं ‘ब्रह्मण इन्द्र उपयाहि विद्वान्’ इत्यादौ । आदिपदेन ‘बोद्धव्यं च’ इत्यादेरपि पूर्ववद्योजनां सूचयति ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,710: | Line 3,870: | ||
स्वयोग्याशेषकर्मफलमोक्षस्य नियतत्वादिति भावः ॥ १८ ॥ | स्वयोग्याशेषकर्मफलमोक्षस्य नियतत्वादिति भावः ॥ १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,735: | Line 3,897: | ||
ज्ञानिनोऽपि भगवदाश्रयत्वेन ‘अज्ञानां ज्ञानिनां चैव’ इत्यादावुक्तत्वान्निराश्रयत्वानुपपत्तेर्न प्रतीतप्रकारेण पदविभाग इत्यर्थः ॥ २० ॥ | ज्ञानिनोऽपि भगवदाश्रयत्वेन ‘अज्ञानां ज्ञानिनां चैव’ इत्यादावुक्तत्वान्निराश्रयत्वानुपपत्तेर्न प्रतीतप्रकारेण पदविभाग इत्यर्थः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,756: | Line 3,920: | ||
२३ ॥ | २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V24"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,785: | Line 3,951: | ||
अनेन हविरादिषु स्वस्य स्वातन्त्र्यमनिरूप्य ब्रह्माधीनतां ज्ञात्वा होमादिकरणं स्वातन्त्र्याभिमानपरित्यागः । ब्रह्मार्पणं तु यज्ञार्थत्वमित्युक्तं भवति ॥ २४ ॥ | अनेन हविरादिषु स्वस्य स्वातन्त्र्यमनिरूप्य ब्रह्माधीनतां ज्ञात्वा होमादिकरणं स्वातन्त्र्याभिमानपरित्यागः । ब्रह्मार्पणं तु यज्ञार्थत्वमित्युक्तं भवति ॥ २४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V25"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,818: | Line 3,986: | ||
यज्ञाख्येनेत्यस्य सर्वं तदधीनं ज्ञात्वेत्यर्थः ॥ २५ ॥ | यज्ञाख्येनेत्यस्य सर्वं तदधीनं ज्ञात्वेत्यर्थः ॥ २५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V26"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,839: | Line 4,009: | ||
अत्रापि ब्रह्मार्पणस्य ‘एवं बहुविधाः’ इति वक्ष्यमाणपर्यालोचनया विवक्षितत्वावगमान्नासङ्गतिरिति भावः ॥ २६ ॥ | अत्रापि ब्रह्मार्पणस्य ‘एवं बहुविधाः’ इति वक्ष्यमाणपर्यालोचनया विवक्षितत्वावगमान्नासङ्गतिरिति भावः ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V27"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,866: | Line 4,038: | ||
२७-३०॥ | २७-३०॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V32"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,891: | Line 4,065: | ||
३२ ॥ | ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V33"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,926: | Line 4,102: | ||
पुनर्योगकथनाज्ज्ञानानन्तरमपि कर्मानुष्ठानकथनात् ॥ ३३ ॥ | पुनर्योगकथनाज्ज्ञानानन्तरमपि कर्मानुष्ठानकथनात् ॥ ३३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V34"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,951: | Line 4,129: | ||
उपदेक्ष्यन्तीति निश्चितत्वाभिप्रायेण । परोक्षतयोपदेक्ष्याम इत्येवोच्यमानत्वान्न ज्ञानोपदेशार्थं प्रवृत्तत्वविरोधः । न च ज्ञानस्योपदिष्टत्वविरोधः । सङ्क्षेपेणोपदिष्टत्वेऽपि ‘ज्ञानं तेऽहम्’ इत्यादिना पुनरुपदेक्ष्यमाणत्वादिति भावः ॥ ३४ ॥ | उपदेक्ष्यन्तीति निश्चितत्वाभिप्रायेण । परोक्षतयोपदेक्ष्याम इत्येवोच्यमानत्वान्न ज्ञानोपदेशार्थं प्रवृत्तत्वविरोधः । न च ज्ञानस्योपदिष्टत्वविरोधः । सङ्क्षेपेणोपदिष्टत्वेऽपि ‘ज्ञानं तेऽहम्’ इत्यादिना पुनरुपदेक्ष्यमाणत्वादिति भावः ॥ ३४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V35"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 3,980: | Line 4,160: | ||
३५ ॥ | ३५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V42"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,006: | Line 4,188: | ||
<div class="gr-author-note">इतिश्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इतिश्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 5 == | == अध्याय 5 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,035: | Line 4,219: | ||
‘योगसंन्यस्तकर्माणम्’ इत्यादौ पठितो न्यासशब्दो यत्याश्रमविषयः, ‘योगमातिष्ठ’ इत्यादौ श्रुतो योगशब्दो गृहस्थाश्रमविषय इति कल्पयित्वा यतीनां सर्वकर्मत्यागेन ज्ञानमात्राधिकारित्वाद् गृहिणां ज्ञानपरित्यागेन कर्ममात्राधिकारित्वात् तयोरेकपुन्निष्ठत्वं न युज्यत इति भावेन योगसंन्यासयोर्मध्ये श्रेयः पृच्छति । उभयस्यापि कर्तव्यतया विहितत्वादेकेनैवानुष्ठातुमशक्यत्वादन्यतरपरित्यागेनान्यतरग्रहणे श्रेयस एव ग्राह्यत्वादिति भावः ॥ १ ॥ | ‘योगसंन्यस्तकर्माणम्’ इत्यादौ पठितो न्यासशब्दो यत्याश्रमविषयः, ‘योगमातिष्ठ’ इत्यादौ श्रुतो योगशब्दो गृहस्थाश्रमविषय इति कल्पयित्वा यतीनां सर्वकर्मत्यागेन ज्ञानमात्राधिकारित्वाद् गृहिणां ज्ञानपरित्यागेन कर्ममात्राधिकारित्वात् तयोरेकपुन्निष्ठत्वं न युज्यत इति भावेन योगसंन्यासयोर्मध्ये श्रेयः पृच्छति । उभयस्यापि कर्तव्यतया विहितत्वादेकेनैवानुष्ठातुमशक्यत्वादन्यतरपरित्यागेनान्यतरग्रहणे श्रेयस एव ग्राह्यत्वादिति भावः ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V02"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,064: | Line 4,250: | ||
योगरहितसंन्यासस्य अनर्थकरत्वोक्तेः संन्यासरहितयोगस्यैवासम्भवात् समुच्चितयोरेवात्र निःश्रेयसकरत्वमुच्यते न प्रत्येकमिति भावः ॥ २ ॥ | योगरहितसंन्यासस्य अनर्थकरत्वोक्तेः संन्यासरहितयोगस्यैवासम्भवात् समुच्चितयोरेवात्र निःश्रेयसकरत्वमुच्यते न प्रत्येकमिति भावः ॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,095: | Line 4,283: | ||
भवत्येवाकाङ्क्षादिवर्जनं न्यासः । न च तस्य त्यागत्वोक्तिविरोधः । न्यासत्यागयोरैक्यात् । न च पृथक्त्वोक्तिविरोधः । यथा खलु पाण्डवानां कुरुत्वेऽपि ‘सन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम्’ इति पृथगुक्तिर्युज्यते, पाण्डवानां कुर्ववान्तरभेदत्वेन कुरुपाण्डवानां साक्षादैक्याभावात्, एवं त्यागस्य न्यासत्वेऽपि न्यासावान्तरभेदत्वेन त्यागन्यासयोः साक्षादैक्याभावात् पृथग्वचनोपपत्तेरिति भावः । न्यासादिशब्दस्य यत्याद्याश्रमार्थत्वं गृहीत्वा तयोरधिकारभेदात् समावेशायोगो यश्चोदितोऽसौ न्यासादिशब्दस्य तदर्थत्वानङ्गीकारेण परिहृतः ॥ ३ ॥ | भवत्येवाकाङ्क्षादिवर्जनं न्यासः । न च तस्य त्यागत्वोक्तिविरोधः । न्यासत्यागयोरैक्यात् । न च पृथक्त्वोक्तिविरोधः । यथा खलु पाण्डवानां कुरुत्वेऽपि ‘सन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम्’ इति पृथगुक्तिर्युज्यते, पाण्डवानां कुर्ववान्तरभेदत्वेन कुरुपाण्डवानां साक्षादैक्याभावात्, एवं त्यागस्य न्यासत्वेऽपि न्यासावान्तरभेदत्वेन त्यागन्यासयोः साक्षादैक्याभावात् पृथग्वचनोपपत्तेरिति भावः । न्यासादिशब्दस्य यत्याद्याश्रमार्थत्वं गृहीत्वा तयोरधिकारभेदात् समावेशायोगो यश्चोदितोऽसौ न्यासादिशब्दस्य तदर्थत्वानङ्गीकारेण परिहृतः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V04"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,125: | Line 4,315: | ||
४ ॥ | ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,173: | Line 4,365: | ||
उभयोरप्युभयसद्भावस्य युक्त्यादिसिद्धत्वादिति भावः । सङ्कोचविकाससम्भवः ॥ ५ ॥ | उभयोरप्युभयसद्भावस्य युक्त्यादिसिद्धत्वादिति भावः । सङ्कोचविकाससम्भवः ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,212: | Line 4,406: | ||
योगो न्यासश्चेत्येक एवार्थः । अपि तु न्यासो योगावान्तरभेदः । अतः कुरुपाण्डववत् पृथगुक्तिरुपपन्नेत्यर्थः ॥ ६ ॥ | योगो न्यासश्चेत्येक एवार्थः । अपि तु न्यासो योगावान्तरभेदः । अतः कुरुपाण्डववत् पृथगुक्तिरुपपन्नेत्यर्थः ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V07"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,244: | Line 4,440: | ||
स्थितमनाः ॥ ७ ॥ | स्थितमनाः ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,269: | Line 4,467: | ||
९ ॥ | ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V10"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,304: | Line 4,504: | ||
शिशुनेति शेषः । शिशुकर्तृकं भवेदिति सम्बन्धः ॥ १० ॥ | शिशुनेति शेषः । शिशुकर्तृकं भवेदिति सम्बन्धः ॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,329: | Line 4,531: | ||
मनसैव कर्मन्यासो नाम स्वातन्त्र्याभिमानपरित्याग एव । न तु स्वरूपत्यागः । तथात्वे मनसेति विशेषणवैय्यर्थ्यादिति भावः ॥ १३ ॥ | मनसैव कर्मन्यासो नाम स्वातन्त्र्याभिमानपरित्याग एव । न तु स्वरूपत्यागः । तथात्वे मनसेति विशेषणवैय्यर्थ्यादिति भावः ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,489: | Line 4,693: | ||
१४ ॥ | १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,510: | Line 4,716: | ||
अनेन ‘निर्दोषं हि समं ब्रह्म’ इत्येतदपि व्याख्यातं भवति ॥ १८ ॥ | अनेन ‘निर्दोषं हि समं ब्रह्म’ इत्येतदपि व्याख्यातं भवति ॥ १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V21"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,535: | Line 4,743: | ||
संसारेऽपि परमात्मस्मरणाद्यल्पयोगयुक्तः संन्यासी सुखं विन्दति यदा तदा ध्यानादिमहायोगयुक्तो मोक्षादिनिःश्रेयसं विन्दतीति किमु वाच्यमित्यर्थः ॥ २१-२३ ॥ | संसारेऽपि परमात्मस्मरणाद्यल्पयोगयुक्तः संन्यासी सुखं विन्दति यदा तदा ध्यानादिमहायोगयुक्तो मोक्षादिनिःश्रेयसं विन्दतीति किमु वाच्यमित्यर्थः ॥ २१-२३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V24"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,564: | Line 4,774: | ||
नात्रान्तर्ज्योतिष्ट्वं ज्ञानिलक्षणमुच्यते । किन्तु अन्तःसुखत्वाद्येव । तत्र कारणत्वेनान्तर्ज्योतिष्ट्वमुच्यत इति भावः ॥ २४ ॥ | नात्रान्तर्ज्योतिष्ट्वं ज्ञानिलक्षणमुच्यते । किन्तु अन्तःसुखत्वाद्येव । तत्र कारणत्वेनान्तर्ज्योतिष्ट्वमुच्यत इति भावः ॥ २४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V28"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,586: | Line 4,798: | ||
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥ | इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 6 == | == अध्याय 6 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,642: | Line 4,856: | ||
३ ॥ | ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V04"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,671: | Line 4,887: | ||
४ ॥ | ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,708: | Line 4,926: | ||
५ ॥ | ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,725: | Line 4,945: | ||
येन आत्मा वशीकृतस्तस्यासौ बन्धुतया किं करोतीत्यपेक्षायां वाक्यशेषे वशीकृतोऽसौ परमात्मा तस्य हृदि सम्यगाहितो भवतीत्युक्तत्वात् पूर्वमप्यात्मपदेन परमात्मैवोच्यत इति ज्ञायत इति भावः ॥ ६ ॥ | येन आत्मा वशीकृतस्तस्यासौ बन्धुतया किं करोतीत्यपेक्षायां वाक्यशेषे वशीकृतोऽसौ परमात्मा तस्य हृदि सम्यगाहितो भवतीत्युक्तत्वात् पूर्वमप्यात्मपदेन परमात्मैवोच्यत इति ज्ञायत इति भावः ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V08"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,752: | Line 4,974: | ||
वेदादौ ॥ ८ ॥ | वेदादौ ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,779: | Line 5,003: | ||
स्वयमेव तस्य क्लेशस्थानं निरूप्योपकारकर्तेत्यर्थः ॥ ९ ॥ | स्वयमेव तस्य क्लेशस्थानं निरूप्योपकारकर्तेत्यर्थः ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,804: | Line 5,030: | ||
अन्यथा तोषायोगादिति भावः ॥ २० ॥ | अन्यथा तोषायोगादिति भावः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V27"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,829: | Line 5,057: | ||
अन्यथा बहुप्रमाणविरोधादिति भावः ॥ अनेन पूर्वोक्तं मत्संस्थापदमपि व्याख्यातं भवति ॥ २७ ॥ | अन्यथा बहुप्रमाणविरोधादिति भावः ॥ अनेन पूर्वोक्तं मत्संस्थापदमपि व्याख्यातं भवति ॥ २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V29"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,854: | Line 5,084: | ||
भोक्तारमिति सङ्क्षेपोक्तौ परमात्मन एव ध्येयत्वोक्तेः, यो मामित्यनुवादाच्चेति भावः ॥ २९ ॥ | भोक्तारमिति सङ्क्षेपोक्तौ परमात्मन एव ध्येयत्वोक्तेः, यो मामित्यनुवादाच्चेति भावः ॥ २९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V31"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,879: | Line 5,111: | ||
अन्यथा सर्वभूतस्थितमिति स्ववचनविरोधादिति भावः ॥ ३१ ॥ | अन्यथा सर्वभूतस्थितमिति स्ववचनविरोधादिति भावः ॥ ३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V32"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,904: | Line 5,138: | ||
अत्र भगवदीयेष्वेव स्वस्मिन्निव स्नेहो विधीयते, न त्ववैष्णवेषु । बन्धुरात्मेति वैष्णवानामेव भगवत्प्रियत्वस्योक्तत्वात्, ‘अनात्मनः’ इत्यवैष्णवानां भगवदप्रियत्वस्योक्तत्वादिति भावः ॥ ३२ ॥ | अत्र भगवदीयेष्वेव स्वस्मिन्निव स्नेहो विधीयते, न त्ववैष्णवेषु । बन्धुरात्मेति वैष्णवानामेव भगवत्प्रियत्वस्योक्तत्वात्, ‘अनात्मनः’ इत्यवैष्णवानां भगवदप्रियत्वस्योक्तत्वादिति भावः ॥ ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V40"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,933: | Line 5,169: | ||
भवेदयं विरोधो यदि योगशब्देनात्र सामान्यतो ज्ञानोपायोऽभिधीयते । न च तदस्ति । ध्यानस्यैव विवक्षितत्वात् । न च योगशब्दस्य ज्ञानोपायवाचित्वविरोधः । ध्यानस्यापि ज्ञानोपायविशेषत्वादिति भावः । | भवेदयं विरोधो यदि योगशब्देनात्र सामान्यतो ज्ञानोपायोऽभिधीयते । न च तदस्ति । ध्यानस्यैव विवक्षितत्वात् । न च योगशब्दस्य ज्ञानोपायवाचित्वविरोधः । ध्यानस्यापि ज्ञानोपायविशेषत्वादिति भावः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V44"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,960: | Line 5,198: | ||
तत्राल्पप्रवृत्तिमानित्यर्थः ॥ ४४ ॥ | तत्राल्पप्रवृत्तिमानित्यर्थः ॥ ४४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V46"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 4,996: | Line 5,236: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां षष्ठोऽध्यायः ॥ ६ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां षष्ठोऽध्यायः ॥ ६ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 7 == | == अध्याय 7 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,037: | Line 5,279: | ||
अनेन यततामपि केचित् सिद्धा भवन्तीति व्याख्यातं भवति । जीवन्मुक्तानां सर्वेषामपि सिद्धिपदोदिता मुक्तिर्भवति । सिद्धिं गताः सर्वेऽपि नारायणायनाः, तज्ज्ञानादिमत्त्वात् । नारायणपरायणस्तु सुदुर्लभ इत्यर्थः । जीवघनो जीवसारः । अनेन न केवलं महाज्ञानिनो दौर्लभ्यम्, अपि तु महाभक्त्यादिमानपि दुर्लभ इत्युक्तं भवति ॥३ ॥ | अनेन यततामपि केचित् सिद्धा भवन्तीति व्याख्यातं भवति । जीवन्मुक्तानां सर्वेषामपि सिद्धिपदोदिता मुक्तिर्भवति । सिद्धिं गताः सर्वेऽपि नारायणायनाः, तज्ज्ञानादिमत्त्वात् । नारायणपरायणस्तु सुदुर्लभ इत्यर्थः । जीवघनो जीवसारः । अनेन न केवलं महाज्ञानिनो दौर्लभ्यम्, अपि तु महाभक्त्यादिमानपि दुर्लभ इत्युक्तं भवति ॥३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V04"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,090: | Line 5,334: | ||
४-६ ॥ | ४-६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V07"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,159: | Line 5,405: | ||
मुक्तानां तारतम्ये वाऽनेन हेतुरुच्यते । अनेन मनुष्याणामित्येतदपि व्याख्यातं भवति ॥ ७ ॥ | मुक्तानां तारतम्ये वाऽनेन हेतुरुच्यते । अनेन मनुष्याणामित्येतदपि व्याख्यातं भवति ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,180: | Line 5,428: | ||
अनेन विज्ञानप्रदर्शकं रसोऽहमित्यादि व्याख्यातं भवति । रसयति रसमादत्ते रसं प्रेरयति । प्रभासनात् स्वयं प्रभासमानत्वात्, प्रभाप्रेरणाच्च । प्रणौति स्तौति स्तावकत्वं प्रेरयति च । शब्दयति वक्ति शब्दं प्रेरयति च ॥ ८ ॥ | अनेन विज्ञानप्रदर्शकं रसोऽहमित्यादि व्याख्यातं भवति । रसयति रसमादत्ते रसं प्रेरयति । प्रभासनात् स्वयं प्रभासमानत्वात्, प्रभाप्रेरणाच्च । प्रणौति स्तौति स्तावकत्वं प्रेरयति च । शब्दयति वक्ति शब्दं प्रेरयति च ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,197: | Line 5,447: | ||
सुरभ्यसुरभितया गन्धं प्रेरयति, स्वयं सुरभिश्चेति पुण्यगन्धः । स्वयं पुण्यगन्धप्रदत्वाच्च । तेजयति तेजस्वी वर्तते, तेजः प्रेरयति चेति तेजः । जीवनप्रदः तस्माज्जीवनम् । तपति तपः कुरुते प्रेरयति चेति तपः ॥ ९ ॥ | सुरभ्यसुरभितया गन्धं प्रेरयति, स्वयं सुरभिश्चेति पुण्यगन्धः । स्वयं पुण्यगन्धप्रदत्वाच्च । तेजयति तेजस्वी वर्तते, तेजः प्रेरयति चेति तेजः । जीवनप्रदः तस्माज्जीवनम् । तपति तपः कुरुते प्रेरयति चेति तपः ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V10"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,214: | Line 5,466: | ||
व्यञ्जनाद् व्यञ्जकत्वात् प्रेरकत्वाच्च । बोधनात् बोद्धृत्वाद् बुद्धिप्रेरकत्वाच्च ॥ १० ॥ | व्यञ्जनाद् व्यञ्जकत्वात् प्रेरकत्वाच्च । बोधनात् बोद्धृत्वाद् बुद्धिप्रेरकत्वाच्च ॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V11"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,243: | Line 5,497: | ||
तत्र स्वातन्त्र्यं हेतुः । रसादेरस्वातन्त्र्यं प्रसिद्धमिति भावः ॥ ११ ॥ | तत्र स्वातन्त्र्यं हेतुः । रसादेरस्वातन्त्र्यं प्रसिद्धमिति भावः ॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V12"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,272: | Line 5,528: | ||
इत्यस्य वैलोम्येनार्थ उक्तो भवति ॥ १२ ॥ | इत्यस्य वैलोम्येनार्थ उक्तो भवति ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,297: | Line 5,555: | ||
विष्णुनैव सम्यग् ज्ञातत्वात् । लक्ष्म्या चेत्यर्थः । अनेन त्रिभिरित्यादेरर्थ उक्तो भवति । ममेत्यस्यार्थो वशगयेति । विष्णुनैवेत्यनेनाचेतनप्रकृत्याद्याहितं स्वविषयमोहं भगवान् कुतो न वारयतीत्याशङ्कानिवारकस्य नाहं प्रकाश इत्यस्यार्थ उक्तो भवति ॥ १३ ॥ | विष्णुनैव सम्यग् ज्ञातत्वात् । लक्ष्म्या चेत्यर्थः । अनेन त्रिभिरित्यादेरर्थ उक्तो भवति । ममेत्यस्यार्थो वशगयेति । विष्णुनैवेत्यनेनाचेतनप्रकृत्याद्याहितं स्वविषयमोहं भगवान् कुतो न वारयतीत्याशङ्कानिवारकस्य नाहं प्रकाश इत्यस्यार्थ उक्तो भवति ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,332: | Line 5,592: | ||
भक्तिविषये । अनेनैकस्मिन् भक्तिर्यस्येति विग्रहः सूचितः । तेन सामानाधिकरण्याङ्गीकारे भक्तिशब्दस्य प्रियादित्वेन पुंवद्भावाप्राप्तिश्च परिहृता ॥ १४ ॥ | भक्तिविषये । अनेनैकस्मिन् भक्तिर्यस्येति विग्रहः सूचितः । तेन सामानाधिकरण्याङ्गीकारे भक्तिशब्दस्य प्रियादित्वेन पुंवद्भावाप्राप्तिश्च परिहृता ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,371: | Line 5,633: | ||
१९ ॥ | १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,456: | Line 5,720: | ||
इत्यादिना विवृतम् ॥ २० ॥ | इत्यादिना विवृतम् ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,481: | Line 5,747: | ||
यद्यप्येवमुच्यते तथापीत्यर्थः। तावदिति संयोज्यम् । केचन भागवताः पुरुषाः । केचन त्रैविद्याः सन्ति । तेषां च मोक्षादिकं फलमित्युक्तम् ॥ २३ ॥ | यद्यप्येवमुच्यते तथापीत्यर्थः। तावदिति संयोज्यम् । केचन भागवताः पुरुषाः । केचन त्रैविद्याः सन्ति । तेषां च मोक्षादिकं फलमित्युक्तम् ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V24"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,506: | Line 5,774: | ||
एवं सर्वप्रेरकत्वादिमहिमवांश्चेद्भगवान् तत्कथं भगवतः केचिज्जीवाभेदं मन्यन्त इत्यतो वैतदुच्यते । सर्वात्मना ज्ञेयत्वाज्ञेयत्वाभ्यां जीवेश्वरयोर्व्यक्ताव्यक्तत्वम् ॥२४ ॥ | एवं सर्वप्रेरकत्वादिमहिमवांश्चेद्भगवान् तत्कथं भगवतः केचिज्जीवाभेदं मन्यन्त इत्यतो वैतदुच्यते । सर्वात्मना ज्ञेयत्वाज्ञेयत्वाभ्यां जीवेश्वरयोर्व्यक्ताव्यक्तत्वम् ॥२४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V26"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,531: | Line 5,801: | ||
२६ ॥ | २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V27"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
<div class="teeka-body"> | <div class="teeka-body"> | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BGT_C07_V27 | | verse_id = BGT_C07_V27 | ||
| Line 5,547: | Line 5,815: | ||
यत्केषाञ्चिदद्वैतज्ञानं तदपि मदिच्छयेत्युक्तं ‘नाहं प्रकाशः’ इति । तदयुक्तम् । | यत्केषाञ्चिदद्वैतज्ञानं तदपि मदिच्छयेत्युक्तं ‘नाहं प्रकाशः’ इति । तदयुक्तम् । | ||
<div class="shloka-block"> | |||
<span class="shloka-line">‘ऐकात्म्यं नाम यदिदं केचिद् ब्रूयुरनैपुणाः ।</span> | |||
<span class="shloka-line">कामक्रोधाभिभूतत्वादहङ्कारवशं गताः ॥’</span> | |||
</div> | |||
इत्यादाविच्छाद्वेषादेरेवाद्वैतज्ञानहेतुत्वोक्तेरित्यत उच्यते | इत्यादाविच्छाद्वेषादेरेवाद्वैतज्ञानहेतुत्वोक्तेरित्यत उच्यते | ||
| Line 5,583: | Line 5,856: | ||
२७ ॥ | २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V30"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,605: | Line 5,880: | ||
<div class="gr-author-note">इतिश्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इतिश्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 8 == | == अध्याय 8 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,643: | Line 5,920: | ||
यद्यप्येषा प्रतीतिरुपरितनवाक्ये परिहृता तथापि पुनर्भवत्येव । तत्र ‘साधियज्ञं च’ इति चशब्दस्य साधिभूताधियज्ञं मां चेति संयोजनेनाधिभूतादिसहितत्वेन ब्रह्मज्ञानादन्यदेव विष्णुज्ञानमुच्यत इति तदिति विशेषणादेव प्रतीतिसम्भवादिति भावः । यत्किञ्चिदित्यत्र अन्यदेवेत्यत्र च इति प्रतीत्या जात इति शेषः ॥ १ ॥ | यद्यप्येषा प्रतीतिरुपरितनवाक्ये परिहृता तथापि पुनर्भवत्येव । तत्र ‘साधियज्ञं च’ इति चशब्दस्य साधिभूताधियज्ञं मां चेति संयोजनेनाधिभूतादिसहितत्वेन ब्रह्मज्ञानादन्यदेव विष्णुज्ञानमुच्यत इति तदिति विशेषणादेव प्रतीतिसम्भवादिति भावः । यत्किञ्चिदित्यत्र अन्यदेवेत्यत्र च इति प्रतीत्या जात इति शेषः ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,674: | Line 5,953: | ||
। सत्यमेवाशङ्का भवतीति । सा च ‘अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः’ इत्युपर्यक्षरस्याव्यक्तत्वोक्त्या परिह्रियते । अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नम्, मन्यन्ते माम् इत्यव्यक्तशब्दस्य भगवति प्रयुक्तत्वात् । अतः अक्षरं ब्रह्म परमम् इति परिहारे अहमित्यनुक्तावपि लाभसम्भवात् तथा परिहारो युक्त इति भावः । | । सत्यमेवाशङ्का भवतीति । सा च ‘अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः’ इत्युपर्यक्षरस्याव्यक्तत्वोक्त्या परिह्रियते । अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नम्, मन्यन्ते माम् इत्यव्यक्तशब्दस्य भगवति प्रयुक्तत्वात् । अतः अक्षरं ब्रह्म परमम् इति परिहारे अहमित्यनुक्तावपि लाभसम्भवात् तथा परिहारो युक्त इति भावः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,723: | Line 6,004: | ||
‘अधियज्ञोऽहमेव’ इत्यधियज्ञस्य भगवदभिन्नत्वेनोक्तत्वादित्यर्थः ॥ ३-४ ॥ | ‘अधियज्ञोऽहमेव’ इत्यधियज्ञस्य भगवदभिन्नत्वेनोक्तत्वादित्यर्थः ॥ ३-४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,771: | Line 6,054: | ||
५ ॥ | ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,796: | Line 6,081: | ||
‘अव्यक्तं वै तमः’ इति हि श्रुतिः ॥ ९ ॥ | ‘अव्यक्तं वै तमः’ इति हि श्रुतिः ॥ ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V11"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,817: | Line 6,104: | ||
‘तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये’ इत्यस्य तत्स्मरणप्रकारं प्रवक्ष्य इत्यर्थः ॥ ११ ॥ | ‘तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये’ इत्यस्य तत्स्मरणप्रकारं प्रवक्ष्य इत्यर्थः ॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,838: | Line 6,127: | ||
ओमित्येकमक्षरं वाचकं यस्य तदेकाक्षरमित्यर्थः । ब्रह्मशब्दस्य परब्रह्मण्येव मुख्यत्वान्न प्रतीत एवार्थः ॥ १३ ॥ | ओमित्येकमक्षरं वाचकं यस्य तदेकाक्षरमित्यर्थः । ब्रह्मशब्दस्य परब्रह्मण्येव मुख्यत्वान्न प्रतीत एवार्थः ॥ १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V16"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,872: | Line 6,163: | ||
अंशतोऽवतीर्णत्वेऽपि तैरंशैरंशिस्थानमाप्यत इत्यर्थः । अनेन जनादौ जननाद्यभावेऽपि नैतदयुक्तम् । मुक्तस्यैव मुख्यतया जननाद्यभावात्, जनादावल्पजननादिभावादेतद्वाक्यस्य च तदर्थत्वादित्युक्तं भवति ॥ १६ ॥ | अंशतोऽवतीर्णत्वेऽपि तैरंशैरंशिस्थानमाप्यत इत्यर्थः । अनेन जनादौ जननाद्यभावेऽपि नैतदयुक्तम् । मुक्तस्यैव मुख्यतया जननाद्यभावात्, जनादावल्पजननादिभावादेतद्वाक्यस्य च तदर्थत्वादित्युक्तं भवति ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,918: | Line 6,211: | ||
निर्विकारस्येत्यर्थः । उपचारे बीजमप्रवृत्त्येति । रात्राविव प्रलयकाले प्रवृत्त्यभावादन्हीवान्यदा प्रवृत्तिसद्भावात् प्रलयादिकालोऽहोरात्र्यादित्वेनोपचर्यत इत्यर्थः ॥ १७ ॥ | निर्विकारस्येत्यर्थः । उपचारे बीजमप्रवृत्त्येति । रात्राविव प्रलयकाले प्रवृत्त्यभावादन्हीवान्यदा प्रवृत्तिसद्भावात् प्रलयादिकालोऽहोरात्र्यादित्वेनोपचर्यत इत्यर्थः ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,941: | Line 6,236: | ||
यत्रेति ॥ | यत्रेति ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V26"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 5,980: | Line 6,277: | ||
यत्र तत्रेत्यस्याहरादिषु वा रात्र्यादिषु वेत्यर्थः ॥ २३-२६ ॥ | यत्र तत्रेत्यस्याहरादिषु वा रात्र्यादिषु वेत्यर्थः ॥ २३-२६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V27"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,006: | Line 6,305: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायाम् अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायाम् अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 9 == | == अध्याय 9 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,030: | Line 6,331: | ||
भगवन्महिमानमिति शेषः । न चैवमस्याष्टमत्वेन भवितव्यमिति वाच्यम् । अर्जुनप्रश्नपरिहारेणान्तरितत्वात् । | भगवन्महिमानमिति शेषः । न चैवमस्याष्टमत्वेन भवितव्यमिति वाच्यम् । अर्जुनप्रश्नपरिहारेणान्तरितत्वात् । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,074: | Line 6,377: | ||
यद्यत्र मम देह इत्येवोच्येते तर्हि कथमचेतनस्य देहस्य भगवल्लक्षणं स्यादित्याशङ्का स्यात् । तत्परिहाराय तस्य चेतनत्वं च पृथग्वक्तव्यं स्यात् । आत्मशब्दप्रयोगे तूभयमुक्तं स्यात् । द्व्यर्थो ह्ययमात्मशब्दो देहार्थस्तस्य चेतनत्वार्थश्च । अतो ममात्मेत्युक्तमिति भावः ॥ ५-९ ॥ | यद्यत्र मम देह इत्येवोच्येते तर्हि कथमचेतनस्य देहस्य भगवल्लक्षणं स्यादित्याशङ्का स्यात् । तत्परिहाराय तस्य चेतनत्वं च पृथग्वक्तव्यं स्यात् । आत्मशब्दप्रयोगे तूभयमुक्तं स्यात् । द्व्यर्थो ह्ययमात्मशब्दो देहार्थस्तस्य चेतनत्वार्थश्च । अतो ममात्मेत्युक्तमिति भावः ॥ ५-९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V10"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,099: | Line 6,404: | ||
एतदधिकृत्याक्षाणि यस्यासावध्यक्ष इत्यर्थः॥ १० ॥ | एतदधिकृत्याक्षाणि यस्यासावध्यक्ष इत्यर्थः॥ १० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V11"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,129: | Line 6,436: | ||
‘अनन्यता’, ‘अपूर्णता’ इत्यत्र दृष्टिरिति संयोज्यम् । अवतारेषु सङ्करो नाम अनवताराणामवतारत्वेन, अवताराणामनवतारत्वेन ज्ञानम् । सर्वस्माद्भिन्नः सर्वोत्तमः स्वगतभेदविवर्जितो यथावदिति च ज्ञातव्यम्॥ ११ ॥ | ‘अनन्यता’, ‘अपूर्णता’ इत्यत्र दृष्टिरिति संयोज्यम् । अवतारेषु सङ्करो नाम अनवताराणामवतारत्वेन, अवताराणामनवतारत्वेन ज्ञानम् । सर्वस्माद्भिन्नः सर्वोत्तमः स्वगतभेदविवर्जितो यथावदिति च ज्ञातव्यम्॥ ११ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V15"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,154: | Line 6,463: | ||
एकत्वेनेत्यादिपदचतुष्टयस्यैकमूर्तिरित्यादि यथाक्रमं व्याख्यानम्॥ १५ ॥ | एकत्वेनेत्यादिपदचतुष्टयस्यैकमूर्तिरित्यादि यथाक्रमं व्याख्यानम्॥ १५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V16"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,175: | Line 6,486: | ||
ऋगञ्चन इति धातुः । ‘सर्वदा समः, तेन साम’ इति हि श्रुतिः । यदस्ति तज्जानातीति यज्ञः । स्वात्मानं धत्त इति स्वधा । मानात् त्रातीति मन्त्रो, ज्ञातो रक्षतीत्यर्थः । उष प्लुष दाह इति धातोस्तापत्रयदग्धा उष्टाः । दर्भशब्दो दरं बिभर्तीत्यन्यत्रस्थो व्याक्रियते । आहूतत्वाद्यज्ञादाविति शेषः । अगतेः स्वशक्त्या गन्तुमशक्तस्य जगतः ॥१६॥ | ऋगञ्चन इति धातुः । ‘सर्वदा समः, तेन साम’ इति हि श्रुतिः । यदस्ति तज्जानातीति यज्ञः । स्वात्मानं धत्त इति स्वधा । मानात् त्रातीति मन्त्रो, ज्ञातो रक्षतीत्यर्थः । उष प्लुष दाह इति धातोस्तापत्रयदग्धा उष्टाः । दर्भशब्दो दरं बिभर्तीत्यन्यत्रस्थो व्याक्रियते । आहूतत्वाद्यज्ञादाविति शेषः । अगतेः स्वशक्त्या गन्तुमशक्तस्य जगतः ॥१६॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,205: | Line 6,518: | ||
जगत्पितुः विरिञ्चादपि महानित्यर्थः । निधातृत्वाद्धारकत्वात् ॥ १७ ॥ | जगत्पितुः विरिञ्चादपि महानित्यर्थः । निधातृत्वाद्धारकत्वात् ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,226: | Line 6,541: | ||
१८ ॥ | १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,243: | Line 6,560: | ||
प्रलयादन्यदाऽपि संहर्तृत्वादित्यर्थः । इन्द्रियेषु स्थित्वा तेषां देहधारणेन मृतिं परिहरति यस्मात्तस्मादमृतमित्यर्थः । प्रविलापयन् प्रलय इति शेषः । अहं क्रतुरित्यादेरशेषक्रत्वादिभोक्तृत्वं चार्थः ॥ १९ ॥ | प्रलयादन्यदाऽपि संहर्तृत्वादित्यर्थः । इन्द्रियेषु स्थित्वा तेषां देहधारणेन मृतिं परिहरति यस्मात्तस्मादमृतमित्यर्थः । प्रविलापयन् प्रलय इति शेषः । अहं क्रतुरित्यादेरशेषक्रत्वादिभोक्तृत्वं चार्थः ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,275: | Line 6,594: | ||
२० ॥ | २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V24"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,303: | Line 6,624: | ||
॥ अत इति ॥२४ ॥ | ॥ अत इति ॥२४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V29"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,328: | Line 6,651: | ||
वर्तन्त इत्यादि शेषः । तदेवोच्यत इति भावः ॥ २९ ॥ | वर्तन्त इत्यादि शेषः । तदेवोच्यत इति भावः ॥ २९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V32"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,387: | Line 6,712: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां नवमोऽध्यायः ॥ ९ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां नवमोऽध्यायः ॥ ९ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 10 == | == अध्याय 10 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,407: | Line 6,734: | ||
षष्ठे ध्यानमुक्तम्। तत्र ध्येयतया भगवद्विभूतिरूपाण्यत्रोच्यन्त इत्यध्यायार्थस्यातिरोहितत्वादनुक्तिः । | षष्ठे ध्यानमुक्तम्। तत्र ध्येयतया भगवद्विभूतिरूपाण्यत्रोच्यन्त इत्यध्यायार्थस्यातिरोहितत्वादनुक्तिः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V02"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,428: | Line 6,757: | ||
सुरगणा महर्षय इति पदद्वयं सर्वोपलक्षकम् । सुरगणादीनामज्ञानेऽन्येषां सुतरां तद्भावादिति भावः ॥ २ ॥ | सुरगणा महर्षय इति पदद्वयं सर्वोपलक्षकम् । सुरगणादीनामज्ञानेऽन्येषां सुतरां तद्भावादिति भावः ॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,449: | Line 6,780: | ||
अनो मुख्यप्राणः ॥ ३ ॥ | अनो मुख्यप्राणः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V04"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,470: | Line 6,803: | ||
बुत् बोधः । तदाश्रयत्वाज्जलधिरितिवत् तज्ज्ञानाश्रयोऽन्तः करणं बुद्धिरित्युच्यत इत्यर्थः ॥४॥ | बुत् बोधः । तदाश्रयत्वाज्जलधिरितिवत् तज्ज्ञानाश्रयोऽन्तः करणं बुद्धिरित्युच्यत इत्यर्थः ॥४॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,504: | Line 6,839: | ||
एतेनैव ‘एषां लोक इमाः प्रजाः’ इत्यस्याप्यभिप्रायो वर्णितो भवति । ६ ॥ | एतेनैव ‘एषां लोक इमाः प्रजाः’ इत्यस्याप्यभिप्रायो वर्णितो भवति । ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V07"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,542: | Line 6,879: | ||
७ ॥ | ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V08"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,563: | Line 6,902: | ||
मामित्यनुक्ते जीवैश्वरैक्याभिप्रायेण स्वात्मानमुद्दिश्याहमेव सर्वस्य प्रभव इत्यादि मत्वा भजन्त इति प्रतीतिः स्यात् । तन्निवृत्त्यर्थं मामित्युक्तमित्यर्थः ॥ ८ ॥ | मामित्यनुक्ते जीवैश्वरैक्याभिप्रायेण स्वात्मानमुद्दिश्याहमेव सर्वस्य प्रभव इत्यादि मत्वा भजन्त इति प्रतीतिः स्यात् । तन्निवृत्त्यर्थं मामित्युक्तमित्यर्थः ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,582: | Line 6,923: | ||
मद्गतेति ॥९ ॥ | मद्गतेति ॥९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V22"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,609: | Line 6,952: | ||
आधिक्यहेतुरित्यादौ ब्रह्मण इत्यादि शेषः ॥ २२ ॥ | आधिक्यहेतुरित्यादौ ब्रह्मण इत्यादि शेषः ॥ २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V40"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,693: | Line 7,038: | ||
अभिमानिष्वपि यथासम्भवमाधिक्यं ग्राह्यमित्यर्थः । यदा सामवेदस्य ऋग्वेदाधिक्यमुच्यते तदा सामवेदाभिमानिनः प्राणस्य विवक्षायाम् ऋग्वेदाभिमानिसरस्वत्याद्याधिक्यं ग्राह्यम् । यदा शिवस्य विवक्षा तदोमाद्याधिक्यं ग्राह्यमित्याद्युक्तं भवति ॥२७-४० ॥ | अभिमानिष्वपि यथासम्भवमाधिक्यं ग्राह्यमित्यर्थः । यदा सामवेदस्य ऋग्वेदाधिक्यमुच्यते तदा सामवेदाभिमानिनः प्राणस्य विवक्षायाम् ऋग्वेदाभिमानिसरस्वत्याद्याधिक्यं ग्राह्यम् । यदा शिवस्य विवक्षा तदोमाद्याधिक्यं ग्राह्यमित्याद्युक्तं भवति ॥२७-४० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V41"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,718: | Line 7,065: | ||
प्रकाशरूपांशेन संयुक्तं भवतीति तेजोंऽशसम्भवं न तु तेजोंऽशात् सम्भवो यस्येति । येनासङ्गतिरिति भावः ॥ ४१ ॥ | प्रकाशरूपांशेन संयुक्तं भवतीति तेजोंऽशसम्भवं न तु तेजोंऽशात् सम्भवो यस्येति । येनासङ्गतिरिति भावः ॥ ४१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V42"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,751: | Line 7,100: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 11 == | == अध्याय 11 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,785: | Line 7,136: | ||
न विश्वरूपस्यानन्तरूपसमुदायत्वादीश्वररूपत्वायोगः । ‘पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः’ ‘पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम्’ इत्यादेरनन्तरूपाणां प्रदर्शितत्वावगमाद् ‘द्रष्टुमिच्छामि ते रूपम्’ इत्यादेरेकरूपप्रदर्शनस्यैव प्रार्थितत्वावगमाच्चैकस्यैवानन्तरूपत्वसिद्धेः । न चैतद्विरुद्धम् । तेषामनन्तरूपाणामपि परस्परमभिन्नत्वादिति भावः । | न विश्वरूपस्यानन्तरूपसमुदायत्वादीश्वररूपत्वायोगः । ‘पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः’ ‘पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम्’ इत्यादेरनन्तरूपाणां प्रदर्शितत्वावगमाद् ‘द्रष्टुमिच्छामि ते रूपम्’ इत्यादेरेकरूपप्रदर्शनस्यैव प्रार्थितत्वावगमाच्चैकस्यैवानन्तरूपत्वसिद्धेः । न चैतद्विरुद्धम् । तेषामनन्तरूपाणामपि परस्परमभिन्नत्वादिति भावः । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 6,976: | Line 7,329: | ||
यत्कल्याणगुणात्मकं तत्सर्वं प्रतीत्या दुर्घटमपि हरौ परमैश्वर्ययोगतो घटत इत्येवाङ्गीक्रियते न तु जीवैक्यादिकमपीति । तथा सति परमैश्वर्यस्यैवानुपपत्तेरिति भावः ॥ १४ ॥ | यत्कल्याणगुणात्मकं तत्सर्वं प्रतीत्या दुर्घटमपि हरौ परमैश्वर्ययोगतो घटत इत्येवाङ्गीक्रियते न तु जीवैक्यादिकमपीति । तथा सति परमैश्वर्यस्यैवानुपपत्तेरिति भावः ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V15"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,005: | Line 7,360: | ||
१५ । । | १५ । । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,052: | Line 7,409: | ||
नात्र स्ववचनं व्याक्रियते, येन वैय्यर्थ्यं स्यात् । किन्तु ‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’, ‘सर्वं ह्येतद् ब्रह्म’ इत्यादिवाक्येषु श्रुतसर्वशब्दमनूद्य तद्व्याख्यानमिदं स्वोक्तस्थापनार्थमिति भावः ॥ २० ॥ | नात्र स्ववचनं व्याक्रियते, येन वैय्यर्थ्यं स्यात् । किन्तु ‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’, ‘सर्वं ह्येतद् ब्रह्म’ इत्यादिवाक्येषु श्रुतसर्वशब्दमनूद्य तद्व्याख्यानमिदं स्वोक्तस्थापनार्थमिति भावः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V25"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,117: | Line 7,476: | ||
एतच्च विष्णुधर्मे विस्तरेणोक्तम् ॥ ३० ॥ | एतच्च विष्णुधर्मे विस्तरेणोक्तम् ॥ ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V31"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,142: | Line 7,503: | ||
‘भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो’ इत्यर्जुनेन भगवतः सम्बोधितत्वेन विष्णुरिति पूर्वमेव ज्ञातत्वाद् विशेषगुणकर्मादिविषय एवायं प्रश्नो न स्वरूपमात्रविषय इत्यर्थः ॥ ३१ ॥ | ‘भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो’ इत्यर्जुनेन भगवतः सम्बोधितत्वेन विष्णुरिति पूर्वमेव ज्ञातत्वाद् विशेषगुणकर्मादिविषय एवायं प्रश्नो न स्वरूपमात्रविषय इत्यर्थः ॥ ३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V32"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,167: | Line 7,530: | ||
नात्रार्जुनमेकमृते सर्वे मरिष्यन्तीत्युच्यते । किन्तु अर्जुनभ्रातॄनश्वत्थामादींश्च विना । अपिपदेन तेषां समुच्चितत्वादिति भावः । ३२ ॥ | नात्रार्जुनमेकमृते सर्वे मरिष्यन्तीत्युच्यते । किन्तु अर्जुनभ्रातॄनश्वत्थामादींश्च विना । अपिपदेन तेषां समुच्चितत्वादिति भावः । ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V34"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,201: | Line 7,566: | ||
अर्जुने स्थित्वा तस्यैव हन्तृत्वान्मया हतेषु त्वमपि हन्तेति व्यवहारविषयो भवेत्येव भगवतोच्यत इति भावः ॥ ३४ ॥ | अर्जुने स्थित्वा तस्यैव हन्तृत्वान्मया हतेषु त्वमपि हन्तेति व्यवहारविषयो भवेत्येव भगवतोच्यत इति भावः ॥ ३४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V39"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,222: | Line 7,589: | ||
वबयोरभेदाद् वकारो बलवाची । अयपय गताविति धातोः आयुशब्दो ज्ञानवाची । इदि परमैश्वर्य इति धातुः ॥३९ ॥ | वबयोरभेदाद् वकारो बलवाची । अयपय गताविति धातोः आयुशब्दो ज्ञानवाची । इदि परमैश्वर्य इति धातुः ॥३९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V42"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,252: | Line 7,621: | ||
एकत्वाद् एः, करोतीति क इत्यर्थः । अन्यनिरपेक्षतया हि कर्ता सर्वोत्तमः ॥ ४२ ॥ | एकत्वाद् एः, करोतीति क इत्यर्थः । अन्यनिरपेक्षतया हि कर्ता सर्वोत्तमः ॥ ४२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V46"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,277: | Line 7,648: | ||
नरसिंहरूपेऽपि गोपितविश्वरूपत्वोक्तेर्न रूपान्तरप्रतीतौ विश्वरूपत्याग इति भावः ॥ ४६ ॥ | नरसिंहरूपेऽपि गोपितविश्वरूपत्वोक्तेर्न रूपान्तरप्रतीतौ विश्वरूपत्याग इति भावः ॥ ४६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V47"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,314: | Line 7,687: | ||
इन्द्रस्याधिकदर्शित्वेऽल्पदर्शित्वे वा विशिष्य त्वयेन्द्रशरीरेण दृष्टमित्युक्तिर्न सम्भवति । आधिक्येऽनुक्तेराधम्ये निषेधस्य चादर्शनात् ॥ ४७ ॥ | इन्द्रस्याधिकदर्शित्वेऽल्पदर्शित्वे वा विशिष्य त्वयेन्द्रशरीरेण दृष्टमित्युक्तिर्न सम्भवति । आधिक्येऽनुक्तेराधम्ये निषेधस्य चादर्शनात् ॥ ४७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V48"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,339: | Line 7,714: | ||
४८ ॥ | ४८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V50"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,380: | Line 7,757: | ||
५० ॥ | ५० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V51"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,401: | Line 7,780: | ||
अन्यथोदाहृतवाक्यविरोधः स्यादित्यर्थः ॥ ५१ ॥ | अन्यथोदाहृतवाक्यविरोधः स्यादित्यर्थः ॥ ५१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V52"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,423: | Line 7,804: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितयां न्यायदीपिकायाम् एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितयां न्यायदीपिकायाम् एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 12 == | == अध्याय 12 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,486: | Line 7,869: | ||
‘ते मे युक्ततमा मताः’ इति भगवता स्वोपासकानामुत्तमत्वमुक्त्वा ‘मय्येव’ इति मदुपासकानामेवोत्तमत्वात् मदुपासक एव भवेति स्फुटमुक्तत्वादव्यक्तोपासकानामाधिक्यं वदतामपलापकत्वमेव । ततश्च साहसिकत्वात् ‘अहो नष्टा एते’ इति शोकविषयत्वमेव, न तु परिहारं वक्तुंु प्रतिवादित्वमित्यर्थः ॥१॥ | ‘ते मे युक्ततमा मताः’ इति भगवता स्वोपासकानामुत्तमत्वमुक्त्वा ‘मय्येव’ इति मदुपासकानामेवोत्तमत्वात् मदुपासक एव भवेति स्फुटमुक्तत्वादव्यक्तोपासकानामाधिक्यं वदतामपलापकत्वमेव । ततश्च साहसिकत्वात् ‘अहो नष्टा एते’ इति शोकविषयत्वमेव, न तु परिहारं वक्तुंु प्रतिवादित्वमित्यर्थः ॥१॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V02"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,541: | Line 7,926: | ||
नित्ययुक्तपदं नित्योद्युक्तत्वार्थमिति च द्रष्टव्यम् ॥ २ ॥ | नित्ययुक्तपदं नित्योद्युक्तत्वार्थमिति च द्रष्टव्यम् ॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,571: | Line 7,958: | ||
सामान्यतो भगवदन्योपासनस्य मोक्षसाधनत्वनिषेधेऽपि लक्ष्म्याः भगवदतिप्रियत्वेनान्येभ्यो विशेषसद्भावात् तदुपासनस्य मोक्षसाधनत्वसम्भवेन निषेधस्य तदतिरिक्तोपासनविषयत्वं कल्पयित्वाऽर्जुनेनान्योपासनविषयप्रश्नमकृत्वाऽप्यव्यक्तोपासनविषय एव प्रश्नः कृत इति भावः ॥ ६ ॥ | सामान्यतो भगवदन्योपासनस्य मोक्षसाधनत्वनिषेधेऽपि लक्ष्म्याः भगवदतिप्रियत्वेनान्येभ्यो विशेषसद्भावात् तदुपासनस्य मोक्षसाधनत्वसम्भवेन निषेधस्य तदतिरिक्तोपासनविषयत्वं कल्पयित्वाऽर्जुनेनान्योपासनविषयप्रश्नमकृत्वाऽप्यव्यक्तोपासनविषय एव प्रश्नः कृत इति भावः ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V12"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,613: | Line 8,002: | ||
अत्र त्यागस्य शान्तिपदोदितमुक्तिहेतुत्वमुच्यते । न च तत्केवलत्यागग्रहणे युक्तम् । ‘सन्न्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः’ इत्युक्तत्वात् । ज्ञानपूर्वकध्यानसहितत्यागस्य तत्सम्भवात् स एवात्र विवक्षित इति भावः ॥ १०-१२ ॥ | अत्र त्यागस्य शान्तिपदोदितमुक्तिहेतुत्वमुच्यते । न च तत्केवलत्यागग्रहणे युक्तम् । ‘सन्न्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः’ इत्युक्तत्वात् । ज्ञानपूर्वकध्यानसहितत्यागस्य तत्सम्भवात् स एवात्र विवक्षित इति भावः ॥ १०-१२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,677: | Line 8,068: | ||
१७-१९ ॥ | १७-१९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,697: | Line 8,090: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 13 == | == अध्याय 13 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,743: | Line 8,138: | ||
यत्र स्युरित्युत्तरत्रापि सम्बद्ध्यते । इच्छादिष्वपठिताऽपि विष्णुभक्तिर्द्वेषस्य पठितत्वेन तत्प्रतियोगितया गृह्यते ॥ २ ॥ | यत्र स्युरित्युत्तरत्रापि सम्बद्ध्यते । इच्छादिष्वपठिताऽपि विष्णुभक्तिर्द्वेषस्य पठितत्वेन तत्प्रतियोगितया गृह्यते ॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,877: | Line 8,274: | ||
यदि क्षेत्रज्ञतयोक्तजीवस्येश्वरस्य चैक्यमत्र विवक्षितं स्यात्तर्हि क्षेत्रज्ञोऽहं चैक एवेति वक्तव्यम् । न तु क्षेत्रज्ञमनूद्येश्वरत्वविधानं युज्यते । जीवमनूद्य मां विद्धीति विधातुमस्येश्वरस्यापि जीववत् कल्पितत्वेन विशेषाभावादिति भावः ॥ ३ ॥ | यदि क्षेत्रज्ञतयोक्तजीवस्येश्वरस्य चैक्यमत्र विवक्षितं स्यात्तर्हि क्षेत्रज्ञोऽहं चैक एवेति वक्तव्यम् । न तु क्षेत्रज्ञमनूद्येश्वरत्वविधानं युज्यते । जीवमनूद्य मां विद्धीति विधातुमस्येश्वरस्यापि जीववत् कल्पितत्वेन विशेषाभावादिति भावः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V07"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,926: | Line 8,325: | ||
७ ॥ | ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V12"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,951: | Line 8,352: | ||
प्रोक्तमित्यत्र ज्ञानशब्देनेति शेषः । उक्तमित्युच्यत इति वा ॥ १२ ॥ | प्रोक्तमित्यत्र ज्ञानशब्देनेति शेषः । उक्तमित्युच्यत इति वा ॥ १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 7,980: | Line 8,383: | ||
परम् अमूर्तम् ॥१३॥ | परम् अमूर्तम् ॥१३॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,041: | Line 8,446: | ||
जीवानां स्वतन्त्रवेत्तृत्वाभावादेक इति युक्तमिति भावः ॥ १८ ॥ | जीवानां स्वतन्त्रवेत्तृत्वाभावादेक इति युक्तमिति भावः ॥ १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,066: | Line 8,473: | ||
१९ ॥ | १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,101: | Line 8,510: | ||
सत्त्वादिगुणानां विकारत्वेऽपि ‘विकारांश्च गुणांश्च’ इति पृथगुक्तिः सत्त्वादीनामल्पविकारत्वादिच्छादीनां ततोऽधिकविकारत्वात्तद्विवक्षया युक्तेत्यर्थः ॥ २० ॥ | सत्त्वादिगुणानां विकारत्वेऽपि ‘विकारांश्च गुणांश्च’ इति पृथगुक्तिः सत्त्वादीनामल्पविकारत्वादिच्छादीनां ततोऽधिकविकारत्वात्तद्विवक्षया युक्तेत्यर्थः ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V21"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,163: | Line 8,574: | ||
२१ ॥ | २१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V22"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,321: | Line 8,734: | ||
२२ ॥ | २२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,355: | Line 8,770: | ||
कोऽयमनुमन्तेत्यतो देहेऽप्युक्त इत्यनेनाहमेवानुमन्तेति दर्शयति ॥ देहस्थत्वेनात्मनः कथितत्वादिति भावः ॥ २३ ॥ | कोऽयमनुमन्तेत्यतो देहेऽप्युक्त इत्यनेनाहमेवानुमन्तेति दर्शयति ॥ देहस्थत्वेनात्मनः कथितत्वादिति भावः ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V25"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,395: | Line 8,812: | ||
‘किञ्चित्’ इत्युक्त्या तेषां ध्यानातिरिक्तसाधनसद्भावेऽपि तस्याल्पत्वादनुक्तिरित्युक्तं भवति ॥२५ ॥ | ‘किञ्चित्’ इत्युक्त्या तेषां ध्यानातिरिक्तसाधनसद्भावेऽपि तस्याल्पत्वादनुक्तिरित्युक्तं भवति ॥२५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V26"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,499: | Line 8,918: | ||
अनेनैतत् स्वाभाविकमिति चोक्तं भवति ॥ २६ ॥ | अनेनैतत् स्वाभाविकमिति चोक्तं भवति ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V27"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,593: | Line 9,014: | ||
२७ ॥ | २७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V28"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,614: | Line 9,037: | ||
२८ ॥ | २८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V29"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,639: | Line 9,064: | ||
२९ ॥ | २९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V30"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,715: | Line 9,142: | ||
३० ॥ | ३० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V31"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,736: | Line 9,165: | ||
भूतपृथग्भावस्य परमात्मस्थत्वोक्त्या पृथग्भूतानां तत्स्थत्वमभिप्रेतम् । तदेवात्रोक्तम् ॥३१ ॥ | भूतपृथग्भावस्य परमात्मस्थत्वोक्त्या पृथग्भूतानां तत्स्थत्वमभिप्रेतम् । तदेवात्रोक्तम् ॥३१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V32"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,802: | Line 9,233: | ||
३२ ॥ | ३२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V35"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,828: | Line 9,261: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचतस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचतस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 14 == | == अध्याय 14 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,867: | Line 9,302: | ||
३ ॥ | ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,900: | Line 9,337: | ||
१९ ॥ | १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,947: | Line 9,386: | ||
अज्ञानजमित्यनेन अज्ञानमिति व्याख्यातं भवति । तेन केवलदुःखस्य तमःफलत्वोक्तिश्चार्थान्तरे बाधिकेति सूचितं भवति ॥१६-१९ ॥ | अज्ञानजमित्यनेन अज्ञानमिति व्याख्यातं भवति । तेन केवलदुःखस्य तमःफलत्वोक्तिश्चार्थान्तरे बाधिकेति सूचितं भवति ॥१६-१९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V22"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 8,973: | Line 9,414: | ||
मोहं द्वेष्टि चेति द्रष्टव्यम् । ‘तं चापि’ इत्यनेन ‘मां च’ इत्युक्तार्थं भवति । ‘सुखदुःखादि’ इत्यस्य विष्णुभक्तिपरित्यागे सुखस्य, अन्यथा दुःखस्य भावेऽपीत्यर्थः । ‘अर्थार्थम्’ इत्यादिना ‘समलोष्ठ’ इत्याद्युक्तार्थं भवति । ‘अवैष्णव’ इत्यनेन ‘सर्वारम्भ’ इत्युक्तार्थं भवति । ‘विष्णुं याति’ इत्यनेन ‘सगुणान्’ इत्यादेः तात्पर्यमुक्तं भवति ॥२२ ॥ | मोहं द्वेष्टि चेति द्रष्टव्यम् । ‘तं चापि’ इत्यनेन ‘मां च’ इत्युक्तार्थं भवति । ‘सुखदुःखादि’ इत्यस्य विष्णुभक्तिपरित्यागे सुखस्य, अन्यथा दुःखस्य भावेऽपीत्यर्थः । ‘अर्थार्थम्’ इत्यादिना ‘समलोष्ठ’ इत्याद्युक्तार्थं भवति । ‘अवैष्णव’ इत्यनेन ‘सर्वारम्भ’ इत्युक्तार्थं भवति । ‘विष्णुं याति’ इत्यनेन ‘सगुणान्’ इत्यादेः तात्पर्यमुक्तं भवति ॥२२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,003: | Line 9,446: | ||
२३ ॥ | २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V27"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,059: | Line 9,504: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 15 == | == अध्याय 15 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,116: | Line 9,563: | ||
लोके पर्णोत्पत्त्यनन्तरमेव फलदर्शनादत्रापि फलहेतुत्वाच्छन्दसां पर्णत्वमिति भावः । अनेन धर्मार्थयोः काममोक्षार्थत्वात् काममोक्षाख्यद्विफलो जगद्वृक्ष इत्युक्तं भवति ॥ १ ॥ | लोके पर्णोत्पत्त्यनन्तरमेव फलदर्शनादत्रापि फलहेतुत्वाच्छन्दसां पर्णत्वमिति भावः । अनेन धर्मार्थयोः काममोक्षार्थत्वात् काममोक्षाख्यद्विफलो जगद्वृक्ष इत्युक्तं भवति ॥ १ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V02"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,141: | Line 9,590: | ||
कारणेषु कार्यस्य स्थितत्वाच्छाखानां मूलेषु प्रसृतिर्युज्यते । कार्येषु कारणस्य व्याप्तत्वान्मूलानां शाखासु सन्ततिर्युक्तेत्यर्थः ॥ २ ॥ | कारणेषु कार्यस्य स्थितत्वाच्छाखानां मूलेषु प्रसृतिर्युज्यते । कार्येषु कारणस्य व्याप्तत्वान्मूलानां शाखासु सन्ततिर्युक्तेत्यर्थः ॥ २ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,185: | Line 9,636: | ||
ब्रह्मादीनां भगवदंशाभासत्वेनासमर्थत्वाज्जगद्वृक्षच्छेदाय भगवन्तमेव प्रपद्येतेत्याशयः ॥ ३-४ ॥ | ब्रह्मादीनां भगवदंशाभासत्वेनासमर्थत्वाज्जगद्वृक्षच्छेदाय भगवन्तमेव प्रपद्येतेत्याशयः ॥ ३-४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V07"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,210: | Line 9,663: | ||
प्रकृतिस्थानि शरीरस्थानि । अनेन ‘मनःषष्ठानि’ इत्युक्तार्थं भवति ॥ ७ ॥ | प्रकृतिस्थानि शरीरस्थानि । अनेन ‘मनःषष्ठानि’ इत्युक्तार्थं भवति ॥ ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V08"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,227: | Line 9,682: | ||
‘अथ’ इत्यनेन ‘यच्चापि’ इत्युक्तार्थं भवति ॥८ ॥ | ‘अथ’ इत्यनेन ‘यच्चापि’ इत्युक्तार्थं भवति ॥८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,248: | Line 9,705: | ||
९ ॥ | ९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,265: | Line 9,724: | ||
उपजीव्यतया विश्वनरसम्बन्धी वैश्वानर इत्यर्थः ॥ १४ ॥ | उपजीव्यतया विश्वनरसम्बन्धी वैश्वानर इत्यर्थः ॥ १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V16"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,283: | Line 9,744: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 16 == | == अध्याय 16 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,317: | Line 9,780: | ||
एवमिति ॥ | एवमिति ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,366: | Line 9,831: | ||
एवमसुरा एवातिदारुणतमोगा इति द्रष्टव्यम् । | एवमसुरा एवातिदारुणतमोगा इति द्रष्टव्यम् । | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,418: | Line 9,885: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायायां षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायायां षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 17 == | == अध्याय 17 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V01"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,442: | Line 9,911: | ||
सत्कर्मण एव पुरुषार्थसाधनत्वेनानुष्ठेयत्वाद् असत्कर्मणस्तद्विरुद्धत्वेन त्याज्यत्वाद् अनुष्ठानत्यागयोश्च विविच्याज्ञानेऽसम्भवात् सदसत्कर्मणी विविच्यात्रोच्येते इति भावः ॥ | सत्कर्मण एव पुरुषार्थसाधनत्वेनानुष्ठेयत्वाद् असत्कर्मणस्तद्विरुद्धत्वेन त्याज्यत्वाद् अनुष्ठानत्यागयोश्च विविच्याज्ञानेऽसम्भवात् सदसत्कर्मणी विविच्यात्रोच्येते इति भावः ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,501: | Line 9,972: | ||
एवं स्वरूपश्रद्धाया एवाधिक्येनाभिव्यक्तेर्ज्ञातुं शक्यत्वात् तया जीवस्वरूपं विविच्यत इत्यर्थः ॥ ३ ॥ | एवं स्वरूपश्रद्धाया एवाधिक्येनाभिव्यक्तेर्ज्ञातुं शक्यत्वात् तया जीवस्वरूपं विविच्यत इत्यर्थः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V04"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,530: | Line 10,003: | ||
अनेन शास्त्रविध्युत्सर्गाद्यप्रयोजकीकृत्य श्रद्धाया एव प्रयोजकत्वकथनस्याभिप्रायोऽपि वर्णितो भवति ॥ ४ ॥ | अनेन शास्त्रविध्युत्सर्गाद्यप्रयोजकीकृत्य श्रद्धाया एव प्रयोजकत्वकथनस्याभिप्रायोऽपि वर्णितो भवति ॥ ४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,551: | Line 10,026: | ||
५ ॥ | ५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V06"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,568: | Line 10,045: | ||
ज्ञेयाश्चेत्यनेन ‘तान् विद्धि’इत्युक्तार्थं भवति ॥ ६ ॥ | ज्ञेयाश्चेत्यनेन ‘तान् विद्धि’इत्युक्तार्थं भवति ॥ ६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V07"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,635: | Line 10,114: | ||
७ ॥ | ७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V08"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,679: | Line 10,160: | ||
सेवानन्तरमपि यत्पुनर्भूयादिति मनो हरति तद् हृद्यम् । उपयोगकाल एव सौख्यप्रदं प्रियम् । सकृदुपयुक्तं दीर्घकालं सुखं ददत् सुखदम् । बहुवारोपभोग एव सौख्यदं रस्यमित्यर्थः ॥ ८ ॥ | सेवानन्तरमपि यत्पुनर्भूयादिति मनो हरति तद् हृद्यम् । उपयोगकाल एव सौख्यप्रदं प्रियम् । सकृदुपयुक्तं दीर्घकालं सुखं ददत् सुखदम् । बहुवारोपभोग एव सौख्यदं रस्यमित्यर्थः ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V09"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,704: | Line 10,187: | ||
९॥ | ९॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V10"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,737: | Line 10,222: | ||
१०११ ॥ | १०११ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V12"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,781: | Line 10,268: | ||
स्वाभाविकादिकर्मसु यद् बहुलं तत् स्वाभाविकम्, अल्पमस्वाभाविकमिति बाहुल्यादिज्ञापकमिति भावः ॥ १२-१३ ॥ | स्वाभाविकादिकर्मसु यद् बहुलं तत् स्वाभाविकम्, अल्पमस्वाभाविकमिति बाहुल्यादिज्ञापकमिति भावः ॥ १२-१३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V16"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,802: | Line 10,291: | ||
कथमन्यथा मानसं तपः स्यादिति भावः ॥ १६ ॥ | कथमन्यथा मानसं तपः स्यादिति भावः ॥ १६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,826: | Line 10,317: | ||
न केवलं तपस्येवैतदुच्यते, किन्तु यज्ञदानतपस्स्वपि एतदनुषञ्जनीयमिति भावः ॥ १७ ॥ | न केवलं तपस्येवैतदुच्यते, किन्तु यज्ञदानतपस्स्वपि एतदनुषञ्जनीयमिति भावः ॥ १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,864: | Line 10,357: | ||
अत्र ह्योङ्कारार्थस्मरणपूर्वकं तमुच्चार्य भक्त्या भगवदर्थत्वेन निष्कामतया कृतमेव कर्म सात्त्विकमन्यद्राजसादीत्युच्यते । ततश्चैतादृशमेव सत्कर्म अन्यदसत्कर्मेति सदसत्कर्म विविच्योक्तमेवेति भावः । न च वाच्यमत्रैवंविधकर्मणः सत्त्वमन्यस्यासत्त्वं स्वयमेवोच्यत इति । अन्यथा प्रसङ्गाननुगुणत्वप्रसङ्गेन सदादिशब्दस्य सात्त्विकाद्यर्थत्वात् । एतेन ‘अफलाकाङ्क्षिभिः’इत्यादेरप्येवमेवाध्यायसङ्गतिः सूचिता भवति ॥ २३ ॥ | अत्र ह्योङ्कारार्थस्मरणपूर्वकं तमुच्चार्य भक्त्या भगवदर्थत्वेन निष्कामतया कृतमेव कर्म सात्त्विकमन्यद्राजसादीत्युच्यते । ततश्चैतादृशमेव सत्कर्म अन्यदसत्कर्मेति सदसत्कर्म विविच्योक्तमेवेति भावः । न च वाच्यमत्रैवंविधकर्मणः सत्त्वमन्यस्यासत्त्वं स्वयमेवोच्यत इति । अन्यथा प्रसङ्गाननुगुणत्वप्रसङ्गेन सदादिशब्दस्य सात्त्विकाद्यर्थत्वात् । एतेन ‘अफलाकाङ्क्षिभिः’इत्यादेरप्येवमेवाध्यायसङ्गतिः सूचिता भवति ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V28"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,894: | Line 10,389: | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
== अध्याय 18 == | == अध्याय 18 == | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V03"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,927: | Line 10,424: | ||
‘कार्यमित्येव यत्कर्म’ इत्यत्र यथा कर्मणि सङ्गफलत्यागेन कर्मत्यागो वर्ण्यते, न तु कर्मस्वरूपत्यागेन, तथा त्याज्यमित्येतदर्थो वर्णयितुं शक्यते । अतो न तस्य भगवन्मतविरोधः । कुतोऽर्थान्तरकल्पनेति चेत् मनीषिण इत्युक्तत्वादेवेति भावः ॥ ३ ॥ | ‘कार्यमित्येव यत्कर्म’ इत्यत्र यथा कर्मणि सङ्गफलत्यागेन कर्मत्यागो वर्ण्यते, न तु कर्मस्वरूपत्यागेन, तथा त्याज्यमित्येतदर्थो वर्णयितुं शक्यते । अतो न तस्य भगवन्मतविरोधः । कुतोऽर्थान्तरकल्पनेति चेत् मनीषिण इत्युक्तत्वादेवेति भावः ॥ ३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V05"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 9,961: | Line 10,460: | ||
५-६ ॥ | ५-६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V08"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,006: | Line 10,507: | ||
अर्थविशेषविवक्षायामेवं ज्ञेयम् । तदभावे द्वयमपि शब्दद्वयेनोच्यत इति भावः ॥ ८ ॥ | अर्थविशेषविवक्षायामेवं ज्ञेयम् । तदभावे द्वयमपि शब्दद्वयेनोच्यत इति भावः ॥ ८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V10"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,045: | Line 10,548: | ||
१० ॥ | १० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V12"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,086: | Line 10,591: | ||
१२ ॥ | १२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V13"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,107: | Line 10,614: | ||
१३ ॥ | १३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V14"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,128: | Line 10,637: | ||
१४ ॥ | १४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V17"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,175: | Line 10,686: | ||
१७ ॥ | १७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V18"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,255: | Line 10,768: | ||
१८ ॥ | १८ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V19"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,276: | Line 10,791: | ||
प्रसिद्धसाङ्ख्यशास्त्रमेवात्र किं न स्यादित्यत एवमित्युक्तम् । एवं सर्वगतस्येश्वरस्य सर्वतो भेदादिविषयं ज्ञानं सात्त्विकमित्यादि गुणसङ्ख्याने प्रोच्यत इति ह्यत्रोच्यते । तच्च परमसाङ्ख्यशास्त्रग्रहण एवोपपद्यते, न निरीश्वरसाङ्ख्यग्रहण इति भावः ॥ १९ ॥ | प्रसिद्धसाङ्ख्यशास्त्रमेवात्र किं न स्यादित्यत एवमित्युक्तम् । एवं सर्वगतस्येश्वरस्य सर्वतो भेदादिविषयं ज्ञानं सात्त्विकमित्यादि गुणसङ्ख्याने प्रोच्यत इति ह्यत्रोच्यते । तच्च परमसाङ्ख्यशास्त्रग्रहण एवोपपद्यते, न निरीश्वरसाङ्ख्यग्रहण इति भावः ॥ १९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V20"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,305: | Line 10,822: | ||
विष्णुः सर्वोत्तमः जीवास्तदधीनज्ञानादिमन्तः, जडं तद्रहितमित्यतो विष्ण्वादीनां भेद इत्यर्थः । अनेनैकमित्युक्ताभिप्रायं भवति ॥ २० ॥ | विष्णुः सर्वोत्तमः जीवास्तदधीनज्ञानादिमन्तः, जडं तद्रहितमित्यतो विष्ण्वादीनां भेद इत्यर्थः । अनेनैकमित्युक्ताभिप्रायं भवति ॥ २० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V21"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,353: | Line 10,872: | ||
२१-२२ ॥ | २१-२२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V23"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,392: | Line 10,913: | ||
भगवदर्पणादिकं चात्र द्रष्टव्यम् ॥ २३ ॥ | भगवदर्पणादिकं चात्र द्रष्टव्यम् ॥ २३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V26"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,413: | Line 10,936: | ||
कर्ताऽप्यहमेव कर्तेति सात्त्विको न वदति । तेन स्वकर्तृत्वादेः सर्वस्य भगवदधीनतया निश्चितत्वादित्यर्थः ॥ २६ ॥ | कर्ताऽप्यहमेव कर्तेति सात्त्विको न वदति । तेन स्वकर्तृत्वादेः सर्वस्य भगवदधीनतया निश्चितत्वादित्यर्थः ॥ २६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V29"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,449: | Line 10,974: | ||
२९ ॥ | २९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V35"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,490: | Line 11,017: | ||
ये भगवद्द्वेषादिविधायका न ते वृद्धाः, किन्तु भगवन्तं भजन्त एव । तथोक्तत्वादित्यर्थः ॥ ३५ ॥ | ये भगवद्द्वेषादिविधायका न ते वृद्धाः, किन्तु भगवन्तं भजन्त एव । तथोक्तत्वादित्यर्थः ॥ ३५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V37"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,515: | Line 11,044: | ||
जातमिति शेषः । मनःप्रसादो नाम मनसः स्वतोऽपि प्रायो विषयागतिः ॥ ३७ ॥ | जातमिति शेषः । मनःप्रसादो नाम मनसः स्वतोऽपि प्रायो विषयागतिः ॥ ३७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V41"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,676: | Line 11,207: | ||
स्•त्त्वाधिको राजससात्त्विकादिः । तमउत्तरो नराधमादिः । रजोभूयान् त्रैविद्यः । समः एकप्रकारेण गुणत्रयोऽज्ञः ॥ ४१ ॥ | स्•त्त्वाधिको राजससात्त्विकादिः । तमउत्तरो नराधमादिः । रजोभूयान् त्रैविद्यः । समः एकप्रकारेण गुणत्रयोऽज्ञः ॥ ४१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V42"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,701: | Line 11,234: | ||
सत्यं क्षत्रियेषु ब्राह्मणाधिकाः शमादयः सन्तीति, तथापि नोक्तविरोधः । तेषाम् ऋषित्वात् । तदितरक्षत्रियाणामत्र विवक्षितत्वादिति भावः ॥ ४२ ॥ | सत्यं क्षत्रियेषु ब्राह्मणाधिकाः शमादयः सन्तीति, तथापि नोक्तविरोधः । तेषाम् ऋषित्वात् । तदितरक्षत्रियाणामत्र विवक्षितत्वादिति भावः ॥ ४२ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V43"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,717: | Line 11,252: | ||
शौर्यमभीरुत्वम् । तेजः शरीरगतम् । धृतिः धैर्यम् । दाक्ष्यं पाटवम् ॥४३॥ | शौर्यमभीरुत्वम् । तेजः शरीरगतम् । धृतिः धैर्यम् । दाक्ष्यं पाटवम् ॥४३॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V44"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,903: | Line 11,440: | ||
सर्वस्य तदीयत्वान्न परोपजीवनमिति भावः ॥४४-४८॥ | सर्वस्य तदीयत्वान्न परोपजीवनमिति भावः ॥४४-४८॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V49"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,924: | Line 11,463: | ||
सर्वपदमप्रारब्धविषयम् ॥४९ ॥ | सर्वपदमप्रारब्धविषयम् ॥४९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V50"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,961: | Line 11,502: | ||
पुरा देहत्यागात् । अपरोक्षज्ञानानन्तरमपि ज्ञानादिवृद्धिर्भवेदेव । न चातिप्रसङ्गः । प्रमाणानुगुणेन मुक्तौ तदभावोपपत्तेरिति भावः ॥ ५० ॥ | पुरा देहत्यागात् । अपरोक्षज्ञानानन्तरमपि ज्ञानादिवृद्धिर्भवेदेव । न चातिप्रसङ्गः । प्रमाणानुगुणेन मुक्तौ तदभावोपपत्तेरिति भावः ॥ ५० ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V53"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 10,982: | Line 11,525: | ||
ज्ञानानन्तरं लक्ष्मीप्राप्तौ साधनानामनावश्यकत्वात् नैष्कर्म्यसिद्धिं प्राप्तो भूत्वेत्यत्राभिप्रेतमेवेति भावः ॥ ५३ ॥ | ज्ञानानन्तरं लक्ष्मीप्राप्तौ साधनानामनावश्यकत्वात् नैष्कर्म्यसिद्धिं प्राप्तो भूत्वेत्यत्राभिप्रेतमेवेति भावः ॥ ५३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V55"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,018: | Line 11,563: | ||
५५ ॥ | ५५ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V57"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,052: | Line 11,599: | ||
बुद्धेर्ज्ञानस्य योगः प्रत्याहाराद्युपाय इत्यर्थः । अथ चेत्त्वमहङ्कारादित्यभ्युपगम्योक्तम्॥ ५७ ॥ | बुद्धेर्ज्ञानस्य योगः प्रत्याहाराद्युपाय इत्यर्थः । अथ चेत्त्वमहङ्कारादित्यभ्युपगम्योक्तम्॥ ५७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V59"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,090: | Line 11,639: | ||
जीवमिति शेषः । नेयं प्रकृतिरुत्तरत्र स्वभावपदेनोच्यते, किन्त्वस्या जीवनियोगे साधनतया स्वभावाद्युत्तरत्रोच्यत इति भावः ॥ ५९ ॥ | जीवमिति शेषः । नेयं प्रकृतिरुत्तरत्र स्वभावपदेनोच्यते, किन्त्वस्या जीवनियोगे साधनतया स्वभावाद्युत्तरत्रोच्यत इति भावः ॥ ५९ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V61"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,111: | Line 11,662: | ||
एतद्विवरणात्मकोत्तरश्लोके भगवदिच्छाया एव सर्वनियोक्तृत्वस्योक्तत्वाच्च अत्र प्रकृतिपदं तदर्थमिति भावः । मायेतीश्वरेच्छैवोच्यते ॥ ६१ ॥ | एतद्विवरणात्मकोत्तरश्लोके भगवदिच्छाया एव सर्वनियोक्तृत्वस्योक्तत्वाच्च अत्र प्रकृतिपदं तदर्थमिति भावः । मायेतीश्वरेच्छैवोच्यते ॥ ६१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V63"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,145: | Line 11,698: | ||
६३ ॥ | ६३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V64"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,182: | Line 11,737: | ||
सत्यमत्र विष्ण्वाधिक्यमुक्तमिति । तथाप्यन्यभजननिरासपूर्वकं स्वभजनोपदेशान्यथानुपपत्त्यैवोक्तम् । न तु मुखतः। अतो नात्र तत्त्वसारकथनमिति भावः ॥ ६४ ॥ | सत्यमत्र विष्ण्वाधिक्यमुक्तमिति । तथाप्यन्यभजननिरासपूर्वकं स्वभजनोपदेशान्यथानुपपत्त्यैवोक्तम् । न तु मुखतः। अतो नात्र तत्त्वसारकथनमिति भावः ॥ ६४ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V66"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,226: | Line 11,783: | ||
यदा भगवान् अतिशुद्धधर्मवैपरीत्यादन्यधर्मत्यागं बोधयति तदा किमु वाच्यं पापपरित्यागं बोधयतीति । तथाऽर्जुनश्च यदा अन्यधर्मत्यागं कुर्यात् तदा किमु वाच्यं पापपरित्यागं कुर्यादिति । ताभ्यां च युद्धस्य बोध्यमानत्वात्, करिष्यमाणत्वाच्च न पापप्रापकतेति भावः ॥ ६६ ॥ | यदा भगवान् अतिशुद्धधर्मवैपरीत्यादन्यधर्मत्यागं बोधयति तदा किमु वाच्यं पापपरित्यागं बोधयतीति । तथाऽर्जुनश्च यदा अन्यधर्मत्यागं कुर्यात् तदा किमु वाच्यं पापपरित्यागं कुर्यादिति । ताभ्यां च युद्धस्य बोध्यमानत्वात्, करिष्यमाणत्वाच्च न पापप्रापकतेति भावः ॥ ६६ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V67"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,259: | Line 11,818: | ||
६७ ॥ | ६७ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V71"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,295: | Line 11,856: | ||
अन्येषां व्याख्यातृत्वे मुख्यकारणभूता इत्यर्थः ॥ ७१ ॥ | अन्येषां व्याख्यातृत्वे मुख्यकारणभूता इत्यर्थः ॥ ७१ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V78"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
| Line 11,316: | Line 11,879: | ||
भगवदुक्तानुसरणमर्जुनेन कृतमित्यत्रैवोक्तत्वात् ततः प्रागेव तज्ज्ञस्य भगवतः तद्बोधनोपरमो युक्त इति भावः ॥ ७३ ॥ | भगवदुक्तानुसरणमर्जुनेन कृतमित्यत्रैवोक्तत्वात् ततः प्रागेव तज्ज्ञस्य भगवतः तद्बोधनोपरमो युक्त इति भावः ॥ ७३ ॥ | ||
}} | }} | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V78"> | |||
<div class="teeka-block"> | <div class="teeka-block"> | ||
<div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | <div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div> | ||
<div class="teeka-body"> | <div class="teeka-body"> | ||
{{Bhashyam | {{Bhashyam | ||
| verse_id = BGT_C18_V78 | | verse_id = BGT_C18_V78 | ||
| Line 11,344: | Line 11,905: | ||
भूतिर्महालक्ष्मीः । | भूतिर्महालक्ष्मीः । | ||
<div class="shloka-block"> | |||
<span class="shloka-line">श्रीमदानन्दतीर्थार्यहृदयामलमन्दिरः ।</span> | |||
<span class="shloka-line">इन्दिरारमणः प्रीतिं यातु दीनदयापरः ॥</span> | |||
</div> | |||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायाम् अष्टादशोऽध्यायः ॥ १८ ॥</div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायाम् अष्टादशोऽध्यायः ॥ १८ ॥</div> | ||
}} | }} | ||
</div> | </div> | ||
</div> | |||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
[[Category:Vyakhya]] | [[Category:Vyakhya]] | ||
[[Category:Bhagavadgitatatparya]] | [[Category:Bhagavadgitatatparya]] | ||