Kathalakshanam/Vyakhya/Kathalakshanapanchika: Difference between revisions

Line 1:

= कथालक्षणपञ्चिका =

~~__NOTOC__~~

<div class="gr-page-nav">[[Kathalakshanam|Kathalakshanam]]</div>

Line 8:

Line 7:

<div class="teeka-title">कथालक्षणपञ्चिका</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V01~~

| id = KL_C01_V01_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<span class="shloka-line">श्रियः कमितुरानम्य चरणाम्बुरुहद्वयम् ।</span>

Line 44:

Line 39:

स्वकीयवचनाञ्जस्यस्य प्रशब्देनोक्तत्वात् अन्योक्तीनामनेन अनाञ्जस्यमुपलक्षयति । तच्चोत्तरत्र प्रदर्शयिष्यते । विरुद्धयोरन्यतराञ्जस्यमितरानाञ्जस्येन व्याप्तमिति लक्षणाबीजम् । न चास्मदायत्ते वाग्व्यवहारे किमित्यवाचकं प्रयोक्ष्यामह इति वाच्यम् । स्वतन्त्रप्रयोग एव प्रयोजनान्वेषणात् । अयं तु लौकिकः प्रयोगः । दृश्यते हि सुकुमारोक्तिष्वेकप्रशंसनमितरापकर्षद्योतनार्थमिति । ननु किमनया प्रतिज्ञया ? यावता उत्तरग्रन्थ एव स्वकीयकथालक्षणविवक्षां ज्ञापयिष्यति । किं तया ज्ञापितया ? इति । सत्यं, प्रकरणस्य गतार्थताशङ्गानिरासार्थं तावत् अञ्जसा इति वक्तव्यम् । न चैतत् कथालक्षणं प्रवक्ष्यामीत्युक्तिमन्तरेण समर्थं स्यात् । न च मुख्यार्थद्वारमन्तरेण लक्षणा लभ्यते इति अन्यार्थमेवैतत्प्रतिज्ञानम् ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">साधनचतुष्टयसम्पन्नस्याधिकारिणोऽपवर्गाय परमात्मतत्वज्ञानमुत्पादयितुं प्रवृत्तस्य आम्नायस्य इतिकर्तव्यताभूतो हि न्यायो वेदान्ते व्युत्पादितः । स च परार्थः । प्रश्नोपक्रमप्रतियोगिनि एककर्तृके विचारे विविच्य प्रवर्तनीयः । दूषणोपक्रमप्रतियोगिनि अनेककर्तृके कथानामि्न प्रवर्त्य विवेचनीयः । कथां च व्युत्पादयतोऽस्य प्रकरणस्य वेदान्ताङ्गतया तत्प्रयोजनादिनैव प्रयोजनादिमत्ता सिद्धैवेत्यनवद्यम् ॥ १ ॥</p>

}}

</div>

Line 57:

Line 52:

<span class="shloka-line">तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V02~~

| id = KL_C01_V02_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">अथ कथां विभागेनोद्दिशति</p>

<span class="gr-prateeka">वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा ।</span>

Line 75:

Line 66:

<p class="gr-vyakhya-para">ननु कथकगततत्वनिर्णयविवक्षया लक्षणे व्याख्याते वितण्डायां प्रसङ्ग एव नास्ति । न हि विनिश्चितार्थः स्वात्मीयतत्वनिर्णयाय तत्र प्रवर्तते,प्राप्तत्वादेव । अभ्यासार्थमिति चेन्न । तथा सति सत्प्रयोगनियमप्रसङ्गात् । नापि पाषण्डिनस्तत्वनिर्णयाय अनुपयोगात् असत्साधनैस्तदयोगाच्च । सोऽपि संसदि पराभूतः तत्वजिज्ञासुर्भविष्यतीति चेन्न ।प्रायो विद्वेषस्यैव सम्भवात् । अतः केवलग्रहणमनर्थकमिति । सत्यम् । यथा नैवं व्याख्यातुं शक्यं तथा वक्ष्याम इति ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">सतां कथा वाद इत्यपरं लक्षणम् । तर्हि जल्पेऽतिव्यापकमित्यतः सन्तो व्याख्याताः गुरुशिष्ययोरन्येषां सखिसब्रह्मचार्यादीनामपीति । अदुष्टमनसस्सन्तः । ते च प्रकृतोक्तिका अविप्रलम्भका यथाकालस्फूर्तिका अनपेक्षकाः प्रमाणसिद्धसम्प्रत्यायिनश्चेत्यादयः । एवम्भूताश्च गुरुशिष्यादय एवप्रायेणेति त एव दर्शिताः ।</p>

}}

</div>

Line 88:

Line 79:

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V03~~

| id = KL_C01_V03_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">ननु यदा विदिततत्वौ अदुष्टमनसौ परप्रार्थितौ कथां कुरुतः स वादो न वा ? आद्ये अव्यापकमाद्यं लक्षणं, द्वयोरपि तत्वज्ञानितया तदुद्देशिताभावात् । द्वितीयमतिव्यापकम् । सेयमुभयतः पाशा रज्जुः इत्यत आह–</p>

<span class="gr-prateeka">वा समितेश्शुभा ।</span>

Line 111:

Line 98:

इत्यनेनागमसम्मतिकथनेन जल्पनिराकरणोपपत्तेराभासतां दर्शयति । आगमश्च ‘वादो जल्पो वितण्डा’ इत्यादिः अन्यत्रोदाहृतः ॥</p>

}}

</div>

Line 124:

Line 111:

<span class="shloka-line">स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V04~~

| id = KL_C01_V04_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<span class="gr-prateeka">वितण्डा तु सतामन्यैः ... ।</span>

Line 151:

Line 134:

<p class="gr-vyakhya-para">उद्दिश्येति शेषः । अयमाशयः ,प्राश्निकानां हि वादस्थानं कथाविशेषव्यवस्थापनं पूर्वोत्तरवादव्यवस्थापनं विवदमानयोर्गुणदोषावधारणं भग्नप्रतिबोधनं लौकिकनिष्पन्नकथाफलप्रतिपादनं चेत्यादीनि कर्माणि । एतानि च यत्र वादिनौ आग्रहगृहीतौ कर्तुमशक्तौ तत्रप्राश्निकानामुपयोगः । वादे तु वादिनावेव तत्वनिर्णयकामौ वीतरागतया कर्तुं शक्ताविति किंप्राश्निकैः ? इति । तत् किं परिवर्जनमेव वादेप्राश्निकानां ? मैवम् । दैवादागतानामुपादानमित्युक्तम् ॥ वाप्राश्निकैरिति ॥ एतच्च संवादेनप्रामादिककथाभासशङ्काऽपनोदाय । न तूक्तकर्मकरणायेति ज्ञातव्यम् । सभापतिस्तु नेष्यत एव । यथाशक्ति यथानियमं मानापमानव्यञ्जनादिकं खलु तस्य कर्म । तत्किञ्चित् वादे नापेक्षितमेव । किञ्चित् स्वयं शक्यते सम्पादयितुमिति । एतेन जल्पवितण्डयोः सभ्यसभापतिप्राश्निकादिनियतिः सूचिता भवति । तत्रोक्तकर्मणां वादिप्रतिवादिभ्यामेव विजिगीषुतया कर्तुमशक्यत्वादिति ।</p>

}}

</div>

Line 164:

Line 147:

<span class="shloka-line">प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V05~~

| id = KL_C01_V05_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">प्राश्निकानां लक्षणं वक्ति</p>

<span class="gr-prateeka">रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः ।

Line 187:

Line 166:

यत्रोपविष्टास्सभ्यास्स्युस्सा यज्ञसदृशी सभा ॥ इति ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">विषमसङ्ख्याकत्वे हि तेषामेव परस्परविरोधे सति बहूनां संवादेन निर्णयः स्यात् । तथा चोक्तं ‘द्वैधे बहूनां वचनम्’ .... । इति ।</p>

}}

</div>

Line 200:

Line 179:

<span class="shloka-line">एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V06~~

| id = KL_C01_V06_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">नन्वेवं चेत् एक एव इत्यनुज्ञानं कथम् ? संवादाभावेन तत्कृतकथानिर्णये अनाश्वासादित्यत आह</p>

<span class="gr-prateeka">अशेषसंशयच्छेत्ता निस्संशय उदारधीः । एकश्चेत्प्राश्निको ज्ञेयस्सर्वदोषविवर्जितः ॥ ६ ॥</span>

<p class="gr-vyakhya-para">अत्र आद्येन विशेषणेन भग्नप्रतिबोधनादौ सामर्थ्यातिशयो दर्शितः । द्वितीयेन विशेषणेन सिद्धान्तद्वयरहस्यवेदित्वाद्यतिशयः , तृतीयेन परोक्तग्रहणादिपाटवातिशयः , चतुर्थेन रागादीनामशेषतोऽभावः । ततश्चप्राश्निकलक्षणातिशयसम्पत्त्या निश्शङ्कमुभाभ्यां निश्चितश्चेदेको वाप्राश्निकोऽङ्गीकार्य एवेत्युक्तं भवति ।</p>

}}

</div>

Line 221:

Line 196:

<span class="shloka-line">विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V07~~

| id = KL_C01_V07_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">विशेषणान्तरमाह</p>

<span class="gr-prateeka">एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा ।</span>

Line 235:

Line 206:

<p class="gr-vyakhya-para">इदमुक्तं भवति, यतः प्राश्निकैर्हि कथकयोः सदसद्भावं विविच्य सतोर्जल्पः सदसतोर्वितण्डा दातव्या । तत्रापि असतः स्वपरपक्षसाधनदूषणलक्षणं वादित्वं, सतस्तु परपक्षप्रतिक्षेपलक्षणं प्रतिवादित्वं व्यवस्थापनीयम् । असतो जये सति उदासितव्यम् । सतो जये सति सम्पूर्णसम्माननाय घटनीयम् । अन्यथा पाषण्डिनिरासाभावेन वितण्डावैयर्थ्यप्रसङ्गात् । न चैते कथाविशेषव्यवस्थापनादयो गुणाः तेषां विष्णुभक्तिं विना सम्भवन्ति । अतः प्राश्निकत्वोपयोगिगुणकारणत्वात् तेषां विष्णुभक्तिर्विधीयत इति ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">ननु वादजल्पयोः को भेदः ? द्वयोरपि सदधिकारित्वात् स्वरूपभेदाभावे अधिकारिभेदस्यातिप्रसञ्जकत्वाच्च । अत एव तत्वबुभुत्सुत्वख्यात्यादिकामत्वरूपोऽधिकारिविशेषोऽपि अनुपयोगितया परास्तः । वादस्तत्वज्ञानं प्रसूते जल्पस्तु ख्यात्यादिकमिति भेद इति चेन्न । स्वरूपभेदाभावेऽस्य फलभेदस्यैव अनिर्वाहात् । न हि कथा कल्पलता येन स्वयमविचित्राऽपि सती पुरुषमनोरथवशेन विचित्रं फलं प्रसुवीत । न च जल्पवितण्डयोरिव प्रवृत्तिप्रकारभेदेन फलभेदः । उभयत्रापि स्वपरपक्षसाधनोपालम्भ सद्भावेन तदभावादिति । मैवम् । प्रमाणतर्काभ्यामेव वादे स्वपरपक्षसाधनोपालम्भौ क्रियेते, जल्पे तु प्रमाणतर्काभ्यां छलादिना च । न चोभयोः प्रमाणतर्कासम्भवः । अभिप्रायनियमस्य विवक्षितत्वात् । तदेवं प्रवृत्तिप्रकारभेदात् युक्तः फलभेदः , कथाभेदश्च सम्भवतीत्याशयवान् वादप्रकारं तावत् दर्शयति</p>

}}

</div>

Line 249:

Line 220:

<span class="shloka-line">अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥8॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V08~~

| id = KL_C01_V08_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<span class="gr-prateeka">पृष्टेनाऽगम एवादौ वक्तव्यः</span>

<p class="gr-vyakhya-para">वादे, प्रतिवादिना वादिनं प्रति विचार्ये प्रमेये प्रमाणं प्रष्टव्यम् । पृष्टेन च वादिना तावदागम एव वक्तव्यः न तु छलादिना प्रश्नखण्डनं कर्तव्यम् । नाप्यनुमानं दुरागमो वा वक्तव्यः ।</p>

Line 265:

Line 232:

<span class="gr-prateeka">अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥</span>

<p class="gr-vyakhya-para">द्वेधा हि प्रमाणदूषणं, सर्वथा निर्विषयत्वापादनं पराभिमतार्थप्रच्यावनं च । तत्रागमस्यायथार्थताकथनेन वाद्यभिमतार्थप्रच्यावनमेव प्रतिवादिना कर्तव्यं, न तु सर्वथा अप्रामाण्यं ।कुतो नाप्रामाण्यं वक्तव्यमिति चेत् ? आगमशब्देन हि सदागमा विवक्षिताः । सदागमाश्च श्रुतिस्मृतीतिहासपुराणलक्षणा एव ।</p>

}}

</div>

Line 278:

Line 245:

<span class="shloka-line">मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V09~~

| id = KL_C01_V09_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">तत्र श्रुतीनामपौरुषेयत्वेन अप्रामाण्यकारणशून्यानामप्रामाण्यं वक्तुं तावन्न शक्यम् । स्मृत्यादीनामप्याप्तप्रणीततया श्रुत्यानुकूल्येन च दोषाभावनिश्चयान्नाप्रामाण्यं वक्तुं शक्यते । अतो विषयान्तरोपदर्शनेन वाद्यभिमतार्थप्रच्यावनमेव न्याय्यमित्याशयवानाह</p>

<span class="gr-prateeka">ऋग्यजुस्सामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् ॥

Line 298:

Line 261:

इत्यनेन ऋगाद्या भारतं चैव इत्यागमं सूचयति ।</p>

}}

</div>

Line 311:

Line 274:

<span class="shloka-line">अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V10~~

| id = KL_C01_V10_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">ननु यदा वादी परिगणितं वेदादिकं वदेत् तदा प्रतिवादिनाऽन्योऽर्थोऽभिधीयताम् । यदा तु उपरिगणितं पाशुपतादिकम भिदधीत, तदा तु अप्रामाण्यं वक्तुं शक्यत एव । अतः कथं अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः इति नियमः ? इत्यत आह</p>

<span class="gr-prateeka">अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ।</span>

Line 323:

Line 282:

। साध्यसाधनाय ते न प्रयोक्तव्या एव । तथा च सर्वथा अप्रामाण्यकथनस्य अप्रसङ्गात् उक्तनियमो युक्त एव ।</p>

}}

</div>

Line 336:

Line 295:

<span class="shloka-line">तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V11~~

| id = KL_C01_V11_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">वादिप्रयुक्तागमस्यार्थान्तरकथनेन किं प्रतिवादी चरितार्थः ? नेत्याह</p>

<span class="gr-prateeka">स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥</span>

Line 358:

Line 313:

<p class="gr-vyakhya-para">न हि प्रतिपक्षप्रमाणे सति स्वप्रमाणमात्रेण वादिनस्तद्दूषणेन विना स्वसाध्यं सिद्ध्यति । सप्रतिपक्षस्य प्रमाणत्व एव सन्देहात् । प्रतिवादिप्रमाणदूषणं चप्रागुक्तन्यायेनार्थान्तरकथनमेव ।</p>

}}

</div>

Line 371:

Line 326:

<span class="shloka-line">उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V12~~

| id = KL_C01_V12_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">किमेतावता जितं वादिना ? नेत्याह</p>

<span class="gr-prateeka">अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य ...... ।</span>

Line 396:

Line 347:

यस्मादागमार्थविनिर्णयार्थमुपपत्तीनामवकाशः तस्मात् वाद्यागमार्थनिर्णयो युक्तः ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">एतदुक्तं भवति, आगमो हि न वेदादिमात्रं । तस्यार्थप्रमाजननासामर्थ्यात् । किं नाम ? श्रुतो गृहीतसङ्गतिकोऽनुसंहितोपक्रमाद्युपपत्तिको वेदादिः । तस्य प्रमित्यव्यभिचारात् । तथा च वादिना स्वप्रयुक्तागमस्य स्वाभिमतार्थे उपक्रमाद्युपपत्त्यानुगुण्यं प्रतिवाद्युक्तार्थे तद्वैगुण्यं व्युत्पादनीयमेव । ततश्च कथं नाम तत्वनिर्णयो न स्यात् ? इति ।</p>

}}

</div>

Line 409:

Line 360:

<span class="shloka-line">निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V13~~

| id = KL_C01_V13_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">एवं वादिना स्वागमस्योपपत्तिवशेन स्वाभिमतार्थेप्रामाण्यं साधितवता स्वपक्षे साधिते, परोपन्यस्तागमस्य च अर्थान्तरमुक्तवता परपक्षे दूषिते निवृत्तो वाद इति न मन्तव्यं; किं नाम ? इत्यत आह</p>

<span class="gr-prateeka">वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु ॥</span>

Line 431:

Line 378:

<p class="gr-vyakhya-para">वाद्यागमस्योपपत्तिवशेन वाद्यभिमतार्थपरत्वे अवधारिते तदानुगुण्येन प्रतिवाद्यागमस्यापि वाद्यभिमतार्थपरत्वनिश्चयेन सन्देह एव कुतः ? सावकाशस्य निरवकाशविरोधेन बाधितत्वादिति चेन्न । वाद्यागमस्य प्रतिवाद्यागमार्थविचारे अव्यापारितत्वात् । व्यापारितत्वे वा को नाम पुनर्युक्त्यनुसरणं विदध्यात् ? इति ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">अनेनैव न्यायेन प्रतिवादिपक्षप्राबल्यमपि व्युत्पादनीयम् । न हि वादिन एव जयोऽपरस्य पराभव इति नियतिरस्ति ।</p>

}}

</div>

Line 444:

Line 391:

<span class="shloka-line">ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V14~~

| id = KL_C01_V14_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">ननु यदि परश्चक्षुराद्येकप्रमाणके साक्ष्येकविषये वा अर्थे प्रमाणं पृच्छेत् तदा परेण किं तूष्णीमासितव्यम् ? प्रत्यक्षादिकं वा वक्तव्यम् ? आद्ये साध्यासिद्धिः । द्वितीये तु आगम एव वक्तव्यः इति नियमभङ्गः । न च प्रत्यक्षसिद्धेऽर्थे विप्रतिपत्तिरेव न सम्भवति तत्प्रामाण्यासम्प्रतिपत्त्यभिप्रायेण तदुपपत्तेरिति । तत्राह</p>

Line 464:

Line 407:

<p class="gr-vyakhya-para">नन्वेतदपि नास्ति ‘उपपत्त्यवकाशोऽत्र’ इत्युक्तत्वात् इत्यत उक्तम् ॥ प्रथममिति ॥ अङ्गतया आनन्तरिकप्रयोगनिषेधोऽनुमानस्य न नियमफलत्वेनाभिप््रोयत इति । ननु केवलानुमानविषये कथम् ? अनुमानं वक्तव्यम् । न चोक्तविरोधः । यत्रागमः प्रत्यक्षं वा सम्भवति तत्र तद्धानेन प्रथममनुमानं न वक्तव्यमित्यस्यार्थस्य नियमफलतया विवक्षितत्वेन अनुमानैकगम्ये तदुपन्यासस्य अनिराकरणात् । तदिदमुक्तं नानुमां प्रथमं वदेदिति ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">ननु यदि ‘नदीतीरे पञ्च फलानि सन्ति’ इत्यादिना लौकिकवाक्येन अवगतेऽर्थे परः प्रमाणं पृच्छेत्, तदा किं वक्तव्यम् ? न तावत्तद्वाक्यं वक्तुं युक्तं, ऋगादिषु अपरिगणितत्वेन अनागमत्वात् । प्रमाणान्तरं तु नास्तीति चेत्, तत् किं वाक्यमुभयोः प्रमाणतया सम्मतम् ? उत असम्मतम् ? असम्मतावपि शक्यप्रामाण्योपपादनम् ? अन्यथा वा ? अन्यथेति पक्षे तूष्णीमासितव्यम् । उपायाभावात् । प्रथमद्वितीययोस्तदेव वक्तव्यंप्रामाण्यं चोपपादनीयम् ।</p>

}}

</div>

Line 477:

Line 420:

<span class="shloka-line">स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V15~~

| id = KL_C01_V15_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">ननु तत् उक्तेषु अपरिगणितत्वात् न आगम इत्युक्तं इत्यत आह</p>

<span class="gr-prateeka">परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनौ ॥

Line 493:

Line 432:

प्रयोजनम् । तत्प्रामाण्यस्य सम्मततत्वात् । सा चेत् परतुष्टिः प्रामाण्यसम्प्रतिपत्या तदुपपादनेन वा यदि लौकिकवाक्येऽपि स्यात्, कथं तस्य नागमत्वम् ? कथं च न वक्तव्यत्वम् ? इति ।</p>

}}

</div>

Line 506:

Line 445:

<span class="shloka-line">घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V16~~

| id = KL_C01_V16_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">नन्वेवंविधस्य वादस्य किं अवसानम् ? तत्राह</p>

<span class="gr-prateeka">एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि ॥

Line 526:

Line 461:

<p class="gr-vyakhya-para">तावत् घटेतां इति सम्बन्धः । अयं इह जल्पप्रवृत्तिप्रकारः , सभ्यसभापतिप्राश्निकादिसंवरणपुरस्सरं कथानियमबन्धे कृते,प्राक् प्रसक्तेप्राश्निकोपक्षिप्ते प्रतिवादिना च पृष्टे प्रमेये प्रतिवादिपर्यनुयुक्तेन वादिना प्रमाणं अभिधातव्यम् । प्रतिवादिना च अनुक्तोच्यमानग्राह्यनिग्रहाप्राप्तौ आभासबहिरुक्तग्राह्यनिग्रहालाभे च तद्वचनार्थं अवगम्य दूषयित्वा स्वपक्षे प्रमाणं अभिधानीयम् । वादिनादि उक्तोच्यमानाऽभासबहिरुक्तग्राह्यनिग्रहालाभे तद्वचनार्थं अवगम्य दूषयित्वा स्वपक्षसाधनदूषणं उद्धरणीयम् । साधनदूषणे च प्रमाणाभिमतैः , तदलाभे ‘नियतपराभवात् वरः पाक्षिकः ’ इति छलादिना च क्रियते जयैकार्थत्वात् जल्पस्य । अत एव वादिप्रतिवादिनोः अन्यतरो यावत् स्वपरपक्षसाधनोपालम्भयोः अन्यतरावसरेऽपि जीयेत तावदेव उभाभ्यां प्रयतितव्यम् । न तु वाद इव परसाधनपर्यन्तमिति । तदेवं वादजल्पयोः प्रवृत्तिप्रकारभेदात् युक्तो भेद इति ।</p>

}}

</div>

Line 539:

Line 474:

<span class="shloka-line">संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V17~~

| id = KL_C01_V17_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">एवं असङ्करेण कथामार्गत्रयं प्रतिपादितवता कथैक्यादिमतानि अपहस्तितानि विज्ञातव्यानि । अधिकार्यङ्गप्रवृत्तिप्रकारफलभेदे सति किन्निबन्धनं कथैक्यं स्यात् ।</p>

<p class="gr-vyakhya-para">जल्पस्य न तावत् स्वरूपमेव हातुं शक्यम्, वादादि समानयोगक्षेमत्वात् । अन्यतरान्तर्भावस्तु भेदोपपादनेन परास्तः । वादवितण्डा च यदि तत्वनिर्णयार्था स्वपरपक्षसाधनोपालम्भवती तदा वाद एव । विजिगीषावतोः इति चेत् तर्हि तत्वनिर्णयार्थताव्याघातः । अन्यतरमात्रपर्यवसानेऽपि एवमेव । विजयार्थत्वे, जल्पवितण्डायाः अन्यतरत्वापातः । तत्वबुभुत्सावतोः इति व्याहतम् । न च तत्वनिर्णयविजयाभ्यां फलान्तरम् । नापि तदर्थिव्यतिरिक्तोऽधिकारी । न च साधनोपालम्भोभयान्यतरमात्रव्यतिरिक्त प्रवृत्तिप्रकारो, यद्वशात् वादवितण्डा परा कल्पेत इति ।</p>

Line 570:

Line 501:

स्यात् ।</p>

}}

</div>

Line 579:

Line 510:

<div class="teeka-title">कथालक्षणपञ्चिका</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_18~~

| id = KL_C01_18_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">तत्वनिर्णयवैलोम्यंप्राप्तोऽपि यदि मतिमान्द्यादिना तत्र न संवादं करोति तस्य कर्तव्यम् आह</p>

<span class="gr-prateeka">तत्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथ वा भवेत् ।</span>

Line 599:

Line 526:

पदेन संवादाधिक्ययोः ग्रहणम् ।</p>

}}

</div>

Line 612:

Line 539:

<span class="shloka-line">संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V19~~

| id = KL_C01_V19_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">प्रसङ्गात् वितण्डायां निग्रहादिकमतिदिशति</p>

<span class="gr-prateeka">...... वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः ।</span>

<p class="gr-vyakhya-para">वितण्डायां च इत्येतावता पूर्णे यत् अधिकमुपादत्ते तेन जल्पे यावत् परो जितः इत्युक्तप्रवृत्तिप्रकारपर्यवसानयोरपि अतिदेशो लभ्यते । अन्यथा प्रकृतत्वात् निग्रहस्थानमात्रातिदेशो विज्ञायेत । ततश्च स्वपक्षस्थापनां विना जल्पवदेव वितण्डा इत्युक्तं भवति ।</p>

}}

</div>

Line 633:

Line 556:

<span class="shloka-line">अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V20~~

| id = KL_C01_V20_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">विरोधादिप्राप्तवतो जल्पवितण्डयोः कि कार्यं ? इत्यपेक्षायामाह</p>

<span class="gr-prateeka">संवादे दण्ड्यता न स्यात् वितण्डाजल्पयोरपि ॥

Line 647:

Line 566:

कारो हेतुसूचनार्थः । एके मन्यन्ते, प्राश्निकैः वाद्युक्तस्य प्रतिवादिनं प्रति, प्रतिवाद्युक्तस्य च वादिनं प्रति अनुवादः करणीयः । अप्रतिबुद्धौ च वादिप्रतिवादिनौ बोधनीयौ । तदकरणे तेषां अपराध इति । तदेतत् जल्पे वितण्डायामपि अनुवादादिराहित्यंप्राश्निकानां न दूषणम्, अनुवादाद्यभावेऽपि वादिप्रतिवादिभ्यां जल्पवितण्डयोः प्रवर्तयितुं शक्यत्वेन तस्य तदकर्मत्वात् । किं नाम ?प्रागुक्तस्वकर्माननुष्ठानमेवप्राश्निकानां अपराध इति मतान्तरनिरासाय अपोह इति ज्ञातव्यम् ।</p>

}}

</div>

Line 660:

Line 579:

<span class="shloka-line">तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V21~~

| id = KL_C01_V21_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">वादिप्रतिवादिनोः जल्पारम्भोत्तरकालीनं निग्रहस्थानं उक्तम् । कथातः प्रागपि सम्भवात् आह</p>

<span class="gr-prateeka">विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः ।</span>

<p class="gr-vyakhya-para">सम्भावितसमानविद्ययोरेव जल्पवितण्डाधिकारित्वात् कथातः प्रागेव वादिप्रतिवादिनोः अन्यतरस्य प्रतियोग्यपेक्षया विद्याहीनत्वलिङ्गे पदवाक्यप्रमाणाज्ञत्वदोषेप्राप्ते पराजय एव । दूरे जल्पादि । एतेन ‘कथाबाह्यानां अनिग्रहस्थानत्वं’ इति परास्तम् ।</p>

}}

</div>

Line 681:

Line 596:

<span class="shloka-line">विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V22~~

| id = KL_C01_V22_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">ननु विरोधादिव्यतिरिक्तानि हेत्वाभासादीनि निग्रहस्थानानि सन्ति । विजयमात्रप्रयोजनयोश्च जल्पवितण्डयोः पराजयनिमित्तानि सम्भावितानि च । अतः कथं विरोधादिषट्केनैव जल्पादौ पराजयः ? इत्यत आह</p>

<span class="gr-prateeka">तदभावात् नैव षट्कात् अन्यो निग्रह इष्यते ॥

Line 704:

Line 615:

<span class="gr-prateeka">विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥</span>

<p class="gr-vyakhya-para">जल्पवितण्डाधिकारिणोः खलु विद्याहीनत्वलिङ्गेन कथातः प्राक् पराजय इष्यते । जल्पवितण्डाप्रवृत्तिश्च विद्यापरीक्षापूर्वैव । विद्यापरीक्षा च वादेनैव । वादे च न सम्भावितसमानविद्यत्वापेक्षा । एवं च विद्यापरीक्षया विद्याहीनत्वनिश्चयात् न विरोधः । विद्यासाम्ये तु जल्पवितण्डे इति ।</p>

}}

</div>

Line 717:

Line 628:

<span class="shloka-line">वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V23~~

| id = KL_C01_V23_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">विरोधादीनि निग्रहस्थानानि इत्युक्तं । तत्र विशेषं आह–</p>

<span class="gr-prateeka">स्खलितत्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः ।</span>

Line 734:

Line 641:

<span class="gr-prateeka">वादजल्पवितण्डानां इति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥</span>

<p class="gr-vyakhya-para">यद्यपि कथासामान्यलक्षणं च उक्तम्, तथापि तत् आर्थिकं इति वादादिविशेषोपसंहार एव कृतः । वादादीनामेव व्यवहाराङ्गत्वं न तु कथासामान्यस्य इत्यतो वा । यस्मात् स्वलक्षणं स्वरूपलक्षणं तस्मात् शुद्धं अव्याप्त्यादिशून्यम् । न हि तत्स्वरूपं तत् न व्याप्नोति व्यभिचरति च इति ।</p>

}}

</div>

Line 747:

Line 654:

<span class="shloka-line">कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥</span>

</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V24~~

| id = KL_C01_V24_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">न केवलं एतत् कथालक्षणं उपपत्त्या साधु प्रतिपत्तव्यम् । किं नाम ? परमाप्तोक्तत्वात् आगमान्तरसिद्धत्वाच्च इति दर्शयन् उक्तस्य विनियोगं आह–</p>

<span class="gr-prateeka">आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः ।

कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥</span>

}}

</div>

Line 764:

Line 667:

<div class="teeka-title">कथालक्षणपञ्चिका</div>

~~{{Bhashyam~~

~~| verse_id~~ = ~~KL_C01_V025~~

| id = KL_C01_V025_Kathalakshanapanchika

~~| text~~ =

<p class="gr-vyakhya-para">भक्त्यतिशयवशात् भगवान् आचार्यः प्रकरणनिर्माणफलत्वेन परमेश्वरप्रशंसापुरस्सरं तत्प्रसादं आशास्ते</p>

<span class="gr-prateeka">सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः ।

Line 779:

Line 678:

</div>

<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितकथालक्षणविवरणं जयतीर्थभिक्षुणा विरचितं सम्पूर्णम् ॥</div>

}}

</div>

@@ Line 1: / Line 1: @@
 = कथालक्षणपञ्चिका =
-__NOTOC__
 <div class="gr-page-nav">[[Kathalakshanam|Kathalakshanam]]</div>
 <div class="gr-teeka-page" data-primary="Kathalakshanam" data-slug="Kathalakshanapanchika">
@@ Line 8: / Line 7: @@
 <div class="teeka-title">कथालक्षणपञ्चिका</div>
 <div class="teeka-body">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V01_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V01">
-| verse_id = KL_C01_V01
-| id = KL_C01_V01_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <div class="shloka-block">
 <span class="shloka-line">श्रियः कमितुरानम्य चरणाम्बुरुहद्वयम् ।</span>
@@ Line 44: / Line 39: @@
 स्वकीयवचनाञ्जस्यस्य प्रशब्देनोक्तत्वात् अन्योक्तीनामनेन अनाञ्जस्यमुपलक्षयति । तच्चोत्तरत्र प्रदर्शयिष्यते । विरुद्धयोरन्यतराञ्जस्यमितरानाञ्जस्येन व्याप्तमिति लक्षणाबीजम् । न चास्मदायत्ते वाग्व्यवहारे किमित्यवाचकं प्रयोक्ष्यामह इति वाच्यम् । स्वतन्त्रप्रयोग एव प्रयोजनान्वेषणात् । अयं तु लौकिकः  प्रयोगः  । दृश्यते हि सुकुमारोक्तिष्वेकप्रशंसनमितरापकर्षद्योतनार्थमिति । ननु किमनया प्रतिज्ञया ? यावता उत्तरग्रन्थ एव स्वकीयकथालक्षणविवक्षां ज्ञापयिष्यति । किं तया ज्ञापितया ? इति । सत्यं, प्रकरणस्य गतार्थताशङ्गानिरासार्थं तावत् अञ्जसा इति वक्तव्यम् । न चैतत् कथालक्षणं प्रवक्ष्यामीत्युक्तिमन्तरेण समर्थं स्यात् । न च मुख्यार्थद्वारमन्तरेण लक्षणा लभ्यते इति अन्यार्थमेवैतत्प्रतिज्ञानम् ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">साधनचतुष्टयसम्पन्नस्याधिकारिणोऽपवर्गाय परमात्मतत्वज्ञानमुत्पादयितुं प्रवृत्तस्य आम्नायस्य इतिकर्तव्यताभूतो हि न्यायो वेदान्ते व्युत्पादितः  । स च परार्थः  । प्रश्नोपक्रमप्रतियोगिनि एककर्तृके विचारे विविच्य प्रवर्तनीयः  । दूषणोपक्रमप्रतियोगिनि अनेककर्तृके कथानामि्न प्रवर्त्य विवेचनीयः  । कथां च व्युत्पादयतोऽस्य प्रकरणस्य वेदान्ताङ्गतया तत्प्रयोजनादिनैव प्रयोजनादिमत्ता सिद्धैवेत्यनवद्यम् ॥ १ ॥</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 57: / Line 52: @@
 <span class="shloka-line">तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V02_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V02">
-| verse_id = KL_C01_V02
-| id = KL_C01_V02_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">अथ कथां विभागेनोद्दिशति</p>
 <span class="gr-prateeka">वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा ।</span>
@@ Line 75: / Line 66: @@
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु कथकगततत्वनिर्णयविवक्षया लक्षणे व्याख्याते वितण्डायां प्रसङ्ग एव नास्ति । न हि विनिश्चितार्थः  स्वात्मीयतत्वनिर्णयाय तत्र प्रवर्तते,प्राप्तत्वादेव । अभ्यासार्थमिति चेन्न । तथा सति सत्प्रयोगनियमप्रसङ्गात् । नापि पाषण्डिनस्तत्वनिर्णयाय अनुपयोगात् असत्साधनैस्तदयोगाच्च । सोऽपि संसदि पराभूतः  तत्वजिज्ञासुर्भविष्यतीति चेन्न ।प्रायो विद्वेषस्यैव सम्भवात् । अतः  केवलग्रहणमनर्थकमिति । सत्यम् । यथा नैवं व्याख्यातुं शक्यं तथा वक्ष्याम इति ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">सतां कथा वाद इत्यपरं लक्षणम् । तर्हि जल्पेऽतिव्यापकमित्यतः  सन्तो व्याख्याताः  गुरुशिष्ययोरन्येषां सखिसब्रह्मचार्यादीनामपीति । अदुष्टमनसस्सन्तः  । ते च प्रकृतोक्तिका अविप्रलम्भका यथाकालस्फूर्तिका अनपेक्षकाः  प्रमाणसिद्धसम्प्रत्यायिनश्चेत्यादयः  । एवम्भूताश्च गुरुशिष्यादय एवप्रायेणेति त एव दर्शिताः  ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 88: / Line 79: @@
 <span class="shloka-line">ख्यात्याद्यर्थं स्पर्धया वा सतां जल्प इतीर्यते ॥3॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V03_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V03">
-| verse_id = KL_C01_V03
-| id = KL_C01_V03_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु यदा विदिततत्वौ अदुष्टमनसौ परप्रार्थितौ कथां कुरुतः  स वादो न वा ? आद्ये अव्यापकमाद्यं लक्षणं, द्वयोरपि तत्वज्ञानितया तदुद्देशिताभावात् । द्वितीयमतिव्यापकम् । सेयमुभयतः पाशा रज्जुः  इत्यत आह–</p>
 <span class="gr-prateeka">वा समितेश्शुभा ।</span>
@@ Line 111: / Line 98: @@
 इत्यनेनागमसम्मतिकथनेन जल्पनिराकरणोपपत्तेराभासतां दर्शयति । आगमश्च ‘वादो जल्पो वितण्डा’ इत्यादिः  अन्यत्रोदाहृतः  ॥</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 124: / Line 111: @@
 <span class="shloka-line">स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V04_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V04">
-| verse_id = KL_C01_V04
-| id = KL_C01_V04_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">वितण्डालक्षणं दर्शयति</p>
 <span class="gr-prateeka">वितण्डा तु सतामन्यैः ... ।</span>
@@ Line 151: / Line 134: @@
 <span class="gr-prateeka">.... तत्वनिर्णयम् ॥</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">उद्दिश्येति शेषः  । अयमाशयः ,प्राश्निकानां हि वादस्थानं कथाविशेषव्यवस्थापनं पूर्वोत्तरवादव्यवस्थापनं विवदमानयोर्गुणदोषावधारणं भग्नप्रतिबोधनं लौकिकनिष्पन्नकथाफलप्रतिपादनं चेत्यादीनि कर्माणि । एतानि च यत्र वादिनौ आग्रहगृहीतौ कर्तुमशक्तौ तत्रप्राश्निकानामुपयोगः  । वादे तु वादिनावेव तत्वनिर्णयकामौ वीतरागतया कर्तुं शक्ताविति किंप्राश्निकैः  ? इति । तत् किं परिवर्जनमेव वादेप्राश्निकानां ? मैवम् । दैवादागतानामुपादानमित्युक्तम् ॥ वाप्राश्निकैरिति ॥ एतच्च संवादेनप्रामादिककथाभासशङ्काऽपनोदाय । न तूक्तकर्मकरणायेति ज्ञातव्यम् । सभापतिस्तु नेष्यत एव । यथाशक्ति यथानियमं मानापमानव्यञ्जनादिकं खलु तस्य कर्म । तत्किञ्चित् वादे नापेक्षितमेव । किञ्चित् स्वयं शक्यते सम्पादयितुमिति । एतेन जल्पवितण्डयोः  सभ्यसभापतिप्राश्निकादिनियतिः  सूचिता भवति । तत्रोक्तकर्मणां वादिप्रतिवादिभ्यामेव विजिगीषुतया कर्तुमशक्यत्वादिति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 164: / Line 147: @@
 <span class="shloka-line">प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V05_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V05">
-| verse_id = KL_C01_V05
-| id = KL_C01_V05_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">प्राश्निकानां लक्षणं वक्ति</p>
 <span class="gr-prateeka">रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः ।
@@ Line 187: / Line 166: @@
 यत्रोपविष्टास्सभ्यास्स्युस्सा यज्ञसदृशी सभा ॥ इति ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">विषमसङ्ख्याकत्वे हि तेषामेव परस्परविरोधे सति बहूनां संवादेन निर्णयः  स्यात् । तथा चोक्तं  ‘द्वैधे बहूनां वचनम्’ .... । इति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 200: / Line 179: @@
 <span class="shloka-line">एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V06_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V06">
-| verse_id = KL_C01_V06
-| id = KL_C01_V06_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">नन्वेवं चेत् एक एव इत्यनुज्ञानं कथम् ? संवादाभावेन तत्कृतकथानिर्णये अनाश्वासादित्यत आह</p>
 <span class="gr-prateeka">अशेषसंशयच्छेत्ता निस्संशय उदारधीः । एकश्चेत्प्राश्निको ज्ञेयस्सर्वदोषविवर्जितः ॥ ६ ॥</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">अत्र आद्येन विशेषणेन भग्नप्रतिबोधनादौ सामर्थ्यातिशयो दर्शितः  । द्वितीयेन विशेषणेन सिद्धान्तद्वयरहस्यवेदित्वाद्यतिशयः , तृतीयेन परोक्तग्रहणादिपाटवातिशयः , चतुर्थेन रागादीनामशेषतोऽभावः  । ततश्चप्राश्निकलक्षणातिशयसम्पत्त्या निश्शङ्कमुभाभ्यां निश्चितश्चेदेको वाप्राश्निकोऽङ्गीकार्य एवेत्युक्तं भवति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 221: / Line 196: @@
 <span class="shloka-line">विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V07_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V07">
-| verse_id = KL_C01_V07
-| id = KL_C01_V07_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">विशेषणान्तरमाह</p>
 <span class="gr-prateeka">एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा ।</span>
@@ Line 235: / Line 206: @@
 <p class="gr-vyakhya-para">इदमुक्तं भवति, यतः प्राश्निकैर्हि कथकयोः  सदसद्भावं विविच्य सतोर्जल्पः  सदसतोर्वितण्डा दातव्या । तत्रापि असतः  स्वपरपक्षसाधनदूषणलक्षणं वादित्वं, सतस्तु परपक्षप्रतिक्षेपलक्षणं प्रतिवादित्वं व्यवस्थापनीयम् । असतो जये सति उदासितव्यम् । सतो जये सति सम्पूर्णसम्माननाय घटनीयम् । अन्यथा पाषण्डिनिरासाभावेन वितण्डावैयर्थ्यप्रसङ्गात् । न चैते कथाविशेषव्यवस्थापनादयो गुणाः  तेषां विष्णुभक्तिं विना सम्भवन्ति । अतः प्राश्निकत्वोपयोगिगुणकारणत्वात् तेषां विष्णुभक्तिर्विधीयत इति ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु वादजल्पयोः  को भेदः  ? द्वयोरपि सदधिकारित्वात् स्वरूपभेदाभावे अधिकारिभेदस्यातिप्रसञ्जकत्वाच्च । अत एव तत्वबुभुत्सुत्वख्यात्यादिकामत्वरूपोऽधिकारिविशेषोऽपि अनुपयोगितया परास्तः  । वादस्तत्वज्ञानं प्रसूते जल्पस्तु ख्यात्यादिकमिति भेद इति चेन्न । स्वरूपभेदाभावेऽस्य फलभेदस्यैव अनिर्वाहात् । न हि कथा कल्पलता येन स्वयमविचित्राऽपि सती पुरुषमनोरथवशेन विचित्रं फलं प्रसुवीत । न च जल्पवितण्डयोरिव प्रवृत्तिप्रकारभेदेन फलभेदः  । उभयत्रापि स्वपरपक्षसाधनोपालम्भ सद्भावेन तदभावादिति । मैवम् । प्रमाणतर्काभ्यामेव वादे स्वपरपक्षसाधनोपालम्भौ क्रियेते, जल्पे तु प्रमाणतर्काभ्यां छलादिना च । न चोभयोः  प्रमाणतर्कासम्भवः  । अभिप्रायनियमस्य विवक्षितत्वात् । तदेवं प्रवृत्तिप्रकारभेदात् युक्तः  फलभेदः , कथाभेदश्च सम्भवतीत्याशयवान् वादप्रकारं तावत् दर्शयति</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 249: / Line 220: @@
 <span class="shloka-line">अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥8॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V08_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V08">
-| verse_id = KL_C01_V08
-| id = KL_C01_V08_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <span class="gr-prateeka">पृष्टेनाऽगम एवादौ वक्तव्यः</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">वादे, प्रतिवादिना वादिनं प्रति विचार्ये प्रमेये प्रमाणं प्रष्टव्यम् । पृष्टेन च वादिना तावदागम एव वक्तव्यः  न तु छलादिना प्रश्नखण्डनं कर्तव्यम् । नाप्यनुमानं दुरागमो वा वक्तव्यः  ।</p>
@@ Line 265: / Line 232: @@
 <span class="gr-prateeka">अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">द्वेधा हि प्रमाणदूषणं, सर्वथा निर्विषयत्वापादनं पराभिमतार्थप्रच्यावनं च । तत्रागमस्यायथार्थताकथनेन वाद्यभिमतार्थप्रच्यावनमेव प्रतिवादिना कर्तव्यं,  न तु सर्वथा अप्रामाण्यं ।कुतो नाप्रामाण्यं वक्तव्यमिति चेत् ? आगमशब्देन हि सदागमा विवक्षिताः  । सदागमाश्च श्रुतिस्मृतीतिहासपुराणलक्षणा एव ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 278: / Line 245: @@
 <span class="shloka-line">मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V09_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V09">
-| verse_id = KL_C01_V09
-| id = KL_C01_V09_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">तत्र श्रुतीनामपौरुषेयत्वेन अप्रामाण्यकारणशून्यानामप्रामाण्यं वक्तुं तावन्न शक्यम् । स्मृत्यादीनामप्याप्तप्रणीततया श्रुत्यानुकूल्येन च दोषाभावनिश्चयान्नाप्रामाण्यं वक्तुं शक्यते । अतो विषयान्तरोपदर्शनेन वाद्यभिमतार्थप्रच्यावनमेव न्याय्यमित्याशयवानाह</p>
 <span class="gr-prateeka">ऋग्यजुस्सामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् ॥
@@ Line 298: / Line 261: @@
 इत्यनेन ऋगाद्या भारतं चैव इत्यागमं सूचयति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 311: / Line 274: @@
 <span class="shloka-line">अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V10_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V10">
-| verse_id = KL_C01_V10
-| id = KL_C01_V10_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु यदा वादी परिगणितं वेदादिकं वदेत् तदा प्रतिवादिनाऽन्योऽर्थोऽभिधीयताम् । यदा तु उपरिगणितं पाशुपतादिकम भिदधीत, तदा तु अप्रामाण्यं वक्तुं शक्यत एव । अतः  कथं अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः  इति नियमः  ? इत्यत आह</p>
 <span class="gr-prateeka">अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ।</span>
@@ Line 323: / Line 282: @@
 । साध्यसाधनाय ते न प्रयोक्तव्या एव । तथा च सर्वथा अप्रामाण्यकथनस्य अप्रसङ्गात् उक्तनियमो युक्त एव ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 336: / Line 295: @@
 <span class="shloka-line">तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V11_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V11">
-| verse_id = KL_C01_V11
-| id = KL_C01_V11_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">वादिप्रयुक्तागमस्यार्थान्तरकथनेन किं प्रतिवादी चरितार्थः  ? नेत्याह</p>
 <span class="gr-prateeka">स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥</span>
@@ Line 358: / Line 313: @@
 <span class="gr-prateeka">...... स्वार्थसिद्धये ।</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">न हि प्रतिपक्षप्रमाणे सति स्वप्रमाणमात्रेण वादिनस्तद्दूषणेन विना स्वसाध्यं सिद्ध्यति । सप्रतिपक्षस्य प्रमाणत्व एव सन्देहात् । प्रतिवादिप्रमाणदूषणं चप्रागुक्तन्यायेनार्थान्तरकथनमेव ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 371: / Line 326: @@
 <span class="shloka-line">उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V12_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V12">
-| verse_id = KL_C01_V12
-| id = KL_C01_V12_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">किमेतावता जितं वादिना ? नेत्याह</p>
 <span class="gr-prateeka">अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य ...... ।</span>
@@ Line 396: / Line 347: @@
 यस्मादागमार्थविनिर्णयार्थमुपपत्तीनामवकाशः  तस्मात् वाद्यागमार्थनिर्णयो युक्तः  ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">एतदुक्तं भवति, आगमो हि न वेदादिमात्रं । तस्यार्थप्रमाजननासामर्थ्यात् । किं नाम ? श्रुतो गृहीतसङ्गतिकोऽनुसंहितोपक्रमाद्युपपत्तिको वेदादिः  । तस्य प्रमित्यव्यभिचारात् । तथा च वादिना स्वप्रयुक्तागमस्य स्वाभिमतार्थे उपक्रमाद्युपपत्त्यानुगुण्यं प्रतिवाद्युक्तार्थे तद्वैगुण्यं व्युत्पादनीयमेव । ततश्च कथं नाम तत्वनिर्णयो न स्यात् ? इति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 409: / Line 360: @@
 <span class="shloka-line">निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V13_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V13">
-| verse_id = KL_C01_V13
-| id = KL_C01_V13_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">एवं वादिना स्वागमस्योपपत्तिवशेन स्वाभिमतार्थेप्रामाण्यं साधितवता स्वपक्षे साधिते, परोपन्यस्तागमस्य च अर्थान्तरमुक्तवता परपक्षे दूषिते निवृत्तो वाद इति न मन्तव्यं; किं नाम ? इत्यत आह</p>
 <span class="gr-prateeka">वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु ॥</span>
@@ Line 431: / Line 378: @@
 <p class="gr-vyakhya-para">वाद्यागमस्योपपत्तिवशेन वाद्यभिमतार्थपरत्वे अवधारिते तदानुगुण्येन प्रतिवाद्यागमस्यापि वाद्यभिमतार्थपरत्वनिश्चयेन सन्देह एव कुतः ?  सावकाशस्य निरवकाशविरोधेन बाधितत्वादिति चेन्न । वाद्यागमस्य प्रतिवाद्यागमार्थविचारे अव्यापारितत्वात् । व्यापारितत्वे वा को नाम पुनर्युक्त्यनुसरणं विदध्यात् ? इति ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">अनेनैव न्यायेन प्रतिवादिपक्षप्राबल्यमपि व्युत्पादनीयम् । न हि वादिन एव जयोऽपरस्य पराभव इति नियतिरस्ति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 444: / Line 391: @@
 <span class="shloka-line">ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V14_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V14">
-| verse_id = KL_C01_V14
-| id = KL_C01_V14_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु यदि परश्चक्षुराद्येकप्रमाणके साक्ष्येकविषये वा अर्थे प्रमाणं पृच्छेत् तदा परेण किं तूष्णीमासितव्यम् ? प्रत्यक्षादिकं वा वक्तव्यम् ? आद्ये साध्यासिद्धिः  । द्वितीये तु आगम एव वक्तव्यः  इति नियमभङ्गः  । न च प्रत्यक्षसिद्धेऽर्थे विप्रतिपत्तिरेव न सम्भवति तत्प्रामाण्यासम्प्रतिपत्त्यभिप्रायेण तदुपपत्तेरिति । तत्राह</p>
 <span class="gr-prateeka">प्रत्यक्षसिद्धेष्वर्थेषु प्रश्ने मामक्षजं वदेत् ॥</span>
@@ Line 464: / Line 407: @@
 <p class="gr-vyakhya-para">नन्वेतदपि नास्ति ‘उपपत्त्यवकाशोऽत्र’ इत्युक्तत्वात् इत्यत उक्तम् ॥ प्रथममिति ॥ अङ्गतया आनन्तरिकप्रयोगनिषेधोऽनुमानस्य न नियमफलत्वेनाभिप््रोयत इति । ननु केवलानुमानविषये कथम् ? अनुमानं वक्तव्यम् । न चोक्तविरोधः  । यत्रागमः  प्रत्यक्षं वा सम्भवति तत्र तद्धानेन प्रथममनुमानं न वक्तव्यमित्यस्यार्थस्य नियमफलतया विवक्षितत्वेन अनुमानैकगम्ये तदुपन्यासस्य अनिराकरणात् । तदिदमुक्तं नानुमां प्रथमं वदेदिति ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु यदि ‘नदीतीरे पञ्च फलानि सन्ति’ इत्यादिना लौकिकवाक्येन अवगतेऽर्थे परः  प्रमाणं पृच्छेत्, तदा किं वक्तव्यम् ? न तावत्तद्वाक्यं वक्तुं युक्तं, ऋगादिषु अपरिगणितत्वेन अनागमत्वात् । प्रमाणान्तरं तु नास्तीति चेत्, तत् किं वाक्यमुभयोः  प्रमाणतया सम्मतम् ? उत असम्मतम् ? असम्मतावपि शक्यप्रामाण्योपपादनम् ? अन्यथा वा ? अन्यथेति पक्षे तूष्णीमासितव्यम् । उपायाभावात् । प्रथमद्वितीययोस्तदेव वक्तव्यंप्रामाण्यं चोपपादनीयम् ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 477: / Line 420: @@
 <span class="shloka-line">स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V15_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V15">
-| verse_id = KL_C01_V15
-| id = KL_C01_V15_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु तत् उक्तेषु अपरिगणितत्वात् न आगम इत्युक्तं इत्यत आह</p>
 <span class="gr-prateeka">परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनौ ॥
@@ Line 493: / Line 432: @@
 प्रयोजनम् । तत्प्रामाण्यस्य सम्मततत्वात् । सा चेत् परतुष्टिः प्रामाण्यसम्प्रतिपत्या तदुपपादनेन वा यदि लौकिकवाक्येऽपि स्यात्, कथं तस्य नागमत्वम् ? कथं च न वक्तव्यत्वम् ? इति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 506: / Line 445: @@
 <span class="shloka-line">घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V16_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V16">
-| verse_id = KL_C01_V16
-| id = KL_C01_V16_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">नन्वेवंविधस्य वादस्य किं अवसानम् ? तत्राह</p>
 <span class="gr-prateeka">एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि ॥
@@ Line 526: / Line 461: @@
 <span class="gr-prateeka">जल्पे यावत् परो जितः ॥</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">तावत् घटेतां इति सम्बन्धः  । अयं इह जल्पप्रवृत्तिप्रकारः , सभ्यसभापतिप्राश्निकादिसंवरणपुरस्सरं कथानियमबन्धे कृते,प्राक् प्रसक्तेप्राश्निकोपक्षिप्ते प्रतिवादिना च पृष्टे प्रमेये प्रतिवादिपर्यनुयुक्तेन वादिना प्रमाणं अभिधातव्यम् । प्रतिवादिना च अनुक्तोच्यमानग्राह्यनिग्रहाप्राप्तौ आभासबहिरुक्तग्राह्यनिग्रहालाभे च तद्वचनार्थं अवगम्य दूषयित्वा स्वपक्षे प्रमाणं अभिधानीयम् । वादिनादि उक्तोच्यमानाऽभासबहिरुक्तग्राह्यनिग्रहालाभे तद्वचनार्थं अवगम्य दूषयित्वा स्वपक्षसाधनदूषणं उद्धरणीयम् । साधनदूषणे च प्रमाणाभिमतैः , तदलाभे ‘नियतपराभवात् वरः  पाक्षिकः ’ इति छलादिना च क्रियते जयैकार्थत्वात् जल्पस्य । अत एव वादिप्रतिवादिनोः  अन्यतरो यावत् स्वपरपक्षसाधनोपालम्भयोः  अन्यतरावसरेऽपि जीयेत तावदेव उभाभ्यां प्रयतितव्यम् । न तु वाद इव परसाधनपर्यन्तमिति । तदेवं वादजल्पयोः  प्रवृत्तिप्रकारभेदात् युक्तो भेद इति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 539: / Line 474: @@
 <span class="shloka-line">संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V17_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V17">
-| verse_id = KL_C01_V17
-| id = KL_C01_V17_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">एवं असङ्करेण कथामार्गत्रयं प्रतिपादितवता कथैक्यादिमतानि अपहस्तितानि विज्ञातव्यानि । अधिकार्यङ्गप्रवृत्तिप्रकारफलभेदे सति किन्निबन्धनं कथैक्यं स्यात् ।</p>
 <p class="gr-vyakhya-para">जल्पस्य न तावत् स्वरूपमेव हातुं शक्यम्, वादादि समानयोगक्षेमत्वात् । अन्यतरान्तर्भावस्तु भेदोपपादनेन परास्तः  । वादवितण्डा च यदि तत्वनिर्णयार्था स्वपरपक्षसाधनोपालम्भवती तदा वाद एव । विजिगीषावतोः  इति चेत् तर्हि तत्वनिर्णयार्थताव्याघातः  । अन्यतरमात्रपर्यवसानेऽपि एवमेव ।					विजयार्थत्वे, जल्पवितण्डायाः  अन्यतरत्वापातः  । तत्वबुभुत्सावतोः  इति व्याहतम् । न च तत्वनिर्णयविजयाभ्यां फलान्तरम् । नापि तदर्थिव्यतिरिक्तोऽधिकारी । न च साधनोपालम्भोभयान्यतरमात्रव्यतिरिक्त प्रवृत्तिप्रकारो, यद्वशात् वादवितण्डा परा कल्पेत इति ।</p>
@@ Line 570: / Line 501: @@
 स्यात् ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 579: / Line 510: @@
 <div class="teeka-title">कथालक्षणपञ्चिका</div>
 <div class="teeka-body">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_18_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_18">
-| verse_id = KL_C01_18
-| id = KL_C01_18_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">तत्वनिर्णयवैलोम्यंप्राप्तोऽपि यदि मतिमान्द्यादिना तत्र न संवादं करोति तस्य कर्तव्यम् आह</p>
 <span class="gr-prateeka">तत्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथ वा भवेत् ।</span>
@@ Line 599: / Line 526: @@
 पदेन संवादाधिक्ययोः  ग्रहणम् ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 612: / Line 539: @@
 <span class="shloka-line">संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V19_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V19">
-| verse_id = KL_C01_V19
-| id = KL_C01_V19_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">प्रसङ्गात् वितण्डायां निग्रहादिकमतिदिशति</p>
 <span class="gr-prateeka">...... वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः ।</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">वितण्डायां च इत्येतावता पूर्णे यत् अधिकमुपादत्ते तेन जल्पे यावत् परो जितः  इत्युक्तप्रवृत्तिप्रकारपर्यवसानयोरपि अतिदेशो लभ्यते । अन्यथा प्रकृतत्वात् निग्रहस्थानमात्रातिदेशो विज्ञायेत । ततश्च स्वपक्षस्थापनां विना जल्पवदेव वितण्डा इत्युक्तं भवति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 633: / Line 556: @@
 <span class="shloka-line">अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V20_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V20">
-| verse_id = KL_C01_V20
-| id = KL_C01_V20_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">विरोधादिप्राप्तवतो जल्पवितण्डयोः  कि कार्यं ? इत्यपेक्षायामाह</p>
 <span class="gr-prateeka">संवादे दण्ड्यता न स्यात् वितण्डाजल्पयोरपि ॥
@@ Line 647: / Line 566: @@
 कारो हेतुसूचनार्थः  । एके मन्यन्ते, प्राश्निकैः  वाद्युक्तस्य प्रतिवादिनं प्रति, प्रतिवाद्युक्तस्य च वादिनं प्रति अनुवादः  करणीयः  । अप्रतिबुद्धौ च वादिप्रतिवादिनौ बोधनीयौ । तदकरणे तेषां अपराध इति । तदेतत् जल्पे वितण्डायामपि अनुवादादिराहित्यंप्राश्निकानां न दूषणम्, अनुवादाद्यभावेऽपि वादिप्रतिवादिभ्यां जल्पवितण्डयोः  प्रवर्तयितुं शक्यत्वेन तस्य तदकर्मत्वात् । किं नाम ?प्रागुक्तस्वकर्माननुष्ठानमेवप्राश्निकानां अपराध इति मतान्तरनिरासाय अपोह इति ज्ञातव्यम् ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 660: / Line 579: @@
 <span class="shloka-line">तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V21_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V21">
-| verse_id = KL_C01_V21
-| id = KL_C01_V21_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">वादिप्रतिवादिनोः  जल्पारम्भोत्तरकालीनं निग्रहस्थानं उक्तम् । कथातः प्रागपि सम्भवात् आह</p>
 <span class="gr-prateeka">विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः ।</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">सम्भावितसमानविद्ययोरेव जल्पवितण्डाधिकारित्वात् कथातः प्रागेव वादिप्रतिवादिनोः  अन्यतरस्य प्रतियोग्यपेक्षया विद्याहीनत्वलिङ्गे पदवाक्यप्रमाणाज्ञत्वदोषेप्राप्ते पराजय एव । दूरे जल्पादि । एतेन ‘कथाबाह्यानां अनिग्रहस्थानत्वं’ इति परास्तम् ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 681: / Line 596: @@
 <span class="shloka-line">विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V22_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V22">
-| verse_id = KL_C01_V22
-| id = KL_C01_V22_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">ननु विरोधादिव्यतिरिक्तानि हेत्वाभासादीनि निग्रहस्थानानि सन्ति । विजयमात्रप्रयोजनयोश्च जल्पवितण्डयोः  पराजयनिमित्तानि सम्भावितानि च । अतः  कथं विरोधादिषट्केनैव जल्पादौ पराजयः  ? इत्यत आह</p>
 <span class="gr-prateeka">तदभावात् नैव षट्कात् अन्यो निग्रह इष्यते ॥
@@ Line 704: / Line 615: @@
 <span class="gr-prateeka">विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">जल्पवितण्डाधिकारिणोः  खलु विद्याहीनत्वलिङ्गेन कथातः प्राक् पराजय इष्यते । जल्पवितण्डाप्रवृत्तिश्च विद्यापरीक्षापूर्वैव । विद्यापरीक्षा च वादेनैव । वादे च न सम्भावितसमानविद्यत्वापेक्षा । एवं च विद्यापरीक्षया विद्याहीनत्वनिश्चयात् न विरोधः  । विद्यासाम्ये तु जल्पवितण्डे इति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 717: / Line 628: @@
 <span class="shloka-line">वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V23_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V23">
-| verse_id = KL_C01_V23
-| id = KL_C01_V23_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">विरोधादीनि निग्रहस्थानानि इत्युक्तं । तत्र विशेषं आह–</p>
 <span class="gr-prateeka">स्खलितत्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः ।</span>
@@ Line 734: / Line 641: @@
 <span class="gr-prateeka">वादजल्पवितण्डानां इति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥</span>
 <p class="gr-vyakhya-para">यद्यपि कथासामान्यलक्षणं च उक्तम्, तथापि तत् आर्थिकं इति वादादिविशेषोपसंहार एव कृतः  । वादादीनामेव व्यवहाराङ्गत्वं न तु कथासामान्यस्य इत्यतो वा । यस्मात् स्वलक्षणं स्वरूपलक्षणं तस्मात् शुद्धं अव्याप्त्यादिशून्यम् । न हि तत्स्वरूपं तत् न व्याप्नोति व्यभिचरति च इति ।</p>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 747: / Line 654: @@
 <span class="shloka-line">कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥</span>
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V24_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V24">
-| verse_id = KL_C01_V24
-| id = KL_C01_V24_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">न केवलं एतत् कथालक्षणं उपपत्त्या साधु प्रतिपत्तव्यम् । किं नाम ? परमाप्तोक्तत्वात् आगमान्तरसिद्धत्वाच्च इति दर्शयन् उक्तस्य विनियोगं आह–</p>
 <span class="gr-prateeka">आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः ।
 कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥</span>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>
@@ Line 764: / Line 667: @@
 <div class="teeka-title">कथालक्षणपञ्चिका</div>
 <div class="teeka-body">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashya" id="KL_C01_V025_Kathalakshanapanchika" data-verse="KL_C01_V025">
-| verse_id = KL_C01_V025
-| id = KL_C01_V025_Kathalakshanapanchika
-| text =
 <p class="gr-vyakhya-para">भक्त्यतिशयवशात् भगवान् आचार्यः  प्रकरणनिर्माणफलत्वेन परमेश्वरप्रशंसापुरस्सरं तत्प्रसादं आशास्ते</p>
 <span class="gr-prateeka">सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः ।
@@ Line 779: / Line 678: @@
 </div>
 <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितकथालक्षणविवरणं जयतीर्थभिक्षुणा विरचितं सम्पूर्णम् ॥</div>
-}}
+</div>
 </div>
 </div>