Anandamakaranda

Mandu: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 21: Line 21:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V01_B01" data-verse="MAN_C01_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V01_B01" data-verse="MAN_C01_V01">
<p>मण्डूकरूपिणा वरुणेन चतूरूपो नारायणः स्तूयते ।</p>
<p>मण्डूकरूपिणा वरुणेन चतूरूपो नारायणः स्तूयते ।</p>
Line 34: Line 35:
<p>सर्वत्वमिति पूर्णत्वं तन्नान्यस्य हरेः क्वचित् ॥ इति नैर्गुण्ये ।</p>
<p>सर्वत्वमिति पूर्णत्वं तन्नान्यस्य हरेः क्वचित् ॥ इति नैर्गुण्ये ।</p>
<p>सर्वमोङ्कार एवेत्यन्यस्य पूर्णत्वनिवारणम् । त्रिकालातीतत्वं च तस्यैव । प्रकृतेरपि त्रिकालातीतत्वं विद्यत इत्यन्यदिति विशेषणम् ॥ १ ॥</p>
<p>सर्वमोङ्कार एवेत्यन्यस्य पूर्णत्वनिवारणम् । त्रिकालातीतत्वं च तस्यैव । प्रकृतेरपि त्रिकालातीतत्वं विद्यत इत्यन्यदिति विशेषणम् ॥ १ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 44: Line 47:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V02">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V02_B01" data-verse="MAN_C01_V02">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V02_B01" data-verse="MAN_C01_V02">
<p>परमं यो महद्ब्रह्म तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम् पूर्णमदः पूर्णमिदम् इत्यादिषु प्रसिद्धं च ब्रह्मणः पूर्णत्वमित्याह– सर्वं ह्येतत् ब्रह्मेति ॥ श्रीब्रह्मादिसकलदेहेषु स्थित्वाऽऽदानादिकर्ता योऽयं कश्चित् प्रतीयते । जीवानामस्वातन्त्र्यदर्शनात् । सोऽपि स एवेति दर्शयति– अयमात्मा ब्रह्मेति ।</p>
<p>परमं यो महद्ब्रह्म तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम् पूर्णमदः पूर्णमिदम् इत्यादिषु प्रसिद्धं च ब्रह्मणः पूर्णत्वमित्याह– सर्वं ह्येतत् ब्रह्मेति ॥ श्रीब्रह्मादिसकलदेहेषु स्थित्वाऽऽदानादिकर्ता योऽयं कश्चित् प्रतीयते । जीवानामस्वातन्त्र्यदर्शनात् । सोऽपि स एवेति दर्शयति– अयमात्मा ब्रह्मेति ।</p>
Line 56: Line 60:
<p>इति मण्डूकरूपी सन् ददर्श वरुणः श्रुतिम् ॥</p>
<p>इति मण्डूकरूपी सन् ददर्श वरुणः श्रुतिम् ॥</p>
<p>इति हरिवंशेषु ॥ २ ॥</p>
<p>इति हरिवंशेषु ॥ २ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 66: Line 72:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V03">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V03_B01" data-verse="MAN_C01_V03">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V03_B01" data-verse="MAN_C01_V03">
<p>चतुर्धाऽवस्थितो देहे परमात्मा सनातनः ।</p>
<p>चतुर्धाऽवस्थितो देहे परमात्मा सनातनः ।</p>
Line 80: Line 87:
<p>चतुर्ध्यानाच्च रुद्रत्वं रुद्र आप जनार्दनात् ॥</p>
<p>चतुर्ध्यानाच्च रुद्रत्वं रुद्र आप जनार्दनात् ॥</p>
<p>एवम्भूतगुणो विष्णुश्चतुरात्मा परात् परः ॥ इति महायोगे ॥ ३ ॥</p>
<p>एवम्भूतगुणो विष्णुश्चतुरात्मा परात् परः ॥ इति महायोगे ॥ ३ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 90: Line 99:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V04">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V04_B01" data-verse="MAN_C01_V04">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V04_B01" data-verse="MAN_C01_V04">
<p>जाग्रद्दर्शनसंस्काररूपत्वात् स्वप्नगं तु यत् ।</p>
<p>जाग्रद्दर्शनसंस्काररूपत्वात् स्वप्नगं तु यत् ।</p>
<p>प्रविविक्तं तु तज्ज्ञानकारणोऽन्तर्ज्ञ उच्यते ॥</p>
<p>प्रविविक्तं तु तज्ज्ञानकारणोऽन्तर्ज्ञ उच्यते ॥</p>
<p>इति वाराहे ॥४॥</p>
<p>इति वाराहे ॥४॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 105: Line 117:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V05">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V05_B01" data-verse="MAN_C01_V05">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V05_B01" data-verse="MAN_C01_V05">
<p>सुषुप्तं तु तमो ज्ञेयं हरिं प्राप्य तदावृतः ।</p>
<p>सुषुप्तं तु तमो ज्ञेयं हरिं प्राप्य तदावृतः ।</p>
Line 116: Line 129:
<p>इति प्रकाशिकायाम् ।</p>
<p>इति प्रकाशिकायाम् ।</p>
<p>आनन्दमयः पूर्णानन्दः । चेतोमुखः ज्ञानस्वरूपमुखः । प्रज्ञानघन इति विपरीतसमासः । घनप्रज्ञ इति वक्ष्यमाणत्वात् । विषयभोगं विनाऽऽनन्दमात्रभुक्त्वादानन्दभुगिति विशेषः । आनन्दमयत्व चेतोमुखत्वसर्वज्ञत्वसर्वेश्वरत्वादिचतुष्टयेऽपि समम् । अन्यत्रातिदेशार्थमेकत्रानन्दमयत्वं चेतोमुखत्वं चोक्तम् ॥ ५ ॥</p>
<p>आनन्दमयः पूर्णानन्दः । चेतोमुखः ज्ञानस्वरूपमुखः । प्रज्ञानघन इति विपरीतसमासः । घनप्रज्ञ इति वक्ष्यमाणत्वात् । विषयभोगं विनाऽऽनन्दमात्रभुक्त्वादानन्दभुगिति विशेषः । आनन्दमयत्व चेतोमुखत्वसर्वज्ञत्वसर्वेश्वरत्वादिचतुष्टयेऽपि समम् । अन्यत्रातिदेशार्थमेकत्रानन्दमयत्वं चेतोमुखत्वं चोक्तम् ॥ ५ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 127: Line 142:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V06">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V06_B01" data-verse="MAN_C01_V06">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V06_B01" data-verse="MAN_C01_V06">
<p>एष चतूरूप आत्मा सर्वज्ञत्वसर्वेश्वरत्वादिलक्षणः ॥</p>
<p>एष चतूरूप आत्मा सर्वज्ञत्वसर्वेश्वरत्वादिलक्षणः ॥</p>
Line 139: Line 155:
<p>यथाऽऽदित्यस्य दीपेन न विशेषोऽस्ति कश्चन ॥</p>
<p>यथाऽऽदित्यस्य दीपेन न विशेषोऽस्ति कश्चन ॥</p>
<p>इति ब्रह्मतर्के ॥ ६ ॥</p>
<p>इति ब्रह्मतर्के ॥ ६ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 151: Line 169:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V07">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V07_B01" data-verse="MAN_C01_V07">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V07_B01" data-verse="MAN_C01_V07">
<p>प्रमाणस्य प्रमाणं च बलवद् विद्यते मुने ।</p>
<p>प्रमाणस्य प्रमाणं च बलवद् विद्यते मुने ।</p>
Line 157: Line 176:
<p>इति गारुडे ।</p>
<p>इति गारुडे ।</p>
<p>खण्डचतुष्टयेऽपि पृथक् पृथक् ॥ ७ ॥</p>
<p>खण्डचतुष्टयेऽपि पृथक् पृथक् ॥ ७ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 203: Line 224:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V12">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V12_B01" data-verse="MAN_C01_V12">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V12_B01" data-verse="MAN_C01_V12">
<p>प्रभवः सर्वभावानां विष्णुरेव न संशयः ।</p>
<p>प्रभवः सर्वभावानां विष्णुरेव न संशयः ।</p>
<p>इत्थं सतां निश्चयः स्यादन्यथा त्वसतां भवेत् ॥</p>
<p>इत्थं सतां निश्चयः स्यादन्यथा त्वसतां भवेत् ॥</p>
<p>सर्वस्य हि प्रणेतृत्वात् प्राणो नारायणः परः ॥ १२ ॥</p>
<p>सर्वस्य हि प्रणेतृत्वात् प्राणो नारायणः परः ॥ १२ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 227: Line 251:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V14">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V14_B01" data-verse="MAN_C01_V14">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V14_B01" data-verse="MAN_C01_V14">
<p>तां सृष्टिं बहुधा प्राहुर्ज्ञानिनोऽज्ञानिनस्तथा ।</p>
<p>तां सृष्टिं बहुधा प्राहुर्ज्ञानिनोऽज्ञानिनस्तथा ।</p>
Line 243: Line 268:
<p>सर्वकर्ता सर्वशक्तिरेक एव न चापरः ॥</p>
<p>सर्वकर्ता सर्वशक्तिरेक एव न चापरः ॥</p>
<p>प्रधानकालब्रह्मेशमुखाः सर्वेऽपि तद्वशाः ।</p>
<p>प्रधानकालब्रह्मेशमुखाः सर्वेऽपि तद्वशाः ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 256: Line 283:
<div class="gr-author-note">इति प्रथमखण्डः ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति प्रथमखण्डः ॥</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C01_V15">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V15_B01" data-verse="MAN_C01_V15">
<div class="bhashya" id="MAN_C01_V15_B01" data-verse="MAN_C01_V15">
<p>तस्यापि विष्णोः सृष्टिं तु केचिदाहुरनैपुणाः ॥</p>
<p>तस्यापि विष्णोः सृष्टिं तु केचिदाहुरनैपुणाः ॥</p>
Line 261: Line 289:
<p>सा च क्रीडा स्वभावोऽस्य कुतोऽतृप्त्या स्पृहा विभोः ॥</p>
<p>सा च क्रीडा स्वभावोऽस्य कुतोऽतृप्त्या स्पृहा विभोः ॥</p>
<p>इति हरिवंशेषु ॥</p>
<p>इति हरिवंशेषु ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 276: Line 306:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V01_B01" data-verse="MAN_C02_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V01_B01" data-verse="MAN_C02_V01">
<p>विष्णुस्तुरीयरूपेण द्वादशान्ते व्यवस्थितः ।</p>
<p>विष्णुस्तुरीयरूपेण द्वादशान्ते व्यवस्थितः ।</p>
Line 308: Line 339:
<p>विश्वादिरूपो यस्त्वात्मा स विज्ञेयो मुमुक्षुभिः ।</p>
<p>विश्वादिरूपो यस्त्वात्मा स विज्ञेयो मुमुक्षुभिः ।</p>
<p>निर्विशेषोऽपि भगवांश्चतुर्धा समुदीरितः ॥ इति प्रत्यये ।</p>
<p>निर्विशेषोऽपि भगवांश्चतुर्धा समुदीरितः ॥ इति प्रत्यये ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 320: Line 353:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V02">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V02_B01" data-verse="MAN_C02_V02">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V02_B01" data-verse="MAN_C02_V02">
<p>सर्वदुःखानां निवृत्तेः कारणभूतस्तुरीयो देवः ।</p>
<p>सर्वदुःखानां निवृत्तेः कारणभूतस्तुरीयो देवः ।</p>
Line 326: Line 360:
<p>भावा जीवाः समुद्दिष्टा भवन्त्येते यतो विभोः ॥</p>
<p>भावा जीवाः समुद्दिष्टा भवन्त्येते यतो विभोः ॥</p>
<p>ईशानामपि मुक्तानां ईशानः सोऽननाच्छ्रुतः ॥ इति प्रत्याहारे ।</p>
<p>ईशानामपि मुक्तानां ईशानः सोऽननाच्छ्रुतः ॥ इति प्रत्याहारे ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 337: Line 373:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V03">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V03_B01" data-verse="MAN_C02_V03">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V03_B01" data-verse="MAN_C02_V03">
<p>कार्यकारणबन्धस्य तदधीनत्वतो विभुः ।</p>
<p>कार्यकारणबन्धस्य तदधीनत्वतो विभुः ।</p>
Line 348: Line 385:
<p>सरस्वतीति सम्प्रोक्ता तस्माज्ज्ञेया गुणा हरेः ॥</p>
<p>सरस्वतीति सम्प्रोक्ता तस्माज्ज्ञेया गुणा हरेः ॥</p>
<p>इति महोपनिषदि ॥</p>
<p>इति महोपनिषदि ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 359: Line 398:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V04">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V04_B01" data-verse="MAN_C02_V04">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V04_B01" data-verse="MAN_C02_V04">
<p>नात्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।</p>
<p>नात्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।</p>
Line 366: Line 406:
<p>स्वतन्त्रे कर्तृशब्दः स्यात् प्राज्ञस्यावेदनं यथा ।</p>
<p>स्वतन्त्रे कर्तृशब्दः स्यात् प्राज्ञस्यावेदनं यथा ।</p>
<p>सर्वप्रदर्शके चैव तुरीये सर्वदर्शनम् ॥ इति ब्रह्मतर्के ।</p>
<p>सर्वप्रदर्शके चैव तुरीये सर्वदर्शनम् ॥ इति ब्रह्मतर्के ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 376: Line 418:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V05">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V05_B01" data-verse="MAN_C02_V05">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V05_B01" data-verse="MAN_C02_V05">
<p>निद्रायुतास्तु विश्वाद्यास्तदधीना यतो हि सा ।</p>
<p>निद्रायुतास्तु विश्वाद्यास्तदधीना यतो हि सा ।</p>
Line 384: Line 427:
<p>द्वैतं न ग्राहयेत् तुर्यो न च प्राज्ञः कथञ्चन ।</p>
<p>द्वैतं न ग्राहयेत् तुर्यो न च प्राज्ञः कथञ्चन ।</p>
<p>द्वैतग्रहणबीजं तु निद्रा प्राज्ञं समाश्रिता ॥ इति प्रकटश्रुतिः ।</p>
<p>द्वैतग्रहणबीजं तु निद्रा प्राज्ञं समाश्रिता ॥ इति प्रकटश्रुतिः ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 404: Line 449:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V07">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V07_B01" data-verse="MAN_C02_V07">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V07_B01" data-verse="MAN_C02_V07">
<p>विपरीतज्ञानादपि विपरीतज्ञानान्तरं जायते ।</p>
<p>विपरीतज्ञानादपि विपरीतज्ञानान्तरं जायते ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 417: Line 465:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V08">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V08_B01" data-verse="MAN_C02_V08">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V08_B01" data-verse="MAN_C02_V08">
<p>अनादिमायया विष्णोरिच्छया स्वापितो यदा ।</p>
<p>अनादिमायया विष्णोरिच्छया स्वापितो यदा ।</p>
<p>तया प्रबोधमायाति तदा विष्णुं प्रपश्यति ॥</p>
<p>तया प्रबोधमायाति तदा विष्णुं प्रपश्यति ॥</p>
<p>इति प्रकाशिकायाम् ॥</p>
<p>इति प्रकाशिकायाम् ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 432: Line 483:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V09">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V09_B01" data-verse="MAN_C02_V09">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V09_B01" data-verse="MAN_C02_V09">
<p>तन्वा स्वस्वामिसम्बन्धः प्रपञ्चोऽस्य शरीरिणः ।</p>
<p>तन्वा स्वस्वामिसम्बन्धः प्रपञ्चोऽस्य शरीरिणः ।</p>
Line 445: Line 497:
<p>मायेतीच्छा समुद्दिष्टा मायामात्रं तदुद्भवम् ।</p>
<p>मायेतीच्छा समुद्दिष्टा मायामात्रं तदुद्भवम् ।</p>
<p>उत्तमत्वात् परार्थोऽसौ भगवान् विष्णुरव्ययः ॥ इति च ।</p>
<p>उत्तमत्वात् परार्थोऽसौ भगवान् विष्णुरव्ययः ॥ इति च ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 458: Line 512:
<div class="gr-author-note">इति द्वितीयखण्डः ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति द्वितीयखण्डः ॥</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C02_V10">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V10_B01" data-verse="MAN_C02_V10">
<div class="bhashya" id="MAN_C02_V10_B01" data-verse="MAN_C02_V10">
<p>अनन्यथा इतमवगतमद्वैतम् । द्वैतं वस्तुस्वरूपापेक्षया द्विधा ह्यन्यथा ज्ञातमित्यर्थः । अतो विकल्पः शरीरादिसम्बन्धः केनचिदज्ञानादिना कारणेन कल्पितोऽप्युपदेशान्निवर्तते । अयं सतां वादः । ज्ञाते सति ब्रह्मणि द्वैतमन्यथाज्ञानं निवर्तते इति ॥ विकल्पो देहबन्धादिः केनचित् कारणेन तु ।</p>
<p>अनन्यथा इतमवगतमद्वैतम् । द्वैतं वस्तुस्वरूपापेक्षया द्विधा ह्यन्यथा ज्ञातमित्यर्थः । अतो विकल्पः शरीरादिसम्बन्धः केनचिदज्ञानादिना कारणेन कल्पितोऽप्युपदेशान्निवर्तते । अयं सतां वादः । ज्ञाते सति ब्रह्मणि द्वैतमन्यथाज्ञानं निवर्तते इति ॥ विकल्पो देहबन्धादिः केनचित् कारणेन तु ।</p>
Line 464: Line 519:
<p>निवर्ततेऽन्यथाज्ञानं तत आनन्दमेत्यसौ ॥</p>
<p>निवर्ततेऽन्यथाज्ञानं तत आनन्दमेत्यसौ ॥</p>
<p>इति च ॥ १० ॥</p>
<p>इति च ॥ १० ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 481: Line 538:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C03_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V01_B01" data-verse="MAN_C03_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V01_B01" data-verse="MAN_C03_V01">
<p>अधिकं सर्वतोऽविनाशि चेत्यध्यक्षरम् । अधिका एव मात्रा अंशा यस्य तदधिमात्रम् । अ इत्यनेनाभिधानेनाक्रियत इत्यकारः । तत्र पूर्वोक्तो वैश्वानरः प्रथमा मात्रेत्याद्यनुवादः । अकार इत्यादिकं विधेयम् । प्राज्ञस्तैजसश्चादिरस्येत्यादिमात्रम् । सुप्तेरुत्थाने प्राज्ञाद्विभक्तो भवति विश्वः । स्वप्नादुत्थाने तैजसात् । आदिश्चास्योपासकस्य भवति ॥ १ ॥</p>
<p>अधिकं सर्वतोऽविनाशि चेत्यध्यक्षरम् । अधिका एव मात्रा अंशा यस्य तदधिमात्रम् । अ इत्यनेनाभिधानेनाक्रियत इत्यकारः । तत्र पूर्वोक्तो वैश्वानरः प्रथमा मात्रेत्याद्यनुवादः । अकार इत्यादिकं विधेयम् । प्राज्ञस्तैजसश्चादिरस्येत्यादिमात्रम् । सुप्तेरुत्थाने प्राज्ञाद्विभक्तो भवति विश्वः । स्वप्नादुत्थाने तैजसात् । आदिश्चास्योपासकस्य भवति ॥ १ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 493: Line 553:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C03_V02">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V02_B01" data-verse="MAN_C03_V02">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V02_B01" data-verse="MAN_C03_V02">
<p>शरीराभिमानादुत्थाप्य कर्षतीत्युत्कर्षः । निद्रा विषयानुभवश्चानेन क्रियत इत्युभयत्वम् । समानः सर्वेषां मध्यस्थो भवति ॥ २ ॥</p>
<p>शरीराभिमानादुत्थाप्य कर्षतीत्युत्कर्षः । निद्रा विषयानुभवश्चानेन क्रियत इत्युभयत्वम् । समानः सर्वेषां मध्यस्थो भवति ॥ २ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 505: Line 568:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C03_V03">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V03_B01" data-verse="MAN_C03_V03">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V03_B01" data-verse="MAN_C03_V03">
<p>मितेरन्तर्गमनात् ।</p>
<p>मितेरन्तर्गमनात् ।</p>
Line 532: Line 596:
<p>अतोऽन्तर्गमनं मुक्तौ जीवेषु जगतो भवेत् ॥</p>
<p>अतोऽन्तर्गमनं मुक्तौ जीवेषु जगतो भवेत् ॥</p>
<p>इति ब्रह्मतर्के ॥ ३ ॥</p>
<p>इति ब्रह्मतर्के ॥ ३ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 543: Line 609:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C03_V04">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V04_B01" data-verse="MAN_C03_V04">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V04_B01" data-verse="MAN_C03_V04">
<p>मात्रासम्प्रतिपत्तौ अंशध्याने । आदिमत्वं विश्वस्य विद्यते । तदुपासकस्यापि भवतीत्यादिसामान्यम् ।</p>
<p>मात्रासम्प्रतिपत्तौ अंशध्याने । आदिमत्वं विश्वस्य विद्यते । तदुपासकस्यापि भवतीत्यादिसामान्यम् ।</p>
</div>
</div>
</div>


Line 585: Line 654:
<div class="gr-author-note">इति तृतीयखण्डः ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति तृतीयखण्डः ॥</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C03_V08">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V08_B01" data-verse="MAN_C03_V08">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V08_B01" data-verse="MAN_C03_V08">
<p>अमात्रेऽप्यगतिर्न विद्यते । प्रतिदिवसं विभाग एकीभावश्च विद्यते विश्वादीनाम् । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यमात्रः । विश्वादीनां व्यवहारकारणत्वं विद्यते । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यतो गम्यत्वमपि नास्तीत्याशङ्कां निवर्तयति– अगतिर्न विद्यते इति । आत्मानं संविशति इति गतिवचनात् ।</p>
<p>अमात्रेऽप्यगतिर्न विद्यते । प्रतिदिवसं विभाग एकीभावश्च विद्यते विश्वादीनाम् । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यमात्रः । विश्वादीनां व्यवहारकारणत्वं विद्यते । तुरीयस्य तन्न विद्यत इत्यतो गम्यत्वमपि नास्तीत्याशङ्कां निवर्तयति– अगतिर्न विद्यते इति । आत्मानं संविशति इति गतिवचनात् ।</p>
Line 601: Line 671:
<p>अमात्रत्वं तुरीयस्याप्यविभागाद्दिने दिने ॥</p>
<p>अमात्रत्वं तुरीयस्याप्यविभागाद्दिने दिने ॥</p>
<p>इत्यात्मसंहितायाम् ॥</p>
<p>इत्यात्मसंहितायाम् ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 616: Line 688:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C04_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V01_B01" data-verse="MAN_C04_V01">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V01_B01" data-verse="MAN_C04_V01">
<p>आत्मैव भूत्वाऽन्याभिमानं त्यक्त्वा परमात्मनैव परमात्मानं प्रविशत्युपासकः ।</p>
<p>आत्मैव भूत्वाऽन्याभिमानं त्यक्त्वा परमात्मनैव परमात्मानं प्रविशत्युपासकः ।</p>
<p>अव्यवहार्यत्वादिकमत्र साम्यमिति दर्शयितुं पुनरप्युक्तमव्यवहार्यत्वादिकम् ॥ १ ॥</p>
<p>अव्यवहार्यत्वादिकमत्र साम्यमिति दर्शयितुं पुनरप्युक्तमव्यवहार्यत्वादिकम् ॥ १ ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Line 682: Line 757:
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं माण्डूक्योपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं माण्डूक्योपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ॥</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-MAN_C04_V07">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V07_B01" data-verse="MAN_C04_V07">
<div class="bhashya" id="MAN_C04_V07_B01" data-verse="MAN_C04_V07">
<p>तुरीयं नादनामानं हरिं ज्ञात्वा परं पदम् ।</p>
<p>तुरीयं नादनामानं हरिं ज्ञात्वा परं पदम् ।</p>
Line 709: Line 785:
<p>एकोऽपि निर्विशेषोऽपि चतुर्धा व्यवहारभाक् ।</p>
<p>एकोऽपि निर्विशेषोऽपि चतुर्धा व्यवहारभाक् ।</p>
<p>यस्तं वन्दे चिदात्मानं विष्णुं विश्वादिरूपिणम् ॥</p>
<p>यस्तं वन्दे चिदात्मानं विष्णुं विश्वादिरूपिणम् ॥</p>
</div>
</div>
</div>


Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/Mandu"