Kathalakshanam/Vyakhya/Kathalakshana-tika: Difference between revisions

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V03">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V03"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V03

| id      = KL_C01_V03_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">प्रवक्ष्यामि कथालक्षणमिति प्रतिज्ञातं निरूपयितुमाह–

केवलं तत्वनिर्णयं गुरुशिष्ययोरन्येषां वा सतां परस्परं पक्षप्रतिपक्षपरिग्रहेण समिता मनोहरा कथाऽसौ वाद इत्युच्यते । सत्सिद्धान्तं उत्सादयितुं यत्रासतः स्वपक्षसाधनं कुर्युस्तत्रासत्सु तत्वस्याकथनीयत्वात् स्वपक्षसाधनमकृत्वा सन्तस्तत्पक्षदूषणमेव कुर्युः , सेयं स्वपक्षस्थापनरहिता परपक्षदूषणरूपा कथा वितण्डेत्यर्थः । वादे तु प्रतिवादिना सहैव तत्वं निर्णेतव्यमिति नियमो नास्ति ॥ 1-3॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V04">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V04"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V04

| id      = KL_C01_V04_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">प्रतिवाद्यसामर्थ्ये प्राश्निकैः सहापि निर्णेतुं शक्यत्वादित्याह–

स्वयं वेति ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V05">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V05"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V05

| id      = KL_C01_V05_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">प्राश्निकलक्षणमाह–

विषमसङ्ख्याका विषमा उच्यन्ते । सद्गुणानां समीचीनगुणवतां सर्वेषां चेतनानां विष्णुभक्तिरेव स्वलक्षणमव्यभिचरितलक्षणम् । विष्णुभक्त्यभावे सज्जना एव न सम्भवन्ति । अतो विष्णुभक्तिपरा एव प्राश्निका भाव्या इत्यर्थः ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V08">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V08"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V08

| id      = KL_C01_V08_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">चिन्तयेत्तत्वनिर्णयम् इत्युक्तम् । तच्चिन्ताप्रकारमाह–

प्रतिवादिना पृष्टेन वादिनेत्यर्थः । ‘नैषा तर्केण मतिरापनेया’ इति श्रुतेः परतत्वसिद्ध्यर्थमादावागम एव प्रयोक्तव्यः । गमानुगृहीतानुमानस्य प्रबलत्वेन प्रत्यनुमानासम्भवात् । आगमानन्तरमनुमानमपि प्रयोक्तुं शक्यते । प्रयुक्तस्यान्यार्थ एव प्रतिवादिना वक्तव्यः । न प्रत्यनुमानम् दुर्बलत्वादित्यर्थः ।</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V10">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V10"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V10

| id      = KL_C01_V10_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">आगमशब्दार्थमाह–

ऋग्यजुः इत्यादिना ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V13">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V13"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V13

| id      = KL_C01_V13_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">वादिप्रयुक्तागमस्य योऽन्यार्थः  उक्तः  तस्मिन्नागमोऽन्यो वक्तव्यः प्रतिवादिना । प्रतिवाद्युक्तागमस्यान्यार्थतां वादिनां स्वपक्षसिद्ध्यर्थं साधयित्वा स्वागमस्यान्यार्थता निश्चयेन निराकार्या उपपत्तिबलात् । एवमुपक्रमोपसंहारादिभिः स्वागमं निर्णीय तथैव परप्रयुक्तागमोऽपि यदा निर्णीयते स्वपक्षानुसारेण तदा निश्शेषनिर्णयो भवतीत्याह

स्वपक्ष इत्यादिना ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V14">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V14"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V14

| id      = KL_C01_V14_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">एवमागमैकवेद्यत्वचिन्तां निर्वर्त्य प्रत्यक्षादिसिद्धार्थनिर्णयचिन्तां निर्वर्तयति–

घटादिसद्भावप्रत्यक्षेण प्रतिपादयेत् । सुखदुः खादिसद्भावमनुभवेन प्रतिपादयेत् । तद्दार्ढ्यायानन्तरमनुमानादिकमपि प्रयुञ्ज्यात् प्रतिवादिनं प्रतिवादीत्यर्थः ।</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V15">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V15"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V15

| id      = KL_C01_V15_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">तत्वविषये यदागमवाक्यं वादी वा प्रतिवादी वा वदेत् तत्सतां तुष्टिकरमेव तावुभौ वदेतामित्याह

परतुष्टिकरमिति ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V16">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V16"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V16

| id      = KL_C01_V16_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">एवंविधवादकथायां एक एव वादी एक एव प्रतिवादीत्यपि नियमो नास्ति । बहवो वादिनो बहवः प्रतिवादिनो बहुतराश्च प्राश्निकाः सभ्यादयश्चिरकालं वा तत्वनिर्णयपर्यन्तं प्रयतेरन् ।  तत्वनिर्णयावसानत्वाद्वादस्य । जल्पस्तु वादिप्रतिवादिपक्षिणोरन्यतरपराजयमाह–

एवं निर्णयपर्यन्तमिति ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V17">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V17"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V17

| id      = KL_C01_V17_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">तत्वनिर्णयानुपयुक्ताग्रहेण वादे साक्षात्प्रतिपक्षिपराजयः न तु न्यूनोक्त्यधिकोक्त्यादिदूषणेन । तत्र सभ्यैः प्रतिपक्षी पराजित इत्युक्ते यद्यसौ संवादं करोति तर्हि श्लाघ्यो भवेत् । न दण्ड्यः । संवादाकरणे निन्द्यो वा यथायोग्यं दण्ड्यो वा भवेत् । तदेतदाह

तत्वनिर्णयवैलोम्यमित्यादिना ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V20">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V20"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V20

| id      = KL_C01_V20_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">वाद्युक्तस्य प्रतिवादिनं प्रति प्राश्निकैरनुवादः कर्तव्य इति वादजल्पयोः नियमो नास्ति । अननुवादेऽपि दूषणाभावात् । अनुवादाभावेऽपि वादिप्रतिवादिभ्या मेव जल्पकथायाः कर्तुं शक्यत्वादित्याह–

अनुवादेति ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V21">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V21"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V21

| id      = KL_C01_V21_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">विरोधासङ्गतिन्यूनोक्त्यादिदूषणमिव विद्याहीनत्वलिङ्गमपि वादिनः प्रतिवादिपराजयनिमित्तं भवति । जल्पवितण्डाप्रवृत्तिच्छेदः । न हि हीनविद्यस्याधिकविद्येन जल्पो वा वितण्डा वा युज्यते । समानविद्ययोरेव तदर्हत्वादित्याह–

तदभावादिति ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V22">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V22"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V22

| id      = KL_C01_V22_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">यद्विद्याहीनत्वं तद्वादिप्रतिवादिविद्यापरीक्षाकाले प्राश्निकैरेव मन्तव्यम् । न तु वादिना प्रतिवादिना वा उद्भाव्यम् । अतो न तन्निगृहस्थानान्तरमित्याशयवानाह–

यद्यप्यत्र जल्पवितण्डयोः न्यूनोक्त्याधिकोक्त्यादिदूषणं पराजयनिमित्तमुक्तं तदौत्सर्गिकं ज्ञातव्यम् ।</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V23">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V23"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V23

| id      = KL_C01_V23_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">क्वचिदपवादोऽस्तीत्याह–

वादजल्पवितण्डानामिति ॥</p>

}}

</div>

<div class="gr-teeka-entry" data-parent="KL_C01_V25">

{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="KL_C01_V25"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}

| verse_id = KL_C01_V25

| id      = KL_C01_V25_Kathalakshana-tika

| text    = <p class="gr-vyakhya-para">वादजल्पवितण्डाभिः भगवत्प्रतिपक्षनिरासाद्भगवत्पक्षस्थापनात्  कथालक्षणकथनेन भगवत्प्रीतिः भवतीत्याह

<div class="gr-author-note">॥ इति श्रीपद्मनाभतीर्थभट्टारकविरचिता श्रीकथालक्षणटीका समाप्ता ॥</div>

}}

</div>