Brahmasutra: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 253: Line 253:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="जन्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A002"></span><h4 class="gr-section-head">जन्माधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A002" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="जन्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A002"></span><h4 class="gr-section-head">जन्माधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V02_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V02_I01" data-verse="BS_C01_S01_V02">
<div class="leading-bhashya-line">ब्रह्मणो लक्षणमाह  –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 262: Line 266:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V02_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V02_I01" data-verse="BS_C01_S01_V02">
<div class="leading-bhashya-line">ब्रह्मणो लक्षणमाह  –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V02" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V02">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V02" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V02">
Line 318: Line 318:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V03_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V03_I01" data-verse="BS_C01_S01_V03">
<div class="leading-bhashya-line">अनुमानतोऽन्ये न कल्पनीयाः –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 327: Line 331:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V03_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V03_I01" data-verse="BS_C01_S01_V03">
<div class="leading-bhashya-line">अनुमानतोऽन्ये न कल्पनीयाः –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V03" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V03" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V03">
Line 406: Line 406:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समन्वयाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">समन्वयाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समन्वयाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">समन्वयाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V04_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V04_I01" data-verse="BS_C01_S01_V04">
<div class="leading-bhashya-line">अज्ञानां प्रतीयमानमपि नेतरेषां शास्त्रयोनित्वम् , कुतः ? ।</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 415: Line 419:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V04_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V04_I01" data-verse="BS_C01_S01_V04">
<div class="leading-bhashya-line">अज्ञानां प्रतीयमानमपि नेतरेषां शास्त्रयोनित्वम् , कुतः ? ।</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V04" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V04" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V04">
Line 447: Line 447:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ईक्षत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A005"></span><h4 class="gr-section-head">ईक्षत्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A005" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ईक्षत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A005"></span><h4 class="gr-section-head">ईक्षत्यधिकरणम्</h4>
<div class="introduction" id="BS_C01_S01_V05_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V05_I01" data-verse="BS_C01_S01_V05">
<div class="introduction-line">ननु <span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishat-id">‘यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह’(तै.उ.२.४.२२)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishat-id">‘अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत्’(क.उ.१.३.१५)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Bashkalashruti-id">‘अवचनेनैव प्रोवाच’(बाष्कलश्रुति)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishat-id">‘यद्वाचाऽनभ्युदितम् । येन वागभ्युद्यते । यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्’(क.उ.१)</span> इत्यादिभिर्न तच्छब्दगोचरम् ।</div>
<div class="introduction-line">नेत्याह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 456: Line 461:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="introduction" id="BS_C01_S01_V05_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V05_I01" data-verse="BS_C01_S01_V05">
<div class="introduction-line">ननु <span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishat-id">‘यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह’(तै.उ.२.४.२२)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishat-id">‘अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत्’(क.उ.१.३.१५)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Bashkalashruti-id">‘अवचनेनैव प्रोवाच’(बाष्कलश्रुति)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishat-id">‘यद्वाचाऽनभ्युदितम् । येन वागभ्युद्यते । यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्’(क.उ.१)</span> इत्यादिभिर्न तच्छब्दगोचरम् ।</div>
<div class="introduction-line">नेत्याह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V05" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V05" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V05">
Line 616: Line 616:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V10_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V10_I01" data-verse="BS_C01_S01_V10">
<div class="leading-bhashya-line">न च कासुचित् शाखासु अन्यथा उच्यते ।</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S01_V10
| verse_id    = BS_C01_S01_V10
Line 624: Line 628:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V10_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V10_I01" data-verse="BS_C01_S01_V10">
<div class="leading-bhashya-line">न च कासुचित् शाखासु अन्यथा उच्यते ।</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V10" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V10" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V10">
Line 944: Line 944:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V18_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V18_I01" data-verse="BS_C01_S01_V18">
<div class="leading-bhashya-line">न च तत्तदनुमानविरोधः ।</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S01_V18
| verse_id    = BS_C01_S01_V18
Line 952: Line 956:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V18_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V18_I01" data-verse="BS_C01_S01_V18">
<div class="leading-bhashya-line">न च तत्तदनुमानविरोधः ।</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V18" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V18" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V18">
Line 1,001: Line 1,001:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तःस्थत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तःस्थत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तःस्थत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तःस्थत्वाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S01_V20
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओं अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ओम् ॥ 01-01-20 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="introduction" id="BS_C01_S01_V20_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V20_I01" data-verse="BS_C01_S01_V20">
<div class="introduction" id="BS_C01_S01_V20_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V20_I01" data-verse="BS_C01_S01_V20">
Line 1,026: Line 1,017:


<div class="gr-blockquote">‘सप्तयुञ्जन्ति’(तै.आ.३.११.८)</div>
<div class="gr-blockquote">‘सप्तयुञ्जन्ति’(तै.आ.३.११.८)</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S01_V20
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओं अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ओम् ॥ 01-01-20 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V20" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V20" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V20">
Line 1,083: Line 1,083:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A008"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A008"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V22_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V22_I01" data-verse="BS_C01_S01_V22">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात्’(तै.उ.२.१५)</span></span> इति आकाशस्यऽऽनन्दमयत्वे हेतुरुक्तः, न तु विष्णोः । इति न मन्तव्यम् । यतः –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 1,092: Line 1,096:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V22_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V22_I01" data-verse="BS_C01_S01_V22">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात्’(तै.उ.२.१५)</span></span> इति आकाशस्यऽऽनन्दमयत्वे हेतुरुक्तः, न तु विष्णोः । इति न मन्तव्यम् । यतः –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V22" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V22" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V22">
Line 1,155: Line 1,155:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A010"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A010"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V24_I01" data-verse="BS_C01_S01_V24">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘यो वेद निहितं गुहायाम्’(तै.उ.२.१)</span></span> इत्युक्तम् । तच्च गुहानिहितम् <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘वि मे कर्णा पतयतो विचक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । विमे मनश्चरति दूर आधीः किं स्विद् वक्ष्यामि किमु नो मनिष्ये’(ऋ.सं.६.९.६)</span></span>  इति ज्योतिरुक्तम् । तच्च ज्योतिरग्निसूक्तत्वात् प्रसिद्धेश्चाग्निरेवेति प्राप्तम् । अत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 1,164: Line 1,168:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V24_I01" data-verse="BS_C01_S01_V24">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘यो वेद निहितं गुहायाम्’(तै.उ.२.१)</span></span> इत्युक्तम् । तच्च गुहानिहितम् <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘वि मे कर्णा पतयतो विचक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । विमे मनश्चरति दूर आधीः किं स्विद् वक्ष्यामि किमु नो मनिष्ये’(ऋ.सं.६.९.६)</span></span>  इति ज्योतिरुक्तम् । तच्च ज्योतिरग्निसूक्तत्वात् प्रसिद्धेश्चाग्निरेवेति प्राप्तम् । अत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V24">
Line 1,261: Line 1,261:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A012" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तिमप्राणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A012"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तिमप्राणाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S01_A012" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्तिमप्राणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S01_A012"></span><h4 class="gr-section-head">अन्तिमप्राणाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V28_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V28_I01" data-verse="BS_C01_S01_V28">
<div class="leading-bhashya-line">प्राणो विष्णुरित्युक्तम् । तत्र<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Aitareyaaranyaka-id">‘ता वा एताः शीर्षन् श्रियः श्रिताश्चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् प्राणः’(ऐ.आ.२.१.४)</span></span> इत्यत्र प्राणस्य विष्णुत्वं न युज्यते(विद्यते) । इन्द्रियैः सहाभिधानादित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 1,270: Line 1,274:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S01_V28_I01" data-block-id="BS_C01_S01_V28_I01" data-verse="BS_C01_S01_V28">
<div class="leading-bhashya-line">प्राणो विष्णुरित्युक्तम् । तत्र<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Aitareyaaranyaka-id">‘ता वा एताः शीर्षन् श्रियः श्रिताश्चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् प्राणः’(ऐ.आ.२.१.४)</span></span> इत्यत्र प्राणस्य विष्णुत्वं न युज्यते(विद्यते) । इन्द्रियैः सहाभिधानादित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V28" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S01_V28" data-block-id="bhashya-BS_C01_S01_V28">
Line 1,422: Line 1,422:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V03_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V03_I01" data-verse="BS_C01_S02_V03">
<div class="leading-bhashya-line">न चादित्यशब्दाच्चक्षुर्मयत्वादेश्च जीव इति वाच्यम् ।</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V03
| verse_id    = BS_C01_S02_V03
Line 1,430: Line 1,434:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V03_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V03_I01" data-verse="BS_C01_S02_V03">
<div class="leading-bhashya-line">न चादित्यशब्दाच्चक्षुर्मयत्वादेश्च जीव इति वाच्यम् ।</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V03" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V03" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V03">
Line 1,561: Line 1,561:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अत्तृत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A013"></span><h4 class="gr-section-head">अत्तृत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अत्तृत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A013"></span><h4 class="gr-section-head">अत्तृत्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V09_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V09_I01" data-verse="BS_C01_S02_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘जन्माद्यस्य यतः’(ब्र.सू.१.१.२) इत्युक्तम् । तत्रात्तृत्वं,<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bruhadaranyakopanishad-id">‘स यद्यदेवासृजत तत्तदत्तुमध्रियत । सर्वां वा अत्तीति तददितेरदितित्वम्’(बृ.उ.३.२.५)</span></span> इत्यदितेः प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V09_I02" data-block-id="BS_C01_S02_V09_I02" data-verse="BS_C01_S02_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘स यद्यदेवासृजत’ इति पुल्लिङ्गम् च <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘कूटस्थोऽक्षर उच्यते’(भ.गी.१५.१६)</span></span>इतिवत् (इत्यादिवत्) । अत्रोच्यते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 1,570: Line 1,578:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V09_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V09_I01" data-verse="BS_C01_S02_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘जन्माद्यस्य यतः’(ब्र.सू.१.१.२) इत्युक्तम् । तत्रात्तृत्वं,<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bruhadaranyakopanishad-id">‘स यद्यदेवासृजत तत्तदत्तुमध्रियत । सर्वां वा अत्तीति तददितेरदितित्वम्’(बृ.उ.३.२.५)</span></span> इत्यदितेः प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V09_I02" data-block-id="BS_C01_S02_V09_I02" data-verse="BS_C01_S02_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘स यद्यदेवासृजत’ इति पुल्लिङ्गम् च <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘कूटस्थोऽक्षर उच्यते’(भ.गी.१५.१६)</span></span>इतिवत् (इत्यादिवत्) । अत्रोच्यते –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V09" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V09" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V09">
Line 1,619: Line 1,619:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गुहाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A014"></span><h4 class="gr-section-head">गुहाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गुहाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A014"></span><h4 class="gr-section-head">गुहाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V11_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V11_I01" data-verse="BS_C01_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वात्रैकः परः उक्तः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V11_I02" data-block-id="BS_C01_S02_V11_I02" data-verse="BS_C01_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishad-id">‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे ।<br/> छायाऽऽतपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः’ ।(क.उ.१.३.१)</span></span><br/> इति पिबन्तौ प्रतीयेते, तौ कौ ? इति । उच्यते ।</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 1,628: Line 1,636:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V11_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V11_I01" data-verse="BS_C01_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वात्रैकः परः उक्तः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V11_I02" data-block-id="BS_C01_S02_V11_I02" data-verse="BS_C01_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishad-id">‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे ।<br/> छायाऽऽतपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः’ ।(क.उ.१.३.१)</span></span><br/> इति पिबन्तौ प्रतीयेते, तौ कौ ? इति । उच्यते ।</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V11" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V11" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V11">
Line 1,707: Line 1,707:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A015" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इत्यन्तराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A015"></span><h4 class="gr-section-head">इत्यन्तराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A015" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इत्यन्तराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A015"></span><h4 class="gr-section-head">इत्यन्तराधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V13
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओम् अन्तर उपपत्तेः ओम् ॥ 01-02-13 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V13_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V13_I01" data-verse="BS_C01_S02_V13">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V13_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V13_I01" data-verse="BS_C01_S02_V13">
Line 1,728: Line 1,719:
<div class="leading-bhashya-line">अतः <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">तत् ‘यथा पुष्करपलाश आपो न श्लिष्यन्ते, एवम् एवंविधि पापं कर्म न श्लिष्यते’(छां.उ.४.१४.३)</span></span> इत्यग्निज्ञानादेव सर्वपापश्लेषात् मोक्षोपपत्तिरिति । अतोऽब्रवीत् (ब्रवीति) –</div>
<div class="leading-bhashya-line">अतः <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">तत् ‘यथा पुष्करपलाश आपो न श्लिष्यन्ते, एवम् एवंविधि पापं कर्म न श्लिष्यते’(छां.उ.४.१४.३)</span></span> इत्यग्निज्ञानादेव सर्वपापश्लेषात् मोक्षोपपत्तिरिति । अतोऽब्रवीत् (ब्रवीति) –</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V13
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओम् अन्तर उपपत्तेः ओम् ॥ 01-02-13 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V13" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V13" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V13">
Line 1,845: Line 1,845:
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A016" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इत्यन्तर्याम्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A016"></span><h4 class="gr-section-head">इत्यन्तर्याम्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A016" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इत्यन्तर्याम्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A016"></span><h4 class="gr-section-head">इत्यन्तर्याम्यधिकरणम्</h4>


{{VerseBlock
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V18_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V18_I01" data-verse="BS_C01_S02_V18">
| verse_id    = BS_C01_S02_V18
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओम् अन्तर्याम्यधिदैवादिषु तद्धर्मव्यपदेशात् ओम् ॥ 01-02-18 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}
 
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V18_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V18_I01" data-verse="BS_C01_S02_V18">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bruhadaranyakopanishad-id">‘यः पृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं यः पृथिवीमन्तरो यमयत्येष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः’(बृ.उ.५.७.३)</span></span> इत्यादिना अन्तर्याम्युच्यते ।</div>
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bruhadaranyakopanishad-id">‘यः पृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं यः पृथिवीमन्तरो यमयत्येष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः’(बृ.उ.५.७.३)</span></span> इत्यादिना अन्तर्याम्युच्यते ।</div>
</div>
</div>
Line 1,865: Line 1,856:
<div class="leading-bhashya-line">न हि विष्णोः पृथिव्यादिशरीरत्वमङ्गीक्रियते ? इत्यत आह –</div>
<div class="leading-bhashya-line">न हि विष्णोः पृथिव्यादिशरीरत्वमङ्गीक्रियते ? इत्यत आह –</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V18
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओम् अन्तर्याम्यधिदैवादिषु तद्धर्मव्यपदेशात् ओम् ॥ 01-02-18 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V18" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V18" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V18">
Line 1,923: Line 1,923:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अदृश्यत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">अदृश्यत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अदृश्यत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">अदृश्यत्वाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V21
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओम् अदृश्यत्वादिगुणको धर्मोक्तेः ओम् ॥ 01-02-21 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V21_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V21_I01" data-verse="BS_C01_S02_V21">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V21_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V21_I01" data-verse="BS_C01_S02_V21">
Line 1,944: Line 1,935:
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च यथा पृथिव्यामोषधयः सम्भवन्ति।<br/>यथा सतः पुरुषात् केशलोमानि तथाऽक्षरात् सम्भवतीह विश्वम्’(मु.उ.१.१.७)</span></span> इत्युक्त्वा तस्माच्च <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘अक्षरात्परतः परः’(मु.उ.२.१.२)</span></span> इति परः प्रतीयत इत्यतोऽब्रवीत्-</div>
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च यथा पृथिव्यामोषधयः सम्भवन्ति।<br/>यथा सतः पुरुषात् केशलोमानि तथाऽक्षरात् सम्भवतीह विश्वम्’(मु.उ.१.१.७)</span></span> इत्युक्त्वा तस्माच्च <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘अक्षरात्परतः परः’(मु.उ.२.१.२)</span></span> इति परः प्रतीयत इत्यतोऽब्रवीत्-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V21
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = ओम् अदृश्यत्वादिगुणको धर्मोक्तेः ओम् ॥ 01-02-21 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V21" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V21" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V21">
Line 2,038: Line 2,038:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैश्वानराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A018"></span><h4 class="gr-section-head">वैश्वानराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S02_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैश्वानराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S02_A018"></span><h4 class="gr-section-head">वैश्वानराधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V24_I01" data-verse="BS_C01_S02_V24">
<div class="leading-bhashya-line">अदृश्यत्वादिगुणेषु सर्वगतत्वं</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V24_I02" data-block-id="BS_C01_S02_V24_I02" data-verse="BS_C01_S02_V24">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">‘यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते’(छां.उ.५.१८.१)</span></span> इति वैश्वानरस्योक्तमित्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,047: Line 2,055:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V24_I01" data-verse="BS_C01_S02_V24">
<div class="leading-bhashya-line">अदृश्यत्वादिगुणेषु सर्वगतत्वं</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V24_I02" data-block-id="BS_C01_S02_V24_I02" data-verse="BS_C01_S02_V24">
<div class="leading-bhashya-line"><span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">‘यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते’(छां.उ.५.१८.१)</span></span> इति वैश्वानरस्योक्तमित्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S02_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S02_V24">
Line 2,231: Line 2,231:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V32_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V32_I01" data-verse="BS_C01_S02_V32">
<div class="leading-bhashya-line">न ह्यन्योपासकोऽन्यं प्राप्नुत इति युज्यत इत्यत आह</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S02_V32
| verse_id    = BS_C01_S02_V32
Line 2,239: Line 2,243:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S02_V32_I01" data-block-id="BS_C01_S02_V32_I01" data-verse="BS_C01_S02_V32">
<div class="leading-bhashya-line">न ह्यन्योपासकोऽन्यं प्राप्नुत इति युज्यत इत्यत आह</div>
</div>


<div class="gr-author-note">॥ इति वैश्वानराधिकरणम् ॥ 07 ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ इति वैश्वानराधिकरणम् ॥ 07 ॥</div>
Line 2,259: Line 2,259:
=== तृतीयः पादः ===
=== तृतीयः पादः ===
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A019" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="द्युभ्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A019"></span><h4 class="gr-section-head">द्युभ्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A019" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="द्युभ्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A019"></span><h4 class="gr-section-head">द्युभ्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V01_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V01_I01" data-verse="BS_C01_S03_V01">
<div class="leading-bhashya-line">तत्र चान्यत्र च प्रसिद्धानां शब्दानां विष्णौ समन्वयं प्रायेणास्मिन् पादे दर्शयति ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V01_I02" data-block-id="BS_C01_S03_V01_I02" data-verse="BS_C01_S03_V01">
<div class="leading-bhashya-line">विष्णोः परविद्याविषयत्वमुक्तम् । तत्र <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘यस्मिन् द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं मनः सह प्राणैश्चसर्वैस्तमेवैकं जानथ आत्मानम्’(मुण्डक.उ.२.२.५)</span></span> इत्यत्र, <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mahanarayanopashat-id">‘प्राणानां ग्रन्थिरसि रुद्रोऽमाऽऽविशान्तकः’(महाना.उ.३५)</span></span> <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bodhayanagruhyasuktam-id">‘प्राणेश्वरः कृत्तिवासाः पिनाकी’(बोधायनगृह्यसूत्रं)</span></span> इत्यादिना रुद्रस्य प्राणाधारत्वप्रतीतेः, <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘स एषोऽन्तरश्चरते बहुधा जायमानः’(मुण्डक.उ.२.२.६)</span></span> इति जीवलिङ्गाच्च तयोः प्राप्तिरित्यत उच्यते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,268: Line 2,276:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V01_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V01_I01" data-verse="BS_C01_S03_V01">
<div class="leading-bhashya-line">तत्र चान्यत्र च प्रसिद्धानां शब्दानां विष्णौ समन्वयं प्रायेणास्मिन् पादे दर्शयति ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V01_I02" data-block-id="BS_C01_S03_V01_I02" data-verse="BS_C01_S03_V01">
<div class="leading-bhashya-line">विष्णोः परविद्याविषयत्वमुक्तम् । तत्र <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘यस्मिन् द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं मनः सह प्राणैश्चसर्वैस्तमेवैकं जानथ आत्मानम्’(मुण्डक.उ.२.२.५)</span></span> इत्यत्र, <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mahanarayanopashat-id">‘प्राणानां ग्रन्थिरसि रुद्रोऽमाऽऽविशान्तकः’(महाना.उ.३५)</span></span> <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bodhayanagruhyasuktam-id">‘प्राणेश्वरः कृत्तिवासाः पिनाकी’(बोधायनगृह्यसूत्रं)</span></span> इत्यादिना रुद्रस्य प्राणाधारत्वप्रतीतेः, <span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘स एषोऽन्तरश्चरते बहुधा जायमानः’(मुण्डक.उ.२.२.६)</span></span> इति जीवलिङ्गाच्च तयोः प्राप्तिरित्यत उच्यते –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V01" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V01" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V01">
Line 2,432: Line 2,432:


<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="भूमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A020"></span><h4 class="gr-section-head">भूमाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="भूमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A020"></span><h4 class="gr-section-head">भूमाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V08_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V08_I01" data-verse="BS_C01_S03_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘प्राणो व अशाया भूयान्’ इत्युक्त्वा ‘यो वै भूमा तत्सुखम्’(छां.उ.७.१३.१) इत्युक्तेः तस्यैव भूमत्वप्राप्तिः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V08_I02" data-block-id="BS_C01_S03_V08_I02" data-verse="BS_C01_S03_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘उत्क्रान्तप्राणान्’(छां.उ.७.१५.३) इत्यादिलिङ्गात् प्राणशब्दश्च वायुवाचीति अत उच्यते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,441: Line 2,449:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V08_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V08_I01" data-verse="BS_C01_S03_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘प्राणो व अशाया भूयान्’ इत्युक्त्वा ‘यो वै भूमा तत्सुखम्’(छां.उ.७.१३.१) इत्युक्तेः तस्यैव भूमत्वप्राप्तिः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V08_I02" data-block-id="BS_C01_S03_V08_I02" data-verse="BS_C01_S03_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘उत्क्रान्तप्राणान्’(छां.उ.७.१५.३) इत्यादिलिङ्गात् प्राणशब्दश्च वायुवाचीति अत उच्यते –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V08" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V08" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V08">
Line 2,490: Line 2,490:


<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A021" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अक्षराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A021"></span><h4 class="gr-section-head">अक्षराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A021" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अक्षराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A021"></span><h4 class="gr-section-head">अक्षराधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V10_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V10_I01" data-verse="BS_C01_S03_V10">
<div class="leading-bhashya-line">अदृश्यत्वादिगुणा विष्णोरुक्ताः ‘अदृष्टं द्रष्ट्रश्रुतं श्रोतृ’(बृ.उ.५.८.११) इत्यादिना, ‘अहं सोममाहनसं भिभर्मि’(ऋ.सं.१०.१२५.२) इत्यादेश्च तस्यापि सम्भवान् मध्यमाक्षरस्योक्ता इति अतो ब्रूते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,499: Line 2,503:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V10_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V10_I01" data-verse="BS_C01_S03_V10">
<div class="leading-bhashya-line">अदृश्यत्वादिगुणा विष्णोरुक्ताः ‘अदृष्टं द्रष्ट्रश्रुतं श्रोतृ’(बृ.उ.५.८.११) इत्यादिना, ‘अहं सोममाहनसं भिभर्मि’(ऋ.सं.१०.१२५.२) इत्यादेश्च तस्यापि सम्भवान् मध्यमाक्षरस्योक्ता इति अतो ब्रूते –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V10" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V10" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V10">
Line 2,585: Line 2,585:


<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A022" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A022"></span><h4 class="gr-section-head">सदधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A022" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A022"></span><h4 class="gr-section-head">सदधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S03_V13
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (76)ओम् ईक्षतिकर्मव्यपदेशात् सः ओम् ॥ 01-03-13 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V13_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V13_I01" data-verse="BS_C01_S03_V13">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V13_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V13_I01" data-verse="BS_C01_S03_V13">
Line 2,606: Line 2,597:
<div class="leading-bhashya-line">स हि ‘अविकारः सदा शुद्धो नित्य आत्मा सदा हरिः’ इत्यादिनाऽविकारः प्रसिद्धः इति। अतोऽब्रवीति-</div>
<div class="leading-bhashya-line">स हि ‘अविकारः सदा शुद्धो नित्य आत्मा सदा हरिः’ इत्यादिनाऽविकारः प्रसिद्धः इति। अतोऽब्रवीति-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S03_V13
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (76)ओम् ईक्षतिकर्मव्यपदेशात् सः ओम् ॥ 01-03-13 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V13" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V13" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V13">
Line 2,630: Line 2,630:


<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A023" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="दहराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A023"></span><h4 class="gr-section-head">दहराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A023" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="दहराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A023"></span><h4 class="gr-section-head">दहराधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V14_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V14_I01" data-verse="BS_C01_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">चन्द्रादित्याद्याधारत्वं विष्णोरुक्तम् । तच्च ‘एस्मिन् ब्रह्म पुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरोऽस्मिन्नन्तर आकाशः’,‘किं तदत्र विद्यते.....’(छां.उ.८.१.२), ‘उभे अस्मिन् द्यावा पृथिवी अन्तरेव समाहिते ।  उभावग्निश्च वायुश्च सूर्याचन्द्रमसावुभौ ।  विद्युन्नक्षत्राणि’(छां.उ.८.१.३) इत्यादिनाऽऽकाशस्य प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V14_I02" data-block-id="BS_C01_S03_V14_I02" data-verse="BS_C01_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">स चाकाशो न विष्णुः । ‘तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितम्’(महा.ना.उ.११) इति श्रुतेरित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,639: Line 2,647:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V14_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V14_I01" data-verse="BS_C01_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">चन्द्रादित्याद्याधारत्वं विष्णोरुक्तम् । तच्च ‘एस्मिन् ब्रह्म पुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरोऽस्मिन्नन्तर आकाशः’,‘किं तदत्र विद्यते.....’(छां.उ.८.१.२), ‘उभे अस्मिन् द्यावा पृथिवी अन्तरेव समाहिते ।  उभावग्निश्च वायुश्च सूर्याचन्द्रमसावुभौ ।  विद्युन्नक्षत्राणि’(छां.उ.८.१.३) इत्यादिनाऽऽकाशस्य प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V14_I02" data-block-id="BS_C01_S03_V14_I02" data-verse="BS_C01_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">स चाकाशो न विष्णुः । ‘तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितम्’(महा.ना.उ.११) इति श्रुतेरित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V14" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V14" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V14">
Line 2,856: Line 2,856:


<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A024" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनुकृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A024"></span><h4 class="gr-section-head">अनुकृत्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A024" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनुकृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A024"></span><h4 class="gr-section-head">अनुकृत्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V22_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V22_I01" data-verse="BS_C01_S03_V22">
<div class="leading-bhashya-line">अदृश्यत्वादयः परमेश्वरगुणा उक्ताः । ‘तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम्’,  ‘तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् । कथं नु तद् विजानीयाम्.....’(क.उ.५.१२,१४) इत्यादिना ज्ञानिसुखस्याप्यनिर्देश्यत्वम्, अज्ञेयत्वं चोच्यते ? इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,865: Line 2,869:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V22_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V22_I01" data-verse="BS_C01_S03_V22">
<div class="leading-bhashya-line">अदृश्यत्वादयः परमेश्वरगुणा उक्ताः । ‘तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम्’,  ‘तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् । कथं नु तद् विजानीयाम्.....’(क.उ.५.१२,१४) इत्यादिना ज्ञानिसुखस्याप्यनिर्देश्यत्वम्, अज्ञेयत्वं चोच्यते ? इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V22" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V22" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V22">
Line 2,916: Line 2,916:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A025" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वामनाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A025"></span><h4 class="gr-section-head">वामनाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A025" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वामनाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A025"></span><h4 class="gr-section-head">वामनाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S03_V24
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (87)ओं शब्दादेव प्रमितः ओम् ॥ 01-03-24 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V24_I01" data-verse="BS_C01_S03_V24">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V24_I01" data-verse="BS_C01_S03_V24">
Line 2,937: Line 2,928:
<div class="leading-bhashya-line">इति सर्वदेवोपास्यः कश्चित् प्रतीयते । स च ‘एवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथगेव सन्निधत्ते’(प्रश्न.उ.३.४), ‘योऽयं मध्यमः प्राणः’(बृ.उ.३.५.२१),‘कुविदङ्ग’(ऋ.सं.७.९१.१) इत्यादिना प्राणव्यवस्थापकत्वात्, मध्यमत्वात्, सर्वदेवोपास्यत्वाच्च वायुरेवेति प्रतीयते । अतोऽब्रवीत् ॥</div>
<div class="leading-bhashya-line">इति सर्वदेवोपास्यः कश्चित् प्रतीयते । स च ‘एवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथगेव सन्निधत्ते’(प्रश्न.उ.३.४), ‘योऽयं मध्यमः प्राणः’(बृ.उ.३.५.२१),‘कुविदङ्ग’(ऋ.सं.७.९१.१) इत्यादिना प्राणव्यवस्थापकत्वात्, मध्यमत्वात्, सर्वदेवोपास्यत्वाच्च वायुरेवेति प्रतीयते । अतोऽब्रवीत् ॥</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S03_V24
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (87)ओं शब्दादेव प्रमितः ओम् ॥ 01-03-24 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V24">
Line 2,978: Line 2,978:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A026" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="देवताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A026"></span><h4 class="gr-section-head">देवताधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A026" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="देवताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A026"></span><h4 class="gr-section-head">देवताधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V26_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V26_I01" data-verse="BS_C01_S03_V26">
<div class="leading-bhashya-line">मनुष्याणामेव वेदविद्यायाम् अधिकार इत्युक्तम् । तिर्यगाद्यपेक्षयैव मनुष्यत्वविशेषणमुक्तं, न तु देवाद्यपेक्षयेत्याह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 2,987: Line 2,991:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V26_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V26_I01" data-verse="BS_C01_S03_V26">
<div class="leading-bhashya-line">मनुष्याणामेव वेदविद्यायाम् अधिकार इत्युक्तम् । तिर्यगाद्यपेक्षयैव मनुष्यत्वविशेषणमुक्तं, न तु देवाद्यपेक्षयेत्याह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V26" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V26" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V26">
Line 3,164: Line 3,164:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A027" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अपशूद्राधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A027"></span><h4 class="gr-section-head">अपशूद्राधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A027" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अपशूद्राधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A027"></span><h4 class="gr-section-head">अपशूद्राधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V34_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V34_I01" data-verse="BS_C01_S03_V34">
<div class="leading-bhashya-line">‘मनुष्याधिकारत्वात्’ इत्युक्तेऽविशेषात् शूद्रस्यापि ‘अह हारे त्वा शूद्र’(छां.उ.४.२.३) इति पौत्रायणोक्तेरधिकार इत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,173: Line 3,177:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V34_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V34_I01" data-verse="BS_C01_S03_V34">
<div class="leading-bhashya-line">‘मनुष्याधिकारत्वात्’ इत्युक्तेऽविशेषात् शूद्रस्यापि ‘अह हारे त्वा शूद्र’(छां.उ.४.२.३) इति पौत्रायणोक्तेरधिकार इत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V34" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V34">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V34" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V34">
Line 3,317: Line 3,317:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A028" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कम्पनाधिकरणं" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A028"></span><h4 class="gr-section-head">कम्पनाधिकरणं</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A028" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कम्पनाधिकरणं" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A028"></span><h4 class="gr-section-head">कम्पनाधिकरणं</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V39_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V39_I01" data-verse="BS_C01_S03_V39">
<div class="leading-bhashya-line">‘यदिदं किञ्च जगत्सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।  महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति’  इत्युद्यतवज्रज्ञानान्मोक्षः प्रतीयते । इत्यतोऽब्रवीत्-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,326: Line 3,330:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V39_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V39_I01" data-verse="BS_C01_S03_V39">
<div class="leading-bhashya-line">‘यदिदं किञ्च जगत्सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।  महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति’  इत्युद्यतवज्रज्ञानान्मोक्षः प्रतीयते । इत्यतोऽब्रवीत्-</div>
</div>


<div class="gr-author-note">इति कम्पनाधिकरणं ॥ 10 ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति कम्पनाधिकरणं ॥ 10 ॥</div>
Line 3,360: Line 3,360:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A029" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरधिकरणं" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A029"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरधिकरणं</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A029" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरधिकरणं" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A029"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरधिकरणं</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V40_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V40_I01" data-verse="BS_C01_S03_V40">
<div class="leading-bhashya-line">हृदय आहितं ज्योतिः परमात्मेत्युक्तम् । तत्र ‘योऽयं विज्ञानमयः प्राणेषु हृद्यन्तर्ज्योतिः पुरुषः’(शत.ब्रा.१४.७.१.७) इत्यत्र ‘उभौ लोकावनुसञ्चरति’(शत.ब्रा.१४.७.१.७) इति वचनाज्जीव इति प्रतीयत इत्यत उच्यते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,369: Line 3,373:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V40_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V40_I01" data-verse="BS_C01_S03_V40">
<div class="leading-bhashya-line">हृदय आहितं ज्योतिः परमात्मेत्युक्तम् । तत्र ‘योऽयं विज्ञानमयः प्राणेषु हृद्यन्तर्ज्योतिः पुरुषः’(शत.ब्रा.१४.७.१.७) इत्यत्र ‘उभौ लोकावनुसञ्चरति’(शत.ब्रा.१४.७.१.७) इति वचनाज्जीव इति प्रतीयत इत्यत उच्यते –</div>
</div>


<div class="gr-author-note">इति ज्योतिरधिकरणं ॥ 11 ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति ज्योतिरधिकरणं ॥ 11 ॥</div>
Line 3,391: Line 3,391:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A030" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A030"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A030" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A030"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V41_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V41_I01" data-verse="BS_C01_S03_V41">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वाधारत्वम् विष्णोरुक्तम् । तच्च ‘आकाशो वै नाम नामरूपयोर्निर्वहिता’(छां.उ.८.१४.१) इत्यत्राकाशस्य प्रतीयते । वै नामेति प्रसिद्धोपदेशात् । प्रसिद्धाकाशश्चाङ्गीकर्तव्य इत्यत उच्यते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,400: Line 3,404:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V41_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V41_I01" data-verse="BS_C01_S03_V41">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वाधारत्वम् विष्णोरुक्तम् । तच्च ‘आकाशो वै नाम नामरूपयोर्निर्वहिता’(छां.उ.८.१४.१) इत्यत्राकाशस्य प्रतीयते । वै नामेति प्रसिद्धोपदेशात् । प्रसिद्धाकाशश्चाङ्गीकर्तव्य इत्यत उच्यते –</div>
</div>


<div class="gr-author-note">इति आकाशाधिकरणम् ॥ 12 ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति आकाशाधिकरणम् ॥ 12 ॥</div>
Line 3,428: Line 3,428:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A031" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सुषुप्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A031"></span><h4 class="gr-section-head">सुषुप्त्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A031" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सुषुप्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A031"></span><h4 class="gr-section-head">सुषुप्त्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V42_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V42_I01" data-verse="BS_C01_S03_V42">
<div class="leading-bhashya-line">असङ्गत्वं परमात्मन उक्तम् । तच्च  ‘स यत् तत्र किञ्चित् पश्यत्यनन्वागतस्तेन भवत्यसङ्गो ह्ययं पुरुषः’ इति स्वप्नादिद्रष्टुः प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V42_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V42_I01" data-verse="BS_C01_S03_V42">
<div class="leading-bhashya-line">स च जीवः प्रसिद्धेरित्यतो वक्ति –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,437: Line 3,445:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V42_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V42_I01" data-verse="BS_C01_S03_V42">
<div class="leading-bhashya-line">असङ्गत्वं परमात्मन उक्तम् । तच्च  ‘स यत् तत्र किञ्चित् पश्यत्यनन्वागतस्तेन भवत्यसङ्गो ह्ययं पुरुषः’ इति स्वप्नादिद्रष्टुः प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V42_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V42_I01" data-verse="BS_C01_S03_V42">
<div class="leading-bhashya-line">स च जीवः प्रसिद्धेरित्यतो वक्ति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V42" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V42">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V42" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V42">
Line 3,457: Line 3,457:


<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A032" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ब्राह्मणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A032"></span><h4 class="gr-section-head">ब्राह्मणाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S03_A032" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ब्राह्मणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S03_A032"></span><h4 class="gr-section-head">ब्राह्मणाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S03_V43
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (106)ओं पत्यादिशब्देभ्यः ओम् ॥ 01-03-43 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V43_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V43_I01" data-verse="BS_C01_S03_V43">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S03_V43_I01" data-block-id="BS_C01_S03_V43_I01" data-verse="BS_C01_S03_V43">
Line 3,479: Line 3,470:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V43" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V43">
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S03_V43
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (106)ओं पत्यादिशब्देभ्यः ओम् ॥ 01-03-43 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}
 
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S03_V43" data-block-id="bhashya-BS_C01_S03_V43">
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = BS_C01_S03_V43
| verse_id = BS_C01_S03_V43
Line 3,500: Line 3,500:
=== चतुर्थः पादः ===
=== चतुर्थः पादः ===
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A033" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आनुमानिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A033"></span><h4 class="gr-section-head">आनुमानिकाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A033" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आनुमानिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A033"></span><h4 class="gr-section-head">आनुमानिकाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V01_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V01_I01" data-verse="BS_C01_S04_V01">
<div class="leading-bhashya-line">॥ श्रुतिलिङ्गादिभिः अन्यत्रैव प्रसिद्धनामापि शब्दानां सामस्त्येन विशेषहेतुभिः विष्णावेव प्रवृत्तिं दर्शयत्यस्मिन् पादे ।</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,509: Line 3,513:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V01_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V01_I01" data-verse="BS_C01_S04_V01">
<div class="leading-bhashya-line">॥ श्रुतिलिङ्गादिभिः अन्यत्रैव प्रसिद्धनामापि शब्दानां सामस्त्येन विशेषहेतुभिः विष्णावेव प्रवृत्तिं दर्शयत्यस्मिन् पादे ।</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V01" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V01" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V01">
Line 3,721: Line 3,721:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A034" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A034"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A034" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A034"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V10_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V10_I01" data-verse="BS_C01_S04_V10">
<div class="leading-bhashya-line">‘वसन्ते वसन्ते ज्योतिषा यजेत’(आप.श्रौ.सू.२०.२.५) इत्यादि कर्माभिधायकस्य कर्मक्रमादि विरोधात् न युज्यते ? इत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,730: Line 3,734:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V10_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V10_I01" data-verse="BS_C01_S04_V10">
<div class="leading-bhashya-line">‘वसन्ते वसन्ते ज्योतिषा यजेत’(आप.श्रौ.सू.२०.२.५) इत्यादि कर्माभिधायकस्य कर्मक्रमादि विरोधात् न युज्यते ? इत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V10" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V10" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V10">
Line 3,781: Line 3,781:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V13_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V13_I01" data-verse="BS_C01_S04_V13">
<div class="leading-bhashya-line">पञ्च पञ्चजनानाह –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S04_V13
| verse_id    = BS_C01_S04_V13
Line 3,789: Line 3,793:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V13_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V13_I01" data-verse="BS_C01_S04_V13">
<div class="leading-bhashya-line">पञ्च पञ्चजनानाह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V13" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V13" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V13">
Line 3,822: Line 3,822:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A036" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A036"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A036" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आकाशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A036"></span><h4 class="gr-section-head">आकाशाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V15_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V15_I01" data-verse="BS_C01_S04_V15">
<div class="leading-bhashya-line">अवान्तरकारणत्वेनापि स एवोच्यत इति वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,831: Line 3,835:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V15_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V15_I01" data-verse="BS_C01_S04_V15">
<div class="leading-bhashya-line">अवान्तरकारणत्वेनापि स एवोच्यत इति वक्ति-</div>
</div>


<div class="gr-author-note">॥ इति आकाशाधिकरणम् ॥ 04 ॥</div>
<div class="gr-author-note">॥ इति आकाशाधिकरणम् ॥ 04 ॥</div>
Line 3,847: Line 3,847:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A037" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समाकर्षाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A037"></span><h4 class="gr-section-head">समाकर्षाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A037" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समाकर्षाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A037"></span><h4 class="gr-section-head">समाकर्षाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V16_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V16_I01" data-verse="BS_C01_S04_V16">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वशब्दानां परमात्मवाचकत्वे कथमन्यत्र व्यवहारः ? इत्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 3,856: Line 3,860:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V16_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V16_I01" data-verse="BS_C01_S04_V16">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वशब्दानां परमात्मवाचकत्वे कथमन्यत्र व्यवहारः ? इत्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V16" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V16" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V16">
Line 3,875: Line 3,875:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V17_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V17_I01" data-verse="BS_C01_S04_V17">
<div class="leading-bhashya-line">तर्हि कथं तेषां शब्दानां जगति प्रसिद्धिः ?-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C01_S04_V17
| verse_id    = BS_C01_S04_V17
Line 3,883: Line 3,887:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V17_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V17_I01" data-verse="BS_C01_S04_V17">
<div class="leading-bhashya-line">तर्हि कथं तेषां शब्दानां जगति प्रसिद्धिः ?-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V17" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V17" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V17">
Line 4,019: Line 4,019:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A038" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्रकृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A038"></span><h4 class="gr-section-head">प्रकृत्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C01_S04_A038" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्रकृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C01_S04_A038"></span><h4 class="gr-section-head">प्रकृत्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V24_I01" data-verse="BS_C01_S04_V24">
<div class="leading-bhashya-line">स्त्रीशब्दा अपि तस्मिन्नेवेत्याह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 4,028: Line 4,032:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C01_S04_V24_I01" data-block-id="BS_C01_S04_V24_I01" data-verse="BS_C01_S04_V24">
<div class="leading-bhashya-line">स्त्रीशब्दा अपि तस्मिन्नेवेत्याह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C01_S04_V24" data-block-id="bhashya-BS_C01_S04_V24">
Line 4,219: Line 4,219:
=== प्रथमः पादः ===
=== प्रथमः पादः ===
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्मृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A001"></span><h4 class="gr-section-head">स्मृत्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A001" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्मृत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A001"></span><h4 class="gr-section-head">स्मृत्यधिकरणम्</h4>
<div class="introduction" id="BS_C02_S01_I01" data-block-id="BS_C02_S01_I01" data-verse="BS_C02_S01_V01">
<div class="introduction-line">उक्तेऽर्थेऽविरोधं दर्शयति अनेनाध्यायेन । प्रथमपादे युक्त्यविरोधम् । प्रथमतः स्मृत्यविरोधं दर्शयति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 4,228: Line 4,232:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="introduction" id="BS_C02_S01_I01" data-block-id="BS_C02_S01_I01" data-verse="BS_C02_S01_V01">
<div class="introduction-line">उक्तेऽर्थेऽविरोधं दर्शयति अनेनाध्यायेन । प्रथमपादे युक्त्यविरोधम् । प्रथमतः स्मृत्यविरोधं दर्शयति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V01" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V01">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V01" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V01">
Line 4,346: Line 4,346:


<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभिमान्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">अभिमान्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A003" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभिमान्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A003"></span><h4 class="gr-section-head">अभिमान्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V06_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V06_I01" data-verse="BS_C02_S01_V06">
<div class="leading-bhashya-line">‘मृदब्रवीत्’(श.ब्रा.६.१.३),‘आपोऽब्रुवन्’(श.ब्रा.६.१.३), इत्यादिवचनाद् युक्तिविरुद्धो वेद इति । अतोऽब्रवीत्-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 4,355: Line 4,359:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V06_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V06_I01" data-verse="BS_C02_S01_V06">
<div class="leading-bhashya-line">‘मृदब्रवीत्’(श.ब्रा.६.१.३),‘आपोऽब्रुवन्’(श.ब्रा.६.१.३), इत्यादिवचनाद् युक्तिविरुद्धो वेद इति । अतोऽब्रवीत्-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V06" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V06" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V06">
Line 4,394: Line 4,394:


<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A004" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A004"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V08_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V08_I01" data-verse="BS_C02_S01_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘असदेवेदमग्र आसीत्’(छां.उ.६.२.१)‘असतः सदजायत’(ऋ.सं.१०.७२.३) इत्यादिनाऽसतः कारणत्वोक्तेर्विरोध इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 4,403: Line 4,407:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V08_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V08_I01" data-verse="BS_C02_S01_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘असदेवेदमग्र आसीत्’(छां.उ.६.२.१)‘असतः सदजायत’(ऋ.सं.१०.७२.३) इत्यादिनाऽसतः कारणत्वोक्तेर्विरोध इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V08" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V08" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V08">
Line 4,650: Line 4,650:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V17_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V17_I01" data-verse="BS_C02_S01_V17">
<div class="leading-bhashya-line">‘अद्भ्यः सम्भूतः पृथिव्यै रसाच्च’(तै.आ.३.१६) इत्यादिना साधनान्तरप्रतीतेः कथमनुपलब्धिरित्यत आह-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S01_V17
| verse_id    = BS_C02_S01_V17
Line 4,658: Line 4,662:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V17_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V17_I01" data-verse="BS_C02_S01_V17">
<div class="leading-bhashya-line">‘अद्भ्यः सम्भूतः पृथिव्यै रसाच्च’(तै.आ.३.१६) इत्यादिना साधनान्तरप्रतीतेः कथमनुपलब्धिरित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V17" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V17" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V17">
Line 4,802: Line 4,802:


<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इतरव्यपदेशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">इतरव्यपदेशाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इतरव्यपदेशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">इतरव्यपदेशाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V22_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V22_I01" data-verse="BS_C02_S01_V22">
<div class="leading-bhashya-line">जीवकर्तृपक्षः श्रुतिप्राप्तो विस्तरान्निराक्रियते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 4,811: Line 4,815:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V22_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V22_I01" data-verse="BS_C02_S01_V22">
<div class="leading-bhashya-line">जीवकर्तृपक्षः श्रुतिप्राप्तो विस्तरान्निराक्रियते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V22" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V22" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V22">
Line 5,097: Line 5,097:


<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नप्रयोजनत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A009"></span><h4 class="gr-section-head">नप्रयोजनत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नप्रयोजनत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A009"></span><h4 class="gr-section-head">नप्रयोजनत्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V33_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V33_I01" data-verse="BS_C02_S01_V33">
<div class="leading-bhashya-line">यत् प्रयोजनार्थं सृष्ट्यादिस्तदूनत्वान्नपूर्णतेत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,106: Line 5,110:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V33_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V33_I01" data-verse="BS_C02_S01_V33">
<div class="leading-bhashya-line">यत् प्रयोजनार्थं सृष्ट्यादिस्तदूनत्वान्नपूर्णतेत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V33" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V33">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V33" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V33">
Line 5,151: Line 5,151:


<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A010"></span><h4 class="gr-section-head">वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A010" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A010"></span><h4 class="gr-section-head">वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V35_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V35_I01" data-verse="BS_C02_S01_V35">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वकर्तृत्वे वैषम्यनैर्घृण्ये तस्येत्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,160: Line 5,164:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V35_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V35_I01" data-verse="BS_C02_S01_V35">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वकर्तृत्वे वैषम्यनैर्घृण्ये तस्येत्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V35" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V35">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V35" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V35">
Line 5,234: Line 5,234:


<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A011"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S01_A011"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V38_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V38_I01" data-verse="BS_C02_S01_V38">
<div class="leading-bhashya-line">अवशिष्टैरुपसंहरति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,243: Line 5,247:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S01_V38_I01" data-block-id="BS_C02_S01_V38_I01" data-verse="BS_C02_S01_V38">
<div class="leading-bhashya-line">अवशिष्टैरुपसंहरति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V38" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V38">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S01_V38" data-block-id="bhashya-BS_C02_S01_V38">
Line 5,349: Line 5,349:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यत्राभावाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A013"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यत्राभावाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यत्राभावाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A013"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यत्राभावाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V05_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V05_I01" data-verse="BS_C02_S02_V05">
<div class="leading-bhashya-line">सेश्वरसाङ्ख्यमतं निराकरोति । यथा पृथिव्या एव पर्जन्यानुगृहीतं तृणादिकम् उत्पद्यते, एवं प्रधानाद् ईश्वरानुगृहीतं जगदित्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,358: Line 5,362:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V05_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V05_I01" data-verse="BS_C02_S02_V05">
<div class="leading-bhashya-line">सेश्वरसाङ्ख्यमतं निराकरोति । यथा पृथिव्या एव पर्जन्यानुगृहीतं तृणादिकम् उत्पद्यते, एवं प्रधानाद् ईश्वरानुगृहीतं जगदित्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V05" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V05" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V05">
Line 5,392: Line 5,392:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभ्युपगमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A014"></span><h4 class="gr-section-head">अभ्युपगमाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अभ्युपगमाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A014"></span><h4 class="gr-section-head">अभ्युपगमाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V06_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V06_I01" data-verse="BS_C02_S02_V06">
<div class="leading-bhashya-line">लोकायतिकपक्षं निराकरोति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,401: Line 5,405:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V06_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V06_I01" data-verse="BS_C02_S02_V06">
<div class="leading-bhashya-line">लोकायतिकपक्षं निराकरोति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V06" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V06" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V06">
Line 5,417: Line 5,417:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A015" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुरुषाश्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A015"></span><h4 class="gr-section-head">पुरुषाश्माधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A015" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुरुषाश्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A015"></span><h4 class="gr-section-head">पुरुषाश्माधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V07_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V07_I01" data-verse="BS_C02_S02_V07">
<div class="leading-bhashya-line">पुरुषोपसर्जनप्रकृतिकर्तृत्ववादमपाकरोति –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,426: Line 5,430:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V07_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V07_I01" data-verse="BS_C02_S02_V07">
<div class="leading-bhashya-line">पुरुषोपसर्जनप्रकृतिकर्तृत्ववादमपाकरोति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V07" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V07" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V07">
Line 5,465: Line 5,465:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A016" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यथानुमित्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A016"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यथानुमित्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A016" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्यथानुमित्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A016"></span><h4 class="gr-section-head">अन्यथानुमित्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V09_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V09_I01" data-verse="BS_C02_S02_V09">
<div class="leading-bhashya-line">प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृत्ववादमपाकरोति –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,474: Line 5,478:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V09_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V09_I01" data-verse="BS_C02_S02_V09">
<div class="leading-bhashya-line">प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृत्ववादमपाकरोति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V09" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V09" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V09">
Line 5,513: Line 5,513:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैशेषिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">वैशेषिकाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वैशेषिकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A017"></span><h4 class="gr-section-head">वैशेषिकाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V11_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V11_I01" data-verse="BS_C02_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line">परमाण्वारम्भवादमपाकरोति –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,522: Line 5,526:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V11_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V11_I01" data-verse="BS_C02_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line">परमाण्वारम्भवादमपाकरोति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V11" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V11" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V11">
Line 5,652: Line 5,652:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समुदायाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A018"></span><h4 class="gr-section-head">समुदायाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="समुदायाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A018"></span><h4 class="gr-section-head">समुदायाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V18_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V18_I01" data-verse="BS_C02_S02_V18">
<div class="leading-bhashya-line">परमाणुपुञ्जवादिमतं निरा(अपा)करोति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,661: Line 5,665:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V18_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V18_I01" data-verse="BS_C02_S02_V18">
<div class="leading-bhashya-line">परमाणुपुञ्जवादिमतं निरा(अपा)करोति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V18" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V18" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V18">
Line 5,808: Line 5,808:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A019" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A019"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A019" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="असदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A019"></span><h4 class="gr-section-head">असदधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V26_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V26_I01" data-verse="BS_C02_S02_V26">
<div class="leading-bhashya-line">शून्यवादमपाकरोति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,817: Line 5,821:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V26_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V26_I01" data-verse="BS_C02_S02_V26">
<div class="leading-bhashya-line">शून्यवादमपाकरोति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V26" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V26" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V26">
Line 5,890: Line 5,890:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनुपलब्ध्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A020"></span><h4 class="gr-section-head">अनुपलब्ध्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनुपलब्ध्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A020"></span><h4 class="gr-section-head">अनुपलब्ध्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V30_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V30_I01" data-verse="BS_C02_S02_V30">
<div class="leading-bhashya-line">विज्ञानवादमपाकरोति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,899: Line 5,903:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V30_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V30_I01" data-verse="BS_C02_S02_V30">
<div class="leading-bhashya-line">विज्ञानवादमपाकरोति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V30" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V30">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V30" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V30">
Line 5,949: Line 5,949:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A021" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नैकस्मिन्नधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A021"></span><h4 class="gr-section-head">नैकस्मिन्नधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A021" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नैकस्मिन्नधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A021"></span><h4 class="gr-section-head">नैकस्मिन्नधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V33_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V33_I01" data-verse="BS_C02_S02_V33">
<div class="leading-bhashya-line">स्याद्वादिमतं दूषयति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 5,958: Line 5,962:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V33_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V33_I01" data-verse="BS_C02_S02_V33">
<div class="leading-bhashya-line">स्याद्वादिमतं दूषयति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V33" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V33">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V33" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V33">
Line 6,025: Line 6,025:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A022" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पत्युरधिकरणम्(पशुपत्यधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A022"></span><h4 class="gr-section-head">पत्युरधिकरणम्(पशुपत्यधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A022" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पत्युरधिकरणम्(पशुपत्यधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A022"></span><h4 class="gr-section-head">पत्युरधिकरणम्(पशुपत्यधिकरणम्)</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V37_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V37_I01" data-verse="BS_C02_S02_V37">
<div class="leading-bhashya-line">पाशुपतमतमपाकरोति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,034: Line 6,038:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V37_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V37_I01" data-verse="BS_C02_S02_V37">
<div class="leading-bhashya-line">पाशुपतमतमपाकरोति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V37" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V37">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V37" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V37">
Line 6,148: Line 6,148:


<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A023" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A023"></span><h4 class="gr-section-head">उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S02_A023" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S02_A023"></span><h4 class="gr-section-head">उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S02_V42_I01" data-block-id="BS_C02_S02_V42_I01" data-verse="BS_C02_S02_V42">
<div class="leading-bhashya-line">शक्तिपक्षं दूषयति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,157: Line 6,161:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S02_V42_I01" data-block-id="BS_C02_S02_V42_I01" data-verse="BS_C02_S02_V42">
<div class="leading-bhashya-line">शक्तिपक्षं दूषयति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V42" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V42">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S02_V42" data-block-id="bhashya-BS_C02_S02_V42">
Line 6,397: Line 6,397:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A025" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मातरिश्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A025"></span><h4 class="gr-section-head">मातरिश्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A025" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मातरिश्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A025"></span><h4 class="gr-section-head">मातरिश्वाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V08
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (226)ओम् एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ओम् ॥ 02-03-08 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V08_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V08_I01" data-verse="BS_C02_S03_V08">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V08_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V08_I01" data-verse="BS_C02_S03_V08">
Line 6,427: Line 6,418:
</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V08" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V08">
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V08
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (226)ओम् एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ओम् ॥ 02-03-08 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}
 
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V08" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V08">
{{Bhashyam
{{Bhashyam
| verse_id = BS_C02_S03_V08
| verse_id = BS_C02_S03_V08
Line 6,573: Line 6,573:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A029" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पृथिव्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A029"></span><h4 class="gr-section-head">पृथिव्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A029" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पृथिव्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A029"></span><h4 class="gr-section-head">पृथिव्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V12_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V12_I01" data-verse="BS_C02_S03_V12">
<div class="leading-bhashya-line">‘ता आप ऐक्षन्त बह्व्यः स्यामः प्रजायेमहीति । ता अन्नमसृजन्त’(छां.उ.६.२) इत्यद्भ्योऽन्नसृष्टिः श्रूयते ।‘अद्भ्यः पृथिवी’(तै.उ.२.१) इति कुत्रचित् पृथिवीसृष्टिः । अतो विरुद्धत्वादप्रामाण्यमित्यतो वक्तिः –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,582: Line 6,586:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V12_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V12_I01" data-verse="BS_C02_S03_V12">
<div class="leading-bhashya-line">‘ता आप ऐक्षन्त बह्व्यः स्यामः प्रजायेमहीति । ता अन्नमसृजन्त’(छां.उ.६.२) इत्यद्भ्योऽन्नसृष्टिः श्रूयते ।‘अद्भ्यः पृथिवी’(तै.उ.२.१) इति कुत्रचित् पृथिवीसृष्टिः । अतो विरुद्धत्वादप्रामाण्यमित्यतो वक्तिः –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V12" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V12" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V12">
Line 6,616: Line 6,616:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A030" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तदभिध्यानाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A030"></span><h4 class="gr-section-head">तदभिध्यानाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A030" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तदभिध्यानाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A030"></span><h4 class="gr-section-head">तदभिध्यानाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V13_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V13_I01" data-verse="BS_C02_S03_V13">
<div class="leading-bhashya-line">‘प्राणानां ग्रन्थिरसि रुद्रो मा विशान्तकस्तेनान्नेनाप्यायस्व’(म.ना.उ.१६.२) इत्यादिनाऽन्यः संहर्ता प्रतीयत इत्यतो ब्रूते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,625: Line 6,629:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V13_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V13_I01" data-verse="BS_C02_S03_V13">
<div class="leading-bhashya-line">‘प्राणानां ग्रन्थिरसि रुद्रो मा विशान्तकस्तेनान्नेनाप्यायस्व’(म.ना.उ.१६.२) इत्यादिनाऽन्यः संहर्ता प्रतीयत इत्यतो ब्रूते –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V13" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V13" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V13">
Line 6,665: Line 6,665:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A031" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विपर्ययाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A031"></span><h4 class="gr-section-head">विपर्ययाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A031" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विपर्ययाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A031"></span><h4 class="gr-section-head">विपर्ययाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V14_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V14_I01" data-verse="BS_C02_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">‘अत एव हीदं परात् क्रमादुत्पद्यते क्रमाद् विलीयते नासावुदेति नास्तमेति’ इति भाल्लवेयश्रुतौ क्रमाल्लयः प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V14_I02" data-block-id="BS_C02_S03_V14_I02" data-verse="BS_C02_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">‘अक्षरात् परमादेव सर्वमुत्पद्यते क्रमात् ।<br/> व्युत्क्रमाद् विलयश्चैव तस्मिन्नेव परात्मनि’ ॥इति चतुर्वेदशिखायां व्युत्क्रमाल्लयः प्रतीयते । अत आह</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,674: Line 6,682:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V14_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V14_I01" data-verse="BS_C02_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">‘अत एव हीदं परात् क्रमादुत्पद्यते क्रमाद् विलीयते नासावुदेति नास्तमेति’ इति भाल्लवेयश्रुतौ क्रमाल्लयः प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V14_I02" data-block-id="BS_C02_S03_V14_I02" data-verse="BS_C02_S03_V14">
<div class="leading-bhashya-line">‘अक्षरात् परमादेव सर्वमुत्पद्यते क्रमात् ।<br/> व्युत्क्रमाद् विलयश्चैव तस्मिन्नेव परात्मनि’ ॥इति चतुर्वेदशिखायां व्युत्क्रमाल्लयः प्रतीयते । अत आह</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V14" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V14" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V14">
Line 6,795: Line 6,795:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A034" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्ञाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A034"></span><h4 class="gr-section-head">ज्ञाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A034" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्ञाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A034"></span><h4 class="gr-section-head">ज्ञाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V18_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V18_I01" data-verse="BS_C02_S03_V18">
<div class="leading-bhashya-line">‘नित्यो नित्यानाम्’(कठ.उ.५.१३) इति जीवस्यापि नित्यत्वमुक्तम् ।‘सर्व एते चिदात्मानो व्युच्चरन्ति’ इत्युत्पत्तिरुच्यते । अतो विरोध इत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,804: Line 6,808:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V18_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V18_I01" data-verse="BS_C02_S03_V18">
<div class="leading-bhashya-line">‘नित्यो नित्यानाम्’(कठ.उ.५.१३) इति जीवस्यापि नित्यत्वमुक्तम् ।‘सर्व एते चिदात्मानो व्युच्चरन्ति’ इत्युत्पत्तिरुच्यते । अतो विरोध इत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V18" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V18" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V18">
Line 6,843: Line 6,843:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A035" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उत्क्रान्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A035"></span><h4 class="gr-section-head">उत्क्रान्त्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A035" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उत्क्रान्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A035"></span><h4 class="gr-section-head">उत्क्रान्त्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V20_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V20_I01" data-verse="BS_C02_S03_V20">
<div class="leading-bhashya-line">‘व्याप्ता ह्यात्मानश्चेतना निर्गुणाश्च सर्वात्मानः सर्वरूपा अनन्ताः’ इति काषायणश्रुतौ व्याप्तत्वं प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V20_I02" data-block-id="BS_C02_S03_V20_I02" data-verse="BS_C02_S03_V20">
<div class="leading-bhashya-line">‘अणुर्ह्येष आत्मा यं वा एते सिनीतः । पुण्यं च पापं च’ इति गौपवनश्रुतावणुत्वमित्यतो विरोध इति । अतो ब्रवीति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 6,852: Line 6,860:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V20_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V20_I01" data-verse="BS_C02_S03_V20">
<div class="leading-bhashya-line">‘व्याप्ता ह्यात्मानश्चेतना निर्गुणाश्च सर्वात्मानः सर्वरूपा अनन्ताः’ इति काषायणश्रुतौ व्याप्तत्वं प्रतीयते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V20_I02" data-block-id="BS_C02_S03_V20_I02" data-verse="BS_C02_S03_V20">
<div class="leading-bhashya-line">‘अणुर्ह्येष आत्मा यं वा एते सिनीतः । पुण्यं च पापं च’ इति गौपवनश्रुतावणुत्वमित्यतो विरोध इति । अतो ब्रवीति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V20" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V20" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V20">
Line 6,875: Line 6,875:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V21_I04" data-block-id="BS_C02_S03_V21_I04" data-verse="BS_C02_S03_V21">
<div class="leading-bhashya-line">तत्र स्वातन्त्र्य प्रतीतेः, ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V21_I05" data-block-id="BS_C02_S03_V21_I05" data-verse="BS_C02_S03_V21">
<div class="leading-bhashya-line">‘एकः प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रमीयते। एकोऽनुभुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम्’ ॥ इत्यादेश्च स्वयमेवेत्यतो वक्ति –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V21
| verse_id    = BS_C02_S03_V21
Line 6,884: Line 6,892:
}}
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V21_I04" data-block-id="BS_C02_S03_V21_I04" data-verse="BS_C02_S03_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V21" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V21">
<div class="leading-bhashya-line">तत्र स्वातन्त्र्य प्रतीतेः, ।</div>
{{Bhashyam
</div>
 
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V21_I05" data-block-id="BS_C02_S03_V21_I05" data-verse="BS_C02_S03_V21">
<div class="leading-bhashya-line">‘एकः प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रमीयते। एकोऽनुभुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम्’ ॥ इत्यादेश्च स्वयमेवेत्यतो वक्ति –</div>
</div>
 
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V21" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V21">
{{Bhashyam
| verse_id = BS_C02_S03_V21
| verse_id = BS_C02_S03_V21
| id      = BS_C02_S03_V21_B1
| id      = BS_C02_S03_V21_B1
Line 7,036: Line 7,036:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A036" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="व्यतिरेकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A036"></span><h4 class="gr-section-head">व्यतिरेकाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A036" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="व्यतिरेकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A036"></span><h4 class="gr-section-head">व्यतिरेकाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V27
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (245)ओं व्यतिरेको गन्धवत् तथा च दर्शयति ओम् ॥ 02-03-27 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V27_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V27_I01" data-verse="BS_C02_S03_V27">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V27_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V27_I01" data-verse="BS_C02_S03_V27">
Line 7,057: Line 7,048:
<div class="leading-bhashya-line">अतो विरोधं परिहरति-</div>
<div class="leading-bhashya-line">अतो विरोधं परिहरति-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V27
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (245)ओं व्यतिरेको गन्धवत् तथा च दर्शयति ओम् ॥ 02-03-27 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V27" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V27" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V27">
Line 7,075: Line 7,075:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A037" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पृथगुपदेशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A037"></span><h4 class="gr-section-head">पृथगुपदेशाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A037" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पृथगुपदेशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A037"></span><h4 class="gr-section-head">पृथगुपदेशाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V28_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V28_I01" data-verse="BS_C02_S03_V28">
<div class="leading-bhashya-line">‘तत्वमसि’(छां.उ.६.८.७),‘अहं ब्रह्मास्मि’(बृ.उ.४.१०) इत्यादिषु जीवस्य परेणाभेदः प्रतीयते ।‘नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानाम्’(श्वे.उ.६.१३) ‘द्वा सुपर्णा’(श्वे.उ.४.६) इत्यादिषु भेदः। अत उच्यते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,084: Line 7,088:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V28_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V28_I01" data-verse="BS_C02_S03_V28">
<div class="leading-bhashya-line">‘तत्वमसि’(छां.उ.६.८.७),‘अहं ब्रह्मास्मि’(बृ.उ.४.१०) इत्यादिषु जीवस्य परेणाभेदः प्रतीयते ।‘नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानाम्’(श्वे.उ.६.१३) ‘द्वा सुपर्णा’(श्वे.उ.४.६) इत्यादिषु भेदः। अत उच्यते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V28" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V28" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V28">
Line 7,123: Line 7,123:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A038" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="यावदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A038"></span><h4 class="gr-section-head">यावदधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A038" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="यावदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A038"></span><h4 class="gr-section-head">यावदधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V30_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V30_I01" data-verse="BS_C02_S03_V30">
<div class="leading-bhashya-line">जीवास्याप्युत्पत्तिरुक्ता । अतस्तस्य  ‘सोऽनादिना पुण्येन पापेन चानुबद्धः। परेण निर्मुक्त आनन्त्याय कल्पते’(छां.उ.३.१४.१) इत्यानादिकर्मसम्बन्ध आनन्त्यावाप्तिश्च न युज्यत इत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,132: Line 7,136:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V30_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V30_I01" data-verse="BS_C02_S03_V30">
<div class="leading-bhashya-line">जीवास्याप्युत्पत्तिरुक्ता । अतस्तस्य  ‘सोऽनादिना पुण्येन पापेन चानुबद्धः। परेण निर्मुक्त आनन्त्याय कल्पते’(छां.उ.३.१४.१) इत्यानादिकर्मसम्बन्ध आनन्त्यावाप्तिश्च न युज्यत इत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V30" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V30">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V30" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V30">
Line 7,160: Line 7,160:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A039" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुंस्त्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A039"></span><h4 class="gr-section-head">पुंस्त्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A039" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुंस्त्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A039"></span><h4 class="gr-section-head">पुंस्त्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V31_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V31_I01" data-verse="BS_C02_S03_V31">
<div class="leading-bhashya-line">‘विज्ञानात्मा सह देवैश्च सर्वैः’(प्र.४.११),‘स आनन्दः स बलः स ओजः स परेणामुं लोकं नीयते स विमुच्यते’ इति जीवस्य ज्ञानानन्दादिरूपत्वमुच्यते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V31_I02" data-block-id="BS_C02_S03_V31_I02" data-verse="BS_C02_S03_V31">
<div class="leading-bhashya-line">स दुःखाद् विमुक्त आनन्दी भवति सोऽज्ञानाद् विमुक्तो ज्ञानी भवति सोऽबलाद् विमुक्तो बली भवति। स नित्यो निरातङ्कोऽतिष्ठते’ इति पैङ्गीश्रुतौ अनानन्दादिरूपत्वं प्रतीयते । अत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,169: Line 7,177:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V31_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V31_I01" data-verse="BS_C02_S03_V31">
<div class="leading-bhashya-line">‘विज्ञानात्मा सह देवैश्च सर्वैः’(प्र.४.११),‘स आनन्दः स बलः स ओजः स परेणामुं लोकं नीयते स विमुच्यते’ इति जीवस्य ज्ञानानन्दादिरूपत्वमुच्यते ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V31_I02" data-block-id="BS_C02_S03_V31_I02" data-verse="BS_C02_S03_V31">
<div class="leading-bhashya-line">स दुःखाद् विमुक्त आनन्दी भवति सोऽज्ञानाद् विमुक्तो ज्ञानी भवति सोऽबलाद् विमुक्तो बली भवति। स नित्यो निरातङ्कोऽतिष्ठते’ इति पैङ्गीश्रुतौ अनानन्दादिरूपत्वं प्रतीयते । अत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V31" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V31">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V31" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V31">
Line 7,218: Line 7,218:


<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A040" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कर्तृत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A040"></span><h4 class="gr-section-head">कर्तृत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A040" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कर्तृत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A040"></span><h4 class="gr-section-head">कर्तृत्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V33_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V33_I01" data-verse="BS_C02_S03_V33">
<div class="leading-bhashya-line">ईश्वरस्यैव कर्तृत्वमुक्तम् । ‘यत् कर्म कुरुते तद् अभिसम्पद्यते’(बृ.उ.६.४.५) इति जीवस्योपलभ्यते । अत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,227: Line 7,231:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V33_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V33_I01" data-verse="BS_C02_S03_V33">
<div class="leading-bhashya-line">ईश्वरस्यैव कर्तृत्वमुक्तम् । ‘यत् कर्म कुरुते तद् अभिसम्पद्यते’(बृ.उ.६.४.५) इति जीवस्योपलभ्यते । अत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V33" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V33">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V33" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V33">
Line 7,320: Line 7,320:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V38_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V38_I01" data-verse="BS_C02_S03_V38">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V38
| verse_id    = BS_C02_S03_V38
Line 7,328: Line 7,332:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V38_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V38_I01" data-verse="BS_C02_S03_V38">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V38" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V38">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V38" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V38">
Line 7,431: Line 7,431:
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A041" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अंशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A041"></span><h4 class="gr-section-head">अंशाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A041" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अंशाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A041"></span><h4 class="gr-section-head">अंशाधिकरणम्</h4>


{{VerseBlock
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V43_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V43_I01" data-verse="BS_C02_S03_V43">
| verse_id    = BS_C02_S03_V43
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (261)ओम् अंशो नानाव्यपदेशादन्यथा चापि दाशकितवादित्वमधीयत एके ओम् ॥ 02-03-43 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}
 
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V43_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V43_I01" data-verse="BS_C02_S03_V43">
<div class="leading-bhashya-line">‘अंशा एव हीमे जीवा अंशी हि परमेश्वरः ।<br/> स्वयमंशैरिदं सर्वं कारयत्यचलो हरिः’ ॥ इति गौपवनश्रुतौ अंशत्वं जीवस्योपलभ्यते ।</div>
<div class="leading-bhashya-line">‘अंशा एव हीमे जीवा अंशी हि परमेश्वरः ।<br/> स्वयमंशैरिदं सर्वं कारयत्यचलो हरिः’ ॥ इति गौपवनश्रुतौ अंशत्वं जीवस्योपलभ्यते ।</div>
</div>
</div>
Line 7,451: Line 7,442:
<div class="leading-bhashya-line">अतो ब्रवीति-</div>
<div class="leading-bhashya-line">अतो ब्रवीति-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V43
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (261)ओम् अंशो नानाव्यपदेशादन्यथा चापि दाशकितवादित्वमधीयत एके ओम् ॥ 02-03-43 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V43" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V43">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V43" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V43">
Line 7,530: Line 7,530:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V46_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V46_I01" data-verse="BS_C02_S03_V46">
<div class="leading-bhashya-line">अनंशत्वश्रुतेर्गतिं चाऽह –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S03_V46
| verse_id    = BS_C02_S03_V46
Line 7,538: Line 7,542:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V46_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V46_I01" data-verse="BS_C02_S03_V46">
<div class="leading-bhashya-line">अनंशत्वश्रुतेर्गतिं चाऽह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V46" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V46">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V46" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V46">
Line 7,694: Line 7,694:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A042" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अदृष्टाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A042"></span><h4 class="gr-section-head">अदृष्टाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S03_A042" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अदृष्टाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S03_A042"></span><h4 class="gr-section-head">अदृष्टाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V51_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V51_I01" data-verse="BS_C02_S03_V51">
<div class="leading-bhashya-line">प्रतिबिम्बानां मिथो वैचित्र्ये कारणमाह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,703: Line 7,707:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S03_V51_I01" data-block-id="BS_C02_S03_V51_I01" data-verse="BS_C02_S03_V51">
<div class="leading-bhashya-line">प्रतिबिम्बानां मिथो वैचित्र्ये कारणमाह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V51" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V51">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S03_V51" data-block-id="bhashya-BS_C02_S03_V51">
Line 7,839: Line 7,839:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A044" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मनोधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A044"></span><h4 class="gr-section-head">मनोधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A044" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मनोधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A044"></span><h4 class="gr-section-head">मनोधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V04_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V04_I01" data-verse="BS_C02_S04_V04">
<div class="leading-bhashya-line">‘द्विधा हैवेन्द्रियाणि नित्यानि चानित्यानि च । तत्र नित्यं मनोऽनादित्वान्न ह्यमनाः पुमांस्तिष्ठत्यनित्यान्यन्यानि’ इति गौपवनश्रुतौ मनसोऽनुत्पत्तिः सयुक्तिका श्रूयते । अत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,848: Line 7,852:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V04_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V04_I01" data-verse="BS_C02_S04_V04">
<div class="leading-bhashya-line">‘द्विधा हैवेन्द्रियाणि नित्यानि चानित्यानि च । तत्र नित्यं मनोऽनादित्वान्न ह्यमनाः पुमांस्तिष्ठत्यनित्यान्यन्यानि’ इति गौपवनश्रुतौ मनसोऽनुत्पत्तिः सयुक्तिका श्रूयते । अत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V04" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V04">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V04" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V04">
Line 7,870: Line 7,870:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A045" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वागधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A045"></span><h4 class="gr-section-head">वागधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A045" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="वागधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A045"></span><h4 class="gr-section-head">वागधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V05_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V05_I01" data-verse="BS_C02_S04_V05">
<div class="leading-bhashya-line">‘नित्ययाऽनित्यया स्तौमि परमात्मानमच्युतमिति । वाग्वाव नित्या न ह्येषोत्पद्यतेऽस्यां हि श्रुतिरवतिष्ठते’  इति सयुक्तिकं पौष्यायणश्रुतौ वाचोऽनुत्पत्तिरुच्यते । अतो ब्रवीति –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,879: Line 7,883:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V05_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V05_I01" data-verse="BS_C02_S04_V05">
<div class="leading-bhashya-line">‘नित्ययाऽनित्यया स्तौमि परमात्मानमच्युतमिति । वाग्वाव नित्या न ह्येषोत्पद्यतेऽस्यां हि श्रुतिरवतिष्ठते’  इति सयुक्तिकं पौष्यायणश्रुतौ वाचोऽनुत्पत्तिरुच्यते । अतो ब्रवीति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V05" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V05" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V05">
Line 7,901: Line 7,901:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A046" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सप्तगत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A046"></span><h4 class="gr-section-head">सप्तगत्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A046" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सप्तगत्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A046"></span><h4 class="gr-section-head">सप्तगत्यधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V06
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (277)ओं सप्तगतेर्विशेषितत्वाच्च ओम् ॥ 02-04-06 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V06_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V06_I01" data-verse="BS_C02_S04_V06">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V06_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V06_I01" data-verse="BS_C02_S04_V06">
Line 7,922: Line 7,913:
<div class="leading-bhashya-line">‘द्वादश वा एते प्राणा द्वादश मासा द्वादशाऽदित्या द्वादशराशयो द्वादश ग्रहाः’ इति कौण्डिण्यश्रुतौ द्वादशप्राणादृष्यन्ते । अतो वक्ति-</div>
<div class="leading-bhashya-line">‘द्वादश वा एते प्राणा द्वादश मासा द्वादशाऽदित्या द्वादशराशयो द्वादश ग्रहाः’ इति कौण्डिण्यश्रुतौ द्वादशप्राणादृष्यन्ते । अतो वक्ति-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V06
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (277)ओं सप्तगतेर्विशेषितत्वाच्च ओम् ॥ 02-04-06 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V06" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V06" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V06">
Line 7,957: Line 7,957:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A047" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अण्व(णुत्वा)धिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A047"></span><h4 class="gr-section-head">अण्व(णुत्वा)धिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A047" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अण्व(णुत्वा)धिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A047"></span><h4 class="gr-section-head">अण्व(णुत्वा)धिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V08_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V08_I01" data-verse="BS_C02_S04_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘दिवीव चक्षुराततम्’(ऋ.सं.१.२२.२०) इति व्याप्तिः प्रतीयते। दूरश्रवणदर्शनादियुक्तिश्च। अणुभिः पश्यत्यणुभिः कृणोति प्राणा वा अणवः प्राणैर्ह्येतद्भवति’ इति च कौण्डिन्यश्रुतिः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V08_I03" data-block-id="BS_C02_S04_V08_I03" data-verse="BS_C02_S04_V08">
<div class="leading-bhashya-line">अतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,966: Line 7,974:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V08_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V08_I01" data-verse="BS_C02_S04_V08">
<div class="leading-bhashya-line">‘दिवीव चक्षुराततम्’(ऋ.सं.१.२२.२०) इति व्याप्तिः प्रतीयते। दूरश्रवणदर्शनादियुक्तिश्च। अणुभिः पश्यत्यणुभिः कृणोति प्राणा वा अणवः प्राणैर्ह्येतद्भवति’ इति च कौण्डिन्यश्रुतिः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V08_I03" data-block-id="BS_C02_S04_V08_I03" data-verse="BS_C02_S04_V08">
<div class="leading-bhashya-line">अतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V08" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V08" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V08">
Line 7,986: Line 7,986:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A048" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मुख्यप्राणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A048"></span><h4 class="gr-section-head">मुख्यप्राणाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A048" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मुख्यप्राणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A048"></span><h4 class="gr-section-head">मुख्यप्राणाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V09_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V09_I01" data-verse="BS_C02_S04_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘नैष प्राण उदेति नास्तमेत्येकल एव मध्ये स्थाता । अथैनमाहुर्मध्यम इति’ इति मुख्यप्राणस्यानुत्पत्तिः श्रूयते ।<br/>‘यत्प्राप्तिर्यत्परित्याग उत्पत्तिर्मरणं तथा ।<br/> तस्योत्पत्तिर्मृतिश्चैव कथं प्राणस्य युज्यते॥’<br/> इति च युक्तिर्वायुप्रोक्ते ।‘आत्मत एष प्राणो जायते’(ष.प्र.३.२) इति च । अत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 7,995: Line 7,999:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V09_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V09_I01" data-verse="BS_C02_S04_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘नैष प्राण उदेति नास्तमेत्येकल एव मध्ये स्थाता । अथैनमाहुर्मध्यम इति’ इति मुख्यप्राणस्यानुत्पत्तिः श्रूयते ।<br/>‘यत्प्राप्तिर्यत्परित्याग उत्पत्तिर्मरणं तथा ।<br/> तस्योत्पत्तिर्मृतिश्चैव कथं प्राणस्य युज्यते॥’<br/> इति च युक्तिर्वायुप्रोक्ते ।‘आत्मत एष प्राणो जायते’(ष.प्र.३.२) इति च । अत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V09" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V09" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V09">
Line 8,034: Line 8,034:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A049" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="चक्षुराद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A049"></span><h4 class="gr-section-head">चक्षुराद्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A049" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="चक्षुराद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A049"></span><h4 class="gr-section-head">चक्षुराद्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V11_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V11_I01" data-verse="BS_C02_S04_V11">
<div class="leading-bhashya-line">‘प्राणादिदमाविरासीत् प्राणो धत्ते प्राणे लयमभ्युपैति न प्राणः किञ्चिदाश्रितः’ इत्याग्निवेश्यश्रुतौ ।<br/>‘यदाश्रयादस्य चेष्टा सोऽन्यं कथमुपाश्रयेत् ।<br/> यथा प्राणस्तथा राजा सर्वस्यैकाश्रयो भवेत्॥’  इति च युक्तिर्भारते।<br/>‘प्राणस्यैतद्वशे सर्वं प्राणः परवशे स्थितः ।  न परः (क)किञ्चिदाश्रित्य वर्तते परमो यतः॥’ इति पैङ्गिश्रुतिः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V11_I06" data-block-id="BS_C02_S04_V11_I06" data-verse="BS_C02_S04_V11">
<div class="leading-bhashya-line">अत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,043: Line 8,051:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V11_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V11_I01" data-verse="BS_C02_S04_V11">
<div class="leading-bhashya-line">‘प्राणादिदमाविरासीत् प्राणो धत्ते प्राणे लयमभ्युपैति न प्राणः किञ्चिदाश्रितः’ इत्याग्निवेश्यश्रुतौ ।<br/>‘यदाश्रयादस्य चेष्टा सोऽन्यं कथमुपाश्रयेत् ।<br/> यथा प्राणस्तथा राजा सर्वस्यैकाश्रयो भवेत्॥’  इति च युक्तिर्भारते।<br/>‘प्राणस्यैतद्वशे सर्वं प्राणः परवशे स्थितः ।  न परः (क)किञ्चिदाश्रित्य वर्तते परमो यतः॥’ इति पैङ्गिश्रुतिः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V11_I06" data-block-id="BS_C02_S04_V11_I06" data-verse="BS_C02_S04_V11">
<div class="leading-bhashya-line">अत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V11" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V11" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V11">
Line 8,098: Line 8,098:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A050" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पञ्चवृत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A050"></span><h4 class="gr-section-head">पञ्चवृत्त्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A050" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पञ्चवृत्त्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A050"></span><h4 class="gr-section-head">पञ्चवृत्त्यधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V13
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (284)ओं पञ्चवृत्तिर्मनोवद्व्यपदिश्यते ओम् ॥ 02-04-13॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V13_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V13_I01" data-verse="BS_C02_S04_V13">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V13_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V13_I01" data-verse="BS_C02_S04_V13">
Line 8,123: Line 8,114:
<div class="leading-bhashya-line">अतो वक्ति-</div>
<div class="leading-bhashya-line">अतो वक्ति-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V13
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (284)ओं पञ्चवृत्तिर्मनोवद्व्यपदिश्यते ओम् ॥ 02-04-13॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V13" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V13" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V13">
Line 8,135: Line 8,135:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A051" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अण्वधिकरणम् (प्राणाणुत्वाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A051"></span><h4 class="gr-section-head">अण्वधिकरणम् (प्राणाणुत्वाधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A051" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अण्वधिकरणम् (प्राणाणुत्वाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A051"></span><h4 class="gr-section-head">अण्वधिकरणम् (प्राणाणुत्वाधिकरणम्)</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V14
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (285)ओम् अणुश्च ओम् ॥ 02-04-14॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V14_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V14_I01" data-verse="BS_C02_S04_V14">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V14_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V14_I01" data-verse="BS_C02_S04_V14">
Line 8,158: Line 8,149:
<div class="leading-bhashya-line">अत आह –</div>
<div class="leading-bhashya-line">अत आह –</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V14
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (285)ओम् अणुश्च ओम् ॥ 02-04-14॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V14" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V14" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V14">
Line 8,170: Line 8,170:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A052" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिराद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A052"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिराद्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A052" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ज्योतिराद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A052"></span><h4 class="gr-section-head">ज्योतिराद्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V15_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V15_I01" data-verse="BS_C02_S04_V15">
<div class="leading-bhashya-line">करणत्वं प्राणानामुक्तम् ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V15_I02" data-block-id="BS_C02_S04_V15_I02" data-verse="BS_C02_S04_V15">
<div class="leading-bhashya-line">‘जीवस्य करणान्याहुः प्राणानेतांस्तु सर्वशः।<br/>यस्मात् तद्वशगा एते दृश्यन्ते सर्वदेहिषु॥’<br/> इति सौत्रायणश्रुतौ सयुक्तिकं जीवकरणत्वं प्रतीयते। ‘ब्रह्मणो वा एतानि करणानि चक्षुः श्रोत्रं मनो वागिति तद्ध्येतैः कारयति’ इति काषायणश्रुतौ । अत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,179: Line 8,187:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V15_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V15_I01" data-verse="BS_C02_S04_V15">
<div class="leading-bhashya-line">करणत्वं प्राणानामुक्तम् ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V15_I02" data-block-id="BS_C02_S04_V15_I02" data-verse="BS_C02_S04_V15">
<div class="leading-bhashya-line">‘जीवस्य करणान्याहुः प्राणानेतांस्तु सर्वशः।<br/>यस्मात् तद्वशगा एते दृश्यन्ते सर्वदेहिषु॥’<br/> इति सौत्रायणश्रुतौ सयुक्तिकं जीवकरणत्वं प्रतीयते। ‘ब्रह्मणो वा एतानि करणानि चक्षुः श्रोत्रं मनो वागिति तद्ध्येतैः कारयति’ इति काषायणश्रुतौ । अत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V15" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V15" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V15">
Line 8,196: Line 8,196:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V16_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V16_I01" data-verse="BS_C02_S04_V16">
<div class="leading-bhashya-line">कथं जीवकरणत्वश्रुतिरित्यतो वक्ति –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V16
| verse_id    = BS_C02_S04_V16
Line 8,204: Line 8,208:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V16_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V16_I01" data-verse="BS_C02_S04_V16">
<div class="leading-bhashya-line">कथं जीवकरणत्वश्रुतिरित्यतो वक्ति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V16" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V16">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V16" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V16">
Line 8,267: Line 8,267:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A053" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इन्द्रियाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A053"></span><h4 class="gr-section-head">इन्द्रियाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A053" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="इन्द्रियाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A053"></span><h4 class="gr-section-head">इन्द्रियाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V18_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V18_I01" data-verse="BS_C02_S04_V18">
<div class="leading-bhashya-line">‘अथेन्द्रियाणि प्राणा वा इन्द्रियाणि प्राणा हीदं द्रवन्ति’ इति सयुक्तिकपौत्रायणश्रुतिः सामान्येन प्राणानामिन्द्रियत्वं वक्ति । ‘द्वादशैवेन्द्रियाण्याहुर्मनोबुद्धी तु द्वादशे’ इति च काषायणश्रुतिः । अतः कस्येन्द्रियत्वं निवार्यत इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,276: Line 8,280:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V18_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V18_I01" data-verse="BS_C02_S04_V18">
<div class="leading-bhashya-line">‘अथेन्द्रियाणि प्राणा वा इन्द्रियाणि प्राणा हीदं द्रवन्ति’ इति सयुक्तिकपौत्रायणश्रुतिः सामान्येन प्राणानामिन्द्रियत्वं वक्ति । ‘द्वादशैवेन्द्रियाण्याहुर्मनोबुद्धी तु द्वादशे’ इति च काषायणश्रुतिः । अतः कस्येन्द्रियत्वं निवार्यत इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V18" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V18" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V18">
Line 8,338: Line 8,338:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A054" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सङ्ज्ञाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A054"></span><h4 class="gr-section-head">सङ्ज्ञाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A054" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सङ्ज्ञाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A054"></span><h4 class="gr-section-head">सङ्ज्ञाधिकरणम्</h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V21
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (292)ओं सङ्ज्ञामूर्तिक्लृप्तिस्तु त्रिवृत्कुर्वत उपदेशात् ओं॥ 02-04-21॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V21_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V21_I01" data-verse="BS_C02_S04_V21">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V21_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V21_I01" data-verse="BS_C02_S04_V21">
Line 8,363: Line 8,354:
<div class="leading-bhashya-line">अत आह-</div>
<div class="leading-bhashya-line">अत आह-</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V21
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (292)ओं सङ्ज्ञामूर्तिक्लृप्तिस्तु त्रिवृत्कुर्वत उपदेशात् ओं॥ 02-04-21॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V21" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V21" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V21">
Line 8,399: Line 8,399:


<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A055" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मांसा(ध्य)धिकरणम् " data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A055"></span><h4 class="gr-section-head">मांसा(ध्य)धिकरणम् </h4>
<span id="gr-adh-BS_C02_S04_A055" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="मांसा(ध्य)धिकरणम् " data-block-id="gr-adh-BS_C02_S04_A055"></span><h4 class="gr-section-head">मांसा(ध्य)धिकरणम् </h4>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V22
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (293)ओं मांसादि भौमं यथाशब्दमितरयोश्च ओम् ॥ 02-04-22 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V22_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V22_I01" data-verse="BS_C02_S04_V22">
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V22_I01" data-block-id="BS_C02_S04_V22_I01" data-verse="BS_C02_S04_V22">
Line 8,420: Line 8,411:
<div class="leading-bhashya-line">‘पृथिवी शरीरमाकाशमात्मा’(बृ.उ.५.२.१६) इति च श्रुतिः। अतो ब्रवीति –</div>
<div class="leading-bhashya-line">‘पृथिवी शरीरमाकाशमात्मा’(बृ.उ.५.२.१६) इति च श्रुतिः। अतो ब्रवीति –</div>
</div>
</div>
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V22
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C02
| verse_type  = sutra
| verse_line1  = (293)ओं मांसादि भौमं यथाशब्दमितरयोश्च ओम् ॥ 02-04-22 ॥
| commentary1  = brahmasutra
}}


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V22" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V22" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V22">
Line 8,447: Line 8,447:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V23_I05" data-block-id="BS_C02_S04_V23_I05" data-verse="BS_C02_S04_V23">
<div class="leading-bhashya-line">कथं तर्हि विशेषवचनम् इत्यत आह-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C02_S04_V23
| verse_id    = BS_C02_S04_V23
Line 8,455: Line 8,459:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C02_S04_V23_I05" data-block-id="BS_C02_S04_V23_I05" data-verse="BS_C02_S04_V23">
<div class="leading-bhashya-line">कथं तर्हि विशेषवचनम् इत्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V23" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C02_S04_V23" data-block-id="bhashya-BS_C02_S04_V23">
Line 8,677: Line 8,677:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="भाक्ताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">भाक्ताधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A007" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="भाक्ताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A007"></span><h4 class="gr-section-head">भाक्ताधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V07_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V07_I01" data-verse="BS_C03_S01_V07">
<div class="leading-bhashya-line">‘अपाम सोमममृता अभूम’(ऋ.सं.८.४८.३) इत्यादिश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,686: Line 8,690:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V07_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V07_I01" data-verse="BS_C03_S01_V07">
<div class="leading-bhashya-line">‘अपाम सोमममृता अभूम’(ऋ.सं.८.४८.३) इत्यादिश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V07" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V07">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V07" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V07">
Line 8,720: Line 8,720:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कृतात्ययाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A008"></span><h4 class="gr-section-head">कृतात्ययाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A008" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कृतात्ययाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A008"></span><h4 class="gr-section-head">कृतात्ययाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V08_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V08_I01" data-verse="BS_C03_S01_V08">
<div class="leading-bhashya-line">कृतस्य कर्मणो भोगेन क्षयान्मुक्तिरित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,729: Line 8,733:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V08_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V08_I01" data-verse="BS_C03_S01_V08">
<div class="leading-bhashya-line">कृतस्य कर्मणो भोगेन क्षयान्मुक्तिरित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V08" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V08">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V08" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V08">
Line 8,757: Line 8,757:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="यथेताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A009"></span><h4 class="gr-section-head">यथेताधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A009" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="यथेताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A009"></span><h4 class="gr-section-head">यथेताधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V09_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V09_I01" data-verse="BS_C03_S01_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘यथेतमेव गच्छति यथेतमागच्छति स भुङ्क्ते स कर्म कुरुते स परिवर्तते’ इति गतिप्रकारेणागतिः प्रतीयते । अतो ब्रूते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,766: Line 8,770:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V09_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V09_I01" data-verse="BS_C03_S01_V09">
<div class="leading-bhashya-line">‘यथेतमेव गच्छति यथेतमागच्छति स भुङ्क्ते स कर्म कुरुते स परिवर्तते’ इति गतिप्रकारेणागतिः प्रतीयते । अतो ब्रूते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V09" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V09">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V09" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V09">
Line 8,855: Line 8,855:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनिष्टादिकार्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A011"></span><h4 class="gr-section-head">अनिष्टादिकार्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A011" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अनिष्टादिकार्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A011"></span><h4 class="gr-section-head">अनिष्टादिकार्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V13_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V13_I01" data-verse="BS_C03_S01_V13">
<div class="leading-bhashya-line">पुण्याकृतामेव गमनागमने नेतरेषामित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,864: Line 8,868:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V13_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V13_I01" data-verse="BS_C03_S01_V13">
<div class="leading-bhashya-line">पुण्याकृतामेव गमनागमने नेतरेषामित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V13" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V13" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V13">
Line 8,941: Line 8,941:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तद्व्यापाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A013"></span><h4 class="gr-section-head">तद्व्यापाराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A013" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तद्व्यापाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A013"></span><h4 class="gr-section-head">तद्व्यापाराधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V17_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V17_I01" data-verse="BS_C03_S01_V17">
<div class="leading-bhashya-line">ईश्वरस्य नरकायुक्तेः ‘सर्वं विसृजति सर्वं विलापयति सर्वं रमयति सर्वं न रमयति सर्वं प्रवर्तयत्यन्तरस्मिन् निविष्टः’ इति कौषारवश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,950: Line 8,954:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V17_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V17_I01" data-verse="BS_C03_S01_V17">
<div class="leading-bhashya-line">ईश्वरस्य नरकायुक्तेः ‘सर्वं विसृजति सर्वं विलापयति सर्वं रमयति सर्वं न रमयति सर्वं प्रवर्तयत्यन्तरस्मिन् निविष्टः’ इति कौषारवश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V17" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V17">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V17" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V17">
Line 8,978: Line 8,978:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विद्याकर्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A014"></span><h4 class="gr-section-head">विद्याकर्माधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A014" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विद्याकर्माधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A014"></span><h4 class="gr-section-head">विद्याकर्माधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V18_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V18_I01" data-verse="BS_C03_S01_V18">
<div class="leading-bhashya-line">‘अथैतयोः पथोर्न कतरेण च तानीमानि क्षुद्रमिश्राण्यसकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेत्येतत् तृतीयं स्थानम्’(छां.उ.५.१०.८) इति गतिस्वातन्त्र्यं भूतानां प्रतीयत इत्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 8,987: Line 8,991:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V18_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V18_I01" data-verse="BS_C03_S01_V18">
<div class="leading-bhashya-line">‘अथैतयोः पथोर्न कतरेण च तानीमानि क्षुद्रमिश्राण्यसकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेत्येतत् तृतीयं स्थानम्’(छां.उ.५.१०.८) इति गतिस्वातन्त्र्यं भूतानां प्रतीयत इत्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V18" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V18" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V18">
Line 9,009: Line 9,009:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A015" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="महातमोऽधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A015"></span><h4 class="gr-section-head">महातमोऽधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A015" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="महातमोऽधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A015"></span><h4 class="gr-section-head">महातमोऽधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V19_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V19_I01" data-verse="BS_C03_S01_V19">
<div class="leading-bhashya-line">‘यत्र दुःखं सुखं तत्र सर्वत्रापि प्रतीयते ।<br/>अपि नीचगतौ किञ्चित् किमु मानुषदेहिनः’ ॥ इति वचनान्महातमस्यपि सुखप्राप्तिरित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,018: Line 9,022:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V19_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V19_I01" data-verse="BS_C03_S01_V19">
<div class="leading-bhashya-line">‘यत्र दुःखं सुखं तत्र सर्वत्रापि प्रतीयते ।<br/>अपि नीचगतौ किञ्चित् किमु मानुषदेहिनः’ ॥ इति वचनान्महातमस्यपि सुखप्राप्तिरित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V19" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V19" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V19">
Line 9,114: Line 9,114:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A016" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तत्स्वाभाव्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A016"></span><h4 class="gr-section-head">तत्स्वाभाव्याधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A016" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="तत्स्वाभाव्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A016"></span><h4 class="gr-section-head">तत्स्वाभाव्याधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V24_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V24_I01" data-verse="BS_C03_S01_V24">
<div class="leading-bhashya-line">‘धूमो भूत्वाऽभ्रं भवति’(छां.उ.५.१०.५,काषायणश्रुतौ) इत्याद्यन्यभावः श्रूयते । स कथमित्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,123: Line 9,127:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V24_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V24_I01" data-verse="BS_C03_S01_V24">
<div class="leading-bhashya-line">‘धूमो भूत्वाऽभ्रं भवति’(छां.उ.५.१०.५,काषायणश्रुतौ) इत्याद्यन्यभावः श्रूयते । स कथमित्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V24" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V24">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V24" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V24">
Line 9,151: Line 9,151:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नातिचिरेणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A017"></span><h4 class="gr-section-head">नातिचिरेणाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A017" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="नातिचिरेणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A017"></span><h4 class="gr-section-head">नातिचिरेणाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V25_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V25_I01" data-verse="BS_C03_S01_V25">
<div class="leading-bhashya-line">बहुस्थानगमनात् कल्पान्तमप्येवं स्यादित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,160: Line 9,164:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V25_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V25_I01" data-verse="BS_C03_S01_V25">
<div class="leading-bhashya-line">बहुस्थानगमनात् कल्पान्तमप्येवं स्यादित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V25" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V25" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V25">
Line 9,182: Line 9,182:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्याधिष्ठिताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A018"></span><h4 class="gr-section-head">अन्याधिष्ठिताधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A018" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अन्याधिष्ठिताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A018"></span><h4 class="gr-section-head">अन्याधिष्ठिताधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V26_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V26_I01" data-verse="BS_C03_S01_V26">
<div class="leading-bhashya-line">‘त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्ते’(छां.उ.५.१०.६) इति श्रवणादनर्थफलत्वं यज्ञादेरित्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,191: Line 9,195:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V26_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V26_I01" data-verse="BS_C03_S01_V26">
<div class="leading-bhashya-line">‘त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्ते’(छां.उ.५.१०.६) इति श्रवणादनर्थफलत्वं यज्ञादेरित्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V26" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V26" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V26">
Line 9,246: Line 9,246:
</div>
</div>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A019" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="रेतोऽधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A019"></span><h4 class="gr-section-head">रेतोऽधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A019" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="रेतोऽधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A019"></span><h4 class="gr-section-head">रेतोऽधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V28_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V28_I01" data-verse="BS_C03_S01_V28">
<div class="leading-bhashya-line">‘स्वर्गादवाग्गतश्चापि मातुरेवोदरं व्रजेत्’ इति वचनात्  ‘य एव गृही भवति यो वा रेतः सिञ्चति तमेवानुविशति’इति श्रुतिः कथमित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,255: Line 9,259:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V28_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V28_I01" data-verse="BS_C03_S01_V28">
<div class="leading-bhashya-line">‘स्वर्गादवाग्गतश्चापि मातुरेवोदरं व्रजेत्’ इति वचनात्  ‘य एव गृही भवति यो वा रेतः सिञ्चति तमेवानुविशति’इति श्रुतिः कथमित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V28" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V28" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V28">
Line 9,277: Line 9,277:


<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="योन्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A020"></span><h4 class="gr-section-head">योन्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S01_A020" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="योन्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S01_A020"></span><h4 class="gr-section-head">योन्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V29_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V29_I01" data-verse="BS_C03_S01_V29">
<div class="leading-bhashya-line">‘देहं गर्भस्थितं क्‍वापि प्रविशेत् स्वर्गतो गतः’ इति वचनात् पश्चादेव प्रविशतीत्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,286: Line 9,290:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S01_V29_I01" data-block-id="BS_C03_S01_V29_I01" data-verse="BS_C03_S01_V29">
<div class="leading-bhashya-line">‘देहं गर्भस्थितं क्‍वापि प्रविशेत् स्वर्गतो गतः’ इति वचनात् पश्चादेव प्रविशतीत्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V29" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S01_V29" data-block-id="bhashya-BS_C03_S01_V29">
Line 9,363: Line 9,363:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V03_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V03_I01" data-verse="BS_C03_S02_V03">
<div class="leading-bhashya-line">केन साधनेन ?-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C03_S02_V03
| verse_id    = BS_C03_S02_V03
Line 9,371: Line 9,375:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V03_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V03_I01" data-verse="BS_C03_S02_V03">
<div class="leading-bhashya-line">केन साधनेन ?-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V03" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V03">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V03" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V03">
Line 9,602: Line 9,602:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A028" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्थान(तोऽप्य)भेदाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A028"></span><h4 class="gr-section-head">स्थान(तोऽप्य)भेदाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A028" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्थान(तोऽप्य)भेदाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A028"></span><h4 class="gr-section-head">स्थान(तोऽप्य)भेदाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V11_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V11_I01" data-verse="BS_C03_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line">स्थानापेक्षया परमात्मनोऽपि भेदादनुग्राह्यानुग्राहकभाव इत्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,611: Line 9,615:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V11_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V11_I01" data-verse="BS_C03_S02_V11">
<div class="leading-bhashya-line">स्थानापेक्षया परमात्मनोऽपि भेदादनुग्राह्यानुग्राहकभाव इत्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V11" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V11">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V11" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V11">
Line 9,697: Line 9,697:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A029" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अरूपाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A029"></span><h4 class="gr-section-head">अरूपाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A029" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अरूपाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A029"></span><h4 class="gr-section-head">अरूपाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V14_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V14_I01" data-verse="BS_C03_S02_V14">
<div class="leading-bhashya-line">रूपवत्त्वादनित्यत्वमित्यतो वक्ति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,706: Line 9,710:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V14_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V14_I01" data-verse="BS_C03_S02_V14">
<div class="leading-bhashya-line">रूपवत्त्वादनित्यत्वमित्यतो वक्ति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V14" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V14">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V14" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V14">
Line 9,824: Line 9,824:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A031" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अम्बुवदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A031"></span><h4 class="gr-section-head">अम्बुवदधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A031" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अम्बुवदधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A031"></span><h4 class="gr-section-head">अम्बुवदधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V19_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V19_I01" data-verse="BS_C03_S02_V19">
<div class="leading-bhashya-line">नित्यसिद्धत्वात् सादृश्यस्य नित्यानन्दज्ञानादेर्न भक्तिज्ञानादि(ना)प्रयोजनमित्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,833: Line 9,837:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V19_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V19_I01" data-verse="BS_C03_S02_V19">
<div class="leading-bhashya-line">नित्यसिद्धत्वात् सादृश्यस्य नित्यानन्दज्ञानादेर्न भक्तिज्ञानादि(ना)प्रयोजनमित्यतो ब्रवीति-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V19" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V19">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V19" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V19">
Line 9,891: Line 9,891:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V21_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V21_I01" data-verse="BS_C03_S02_V21">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C03_S02_V21
| verse_id    = BS_C03_S02_V21
Line 9,899: Line 9,903:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V21_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V21_I01" data-verse="BS_C03_S02_V21">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V21" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V21">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V21" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V21">
Line 9,915: Line 9,915:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A033" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पालकत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A033"></span><h4 class="gr-section-head">पालकत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A033" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पालकत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A033"></span><h4 class="gr-section-head">पालकत्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V22_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V22_I01" data-verse="BS_C03_S02_V22">
<div class="leading-bhashya-line">सृष्टिसंहारकर्तृत्वमेवास्य न पालकत्वं स्वतः सिद्धेरित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,924: Line 9,928:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V22_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V22_I01" data-verse="BS_C03_S02_V22">
<div class="leading-bhashya-line">सृष्टिसंहारकर्तृत्वमेवास्य न पालकत्वं स्वतः सिद्धेरित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V22" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V22">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V22" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V22">
Line 9,946: Line 9,946:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A034" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अव्यक्ताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A034"></span><h4 class="gr-section-head">अव्यक्ताधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A034" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अव्यक्ताधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A034"></span><h4 class="gr-section-head">अव्यक्ताधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V23_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V23_I01" data-verse="BS_C03_S02_V23">
<div class="leading-bhashya-line">परमात्मापरोक्ष्यं च तत्प्रसादादेव न जीवशक्त्येति वक्तुमुच्यते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 9,955: Line 9,959:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V23_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V23_I01" data-verse="BS_C03_S02_V23">
<div class="leading-bhashya-line">परमात्मापरोक्ष्यं च तत्प्रसादादेव न जीवशक्त्येति वक्तुमुच्यते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V23" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V23">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V23" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V23">
Line 9,991: Line 9,991:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V25_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V25_I01" data-verse="BS_C03_S02_V25">
<div class="leading-bhashya-line">नित्याव्यक्तरूपेण तथैव तिष्ठति; व्यक्तं किञ्चिद् रूपं गृहीत्वा दृश्यते; यधाऽग्न्यादयस्तन्मात्रारूपेणादृश्या अपि स्थूलरूपेण दृश्यन्ते। एवं इति चेत्, न-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C03_S02_V25
| verse_id    = BS_C03_S02_V25
Line 9,999: Line 10,003:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V25_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V25_I01" data-verse="BS_C03_S02_V25">
<div class="leading-bhashya-line">नित्याव्यक्तरूपेण तथैव तिष्ठति; व्यक्तं किञ्चिद् रूपं गृहीत्वा दृश्यते; यधाऽग्न्यादयस्तन्मात्रारूपेणादृश्या अपि स्थूलरूपेण दृश्यन्ते। एवं इति चेत्, न-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V25" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V25" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V25">
Line 10,030: Line 10,030:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V26_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V26_I01" data-verse="BS_C03_S02_V26">
<div class="leading-bhashya-line">तर्हि किं यत्नेन? इत्यत आह-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C03_S02_V26
| verse_id    = BS_C03_S02_V26
Line 10,038: Line 10,042:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V26_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V26_I01" data-verse="BS_C03_S02_V26">
<div class="leading-bhashya-line">तर्हि किं यत्नेन? इत्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V26" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V26">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V26" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V26">
Line 10,057: Line 10,057:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V27_I04" data-block-id="BS_C03_S02_V27_I04" data-verse="BS_C03_S02_V27">
<div class="leading-bhashya-line">नित्याव्यक्तस्य कथं प्रकाशः ? इत्यत उच्यते-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C03_S02_V27
| verse_id    = BS_C03_S02_V27
Line 10,065: Line 10,069:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V27_I04" data-block-id="BS_C03_S02_V27_I04" data-verse="BS_C03_S02_V27">
<div class="leading-bhashya-line">नित्याव्यक्तस्य कथं प्रकाशः ? इत्यत उच्यते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V27" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V27" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V27">
Line 10,093: Line 10,093:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A035" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उभयव्यपदेशाधिकरणम्(अहिकुण्डलाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A035"></span><h4 class="gr-section-head">उभयव्यपदेशाधिकरणम्(अहिकुण्डलाधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A035" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उभयव्यपदेशाधिकरणम्(अहिकुण्डलाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A035"></span><h4 class="gr-section-head">उभयव्यपदेशाधिकरणम्(अहिकुण्डलाधिकरणम्)</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V28_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V28_I01" data-verse="BS_C03_S02_V28">
<div class="leading-bhashya-line">स्वरूपेणानन्दादिना कथमानन्दित्वादिः? इत्यत(तत्रो) उच्यते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,102: Line 10,106:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V28_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V28_I01" data-verse="BS_C03_S02_V28">
<div class="leading-bhashya-line">स्वरूपेणानन्दादिना कथमानन्दित्वादिः? इत्यत(तत्रो) उच्यते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V28" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V28">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V28" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V28">
Line 10,228: Line 10,228:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V34_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V34_I01" data-verse="BS_C03_S02_V34">
<div class="leading-bhashya-line">अप्रसिद्धस्य कथमानन्द इत्यादिव्यपदेशः? इत्यतो वक्ति –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C03_S02_V34
| verse_id    = BS_C03_S02_V34
Line 10,236: Line 10,240:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V34_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V34_I01" data-verse="BS_C03_S02_V34">
<div class="leading-bhashya-line">अप्रसिद्धस्य कथमानन्द इत्यादिव्यपदेशः? इत्यतो वक्ति –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V34" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V34">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V34" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V34">
Line 10,258: Line 10,258:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A037" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्थानविशेषाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A037"></span><h4 class="gr-section-head">स्थानविशेषाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A037" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="स्थानविशेषाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A037"></span><h4 class="gr-section-head">स्थानविशेषाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V35_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V35_I01" data-verse="BS_C03_S02_V35">
<div class="leading-bhashya-line">परानन्दमात्रात्वे कथं ब्रह्माद्यानन्दादीनां विशेषः? इत्यत उच्यते –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,267: Line 10,271:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V35_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V35_I01" data-verse="BS_C03_S02_V35">
<div class="leading-bhashya-line">परानन्दमात्रात्वे कथं ब्रह्माद्यानन्दादीनां विशेषः? इत्यत उच्यते –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V35" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V35">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V35" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V35">
Line 10,306: Line 10,306:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A038" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्रतिषेधाधिकरणम् (तथान्यत्वाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A038"></span><h4 class="gr-section-head">प्रतिषेधाधिकरणम् (तथान्यत्वाधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A038" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="प्रतिषेधाधिकरणम् (तथान्यत्वाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A038"></span><h4 class="gr-section-head">प्रतिषेधाधिकरणम् (तथान्यत्वाधिकरणम्)</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V37_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V37_I01" data-verse="BS_C03_S02_V37">
<div class="leading-bhashya-line">ध्यानकाले यच्चित्ते प्रदृष्यते तदेव हि ब्रह्मरूपम् । अतः कथमव्यक्तता ? इत्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,315: Line 10,319:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V37_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V37_I01" data-verse="BS_C03_S02_V37">
<div class="leading-bhashya-line">ध्यानकाले यच्चित्ते प्रदृष्यते तदेव हि ब्रह्मरूपम् । अतः कथमव्यक्तता ? इत्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V37" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V37">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V37" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V37">
Line 10,355: Line 10,355:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A039" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वगतत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A039"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वगतत्वाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A039" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सर्वगतत्वाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A039"></span><h4 class="gr-section-head">सर्वगतत्वाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V38_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V38_I01" data-verse="BS_C03_S02_V38">
<div class="leading-bhashya-line">देशकालान्तरेऽन्यतोऽपि सृष्ट्याधिर्युक्तेत्यतो ब्रूते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,364: Line 10,368:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V38_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V38_I01" data-verse="BS_C03_S02_V38">
<div class="leading-bhashya-line">देशकालान्तरेऽन्यतोऽपि सृष्ट्याधिर्युक्तेत्यतो ब्रूते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V38" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V38">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V38" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V38">
Line 10,386: Line 10,386:


<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A040" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="फलदानाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A040"></span><h4 class="gr-section-head">फलदानाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S02_A040" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="फलदानाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S02_A040"></span><h4 class="gr-section-head">फलदानाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V39_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V39_I01" data-verse="BS_C03_S02_V39">
<div class="leading-bhashya-line">कर्मापेक्षत्वात् फलदानस्य तदेव ददातीति न वाच्यम् । कुतः ?-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,395: Line 10,399:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S02_V39_I01" data-block-id="BS_C03_S02_V39_I01" data-verse="BS_C03_S02_V39">
<div class="leading-bhashya-line">कर्मापेक्षत्वात् फलदानस्य तदेव ददातीति न वाच्यम् । कुतः ?-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V39" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V39">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S02_V39" data-block-id="bhashya-BS_C03_S02_V39">
Line 10,595: Line 10,595:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A042" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उपसंहाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A042"></span><h4 class="gr-section-head">उपसंहाराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A042" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="उपसंहाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A042"></span><h4 class="gr-section-head">उपसंहाराधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V06_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V06_I01" data-verse="BS_C03_S03_V06">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वैर्वेदैर्ज्ञेयो नोपास्योऽशक्यत्वादित्यत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,604: Line 10,608:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V06_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V06_I01" data-verse="BS_C03_S03_V06">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वैर्वेदैर्ज्ञेयो नोपास्योऽशक्यत्वादित्यत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V06" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V06">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V06" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V06">
Line 10,773: Line 10,773:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A045" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आनन्दाद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A045"></span><h4 class="gr-section-head">आनन्दाद्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A045" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आनन्दाद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A045"></span><h4 class="gr-section-head">आनन्दाद्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V12_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V12_I01" data-verse="BS_C03_S03_V12">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वेषां मुमुक्षूणां कियन्नियमेनोपास्यमिति अत आह-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,782: Line 10,786:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V12_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V12_I01" data-verse="BS_C03_S03_V12">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वेषां मुमुक्षूणां कियन्नियमेनोपास्यमिति अत आह-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V12" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V12">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V12" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V12">
Line 10,852: Line 10,852:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A048" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आध्यानाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A048"></span><h4 class="gr-section-head">आध्यानाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A048" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="आध्यानाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A048"></span><h4 class="gr-section-head">आध्यानाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V15_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V15_I01" data-verse="BS_C03_S03_V15">
<div class="leading-bhashya-line">उपसंहारानुपसंहारप्रमाणमाह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 10,861: Line 10,865:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V15_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V15_I01" data-verse="BS_C03_S03_V15">
<div class="leading-bhashya-line">उपसंहारानुपसंहारप्रमाणमाह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V15" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V15">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V15" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V15">
Line 11,098: Line 11,098:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A055" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुरुषविद्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A055"></span><h4 class="gr-section-head">पुरुषविद्याधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A055" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="पुरुषविद्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A055"></span><h4 class="gr-section-head">पुरुषविद्याधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V25_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V25_I01" data-verse="BS_C03_S03_V25">
<div class="leading-bhashya-line">यस्यां विद्यायां महागुणा उच्यन्ते सोत्तमानामितराऽन्येषामिति चेत्, न –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,107: Line 11,111:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V25_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V25_I01" data-verse="BS_C03_S03_V25">
<div class="leading-bhashya-line">यस्यां विद्यायां महागुणा उच्यन्ते सोत्तमानामितराऽन्येषामिति चेत्, न –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V25" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V25">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V25" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V25">
Line 11,150: Line 11,150:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A057" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="(मुक्तोपासनाधिकरणम्) हान्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A057"></span><h4 class="gr-section-head">(मुक्तोपासनाधिकरणम्) हान्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A057" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="(मुक्तोपासनाधिकरणम्) हान्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A057"></span><h4 class="gr-section-head">(मुक्तोपासनाधिकरणम्) हान्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V27_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V27_I01" data-verse="BS_C03_S03_V27">
<div class="leading-bhashya-line">मुक्तस्योपासना कर्तव्या न वा ? इत्यतोऽब्रवीत् –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,159: Line 11,163:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V27_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V27_I01" data-verse="BS_C03_S03_V27">
<div class="leading-bhashya-line">मुक्तस्योपासना कर्तव्या न वा ? इत्यतोऽब्रवीत् –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V27" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V27">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V27" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V27">
Line 11,210: Line 11,210:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A058" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="छन्दाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A058"></span><h4 class="gr-section-head">छन्दाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A058" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="छन्दाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A058"></span><h4 class="gr-section-head">छन्दाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V29_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V29_I01" data-verse="BS_C03_S03_V29">
<div class="leading-bhashya-line">कर्मापि कुर्वन्ति न वा ? इत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,219: Line 11,223:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V29_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V29_I01" data-verse="BS_C03_S03_V29">
<div class="leading-bhashya-line">कर्मापि कुर्वन्ति न वा ? इत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V29" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V29">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V29" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V29">
Line 11,437: Line 11,437:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A062" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="व्यतिहाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A062"></span><h4 class="gr-section-head">व्यतिहाराधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A062" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="व्यतिहाराधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A062"></span><h4 class="gr-section-head">व्यतिहाराधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V38_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V38_I01" data-verse="BS_C03_S03_V38">
<div class="leading-bhashya-line">नेति चेत्, न-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,446: Line 11,450:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V38_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V38_I01" data-verse="BS_C03_S03_V38">
<div class="leading-bhashya-line">नेति चेत्, न-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V38" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V38">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V38" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V38">
Line 11,468: Line 11,468:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A063" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सत्याद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A063"></span><h4 class="gr-section-head">सत्याद्यधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A063" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="सत्याद्यधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A063"></span><h4 class="gr-section-head">सत्याद्यधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V39_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V39_I01" data-verse="BS_C03_S03_V39">
<div class="leading-bhashya-line">कृतिर्निष्ठा ज्ञानमित्यादीनां भेदाद्बहव उत्तमा इति चेत्, न –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,477: Line 11,481:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V39_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V39_I01" data-verse="BS_C03_S03_V39">
<div class="leading-bhashya-line">कृतिर्निष्ठा ज्ञानमित्यादीनां भेदाद्बहव उत्तमा इति चेत्, न –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V39" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V39">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V39" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V39">
Line 11,505: Line 11,505:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A064" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कामाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A064"></span><h4 class="gr-section-head">कामाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A064" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="कामाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A064"></span><h4 class="gr-section-head">कामाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V40_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V40_I01" data-verse="BS_C03_S03_V40">
<div class="leading-bhashya-line">प्रकृतेरपि जन्मादेः संसारप्राप्तेः किमिति नामादिष्वपाठ इति अत्रोच्यते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,514: Line 11,518:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V40_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V40_I01" data-verse="BS_C03_S03_V40">
<div class="leading-bhashya-line">प्रकृतेरपि जन्मादेः संसारप्राप्तेः किमिति नामादिष्वपाठ इति अत्रोच्यते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V40" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V40">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V40" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V40">
Line 11,576: Line 11,576:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A065" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="निर्धारणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A065"></span><h4 class="gr-section-head">निर्धारणाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A065" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="निर्धारणाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A065"></span><h4 class="gr-section-head">निर्धारणाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V43_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V43_I01" data-verse="BS_C03_S03_V43">
<div class="leading-bhashya-line">दर्शनार्थं ह्युपासनम् । तच्च श्रवणादेरेव भवति । अतः किमर्थमिति अत्रोच्यते–</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,585: Line 11,589:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V43_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V43_I01" data-verse="BS_C03_S03_V43">
<div class="leading-bhashya-line">दर्शनार्थं ह्युपासनम् । तच्च श्रवणादेरेव भवति । अतः किमर्थमिति अत्रोच्यते–</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V43" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V43">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V43" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V43">
Line 11,634: Line 11,634:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A067" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गुरुप्रसादाधिकरणम् (लिङ्गभूयस्त्वाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A067"></span><h4 class="gr-section-head">गुरुप्रसादाधिकरणम् (लिङ्गभूयस्त्वाधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A067" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="गुरुप्रसादाधिकरणम् (लिङ्गभूयस्त्वाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A067"></span><h4 class="gr-section-head">गुरुप्रसादाधिकरणम् (लिङ्गभूयस्त्वाधिकरणम्)</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V45_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V45_I01" data-verse="BS_C03_S03_V45">
<div class="leading-bhashya-line">गुरुप्रसादः स्वप्रयत्नो वा बलवानिति निगद्यते-</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,643: Line 11,647:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V45_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V45_I01" data-verse="BS_C03_S03_V45">
<div class="leading-bhashya-line">गुरुप्रसादः स्वप्रयत्नो वा बलवानिति निगद्यते-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V45" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V45">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V45" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V45">
Line 11,721: Line 11,721:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A069" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विद्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A069"></span><h4 class="gr-section-head">विद्याधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A069" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="विद्याधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A069"></span><h4 class="gr-section-head">विद्याधिकरणम्</h4>
{{Bhashyam
| verse_id = BS_C03_S03_V48
| id      = BS_C03_S03_V48_B1
| text    = न च‘कर्मण्यैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः’(भ.गी.३.२०)इत्यादिनाऽन्यन्मोक्षसाधनम् ।
}}


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,729: Line 11,735:
| verse_line1  = (413)ओं विद्यैव तु निर्धारणात् ओम् ॥ 03-03-48 ॥
| verse_line1  = (413)ओं विद्यैव तु निर्धारणात् ओम् ॥ 03-03-48 ॥
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
{{Bhashyam
| verse_id = BS_C03_S03_V48
| id      = BS_C03_S03_V48_B1
| text    = न च‘कर्मण्यैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः’(भ.गी.३.२०)इत्यादिनाऽन्यन्मोक्षसाधनम् ।
}}
}}


Line 11,891: Line 11,891:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A074" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ताद्विध्याधिकरणम् (परेणाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A074"></span><h4 class="gr-section-head">ताद्विध्याधिकरणम् (परेणाधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A074" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="ताद्विध्याधिकरणम् (परेणाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A074"></span><h4 class="gr-section-head">ताद्विध्याधिकरणम् (परेणाधिकरणम्)</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V54_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V54_I01" data-verse="BS_C03_S03_V54">
<div class="leading-bhashya-line">‘भक्तिरेवैनं नयति भक्तिरेवैनं दर्शयति भक्तिवशः पुरुषो भक्तिरेव भूयसी’ इति माठरश्रुतेर्न परमात्मना दर्शनमिति चेत्, न ।‘तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम’(मुं.उ.३.२.४) इति श्रुतेः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V54_I03" data-block-id="BS_C03_S03_V54_I03" data-verse="BS_C03_S03_V54">
<div class="leading-bhashya-line">कथं तर्ह्येषा श्रुतिः –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,900: Line 11,908:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V54_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V54_I01" data-verse="BS_C03_S03_V54">
<div class="leading-bhashya-line">‘भक्तिरेवैनं नयति भक्तिरेवैनं दर्शयति भक्तिवशः पुरुषो भक्तिरेव भूयसी’ इति माठरश्रुतेर्न परमात्मना दर्शनमिति चेत्, न ।‘तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम’(मुं.उ.३.२.४) इति श्रुतेः ।</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V54_I03" data-block-id="BS_C03_S03_V54_I03" data-verse="BS_C03_S03_V54">
<div class="leading-bhashya-line">कथं तर्ह्येषा श्रुतिः –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V54" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V54">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V54" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V54">
Line 11,926: Line 11,926:


<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A075" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="एकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A075"></span><h4 class="gr-section-head">एकाधिकरणम्</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S03_A075" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="एकाधिकरणम्" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S03_A075"></span><h4 class="gr-section-head">एकाधिकरणम्</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V55_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V55_I01" data-verse="BS_C03_S03_V55">
<div class="leading-bhashya-line">जीवांशानां पृथगुत्पत्तेर्नानादियोग्यतापेक्षेति न मन्तव्यम् । कुतः ?</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 11,935: Line 11,939:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S03_V55_I01" data-block-id="BS_C03_S03_V55_I01" data-verse="BS_C03_S03_V55">
<div class="leading-bhashya-line">जीवांशानां पृथगुत्पत्तेर्नानादियोग्यतापेक्षेति न मन्तव्यम् । कुतः ?</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V55" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V55">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S03_V55" data-block-id="bhashya-BS_C03_S03_V55">
Line 12,425: Line 12,425:


<span id="gr-adh-BS_C03_S04_A084" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अधिकाराधिकरणम् (असार्वत्रिकाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S04_A084"></span><h4 class="gr-section-head">अधिकाराधिकरणम् (असार्वत्रिकाधिकरणम्)</h4>
<span id="gr-adh-BS_C03_S04_A084" class="gr-toc-anchor" data-level="3" data-title="अधिकाराधिकरणम् (असार्वत्रिकाधिकरणम्)" data-block-id="gr-adh-BS_C03_S04_A084"></span><h4 class="gr-section-head">अधिकाराधिकरणम् (असार्वत्रिकाधिकरणम्)</h4>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S04_V10_I01" data-block-id="BS_C03_S04_V10_I01" data-verse="BS_C03_S04_V10">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वेषां पुरुषार्थापेक्षित्वाज्ज्ञानाधिकारितेत्यत आह –</div>
</div>


{{VerseBlock
{{VerseBlock
Line 12,434: Line 12,438:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C03_S04_V10_I01" data-block-id="BS_C03_S04_V10_I01" data-verse="BS_C03_S04_V10">
<div class="leading-bhashya-line">सर्वेषां पुरुषार्थापेक्षित्वाज्ज्ञानाधिकारितेत्यत आह –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S04_V10" data-block-id="bhashya-BS_C03_S04_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C03_S04_V10" data-block-id="bhashya-BS_C03_S04_V10">
Line 14,295: Line 14,295:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S02_V13_I01" data-block-id="BS_C04_S02_V13_I01" data-verse="BS_C04_S02_V13">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C04_S02_V13
| verse_id    = BS_C04_S02_V13
Line 14,303: Line 14,307:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S02_V13_I01" data-block-id="BS_C04_S02_V13_I01" data-verse="BS_C04_S02_V13">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S02_V13" data-block-id="bhashya-BS_C04_S02_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S02_V13" data-block-id="bhashya-BS_C04_S02_V13">
Line 14,490: Line 14,490:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S02_V20_I01" data-block-id="BS_C04_S02_V20_I01" data-verse="BS_C04_S02_V20">
<div class="leading-bhashya-line">कियत्कालम् ? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C04_S02_V20
| verse_id    = BS_C04_S02_V20
Line 14,498: Line 14,502:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S02_V20_I01" data-block-id="BS_C04_S02_V20_I01" data-verse="BS_C04_S02_V20">
<div class="leading-bhashya-line">कियत्कालम् ? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S02_V20" data-block-id="bhashya-BS_C04_S02_V20">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S02_V20" data-block-id="bhashya-BS_C04_S02_V20">
Line 14,707: Line 14,707:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V05_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V05_I01" data-verse="BS_C04_S03_V05">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C04_S03_V05
| verse_id    = BS_C04_S03_V05
Line 14,715: Line 14,719:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V05_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V05_I01" data-verse="BS_C04_S03_V05">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S03_V05" data-block-id="bhashya-BS_C04_S03_V05">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S03_V05" data-block-id="bhashya-BS_C04_S03_V05">
Line 14,822: Line 14,822:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V10_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V10_I01" data-verse="BS_C04_S03_V10">
<div class="leading-bhashya-line">कदा ? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C04_S03_V10
| verse_id    = BS_C04_S03_V10
Line 14,830: Line 14,834:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V10_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V10_I01" data-verse="BS_C04_S03_V10">
<div class="leading-bhashya-line">कदा ? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S03_V10" data-block-id="bhashya-BS_C04_S03_V10">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S03_V10" data-block-id="bhashya-BS_C04_S03_V10">
Line 15,291: Line 15,291:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V13_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V13_I01" data-verse="BS_C04_S04_V13">
<div class="leading-bhashya-line">उपपत्तिश्च-</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C04_S04_V13
| verse_id    = BS_C04_S04_V13
Line 15,299: Line 15,303:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V13_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V13_I01" data-verse="BS_C04_S04_V13">
<div class="leading-bhashya-line">उपपत्तिश्च-</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S04_V13" data-block-id="bhashya-BS_C04_S04_V13">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S04_V13" data-block-id="bhashya-BS_C04_S04_V13">
Line 15,396: Line 15,396:


</div>
</div>
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V18_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V18_I01" data-verse="BS_C04_S04_V18">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id    = BS_C04_S04_V18
| verse_id    = BS_C04_S04_V18
Line 15,404: Line 15,408:
| commentary1  = brahmasutra
| commentary1  = brahmasutra
}}
}}
<div class="leading-bhashya" id="BS_C04_S03_V18_I01" data-block-id="BS_C04_S03_V18_I01" data-verse="BS_C04_S04_V18">
<div class="leading-bhashya-line">कुतः ? –</div>
</div>


<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S04_V18" data-block-id="bhashya-BS_C04_S04_V18">
<div class="bhashya-collection" id="bhashya-BS_C04_S04_V18" data-block-id="bhashya-BS_C04_S04_V18">