Isha/Moola: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 10: | Line 10: | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V02"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V02"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">कुर्वन्नेवेह कर्माणि | <span class="shloka-line">कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतगꣳ समाः ।</span> | ||
<span class="shloka-line">एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥</span> | <span class="shloka-line">एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 16: | Line 16: | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V03"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V03"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">असुर्या नाम ते | <span class="shloka-line">असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।</span> | ||
<span class="shloka-line"> | <span class="shloka-line">ताꣳस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चाऽत्महनो जनाः ॥ ३ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 28: | Line 28: | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V05"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V05"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">तदेजति तन्नेजति | <span class="shloka-line">तदेजति तन्नेजति तद् दूरे तद्वन्तिके ।</span> | ||
<span class="shloka-line">तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥</span> | <span class="shloka-line">तदन्तरस्य सर्वस्य(तदु सर्वस्यास्य) तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 35: | Line 35: | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।</span> | <span class="shloka-line">यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।</span> | ||
<span class="shloka-line">सर्वभूतेषु | <span class="shloka-line">सर्वभूतेषु चाऽत्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 46: | Line 46: | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V08"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V08"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणम् | <span class="shloka-line">स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणम् अस्नाविरꣳ शुद्धमपापविद्धम् ।</span> | ||
<span class="shloka-line">कविर्मनीषी परिभूः | <span class="shloka-line">कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भूर्याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥ ८ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 53: | Line 53: | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।</span> | <span class="shloka-line">अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।</span> | ||
<span class="shloka-line">ततो भूय इव ते तमो य उ | <span class="shloka-line">ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायाꣳ रताः ॥ ९ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V10"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V10"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line"> | <span class="shloka-line">अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया ।</span> | ||
<span class="shloka-line">इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १० ॥</span> | <span class="shloka-line">इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १० ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 64: | Line 64: | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V11"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V11"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">विद्यां चाविद्यां च | <span class="shloka-line">विद्यां चाविद्यां च यस्तद् वेदोभयꣳ सह ।</span> | ||
<span class="shloka-line">अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥</span> | <span class="shloka-line">अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 71: | Line 71: | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।</span> | <span class="shloka-line">अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।</span> | ||
<span class="shloka-line">ततो भूय इव ते तमो य उ | <span class="shloka-line">ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्याꣳ रताः ॥ १२ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V13"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V13"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line"> | <span class="shloka-line">अन्यदेवाऽहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।</span> | ||
<span class="shloka-line">इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १३ ॥</span> | <span class="shloka-line">इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १३ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 82: | Line 82: | ||
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V14"></span> | <div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="IS_C01_V14"></span> | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">सम्भूतिं च विनाशं | <span class="shloka-line">सम्भूतिं च विनाशं यस्तद् वेदोभयꣳ सह ।</span> | ||
<span class="shloka-line">विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥</span> | <span class="shloka-line">विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 101: | Line 101: | ||
<div class="shloka-block"> | <div class="shloka-block"> | ||
<span class="shloka-line">योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥ १७ ॥</span> | <span class="shloka-line">योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥ १७ ॥</span> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
Revision as of 10:01, 7 June 2026
ईशावास्योपनिषद्भाष्यम् — मूलम्
← Isha
ईशावास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् । तेन त्यक्तेन भुञ्जीथाः मा गृधः कस्यस्विद् धनम् ॥ १ ॥
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतगꣳ समाः । एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥
असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः । ताꣳस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चाऽत्महनो जनाः ॥ ३ ॥
अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद् देवा आप्नुवन् पूर्वमर्षत् । तद् धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत् तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥ ४ ॥
तदेजति तन्नेजति तद् दूरे तद्वन्तिके । तदन्तरस्य सर्वस्य(तदु सर्वस्यास्य) तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥
यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति । सर्वभूतेषु चाऽत्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥
यस्मिन् सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद् विजानतः । तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥ ७ ॥
स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणम् अस्नाविरꣳ शुद्धमपापविद्धम् । कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भूर्याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥ ८ ॥
अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते । ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायाꣳ रताः ॥ ९ ॥
अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया । इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १० ॥
विद्यां चाविद्यां च यस्तद् वेदोभयꣳ सह । अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥
अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते । ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्याꣳ रताः ॥ १२ ॥
अन्यदेवाऽहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् । इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १३ ॥
सम्भूतिं च विनाशं यस्तद् वेदोभयꣳ सह । विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् । तत् त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥ १५ ॥
पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् । समूह तेजो यत् ते रूपं कल्याणतमं तत् ते पश्यामि ॥ १६ ॥
योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥ १७ ॥