Bhagavadgitatatparya/Vyakhya/Nyayadeepika: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) Tag: Manual revert |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 10: | Line 10: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I01" data-id="BGT_C01_I01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">प्रथमोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-1"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I01" data-id="BGT_C01_I01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">प्रथमोऽध्यायः</h4> | ||
<div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">इन्दिरावदनाम्भोजराजहंसाय विष्णवे ।</span><span class="shloka-line">अमन्दानन्दसन्दोहसुन्दराकृतये नमः ॥ १ ॥</span></div> | <div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">इन्दिरावदनाम्भोजराजहंसाय विष्णवे ।</span><span class="shloka-line">अमन्दानन्दसन्दोहसुन्दराकृतये नमः ॥ १ ॥</span></div> | ||
<div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मविज्ञानवैराग्यपरमैश्वर्यशालिनः ।</span><span class="shloka-line">आनन्दतीर्थभगवत्पादान् वन्दे निरन्तरम् ॥ २ ॥</span></div> | <div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">धर्मविज्ञानवैराग्यपरमैश्वर्यशालिनः ।</span><span class="shloka-line">आनन्दतीर्थभगवत्पादान् वन्दे निरन्तरम् ॥ २ ॥</span></div> | ||
| Line 29: | Line 29: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I02" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I02" data-id="BGT_C01_I02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वनेकेषु ग्रन्थेषु विद्यमानेषु को विशेषो गीताया येन तस्या एव तात्पर्यमुच्यते । अपि च, भारतमध्यगतत्वाद्गीतायाः कुतस्तस्या एव पृथक् तात्पर्यमुच्यत इत्यतो भारतस्य सर्वशास्त्रोत्तमत्वाद्युक्तं तदन्तर्गतगीताया एव तात्पर्यकथनम् ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I02" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-2"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I02" data-id="BGT_C01_I02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वनेकेषु ग्रन्थेषु विद्यमानेषु को विशेषो गीताया येन तस्या एव तात्पर्यमुच्यते । अपि च, भारतमध्यगतत्वाद्गीतायाः कुतस्तस्या एव पृथक् तात्पर्यमुच्यत इत्यतो भारतस्य सर्वशास्त्रोत्तमत्वाद्युक्तं तदन्तर्गतगीताया एव तात्पर्यकथनम् ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">भारतेऽपि गीताया उत्तमत्वात्तस्याः पृथक्तात्पर्यकथनं चोपपन्नमिति परिहारमभिप्रेत्य भारतस्य सर्वशास्त्रोत्तमत्वं, भारतेऽपि गीताया एव उत्तमत्वमेव कुत इत्यतस्तत्पुराणवचनेन साधयति | <p class="gr-vyakhya-para">भारतेऽपि गीताया उत्तमत्वात्तस्याः पृथक्तात्पर्यकथनं चोपपन्नमिति परिहारमभिप्रेत्य भारतस्य सर्वशास्त्रोत्तमत्वं, भारतेऽपि गीताया एव उत्तमत्वमेव कुत इत्यतस्तत्पुराणवचनेन साधयति | ||
| Line 44: | Line 44: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I03" data-id="BGT_C01_I03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गीतानामसहस्रसमानशास्त्रान्तरज्ञानस्याप्याञ्जस्येन मोक्षहेतुत्वात् को विशेषो गीतादेरित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-3"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I03" data-id="BGT_C01_I03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गीतानामसहस्रसमानशास्त्रान्तरज्ञानस्याप्याञ्जस्येन मोक्षहेतुत्वात् को विशेषो गीतादेरित्यत आह | ||
नेति ॥</p> | नेति ॥</p> | ||
| Line 104: | Line 104: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I06" data-id="BGT_C01_I06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं गीतातात्पर्यकथनस्य युक्ततां प्रसाध्य, श्रोतृशेमुषीमनुकूलयिष्यन्नादावेव अशेषगीताप्रतिपाद्यमर्थं सङ्क्षेपेण दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-4"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I06" data-id="BGT_C01_I06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं गीतातात्पर्यकथनस्य युक्ततां प्रसाध्य, श्रोतृशेमुषीमनुकूलयिष्यन्नादावेव अशेषगीताप्रतिपाद्यमर्थं सङ्क्षेपेण दर्शयति | ||
तत्रेति ॥</p> | तत्रेति ॥</p> | ||
| Line 212: | Line 212: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I13" data-id="BGT_C01_I13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु श्रवणादिरूपस्वविहितवृत्त्यैव परोक्षापरोक्षज्ञानसिद्धेस्तत्साधनस्यैव परमधर्मत्वान्न भक्तिः परमधर्मतया गीताभिमतेत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-5"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I13" data-id="BGT_C01_I13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु श्रवणादिरूपस्वविहितवृत्त्यैव परोक्षापरोक्षज्ञानसिद्धेस्तत्साधनस्यैव परमधर्मत्वान्न भक्तिः परमधर्मतया गीताभिमतेत्यत आह | ||
नाहमिति ॥</p> | नाहमिति ॥</p> | ||
| Line 248: | Line 248: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I17" data-id="BGT_C01_I17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तमर्जुनो भगवतोऽतिप्रियोऽपरोक्षज्ञान्युत्तमाधिकारी देवश्चेति तत्केनावगम्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-6"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I17" data-id="BGT_C01_I17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तमर्जुनो भगवतोऽतिप्रियोऽपरोक्षज्ञान्युत्तमाधिकारी देवश्चेति तत्केनावगम्यत इत्यत आह | ||
सुदुर्दर्शमिति ॥ | सुदुर्दर्शमिति ॥ | ||
| Line 426: | Line 426: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I51" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I51" data-id="BGT_C01_I51_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं ज्ञानिनोऽपि भगवत्कर्मेति तत्र श्रुतिं चोदाहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I51" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-7"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I51" data-id="BGT_C01_I51_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं ज्ञानिनोऽपि भगवत्कर्मेति तत्र श्रुतिं चोदाहरति | ||
अधेति ॥</p> | अधेति ॥</p> | ||
| Line 537: | Line 537: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I57" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I57" data-id="BGT_C01_I57_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्विष्णोर्ब्रह्मरुद्रादिसर्वोत्तमत्वमुक्तं तत्र श्रुतीरुदाहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C01_I57" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-8"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C01_I57" data-id="BGT_C01_I57_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्विष्णोर्ब्रह्मरुद्रादिसर्वोत्तमत्वमुक्तं तत्र श्रुतीरुदाहरति | ||
॥ अस्येति ॥ | ॥ अस्येति ॥ | ||
| Line 781: | Line 781: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V11" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V11" data-id="BGT_C02_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">द्वितीयोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V11" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-9"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V11" data-id="BGT_C02_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">द्वितीयोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">एवं सङ्क्षेपतो गीतातात्पर्यमुक्त्वाऽथ विस्तरेण तद्विवक्षुः कतिपयश्लोकाधिकाऽद्याध्यायस्यातिरोहितार्थत्वात् सङ्ग्रहोक्त्यैव व्याख्याततां मन्वानोऽशोच्यानन्वशोचस्त्वमित्यादि व्याकुर्यन् प्रज्ञावादपदार्थमाह | <p class="gr-vyakhya-para">एवं सङ्क्षेपतो गीतातात्पर्यमुक्त्वाऽथ विस्तरेण तद्विवक्षुः कतिपयश्लोकाधिकाऽद्याध्यायस्यातिरोहितार्थत्वात् सङ्ग्रहोक्त्यैव व्याख्याततां मन्वानोऽशोच्यानन्वशोचस्त्वमित्यादि व्याकुर्यन् प्रज्ञावादपदार्थमाह | ||
| Line 805: | Line 805: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V12" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V12" data-id="BGT_C02_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">द्वितीयं चोद्यं परिहर्तुमनुवदति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V12" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-10"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V12" data-id="BGT_C02_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">द्वितीयं चोद्यं परिहर्तुमनुवदति | ||
बन्धुस्नेहादिति ॥ | बन्धुस्नेहादिति ॥ | ||
| Line 868: | Line 868: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V13" data-id="BGT_C02_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यत्रेश्वरस्योभयविधनाशाद्यभावो विधीयते कथं तर्हि देहिन इत्यत्र पूर्वोक्तानामीश्वरादीनां देहान्तरप्राप्तिरुच्यते । न चेश्वरातिरिक्तानाम् । तद्व्यावर्तकाश्रवणादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-11"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V13" data-id="BGT_C02_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यत्रेश्वरस्योभयविधनाशाद्यभावो विधीयते कथं तर्हि देहिन इत्यत्र पूर्वोक्तानामीश्वरादीनां देहान्तरप्राप्तिरुच्यते । न चेश्वरातिरिक्तानाम् । तद्व्यावर्तकाश्रवणादित्यत आह | ||
ममेति ॥ | ममेति ॥ | ||
| Line 883: | Line 883: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V14" data-id="BGT_C02_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कौमारादिहानेन यौवनादिप्राप्तावप्यशोको युज्यते । तस्यैव पुनर्दर्शनादिसम्भवात् । देहान्तरप्राप्तौ तद्दर्शनाद्यसम्भवाच्छोक इत्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-12"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V14" data-id="BGT_C02_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कौमारादिहानेन यौवनादिप्राप्तावप्यशोको युज्यते । तस्यैव पुनर्दर्शनादिसम्भवात् । देहान्तरप्राप्तौ तद्दर्शनाद्यसम्भवाच्छोक इत्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | ||
तदिति ॥ | तदिति ॥ | ||
| Line 903: | Line 903: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V15" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V15" data-id="BGT_C02_V15_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु दुःखाभावस्य युद्धाकरणेऽपि सम्भवात् किं तत्कृत्वा दुःखाभावाय अभिमानपरित्यागेनेत्याशङ्क्य देहाद्यनभिमानेन भवन् दुःखपरित्यागः स्वयं फलरूपोऽपि परमपुरुषार्थहेतुश्च भवतीति भावेन श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V15" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-13"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V15" data-id="BGT_C02_V15_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु दुःखाभावस्य युद्धाकरणेऽपि सम्भवात् किं तत्कृत्वा दुःखाभावाय अभिमानपरित्यागेनेत्याशङ्क्य देहाद्यनभिमानेन भवन् दुःखपरित्यागः स्वयं फलरूपोऽपि परमपुरुषार्थहेतुश्च भवतीति भावेन श्लोकमवतारयति | ||
फलमिति ॥ | फलमिति ॥ | ||
| Line 928: | Line 928: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V16" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V16" data-id="BGT_C02_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘पापमेवाश्रयेदस्मान्’ इत्यादिना बन्धुहननादिरूपाद्युद्धात् परलोकदुःखं शोकहेतुतयोक्तम् । अतः शोक इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V16" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-14"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V16" data-id="BGT_C02_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘पापमेवाश्रयेदस्मान्’ इत्यादिना बन्धुहननादिरूपाद्युद्धात् परलोकदुःखं शोकहेतुतयोक्तम् । अतः शोक इत्यत आह | ||
न चेति ॥ | न चेति ॥ | ||
| Line 1,073: | Line 1,073: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V17" data-id="BGT_C02_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं युद्धाकरणे कारणाभावमुक्त्वा तत्कर्तव्यं, तच्च भगवत्पूजात्वेन कार्यमिति वक्ष्यति । तत्रोभयोरपि नित्यत्वेनेश्वरस्यातिशयाभावात्किं तत्पूजयेत्यत्रोक्तमविनाशीति । तत्रापि कस्यचिदविनाशित्वमेवोच्यते, न जीवादीश्वरस्यातिशयः । तज्ज्ञापकाश्रवणादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-15"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V17" data-id="BGT_C02_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं युद्धाकरणे कारणाभावमुक्त्वा तत्कर्तव्यं, तच्च भगवत्पूजात्वेन कार्यमिति वक्ष्यति । तत्रोभयोरपि नित्यत्वेनेश्वरस्यातिशयाभावात्किं तत्पूजयेत्यत्रोक्तमविनाशीति । तत्रापि कस्यचिदविनाशित्वमेवोच्यते, न जीवादीश्वरस्यातिशयः । तज्ज्ञापकाश्रवणादित्यत आह | ||
यद्यपीति ॥ | यद्यपीति ॥ | ||
| Line 1,092: | Line 1,092: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V18" data-id="BGT_C02_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अस्तु हरेः सर्वप्रकारेणाविनाशित्वम् । तथापि कथं तस्य जीवादतिशय इत्याशङ्कापरिहारायोच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-16"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V18" data-id="BGT_C02_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अस्तु हरेः सर्वप्रकारेणाविनाशित्वम् । तथापि कथं तस्य जीवादतिशय इत्याशङ्कापरिहारायोच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">अन्तवन्त इति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">अन्तवन्त इति ॥</span> | ||
| Line 1,478: | Line 1,478: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V19" data-id="BGT_C02_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं सर्वप्रकारेणाविनाशित्वादीश्वरः स्वतन्त्र इति । तदयुक्तम् । ‘अयमस्य देहवियोगकर्ता’ ‘अनेनायं देहाद्वियोजितः’ इति जीवस्यापि स्वातन्त्र्यप्रतीतेरित्याशङ्कापरिहारायोच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-17"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V19" data-id="BGT_C02_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं सर्वप्रकारेणाविनाशित्वादीश्वरः स्वतन्त्र इति । तदयुक्तम् । ‘अयमस्य देहवियोगकर्ता’ ‘अनेनायं देहाद्वियोजितः’ इति जीवस्यापि स्वातन्त्र्यप्रतीतेरित्याशङ्कापरिहारायोच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">य एनमिति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">य एनमिति ॥</span> | ||
| Line 1,502: | Line 1,502: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V20" data-id="BGT_C02_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु जीवनित्यत्वादेः पूर्वमेवोक्तत्वात्किमुत्तरश्लोकेनेत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-18"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V20" data-id="BGT_C02_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु जीवनित्यत्वादेः पूर्वमेवोक्तत्वात्किमुत्तरश्लोकेनेत्यत आह | ||
जीवेति ॥ | जीवेति ॥ | ||
| Line 1,555: | Line 1,555: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V21" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V21" data-id="BGT_C02_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं ‘जीवे स्वातन्त्र्यं मन्यमानो न जानाति’ इति; तत्र ‘नायं हन्ति’ इति हेतुरुक्तः । अथ ज्ञानिनां तादृशाभिमानाभावश्च । तत्र हेतुरुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V21" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-19"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V21" data-id="BGT_C02_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं ‘जीवे स्वातन्त्र्यं मन्यमानो न जानाति’ इति; तत्र ‘नायं हन्ति’ इति हेतुरुक्तः । अथ ज्ञानिनां तादृशाभिमानाभावश्च । तत्र हेतुरुच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">वेदेति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">वेदेति ॥</span> | ||
| Line 1,582: | Line 1,582: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V22" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V22" data-id="BGT_C02_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वस्त्वीश्वरविषये शोकाभावो, जीवविषये तु भविष्यति । जीवो नित्यस्तस्य देहयोगवियोगौ कौमारादिवदित्युक्तेऽपि सर्वलोकप्रसिद्धजनिमृतिसद्भावाद् युद्धे च तत्प्राप्तेरित्याशङ्कापरिहारत्वेन श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V22" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-20"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V22" data-id="BGT_C02_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वस्त्वीश्वरविषये शोकाभावो, जीवविषये तु भविष्यति । जीवो नित्यस्तस्य देहयोगवियोगौ कौमारादिवदित्युक्तेऽपि सर्वलोकप्रसिद्धजनिमृतिसद्भावाद् युद्धे च तत्प्राप्तेरित्याशङ्कापरिहारत्वेन श्लोकमवतारयति | ||
जीवस्येति ॥ | जीवस्येति ॥ | ||
| Line 1,593: | Line 1,593: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V23" data-id="BGT_C02_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अस्त्वीश्वरस्य स्वतो नाशाभावः । तथापि युद्धगतशस्त्रादिकारणविशेषेण च्छेदादिप्राप्तेः शोक इत्याशङ्कापरिहारत्वेन श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-21"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V23" data-id="BGT_C02_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अस्त्वीश्वरस्य स्वतो नाशाभावः । तथापि युद्धगतशस्त्रादिकारणविशेषेण च्छेदादिप्राप्तेः शोक इत्याशङ्कापरिहारत्वेन श्लोकमवतारयति | ||
कारणतोऽपीति ॥ | कारणतोऽपीति ॥ | ||
| Line 1,606: | Line 1,606: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V24" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V24" data-id="BGT_C02_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">जीवविषयत्वेऽप्येतदाशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V24" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-22"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V24" data-id="BGT_C02_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">जीवविषयत्वेऽप्येतदाशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | ||
अच्छेद्यत्वेति ॥ | अच्छेद्यत्वेति ॥ | ||
| Line 1,751: | Line 1,751: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V25" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V25" data-id="BGT_C02_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अव्यक्तोऽयम्’ इतीश्वरविषयमित्युक्तम् । तत्रेश्वरस्याव्यक्तत्वादिकथने का सङ्गतिरित्यतः ‘सर्वगतस्थाणुः’ इति परमात्मनः सर्वगतत्वमभिहितम् । तत्रेश्वरस्य देहोऽस्ति न वा? आद्ये देहिनः सर्वत्र वर्तमानस्य सर्वत्र दर्शनं स्यात् । द्वितीये शरीरच्छेदादिनिरासो न युक्त इत्याशङ्कानिरासायाद्यपदमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V25" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-23"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V25" data-id="BGT_C02_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अव्यक्तोऽयम्’ इतीश्वरविषयमित्युक्तम् । तत्रेश्वरस्याव्यक्तत्वादिकथने का सङ्गतिरित्यतः ‘सर्वगतस्थाणुः’ इति परमात्मनः सर्वगतत्वमभिहितम् । तत्रेश्वरस्य देहोऽस्ति न वा? आद्ये देहिनः सर्वत्र वर्तमानस्य सर्वत्र दर्शनं स्यात् । द्वितीये शरीरच्छेदादिनिरासो न युक्त इत्याशङ्कानिरासायाद्यपदमवतारयति | ||
सर्वेति ॥ | सर्वेति ॥ | ||
| Line 1,886: | Line 1,886: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V26" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V26" data-id="BGT_C02_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं स्वयं युक्तीरुक्त्वा शोको न कार्य इत्युक्तम् । तत्र देहनाशस्यावश्यम्भावित्वं यदुक्तं तन्नास्माभिः साध्यम्, अपि तु भवतोऽपि सिद्धम् । तेनैव शोको न कार्य इत्युच्यते ‘अथ’ इति । तत्र मुक्तस्यापि जननमरणसद्भावं पराकृर्वन्नेव श्लोकं व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V26" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-24"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V26" data-id="BGT_C02_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं स्वयं युक्तीरुक्त्वा शोको न कार्य इत्युक्तम् । तत्र देहनाशस्यावश्यम्भावित्वं यदुक्तं तन्नास्माभिः साध्यम्, अपि तु भवतोऽपि सिद्धम् । तेनैव शोको न कार्य इत्युच्यते ‘अथ’ इति । तत्र मुक्तस्यापि जननमरणसद्भावं पराकृर्वन्नेव श्लोकं व्याचष्टे | ||
तिष्ठत्विति ॥ | तिष्ठत्विति ॥ | ||
| Line 1,907: | Line 1,907: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C02_V28" data-block-id="BGT_C02_V28" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।</span><span class="shloka-line">अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C02_V28" data-block-id="BGT_C02_V28" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।</span><span class="shloka-line">अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V28" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V28" data-id="BGT_C02_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">जननमरणनियमोऽत्र शोकनिवारणे हेतुतयोक्तः स्फुटं प्रतीयते । प्रागभिप्रेते जीवस्यास्वातन्त्र्ये च हेतुतयाऽभिमत इति भावेनाऽह तस्मादिति ॥ तस्माज्जननादिनियमवत्त्वादेव । अत्र जीवे स्वातन्त्र्यबुद्धिश्च न कार्येत्यर्थः ॥ २७ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V28" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-25"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V28" data-id="BGT_C02_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">जननमरणनियमोऽत्र शोकनिवारणे हेतुतयोक्तः स्फुटं प्रतीयते । प्रागभिप्रेते जीवस्यास्वातन्त्र्ये च हेतुतयाऽभिमत इति भावेनाऽह तस्मादिति ॥ तस्माज्जननादिनियमवत्त्वादेव । अत्र जीवे स्वातन्त्र्यबुद्धिश्च न कार्येत्यर्थः ॥ २७ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C02_V29" data-block-id="BGT_C02_V29" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनमाश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः ।</span><span class="shloka-line">आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति</span><span class="shloka-line">श्रुत्वाप्येनं वेद नचैव कश्चित्॥ २९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C02_V29" data-block-id="BGT_C02_V29" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनमाश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः ।</span><span class="shloka-line">आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति</span><span class="shloka-line">श्रुत्वाप्येनं वेद नचैव कश्चित्॥ २९ ॥</span></span></div> | ||
| Line 1,914: | Line 1,914: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V29" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V29" data-id="BGT_C02_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि जीवे नाश्चर्यबुद्धिः कार्या तर्हि कुत्रासौ कार्या ? ईश्वर इत्युक्तमिति चेत्सत्यम् । किं ततोऽन्यत्रापि क्वचिदित्याशङ्क्य तत्परिहारत्वेनोक्तोपसंहाररूपं श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V29" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-26"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V29" data-id="BGT_C02_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि जीवे नाश्चर्यबुद्धिः कार्या तर्हि कुत्रासौ कार्या ? ईश्वर इत्युक्तमिति चेत्सत्यम् । किं ततोऽन्यत्रापि क्वचिदित्याशङ्क्य तत्परिहारत्वेनोक्तोपसंहाररूपं श्लोकमवतारयति | ||
किं तर्हीति ॥ | किं तर्हीति ॥ | ||
| Line 1,946: | Line 1,946: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V30" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V30" data-id="BGT_C02_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">आक्षिपति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V30" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-27"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V30" data-id="BGT_C02_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">आक्षिपति | ||
<span class="mulaprateeka">देहीति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">देहीति ॥</span> | ||
| Line 1,991: | Line 1,991: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V37" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V37" data-id="BGT_C02_V37_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘यद्वा जयेम’ इत्युक्तस्य पक्षद्वयेऽप्यहानिः परिहार उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V37" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-28"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V37" data-id="BGT_C02_V37_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘यद्वा जयेम’ इत्युक्तस्य पक्षद्वयेऽप्यहानिः परिहार उच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">‘‘हतो वा’ इति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">‘‘हतो वा’ इति ॥</span> | ||
| Line 2,012: | Line 2,012: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V39" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V39" data-id="BGT_C02_V39_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तमुपसंहृत्य प्रकरणान्तरमारभ्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V39" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-29"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V39" data-id="BGT_C02_V39_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तमुपसंहृत्य प्रकरणान्तरमारभ्यते | ||
<span class="mulaprateeka">‘एषा’ इति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">‘एषा’ इति ॥</span> | ||
| Line 2,049: | Line 2,049: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V40" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V40" data-id="BGT_C02_V40_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगः स्तूयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V40" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-30"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V40" data-id="BGT_C02_V40_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगः स्तूयते | ||
<span class="mulaprateeka">‘नेह’ इति ।</span> | <span class="mulaprateeka">‘नेह’ इति ।</span> | ||
| Line 2,117: | Line 2,117: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V41" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V41" data-id="BGT_C02_V41_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवंविधश्चेदयं वैष्णवो धर्मः तर्हि किमिति कैश्चिदेवैकमत्येनानुष्ठीयते, परस्परविरुद्धतया बहुभिर्नानुष्ठीयत इत्यत आह बुद्धिरिति ॥ केषाञ्चिदेव बुद्धेर्निर्णीतत्वात्तावन्त एवैकमत्येन विष्णुपरायणाः । बहूनामप्यनिर्णीतबुद्धित्वात् परस्परविरोधेन न विष्णुपरत्वमिति भावः । अनेन व्यवसायेति श्लोकोऽपि व्याख्यातो भवति ॥ ४१ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V41" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-31"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V41" data-id="BGT_C02_V41_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवंविधश्चेदयं वैष्णवो धर्मः तर्हि किमिति कैश्चिदेवैकमत्येनानुष्ठीयते, परस्परविरुद्धतया बहुभिर्नानुष्ठीयत इत्यत आह बुद्धिरिति ॥ केषाञ्चिदेव बुद्धेर्निर्णीतत्वात्तावन्त एवैकमत्येन विष्णुपरायणाः । बहूनामप्यनिर्णीतबुद्धित्वात् परस्परविरोधेन न विष्णुपरत्वमिति भावः । अनेन व्यवसायेति श्लोकोऽपि व्याख्यातो भवति ॥ ४१ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C02_V42" data-block-id="BGT_C02_V42" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।</span><span class="shloka-line">वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C02_V42" data-block-id="BGT_C02_V42" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।</span><span class="shloka-line">वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥</span></span></div> | ||
| Line 2,129: | Line 2,129: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V44" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V44" data-id="BGT_C02_V44_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यव्यवसायात्मकबुद्धित्वमेव वैष्णवधर्मराहित्ये निमित्तं तर्ह्यव्यवसायबुद्धिस्त्याज्या स्यात् । त्यगश्च कारणपरित्यागेन स्यात् । केन कारणेनाव्यवसायबुद्धिर्भवतीति पृच्छति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V44" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-32"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V44" data-id="BGT_C02_V44_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यव्यवसायात्मकबुद्धित्वमेव वैष्णवधर्मराहित्ये निमित्तं तर्ह्यव्यवसायबुद्धिस्त्याज्या स्यात् । त्यगश्च कारणपरित्यागेन स्यात् । केन कारणेनाव्यवसायबुद्धिर्भवतीति पृच्छति | ||
अव्यवसायेति ॥ | अव्यवसायेति ॥ | ||
| Line 2,215: | Line 2,215: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V45" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V45" data-id="BGT_C02_V45_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातो ज्ञानोपाय उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V45" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-33"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V45" data-id="BGT_C02_V45_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातो ज्ञानोपाय उच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">‘त्रैगुण्य’ इति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">‘त्रैगुण्य’ इति ॥</span> | ||
| Line 2,272: | Line 2,272: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V46" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V46" data-id="BGT_C02_V46_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्रैगुण्यनिवृत्त्यर्थं वेदाश्रयणं कार्यमित्यत्र युक्तिरुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V46" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-34"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V46" data-id="BGT_C02_V46_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्रैगुण्यनिवृत्त्यर्थं वेदाश्रयणं कार्यमित्यत्र युक्तिरुच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">‘यावान्’ इति ।</span> | <span class="mulaprateeka">‘यावान्’ इति ।</span> | ||
| Line 2,332: | Line 2,332: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V47" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V47" data-id="BGT_C02_V47_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ऐक्यभावनं न कार्यमित्यत्र हेतुरुच्यते ‘कर्मणि’ इति । तत्रार्जुनस्य कर्मकरणे किञ्चित्सामर्थ्यमस्ति, न तु फलापादन इत्येवोच्यते । तत्कथमनेन सर्वजीवानामीश्वराभेदाभावः साध्यत इत्यत आह कर्मेति ॥ नात्र त इत्युर्जुन एव गृह्यते । अपि तु सर्वजीवाः । तेषां फलापादनासामर्थ्यमुक्त्वा ईश्वरस्य तत्सामर्थ्यमभिप्रेयते । तेनात्रोक्तैवाभेदाभावे युक्तिरिति भावः ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V47" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-35"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V47" data-id="BGT_C02_V47_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ऐक्यभावनं न कार्यमित्यत्र हेतुरुच्यते ‘कर्मणि’ इति । तत्रार्जुनस्य कर्मकरणे किञ्चित्सामर्थ्यमस्ति, न तु फलापादन इत्येवोच्यते । तत्कथमनेन सर्वजीवानामीश्वराभेदाभावः साध्यत इत्यत आह कर्मेति ॥ नात्र त इत्युर्जुन एव गृह्यते । अपि तु सर्वजीवाः । तेषां फलापादनासामर्थ्यमुक्त्वा ईश्वरस्य तत्सामर्थ्यमभिप्रेयते । तेनात्रोक्तैवाभेदाभावे युक्तिरिति भावः ।</p> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">नन्वत्रास्त्वेतावदभिप्रेतम् । तथापि प्रतिज्ञाया अभावादभेदाभावे युक्तिरियमुक्तेति कथं ज्ञायत इत्यत आह | <p class="gr-vyakhya-para">नन्वत्रास्त्वेतावदभिप्रेतम् । तथापि प्रतिज्ञाया अभावादभेदाभावे युक्तिरियमुक्तेति कथं ज्ञायत इत्यत आह | ||
| Line 2,348: | Line 2,348: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V48" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V48" data-id="BGT_C02_V48_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्माकरणे स्नेहो माऽस्त्वित्युक्तम् । किं तर्हीत्यत उच्यते ‘योगस्थः’ इति । तत्र कर्मसङ्गं त्यक्त्वा कर्माणि कुर्विति व्याहतमित्यत आह सङ्गमिति ॥ न सङ्गपदेन कर्मसम्बन्धोऽभिधीयते । येन व्याहतिः । अपि तु फलस्नेह एवेति भावः ॥ ४८ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V48" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-36"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V48" data-id="BGT_C02_V48_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्माकरणे स्नेहो माऽस्त्वित्युक्तम् । किं तर्हीत्यत उच्यते ‘योगस्थः’ इति । तत्र कर्मसङ्गं त्यक्त्वा कर्माणि कुर्विति व्याहतमित्यत आह सङ्गमिति ॥ न सङ्गपदेन कर्मसम्बन्धोऽभिधीयते । येन व्याहतिः । अपि तु फलस्नेह एवेति भावः ॥ ४८ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C02_V49" data-block-id="BGT_C02_V49" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दूरेण ह्यवरं कर्म बुदि्धयोगाद् धनञ्जय ।</span><span class="shloka-line">बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C02_V49" data-block-id="BGT_C02_V49" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दूरेण ह्यवरं कर्म बुदि्धयोगाद् धनञ्जय ।</span><span class="shloka-line">बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥</span></span></div> | ||
| Line 2,355: | Line 2,355: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V49" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V49" data-id="BGT_C02_V49_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानात्कर्माधममित्युक्तम् । तर्हि ज्ञानस्योत्तमत्वाज्ज्ञानावास्थायामीश्वरैक्यभावनं युक्तमित्याशङ्कापरिहारायोच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V49" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-37"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V49" data-id="BGT_C02_V49_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानात्कर्माधममित्युक्तम् । तर्हि ज्ञानस्योत्तमत्वाज्ज्ञानावास्थायामीश्वरैक्यभावनं युक्तमित्याशङ्कापरिहारायोच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">बुद्धाविति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">बुद्धाविति ॥</span> | ||
| Line 2,380: | Line 2,380: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C02_V51" data-block-id="BGT_C02_V51" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मजं बुदि्धयुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।</span><span class="shloka-line">जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C02_V51" data-block-id="BGT_C02_V51" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्मजं बुदि्धयुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।</span><span class="shloka-line">जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V51" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V51" data-id="BGT_C02_V51_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वस्तु ज्ञानस्याधिक्यं, ततश्च किमित्यतः ‘तस्मात्’ इति तस्मात् ज्ञानसाधनमापाद्यमित्युक्तम् । तत्रास्तु ज्ञानसाधनापादनम् । किं फलस्नेहरहितकर्मणेत्याशङ्कायां फलस्नेहरहितकर्मैव ज्ञानसाधनमिति वक्तव्यम् । किमर्थमत्र कर्मकौशलस्य ज्ञानसाधनत्वमुच्यत इत्यतः फलस्नेहराहित्यादियुक्तकर्मैव कर्मकौशलपदेनोच्यत इति भावेनाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V51" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-38"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V51" data-id="BGT_C02_V51_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वस्तु ज्ञानस्याधिक्यं, ततश्च किमित्यतः ‘तस्मात्’ इति तस्मात् ज्ञानसाधनमापाद्यमित्युक्तम् । तत्रास्तु ज्ञानसाधनापादनम् । किं फलस्नेहरहितकर्मणेत्याशङ्कायां फलस्नेहरहितकर्मैव ज्ञानसाधनमिति वक्तव्यम् । किमर्थमत्र कर्मकौशलस्य ज्ञानसाधनत्वमुच्यत इत्यतः फलस्नेहराहित्यादियुक्तकर्मैव कर्मकौशलपदेनोच्यत इति भावेनाह | ||
यथावदिति ॥</p> | यथावदिति ॥</p> | ||
| Line 2,398: | Line 2,398: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V53" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V53" data-id="BGT_C02_V53_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कियत्पर्यन्तमवश्यं कर्तव्यानि मुमुक्षुणैवं कर्माणीत्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V53" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-39"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V53" data-id="BGT_C02_V53_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कियत्पर्यन्तमवश्यं कर्तव्यानि मुमुक्षुणैवं कर्माणीत्यत उच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">यदेति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">यदेति ॥</span> | ||
| Line 2,429: | Line 2,429: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V54" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V54" data-id="BGT_C02_V54_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रकृतज्ञानिलक्षणादिप्रश्नः क्रियते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V54" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-40"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V54" data-id="BGT_C02_V54_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रकृतज्ञानिलक्षणादिप्रश्नः क्रियते | ||
<span class="mulaprateeka">स्थितेति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">स्थितेति ॥</span> | ||
| Line 2,462: | Line 2,462: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V55" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V55" data-id="BGT_C02_V55_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानिलक्षणमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V55" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-41"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V55" data-id="BGT_C02_V55_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानिलक्षणमुच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">प्रजहातीति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">प्रजहातीति ॥</span> | ||
| Line 2,506: | Line 2,506: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V59" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V59" data-id="BGT_C02_V59_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एतादृशं चेज्ज्ञानं तत्किं सर्वे न साधयन्तीत्यतो निराहारत्वेनेन्द्रियजयस्तेनैव ज्ञानमित्यतिदुःसंपादत्वं ज्ञानस्योच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V59" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-42"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V59" data-id="BGT_C02_V59_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एतादृशं चेज्ज्ञानं तत्किं सर्वे न साधयन्तीत्यतो निराहारत्वेनेन्द्रियजयस्तेनैव ज्ञानमित्यतिदुःसंपादत्वं ज्ञानस्योच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">‘विषयाः’ इति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">‘विषयाः’ इति ॥</span> | ||
| Line 2,527: | Line 2,527: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V63" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V63" data-id="BGT_C02_V63_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वीतरागेत्यादिना रागादिराहित्यं ज्ञानिलक्षणमुक्तम् । जिज्ञासुना च तत्साध्यम् । कारणफलपरिज्ञाने च रागादित्यागो भवति । अतो रागादिपरिहाराय तत्कारणफले उच्येते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V63" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-43"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V63" data-id="BGT_C02_V63_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वीतरागेत्यादिना रागादिराहित्यं ज्ञानिलक्षणमुक्तम् । जिज्ञासुना च तत्साध्यम् । कारणफलपरिज्ञाने च रागादित्यागो भवति । अतो रागादिपरिहाराय तत्कारणफले उच्येते | ||
<span class="mulaprateeka">‘ध्यायत’ इति ।</span> | <span class="mulaprateeka">‘ध्यायत’ इति ।</span> | ||
| Line 2,552: | Line 2,552: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C02_V66" data-block-id="BGT_C02_V66" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नास्ति बुदि्धरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।</span><span class="shloka-line">न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C02_V66" data-block-id="BGT_C02_V66" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C02" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नास्ति बुदि्धरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।</span><span class="shloka-line">न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V66" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V66" data-id="BGT_C02_V66_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इन्द्रियजयजातेन मनसः स्वतोऽपि प्रायो विषयागतिलक्षणेन प्रसादेन मोक्षलाभादसावापाद्य इत्युक्तम् । तदनापादने दोषश्चोच्यते नास्तीति । तत्र भावनायाः शान्तिसाध्यत्वात् न चाभावयतः शान्तिः इति कथमुच्यत इत्यतो न शान्तिपदेनात्र चित्तनिरोध उच्यते । अपि तु भगवन्निष्ठबुद्धित्वम् । तच्च भावनासाध्यं भवतीति भावेन शान्तिशब्दार्थं सप्रमाणकमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V66" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-44"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V66" data-id="BGT_C02_V66_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इन्द्रियजयजातेन मनसः स्वतोऽपि प्रायो विषयागतिलक्षणेन प्रसादेन मोक्षलाभादसावापाद्य इत्युक्तम् । तदनापादने दोषश्चोच्यते नास्तीति । तत्र भावनायाः शान्तिसाध्यत्वात् न चाभावयतः शान्तिः इति कथमुच्यत इत्यतो न शान्तिपदेनात्र चित्तनिरोध उच्यते । अपि तु भगवन्निष्ठबुद्धित्वम् । तच्च भावनासाध्यं भवतीति भावेन शान्तिशब्दार्थं सप्रमाणकमाह | ||
शान्तिरिति | शान्तिरिति | ||
| Line 2,567: | Line 2,567: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V69" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V69" data-id="BGT_C02_V69_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">पिण्डीकृत्योक्तलक्षणमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V69" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-45"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V69" data-id="BGT_C02_V69_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">पिण्डीकृत्योक्तलक्षणमुच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">या निशेति ।।</span> | <span class="mulaprateeka">या निशेति ।।</span> | ||
| Line 2,590: | Line 2,590: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V70" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V70" data-id="BGT_C02_V70_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं ज्ञानी सर्वत्रोदासीनश्चेत्कथं विषयभोगस्तस्येत्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V70" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-46"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V70" data-id="BGT_C02_V70_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं ज्ञानी सर्वत्रोदासीनश्चेत्कथं विषयभोगस्तस्येत्यत उच्यते | ||
<span class="mulaprateeka">आपूर्यमाणमिति ॥</span> | <span class="mulaprateeka">आपूर्यमाणमिति ॥</span> | ||
| Line 2,619: | Line 2,619: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V71" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V71" data-id="BGT_C02_V71_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">पूर्वश्लोकोक्तं प्रपञ्च्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V71" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-47"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V71" data-id="BGT_C02_V71_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">पूर्वश्लोकोक्तं प्रपञ्च्यते | ||
<span class="mulaprateeka">विहायेति ।</span> | <span class="mulaprateeka">विहायेति ।</span> | ||
| Line 2,645: | Line 2,645: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V72" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V72" data-id="BGT_C02_V72_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तलक्षणमुपसंह्रियते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C02_V72" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-48"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C02_V72" data-id="BGT_C02_V72_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तलक्षणमुपसंह्रियते | ||
<span class="mulaprateeka">एषेति ।</span> | <span class="mulaprateeka">एषेति ।</span> | ||
| Line 2,688: | Line 2,688: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C03_V01" data-block-id="BGT_C03_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुदि्धर्जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C03_V01" data-block-id="BGT_C03_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुदि्धर्जनार्दन ।</span><span class="shloka-line">तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V01" data-id="BGT_C03_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">तृतीयोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-49"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V01" data-id="BGT_C03_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">तृतीयोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">पूर्वाध्यायसङ्गतत्वेनैतदध्यार्थं दर्शयितुं पूर्वाध्यायप्रतिपाद्यमाह | <p class="gr-vyakhya-para">पूर्वाध्यायसङ्गतत्वेनैतदध्यार्थं दर्शयितुं पूर्वाध्यायप्रतिपाद्यमाह | ||
| Line 2,715: | Line 2,715: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V02" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V02" data-id="BGT_C03_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘लोकेऽस्मिन्’ इति परिहारवाक्ये केषाञ्चिदधिकारिणां ज्ञानमेव केषाञ्चित् कर्मैवानुष्ठेयमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V02" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-50"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V02" data-id="BGT_C03_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘लोकेऽस्मिन्’ इति परिहारवाक्ये केषाञ्चिदधिकारिणां ज्ञानमेव केषाञ्चित् कर्मैवानुष्ठेयमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
ज्ञानेति ॥ | ज्ञानेति ॥ | ||
| Line 2,801: | Line 2,801: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V05" data-id="BGT_C03_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कार्यत इत्यत्र स्वतन्त्रकर्तुरन्यस्याप्रतीतेः प्रकृतिगुणानामेव स्वतन्त्रकर्तृत्वमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-51"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V05" data-id="BGT_C03_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कार्यत इत्यत्र स्वतन्त्रकर्तुरन्यस्याप्रतीतेः प्रकृतिगुणानामेव स्वतन्त्रकर्तृत्वमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
कर्तृत्वमिति ॥ | कर्तृत्वमिति ॥ | ||
| Line 2,826: | Line 2,826: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V09" data-id="BGT_C03_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘कर्मणा बध्यते जन्तुः’ इत्यादेः कर्मणो बन्धकत्वात्कथं ‘कुरु कर्म’ इति विधीयत इत्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-52"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V09" data-id="BGT_C03_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘कर्मणा बध्यते जन्तुः’ इत्यादेः कर्मणो बन्धकत्वात्कथं ‘कुरु कर्म’ इति विधीयत इत्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | ||
कर्मणेति ॥ | कर्मणेति ॥ | ||
| Line 2,845: | Line 2,845: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C03_V14" data-block-id="BGT_C03_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः॥१४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C03_V14" data-block-id="BGT_C03_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः॥१४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V14" data-id="BGT_C03_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्म कर्तव्यमित्यत्र हेत्वन्तरमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-53"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V14" data-id="BGT_C03_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्म कर्तव्यमित्यत्र हेत्वन्तरमुच्यते | ||
‘अन्नादिति’ । | ‘अन्नादिति’ । | ||
| Line 2,913: | Line 2,913: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V17" data-id="BGT_C03_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्म कर्तव्यमित्यत्र युक्त्यन्तरमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-54"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V17" data-id="BGT_C03_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्म कर्तव्यमित्यत्र युक्त्यन्तरमुच्यते | ||
यस्त्विति ॥ | यस्त्विति ॥ | ||
| Line 2,948: | Line 2,948: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V19" data-id="BGT_C03_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु मुक्तस्य कार्यं न विद्यत इत्युक्त्वा ‘तस्मादसक्तः’ इत्युच्यते । तत्र कर्मकरणे हेतोरनुक्तत्वात् ‘तस्मात्’ इति किं परामृश्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-55"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V19" data-id="BGT_C03_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु मुक्तस्य कार्यं न विद्यत इत्युक्त्वा ‘तस्मादसक्तः’ इत्युच्यते । तत्र कर्मकरणे हेतोरनुक्तत्वात् ‘तस्मात्’ इति किं परामृश्यत इत्यत आह | ||
यस्मादिति ॥ | यस्मादिति ॥ | ||
| Line 2,993: | Line 2,993: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V20" data-id="BGT_C03_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ज्ञानादेव मोक्षसिद्धेः कथमसक्तः कर्माऽचरन्नेव परमाप्नोतीत्युक्तमित्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-56"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V20" data-id="BGT_C03_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ज्ञानादेव मोक्षसिद्धेः कथमसक्तः कर्माऽचरन्नेव परमाप्नोतीत्युक्तमित्यत उच्यते | ||
कर्मणैवेति ॥ | कर्मणैवेति ॥ | ||
| Line 3,020: | Line 3,020: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V22" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V22" data-id="BGT_C03_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">किञ्च प्रयोजनमात्ररहितेनापि मया केवलानुग्रहेण लोकसङ्ग्रहार्थं कर्म क्रियते, अतो मुक्तावानन्दवृद्धिप्रयोजनवता ज्ञानिना तत्कर्तव्यमिति किं वक्तव्यमित्युक्तं ‘न मे पार्थ’ इति । अस्यार्थो | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V22" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-57"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V22" data-id="BGT_C03_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">किञ्च प्रयोजनमात्ररहितेनापि मया केवलानुग्रहेण लोकसङ्ग्रहार्थं कर्म क्रियते, अतो मुक्तावानन्दवृद्धिप्रयोजनवता ज्ञानिना तत्कर्तव्यमिति किं वक्तव्यमित्युक्तं ‘न मे पार्थ’ इति । अस्यार्थो | ||
ममैवेति ॥ | ममैवेति ॥ | ||
| Line 3,049: | Line 3,049: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C03_V30" data-block-id="BGT_C03_V30" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।</span><span class="shloka-line">निराशीर्निर्ममो भूत्वा युद्ध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C03_V30" data-block-id="BGT_C03_V30" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।</span><span class="shloka-line">निराशीर्निर्ममो भूत्वा युद्ध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V30" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V30" data-id="BGT_C03_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रज्ञवदाग्रहेण ज्ञानिनामपि कर्म कार्यं चेद्विद्वदविद्वत्कर्मणोरविशेषप्रसङ्ग इत्यतः ‘सक्ताः’ इति सक्त्यसक्तिपूर्वकत्वविशेष उक्तः प्रपञ्च्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V30" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-58"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V30" data-id="BGT_C03_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रज्ञवदाग्रहेण ज्ञानिनामपि कर्म कार्यं चेद्विद्वदविद्वत्कर्मणोरविशेषप्रसङ्ग इत्यतः ‘सक्ताः’ इति सक्त्यसक्तिपूर्वकत्वविशेष उक्तः प्रपञ्च्यते | ||
‘प्रकृतेः’ इति । | ‘प्रकृतेः’ इति । | ||
| Line 3,190: | Line 3,190: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V36" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V36" data-id="BGT_C03_V36_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तयोर्न वशमागच्छेत्’ इत्युक्ते पृच्छ्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V36" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-59"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V36" data-id="BGT_C03_V36_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तयोर्न वशमागच्छेत्’ इत्युक्ते पृच्छ्यते | ||
‘अथ’ इति ॥ | ‘अथ’ इति ॥ | ||
| Line 3,207: | Line 3,207: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C03_V37" data-block-id="BGT_C03_V37" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।</span><span class="shloka-line">महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C03_V37" data-block-id="BGT_C03_V37" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।</span><span class="shloka-line">महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V37" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V37" data-id="BGT_C03_V37_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘काम एषः’ इत्यादिपरिहारवाक्यमुक्तार्थेऽपि संवादरूपस्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V37" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-60"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V37" data-id="BGT_C03_V37_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘काम एषः’ इत्यादिपरिहारवाक्यमुक्तार्थेऽपि संवादरूपस्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
अखिलेति ॥ | अखिलेति ॥ | ||
| Line 3,274: | Line 3,274: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C03_V42" data-block-id="BGT_C03_V42" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इंद्रियाणि पराण्याहुरिंद्रियेभ्यः परं मनः ।</span><span class="shloka-line">मनसस्तु परा बुदि्धर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥४२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C03_V42" data-block-id="BGT_C03_V42" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C03" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इंद्रियाणि पराण्याहुरिंद्रियेभ्यः परं मनः ।</span><span class="shloka-line">मनसस्तु परा बुदि्धर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥४२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V42" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V42" data-id="BGT_C03_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘इन्द्रियाणि’ इत्यत्रेन्द्रियादिमात्राज्जीवस्य परमत्वमुच्यते, अथवा ‘इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः’ इत्यादिना इन्द्रियमनोबुद्धीनामुक्तं प्रपञ्च्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय तत्स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V42" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-61"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V42" data-id="BGT_C03_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘इन्द्रियाणि’ इत्यत्रेन्द्रियादिमात्राज्जीवस्य परमत्वमुच्यते, अथवा ‘इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः’ इत्यादिना इन्द्रियमनोबुद्धीनामुक्तं प्रपञ्च्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय तत्स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
सर्वेभ्य इति ॥ | सर्वेभ्य इति ॥ | ||
| Line 3,289: | Line 3,289: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V43" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V43" data-id="BGT_C03_V43_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तमर्थाभिमानिभ्योऽपीन्द्रियाभिमानिनामुत्तमत्वं न तद्युक्तम् । ‘इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्थाः’ इति श्रुतिविरोधात् । नापि रुद्रस्य मनोऽभिमानित्वं युक्तम् । रुद्रोऽहङ्कृतिरूपकः इति वाक्यविरोधात् । एवं सरस्वत्या बुद्ध्यभिमानित्वं च न युक्तम् । विज्ञानाभिमानित्वोक्तिविरोधादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C03_V43" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-62"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C03_V43" data-id="BGT_C03_V43_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तमर्थाभिमानिभ्योऽपीन्द्रियाभिमानिनामुत्तमत्वं न तद्युक्तम् । ‘इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्थाः’ इति श्रुतिविरोधात् । नापि रुद्रस्य मनोऽभिमानित्वं युक्तम् । रुद्रोऽहङ्कृतिरूपकः इति वाक्यविरोधात् । एवं सरस्वत्या बुद्ध्यभिमानित्वं च न युक्तम् । विज्ञानाभिमानित्वोक्तिविरोधादित्यत आह | ||
न चेति ॥ | न चेति ॥ | ||
| Line 3,339: | Line 3,339: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V01" data-block-id="BGT_C04_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेब्रवीत्॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V01" data-block-id="BGT_C04_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।</span><span class="shloka-line">विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेब्रवीत्॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V01" data-id="BGT_C04_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">चतुर्थोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-63"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V01" data-id="BGT_C04_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">चतुर्थोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">उक्तार्थसङ्गतत्वेनैतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">उक्तार्थसङ्गतत्वेनैतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 3,373: | Line 3,373: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V04" data-block-id="BGT_C04_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।</span><span class="shloka-line">कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V04" data-block-id="BGT_C04_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।</span><span class="shloka-line">कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V04" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V04" data-id="BGT_C04_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इदानीन्तनत्वाद्भगवतो विवस्वतः प्राचीनत्वात् कथं तदुपदेष्ट्रुत्वमिति पृच्छति ‘अपरमिति’ । तत्रार्जुनस्य भगवदज्ञानित्वप्रतीतेः प्रागुक्तानुपपत्तिरित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V04" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-64"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V04" data-id="BGT_C04_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इदानीन्तनत्वाद्भगवतो विवस्वतः प्राचीनत्वात् कथं तदुपदेष्ट्रुत्वमिति पृच्छति ‘अपरमिति’ । तत्रार्जुनस्य भगवदज्ञानित्वप्रतीतेः प्रागुक्तानुपपत्तिरित्यत आह | ||
जानन्तोऽपीति ॥ | जानन्तोऽपीति ॥ | ||
| Line 3,406: | Line 3,406: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V06" data-block-id="BGT_C04_V06" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजोपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोपि सन् ।</span><span class="shloka-line">प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V06" data-block-id="BGT_C04_V06" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजोपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोपि सन् ।</span><span class="shloka-line">प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V06" data-id="BGT_C04_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अस्तु विष्णोः स्वभावादेव व्यापारः । तथाप्यत्र प्रकृतिपदं कुतः स्वभाववाचीत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-65"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V06" data-id="BGT_C04_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अस्तु विष्णोः स्वभावादेव व्यापारः । तथाप्यत्र प्रकृतिपदं कुतः स्वभाववाचीत्यत आह | ||
अत एवेति ॥ | अत एवेति ॥ | ||
| Line 3,471: | Line 3,471: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V09" data-id="BGT_C04_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं स्वभावादेवावतारादिस्वव्यापारमुक्त्वा तज्ज्ञानफलमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-66"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V09" data-id="BGT_C04_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं स्वभावादेवावतारादिस्वव्यापारमुक्त्वा तज्ज्ञानफलमुच्यते | ||
‘जन्मेति’ । | ‘जन्मेति’ । | ||
| Line 3,488: | Line 3,488: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V10" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V10" data-id="BGT_C04_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एतज्ज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वं कुत इत्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V10" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-67"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V10" data-id="BGT_C04_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एतज्ज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वं कुत इत्यत उच्यते | ||
‘वीतेति’ ॥ | ‘वीतेति’ ॥ | ||
| Line 3,503: | Line 3,503: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V11" data-block-id="BGT_C04_V11" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।</span><span class="shloka-line">मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V11" data-block-id="BGT_C04_V11" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।</span><span class="shloka-line">मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V11" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V11" data-id="BGT_C04_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्रैविद्यानामपि मोक्षसद्भावात् को विशेषस्त्वामुपाश्रितानामित्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V11" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-68"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V11" data-id="BGT_C04_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्रैविद्यानामपि मोक्षसद्भावात् को विशेषस्त्वामुपाश्रितानामित्यत उच्यते | ||
‘ये यथा’ इति ॥ | ‘ये यथा’ इति ॥ | ||
| Line 3,534: | Line 3,534: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V13" data-id="BGT_C04_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवद्भजनेन विना कुतो न फलमित्यतस्तस्य पितृत्वाद्युज्यत इत्युच्यते ‘चातुर्वर्ण्यम्’ इति । अत्र गुणानां त्रित्वात् कथं चातुर्वर्ण्यस्य गुणविभाग इत्याशङ्कां स्मृत्यैव परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-69"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V13" data-id="BGT_C04_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवद्भजनेन विना कुतो न फलमित्यतस्तस्य पितृत्वाद्युज्यत इत्युच्यते ‘चातुर्वर्ण्यम्’ इति । अत्र गुणानां त्रित्वात् कथं चातुर्वर्ण्यस्य गुणविभाग इत्याशङ्कां स्मृत्यैव परिहरति | ||
सत्त्वेति ॥ | सत्त्वेति ॥ | ||
| Line 3,590: | Line 3,590: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V14" data-id="BGT_C04_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सर्वकर्तृत्वे भगवतः कर्मलेपः स्यादित्यत उच्यते ‘न माम्’ इति । तत्र मामित्यस्य सिद्धत्वात् ‘इति माम्’ इति पुनरस्मच्छब्दः किमर्थ इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-70"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V14" data-id="BGT_C04_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सर्वकर्तृत्वे भगवतः कर्मलेपः स्यादित्यत उच्यते ‘न माम्’ इति । तत्र मामित्यस्य सिद्धत्वात् ‘इति माम्’ इति पुनरस्मच्छब्दः किमर्थ इत्यत आह | ||
जीवेति ॥ | जीवेति ॥ | ||
| Line 3,605: | Line 3,605: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V17" data-id="BGT_C04_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि’ इति प्रतिज्ञातमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-71"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V17" data-id="BGT_C04_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि’ इति प्रतिज्ञातमुच्यते | ||
‘कर्मणः’ इति ॥ | ‘कर्मणः’ इति ॥ | ||
| Line 3,620: | Line 3,620: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V18" data-id="BGT_C04_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एतद्बोधनं स्तूयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-72"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V18" data-id="BGT_C04_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एतद्बोधनं स्तूयते | ||
‘कर्मणि’ इति । | ‘कर्मणि’ इति । | ||
| Line 3,661: | Line 3,661: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V20" data-id="BGT_C04_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं कर्तृत्वाभिमानपरित्यागेन कृत्स्नकर्मकृत्त्वादि । अपि तु कामादिपरित्यागेनापि भाव्यमित्युच्यते यस्येत्यादिश्लोकपञ्चकेन । तत्र निराश्रय इत्यन्यथा पदविभागप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-73"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V20" data-id="BGT_C04_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं कर्तृत्वाभिमानपरित्यागेन कृत्स्नकर्मकृत्त्वादि । अपि तु कामादिपरित्यागेनापि भाव्यमित्युच्यते यस्येत्यादिश्लोकपञ्चकेन । तत्र निराश्रय इत्यन्यथा पदविभागप्रतीतिनिरासायाह | ||
अनिराश्रय इति ॥ | अनिराश्रय इति ॥ | ||
| Line 3,676: | Line 3,676: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V23" data-block-id="BGT_C04_V23" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V23" data-block-id="BGT_C04_V23" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V23" data-id="BGT_C04_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वत्र ज्ञानिनः शरीरसम्बन्धसद्भावात् कथं मुक्तत्वमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-74"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V23" data-id="BGT_C04_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वत्र ज्ञानिनः शरीरसम्बन्धसद्भावात् कथं मुक्तत्वमुच्यत इत्यत आह | ||
मुक्तस्येति ॥ | मुक्तस्येति ॥ | ||
| Line 3,687: | Line 3,687: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V24" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V24" data-id="BGT_C04_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु कुत्र स्वातन्त्र्याभिमानत्यागो विवक्षितः? तस्य चार्थस्य स्वातन्त्र्यायोगात् किमधीनत्वं ज्ञातव्यम् ? किं च यज्ञार्थत्वमिति पृच्छति ‘कथमिति’ । तत्परिहारायोत्तरप्रघट्टकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V24" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-75"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V24" data-id="BGT_C04_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु कुत्र स्वातन्त्र्याभिमानत्यागो विवक्षितः? तस्य चार्थस्य स्वातन्त्र्यायोगात् किमधीनत्वं ज्ञातव्यम् ? किं च यज्ञार्थत्वमिति पृच्छति ‘कथमिति’ । तत्परिहारायोत्तरप्रघट्टकमवतारयति | ||
ब्रह्मेति ॥ | ब्रह्मेति ॥ | ||
| Line 3,702: | Line 3,702: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V25" data-block-id="BGT_C04_V25" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V25" data-block-id="BGT_C04_V25" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V25" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V25" data-id="BGT_C04_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्प्रपञ्च्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V25" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-76"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V25" data-id="BGT_C04_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्प्रपञ्च्यते | ||
‘दैवम्’ इत्यादिना ॥ | ‘दैवम्’ इत्यादिना ॥ | ||
| Line 3,725: | Line 3,725: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V26" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V26" data-id="BGT_C04_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘श्रोत्रादीनि’ इत्यादौ श्रोत्रादिहविषः संयमाख्याग्न्यादौ होम एवोच्यते, न तु तस्य ब्रह्मार्पणम् । अतो नैतत्पूर्वसङ्गतमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V26" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-77"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V26" data-id="BGT_C04_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘श्रोत्रादीनि’ इत्यादौ श्रोत्रादिहविषः संयमाख्याग्न्यादौ होम एवोच्यते, न तु तस्य ब्रह्मार्पणम् । अतो नैतत्पूर्वसङ्गतमित्यत आह | ||
तदिति ॥ | तदिति ॥ | ||
| Line 3,736: | Line 3,736: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V27" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V27" data-id="BGT_C04_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ इन्द्रियादिसंयममिति ॥ | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V27" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-78"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V27" data-id="BGT_C04_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">॥ इन्द्रियादिसंयममिति ॥ | ||
कर्मेन्द्रियाणां प्राणापानादीनां च संयममित्यर्थः । नन्वत्र क्रियायज्ञ एव यज्ञेनैवेत्यभिमानत्यागोक्तेः कथं दैवमित्यादि पूर्वसङ्गतमित्यत आह | कर्मेन्द्रियाणां प्राणापानादीनां च संयममित्यर्थः । नन्वत्र क्रियायज्ञ एव यज्ञेनैवेत्यभिमानत्यागोक्तेः कथं दैवमित्यादि पूर्वसङ्गतमित्यत आह | ||
| Line 3,761: | Line 3,761: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V32" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V32" data-id="BGT_C04_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ब्रह्मणो मुखे’ इत्यस्य वेदादावित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V32" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-79"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V32" data-id="BGT_C04_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ब्रह्मणो मुखे’ इत्यस्य वेदादावित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
श्रोत्रेति ॥ | श्रोत्रेति ॥ | ||
| Line 3,778: | Line 3,778: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V33" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V33" data-id="BGT_C04_V33_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञस्योत्तमत्वे हेतुरुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V33" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-80"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V33" data-id="BGT_C04_V33_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञस्योत्तमत्वे हेतुरुच्यते | ||
‘सर्वमिति’ ॥ | ‘सर्वमिति’ ॥ | ||
| Line 3,799: | Line 3,799: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C04_V34" data-block-id="BGT_C04_V34" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्विदि्ध प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।</span><span class="shloka-line">उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C04_V34" data-block-id="BGT_C04_V34" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C04" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तद्विदि्ध प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।</span><span class="shloka-line">उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V34" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V34" data-id="BGT_C04_V34_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानस्य कर्मणोऽधिकत्वमुक्त्वा तदापादनं विधीयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V34" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-81"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V34" data-id="BGT_C04_V34_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानस्य कर्मणोऽधिकत्वमुक्त्वा तदापादनं विधीयते | ||
‘तत्’ इति। | ‘तत्’ इति। | ||
| Line 3,816: | Line 3,816: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V35" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V35" data-id="BGT_C04_V35_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानं स्तूयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V35" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-82"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V35" data-id="BGT_C04_V35_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानं स्तूयते | ||
‘यत्’ इति ॥ | ‘यत्’ इति ॥ | ||
| Line 3,851: | Line 3,851: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V42" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V42" data-id="BGT_C04_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानफलमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C04_V42" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-83"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C04_V42" data-id="BGT_C04_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानफलमुच्यते | ||
‘योग’ | ‘योग’ | ||
| Line 3,875: | Line 3,875: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V01" data-id="BGT_C05_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">पञ्चमोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-84"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V01" data-id="BGT_C05_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">पञ्चमोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">हरिः ॐ ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">हरिः ॐ ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 3,894: | Line 3,894: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V02" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V02" data-id="BGT_C05_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु योगसंन्यासयोर्मध्ये श्रेयोमात्र एवायं प्रश्नः, न तूक्तरीत्या विरोधाभिप्रायेण । तथात्वे परिहाराभावादित्यतः परिहारवाक्याभिप्रायमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V02" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-85"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V02" data-id="BGT_C05_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु योगसंन्यासयोर्मध्ये श्रेयोमात्र एवायं प्रश्नः, न तूक्तरीत्या विरोधाभिप्रायेण । तथात्वे परिहाराभावादित्यतः परिहारवाक्याभिप्रायमाह | ||
एकेति ॥ | एकेति ॥ | ||
| Line 3,913: | Line 3,913: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V03" data-id="BGT_C05_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कथं योगसंन्यासयोः समुच्चयो युज्यते? यतिगृहस्थयोरधिकारभेदादित्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-86"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V03" data-id="BGT_C05_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कथं योगसंन्यासयोः समुच्चयो युज्यते? यतिगृहस्थयोरधिकारभेदादित्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | ||
द्वेषादीति ॥ | द्वेषादीति ॥ | ||
| Line 3,934: | Line 3,934: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V04" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V04" data-id="BGT_C05_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अथासावधिकारभेदोऽपि न युज्यत इत्युच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V04" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-87"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V04" data-id="BGT_C05_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अथासावधिकारभेदोऽपि न युज्यत इत्युच्यते | ||
‘साङ्ख्य’ इति ॥ | ‘साङ्ख्य’ इति ॥ | ||
| Line 3,954: | Line 3,954: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V05" data-id="BGT_C05_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्र ‘एकं साङ्ख्यम्’ इत्युपसंहारवाक्ये ज्ञानकर्मणोरैक्यं किमर्थमुच्यत इत्यतो यथावद्व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-88"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V05" data-id="BGT_C05_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्र ‘एकं साङ्ख्यम्’ इत्युपसंहारवाक्ये ज्ञानकर्मणोरैक्यं किमर्थमुच्यत इत्यतो यथावद्व्याचष्टे | ||
तस्मादिति ॥ | तस्मादिति ॥ | ||
| Line 3,993: | Line 3,993: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V06" data-id="BGT_C05_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">समुच्चितयोरेव योगसंन्यासयोर्निःश्रेयसकरत्वमुक्तम् । असमुच्चये बाधकमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-89"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V06" data-id="BGT_C05_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">समुच्चितयोरेव योगसंन्यासयोर्निःश्रेयसकरत्वमुक्तम् । असमुच्चये बाधकमुच्यते | ||
‘संन्यासस्तु’ इति ॥ | ‘संन्यासस्तु’ इति ॥ | ||
| Line 4,024: | Line 4,024: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V07" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V07" data-id="BGT_C05_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगरूपतां विना न्यासस्यानर्थसाधनत्वमुक्त्वा ‘योगयुक्तः’ इत्यनेन योगरूपसंन्यासस्योक्तं मोक्षसाधनत्वं प्रपञ्च्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V07" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-90"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V07" data-id="BGT_C05_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगरूपतां विना न्यासस्यानर्थसाधनत्वमुक्त्वा ‘योगयुक्तः’ इत्यनेन योगरूपसंन्यासस्योक्तं मोक्षसाधनत्वं प्रपञ्च्यते | ||
योगयुक्त इति ॥ | योगयुक्त इति ॥ | ||
| Line 4,050: | Line 4,050: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V09" data-id="BGT_C05_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगरूपसंन्यासस्य मोक्षहेतुत्वमुक्तम् । तत्र संन्यासस्य योगरूपत्वं केन प्रकारेणेत्यतस्तत्परिहारत्वेन श्लोकद्वयमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-91"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V09" data-id="BGT_C05_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगरूपसंन्यासस्य मोक्षहेतुत्वमुक्तम् । तत्र संन्यासस्य योगरूपत्वं केन प्रकारेणेत्यतस्तत्परिहारत्वेन श्लोकद्वयमवतारयति | ||
यथेति ॥ | यथेति ॥ | ||
| Line 4,061: | Line 4,061: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C05_V10" data-block-id="BGT_C05_V10" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।</span><span class="shloka-line">लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C05_V10" data-block-id="BGT_C05_V10" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।</span><span class="shloka-line">लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V10" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V10" data-id="BGT_C05_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगरूपसंन्यासवतो मुक्तिर्भवतीति नोपचारमात्रमिति भावेन पुनः फलमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V10" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-92"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V10" data-id="BGT_C05_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगरूपसंन्यासवतो मुक्तिर्भवतीति नोपचारमात्रमिति भावेन पुनः फलमुच्यते | ||
ब्रह्मणि इति ॥ | ब्रह्मणि इति ॥ | ||
| Line 4,093: | Line 4,093: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V13" data-id="BGT_C05_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतश्च कर्मणां ब्रह्मण्याधानं नाम तत्र स्वस्य स्वातन्त्र्याभिमानत्याग एव । न तु स्वरूपपरित्याग इत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-93"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V13" data-id="BGT_C05_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतश्च कर्मणां ब्रह्मण्याधानं नाम तत्र स्वस्य स्वातन्त्र्याभिमानत्याग एव । न तु स्वरूपपरित्याग इत्याह | ||
अत इति ॥ | अत इति ॥ | ||
| Line 4,104: | Line 4,104: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C05_V14" data-block-id="BGT_C05_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।</span><span class="shloka-line">न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C05_V14" data-block-id="BGT_C05_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।</span><span class="shloka-line">न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V14" data-id="BGT_C05_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं जीवानां स्वातन्त्र्याभावापेक्षयैवाकर्तृत्वं, परतन्त्रकर्तृत्वं त्वस्त्येवेति न तद्युक्तम् । ‘न कर्तृत्वम्’ इत्युत्तरवाक्यविरोधादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-94"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V14" data-id="BGT_C05_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं जीवानां स्वातन्त्र्याभावापेक्षयैवाकर्तृत्वं, परतन्त्रकर्तृत्वं त्वस्त्येवेति न तद्युक्तम् । ‘न कर्तृत्वम्’ इत्युत्तरवाक्यविरोधादित्यत आह | ||
यथेति ॥ | यथेति ॥ | ||
| Line 4,265: | Line 4,265: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V18" data-id="BGT_C05_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ज्ञानेन’ इति प्रकृतज्ञानस्य साधनान्तरमुच्यते ‘विद्या’इति । तत्र न ब्राह्मणादिविषये समबुद्धित्वमत्र विवक्षितम् । किन्तु तद्गतपरब्रह्मविषय एव । ब्राह्मणादीनां विषमत्वात्, तद्गतब्रह्मण एव समत्वात् विपरीतज्ञानस्य च ज्ञानासाधनत्वादिति भावेन जीवानां वैषम्ये ब्रह्मणः साम्ये च प्रमाणमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-95"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V18" data-id="BGT_C05_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ज्ञानेन’ इति प्रकृतज्ञानस्य साधनान्तरमुच्यते ‘विद्या’इति । तत्र न ब्राह्मणादिविषये समबुद्धित्वमत्र विवक्षितम् । किन्तु तद्गतपरब्रह्मविषय एव । ब्राह्मणादीनां विषमत्वात्, तद्गतब्रह्मण एव समत्वात् विपरीतज्ञानस्य च ज्ञानासाधनत्वादिति भावेन जीवानां वैषम्ये ब्रह्मणः साम्ये च प्रमाणमाह | ||
विषमेष्विति ॥ | विषमेष्विति ॥ | ||
| Line 4,276: | Line 4,276: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C05_V21" data-block-id="BGT_C05_V21" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।</span><span class="shloka-line">स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C05_V21" data-block-id="BGT_C05_V21" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C05" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।</span><span class="shloka-line">स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V21" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V21" data-id="BGT_C05_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं योगरूपसंन्यासस्य निःश्रेयस्करत्वं तदुपपाद्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V21" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-96"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V21" data-id="BGT_C05_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं योगरूपसंन्यासस्य निःश्रेयस्करत्वं तदुपपाद्यते | ||
‘बाह्य’ इति ॥ | ‘बाह्य’ इति ॥ | ||
| Line 4,299: | Line 4,299: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V24" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V24" data-id="BGT_C05_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानिलक्षणमुच्यते ‘योऽन्तःसुखः’ इति । तत्र ब्रह्मभूतपदं ब्रह्मणैकीभूत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V24" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-97"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V24" data-id="BGT_C05_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानिलक्षणमुच्यते ‘योऽन्तःसुखः’ इति । तत्र ब्रह्मभूतपदं ब्रह्मणैकीभूत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय व्याचष्टे | ||
ब्रह्मणीति ॥ | ब्रह्मणीति ॥ | ||
| Line 4,327: | Line 4,327: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V28" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V28" data-id="BGT_C05_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्रह्मयोगादिपदेन प्रकृतध्यानप्रकार उच्यते ‘स्पर्शान्’ इति । तत्र ध्यानिनोऽमुक्तस्य कथं ‘मुक्त एव सः’ इति मुक्तत्वमुच्यत इत्याशङ्कां स्मृत्यैव परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C05_V28" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-98"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C05_V28" data-id="BGT_C05_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्रह्मयोगादिपदेन प्रकृतध्यानप्रकार उच्यते ‘स्पर्शान्’ इति । तत्र ध्यानिनोऽमुक्तस्य कथं ‘मुक्त एव सः’ इति मुक्तत्वमुच्यत इत्याशङ्कां स्मृत्यैव परिहरति | ||
॥ अमुक्त इति ॥ | ॥ अमुक्त इति ॥ | ||
| Line 4,364: | Line 4,364: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V03" data-id="BGT_C06_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">षष्ठोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-99"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V03" data-id="BGT_C06_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">षष्ठोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">कर्मयोगमध्ये कीदृशो योगो ज्ञानार्थिनोऽवश्यापेक्षित इत्यत उच्यते ‘आरुरुक्षोः’ इति । तत्र योगारूढपदस्य दुर्गमार्थत्वादर्थमाह | <p class="gr-vyakhya-para">कर्मयोगमध्ये कीदृशो योगो ज्ञानार्थिनोऽवश्यापेक्षित इत्यत उच्यते ‘आरुरुक्षोः’ इति । तत्र योगारूढपदस्य दुर्गमार्थत्वादर्थमाह | ||
| Line 4,410: | Line 4,410: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V04" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V04" data-id="BGT_C06_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगारूढलक्षणमुच्यते ‘यदा हि’ इति । तत्र न कर्मस्वनुषज्यत इति ज्ञानिनः कर्माभावकथनान्न चाक्रिय इत्यादिविरोध इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V04" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-100"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V04" data-id="BGT_C06_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगारूढलक्षणमुच्यते ‘यदा हि’ इति । तत्र न कर्मस्वनुषज्यत इति ज्ञानिनः कर्माभावकथनान्न चाक्रिय इत्यादिविरोध इत्यत आह | ||
कथमिति ॥ | कथमिति ॥ | ||
| Line 4,425: | Line 4,425: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C06_V05" data-block-id="BGT_C06_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।</span><span class="shloka-line">आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C06_V05" data-block-id="BGT_C06_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।</span><span class="shloka-line">आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V05" data-id="BGT_C06_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगारोहस्य भगवत्प्रसादो मुख्यसाधनमित्युच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-101"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V05" data-id="BGT_C06_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगारोहस्य भगवत्प्रसादो मुख्यसाधनमित्युच्यते | ||
‘उद्धरेत्’ इति । | ‘उद्धरेत्’ इति । | ||
| Line 4,456: | Line 4,456: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V06" data-id="BGT_C06_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">येन आत्मा वशीकृतस्तस्यासौ बन्धुतया किं करोतीत्यपेक्षायां वाक्यशेषे वशीकृतोऽसौ परमात्मा तस्य हृदि सम्यगाहितो भवतीत्युक्तत्वात् पूर्वमप्यात्मपदेन परमात्मैवोच्यत इति ज्ञायत इति भावः ॥ ६ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-102"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V06" data-id="BGT_C06_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">येन आत्मा वशीकृतस्तस्यासौ बन्धुतया किं करोतीत्यपेक्षायां वाक्यशेषे वशीकृतोऽसौ परमात्मा तस्य हृदि सम्यगाहितो भवतीत्युक्तत्वात् पूर्वमप्यात्मपदेन परमात्मैवोच्यत इति ज्ञायत इति भावः ॥ ६ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C06_V07" data-block-id="BGT_C06_V07" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।</span><span class="shloka-line">शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C06_V07" data-block-id="BGT_C06_V07" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।</span><span class="shloka-line">शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥</span></span></div> | ||
| Line 4,466: | Line 4,466: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V08" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V08" data-id="BGT_C06_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगारूढलक्षणं प्रपञ्च्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V08" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-103"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V08" data-id="BGT_C06_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगारूढलक्षणं प्रपञ्च्यते | ||
‘शीतोष्ण’ इति । | ‘शीतोष्ण’ इति । | ||
| Line 4,483: | Line 4,483: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V09" data-id="BGT_C06_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु सुहृदादीनां विषमत्वात् कथं तेषु ज्ञानिनः समबुद्धित्वमुच्यत इत्याशङ्कां स्मृत्यैव परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-104"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V09" data-id="BGT_C06_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु सुहृदादीनां विषमत्वात् कथं तेषु ज्ञानिनः समबुद्धित्वमुच्यत इत्याशङ्कां स्मृत्यैव परिहरति | ||
यस्येति ॥ | यस्येति ॥ | ||
| Line 4,520: | Line 4,520: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V20" data-id="BGT_C06_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगसम्पूर्तिस्वरूपमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-105"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V20" data-id="BGT_C06_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगसम्पूर्तिस्वरूपमुच्यते | ||
‘यदा’ इत्यादिना । | ‘यदा’ इत्यादिना । | ||
| Line 4,547: | Line 4,547: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V27" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V27" data-id="BGT_C06_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगफलमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V27" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-106"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V27" data-id="BGT_C06_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगफलमुच्यते | ||
‘प्रशान्त’ इति । | ‘प्रशान्त’ इति । | ||
| Line 4,564: | Line 4,564: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V29" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V29" data-id="BGT_C06_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ध्येयमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V29" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-107"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V29" data-id="BGT_C06_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ध्येयमुच्यते | ||
‘सर्वभूतस्थम्’ इति । | ‘सर्वभूतस्थम्’ इति । | ||
| Line 4,581: | Line 4,581: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V31" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V31" data-id="BGT_C06_V31_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">परमात्मध्यानफलमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V31" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-108"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V31" data-id="BGT_C06_V31_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">परमात्मध्यानफलमुच्यते | ||
‘सर्व’ इति । | ‘सर्व’ इति । | ||
| Line 4,596: | Line 4,596: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V32" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V32" data-id="BGT_C06_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगिन एव इत्थम्भावान्तरमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V32" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-109"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V32" data-id="BGT_C06_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगिन एव इत्थम्भावान्तरमुच्यते | ||
‘आत्मा’ इति । | ‘आत्मा’ इति । | ||
| Line 4,633: | Line 4,633: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C06_V40" data-block-id="BGT_C06_V40" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।</span><span class="shloka-line">न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C06_V40" data-block-id="BGT_C06_V40" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।</span><span class="shloka-line">न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V40" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V40" data-id="BGT_C06_V40_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अयतिरित्यर्जुनप्रश्नवाक्यगतायतिपदस्य गृहस्थादिरित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायार्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V40" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-110"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V40" data-id="BGT_C06_V40_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अयतिरित्यर्जुनप्रश्नवाक्यगतायतिपदस्य गृहस्थादिरित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायार्थमाह | ||
अयतिरिति ॥ | अयतिरिति ॥ | ||
| Line 4,658: | Line 4,658: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V44" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V44" data-id="BGT_C06_V44_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगाच्चलितमानसस्य ‘प्राप्य पुण्यकृतान् लोकान्’ इत्यादिफलमुपपाद्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V44" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-111"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V44" data-id="BGT_C06_V44_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगाच्चलितमानसस्य ‘प्राप्य पुण्यकृतान् लोकान्’ इत्यादिफलमुपपाद्यते | ||
‘जिज्ञासुः’ इति । | ‘जिज्ञासुः’ इति । | ||
| Line 4,673: | Line 4,673: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C06_V46" data-block-id="BGT_C06_V46" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोधिकः ।</span><span class="shloka-line">कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन॥४६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C06_V46" data-block-id="BGT_C06_V46" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C06" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोधिकः ।</span><span class="shloka-line">कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन॥४६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V46" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V46" data-id="BGT_C06_V46_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगः स्तूयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C06_V46" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-112"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C06_V46" data-id="BGT_C06_V46_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">योगः स्तूयते | ||
‘तपस्विभ्यः’ इति । | ‘तपस्विभ्यः’ इति । | ||
| Line 4,727: | Line 4,727: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V03" data-id="BGT_C07_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">सप्तमोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-113"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V03" data-id="BGT_C07_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">सप्तमोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">हरिः ॐ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">हरिः ॐ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 4,752: | Line 4,752: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V04" data-block-id="BGT_C07_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूमिरापोनलो वायुः खं मनो बुदि्धरेव च ।</span><span class="shloka-line">अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V04" data-block-id="BGT_C07_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूमिरापोनलो वायुः खं मनो बुदि्धरेव च ।</span><span class="shloka-line">अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V04" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V04" data-id="BGT_C07_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातं ज्ञानमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V04" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-114"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V04" data-id="BGT_C07_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातं ज्ञानमुच्यते | ||
‘भूमिः’ इत्यादिना । | ‘भूमिः’ इत्यादिना । | ||
| Line 4,801: | Line 4,801: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V06" data-id="BGT_C07_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विष्णुतन्त्रत्वात् सर्वस्यासौ परतर इति विविच्य परतरत्वज्ञानं विज्ञानमित्युक्तम् । तद्विज्ञानमेव सर्वस्य तदधीनत्वप्रदर्शनेनाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-116"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V06" data-id="BGT_C07_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विष्णुतन्त्रत्वात् सर्वस्यासौ परतर इति विविच्य परतरत्वज्ञानं विज्ञानमित्युक्तम् । तद्विज्ञानमेव सर्वस्य तदधीनत्वप्रदर्शनेनाह | ||
स इति ॥ | स इति ॥ | ||
| Line 4,829: | Line 4,829: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V07" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V07" data-id="BGT_C07_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्वद्वत्सर्वोत्तमान्तरस्यापि पितृत्वाद्युपपत्तेः कथं कृत्स्नस्येत्याद्युक्तमित्यत उच्यते ‘मत्त’ इति । तत्र स्वव्यतिरिक्तमात्रं निषिध्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V07" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-115"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V07" data-id="BGT_C07_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्वद्वत्सर्वोत्तमान्तरस्यापि पितृत्वाद्युपपत्तेः कथं कृत्स्नस्येत्याद्युक्तमित्यत उच्यते ‘मत्त’ इति । तत्र स्वव्यतिरिक्तमात्रं निषिध्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | ||
मत्त इति ॥ | मत्त इति ॥ | ||
| Line 4,886: | Line 4,886: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V09" data-block-id="BGT_C07_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।</span><span class="shloka-line">जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V09" data-block-id="BGT_C07_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।</span><span class="shloka-line">जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V09" data-id="BGT_C07_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सुरभ्यसुरभितया गन्धं प्रेरयति, स्वयं सुरभिश्चेति पुण्यगन्धः । स्वयं पुण्यगन्धप्रदत्वाच्च । तेजयति तेजस्वी वर्तते, तेजः प्रेरयति चेति तेजः । जीवनप्रदः तस्माज्जीवनम् । तपति तपः कुरुते प्रेरयति चेति तपः ॥ ९ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-117"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V09" data-id="BGT_C07_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सुरभ्यसुरभितया गन्धं प्रेरयति, स्वयं सुरभिश्चेति पुण्यगन्धः । स्वयं पुण्यगन्धप्रदत्वाच्च । तेजयति तेजस्वी वर्तते, तेजः प्रेरयति चेति तेजः । जीवनप्रदः तस्माज्जीवनम् । तपति तपः कुरुते प्रेरयति चेति तपः ॥ ९ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V10" data-block-id="BGT_C07_V10" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बीजं मां सर्वभूतानां विदि्ध पार्थ सनातनम् ।</span><span class="shloka-line">बुदि्धर्बुदि्धमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V10" data-block-id="BGT_C07_V10" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बीजं मां सर्वभूतानां विदि्ध पार्थ सनातनम् ।</span><span class="shloka-line">बुदि्धर्बुदि्धमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V10" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V10" data-id="BGT_C07_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">व्यञ्जनाद् व्यञ्जकत्वात् प्रेरकत्वाच्च । बोधनात् बोद्धृत्वाद् बुद्धिप्रेरकत्वाच्च ॥ १० ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V10" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-118"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V10" data-id="BGT_C07_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">व्यञ्जनाद् व्यञ्जकत्वात् प्रेरकत्वाच्च । बोधनात् बोद्धृत्वाद् बुद्धिप्रेरकत्वाच्च ॥ १० ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V11" data-block-id="BGT_C07_V11" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।</span><span class="shloka-line">धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोस्मि भरतर्षभ॥११ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V11" data-block-id="BGT_C07_V11" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।</span><span class="shloka-line">धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोस्मि भरतर्षभ॥११ ॥</span></span></div> | ||
| Line 4,910: | Line 4,910: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V11" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V11" data-id="BGT_C07_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विषयभोगनिरपेक्षतया नित्यपूर्णबलत्वात् कामवर्जितं बलम् । अस्थानेऽप्रयुज्यमानत्वाद् रागविवर्जितं बलम् । रागिणो ह्यस्थानेऽपि बलं प्रयुञ्जते । कामरागविवर्जितबलदश्चेति वा । अर्थान्तरमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V11" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-119"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V11" data-id="BGT_C07_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विषयभोगनिरपेक्षतया नित्यपूर्णबलत्वात् कामवर्जितं बलम् । अस्थानेऽप्रयुज्यमानत्वाद् रागविवर्जितं बलम् । रागिणो ह्यस्थानेऽपि बलं प्रयुञ्जते । कामरागविवर्जितबलदश्चेति वा । अर्थान्तरमुच्यते | ||
एतादृशेति ॥ | एतादृशेति ॥ | ||
| Line 4,930: | Line 4,930: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V12" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V12" data-id="BGT_C07_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं रसादिधर्मप्रेरकः, किंनामाऽबादिप्रेरकश्चेत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V12" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-120"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V12" data-id="BGT_C07_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं रसादिधर्मप्रेरकः, किंनामाऽबादिप्रेरकश्चेत्याह | ||
ये चेति ॥ | ये चेति ॥ | ||
| Line 4,945: | Line 4,945: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V13" data-block-id="BGT_C07_V13" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।</span><span class="shloka-line">मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V13" data-block-id="BGT_C07_V13" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।</span><span class="shloka-line">मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V13" data-id="BGT_C07_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं सर्वप्रेरकः परमात्मा कुतो लोकेन न ज्ञायत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-121"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V13" data-id="BGT_C07_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं सर्वप्रेरकः परमात्मा कुतो लोकेन न ज्ञायत इत्यत आह | ||
अचेतनयेति ॥ | अचेतनयेति ॥ | ||
| Line 4,956: | Line 4,956: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V14" data-block-id="BGT_C07_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।</span><span class="shloka-line">मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V14" data-block-id="BGT_C07_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।</span><span class="shloka-line">मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V14" data-id="BGT_C07_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि साक्षाद् भगवत्या लोको मोहितस्तर्हि न कस्यापि ज्ञानमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-122"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V14" data-id="BGT_C07_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि साक्षाद् भगवत्या लोको मोहितस्तर्हि न कस्यापि ज्ञानमित्यत आह | ||
ये त्विति ॥ | ये त्विति ॥ | ||
| Line 5,000: | Line 5,000: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V19" data-id="BGT_C07_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विष्णोः सर्वोत्तमत्वमन्येषां तद्वशत्वं च ज्ञात्वा भक्तिं कुर्वतां किं फलमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-123"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V19" data-id="BGT_C07_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विष्णोः सर्वोत्तमत्वमन्येषां तद्वशत्वं च ज्ञात्वा भक्तिं कुर्वतां किं फलमित्यत आह | ||
एवमिति ॥ | एवमिति ॥ | ||
| Line 5,025: | Line 5,025: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C07_V20" data-block-id="BGT_C07_V20" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेन्यदेवताः ।</span><span class="shloka-line">तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C07_V20" data-block-id="BGT_C07_V20" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C07" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेन्यदेवताः ।</span><span class="shloka-line">तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V20" data-id="BGT_C07_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वासुदेवज्ञानेन मोक्षसद्भावेऽपि तज्ज्ञानिनो न सर्व इति न सर्वेषां मोक्ष इत्यर्थः । एतेन स इति व्याकृतं भवति । लोके भगवज्ज्ञानिनां बहूनां दृश्यमानत्वात् कथं दौर्लभ्यमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-124"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V20" data-id="BGT_C07_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वासुदेवज्ञानेन मोक्षसद्भावेऽपि तज्ज्ञानिनो न सर्व इति न सर्वेषां मोक्ष इत्यर्थः । एतेन स इति व्याकृतं भवति । लोके भगवज्ज्ञानिनां बहूनां दृश्यमानत्वात् कथं दौर्लभ्यमित्यत आह | ||
यदिति ॥ | यदिति ॥ | ||
| Line 5,117: | Line 5,117: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V23" data-id="BGT_C07_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वाक्यान्तरेणापि विवृणोति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-125"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V23" data-id="BGT_C07_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वाक्यान्तरेणापि विवृणोति | ||
ज्ञात्वेति ॥ | ज्ञात्वेति ॥ | ||
| Line 5,133: | Line 5,133: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V24" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V24" data-id="BGT_C07_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अथ केचन द्वेषिणोऽपि सन्तीत्युच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V24" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-126"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V24" data-id="BGT_C07_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अथ केचन द्वेषिणोऽपि सन्तीत्युच्यते | ||
‘अव्यक्तम्’ इति । | ‘अव्यक्तम्’ इति । | ||
| Line 5,151: | Line 5,151: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V26" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V26" data-id="BGT_C07_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि मायावशादज्ञानं लोकस्य भगवद्विषयं तर्हि भगवतोऽपि लोकविषयं तदस्ति किं, कुड्योभयभागावस्थितयोरन्योन्यादर्शनवदित्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V26" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-127"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V26" data-id="BGT_C07_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि मायावशादज्ञानं लोकस्य भगवद्विषयं तर्हि भगवतोऽपि लोकविषयं तदस्ति किं, कुड्योभयभागावस्थितयोरन्योन्यादर्शनवदित्यत उच्यते | ||
वेदाहमिति ॥ | वेदाहमिति ॥ | ||
| Line 5,166: | Line 5,166: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V27" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V27" data-id="BGT_C07_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यत्केषाञ्चिदद्वैतज्ञानं तदपि मदिच्छयेत्युक्तं ‘नाहं प्रकाशः’ इति । तदयुक्तम् ।</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V27" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-128"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V27" data-id="BGT_C07_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यत्केषाञ्चिदद्वैतज्ञानं तदपि मदिच्छयेत्युक्तं ‘नाहं प्रकाशः’ इति । तदयुक्तम् ।</p> | ||
<div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">‘ऐकात्म्यं नाम यदिदं केचिद् ब्रूयुरनैपुणाः ।</span><span class="shloka-line">कामक्रोधाभिभूतत्वादहङ्कारवशं गताः ॥’</span></div> | <div class="teeka-shloka shloka-block"><span class="shloka-line">‘ऐकात्म्यं नाम यदिदं केचिद् ब्रूयुरनैपुणाः ।</span><span class="shloka-line">कामक्रोधाभिभूतत्वादहङ्कारवशं गताः ॥’</span></div> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">इत्यादाविच्छाद्वेषादेरेवाद्वैतज्ञानहेतुत्वोक्तेरित्यत उच्यते | <p class="gr-vyakhya-para">इत्यादाविच्छाद्वेषादेरेवाद्वैतज्ञानहेतुत्वोक्तेरित्यत उच्यते | ||
| Line 5,218: | Line 5,218: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V30" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V30" data-id="BGT_C07_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवज्ज्ञानेन किं भवतीत्यत उच्यते ‘जरेति’ तत्र भगवता तद्ब्रह्मेत्युक्तेऽपि न ब्रह्मणो भगवतः सकाशादन्यत्वं शङ्कनीयम् । तदाशङ्कापरिहारायैव साधिभूताधिदैवं ब्रह्मेति वक्तव्ये मामित्युक्तत्वादिति भावेनाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C07_V30" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-129"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C07_V30" data-id="BGT_C07_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवज्ज्ञानेन किं भवतीत्यत उच्यते ‘जरेति’ तत्र भगवता तद्ब्रह्मेत्युक्तेऽपि न ब्रह्मणो भगवतः सकाशादन्यत्वं शङ्कनीयम् । तदाशङ्कापरिहारायैव साधिभूताधिदैवं ब्रह्मेति वक्तव्ये मामित्युक्तत्वादिति भावेनाह | ||
तदिति ॥ | तदिति ॥ | ||
| Line 5,238: | Line 5,238: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C08_V01" data-block-id="BGT_C08_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।</span><span class="shloka-line">अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C08_V01" data-block-id="BGT_C08_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।</span><span class="shloka-line">अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V01" data-id="BGT_C08_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">अष्टमोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-130"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V01" data-id="BGT_C08_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">अष्टमोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">पूर्वाध्यायसङ्गतत्वेनैतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">पूर्वाध्यायसङ्गतत्वेनैतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 5,268: | Line 5,268: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V03" data-id="BGT_C08_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘साधिभूताधिदैवं माम्’ इति भगवत एव ब्रह्मत्वोक्तेः किं तद्ब्रह्मेति प्रश्नेऽहं ब्रह्मेति परिहारो वक्तव्यः । ‘अक्षरं ब्रह्म परमम्’ इति कथमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-131"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V03" data-id="BGT_C08_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘साधिभूताधिदैवं माम्’ इति भगवत एव ब्रह्मत्वोक्तेः किं तद्ब्रह्मेति प्रश्नेऽहं ब्रह्मेति परिहारो वक्तव्यः । ‘अक्षरं ब्रह्म परमम्’ इति कथमुच्यत इत्यत आह | ||
परमेति ॥ | परमेति ॥ | ||
| Line 5,283: | Line 5,283: | ||
। सत्यमेवाशङ्का भवतीति । सा च ‘अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः’ इत्युपर्यक्षरस्याव्यक्तत्वोक्त्या परिह्रियते । अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नम्, मन्यन्ते माम् इत्यव्यक्तशब्दस्य भगवति प्रयुक्तत्वात् । अतः अक्षरं ब्रह्म परमम् इति परिहारे अहमित्यनुक्तावपि लाभसम्भवात् तथा परिहारो युक्त इति भावः ।</p></div></div></div></div></div> | । सत्यमेवाशङ्का भवतीति । सा च ‘अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः’ इत्युपर्यक्षरस्याव्यक्तत्वोक्त्या परिह्रियते । अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नम्, मन्यन्ते माम् इत्यव्यक्तशब्दस्य भगवति प्रयुक्तत्वात् । अतः अक्षरं ब्रह्म परमम् इति परिहारे अहमित्यनुक्तावपि लाभसम्भवात् तथा परिहारो युक्त इति भावः ।</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V03" data-id="BGT_C08_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यक्षरशब्दो विष्णावेव मुख्यस्तर्हि ये चाप्यक्षरमव्यक्तम् इत्यत्र, ‘कूटस्थोऽक्षर उच्यते’ इत्यत्र च अक्षरशब्दवाच्यो विष्णुः स्यादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-132"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V03" data-id="BGT_C08_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यक्षरशब्दो विष्णावेव मुख्यस्तर्हि ये चाप्यक्षरमव्यक्तम् इत्यत्र, ‘कूटस्थोऽक्षर उच्यते’ इत्यत्र च अक्षरशब्दवाच्यो विष्णुः स्यादित्यत आह | ||
ये चेति ॥ | ये चेति ॥ | ||
| Line 5,324: | Line 5,324: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C08_V05" data-block-id="BGT_C08_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।</span><span class="shloka-line">यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C08_V05" data-block-id="BGT_C08_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।</span><span class="shloka-line">यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V05" data-id="BGT_C08_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसीत्यस्य किमर्थं कथम्भूतः केन प्रकारेण स्मर्तव्योऽसीत्यर्थः । तत्र किमर्थं स्मर्तव्योऽसीत्यस्य परिहार उच्यते ‘अन्त’ इति । तत्र मद्भावपदस्य अन्यथाप्रतीतिनिरासायार्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-133"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V05" data-id="BGT_C08_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसीत्यस्य किमर्थं कथम्भूतः केन प्रकारेण स्मर्तव्योऽसीत्यर्थः । तत्र किमर्थं स्मर्तव्योऽसीत्यस्य परिहार उच्यते ‘अन्त’ इति । तत्र मद्भावपदस्य अन्यथाप्रतीतिनिरासायार्थमाह | ||
मद्भावमिति ॥ | मद्भावमिति ॥ | ||
| Line 5,371: | Line 5,371: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C08_V09" data-block-id="BGT_C08_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।</span><span class="shloka-line">सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥॥ ९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C08_V09" data-block-id="BGT_C08_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।</span><span class="shloka-line">सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥॥ ९ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V09" data-id="BGT_C08_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कथम्भूतः स्मर्तव्योऽसीत्यस्य परिहार उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-134"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V09" data-id="BGT_C08_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कथम्भूतः स्मर्तव्योऽसीत्यस्य परिहार उच्यते | ||
‘कविम्’ इति ॥ | ‘कविम्’ इति ॥ | ||
| Line 5,392: | Line 5,392: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V11" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V11" data-id="BGT_C08_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">केन प्रकारेण स्मर्तव्योऽसीत्यस्य परिहार उच्यते ‘यदक्षरम्’ इति । तत्र पूर्वमन्तकालस्मरणस्य सदा तद्भावभावितत्वं साधनमुक्त्वा ब्रह्मचर्ये तथा कथमुच्यत इत्यतो ब्रह्मचर्यपदं तत्परतया व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V11" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-135"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V11" data-id="BGT_C08_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">केन प्रकारेण स्मर्तव्योऽसीत्यस्य परिहार उच्यते ‘यदक्षरम्’ इति । तत्र पूर्वमन्तकालस्मरणस्य सदा तद्भावभावितत्वं साधनमुक्त्वा ब्रह्मचर्ये तथा कथमुच्यत इत्यतो ब्रह्मचर्यपदं तत्परतया व्याचष्टे | ||
मन आदीनामिति ॥ | मन आदीनामिति ॥ | ||
| Line 5,405: | Line 5,405: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V13" data-id="BGT_C08_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘एकाक्षरं ब्रह्म’ इत्येतदेकमक्षरं शब्दं ब्रह्मेति प्रतीतिनिरासाय व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-136"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V13" data-id="BGT_C08_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘एकाक्षरं ब्रह्म’ इत्येतदेकमक्षरं शब्दं ब्रह्मेति प्रतीतिनिरासाय व्याचष्टे | ||
एकेति ॥ | एकेति ॥ | ||
| Line 5,420: | Line 5,420: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V16" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V16" data-id="BGT_C08_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्रह्मादीन् प्राप्तानामपि पुनर्जन्माभावात् किं विशिष्याभिधीयते मामुपेत्य पुनर्जन्म नाप्नुुवन्तीति । अत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V16" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-137"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V16" data-id="BGT_C08_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्रह्मादीन् प्राप्तानामपि पुनर्जन्माभावात् किं विशिष्याभिधीयते मामुपेत्य पुनर्जन्म नाप्नुुवन्तीति । अत उच्यते | ||
‘आब्रह्मे’ति । | ‘आब्रह्मे’ति । | ||
| Line 5,448: | Line 5,448: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V17" data-id="BGT_C08_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">मत्प्राप्तावेवापुनरावृत्तिरित्युक्तस्थापनाय अशेषसृष्टिप्रलयादिकर्तृत्वमात्मन उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-138"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V17" data-id="BGT_C08_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">मत्प्राप्तावेवापुनरावृत्तिरित्युक्तस्थापनाय अशेषसृष्टिप्रलयादिकर्तृत्वमात्मन उच्यते | ||
‘सहस्र’ इति । | ‘सहस्र’ इति । | ||
| Line 5,494: | Line 5,494: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V23" data-id="BGT_C08_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवन्तं प्राप्तानामपुनरावृत्तिः, अन्येषां पुनरावृत्तिरित्युक्तम् । तत्र पुनरावृत्तिमतामन्येषां च केन पथाऽऽगमनमित्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-139"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V23" data-id="BGT_C08_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवन्तं प्राप्तानामपुनरावृत्तिः, अन्येषां पुनरावृत्तिरित्युक्तम् । तत्र पुनरावृत्तिमतामन्येषां च केन पथाऽऽगमनमित्यत उच्यते | ||
‘यत्र’ इति । | ‘यत्र’ इति । | ||
| Line 5,511: | Line 5,511: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V26" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V26" data-id="BGT_C08_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वग्निज्योतिर्धूमानाम् अकालाभिमानिनामपि मार्गे गम्यत्वेन वक्ष्यमाणत्वात् कथं प्रतिज्ञावाक्ये यत्र काले तं कालमित्युच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V26" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-140"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V26" data-id="BGT_C08_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वग्निज्योतिर्धूमानाम् अकालाभिमानिनामपि मार्गे गम्यत्वेन वक्ष्यमाणत्वात् कथं प्रतिज्ञावाक्ये यत्र काले तं कालमित्युच्यत इत्यत आह | ||
अग्नीति ॥ | अग्नीति ॥ | ||
| Line 5,536: | Line 5,536: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C08_V27" data-block-id="BGT_C08_V27" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।</span><span class="shloka-line">तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C08_V27" data-block-id="BGT_C08_V27" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C08" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।</span><span class="shloka-line">तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V27" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V27" data-id="BGT_C08_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">मार्गकथनस्य प्रयोजनमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C08_V27" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-141"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C08_V27" data-id="BGT_C08_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">मार्गकथनस्य प्रयोजनमुच्यते | ||
‘नैते’ इति । | ‘नैते’ इति । | ||
| Line 5,571: | Line 5,571: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V01" data-block-id="BGT_C09_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेशुभात्॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V01" data-block-id="BGT_C09_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेशुभात्॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V01" data-id="BGT_C09_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">नवमोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-142"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V01" data-id="BGT_C09_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">नवमोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 5,585: | Line 5,585: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V05" data-block-id="BGT_C09_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः॥५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V05" data-block-id="BGT_C09_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः॥५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V05" data-id="BGT_C09_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातं ज्ञानमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-143"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V05" data-id="BGT_C09_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातं ज्ञानमुच्यते | ||
‘मया’ इति । | ‘मया’ इति । | ||
| Line 5,631: | Line 5,631: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V10" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V10" data-id="BGT_C09_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">जगत्प्रकृतिवशं त्वमुदासीनश्चेत् तर्हि प्रकृतेरेव स्वातन्त्र्यं प्राप्तमित्यत उच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V10" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-144"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V10" data-id="BGT_C09_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">जगत्प्रकृतिवशं त्वमुदासीनश्चेत् तर्हि प्रकृतेरेव स्वातन्त्र्यं प्राप्तमित्यत उच्यते | ||
‘मया’ इति । | ‘मया’ इति । | ||
| Line 5,642: | Line 5,642: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V11" data-block-id="BGT_C09_V11" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।</span><span class="shloka-line">परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V11" data-block-id="BGT_C09_V11" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।</span><span class="shloka-line">परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V11" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V11" data-id="BGT_C09_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्येवंविधो भवांस्तर्हि कथं केचित्त्वामवजानन्ति, का च तेषां गतिरित्यत उच्यते ‘अवजानन्ति’ इति । तत्र भगवतो मानुषशरीरोक्तेः ‘भूतभृन्न च भूतस्थः’ इत्युक्तिविरोध इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V11" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-145"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V11" data-id="BGT_C09_V11_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्येवंविधो भवांस्तर्हि कथं केचित्त्वामवजानन्ति, का च तेषां गतिरित्यत उच्यते ‘अवजानन्ति’ इति । तत्र भगवतो मानुषशरीरोक्तेः ‘भूतभृन्न च भूतस्थः’ इत्युक्तिविरोध इत्यत आह | ||
मानुषीमिति ॥ | मानुषीमिति ॥ | ||
| Line 5,673: | Line 5,673: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V15" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V15" data-id="BGT_C09_V15_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवतो दोषित्वादेवावजानन्तीति किं न स्यादित्यतः तथात्वे दैवप्रकृतयोऽप्यवज्ञां कुर्युः । न च तदस्तीत्युच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V15" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-146"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V15" data-id="BGT_C09_V15_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवतो दोषित्वादेवावजानन्तीति किं न स्यादित्यतः तथात्वे दैवप्रकृतयोऽप्यवज्ञां कुर्युः । न च तदस्तीत्युच्यते | ||
‘महात्मानः’ इति । | ‘महात्मानः’ इति । | ||
| Line 5,684: | Line 5,684: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V16" data-block-id="BGT_C09_V16" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।</span><span class="shloka-line">मन्त्रोहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V16" data-block-id="BGT_C09_V16" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।</span><span class="shloka-line">मन्त्रोहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V16" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V16" data-id="BGT_C09_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातं विज्ञानमुच्यते ‘अहं क्रतुः’ इति । तत्र हरेः क्रत्वादिस्वरूपत्वमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V16" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-147"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V16" data-id="BGT_C09_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रतिज्ञातं विज्ञानमुच्यते ‘अहं क्रतुः’ इति । तत्र हरेः क्रत्वादिस्वरूपत्वमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
अर्च्यत्वादिति ॥ | अर्च्यत्वादिति ॥ | ||
| Line 5,691: | Line 5,691: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V17" data-block-id="BGT_C09_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।</span><span class="shloka-line">वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V17" data-block-id="BGT_C09_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।</span><span class="shloka-line">वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V17" data-id="BGT_C09_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">क्रत्वादिभिन्नस्यैव हरेर्योगवृत्त्या तत्तन्नामकत्वमित्यत्र स्मृत्यन्तरं चाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-148"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V17" data-id="BGT_C09_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">क्रत्वादिभिन्नस्यैव हरेर्योगवृत्त्या तत्तन्नामकत्वमित्यत्र स्मृत्यन्तरं चाह | ||
तत्तदिति ॥ | तत्तदिति ॥ | ||
| Line 5,707: | Line 5,707: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V18" data-block-id="BGT_C09_V18" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।</span><span class="shloka-line">प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V18" data-block-id="BGT_C09_V18" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।</span><span class="shloka-line">प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V18" data-id="BGT_C09_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">व्यञ्जनाज्जगदभिव्यञ्जकत्वात् । प्रलयमृत्युशब्दयोरर्थभेदं सप्रमाणकमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-149"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V18" data-id="BGT_C09_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">व्यञ्जनाज्जगदभिव्यञ्जकत्वात् । प्रलयमृत्युशब्दयोरर्थभेदं सप्रमाणकमाह | ||
प्रलयेति ॥ | प्रलयेति ॥ | ||
| Line 5,718: | Line 5,718: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V19" data-id="BGT_C09_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रलयादन्यदाऽपि संहर्तृत्वादित्यर्थः । इन्द्रियेषु स्थित्वा तेषां देहधारणेन मृतिं परिहरति यस्मात्तस्मादमृतमित्यर्थः । प्रविलापयन् प्रलय इति शेषः । अहं क्रतुरित्यादेरशेषक्रत्वादिभोक्तृत्वं चार्थः ॥ १९ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-150"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V19" data-id="BGT_C09_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्रलयादन्यदाऽपि संहर्तृत्वादित्यर्थः । इन्द्रियेषु स्थित्वा तेषां देहधारणेन मृतिं परिहरति यस्मात्तस्मादमृतमित्यर्थः । प्रविलापयन् प्रलय इति शेषः । अहं क्रतुरित्यादेरशेषक्रत्वादिभोक्तृत्वं चार्थः ॥ १९ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V20" data-block-id="BGT_C09_V20" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं</span><span class="shloka-line">क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।</span><span class="shloka-line">एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना</span><span class="shloka-line">गतागतं कामकामा लभन्ते॥ २१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V20" data-block-id="BGT_C09_V20" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं</span><span class="shloka-line">क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।</span><span class="shloka-line">एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना</span><span class="shloka-line">गतागतं कामकामा लभन्ते॥ २१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V20" data-id="BGT_C09_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्र भगवतः सर्वयज्ञादिभोक्तृत्वे त्रैविद्यभागवतयोः फलभेदो न स्यादित्याशङ्क्य परिह्रियते ‘त्रैविद्याः’ इति । तदेव प्रपञ्च्यते ‘येऽपी’ति । तत्र त्रैविद्यभागवतयोः भगवद्याजित्वसाम्येऽपि फलभेदः सहेतुकमुक्तः । तस्य स्फुटमप्रतीतेः स्मृत्यैव तद्व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-151"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V20" data-id="BGT_C09_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्र भगवतः सर्वयज्ञादिभोक्तृत्वे त्रैविद्यभागवतयोः फलभेदो न स्यादित्याशङ्क्य परिह्रियते ‘त्रैविद्याः’ इति । तदेव प्रपञ्च्यते ‘येऽपी’ति । तत्र त्रैविद्यभागवतयोः भगवद्याजित्वसाम्येऽपि फलभेदः सहेतुकमुक्तः । तस्य स्फुटमप्रतीतेः स्मृत्यैव तद्व्याचष्टे | ||
अनन्येति ॥ | अनन्येति ॥ | ||
| Line 5,752: | Line 5,752: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V24" data-block-id="BGT_C09_V24" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।</span><span class="shloka-line">भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोपि माम् ॥॥ २५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V24" data-block-id="BGT_C09_V24" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।</span><span class="shloka-line">भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोपि माम् ॥॥ २५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V24" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V24" data-id="BGT_C09_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातः च्यवन्ति ते’ इत्यत्र भगवन्तमजानतां तत्त्वेनेति विशेषणाद् विपरीतं जानतां वाऽत्रैविद्यानां स्वर्गभोगानन्तरं च्यवनमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V24" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-152"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V24" data-id="BGT_C09_V24_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातः च्यवन्ति ते’ इत्यत्र भगवन्तमजानतां तत्त्वेनेति विशेषणाद् विपरीतं जानतां वाऽत्रैविद्यानां स्वर्गभोगानन्तरं च्यवनमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | ||
मामिष्ट्वेति ॥ | मामिष्ट्वेति ॥ | ||
| Line 5,785: | Line 5,785: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V29" data-block-id="BGT_C09_V29" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।</span><span class="shloka-line">साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V29" data-block-id="BGT_C09_V29" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।</span><span class="shloka-line">साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V29" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V29" data-id="BGT_C09_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भक्त्युपहृतमश्नामीति भक्तप्रियत्वमुक्तम् । तथासत्यभक्तेष्वप्रीतिश्च स्यात् । ततश्च भगवतो वैषम्यमापन्नमित्यत उच्यते ‘समोऽहम्’ इति । तदस्फुटार्थत्वात् स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V29" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-153"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V29" data-id="BGT_C09_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भक्त्युपहृतमश्नामीति भक्तप्रियत्वमुक्तम् । तथासत्यभक्तेष्वप्रीतिश्च स्यात् । ततश्च भगवतो वैषम्यमापन्नमित्यत उच्यते ‘समोऽहम्’ इति । तदस्फुटार्थत्वात् स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
नास्येति ॥ | नास्येति ॥ | ||
| Line 5,800: | Line 5,800: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C09_V32" data-block-id="BGT_C09_V32" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।</span><span class="shloka-line">अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C09_V32" data-block-id="BGT_C09_V32" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C09" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।</span><span class="shloka-line">अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V32" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V32" data-id="BGT_C09_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु भगवदाश्रिताः सर्वेऽपि पुण्या एव । ‘सत्त्वाधिकः पुल्कसोऽपि यस्तु भागवतः सदा’ इत्यादेः । अतः कथं ‘मां हि पार्थ’ इति स्त्रीवैश्यशूद्राणां पापयोनय इति विशेषणम्, ब्राह्मणराजर्षीणां पुण्या इति विशेषणमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C09_V32" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-154"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C09_V32" data-id="BGT_C09_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु भगवदाश्रिताः सर्वेऽपि पुण्या एव । ‘सत्त्वाधिकः पुल्कसोऽपि यस्तु भागवतः सदा’ इत्यादेः । अतः कथं ‘मां हि पार्थ’ इति स्त्रीवैश्यशूद्राणां पापयोनय इति विशेषणम्, ब्राह्मणराजर्षीणां पुण्या इति विशेषणमुच्यत इत्यत आह | ||
पापादीति ॥ | पापादीति ॥ | ||
| Line 5,870: | Line 5,870: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C10_V01" data-block-id="BGT_C10_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।</span><span class="shloka-line">यत्तेहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C10_V01" data-block-id="BGT_C10_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।</span><span class="shloka-line">यत्तेहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V01" data-id="BGT_C10_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">दशमोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-155"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V01" data-id="BGT_C10_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">दशमोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">षष्ठे ध्यानमुक्तम्। तत्र ध्येयतया भगवद्विभूतिरूपाण्यत्रोच्यन्त इत्यध्यायार्थस्यातिरोहितत्वादनुक्तिः ।</p></div></div></div></div></div> | <p class="gr-vyakhya-para">षष्ठे ध्यानमुक्तम्। तत्र ध्येयतया भगवद्विभूतिरूपाण्यत्रोच्यन्त इत्यध्यायार्थस्यातिरोहितत्वादनुक्तिः ।</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C10_V02" data-block-id="BGT_C10_V02" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।</span><span class="shloka-line">अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C10_V02" data-block-id="BGT_C10_V02" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।</span><span class="shloka-line">अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥</span></span></div> | ||
| Line 5,878: | Line 5,878: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V02" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V02" data-id="BGT_C10_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भूयो महिमानं शृृण्विति प्रतिज्ञातमुच्यते ‘न मे विदुः’ इति । तत्र मे महिमानं सुरगणा महर्षयश्च न विदुरित्येवोक्तत्वाद् गन्धर्वादयो विदुरित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V02" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-156"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V02" data-id="BGT_C10_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भूयो महिमानं शृृण्विति प्रतिज्ञातमुच्यते ‘न मे विदुः’ इति । तत्र मे महिमानं सुरगणा महर्षयश्च न विदुरित्येवोक्तत्वाद् गन्धर्वादयो विदुरित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | ||
उपलक्षणार्थमिति ॥ | उपलक्षणार्थमिति ॥ | ||
| Line 5,889: | Line 5,889: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V03" data-id="BGT_C10_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">स्वज्ञानान्मोक्षाख्यमहिमाऽत्रोच्यते ‘यो माम्’ इति । तत्र अजमित्युक्तत्वादनादिमिति पुनरुक्तिरित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-157"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V03" data-id="BGT_C10_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">स्वज्ञानान्मोक्षाख्यमहिमाऽत्रोच्यते ‘यो माम्’ इति । तत्र अजमित्युक्तत्वादनादिमिति पुनरुक्तिरित्यत आह | ||
अनस्येति ॥ | अनस्येति ॥ | ||
| Line 5,896: | Line 5,896: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C10_V04" data-block-id="BGT_C10_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुदि्धर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।</span><span class="shloka-line">सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C10_V04" data-block-id="BGT_C10_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बुदि्धर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।</span><span class="shloka-line">सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V04" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V04" data-id="BGT_C10_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">बुद्ध्यादिप्रदत्वमहिमा चोच्यते ‘बुद्धिः’ इति । तत्र बुद्धिज्ञानशब्दयोरेकार्थत्वमित्यतो बुद्धिशब्दस्यार्थान्तरत्वे स्मृतिमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V04" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-158"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V04" data-id="BGT_C10_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">बुद्ध्यादिप्रदत्वमहिमा चोच्यते ‘बुद्धिः’ इति । तत्र बुद्धिज्ञानशब्दयोरेकार्थत्वमित्यतो बुद्धिशब्दस्यार्थान्तरत्वे स्मृतिमाह | ||
बुद्धिरिति ॥ | बुद्धिरिति ॥ | ||
| Line 5,913: | Line 5,913: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V06" data-id="BGT_C10_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं भूतानां बुद्ध्यादिकं मत्तो भवत्यपि तु सर्वभूतानि चेत्युच्यते ‘महर्षयः’ इति । तत्र प्रतिमन्वन्तरं सप्तर्षिभेदोक्तेरत्र के विवक्षिता इति चेत्पूर्वमन्वन्तरस्था एव । पूर्व इति विशेषणात् । के पूर्वमन्वन्तरस्था इत्यतस्तान् स्मृत्यैव दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-159"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V06" data-id="BGT_C10_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं भूतानां बुद्ध्यादिकं मत्तो भवत्यपि तु सर्वभूतानि चेत्युच्यते ‘महर्षयः’ इति । तत्र प्रतिमन्वन्तरं सप्तर्षिभेदोक्तेरत्र के विवक्षिता इति चेत्पूर्वमन्वन्तरस्था एव । पूर्व इति विशेषणात् । के पूर्वमन्वन्तरस्था इत्यतस्तान् स्मृत्यैव दर्शयति | ||
॥ मरीचिरिति ॥ | ॥ मरीचिरिति ॥ | ||
| Line 5,937: | Line 5,937: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V07" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V07" data-id="BGT_C10_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तमाहात्म्यज्ञाने फलमुच्यते ‘एताम्’ इति । तत्र कर्मसमाधियोगयोरत्रानुक्तेः कथमेतं योगमित्युच्यत इत्यतो नात्र कर्मयोगादिर्विवक्षित इति भावेन योगशब्दस्यार्थान्तरं स्मृत्या दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V07" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-160"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V07" data-id="BGT_C10_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तमाहात्म्यज्ञाने फलमुच्यते ‘एताम्’ इति । तत्र कर्मसमाधियोगयोरत्रानुक्तेः कथमेतं योगमित्युच्यत इत्यतो नात्र कर्मयोगादिर्विवक्षित इति भावेन योगशब्दस्यार्थान्तरं स्मृत्या दर्शयति | ||
॥ युज्यत इति ॥ | ॥ युज्यत इति ॥ | ||
| Line 5,961: | Line 5,961: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C10_V08" data-block-id="BGT_C10_V08" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।</span><span class="shloka-line">इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C10_V08" data-block-id="BGT_C10_V08" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।</span><span class="shloka-line">इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V08" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V08" data-id="BGT_C10_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तार्थे विश्वासोत्पादनार्थं सन्ति च तथा भजन्त इत्युच्यते ‘अहम्’ इति । तत्र ‘अहं सर्वस्य प्रभवः’ इत्यादिनैव मामित्यस्य सिद्धत्वात् किं पुनः भजन्ते माम् इत्युच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V08" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-161"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V08" data-id="BGT_C10_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तार्थे विश्वासोत्पादनार्थं सन्ति च तथा भजन्त इत्युच्यते ‘अहम्’ इति । तत्र ‘अहं सर्वस्य प्रभवः’ इत्यादिनैव मामित्यस्य सिद्धत्वात् किं पुनः भजन्ते माम् इत्युच्यत इत्यत आह | ||
भजन्ते मामिति ॥ | भजन्ते मामिति ॥ | ||
| Line 5,968: | Line 5,968: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C10_V09" data-block-id="BGT_C10_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।</span><span class="shloka-line">कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C10_V09" data-block-id="BGT_C10_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।</span><span class="shloka-line">कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V09" data-id="BGT_C10_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्राणानां भगवद्गतत्वं कथमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-162"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V09" data-id="BGT_C10_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">प्राणानां भगवद्गतत्वं कथमित्यत आह | ||
मद्गतेति ॥९ ॥</p></div></div></div></div></div> | मद्गतेति ॥९ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
| Line 6,006: | Line 6,006: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C10_V22" data-block-id="BGT_C10_V22" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वेदानां सामवेदोस्मि देवानामस्मि वासवः ।</span><span class="shloka-line">इंद्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C10_V22" data-block-id="BGT_C10_V22" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C10" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वेदानां सामवेदोस्मि देवानामस्मि वासवः ।</span><span class="shloka-line">इंद्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V22" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V22" data-id="BGT_C10_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अत्र विभूतिरूपप्रश्ने ‘अहं ज्योतिषां रविः’ इत्याद्युच्यते । तत्र स्वजात्यादिविशिष्टवस्तून्येव भगवतो विभूतिरूपाणीत्यन्यथाप्रतीतिं स्मृत्यैव निवारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V22" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-163"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V22" data-id="BGT_C10_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अत्र विभूतिरूपप्रश्ने ‘अहं ज्योतिषां रविः’ इत्याद्युच्यते । तत्र स्वजात्यादिविशिष्टवस्तून्येव भगवतो विभूतिरूपाणीत्यन्यथाप्रतीतिं स्मृत्यैव निवारयति | ||
येषामिति ॥ | येषामिति ॥ | ||
| Line 6,107: | Line 6,107: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V40" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V40" data-id="BGT_C10_V40_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतश्च न रव्यादिकमेव भगवतो विभूतिरूपं किन्तु तत्रस्थमेवेत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V40" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-164"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V40" data-id="BGT_C10_V40_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतश्च न रव्यादिकमेव भगवतो विभूतिरूपं किन्तु तत्रस्थमेवेत्याह | ||
केष्विति ॥ | केष्विति ॥ | ||
| Line 6,181: | Line 6,181: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V41" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V41" data-id="BGT_C10_V41_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विभूतीनां सङ्क्षेपमुक्त्वा विस्तर उच्यते । | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V41" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-165"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V41" data-id="BGT_C10_V41_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विभूतीनां सङ्क्षेपमुक्त्वा विस्तर उच्यते । | ||
यद्यदिति ॥ | यद्यदिति ॥ | ||
| Line 6,203: | Line 6,203: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V42" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V42" data-id="BGT_C10_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ततोऽपि विस्तर उच्यते ‘अथवा’ इति । तत्रोक्तेन बहुना ज्ञातेन किमपि फलं नास्तीत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C10_V42" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-166"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C10_V42" data-id="BGT_C10_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ततोऽपि विस्तर उच्यते ‘अथवा’ इति । तत्रोक्तेन बहुना ज्ञातेन किमपि फलं नास्तीत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
किमिति ॥ | किमिति ॥ | ||
| Line 6,230: | Line 6,230: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C11_V01" data-block-id="BGT_C11_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।</span><span class="shloka-line">यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोयं विगतो मम॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C11_V01" data-block-id="BGT_C11_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।</span><span class="shloka-line">यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोयं विगतो मम॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V01" data-id="BGT_C11_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">एकादशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-167"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V01" data-id="BGT_C11_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">एकादशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">अत्र ध्यानार्थं विश्वरूपस्थितिरुच्यत इत्यध्यायप्रतिपाद्यस्य स्फुटं प्रतीयमानत्वादनुक्तिः । तत्र विश्वरूपस्य प्रागुत्तरं चादृष्टत्वात् तदानीमेव किञ्चित्प्रधानादिकम् उपादानीकृत्य भगवता निर्मायार्जुनाय प्रदर्श्य विश्वरूपं नाशितमिति शङ्कां निवारयति | <p class="gr-vyakhya-para">अत्र ध्यानार्थं विश्वरूपस्थितिरुच्यत इत्यध्यायप्रतिपाद्यस्य स्फुटं प्रतीयमानत्वादनुक्तिः । तत्र विश्वरूपस्य प्रागुत्तरं चादृष्टत्वात् तदानीमेव किञ्चित्प्रधानादिकम् उपादानीकृत्य भगवता निर्मायार्जुनाय प्रदर्श्य विश्वरूपं नाशितमिति शङ्कां निवारयति | ||
| Line 6,280: | Line 6,280: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V14" data-id="BGT_C11_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अनन्तरूपाण्यभिन्नानीत्ययुक्तम् । रूपाणामैक्येऽनन्तत्वायोगादित्याशङ्कां ब्रह्मतर्कवाक्येन परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-168"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V14" data-id="BGT_C11_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अनन्तरूपाण्यभिन्नानीत्ययुक्तम् । रूपाणामैक्येऽनन्तत्वायोगादित्याशङ्कां ब्रह्मतर्कवाक्येन परिहरति | ||
॥ एकमिति ॥ | ॥ एकमिति ॥ | ||
| Line 6,463: | Line 6,463: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V15" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V15" data-id="BGT_C11_V15_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">दृष्टविश्वरूपो दृष्टानुभवादव्याजेन स्तौति ‘पश्यामि’ इति । तत्र कमलरूपासने स्थितं ब्रह्माणमित्यल्पार्थत्वप्रतीतिनिरासाय कमलासनस्थपदं व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V15" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-169"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V15" data-id="BGT_C11_V15_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">दृष्टविश्वरूपो दृष्टानुभवादव्याजेन स्तौति ‘पश्यामि’ इति । तत्र कमलरूपासने स्थितं ब्रह्माणमित्यल्पार्थत्वप्रतीतिनिरासाय कमलासनस्थपदं व्याचष्टे | ||
कमलेति ॥ | कमलेति ॥ | ||
| Line 6,499: | Line 6,499: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V20" data-id="BGT_C11_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘द्यावापृथिव्योः’ इत्यत्र त्वयेत्युक्त्यैवेकेनेति सिद्धत्वात् किमर्थं पुनरेकेनेत्युच्यत इत्यतस्तस्य सार्थक्यमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-170"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V20" data-id="BGT_C11_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘द्यावापृथिव्योः’ इत्यत्र त्वयेत्युक्त्यैवेकेनेति सिद्धत्वात् किमर्थं पुनरेकेनेत्युच्यत इत्यतस्तस्य सार्थक्यमाह | ||
द्यावापृथिव्योरिति ॥ | द्यावापृथिव्योरिति ॥ | ||
| Line 6,540: | Line 6,540: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C11_V25" data-block-id="BGT_C11_V25" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।</span><span class="shloka-line">दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C11_V25" data-block-id="BGT_C11_V25" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C11" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।</span><span class="shloka-line">दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V25" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V25" data-id="BGT_C11_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुम्’ इति स्वस्यापि यद्धर्शनमसुलभमुक्तं तादृशरूपदर्शनं कथं लोकत्रयस्य ‘दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपम्’ इत्यादिनाऽर्जुनेनोच्यते । ‘सुखमात्यन्तिकम्’ इत्यादौ भगवद्दर्शनस्य परमानन्दहेतुत्वेनोक्तत्वात् कथं विश्वरूपदर्शनस्य व्यथाहेतुत्वमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V25" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-171"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V25" data-id="BGT_C11_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुम्’ इति स्वस्यापि यद्धर्शनमसुलभमुक्तं तादृशरूपदर्शनं कथं लोकत्रयस्य ‘दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपम्’ इत्यादिनाऽर्जुनेनोच्यते । ‘सुखमात्यन्तिकम्’ इत्यादौ भगवद्दर्शनस्य परमानन्दहेतुत्वेनोक्तत्वात् कथं विश्वरूपदर्शनस्य व्यथाहेतुत्वमुच्यत इत्यत आह | ||
त्रिलोकेष्विति ॥ | त्रिलोकेष्विति ॥ | ||
| Line 6,607: | Line 6,607: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V31" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V31" data-id="BGT_C11_V31_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘आख्याहि मे को भवान्’ इत्यत्र को देवो भवानिति पृच्छतीत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V31" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-172"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V31" data-id="BGT_C11_V31_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘आख्याहि मे को भवान्’ इत्यत्र को देवो भवानिति पृच्छतीत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाऽह | ||
विशेषेति ॥ | विशेषेति ॥ | ||
| Line 6,624: | Line 6,624: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V32" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V32" data-id="BGT_C11_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">परिहारे गुणादेरनुक्तत्वान्नायं तद्विषय इत्यतः कालशब्द एव गुणादिवाचीति भावेन स्मृत्यैव तं व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V32" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-173"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V32" data-id="BGT_C11_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">परिहारे गुणादेरनुक्तत्वान्नायं तद्विषय इत्यतः कालशब्द एव गुणादिवाचीति भावेन स्मृत्यैव तं व्याचष्टे | ||
काल इति ॥ | काल इति ॥ | ||
| Line 6,641: | Line 6,641: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V34" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V34" data-id="BGT_C11_V34_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यतोऽहमेव लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः । अतो वैरिजये सन्देहायोगाद् युध्यस्वेत्युच्यते ‘तस्मात्’ इति । तत्र द्रोणं च भीष्मं चेति जयद्रथस्य द्रोणादिवद्विशिष्योक्तिः कथम् ? तावत्सामर्थ्याभावादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V34" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-174"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V34" data-id="BGT_C11_V34_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यतोऽहमेव लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः । अतो वैरिजये सन्देहायोगाद् युध्यस्वेत्युच्यते ‘तस्मात्’ इति । तत्र द्रोणं च भीष्मं चेति जयद्रथस्य द्रोणादिवद्विशिष्योक्तिः कथम् ? तावत्सामर्थ्याभावादित्यत आह | ||
जयद्रथस्येति ॥ | जयद्रथस्येति ॥ | ||
| Line 6,678: | Line 6,678: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V39" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V39" data-id="BGT_C11_V39_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वायुर्यमोऽग्निरित्याद्यर्जुनस्तुतिवाक्ये वाय्वादीनां भगवदभेद उच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय वाय्वादिशब्दानां भगवति योगवृत्तिं स्मृत्यैव दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V39" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-175"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V39" data-id="BGT_C11_V39_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वायुर्यमोऽग्निरित्याद्यर्जुनस्तुतिवाक्ये वाय्वादीनां भगवदभेद उच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय वाय्वादिशब्दानां भगवति योगवृत्तिं स्मृत्यैव दर्शयति | ||
॥ वायुरिति ॥ | ॥ वायुरिति ॥ | ||
| Line 6,693: | Line 6,693: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V42" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V42" data-id="BGT_C11_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘असत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु एकोऽथवाऽपि’ इत्यत्र यद्यप्यहं त्वमेक एव । तथापि लोकव्यवहारानुसारेण क्षामापय इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V42" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-176"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V42" data-id="BGT_C11_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘असत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु एकोऽथवाऽपि’ इत्यत्र यद्यप्यहं त्वमेक एव । तथापि लोकव्यवहारानुसारेण क्षामापय इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
एक इति ॥ | एक इति ॥ | ||
| Line 6,721: | Line 6,721: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V46" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V46" data-id="BGT_C11_V46_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तेनैव रूपेण भव’ इत्यर्जुनप्रार्थनावाक्ये विश्वरूपं विहाय पूर्वतनं गृहाण इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V46" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-177"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V46" data-id="BGT_C11_V46_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तेनैव रूपेण भव’ इत्यर्जुनप्रार्थनावाक्ये विश्वरूपं विहाय पूर्वतनं गृहाण इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
तेनैवेति ॥ | तेनैवेति ॥ | ||
| Line 6,738: | Line 6,738: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V47" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V47" data-id="BGT_C11_V47_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भक्त्यतिशयोत्पादनाय विश्वरूपदर्शनस्य दौर्लभ्यमुच्यते ‘मया’ इति । तत्र ‘तेजोमयं विश्वम्’ इति विश्वात्मकत्वं भगवद्रूपस्योच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय विश्वशब्दं स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V47" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-178"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V47" data-id="BGT_C11_V47_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भक्त्यतिशयोत्पादनाय विश्वरूपदर्शनस्य दौर्लभ्यमुच्यते ‘मया’ इति । तत्र ‘तेजोमयं विश्वम्’ इति विश्वात्मकत्वं भगवद्रूपस्योच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय विश्वशब्दं स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
विश्वेति ॥ | विश्वेति ॥ | ||
| Line 6,765: | Line 6,765: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V48" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V48" data-id="BGT_C11_V48_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यन्येषामपि विश्वरूपदर्शनमत्राभिप्रेतं स्यात्तर्हि ‘न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैः’ इत्युत्तरवाक्यविरोध इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V48" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-179"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V48" data-id="BGT_C11_V48_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यन्येषामपि विश्वरूपदर्शनमत्राभिप्रेतं स्यात्तर्हि ‘न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैः’ इत्युत्तरवाक्यविरोध इत्यत आह | ||
वेदेति ॥ | वेदेति ॥ | ||
| Line 6,787: | Line 6,787: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V50" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V50" data-id="BGT_C11_V50_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘स्वकं रूपं दर्शयामास’ इति कृष्णरूपस्य विशिष्य स्वकीयत्वोक्तेः यदुक्तं विश्वरूपस्य साक्षादीश्वरस्वरूपत्वं तदयुक्तमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V50" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-180"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V50" data-id="BGT_C11_V50_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘स्वकं रूपं दर्शयामास’ इति कृष्णरूपस्य विशिष्य स्वकीयत्वोक्तेः यदुक्तं विश्वरूपस्य साक्षादीश्वरस्वरूपत्वं तदयुक्तमित्यत आह | ||
स्ववदिति ॥ | स्ववदिति ॥ | ||
| Line 6,820: | Line 6,820: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V51" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V51" data-id="BGT_C11_V51_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘दृष्ट्वेदं मानुषं रूपम्’ इति कृष्णरूपस्य मानुषत्वोक्तेः कथं नावरत्वमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V51" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-181"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V51" data-id="BGT_C11_V51_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘दृष्ट्वेदं मानुषं रूपम्’ इति कृष्णरूपस्य मानुषत्वोक्तेः कथं नावरत्वमित्यत आह | ||
किञ्चिदिति ॥ | किञ्चिदिति ॥ | ||
| Line 6,835: | Line 6,835: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V52" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V52" data-id="BGT_C11_V52_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘सुदुर्दर्शमिदं रूपम्’ इत्यत्र ‘देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिण एव वर्तन्ते, न तु पश्यन्ति’ इत्युक्तत्वात् कथमर्जुनादुत्तमैरधमैश्च विश्वरूपस्य दृष्टत्वमुच्यत इत्यतस्तद्वाक्यं यथावद्योजयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C11_V52" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-182"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C11_V52" data-id="BGT_C11_V52_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘सुदुर्दर्शमिदं रूपम्’ इत्यत्र ‘देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिण एव वर्तन्ते, न तु पश्यन्ति’ इत्युक्तत्वात् कथमर्जुनादुत्तमैरधमैश्च विश्वरूपस्य दृष्टत्वमुच्यत इत्यतस्तद्वाक्यं यथावद्योजयति | ||
य इति ॥ | य इति ॥ | ||
| Line 6,870: | Line 6,870: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V01" data-id="BGT_C12_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">द्वादशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-183"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V01" data-id="BGT_C12_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">द्वादशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">ॐ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">ॐ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 6,919: | Line 6,919: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C12_V02" data-block-id="BGT_C12_V02" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C12_V02" data-block-id="BGT_C12_V02" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।</span><span class="shloka-line">श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V02" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V02" data-id="BGT_C12_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु चेष्टावत्याः श्रियोऽचलत्वम् ‘अचलम्’ ध्रुवम् इति कथमुच्यत इत्यतः स्मृत्यैव तद्घटयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V02" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-184"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V02" data-id="BGT_C12_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु चेष्टावत्याः श्रियोऽचलत्वम् ‘अचलम्’ ध्रुवम् इति कथमुच्यत इत्यतः स्मृत्यैव तद्घटयति | ||
नेति ॥ | नेति ॥ | ||
| Line 6,970: | Line 6,970: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C12_V06" data-block-id="BGT_C12_V06" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।</span><span class="shloka-line">अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C12_V06" data-block-id="BGT_C12_V06" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।</span><span class="shloka-line">अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V06" data-id="BGT_C12_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘ये तु सर्वाणि’ इत्यत्रानन्ययोगेन भगवदुपसनस्योत्तमत्वमुच्यते । अतः कथं श्रिया सहितभगवदुपासनस्य आधिक्यकथनपरतयैतद्व्याख्यायत इत्याशङ्कां प्रमाणवाक्येनैव परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-185"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V06" data-id="BGT_C12_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘ये तु सर्वाणि’ इत्यत्रानन्ययोगेन भगवदुपसनस्योत्तमत्वमुच्यते । अतः कथं श्रिया सहितभगवदुपासनस्य आधिक्यकथनपरतयैतद्व्याख्यायत इत्याशङ्कां प्रमाणवाक्येनैव परिहरति | ||
॥ विष्णोरिति | ॥ विष्णोरिति | ||
| Line 7,000: | Line 7,000: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V12" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V12" data-id="BGT_C12_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">मदुपासनस्याधिकत्वात्तदेव कुरु । तदलाभे मां जानीहि । तदभावे चाभ्यासयोगेन मां जानीहि । तदभावे च मत्कर्मपरो भव । तदशक्तौ च मद्योगमाश्रितः कर्मफलत्यागं कुर्वित्युच्यते ‘मयि’ इति । तत्र मत्कर्मकृत्त्वमेव मद्योगः । अतः कथमेतदित्यतः स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V12" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-186"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V12" data-id="BGT_C12_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">मदुपासनस्याधिकत्वात्तदेव कुरु । तदलाभे मां जानीहि । तदभावे चाभ्यासयोगेन मां जानीहि । तदभावे च मत्कर्मपरो भव । तदशक्तौ च मद्योगमाश्रितः कर्मफलत्यागं कुर्वित्युच्यते ‘मयि’ इति । तत्र मत्कर्मकृत्त्वमेव मद्योगः । अतः कथमेतदित्यतः स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
वैष्णवानीति ॥ | वैष्णवानीति ॥ | ||
| Line 7,036: | Line 7,036: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C12_V17" data-block-id="BGT_C12_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।</span><span class="shloka-line">शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियः॥१७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C12_V17" data-block-id="BGT_C12_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C12" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।</span><span class="shloka-line">शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियः॥१७ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V17" data-id="BGT_C12_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ये तु सर्वाणि कर्माणि इत्यादि प्रपञ्च्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-187"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V17" data-id="BGT_C12_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ये तु सर्वाणि कर्माणि इत्यादि प्रपञ्च्यते | ||
‘ओष्टा’ इति ॥ | ‘ओष्टा’ इति ॥ | ||
| Line 7,102: | Line 7,102: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V20" data-id="BGT_C12_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">धर्म्यामृतपदस्य दुर्गमार्थत्वादर्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C12_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-188"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C12_V20" data-id="BGT_C12_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">धर्म्यामृतपदस्य दुर्गमार्थत्वादर्थमाह | ||
धर्मेति ॥२० ॥</p> | धर्मेति ॥२० ॥</p> | ||
| Line 7,116: | Line 7,116: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V01" data-block-id="BGT_C13_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।</span><span class="shloka-line">एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V01" data-block-id="BGT_C13_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।</span><span class="shloka-line">एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V01" data-id="BGT_C13_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">त्रयोदशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-189"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V01" data-id="BGT_C13_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">त्रयोदशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 7,150: | Line 7,150: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V03" data-block-id="BGT_C13_V03" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञं चापि मां विदि्ध सर्वक्षेत्रेषु भारत ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V03" data-block-id="BGT_C13_V03" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">क्षेत्रज्ञं चापि मां विदि्ध सर्वक्षेत्रेषु भारत ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V03" data-id="BGT_C13_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘एतद्यो वेत्ति’ इत्येतज्जीवविषयतया प्रतीतिनिरासाय वचनान्तरेण व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-190"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V03" data-id="BGT_C13_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘एतद्यो वेत्ति’ इत्येतज्जीवविषयतया प्रतीतिनिरासाय वचनान्तरेण व्याचष्टे | ||
क्षेत्रज्ञ इति ॥ | क्षेत्रज्ञ इति ॥ | ||
| Line 7,285: | Line 7,285: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V07" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V07" data-id="BGT_C13_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तत्क्षेत्रं यत्’ इत्युक्तत्वात् ‘यतश्च यत्’ इति पुनरुक्तिरित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V07" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-191"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V07" data-id="BGT_C13_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘तत्क्षेत्रं यत्’ इत्युक्तत्वात् ‘यतश्च यत्’ इति पुनरुक्तिरित्यत आह | ||
यतश्चेति ॥ | यतश्चेति ॥ | ||
| Line 7,332: | Line 7,332: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V12" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V12" data-id="BGT_C13_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञेयं वक्तुं ज्ञानमुच्यते ‘अमानित्वम्’ इति । तत्र तत्त्वज्ञानार्थदर्शनपदस्यास्फुटार्थत्वात् तदर्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V12" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-192"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V12" data-id="BGT_C13_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञेयं वक्तुं ज्ञानमुच्यते ‘अमानित्वम्’ इति । तत्र तत्त्वज्ञानार्थदर्शनपदस्यास्फुटार्थत्वात् तदर्थमाह | ||
तत्त्वेति ॥ | तत्त्वेति ॥ | ||
| Line 7,343: | Line 7,343: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V13" data-block-id="BGT_C13_V13" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ।</span><span class="shloka-line">अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V13" data-block-id="BGT_C13_V13" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ।</span><span class="shloka-line">अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V13" data-id="BGT_C13_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘अनादिमत्परं ब्रह्म’ इत्यत्रानादीत्येतावता पूर्णत्वात् अनादिमदिति किमर्थमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-193"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V13" data-id="BGT_C13_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘अनादिमत्परं ब्रह्म’ इत्यत्रानादीत्येतावता पूर्णत्वात् अनादिमदिति किमर्थमुच्यत इत्यत आह | ||
अनादीति ॥ | अनादीति ॥ | ||
| Line 7,375: | Line 7,375: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V18" data-block-id="BGT_C13_V18" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्योतिषामपि तज्जयोतिस्तमसः परमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V18" data-block-id="BGT_C13_V18" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्योतिषामपि तज्जयोतिस्तमसः परमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V18" data-id="BGT_C13_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानगम्यमिति ज्ञानविषयत्वमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-194"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V18" data-id="BGT_C13_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञानगम्यमिति ज्ञानविषयत्वमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
ज्ञानेनेति ॥ | ज्ञानेनेति ॥ | ||
| Line 7,433: | Line 7,433: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V19" data-id="BGT_C13_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तमुपसंहृत्य तज्ज्ञानं स्तूयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-195"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V19" data-id="BGT_C13_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्तमुपसंहृत्य तज्ज्ञानं स्तूयते | ||
इतीति ॥ | इतीति ॥ | ||
| Line 7,448: | Line 7,448: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V20" data-id="BGT_C13_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘यतश्च यत् स च यः’ इति प्रतिज्ञातं वक्तुं प्रकृत्यादिस्वरूपमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-196"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V20" data-id="BGT_C13_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘यतश्च यत् स च यः’ इति प्रतिज्ञातं वक्तुं प्रकृत्यादिस्वरूपमुच्यते | ||
‘प्रकृतिम्’ इति’ । | ‘प्रकृतिम्’ इति’ । | ||
| Line 7,480: | Line 7,480: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V21" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V21" data-id="BGT_C13_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘कार्यकारणकर्तृत्वे ’ इति श्लोकमचेतनप्रकृतिजीवविषयत्वप्रतीतिनिरासाय चेतनप्रकृतीश्वरविषयतया प्रमाणेनैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V21" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-197"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V21" data-id="BGT_C13_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘कार्यकारणकर्तृत्वे ’ इति श्लोकमचेतनप्रकृतिजीवविषयत्वप्रतीतिनिरासाय चेतनप्रकृतीश्वरविषयतया प्रमाणेनैव व्याचष्टे | ||
स्वदेहेति ॥ | स्वदेहेति ॥ | ||
| Line 7,528: | Line 7,528: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V22" data-block-id="BGT_C13_V22" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।</span><span class="shloka-line">कारणं गुणसङ्गोस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V22" data-block-id="BGT_C13_V22" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।</span><span class="shloka-line">कारणं गुणसङ्गोस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V22" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V22" data-id="BGT_C13_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यत्र पुरुषपदं जीवपरं तर्हि पुनरुक्तिः स्यात् । जीवस्य ‘कार्यकारणकर्तृत्वे’ इत्यनेनोक्तकार्यकारणसम्बन्धस्यैव प्रकृतिस्थपदेनोक्तेः । ‘सुखदुःखानां भोक्तृत्वे’ इत्यनेनोक्तसुखदुःखादिभोगस्यैव ‘भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान्’ इत्युक्तत्वादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V22" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-198"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V22" data-id="BGT_C13_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यद्यत्र पुरुषपदं जीवपरं तर्हि पुनरुक्तिः स्यात् । जीवस्य ‘कार्यकारणकर्तृत्वे’ इत्यनेनोक्तकार्यकारणसम्बन्धस्यैव प्रकृतिस्थपदेनोक्तेः । ‘सुखदुःखानां भोक्तृत्वे’ इत्यनेनोक्तसुखदुःखादिभोगस्यैव ‘भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान्’ इत्युक्तत्वादित्यत आह | ||
कार्येति ॥ | कार्येति ॥ | ||
| Line 7,686: | Line 7,686: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V23" data-id="BGT_C13_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अत्र जीवस्य शरीरसम्बन्धे सत्त्वादिगुणसङ्गः कारणमुच्यते, न तु परमात्मनः । तत्र सगुणत्वम् । परमार्थतस्तदनुपपत्तेः । तन्मिथ्यात्वस्य दूषितत्वादिति भावः । किं जीवस्य सत्त्वादिगुणसङ्गः सदसद्योनिजन्मसु स्वतन्त्रकारणमुत निमित्तमात्रम्? नाद्यः । जडत्वेन तदनुपपत्तेः । द्वितीये स्वतन्त्रकारणं वाच्यमिति शङ्कापरिहारत्वेन श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-199"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V23" data-id="BGT_C13_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अत्र जीवस्य शरीरसम्बन्धे सत्त्वादिगुणसङ्गः कारणमुच्यते, न तु परमात्मनः । तत्र सगुणत्वम् । परमार्थतस्तदनुपपत्तेः । तन्मिथ्यात्वस्य दूषितत्वादिति भावः । किं जीवस्य सत्त्वादिगुणसङ्गः सदसद्योनिजन्मसु स्वतन्त्रकारणमुत निमित्तमात्रम्? नाद्यः । जडत्वेन तदनुपपत्तेः । द्वितीये स्वतन्त्रकारणं वाच्यमिति शङ्कापरिहारत्वेन श्लोकमवतारयति | ||
स्वतन्त्रेति ॥ | स्वतन्त्रेति ॥ | ||
| Line 7,714: | Line 7,714: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V25" data-block-id="BGT_C13_V25" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।</span><span class="shloka-line">अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V25" data-block-id="BGT_C13_V25" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।</span><span class="shloka-line">अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V25" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V25" data-id="BGT_C13_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘प्रकृतिं पुरुषं चैव’ इत्याद्युक्तार्थं बुभुत्सातिशयोत्पादनाय तज्ज्ञानफलमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V25" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-200"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V25" data-id="BGT_C13_V25_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘प्रकृतिं पुरुषं चैव’ इत्याद्युक्तार्थं बुभुत्सातिशयोत्पादनाय तज्ज्ञानफलमुच्यते | ||
‘य एनम्’ इति । | ‘य एनम्’ इति । | ||
| Line 7,779: | Line 7,779: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V26" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V26" data-id="BGT_C13_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ऋषयोऽन्तःप्रकाशाः’ इत्यादौ ऋषीणामन्तर्दर्शननियमोक्तेः केचनेत्युक्तिः किमर्थेत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V26" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-201"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V26" data-id="BGT_C13_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ऋषयोऽन्तःप्रकाशाः’ इत्यादौ ऋषीणामन्तर्दर्शननियमोक्तेः केचनेत्युक्तिः किमर्थेत्यत आह | ||
केचिदिति ॥ | केचिदिति ॥ | ||
| Line 7,869: | Line 7,869: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V27" data-block-id="BGT_C13_V27" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्वि भरतर्षभ॥२७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V27" data-block-id="BGT_C13_V27" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।</span><span class="shloka-line">क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्वि भरतर्षभ॥२७ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V27" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V27" data-id="BGT_C13_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं हरिरेव सर्वजीवानां सदसद्योनिजन्मसु स्वतन्त्रकारणमिति तत्प्रपञ्च्यते ‘यावत्’ इति । तत्र क्षेत्रज्ञस्य हरेः क्षेत्रसंयोगो नाम जडदेहसंयोग इत्यन्यथा प्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V27" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-202"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V27" data-id="BGT_C13_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं हरिरेव सर्वजीवानां सदसद्योनिजन्मसु स्वतन्त्रकारणमिति तत्प्रपञ्च्यते ‘यावत्’ इति । तत्र क्षेत्रज्ञस्य हरेः क्षेत्रसंयोगो नाम जडदेहसंयोग इत्यन्यथा प्रतीतिनिरासायाह | ||
क्षेत्रेति ॥ | क्षेत्रेति ॥ | ||
| Line 7,949: | Line 7,949: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V28" data-block-id="BGT_C13_V28" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V28" data-block-id="BGT_C13_V28" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।</span><span class="shloka-line">विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V28" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V28" data-id="BGT_C13_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">परमेश्वरस्य सर्वशरीरस्थत्वमुक्तम् । तर्ह्यधिष्ठानतारतम्यात्तस्य तारतम्यं दुःखिसहावस्थानाद् दुःखं च स्यादित्यत उच्यते‘समम्’ इति । तत्र ‘विनश्यत्स्वविनश्यन्तम्’ इत्ययुक्तम् । जीवानां विनाशाभावात् । न च तस्याचेतनविषयत्वम् । चशब्दाद्यभावादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V28" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-203"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V28" data-id="BGT_C13_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">परमेश्वरस्य सर्वशरीरस्थत्वमुक्तम् । तर्ह्यधिष्ठानतारतम्यात्तस्य तारतम्यं दुःखिसहावस्थानाद् दुःखं च स्यादित्यत उच्यते‘समम्’ इति । तत्र ‘विनश्यत्स्वविनश्यन्तम्’ इत्ययुक्तम् । जीवानां विनाशाभावात् । न च तस्याचेतनविषयत्वम् । चशब्दाद्यभावादित्यत आह | ||
जीवेष्विति ॥ | जीवेष्विति ॥ | ||
| Line 7,960: | Line 7,960: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V29" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V29" data-id="BGT_C13_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं विजानन्नेव ज्ञानीत्युक्तम् । तज्ज्ञानफलमुच्यते ‘समम्’ इति । श्लोकद्वयं स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V29" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-204"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V29" data-id="BGT_C13_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">एवं विजानन्नेव ज्ञानीत्युक्तम् । तज्ज्ञानफलमुच्यते ‘समम्’ इति । श्लोकद्वयं स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
दुःखेति ॥ | दुःखेति ॥ | ||
| Line 7,975: | Line 7,975: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V30" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V30" data-id="BGT_C13_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ईश्वरः सदसद्योनिजन्मसु कर्मानपेक्ष्यैव कारणं चेत्तर्हि तस्य वैषम्यादि स्यात् । कर्मापेक्षायां स्वातन्त्र्यप्रच्युतिः । तथा तस्यापि जनकसद्भावाच्च न स्वातन्त्र्यमित्यत उच्यते‘प्रकृत्य’ इति । तत्र प्रकृतिरेव कर्त्री न परमात्मेत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V30" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-205"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V30" data-id="BGT_C13_V30_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ईश्वरः सदसद्योनिजन्मसु कर्मानपेक्ष्यैव कारणं चेत्तर्हि तस्य वैषम्यादि स्यात् । कर्मापेक्षायां स्वातन्त्र्यप्रच्युतिः । तथा तस्यापि जनकसद्भावाच्च न स्वातन्त्र्यमित्यत उच्यते‘प्रकृत्य’ इति । तत्र प्रकृतिरेव कर्त्री न परमात्मेत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
प्रकृत्येति ॥ | प्रकृत्येति ॥ | ||
| Line 8,043: | Line 8,043: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V31" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V31" data-id="BGT_C13_V31_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं भगवतः सर्वप्रेरकत्वादिज्ञानमात्रेणालम् । किन्तु तस्य सर्वाधारत्वाद्यपि ज्ञातव्यमित्युच्यते ‘यदा’ इति । तत् तिरोहितार्थत्वात् प्रमाणवाक्येनैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V31" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-206"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V31" data-id="BGT_C13_V31_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">न केवलं भगवतः सर्वप्रेरकत्वादिज्ञानमात्रेणालम् । किन्तु तस्य सर्वाधारत्वाद्यपि ज्ञातव्यमित्युच्यते ‘यदा’ इति । तत् तिरोहितार्थत्वात् प्रमाणवाक्येनैव व्याचष्टे | ||
एकेति ॥ | एकेति ॥ | ||
| Line 8,050: | Line 8,050: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C13_V32" data-block-id="BGT_C13_V32" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।</span><span class="shloka-line">शरीरस्थोपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C13_V32" data-block-id="BGT_C13_V32" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C13" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।</span><span class="shloka-line">शरीरस्थोपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V32" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V32" data-id="BGT_C13_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सर्वचेतनाचेतनात्मकत्वात् परमात्मनः कथं भूतानां ततः पृथग्भाव इत्यत उच्यते ‘अनादित्वात्’ इति । तत्र परमात्मनोऽकर्तृत्वप्रतीतिं च निराकर्तुं शरीरस्थपदं व्याख्याति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V32" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-207"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V32" data-id="BGT_C13_V32_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सर्वचेतनाचेतनात्मकत्वात् परमात्मनः कथं भूतानां ततः पृथग्भाव इत्यत उच्यते ‘अनादित्वात्’ इति । तत्र परमात्मनोऽकर्तृत्वप्रतीतिं च निराकर्तुं शरीरस्थपदं व्याख्याति | ||
शरीरस्थ इति ॥ | शरीरस्थ इति ॥ | ||
| Line 8,118: | Line 8,118: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V35" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V35" data-id="BGT_C13_V35_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अध्यायार्थ उपसंह्रियते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C13_V35" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-208"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C13_V35" data-id="BGT_C13_V35_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अध्यायार्थ उपसंह्रियते | ||
॥ क्षेत्रेति ॥ | ॥ क्षेत्रेति ॥ | ||
| Line 8,150: | Line 8,150: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V03" data-id="BGT_C14_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">चतुर्दशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-209"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V03" data-id="BGT_C14_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">चतुर्दशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">हरिः ॐ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">हरिः ॐ॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 8,201: | Line 8,201: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C14_V18" data-block-id="BGT_C14_V18" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।</span><span class="shloka-line">जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C14_V18" data-block-id="BGT_C14_V18" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।</span><span class="shloka-line">जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V18" data-id="BGT_C14_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्रैगुण्येति विविच्योक्ते सति तर्हि गुणा एव सर्वोत्तमाः, न तु ततोऽन्यः सर्वोत्तम इति शङ्का स्यात् । सा निराक्रियते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-210"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V18" data-id="BGT_C14_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">त्रैगुण्येति विविच्योक्ते सति तर्हि गुणा एव सर्वोत्तमाः, न तु ततोऽन्यः सर्वोत्तम इति शङ्का स्यात् । सा निराक्रियते | ||
नान्यमिति ॥ | नान्यमिति ॥ | ||
| Line 8,220: | Line 8,220: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C14_V19" data-block-id="BGT_C14_V19" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।</span><span class="shloka-line">गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोधिगच्छति॥१९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C14_V19" data-block-id="BGT_C14_V19" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।</span><span class="shloka-line">गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोधिगच्छति॥१९ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V19" data-id="BGT_C14_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवति भावप्राप्तियोग्यस्यैव पुरुषत्वं ‘पुरुषत्वे वा विस्तरादात्मा’ इत्यादिश्रुतिसिद्धम् । प्रतीत एवार्थः किं न स्यादित्यतो ‘मम योनिः’ इत्यादि स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-211"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V19" data-id="BGT_C14_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">भगवति भावप्राप्तियोग्यस्यैव पुरुषत्वं ‘पुरुषत्वे वा विस्तरादात्मा’ इत्यादिश्रुतिसिद्धम् । प्रतीत एवार्थः किं न स्यादित्यतो ‘मम योनिः’ इत्यादि स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
महालक्ष्मीरिति ॥ | महालक्ष्मीरिति ॥ | ||
| Line 8,265: | Line 8,265: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C14_V22" data-block-id="BGT_C14_V22" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।</span><span class="shloka-line">न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C14_V22" data-block-id="BGT_C14_V22" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C14" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।</span><span class="shloka-line">न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V22" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V22" data-id="BGT_C14_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गुणात्ययोपायादिप्रश्नस्य परिहार उच्यते ‘प्रकाशम्’ इति । तत्र स्वस्मिन् प्रकाशं नेच्छति, स्वगतमोहं न द्वेष्टि, दुःखादिसाम्यं च स्पृहाद्यभावमात्रं, सर्वारम्भपरित्यागश्च सर्वत्रोदासीनत्वमित्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय प्रमाणान्तरेण तद्व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V22" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-212"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V22" data-id="BGT_C14_V22_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गुणात्ययोपायादिप्रश्नस्य परिहार उच्यते ‘प्रकाशम्’ इति । तत्र स्वस्मिन् प्रकाशं नेच्छति, स्वगतमोहं न द्वेष्टि, दुःखादिसाम्यं च स्पृहाद्यभावमात्रं, सर्वारम्भपरित्यागश्च सर्वत्रोदासीनत्वमित्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय प्रमाणान्तरेण तद्व्याचष्टे | ||
लोकेति ॥ | लोकेति ॥ | ||
| Line 8,281: | Line 8,281: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V23" data-id="BGT_C14_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतश्च सर्वारम्भपरित्यागीति न केवलोदासीनत्वमुच्यते । ‘उदासीनवत्’ इति पूर्ववाक्ये केवलोदासीनत्वाभावस्योक्तेः । अन्यथोदासीन एवेत्युक्तिप्रसङ्गादित्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-213"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V23" data-id="BGT_C14_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतश्च सर्वारम्भपरित्यागीति न केवलोदासीनत्वमुच्यते । ‘उदासीनवत्’ इति पूर्ववाक्ये केवलोदासीनत्वाभावस्योक्तेः । अन्यथोदासीन एवेत्युक्तिप्रसङ्गादित्याह | ||
उदासीनवदिति ॥ | उदासीनवदिति ॥ | ||
| Line 8,318: | Line 8,318: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V27" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V27" data-id="BGT_C14_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु गुणशब्देन श्रियादीनां विवक्षितत्वात् ‘सगुणान् समतीत्यैतान्’ इति तदत्ययः कथमुच्यते । अशक्यत्वादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C14_V27" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-214"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C14_V27" data-id="BGT_C14_V27_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु गुणशब्देन श्रियादीनां विवक्षितत्वात् ‘सगुणान् समतीत्यैतान्’ इति तदत्ययः कथमुच्यते । अशक्यत्वादित्यत आह | ||
लक्ष्म्यादिभिरिति ॥ | लक्ष्म्यादिभिरिति ॥ | ||
| Line 8,382: | Line 8,382: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V01" data-id="BGT_C15_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">पञ्चदशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-215"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V01" data-id="BGT_C15_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">पञ्चदशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 8,429: | Line 8,429: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V02" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V02" data-id="BGT_C15_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अधश्चोर्ध्वं चेत्यस्यार्थः | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V02" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-216"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V02" data-id="BGT_C15_V02_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अधश्चोर्ध्वं चेत्यस्यार्थः | ||
अन्योन्येति ॥ | अन्योन्येति ॥ | ||
| Line 8,440: | Line 8,440: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C15_V03" data-block-id="BGT_C15_V03" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।</span><span class="shloka-line">अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल- मसङ्गशस्रेण दृढेन छित्त्वा॥ ३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C15_V03" data-block-id="BGT_C15_V03" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।</span><span class="shloka-line">अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल- मसङ्गशस्रेण दृढेन छित्त्वा॥ ३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V03" data-id="BGT_C15_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वृक्षमात्रसाम्यस्योक्तत्वात् ‘अश्वत्थं प्राहुः’ इत्यादावश्वत्थोक्तिः कथमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-217"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V03" data-id="BGT_C15_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">वृक्षमात्रसाम्यस्योक्तत्वात् ‘अश्वत्थं प्राहुः’ इत्यादावश्वत्थोक्तिः कथमित्यत आह | ||
जगदिति ॥ | जगदिति ॥ | ||
| Line 8,492: | Line 8,492: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V07" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V07" data-id="BGT_C15_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अंश एव किं न स्यादिति चेन्न । भिन्नत्वात् । तर्ह्यंशाभासोऽपि कथमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V07" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-218"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V07" data-id="BGT_C15_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अंश एव किं न स्यादिति चेन्न । भिन्नत्वात् । तर्ह्यंशाभासोऽपि कथमित्यत आह | ||
किञ्चिदिति ॥ | किञ्चिदिति ॥ | ||
| Line 8,508: | Line 8,508: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V08" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V08" data-id="BGT_C15_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अथ’ इत्यनेन ‘यच्चापि’ इत्युक्तार्थं भवति ॥८ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V08" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-219"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V08" data-id="BGT_C15_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अथ’ इत्यनेन ‘यच्चापि’ इत्युक्तार्थं भवति ॥८ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C15_V09" data-block-id="BGT_C15_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।</span><span class="shloka-line">अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C15_V09" data-block-id="BGT_C15_V09" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।</span><span class="shloka-line">अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V09" data-id="BGT_C15_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अतः शरीरतः । ‘भुङ्क्ते’ इत्यनेन ‘श्रोत्रम्’ इत्यस्यार्थ उक्तो भवति । ‘शुभान्’ इत्यनेन ‘गुणान्वितम्’ इत्युक्तार्थं भवति । ईश्वरस्य पूर्णानन्दत्वात् किं विषयभोगेनेत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-220"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V09" data-id="BGT_C15_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अतः शरीरतः । ‘भुङ्क्ते’ इत्यनेन ‘श्रोत्रम्’ इत्यस्यार्थ उक्तो भवति । ‘शुभान्’ इत्यनेन ‘गुणान्वितम्’ इत्युक्तार्थं भवति । ईश्वरस्य पूर्णानन्दत्वात् किं विषयभोगेनेत्यत आह | ||
पूर्णेति ॥ | पूर्णेति ॥ | ||
| Line 8,531: | Line 8,531: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C15_V14" data-block-id="BGT_C15_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।</span><span class="shloka-line">प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C15_V14" data-block-id="BGT_C15_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।</span><span class="shloka-line">प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V14" data-id="BGT_C15_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उपजीव्यतया विश्वनरसम्बन्धी वैश्वानर इत्यर्थः ॥ १४ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-221"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V14" data-id="BGT_C15_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उपजीव्यतया विश्वनरसम्बन्धी वैश्वानर इत्यर्थः ॥ १४ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C15_V15" data-block-id="BGT_C15_V15" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृऽतिर्ज्ञानमपोहनं च ।</span><span class="shloka-line">वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्॥ १५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C15_V15" data-block-id="BGT_C15_V15" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृऽतिर्ज्ञानमपोहनं च ।</span><span class="shloka-line">वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्॥ १५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C15_V16" data-block-id="BGT_C15_V16" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।</span><span class="shloka-line">क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोक्षर उच्यते॥१६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C15_V16" data-block-id="BGT_C15_V16" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।</span><span class="shloka-line">क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोक्षर उच्यते॥१६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V16" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V16" data-id="BGT_C15_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">क्षरणं विनाशः । क्षर विनाशसन्ततदानयोरिति धातोः । अत्रात्मपदप्रयोगेण ‘द्वाविमौ पुरुषौ’ इति पुरुषशब्दः चेतनार्थ इत्युक्तं भवति । ततश्च न श्रियः पुरुषत्वविरोधः ॥ १६ ॥</p> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C15_V16" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-222"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C15_V16" data-id="BGT_C15_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">क्षरणं विनाशः । क्षर विनाशसन्ततदानयोरिति धातोः । अत्रात्मपदप्रयोगेण ‘द्वाविमौ पुरुषौ’ इति पुरुषशब्दः चेतनार्थ इत्युक्तं भवति । ततश्च न श्रियः पुरुषत्वविरोधः ॥ १६ ॥</p> | ||
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥</div></div></div></div></div></div> | <div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिस्य श्रीमद्भगवद्गीतातात्पर्यनिर्णयस्य टीकायां जयतीर्थमुनिविरचितायां न्यायदीपिकायां पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥</div></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C15_V17" data-block-id="BGT_C15_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।</span><span class="shloka-line">यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C15_V17" data-block-id="BGT_C15_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C15" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।</span><span class="shloka-line">यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥</span></span></div> | ||
| Line 8,564: | Line 8,564: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C16_V01" data-block-id="BGT_C16_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभयं सत्त्वसंशुदि्धर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः। दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C16_V01" data-block-id="BGT_C16_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभयं सत्त्वसंशुदि्धर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः। दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C16_V01" data-id="BGT_C16_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">षोडशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-223"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C16_V01" data-id="BGT_C16_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">षोडशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">॥ एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 8,585: | Line 8,585: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C16_V03" data-block-id="BGT_C16_V03" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।</span><span class="shloka-line">भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत॥३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C16_V03" data-block-id="BGT_C16_V03" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।</span><span class="shloka-line">भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत॥३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C16_V03" data-id="BGT_C16_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">देवलक्षणमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-224"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C16_V03" data-id="BGT_C16_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">देवलक्षणमाह | ||
ये त्विति ॥ | ये त्विति ॥ | ||
| Line 8,652: | Line 8,652: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C16_V20" data-block-id="BGT_C16_V20" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।</span><span class="shloka-line">मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C16_V20" data-block-id="BGT_C16_V20" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C16" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।</span><span class="shloka-line">मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C16_V20" data-id="BGT_C16_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं द्वावित्युक्तिघटनाय मोक्षस्यानेकविधत्वाद् देवानामेवाधिकमोक्षो नान्येषामिति तद्गीतायामपि ज्ञायत इत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C16_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-225"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C16_V20" data-id="BGT_C16_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं द्वावित्युक्तिघटनाय मोक्षस्यानेकविधत्वाद् देवानामेवाधिकमोक्षो नान्येषामिति तद्गीतायामपि ज्ञायत इत्याह | ||
विमोक्षायेति ॥ | विमोक्षायेति ॥ | ||
| Line 8,714: | Line 8,714: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V01" data-block-id="BGT_C17_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।</span><span class="shloka-line">तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V01" data-block-id="BGT_C17_V01" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।</span><span class="shloka-line">तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V01" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V01" data-id="BGT_C17_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">सप्तदशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V01" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-226"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V01" data-id="BGT_C17_V01_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">सप्तदशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 8,755: | Line 8,755: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V03" data-id="BGT_C17_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य’ इति प्रश्नस्योत्तरमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-227"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V03" data-id="BGT_C17_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य’ इति प्रश्नस्योत्तरमुच्यते | ||
त्रिविधेति ॥ | त्रिविधेति ॥ | ||
| Line 8,800: | Line 8,800: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V04" data-block-id="BGT_C17_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।</span><span class="shloka-line">प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V04" data-block-id="BGT_C17_V04" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।</span><span class="shloka-line">प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V04" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V04" data-id="BGT_C17_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कथं श्रद्धया जीवस्वरूपविवेक इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V04" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-228"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V04" data-id="BGT_C17_V04_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कथं श्रद्धया जीवस्वरूपविवेक इत्यत आह | ||
श्रद्धेति ॥ | श्रद्धेति ॥ | ||
| Line 8,815: | Line 8,815: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V05" data-block-id="BGT_C17_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।</span><span class="shloka-line">दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V05" data-block-id="BGT_C17_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।</span><span class="shloka-line">दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V05" data-id="BGT_C17_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तामसानां भूतादित्वमवान्तरफलमेव । मुख्यं तु तम एवेत्युपपादयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-229"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V05" data-id="BGT_C17_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तामसानां भूतादित्वमवान्तरफलमेव । मुख्यं तु तम एवेत्युपपादयति | ||
अशास्त्रेति ॥ | अशास्त्रेति ॥ | ||
| Line 8,822: | Line 8,822: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V06" data-block-id="BGT_C17_V06" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।</span><span class="shloka-line">मां चैवान्तः शरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V06" data-block-id="BGT_C17_V06" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।</span><span class="shloka-line">मां चैवान्तः शरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V06" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V06" data-id="BGT_C17_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञेयाश्चेत्यनेन ‘तान् विद्धि’इत्युक्तार्थं भवति ॥ ६ ॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V06" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-230"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V06" data-id="BGT_C17_V06_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ज्ञेयाश्चेत्यनेन ‘तान् विद्धि’इत्युक्तार्थं भवति ॥ ६ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V07" data-block-id="BGT_C17_V07" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V07" data-block-id="BGT_C17_V07" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।</span><span class="shloka-line">यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥</span></span></div> | ||
| Line 8,829: | Line 8,829: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V07" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V07" data-id="BGT_C17_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अन्नैश्चेत्यनेन ‘आहारः’ इत्यादेस्तात्पर्यमुक्तं भवति । श्रद्धाया जीवस्वरूपत्वेन तया तज्ज्ञानमुपपद्यते । आहाराद्यैस्तत्कथमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V07" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-231"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V07" data-id="BGT_C17_V07_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अन्नैश्चेत्यनेन ‘आहारः’ इत्यादेस्तात्पर्यमुक्तं भवति । श्रद्धाया जीवस्वरूपत्वेन तया तज्ज्ञानमुपपद्यते । आहाराद्यैस्तत्कथमित्यत आह | ||
सात्त्विका इति ॥ | सात्त्विका इति ॥ | ||
| Line 8,886: | Line 8,886: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V08" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V08" data-id="BGT_C17_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘रस्याः स्निग्धाः स्थिराः हृद्याः’ इत्याहाराणां किंनाम स्थिरत्वं, केषां चोच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V08" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-232"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V08" data-id="BGT_C17_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘रस्याः स्निग्धाः स्थिराः हृद्याः’ इत्याहाराणां किंनाम स्थिरत्वं, केषां चोच्यत इत्यत आह | ||
स्थिरा इति ॥ | स्थिरा इति ॥ | ||
| Line 8,920: | Line 8,920: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V09" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V09" data-id="BGT_C17_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">रूक्षशब्दस्यानेकार्थत्वादत्र विवक्षितमर्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V09" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-233"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V09" data-id="BGT_C17_V09_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">रूक्षशब्दस्यानेकार्थत्वादत्र विवक्षितमर्थमाह | ||
रूक्षमिति ॥ | रूक्षमिति ॥ | ||
| Line 8,935: | Line 8,935: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V10" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V10" data-id="BGT_C17_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">पङ्क्तिपावनपुरुषशेषान्नस्य सात्त्विकत्वप्रसिद्धेः कथं यातयामं तामसमित्यतः प्रकारान्तरेण प्रमाणत एव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V10" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-234"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V10" data-id="BGT_C17_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">पङ्क्तिपावनपुरुषशेषान्नस्य सात्त्विकत्वप्रसिद्धेः कथं यातयामं तामसमित्यतः प्रकारान्तरेण प्रमाणत एव व्याचष्टे | ||
यामेति ॥ | यामेति ॥ | ||
| Line 8,956: | Line 8,956: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V12" data-block-id="BGT_C17_V12" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।</span><span class="shloka-line">इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विदि्ध राजसम्॥१२ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V12" data-block-id="BGT_C17_V12" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।</span><span class="shloka-line">इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विदि्ध राजसम्॥१२ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V12" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V12" data-id="BGT_C17_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं राजसयजनेन साङ्कल्पिकः स्वर्ग एवेति तन्न युज्यते । ‘अभिसन्धाय तु फलम्’ इति तत्र फलाभिसन्धिना प्रवृत्तेः, राजसयागेन इन्द्रादिदेवलोकः स्वर्गो भवतीति क्वचिद्वचनाच्चेत्याशङ्कां स्मृत्यन्तरेण परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V12" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-235"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V12" data-id="BGT_C17_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं राजसयजनेन साङ्कल्पिकः स्वर्ग एवेति तन्न युज्यते । ‘अभिसन्धाय तु फलम्’ इति तत्र फलाभिसन्धिना प्रवृत्तेः, राजसयागेन इन्द्रादिदेवलोकः स्वर्गो भवतीति क्वचिद्वचनाच्चेत्याशङ्कां स्मृत्यन्तरेण परिहरति | ||
॥ यागादिति ॥ | ॥ यागादिति ॥ | ||
| Line 9,000: | Line 9,000: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V16" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V16" data-id="BGT_C17_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनम्’ इत्यत्र मौनशब्दस्यान्यर्थत्वनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V16" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-236"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V16" data-id="BGT_C17_V16_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनम्’ इत्यत्र मौनशब्दस्यान्यर्थत्वनिरासायाह | ||
मौनमिति ॥ | मौनमिति ॥ | ||
| Line 9,007: | Line 9,007: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V17" data-block-id="BGT_C17_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।</span><span class="shloka-line">अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V17" data-block-id="BGT_C17_V17" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।</span><span class="shloka-line">अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V17" data-id="BGT_C17_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः’ इत्यत्र युक्तत्वं नाम किमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-237"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V17" data-id="BGT_C17_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः’ इत्यत्र युक्तत्वं नाम किमित्यत आह | ||
युक्तैरिति ॥</p> | युक्तैरिति ॥</p> | ||
| Line 9,031: | Line 9,031: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C17_V23" data-block-id="BGT_C17_V23" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ॐ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।</span><span class="shloka-line">ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C17_V23" data-block-id="BGT_C17_V23" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C17" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ॐ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।</span><span class="shloka-line">ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V23" data-id="BGT_C17_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ओंतत्सदिति निर्देशः’ इत्येतद्वाक्यान्तरेण व्याख्यातम् । तद्वाक्यविवरणेनैतद्वाक्यं विवृणोति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-238"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V23" data-id="BGT_C17_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘ओंतत्सदिति निर्देशः’ इत्येतद्वाक्यान्तरेण व्याख्यातम् । तद्वाक्यविवरणेनैतद्वाक्यं विवृणोति | ||
सदिति ॥ | सदिति ॥ | ||
| Line 9,071: | Line 9,071: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V28" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V28" data-id="BGT_C17_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘कर्म चैव तदर्थीम्’ इति सात्त्विकं कर्मोक्त्वा राजसमनभिधाय ‘अश्रद्धया हुतम्’ इति तामसमेव किमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C17_V28" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-239"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C17_V28" data-id="BGT_C17_V28_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु ‘कर्म चैव तदर्थीम्’ इति सात्त्विकं कर्मोक्त्वा राजसमनभिधाय ‘अश्रद्धया हुतम्’ इति तामसमेव किमुच्यत इत्यत आह | ||
राजसस्येति ॥ | राजसस्येति ॥ | ||
| Line 9,109: | Line 9,109: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V03" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V03" data-id="BGT_C18_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">अष्टादशोऽध्यायः</h4> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V03" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-240"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V03" data-id="BGT_C18_V03_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><h4 class="gr-vyakhya-head">अष्टादशोऽध्यायः</h4> | ||
<p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | <p class="gr-vyakhya-para">एतदध्यायप्रतिपाद्यमर्थं दर्शयति | ||
| Line 9,128: | Line 9,128: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V05" data-block-id="BGT_C18_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।</span><span class="shloka-line">यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V05" data-block-id="BGT_C18_V05" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।</span><span class="shloka-line">यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V05" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V05" data-id="BGT_C18_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">निश्चयं शृण्विति प्रतिज्ञातमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V05" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-241"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V05" data-id="BGT_C18_V05_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">निश्चयं शृण्विति प्रतिज्ञातमुच्यते | ||
यज्ञेति ॥ | यज्ञेति ॥ | ||
| Line 9,160: | Line 9,160: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V08" data-block-id="BGT_C18_V08" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।</span><span class="shloka-line">स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V08" data-block-id="BGT_C18_V08" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।</span><span class="shloka-line">स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V08" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V08" data-id="BGT_C18_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘त्यागो हि’ इत्युक्तं प्रपञ्च्यते ‘नियतस्य’ इति । तत्र कर्मत्यागस्य स्वयमेव स्तूयमानत्वात् कथं मोहनिमित्तत्वमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V08" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-242"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V08" data-id="BGT_C18_V08_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘त्यागो हि’ इत्युक्तं प्रपञ्च्यते ‘नियतस्य’ इति । तत्र कर्मत्यागस्य स्वयमेव स्तूयमानत्वात् कथं मोहनिमित्तत्वमुच्यत इत्यत आह | ||
सङ्गेति ॥ | सङ्गेति ॥ | ||
| Line 9,197: | Line 9,197: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V10" data-block-id="BGT_C18_V10" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।</span><span class="shloka-line">त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V10" data-block-id="BGT_C18_V10" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।</span><span class="shloka-line">त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V10" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V10" data-id="BGT_C18_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सात्त्विकत्यागी पुनर्निरूप्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V10" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-243"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V10" data-id="BGT_C18_V10_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सात्त्विकत्यागी पुनर्निरूप्यते | ||
‘न द्वेष्टि’ इति ॥ | ‘न द्वेष्टि’ इति ॥ | ||
| Line 9,240: | Line 9,240: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V12" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V12" data-id="BGT_C18_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अनिष्टमिष्टं मिश्रं च’ इत्यत्र बन्धकं कर्मफलं त्यागिन इष्टमित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V12" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-244"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V12" data-id="BGT_C18_V12_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘अनिष्टमिष्टं मिश्रं च’ इत्यत्र बन्धकं कर्मफलं त्यागिन इष्टमित्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
अन्येषामिति ॥ | अन्येषामिति ॥ | ||
| Line 9,272: | Line 9,272: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V13" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V13" data-id="BGT_C18_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्मण्यभिमानत्यागोऽपि सन्न्यास इति भावेन कर्मकारणान्युच्यन्ते ‘पञ्च’ इति । तत्र साङ्ख्यकृतान्तपदेन परमसाङ्ख्यसिद्धान्त एवोच्यते, न तु प्रसिद्धसाङ्ख्यमेव । अत्र दैवशब्देनेश्वरस्य गृहीतत्वात् परमसाङ्ख्यस्य च सेश्वरत्वात् प्रसिद्धसाङ्ख्यस्य निरीश्वरत्वात्, तथा परमसाङ्ख्यस्य वैदिकत्वेनात्रोपादानसम्भवात् अन्यस्यावैदिकत्वेन तदसम्भवादिति भावेन तयोः सेश्वरत्वादौ प्रमाणमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V13" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-245"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V13" data-id="BGT_C18_V13_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">कर्मण्यभिमानत्यागोऽपि सन्न्यास इति भावेन कर्मकारणान्युच्यन्ते ‘पञ्च’ इति । तत्र साङ्ख्यकृतान्तपदेन परमसाङ्ख्यसिद्धान्त एवोच्यते, न तु प्रसिद्धसाङ्ख्यमेव । अत्र दैवशब्देनेश्वरस्य गृहीतत्वात् परमसाङ्ख्यस्य च सेश्वरत्वात् प्रसिद्धसाङ्ख्यस्य निरीश्वरत्वात्, तथा परमसाङ्ख्यस्य वैदिकत्वेनात्रोपादानसम्भवात् अन्यस्यावैदिकत्वेन तदसम्भवादिति भावेन तयोः सेश्वरत्वादौ प्रमाणमाह | ||
कथितमिति ॥ | कथितमिति ॥ | ||
| Line 9,279: | Line 9,279: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V14" data-block-id="BGT_C18_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।</span><span class="shloka-line">विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V14" data-block-id="BGT_C18_V14" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।</span><span class="shloka-line">विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V14" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V14" data-id="BGT_C18_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अधिष्ठानपदस्यात्र विवक्षितमर्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V14" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-246"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V14" data-id="BGT_C18_V14_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अधिष्ठानपदस्यात्र विवक्षितमर्थमाह | ||
अधिष्ठानमिति ॥ | अधिष्ठानमिति ॥ | ||
| Line 9,308: | Line 9,308: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V17" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V17" data-id="BGT_C18_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तज्ज्ञानं स्तूयते ‘यस्य’ इति । एतच्च सर्वानहङ्कारादिमतां सममित्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय वचनान्तरेणैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V17" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-247"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V17" data-id="BGT_C18_V17_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तज्ज्ञानं स्तूयते ‘यस्य’ इति । एतच्च सर्वानहङ्कारादिमतां सममित्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय वचनान्तरेणैव व्याचष्टे | ||
स्वातन्त्र्यमिति ॥ | स्वातन्त्र्यमिति ॥ | ||
| Line 9,359: | Line 9,359: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V18" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V18" data-id="BGT_C18_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘दैवं चैव’ इतीश्वरस्य कर्मसु प्रेरकत्वमुक्तम् । तत्प्रेरणास्वरूपं निरूप्यते‘ज्ञानम्’ इति । तत्स्मृत्योपपादयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V18" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-248"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V18" data-id="BGT_C18_V18_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘दैवं चैव’ इतीश्वरस्य कर्मसु प्रेरकत्वमुक्तम् । तत्प्रेरणास्वरूपं निरूप्यते‘ज्ञानम्’ इति । तत्स्मृत्योपपादयति | ||
सम्प्रेरयितुरिति ॥ | सम्प्रेरयितुरिति ॥ | ||
| Line 9,429: | Line 9,429: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V19" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V19" data-id="BGT_C18_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सात्त्विकज्ञानादिसाधनानुष्ठानाय गुणभेदा उच्यन्ते ‘ज्ञानम्’ इति । तत्र, गुणाः सङ्ख्यायन्तेऽस्मिन्निति गुणसङ्ख्यानपदेन प्रसिद्धसाङ्ख्यशास्त्रमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V19" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-249"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V19" data-id="BGT_C18_V19_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सात्त्विकज्ञानादिसाधनानुष्ठानाय गुणभेदा उच्यन्ते ‘ज्ञानम्’ इति । तत्र, गुणाः सङ्ख्यायन्तेऽस्मिन्निति गुणसङ्ख्यानपदेन प्रसिद्धसाङ्ख्यशास्त्रमुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
एवमिति ॥ | एवमिति ॥ | ||
| Line 9,446: | Line 9,446: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V20" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V20" data-id="BGT_C18_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्र प्रतिज्ञातं ज्ञानत्रैविध्यमुच्यते ‘सर्व’ इति । तदप्रतीत्यादिनिरासाय स्मृत्यैव व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V20" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-250"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V20" data-id="BGT_C18_V20_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">तत्र प्रतिज्ञातं ज्ञानत्रैविध्यमुच्यते ‘सर्व’ इति । तदप्रतीत्यादिनिरासाय स्मृत्यैव व्याचष्टे | ||
अस्तित्वादिति ॥ | अस्तित्वादिति ॥ | ||
| Line 9,461: | Line 9,461: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V21" data-block-id="BGT_C18_V21" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।</span><span class="shloka-line">वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विदि्ध राजसम्॥२१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V21" data-block-id="BGT_C18_V21" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।</span><span class="shloka-line">वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विदि्ध राजसम्॥२१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V21" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V21" data-id="BGT_C18_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विष्णोरित्यनेन पृथक्त्वेनेत्युक्ततात्पर्यं भवति । सात्त्विकज्ञानस्यापि विष्णोरन्यत्र यथार्थत्वेनोक्तत्वात् कथं राजसत्वमस्य स्यादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V21" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-251"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V21" data-id="BGT_C18_V21_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">विष्णोरित्यनेन पृथक्त्वेनेत्युक्ततात्पर्यं भवति । सात्त्विकज्ञानस्यापि विष्णोरन्यत्र यथार्थत्वेनोक्तत्वात् कथं राजसत्वमस्य स्यादित्यत आह | ||
यदीति ॥ | यदीति ॥ | ||
| Line 9,501: | Line 9,501: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V23" data-block-id="BGT_C18_V23" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।</span><span class="shloka-line">अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V23" data-block-id="BGT_C18_V23" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।</span><span class="shloka-line">अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V23" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V23" data-id="BGT_C18_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गुणभेदेन कर्मत्रैविध्यमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V23" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-252"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V23" data-id="BGT_C18_V23_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गुणभेदेन कर्मत्रैविध्यमुच्यते | ||
‘नियतम्’ इति । | ‘नियतम्’ इति । | ||
| Line 9,539: | Line 9,539: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V26" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V26" data-id="BGT_C18_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गुणभेदतः कर्तुस्त्रैविध्यमुच्यते ‘मुक्त’ इति । तत्र कर्ता चेदनहंवादीति कथमित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V26" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-253"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V26" data-id="BGT_C18_V26_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गुणभेदतः कर्तुस्त्रैविध्यमुच्यते ‘मुक्त’ इति । तत्र कर्ता चेदनहंवादीति कथमित्यत आह | ||
सर्वस्येति ॥ | सर्वस्येति ॥ | ||
| Line 9,560: | Line 9,560: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V29" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V29" data-id="BGT_C18_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु सात्त्विकस्यापि प्राकृतत्वदीर्घसूत्रित्वयोः सद्भावात् कथं तत्तामसस्यैवोच्यत इत्यतः तत्पदद्वयार्थं स्मृत्यैव दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V29" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-254"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V29" data-id="BGT_C18_V29_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ननु सात्त्विकस्यापि प्राकृतत्वदीर्घसूत्रित्वयोः सद्भावात् कथं तत्तामसस्यैवोच्यत इत्यतः तत्पदद्वयार्थं स्मृत्यैव दर्शयति | ||
॥ भगवदिति ॥ | ॥ भगवदिति ॥ | ||
| Line 9,601: | Line 9,601: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V35" data-block-id="BGT_C18_V35" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।</span><span class="shloka-line">न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V35" data-block-id="BGT_C18_V35" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।</span><span class="shloka-line">न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V35" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V35" data-id="BGT_C18_V35_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘बुद्धेः’ इति प्रतिज्ञातमुच्यते ‘प्रवृत्तिम्’ इति । तत्र ‘यया धर्ममधर्मम्’ इत्युक्तबुद्ध्योरेकप्रकारत्वात् कथं राजसतामसत्वमित्यतः तद्विभागं वाक्यान्तरेण दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V35" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-255"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V35" data-id="BGT_C18_V35_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘बुद्धेः’ इति प्रतिज्ञातमुच्यते ‘प्रवृत्तिम्’ इति । तत्र ‘यया धर्ममधर्मम्’ इत्युक्तबुद्ध्योरेकप्रकारत्वात् कथं राजसतामसत्वमित्यतः तद्विभागं वाक्यान्तरेण दर्शयति | ||
॥ किञ्चिदिति ॥ | ॥ किञ्चिदिति ॥ | ||
| Line 9,639: | Line 9,639: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V37" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V37" data-id="BGT_C18_V37_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘सुखम्’ इति प्रतिज्ञातमुच्यते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V37" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-256"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V37" data-id="BGT_C18_V37_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘सुखम्’ इति प्रतिज्ञातमुच्यते | ||
‘अभ्यासात्’ इति । | ‘अभ्यासात्’ इति । | ||
| Line 9,693: | Line 9,693: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V41" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V41" data-id="BGT_C18_V41_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सर्वजीवानामपि गुणतस्त्रैविध्यमुच्यते‘न तत्’ इति । तत्र सत्त्वस्यापि गुणविशेषत्वात् कथं गुणबद्धत्वमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V41" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-257"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V41" data-id="BGT_C18_V41_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">सर्वजीवानामपि गुणतस्त्रैविध्यमुच्यते‘न तत्’ इति । तत्र सत्त्वस्यापि गुणविशेषत्वात् कथं गुणबद्धत्वमुच्यत इत्यत आह | ||
सत्त्वमिति ॥ | सत्त्वमिति ॥ | ||
| Line 9,848: | Line 9,848: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V42" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V42" data-id="BGT_C18_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्राह्मणेत्युक्तं प्रपञ्च्यते ‘शमः’ इति । तत्र शमादयो ब्राह्मणस्यैवेत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय तत् प्रमाणान्तरेण व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V42" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-258"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V42" data-id="BGT_C18_V42_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ब्राह्मणेत्युक्तं प्रपञ्च्यते ‘शमः’ इति । तत्र शमादयो ब्राह्मणस्यैवेत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय तत् प्रमाणान्तरेण व्याचष्टे | ||
शम इति ॥ | शम इति ॥ | ||
| Line 9,864: | Line 9,864: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V43" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V43" data-id="BGT_C18_V43_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">शौर्यमभीरुत्वम् । तेजः शरीरगतम् । धृतिः धैर्यम् । दाक्ष्यं पाटवम् ॥४३॥</p></div></div></div></div></div> | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V43" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-259"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V43" data-id="BGT_C18_V43_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">शौर्यमभीरुत्वम् । तेजः शरीरगतम् । धृतिः धैर्यम् । दाक्ष्यं पाटवम् ॥४३॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V44" data-block-id="BGT_C18_V44" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कृषिगोरक्षवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।</span><span class="shloka-line">परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V44" data-block-id="BGT_C18_V44" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कृषिगोरक्षवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।</span><span class="shloka-line">परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V44" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V44" data-id="BGT_C18_V44_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">क्षत्रियादूनाः ब्राह्मगुणाः शमादयो यस्यासौ तथोक्तः । ततो वैश्यात् । शुश्रूषुः शुश्रूषाजीवनः । नेयं नियतिर्युक्ता । शूद्रस्याप्यधिकगुणत्वदर्शनात् । ब्राह्मणस्याप्यल्पगुणत्वदर्शनादित्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V44" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-260"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V44" data-id="BGT_C18_V44_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">क्षत्रियादूनाः ब्राह्मगुणाः शमादयो यस्यासौ तथोक्तः । ततो वैश्यात् । शुश्रूषुः शुश्रूषाजीवनः । नेयं नियतिर्युक्ता । शूद्रस्याप्यधिकगुणत्वदर्शनात् । ब्राह्मणस्याप्यल्पगुणत्वदर्शनादित्यत आह | ||
अधिकाश्चेदिति ॥ | अधिकाश्चेदिति ॥ | ||
| Line 10,055: | Line 10,055: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V49" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V49" data-id="BGT_C18_V49_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते’ इत्युक्तस्यैव इत्थम्भावान्तरमुच्यते ‘असक्तः’ इति । तत्र नैष्कर्म्यसिद्धिपदस्य मोक्षार्थत्वप्रतीतिनिरासायार्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V49" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-261"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V49" data-id="BGT_C18_V49_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते’ इत्युक्तस्यैव इत्थम्भावान्तरमुच्यते ‘असक्तः’ इति । तत्र नैष्कर्म्यसिद्धिपदस्य मोक्षार्थत्वप्रतीतिनिरासायार्थमाह | ||
नैष्कर्म्येति ॥ | नैष्कर्म्येति ॥ | ||
| Line 10,062: | Line 10,062: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V50" data-block-id="BGT_C18_V50" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सिदि्धं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे ।</span><span class="shloka-line">समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V50" data-block-id="BGT_C18_V50" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सिदि्धं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे ।</span><span class="shloka-line">समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V50" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V50" data-id="BGT_C18_V50_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">असक्तेत्यादिना नैष्कर्म्यसिद्धिसाधनविवरणप्रतिज्ञापूर्वकं तदनन्तरफलमुच्यते ‘सिद्धिम्’ इति । तत्र नैष्कर्म्यसिद्ध्यनन्तरं च येनोपायेन परं ब्रह्माप्नोति तं प्रकारं निबोधेत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V50" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-262"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V50" data-id="BGT_C18_V50_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">असक्तेत्यादिना नैष्कर्म्यसिद्धिसाधनविवरणप्रतिज्ञापूर्वकं तदनन्तरफलमुच्यते ‘सिद्धिम्’ इति । तत्र नैष्कर्म्यसिद्ध्यनन्तरं च येनोपायेन परं ब्रह्माप्नोति तं प्रकारं निबोधेत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
वक्ष्यमाणेति ॥ | वक्ष्यमाणेति ॥ | ||
| Line 10,097: | Line 10,097: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V53" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V53" data-id="BGT_C18_V53_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं नैष्कर्म्यसिद्धिसाधनं निबोधेत्येवोच्यते, न तु तदनन्तरं ब्रह्मप्राप्तिसाधनमिति । तदयुक्तम् । बुद्ध्या विशुद्धयेत्यादिसाधनमुक्त्वा ब्रह्मभूयाय कल्पत इत्युक्तत्वात् । अन्यथा नैष्कर्म्यसिद्धिं प्राप्तो भूत्वेति वक्तव्यत्वादित्याशङ्कां परिहरन् ब्रह्मभूयपदस्यान्यथाप्रतीतिनिरासायार्थमाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V53" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-263"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V53" data-id="BGT_C18_V53_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदुक्तं नैष्कर्म्यसिद्धिसाधनं निबोधेत्येवोच्यते, न तु तदनन्तरं ब्रह्मप्राप्तिसाधनमिति । तदयुक्तम् । बुद्ध्या विशुद्धयेत्यादिसाधनमुक्त्वा ब्रह्मभूयाय कल्पत इत्युक्तत्वात् । अन्यथा नैष्कर्म्यसिद्धिं प्राप्तो भूत्वेति वक्तव्यत्वादित्याशङ्कां परिहरन् ब्रह्मभूयपदस्यान्यथाप्रतीतिनिरासायार्थमाह | ||
विमुच्येति ॥ | विमुच्येति ॥ | ||
| Line 10,106: | Line 10,106: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V55" data-block-id="BGT_C18_V55" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भक्त्या मां अभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।</span><span class="shloka-line">ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V55" data-block-id="BGT_C18_V55" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">भक्त्या मां अभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।</span><span class="shloka-line">ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V55" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V55" data-id="BGT_C18_V55_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘यतः प्रवृत्तिः’ इत्युक्तमेव विशिष्यते ‘सर्व’ इति । तत्र मद्व्यपाश्रयश्चेत् यथेष्टतो निषिद्धान्यनिषिद्धानि वा सर्वकर्माणि कुर्वाणः शाश्वतं पदं प्राप्नोतीत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय तद्व्याचष्टे | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V55" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-264"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V55" data-id="BGT_C18_V55_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘यतः प्रवृत्तिः’ इत्युक्तमेव विशिष्यते ‘सर्व’ इति । तत्र मद्व्यपाश्रयश्चेत् यथेष्टतो निषिद्धान्यनिषिद्धानि वा सर्वकर्माणि कुर्वाणः शाश्वतं पदं प्राप्नोतीत्यन्यथाप्रतीतिनिरासाय तद्व्याचष्टे | ||
विहितानीति ॥ | विहितानीति ॥ | ||
| Line 10,138: | Line 10,138: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V57" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V57" data-id="BGT_C18_V57_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि भगवदाश्रिततया विहितकर्म कुर्वतो मुक्तिस्तिर्हि त्रैविद्यस्यापि स्यात् । तस्यापि विहितकर्माणि कृत्वा भगवदर्पणसद्भावेन भगवदाश्रिताविशिष्टत्वादित्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V57" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-265"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V57" data-id="BGT_C18_V57_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">यदि भगवदाश्रिततया विहितकर्म कुर्वतो मुक्तिस्तिर्हि त्रैविद्यस्यापि स्यात् । तस्यापि विहितकर्माणि कृत्वा भगवदर्पणसद्भावेन भगवदाश्रिताविशिष्टत्वादित्याशङ्कापरिहाराय श्लोकमवतारयति | ||
भगवदिति ॥ | भगवदिति ॥ | ||
| Line 10,160: | Line 10,160: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V59" data-block-id="BGT_C18_V59" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।</span><span class="shloka-line">मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V59" data-block-id="BGT_C18_V59" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।</span><span class="shloka-line">मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V59" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V59" data-id="BGT_C18_V59_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्ताकरणमशक्यं च तवेत्युच्यते यदिति । तत्र प्रकृतिपदेन स्वभावाद्युच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V59" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-266"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V59" data-id="BGT_C18_V59_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">उक्ताकरणमशक्यं च तवेत्युच्यते यदिति । तत्र प्रकृतिपदेन स्वभावाद्युच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
प्रकृतिरिति॥ | प्रकृतिरिति॥ | ||
| Line 10,190: | Line 10,190: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V61" data-block-id="BGT_C18_V61" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेर्जुन तिष्ठति ।</span><span class="shloka-line">भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V61" data-block-id="BGT_C18_V61" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेर्जुन तिष्ठति ।</span><span class="shloka-line">भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V61" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V61" data-id="BGT_C18_V61_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतोऽप्यत्रेश्वरेच्छैव प्रकृतिशब्दार्थ इत्याह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V61" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-267"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V61" data-id="BGT_C18_V61_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">इतोऽप्यत्रेश्वरेच्छैव प्रकृतिशब्दार्थ इत्याह | ||
तदेवेति ॥ | तदेवेति ॥ | ||
| Line 10,199: | Line 10,199: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V63" data-block-id="BGT_C18_V63" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।</span><span class="shloka-line">विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V63" data-block-id="BGT_C18_V63" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।</span><span class="shloka-line">विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V63" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V63" data-id="BGT_C18_V63_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ईश्वरः सर्वभूतानामित्यादौ भगवतेश्वरस्य पारोक्ष्येण निर्दिष्टत्वादयमीश्वरो भगवतोऽन्य इति प्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V63" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-268"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V63" data-id="BGT_C18_V63_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">ईश्वरः सर्वभूतानामित्यादौ भगवतेश्वरस्य पारोक्ष्येण निर्दिष्टत्वादयमीश्वरो भगवतोऽन्य इति प्रतीतिनिरासायाह | ||
निश्चितेति ॥ | निश्चितेति ॥ | ||
| Line 10,219: | Line 10,219: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V64" data-block-id="BGT_C18_V64" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।</span><span class="shloka-line">इष्टोसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V64" data-block-id="BGT_C18_V64" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।</span><span class="shloka-line">इष्टोसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V64" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V64" data-id="BGT_C18_V64_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘इदं तु ते गुह्यतमम्’ इति प्रतिज्ञाय यज्ज्ञानादिपदोदितं गुह्यतमं तत्त्वमुक्तं तदेवात्र ‘सर्वगुह्यतमम्’ इति पुनरुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V64" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-269"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V64" data-id="BGT_C18_V64_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">‘इदं तु ते गुह्यतमम्’ इति प्रतिज्ञाय यज्ज्ञानादिपदोदितं गुह्यतमं तत्त्वमुक्तं तदेवात्र ‘सर्वगुह्यतमम्’ इति पुनरुच्यत इत्यन्यथाप्रतीतिनिरासायाह | ||
तत्त्वेति ॥ | तत्त्वेति ॥ | ||
| Line 10,252: | Line 10,252: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V66" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V66" data-id="BGT_C18_V66_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अन्यभजननिरासस्यात्राकृतत्वात् कथमर्थतोऽपि विष्ण्वाधिक्यमुच्यत इत्यत आह | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V66" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-270"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V66" data-id="BGT_C18_V66_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अन्यभजननिरासस्यात्राकृतत्वात् कथमर्थतोऽपि विष्ण्वाधिक्यमुच्यत इत्यत आह | ||
अन्येति ॥ | अन्येति ॥ | ||
| Line 10,286: | Line 10,286: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V67" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V67" data-id="BGT_C18_V67_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गीतास्वनधिकारिनिरासेनाधिकारी लक्ष्यते ‘इदम्’ इति । तत्रातपस्कादीनां चतुर्णामप्यनधिकारित्वं किं सममित्यतो गीतापदैरेव तत्तारतम्यं दर्शयति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V67" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-271"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V67" data-id="BGT_C18_V67_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गीतास्वनधिकारिनिरासेनाधिकारी लक्ष्यते ‘इदम्’ इति । तत्रातपस्कादीनां चतुर्णामप्यनधिकारित्वं किं सममित्यतो गीतापदैरेव तत्तारतम्यं दर्शयति | ||
अतपस्कायेति ॥ | अतपस्कायेति ॥ | ||
| Line 10,311: | Line 10,311: | ||
<div class="verse-block" id="BGT_C18_V71" data-block-id="BGT_C18_V71" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।</span><span class="shloka-line">सोपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ।</span><span class="shloka-line">॥७१ ॥</span></span></div> | <div class="verse-block" id="BGT_C18_V71" data-block-id="BGT_C18_V71" data-doc="BGT" data-chapter="BGT_C18" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।</span><span class="shloka-line">सोपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ।</span><span class="shloka-line">॥७१ ॥</span></span></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V71" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V71" data-id="BGT_C18_V71_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गीताव्याख्यानादि फलकथनेन स्तूयते | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V71" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-272"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V71" data-id="BGT_C18_V71_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">गीताव्याख्यानादि फलकथनेन स्तूयते | ||
‘यः’ इति । | ‘यः’ इति । | ||
| Line 10,365: | Line 10,365: | ||
</div> | </div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V78" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V78" data-id="BGT_C18_V78_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वर्जुनेन स्वोक्तमद्यापि नाङ्गीकृतम् । तत्कथं भगवता तद्बोधनं समाप्यत इत्याशङ्कां ‘यथेच्छसि तथा कुरु’ इति यथेष्टाचरणमनुज्ञायत इत्यन्यथाप्रतीतिं पराकुर्वन् परिहरति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V78" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-273"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V78" data-id="BGT_C18_V78_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">नन्वर्जुनेन स्वोक्तमद्यापि नाङ्गीकृतम् । तत्कथं भगवता तद्बोधनं समाप्यत इत्याशङ्कां ‘यथेच्छसि तथा कुरु’ इति यथेष्टाचरणमनुज्ञायत इत्यन्यथाप्रतीतिं पराकुर्वन् परिहरति | ||
यथेति ॥ | यथेति ॥ | ||
भगवदुक्तानुसरणमर्जुनेन कृतमित्यत्रैवोक्तत्वात् ततः प्रागेव तज्ज्ञस्य भगवतः तद्बोधनोपरमो युक्त इति भावः ॥ ७३ ॥</p></div></div></div></div></div> | भगवदुक्तानुसरणमर्जुनेन कृतमित्यत्रैवोक्तत्वात् ततः प्रागेव तज्ज्ञस्य भगवतः तद्बोधनोपरमो युक्त इति भावः ॥ ७३ ॥</p></div></div></div></div></div> | ||
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V78" data-teeka="Nyayadeepika"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V78" data-id="BGT_C18_V78_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अथ समापितग्रन्थोऽयं भगवानाचार्यः स्वप्रतिपादितप्रकारमेव वासुदेवं नमति | <div class="gr-teeka-entry" data-parent="BGT_C18_V78" data-teeka="Nyayadeepika" data-json-id="Nyayadeepika-274"><div class="teeka-block"><div class="teeka-body"><div class="teeka-block" data-verse="BGT_C18_V78" data-id="BGT_C18_V78_" data-name=""><div class="teeka-title">गीतातात्पर्यनिर्णयटीका — न्यायदीपिका</div><div class="teeka-body"><p class="gr-vyakhya-para">अथ समापितग्रन्थोऽयं भगवानाचार्यः स्वप्रतिपादितप्रकारमेव वासुदेवं नमति | ||
नम इति ॥ | नम इति ॥ | ||