Kathalakshanam/Data: Difference between revisions

Latest revision as of 16:54, 16 June 2026

नरसिंहमखिलाज्ञानतिमिराशिशिरद्युतिम् ।¦सम्प्रणम्य प्रवक्ष्यामि कथालक्षणमञ्जसा ॥1॥

वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा ।¦तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥

कथाऽन्येषामपि सतां वादो वा समितेः शुभा ।¦ख्यात्याद्यर्थं स्पर्धया वा सतां जल्प इतीर्यते ॥3॥

वितण्डा तु सतामन्यैस्तत्त्वमेषु निगूहितम् ।¦स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥

रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः ।¦प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥

अशेषसंशयच्छेत्ता निःसंशय उदारधीः ।¦एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥

एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा ।¦विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥

पृष्टेनागम एवादौ वक्तव्यः साध्यसिद्धये ।¦नैषा तर्केणापनेया मतिरित्याह हि श्रुतिः ।¦अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥8॥

ऋग्यजुःसामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् ।¦मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥

अनुकूला य एतेषां ते च प्रोक्तास्सदागमाः ।¦अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥

स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना ।¦तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥

अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य विनिश्चयम् ।¦उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥

वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु ।¦निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥

प्रत्यक्षसिद्धेष्वर्थेषु प्रश्ने मामक्षजं वदेत् ।¦ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥

परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनी ।¦स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥

एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि ।¦घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥

तत्त्वनिर्णयवैलोम्यं वादे साक्षात्पराजयः ।¦संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥

तत्त्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथवा भवेत् ।¦विरोधासङ्गतिन्यूनतूष्णीम्भावादिकैर्जितः ॥18॥

भवेज्जल्पे वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः ।¦संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥

पराजितत्वमात्रं स्यान्निन्द्यो दण्ड्योऽपि वाऽन्यथा ।¦अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥

विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः ।¦तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥

अन्तर्भावादिहान्येषां निग्रहाणामिति स्म ह ।¦विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥

स्खलितात्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः ।¦वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥

आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः ।¦कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥

सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः ।¦नरसिंहः प्रियतमः प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥25॥

@@ Line 1: / Line 1: @@
-__HIDDENCAT__
+<div class="gr-data-store" style="display:none" data-doc="KL">
-<!-- Auto-generated verse data store. Do not edit by hand. -->
+<!-- Hidden Cargo store: one row per id-bearing moola anchor. Populates the Verses table so teeka VerseRef lookups resolve. -->
 {{VerseBlock
 | document_id  = KL
@@ Line 6: / Line 7: @@
 | verse_id     = KL_C01_V01
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = नरसिंहमखिलाज्ञानतिमिराशिशिरद्युतिम् । सम्प्रणम्य प्रवक्ष्यामि कथालक्षणमञ्जसा ॥1॥
+| verse_text   = नरसिंहमखिलाज्ञानतिमिराशिशिरद्युतिम् ।¦सम्प्रणम्य प्रवक्ष्यामि कथालक्षणमञ्जसा ॥1॥
 | verse_lines  = नरसिंहमखिलाज्ञानतिमिराशिशिरद्युतिम् ।¦सम्प्रणम्य प्रवक्ष्यामि कथालक्षणमञ्जसा ॥1॥
 }}
@@ Line 14: / Line 15: @@
 | verse_id     = KL_C01_V02
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा । तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥
+| verse_text   = वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा ।¦तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥
 | verse_lines  = वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा ।¦तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥
 }}
@@ Line 22: / Line 23: @@
 | verse_id     = KL_C01_V03
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = कथाऽन्येषामपि सतां वादो वा समितेः शुभा । ख्यात्याद्यर्थं स्पर्धया वा सतां जल्प इतीर्यते ॥3॥
+| verse_text   = कथाऽन्येषामपि सतां वादो वा समितेः शुभा ।¦ख्यात्याद्यर्थं स्पर्धया वा सतां जल्प इतीर्यते ॥3॥
 | verse_lines  = कथाऽन्येषामपि सतां वादो वा समितेः शुभा ।¦ख्यात्याद्यर्थं स्पर्धया वा सतां जल्प इतीर्यते ॥3॥
 }}
@@ Line 30: / Line 31: @@
 | verse_id     = KL_C01_V04
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = वितण्डा तु सतामन्यैस्तत्त्वमेषु निगूहितम् । स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥
+| verse_text   = वितण्डा तु सतामन्यैस्तत्त्वमेषु निगूहितम् ।¦स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥
 | verse_lines  = वितण्डा तु सतामन्यैस्तत्त्वमेषु निगूहितम् ।¦स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥
 }}
@@ Line 38: / Line 39: @@
 | verse_id     = KL_C01_V05
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः । प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥
+| verse_text   = रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः ।¦प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥
 | verse_lines  = रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः ।¦प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥
 }}
@@ Line 46: / Line 47: @@
 | verse_id     = KL_C01_V06
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = अशेषसंशयच्छेत्ता निःसंशय उदारधीः । एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥
+| verse_text   = अशेषसंशयच्छेत्ता निःसंशय उदारधीः ।¦एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥
 | verse_lines  = अशेषसंशयच्छेत्ता निःसंशय उदारधीः ।¦एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥
 }}
@@ Line 54: / Line 55: @@
 | verse_id     = KL_C01_V07
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा । विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥
+| verse_text   = एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा ।¦विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥
 | verse_lines  = एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा ।¦विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥
 }}
@@ Line 62: / Line 63: @@
 | verse_id     = KL_C01_V08
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = पृष्टेनागम एवादौ वक्तव्यः साध्यसिद्धये । नैषा तर्केणापनेया मतिरित्याह हि श्रुतिः । अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥8॥
+| verse_text   = पृष्टेनागम एवादौ वक्तव्यः साध्यसिद्धये ।¦नैषा तर्केणापनेया मतिरित्याह हि श्रुतिः ।¦अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥8॥
 | verse_lines  = पृष्टेनागम एवादौ वक्तव्यः साध्यसिद्धये ।¦नैषा तर्केणापनेया मतिरित्याह हि श्रुतिः ।¦अन्यार्थ एवागमस्य वक्तव्यः प्रतिवादिना ॥8॥
 }}
@@ Line 70: / Line 71: @@
 | verse_id     = KL_C01_V09
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = ऋग्यजुःसामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् । मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥
+| verse_text   = ऋग्यजुःसामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् ।¦मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥
 | verse_lines  = ऋग्यजुःसामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् ।¦मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥
 }}
@@ Line 78: / Line 79: @@
 | verse_id     = KL_C01_V10
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = अनुकूला य एतेषां ते च प्रोक्तास्सदागमाः । अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥
+| verse_text   = अनुकूला य एतेषां ते च प्रोक्तास्सदागमाः ।¦अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥
 | verse_lines  = अनुकूला य एतेषां ते च प्रोक्तास्सदागमाः ।¦अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥
 }}
@@ Line 86: / Line 87: @@
 | verse_id     = KL_C01_V11
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना । तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥
+| verse_text   = स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना ।¦तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥
 | verse_lines  = स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना ।¦तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥
 }}
@@ Line 94: / Line 95: @@
 | verse_id     = KL_C01_V12
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य विनिश्चयम् । उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥
+| verse_text   = अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य विनिश्चयम् ।¦उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥
 | verse_lines  = अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य विनिश्चयम् ।¦उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥
 }}
@@ Line 102: / Line 103: @@
 | verse_id     = KL_C01_V13
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु । निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥
+| verse_text   = वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु ।¦निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥
 | verse_lines  = वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु ।¦निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥
 }}
@@ Line 110: / Line 111: @@
 | verse_id     = KL_C01_V14
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = प्रत्यक्षसिद्धेष्वर्थेषु प्रश्ने मामक्षजं वदेत् । ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥
+| verse_text   = प्रत्यक्षसिद्धेष्वर्थेषु प्रश्ने मामक्षजं वदेत् ।¦ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥
 | verse_lines  = प्रत्यक्षसिद्धेष्वर्थेषु प्रश्ने मामक्षजं वदेत् ।¦ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥
 }}
@@ Line 118: / Line 119: @@
 | verse_id     = KL_C01_V15
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनी । स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥
+| verse_text   = परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनी ।¦स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥
 | verse_lines  = परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनी ।¦स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥
 }}
@@ Line 126: / Line 127: @@
 | verse_id     = KL_C01_V16
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि । घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥
+| verse_text   = एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि ।¦घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥
 | verse_lines  = एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि ।¦घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥
 }}
@@ Line 134: / Line 135: @@
 | verse_id     = KL_C01_V17
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = तत्त्वनिर्णयवैलोम्यं वादे साक्षात्पराजयः । संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥
+| verse_text   = तत्त्वनिर्णयवैलोम्यं वादे साक्षात्पराजयः ।¦संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥
 | verse_lines  = तत्त्वनिर्णयवैलोम्यं वादे साक्षात्पराजयः ।¦संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥
 }}
@@ Line 142: / Line 143: @@
 | verse_id     = KL_C01_V18
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = तत्त्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथवा भवेत् । विरोधासङ्गतिन्यूनतूष्णीम्भावादिकैर्जितः ॥18॥
+| verse_text   = तत्त्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथवा भवेत् ।¦विरोधासङ्गतिन्यूनतूष्णीम्भावादिकैर्जितः ॥18॥
 | verse_lines  = तत्त्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथवा भवेत् ।¦विरोधासङ्गतिन्यूनतूष्णीम्भावादिकैर्जितः ॥18॥
 }}
@@ Line 150: / Line 151: @@
 | verse_id     = KL_C01_V19
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = भवेज्जल्पे वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः । संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥
+| verse_text   = भवेज्जल्पे वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः ।¦संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥
 | verse_lines  = भवेज्जल्पे वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः ।¦संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥
 }}
@@ Line 158: / Line 159: @@
 | verse_id     = KL_C01_V20
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = पराजितत्वमात्रं स्यान्निन्द्यो दण्ड्योऽपि वाऽन्यथा । अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥
+| verse_text   = पराजितत्वमात्रं स्यान्निन्द्यो दण्ड्योऽपि वाऽन्यथा ।¦अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥
 | verse_lines  = पराजितत्वमात्रं स्यान्निन्द्यो दण्ड्योऽपि वाऽन्यथा ।¦अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥
 }}
@@ Line 166: / Line 167: @@
 | verse_id     = KL_C01_V21
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः । तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥
+| verse_text   = विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः ।¦तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥
 | verse_lines  = विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः ।¦तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥
 }}
@@ Line 174: / Line 175: @@
 | verse_id     = KL_C01_V22
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = अन्तर्भावादिहान्येषां निग्रहाणामिति स्म ह । विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥
+| verse_text   = अन्तर्भावादिहान्येषां निग्रहाणामिति स्म ह ।¦विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥
 | verse_lines  = अन्तर्भावादिहान्येषां निग्रहाणामिति स्म ह ।¦विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥
 }}
@@ Line 182: / Line 183: @@
 | verse_id     = KL_C01_V23
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = स्खलितात्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः । वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥
+| verse_text   = स्खलितात्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः ।¦वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥
 | verse_lines  = स्खलितात्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः ।¦वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥
 }}
@@ Line 190: / Line 191: @@
 | verse_id     = KL_C01_V24
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः । कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥
+| verse_text   = आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः ।¦कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥
 | verse_lines  = आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः ।¦कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥
 }}
@@ Line 198: / Line 199: @@
 | verse_id     = KL_C01_V25
 | verse_type   = shloka
-| verse_text   = सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः । नरसिंहः प्रियतमः प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥25॥
+| verse_text   = सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः ।¦नरसिंहः प्रियतमः प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥25॥
 | verse_lines  = सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः ।¦नरसिंहः प्रियतमः प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥25॥
 }}
-[[Category:Verse data]]
+</div>
+[[Category:Kathalakshanam]]
+[[Category:Data]]