Tattvaviveka/Vyakhya/Tatvaviveka-tika: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 4: Line 4:


<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B01">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B01">
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B01
| verse_id = TV_C01_B01
| id      = TV_C01_B01_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B01_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">मङ्गलाचरणम्</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">मङ्गलाचरणम्</div>
<div class="bhashya-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">प्रणम्य रमणं लक्ष्म्याः पूर्णबोधान्गुरूनपि।</span><span class="shloka-line">व्याख्यां तत्वविवेकस्य करिष्यामो यथामति ॥ 1 ॥</span></div>
<div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">प्रणम्य रमणं लक्ष्म्याः पूर्णबोधान्गुरूनपि।</span><span class="shloka-line">व्याख्यां तत्वविवेकस्य करिष्यामो यथामति ॥ 1 ॥</span></div>
<p class="gr-vyakhya-para">ननु परमपुरुषादितत्वानां विवेकः शास्त्र एव कृतः। तत्किमनेन प्रकरणेन। विक्षिप्तसङ्ग्रहार्थमिति चेन्न॥ सङ्ग्रहस्यापि तत्वसङ्ख्याने कृतत्वात्। सत्यं। तथापि तत्वसङ्ख्यानोक्तार्थे साक्षित्वेन भगवत्प्रणीततत्वविवेकगतवाक्यान्येवाचार्यैरुदाहृतानीत्यदोषः।</p>
<p class="gr-vyakhya-para">ननु परमपुरुषादितत्वानां विवेकः शास्त्र एव कृतः। तत्किमनेन प्रकरणेन। विक्षिप्तसङ्ग्रहार्थमिति चेन्न॥ सङ्ग्रहस्यापि तत्वसङ्ख्याने कृतत्वात्। सत्यं। तथापि तत्वसङ्ख्यानोक्तार्थे साक्षित्वेन भगवत्प्रणीततत्वविवेकगतवाक्यान्येवाचार्यैरुदाहृतानीत्यदोषः।</p>
<div class="gr-avataranika">तत्रादौ तावत्सामान्येन तत्वस्य विभागोद्देशं करोति।</div>
<div class="gr-avataranika">तत्रादौ तावत्सामान्येन तत्वस्य विभागोद्देशं करोति।</div>
Line 54: Line 56:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B02">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B02">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B02"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B02"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B02
| verse_id = TV_C01_B02
| id      = TV_C01_B02_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B02_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-avataranika">परतन्त्रस्य भेदमाह</div>
| text    = <div class="gr-avataranika">परतन्त्रस्य भेदमाह</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">द्विविधं परतन्त्रञ्च भावोऽभाव इतीरितः।</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">द्विविधं परतन्त्रञ्च भावोऽभाव इतीरितः।</div>
Line 82: Line 86:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B03">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B03">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B03"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B03"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B03
| verse_id = TV_C01_B03
| id      = TV_C01_B03_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B03_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">अन्योन्याभावस्य धर्मिस्वरूपत्वनिरूपणम्</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">अन्योन्याभावस्य धर्मिस्वरूपत्वनिरूपणम्</div>
<div class="gr-avataranika">तथापि नाभावस्त्रिविधः अन्योन्याभावस्य चतुर्थस्य विद्यमानत्वादित्यत आह।</div>
<div class="gr-avataranika">तथापि नाभावस्त्रिविधः अन्योन्याभावस्य चतुर्थस्य विद्यमानत्वादित्यत आह।</div>
Line 100: Line 106:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B04">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B04">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B04"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B04"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B04
| verse_id = TV_C01_B04
| id      = TV_C01_B04_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B04_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">चेतनविभागनिरूपणम्</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">चेतनविभागनिरूपणम्</div>
<div class="gr-avataranika">चेतनविभागमाह</div>
<div class="gr-avataranika">चेतनविभागमाह</div>
Line 128: Line 136:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B05">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B05">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B05"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B05"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B05
| verse_id = TV_C01_B05
| id      = TV_C01_B05_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B05_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">मुक्तविभागः</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">मुक्तविभागः</div>
<div class="gr-avataranika">मुक्तेष्वपि प्रभेदमाह।</div>
<div class="gr-avataranika">मुक्तेष्वपि प्रभेदमाह।</div>
Line 151: Line 161:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B06">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B06">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B06"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B06"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B06
| verse_id = TV_C01_B06
| id      = TV_C01_B06_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B06_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-avataranika">स्वातन्त्र्यं मुक्तिरिति केषांचिन्मतम्। अतो मुक्तेभ्यो विष्णोर्न व्यावृत्तिरित्यत आह</div>
| text    = <div class="gr-avataranika">स्वातन्त्र्यं मुक्तिरिति केषांचिन्मतम्। अतो मुक्तेभ्यो विष्णोर्न व्यावृत्तिरित्यत आह</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">....ततोऽनन्तगुणो हरिः।</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">....ततोऽनन्तगुणो हरिः।</div>
Line 168: Line 180:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B07">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B07">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B07"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B07"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B07
| verse_id = TV_C01_B07
| id      = TV_C01_B07_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B07_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-avataranika">तान् विविच्य दर्शयति॥</div>
| text    = <div class="gr-avataranika">तान् विविच्य दर्शयति॥</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः।नीचा नित्यतमोयोग्याः ....॥</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः।नीचा नित्यतमोयोग्याः ....॥</div>
Line 190: Line 204:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B08">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B08">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B08"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B08"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B08
| verse_id = TV_C01_B08
| id      = TV_C01_B08_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B08_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">नित्यपदार्थनिरूपणम्</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">नित्यपदार्थनिरूपणम्</div>
<div class="gr-avataranika">अत्र नित्यं निर्दिशति।</div>
<div class="gr-avataranika">अत्र नित्यं निर्दिशति।</div>
Line 228: Line 244:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B09">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B09">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B09"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B09"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B09
| verse_id = TV_C01_B09
| id      = TV_C01_B09_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B09_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">अनित्यपदार्थनिर्देशः</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">अनित्यपदार्थनिर्देशः</div>
<div class="gr-avataranika">अनित्यं निर्दिशति।</div>
<div class="gr-avataranika">अनित्यं निर्दिशति।</div>
Line 270: Line 288:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B10">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B10">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B10"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B10"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B10
| verse_id = TV_C01_B10
| id      = TV_C01_B10_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B10_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">गुणादीनां स्वाश्रयद्रव्येण भेदाभेदादिनिरूपणम्</div>
| text    = <div class="gr-vyakhya-gadya">गुणादीनां स्वाश्रयद्रव्येण भेदाभेदादिनिरूपणम्</div>
<div class="gr-avataranika">किं गुणादयो द्रव्येणात्यन्ताभिन्ना एव। अवान्तरभेदं च वक्ष्यामीति भावेनाह</div>
<div class="gr-avataranika">किं गुणादयो द्रव्येणात्यन्ताभिन्ना एव। अवान्तरभेदं च वक्ष्यामीति भावेनाह</div>
Line 301: Line 321:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B11">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B11">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B11"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B11"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B11
| verse_id = TV_C01_B11
| id      = TV_C01_B11_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B11_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-avataranika">गुणादिभेदाभेदचिन्ताप्रसङ्गादुपादानोपादेययोरपि दर्शयति।</div>
| text    = <div class="gr-avataranika">गुणादिभेदाभेदचिन्ताप्रसङ्गादुपादानोपादेययोरपि दर्शयति।</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">खण्डितं रूपमेवात्र विकारोऽपि विकारिणः।</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">खण्डितं रूपमेवात्र विकारोऽपि विकारिणः।</div>
Line 328: Line 350:
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B12">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B12">
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B12"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{#cargo_query:tables=Verses|where=verse_id="TV_C01_B12"|fields=verse_lines,verse_type|format=template|template=VerseRef|named args=yes}}
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B12
| verse_id = TV_C01_B12
| id      = TV_C01_B12_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B12_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-mulaprateeka-block">क्रियाक्रियावतोस्तद्वत्तथा जातिविशेषयोः।विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥ 12 ॥</div>
| text    = <div class="gr-mulaprateeka-block">क्रियाक्रियावतोस्तद्वत्तथा जातिविशेषयोः।विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥ 12 ॥</div>
<p class="gr-vyakhya-para">कार्यमुपादेयं पटादि। कारणमुपादानं नन्त्वादि। तयोर्भेद ऐक्यं चेति योज्यम्॥
<p class="gr-vyakhya-para">कार्यमुपादेयं पटादि। कारणमुपादानं नन्त्वादि। तयोर्भेद ऐक्यं चेति योज्यम्॥
Line 353: Line 377:


<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B13">
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="TV_C01_B13">
{{Bhashyam
{{Teeka
| verse_id = TV_C01_B13
| verse_id = TV_C01_B13
| id      = TV_C01_B13_Tatvaviveka-tika
| id      = TV_C01_B13_Tatvaviveka-tika
| name    = Tatvaviveka-tika
| label    = तत्वविवेकविवरणम्
| text    = <div class="gr-avataranika">नन्वेतत्सर्वं परतन्त्रमित्युक्तं। कोऽसौ परो यत्तन्त्रमेतत्। किं च विष्णुज्ञानमेव मोक्षसाधनमवगतं। तत्किमनेन ज्ञातेनेत्यत आह</div>
| text    = <div class="gr-avataranika">नन्वेतत्सर्वं परतन्त्रमित्युक्तं। कोऽसौ परो यत्तन्त्रमेतत्। किं च विष्णुज्ञानमेव मोक्षसाधनमवगतं। तत्किमनेन ज्ञातेनेत्यत आह</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा। वशमित्येव जानाति संसारान्मुच्यते हि सः ॥ 13 ॥</div>
<div class="gr-mulaprateeka-block">य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा। वशमित्येव जानाति संसारान्मुच्यते हि सः ॥ 13 ॥</div>
<p class="gr-vyakhya-para">यद्यपि केवलस्यास्य ज्ञानं न पुरुषार्थोपयोगि तथापि परमपुरुषाधीनतयाऽवगतं भवत्येव मोक्षसाधनमिति द्वे विद्ये वेदितव्ये' इत्यादिश्रुतिसिद्धमिति हिशब्देन सूचयति।</p>
<p class="gr-vyakhya-para">यद्यपि केवलस्यास्य ज्ञानं न पुरुषार्थोपयोगि तथापि परमपुरुषाधीनतयाऽवगतं भवत्येव मोक्षसाधनमिति द्वे विद्ये वेदितव्ये' इत्यादिश्रुतिसिद्धमिति हिशब्देन सूचयति।</p>
<div class="bhashya-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">करतलमिलितामलकप्रख्यं यस्याखिलं विश्वं।</span><span class="shloka-line">कमलापरिवृढममलं वन्दे तं वन्द्यपादाब्जम् ॥ 1 ॥</span></div>
<div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">करतलमिलितामलकप्रख्यं यस्याखिलं विश्वं।</span><span class="shloka-line">कमलापरिवृढममलं वन्दे तं वन्द्यपादाब्जम् ॥ 1 ॥</span></div>
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिततत्वविवेकप्रकरणविवरणं श्रीजयतीर्थभिक्षुरचितं समाप्तम् ॥</div>
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिततत्वविवेकप्रकरणविवरणं श्रीजयतीर्थभिक्षुरचितं समाप्तम् ॥</div>
}}
}}