Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
hide
Navigation
Main page
Recent changes
Random page
Help about MediaWiki
Special pages
Anandamakaranda
Search
Search
Appearance
Appearance
move to sidebar
hide
Create account
Log in
Personal tools
Create account
Log in
Drilldown: Verses
English
Tools
Tools
move to sidebar
hide
Actions
General
Printable version
Choose a table:
Commentaries (7140)
Verses (33887)
Verses
> document id
:
KNDS
or
MVK
&
verse lines:
None
Use the filters below to narrow your results.
document id:
(Click arrow to add another value)
BS
·
BGT
·
NNS
·
TLK
·
AIT
·
AV
·
BGB
·
BR
·
BTN
·
CHU
·
IS
·
KKN
·
KNR
·
MAN
·
MUN
· MVK ·
RG
·
SPB
·
TTB
·
TVD
·
UK
·
VA
·
BSAB
·
DDS
·
JN
·
KL
·
KMM
· KNDS ·
MBTN
·
PM
·
SSM
·
TSK
·
TSS
·
TV
·
YB
·
YPK
·
None
·
Other
chapter id:
(There are no values for this filter)
verse id:
(There are no values for this filter)
verse type:
(There are no values for this filter)
verse lines:
(Click arrow to add another value)
None
·
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
·
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।
·
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
·
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
·
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।
·
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
·
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
·
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
·
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
·
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
·
श्रीभगवानुवाच
·
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः॥१७ ॥
·
अक्षराणामकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।
·
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।
·
अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात् प्रणयेन वापि॥ ४१ ॥
·
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
·
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
·
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
·
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
Other values:
''कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतं समाः ।
''यदेव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तदेव वीर्यवत्तरं भवति'''॥ २३७॥
'अकामो धर्मकामो वा मोक्षकामोऽपि यो भवेत् ।
'अग्नावन्तर्दधे भैष्मी सत्यभामा वने तथा ।
'अग्निपुत्रा महात्मानस्तपसा स्त्रीत्वमापिरे ।
'अजस्रेण शोचिषा शोशुचानः''इति श्रुतिः ॥ ४ ॥
'अज्ञानं तु निशा प्रोक्ता दिवा ज्ञानमुदीर्यते''॥ इति स्कान्दे ॥ १० ॥
'अज्ञानं सुप्तिशब्दोक्तं स्वप्नश्चैव विपर्ययः''॥ इति भारते ॥ ५ ॥
'अज्ञोऽर्चयेदेवार्चायामन्यथा दोषवान्भवेत् ।
'अण्डे जातौ पुमांसौ द्वौ हरिर्ब्रह्मा तथैव च ।
'अदर्शनादिहायातः पुनश्चादर्शनं गतः''इति भारते ॥ ३७ ॥
'अनन्तशक्तिर्भगवान् मत्स्यरूपी जनार्दनः ।
'अनन्तोढो मन्दरस्तु यदा वैवस्वतान्तरम् ।
'अनन्याधीनशक्तित्वाद्धरिः स्व इति चोच्यते''। इति मात्स्ये ।
'अनपेक्षो गुणैः पूर्णो धन्य इत्युच्यते बुधैः''॥
'अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा ऋषयो विदुः ।
'अनाम्लं तु दधि क्षीरं क्षीरं सान्द्रं तथा दधि''॥
'अनित्यसम्बन्धयुताः पित्राद्या नित्ययुग्घरिः''॥ इति च ।
'अनुग्राह्यतया पक्षा देवा नात्मार्थतो हरेः''। इति च ॥ २२ ॥
'अनुबन्धस्तु भक्तिः स्याद्बन्धः स्नेह उदाहृत''॥ इति च ॥
'अनुवृत्तिरिति प्राज्ञैर्जीवन्मुक्तिरुदीर्यते''। इति शब्दनिर्णये ॥ ३९ ॥
'अन्तर्भक्ता बहिःक्रुद्धा हिरण्याद्या हरिं प्रति ।
'अन्तर्यामी प्रत्यगात्मा व्याप्तः कालो हरिः स्मृतः''।इति च ॥ २८ ॥
'अन्यान्तर्यामिणं विष्णुमुपास्यान्यसमीपगः ।
'अपुनर्भवमात्रात्तु हरिसामीप्यमुत्तमम् ।
'अपूर्णगुणरूपास्तु सम्पूर्णगुणरूपकम् ।
'अपूर्णभक्तेर्मुक्तौ तु न सुखं पूर्तिमेष्यति ।
'अप्रयत्नेन करणमनीहा प्रोच्यते बुधैः''॥ इति च ॥ ४९ ॥
'अप्रयासेन कर्तृत्वमकर्तृत्वमिहोच्यते ।
'अप्रविष्टः सर्वगतः प्रविष्टस्त्वनुरूपवान् ।
'अप्रीतिर्मद्वशो नायमिति मत्सर ईरितः''इति नाममहोदधौ ॥ २९ ॥
'अभिमान्यपेक्षया विष्णुः पञ्चविंश इति स्मृतः ।
'अमात्या मन्त्रिणो दूताः श्रेणयश्च पुरोहिताः ।
'अलौकिकं च शास्त्रीयं कर्तव्यं लौकिकं कुतः ।
'अवतारस्तृतीयोऽस्य देवर्षिः प्रथितो दिवि ।
'अवधारणे घशब्दःस्यात्सारमात्रं तु सारघम्''।इति शब्दनिर्णये ॥ ६४ ॥
'अविद्यमानकरणं विद्यमानस्मृतिस्तथा ।
'अव्यक्तमात्मनोऽन्नं च महदादि विनाशि च ।
'अशास्त्रीयत्वान्मुखतः शास्त्रापेतमिदं विदुः ।
'असज्जनैस्तु संवासो न कर्तव्यः कथञ्चन ।
'असौ वाव गविष्ठोऽप्सूदेत्यप्स्वस्तमेति''इति माध्यन्दिनायनश्रुतिः ॥ ३७ ॥
'अस्पर्धिनी स्पर्धिनीव श्रीरास्ते वनमालया ।
'आण्डकोशो विराट्प्रोक्तो विशेषेण प्रकाशनात् ।
'आत्मनो विहितं कर्म वर्जयित्वाऽन्यकर्मणः ।
'आत्मनोऽवमतां ब््राूयुरुत्तमा अपि सर्वशः ।
'आदरं तु मुखं विद्याच्छम्बट्कारं तु भक्षणम्''इत्यभिधानम् ॥२६॥
'आदरो भजनं भक्तिर्बहुमानं च सेवनम् ।
'आधार आश्रयो धिष्ण्यं निधानं चाभिधीयते''॥ इत्यभिधानम् ॥ ४ ॥
'आधिर्मनोवरूथं च आत्मा स्वमिति चोच्यते''इत्यभिधानम् ॥ २९ ॥
'आनुपूर्वी श्रुतिश्चैव त्रयी चाम्नाय उच्यते''। इत्यभिधानम् ॥ १६ ॥
'आन्वीक्षिकी कुतर्काख्या तथैवाऽऽन्वीक्षिकी परा''इति मात्स्ये ॥ ११ ॥
'आप्तेः सर्वगुणानां य आत्मनामतया हरिम् ।
'आभासो ज्ञानमालोको लोको भासश्च कथ्यत''। इत्यभिधानम् ॥३५॥
'आविवेश पृथुं देवः शङ्खी चक्री चतुर्भुजः''इति पाद्मे ।
'आविष्टा हरिणा जीवा ब्रह्मा दक्षो मनुः पृथुः ।
'ईश्वरो दैवमुद्दिष्टं सर्वस्यापि प्रभुत्वतः''॥ इति च ।
'ईषद्भक्तो भगवति सुकर्मा स्वर्गमेष्यति ।
'उत्तमैः सर्वतः साम्यं किञ्चित्साम्यमुदीर्यते''इत्याग्नेये ॥ ९ ॥
'उन्दनं बिन्दुभावः स्यात्स्यन्दनं स्रवणं स्मृतम्''। इत्यभिधानम् ।
'उपेन्द्ररूपी भगवान्प्रतिमन्वन्तरं प्रभुः ।
'ऊर्जं सारान्नमुद्दिष्टं तद्देवपितृभक्षणम्''। इति ब्राह्मे ॥ ४२ ॥
'ऋते तु तात्विकान्देवान्नारदादींस्तथैव च ।
'एकः सृजसि''इत्यादिना ॥ ४ ॥
'एतत्सामगायन्नास्ते''इति श्रुतेः ॥ ७ ॥
'एतमितः प््रोत्याभिसम्भविताऽस्मि''इति नियतार्थः ॥ ६ ॥
'एष्यच्च निश्चितं यत्तदतीतत्वेन भण्यते ।
'ऐतरेयो हरिः प्राह नारदाय स्वकां तनुम् ।
'ओ रमयते यस्मात्केशवो जगदङ्कुरः ।
'कर्तृकर्मक्रियादीनां सत्ता वृत्तिस्तथैव च ।
'कलभश्चैव कन्यानां करिणी बालमङ्गले''। इति राजनीतौ ॥ ५३ ॥
'काङ्क्षतो मोक्षगमपि सुखं नाकाङ्क्षतो यथा''॥ इति च ॥
'कार्यस्य कारणलयज्ञानमात्रं विलापनम्''॥ इति च ॥ २४ ॥
'कालजीवगुणादीनामभिमानी चतुर्मुखः ।
'कालनेम्यादयः सर्वे हरिणा निहता अपि ।
'केवलं भगवज्ज्ञानं साङ्ख्यमित्यभिधीयते''इत्यध्यात्मे ॥ १९ ॥
'कैशोरयौवनाभ्यन्तः काल आपीच्यमुच्यते''इत्यभिधानात् ॥ ४ ॥
'कौस्तुभो ब्रह्मणो रूपं प्राणश्चूडामणिस्तथा''। इति च ॥ ३९ ॥
'क्षेत्रवित्तु हरिः प्राणः साक्षी ताभ्यां पुमान्सरेत्''॥ इति च ॥ ७ ॥
'गतसारं यातयामं यामः सार इहोच्यते''इति नारदीये ॥ ३५ ॥
'गुणैः स्वरूपभूतैस्तु गुण्यसौ हरिरीश्वरः ।
'गुरोराज्ञानुरोधेन दूरस्थो वा गृही भवेत्''॥ इति च ॥
'गोपिकाद्या दिवं गत्वा हरिं ज्ञात्वा यथातथम् ।
'गोष्ठं घोष इति प्रोक्तो व्रजस्तत्पालसंस्थितिः''। इत्यभिधानम् ॥३१॥
'चित्तं हिरण्यगर्भे तु विलाप्य परमात्मनि ।
'चित्तिर्बुद्धिरिति ज्ञेया चित्तं तु स्मृतिकारणम्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥
'चैत्योऽपि भगवान्विष्णुरन्तर्यामी चतुर्मुखात् ।
'जगत्समस्तं विश्वं च निखिलं पूर्णमुच्यते''। इत्यभिधानम् ॥ २० ॥
'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥
'जयस्य विजयस्यापि कदाचिद्ब्रह्मशापतः ।
'जीवसत्ताप्रदत्वाच्च सदृशत्वाच्च केशवः ।
'जीवाद्भिन्नस्य मनसो गुणाः सत्वादयो मताः ।
'जीवोपाधिप्रभृतयः आमुक्तेः सर्वदेहिनाम् ।
'ज्ञानप्रधानस्तु महानहङ्कारः क्रियाधिकः ।
'ज्ञानशक्तिस्वरूपोऽपि ह्यज्ञाशक्तं वदेद्धरिः ।
'ज्ञानानन्दाद्यभिन्नत्वादेकः सर्वोत्तमत्वतः ।
'ततिः प्रकाशो विस्तारस्तन्त्रं चेत्यभिधीयते''।इति तन्त्रमालायाम् ॥ ५ ॥
'तत्प्राणे प्रपन्न उदतिष्ठत्''इति श्रुतिः ॥ ५ ॥
'तद्भ्रूविजृम्भः परमेष्ठिधिष्ण्यम्''॥ इत्युक्तम् ॥ १५ ॥
'तद्वदेव स्थितं यत्तु तात्वतं तत्प्रचक्षते''। इति कौर्मे ॥ १४ ॥
'तप आलोचनं प्रोक्तं विद्या निष्ठा प्रकीर्तिता''।
'तस्मादव्यक्तमुत्पन्नं त्रिगुणं द्विजसत्तम''इति मोक्षधर्मे ॥ २९ ॥
'तिरश्चीनाः स्थावराश्च सर्वे ज्ञानाद्विकुण्ठगाः ।
'तृतीयं युगमारभ्य व्यासो बहुषु जज्ञिवान्''इति कौर्मे ॥ २१ ॥
'तृतीयोऽतिशये''इति हि महाव्याकरणे ।
'तेजः शक्तिः समूहश्च गृहं धामेति कथ्यते''।इति तत्त्वनिर्णये ॥ ८५ ॥
'तेषां सत्याच्चालनार्थं हरिर्धन्वन्तरिर्विभुः ।
'त्रिपात्स एव भगवान् सर्वप्राणिषु संस्थितः ।
'त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा दिनैर्दशभिरेव वा ।
'त्वं प्रधानमयो देव प्रधानादधिको यतः''॥ इति वाराहे ॥ २ ॥
'त्वदधीना यतः सत्ता अवरस्यापि केशव ।
'दधिस्थघृतवत्काष्ठे वह्निवच्च जनार्दनः ।
'दुग्धदोहां तु गां रक्षेत् क्षीरमात्रप्रयोजनः ।
'दुष्टानां मोहनार्थाय यज्ञ इन्द्रपदे स्थितः ।
'दृष्ट्वा तु पौरुषीं सृष्टिं देवाः सुकृतमूचिरे'' इति च ॥ ४९-५० ॥
'देवलोकात्पितृलोकान्निरयाच्चापि यत्परम् ।
'देवेभ्य ऋषयो भूपाश्चोच्यन्ते शक्तिमत्तया ।
'देव्यामोषधिमानिन्यां लीयतेऽन्नाभिमानिनी''। इत्यादि च ॥ २२ ॥
'देहमानी देहजातो विदेहो मानवर्जितः''। इति च ॥
'दोषश्चैव गुणश्चोभावीशतन्त्रौ न मे वशौ ।
'द्रव्यलिङ्गं शिलाद्यं स्यादात्मलिङ्गं मनोमयम् ।
'द्वितीयस्य स्वतन्त्रस्य त्वभावाद्द्वयवर्जितः ।
'धर्मः कं शरणं गतः''इत्यस्य तमेव व्यासरूपिणमिति परिहार उच्यते– 'इदं भागवतम्''इत्यादिना ॥ ४० ॥
'धर्मोपमस्त्वधर्मो य उपधर्मः स उच्यते''। इति हरिवंशेषु ॥ २५ ॥
'न पृथग्दिदृक्षेत्''। तमेव दिदृक्षेदित्यर्थः ॥ ३२ ॥
'न वेदेष्वल्पबुद्धीनां ब्रह्मतत्त्वं समीक्ष्यते ।
'न स्नेहभङ्गो देव्यास्तु न भयं केशवस्य तु ।
'नटनं तु कथाबन्धो नाट्यकं भावदर्शनम्''। इति गान्धर्वे ॥ ५१ ॥
'नयादिर्दुर्नयः प्रोक्तो यन्नयं सोऽत्ति सर्वदा''इति शब्दतत्त्वे ॥ २१ ॥
'नानाविधा गर्भवृद्धिः कर्मभेदाद्भविष्यति ।
'नाभिरित्यथ नाम स्याद्धरेः सर्वाश्रयो यतः''। इति कौर्मे ।
'नायुर्मानं भगवतः कस्मिन्रूपेऽपि विद्यते ।
'नाशस्तत्र सृगालानां शिवानां चान्यथास्वरे''इत्याग्नेये ॥ ९ ॥
'निःशेषगुणपूर्णत्वात्सत्व इत्येव तं विदुः''। इति महासंहितायाम् ॥ १३ ॥
'नियमाद्भुज्यते पुम्भिर्धर्माधर्मफलं मृतौ ।
'निरुपक्रमो हरिर्नित्यमप्रयत्नो ह्युपक्रमेत्''॥ इति च ॥ ३५ ॥
'निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते ।
'नैजः सर्वगुणोत्कर्षः सर्वेभ्यो महदुच्यते''इति शब्दनिर्णये ॥ ५२ ॥
'नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
'नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।;नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः॥२३ ॥
'नैर्गुण्यसाधनं यत् तन्निर्गुणं परिकीर्तितम्''। इति च ॥ २२ ॥
'पराभवो धर्षणं स्यादवज्ञानमथापि वा ।
'पराभूतं वशस्थं च जितमित्युच्यते बुधैः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥
'परावरे तथैवाऽरादुभयार्थाभिधायिनः''इति च ॥ ५७ ॥
'परिहासप्रलापादिष्वनर्था वाग् भवेत् क्वचित्''।इति शब्दनिर्णये ॥ ८ ॥
'पश्यन् स्वधिष्ण्यं देहं स बहिष्ठान्विषयानपि ।
'पश्यमानोऽपि तु हरिं न तु वेत्ति कथञ्चन ।
'पितृयानं देवयानं ब्रह्मयानमिति त्रिधा ।
'पिशाचचर्यामचरद्रुद्रो विष्ण्वाज्ञयैव तु ।
'पुनःपुनः कथां प्राहुरभ्यासादुत्तमं फलम् ।
'पुरेषु त्वञ्जनाज्जीवः पुरञ्जन इतीरितः ।
'पूर्णो विष्णुः स एवैक इति भावो य ईरितः ।
'प्रकाशवद्भुवो देवा मानुषाश्चापि केचन''॥ इति वाराहे ॥ २६ ॥
'प्रकृत्या जडया मिथ्याज्ञानं जनयतीश्वरः ।
'प्रजापतिपतिर्ब्रह्मा विरिञ्चश्चेति कथ्यते''। इति शब्दनिर्णये ॥ ४३ ॥
'प्रतिमन्वन्तरं प्रायः प्रह्लादाद्या बभूविरे''। इति च ॥ १६ ॥
'प्रतिमावद्धरेरूपं तिर्यङ्नरसुरादयः ।
'प्राप्तषोडशवर्षः सन्नावीच्य इति कथ्यते''॥ इत्यभिधानम् ॥ ४५ ॥
'प्रियव्रतो गयश्चैव कर्मदेवसमो गुणैः''। इति षाड्गुण्ये ॥ ६ ॥
'प्रियव्रतोत्तानपादप्रमुखेषु हरिः स्वयम् ।
'फट्कारश्चैव फूत्कारस्तथा किलकिलादयः ।
'बाध्यादिस्थो हरिर्नित्यं बाध्यतादिगतेत्यपि ।
'बालोऽपि स गुरुत्वेन मुनिभ्यो ब्रह्मणा यतः ।
'बुद्धिरध्यवसानाय संशयं कुरुते मनः ।
'ब्रह्मकालः परश्चेति महाकल्पश्च कीर्तितः''। इति च ॥
'ब्रह्मणा कालनाम्ना तु सह शेते हरिर्निशि''। इति ब्राह्मे ॥ २७ ॥
'ब्रह्मणोऽप्यधिकं विष्णुं जानन्नपि हिरण्यकः ।
'ब्रह्मत्वं पूर्णता प्रोक्ता तद्यस्य स्वत एव तु ।
'ब्रह्मस्थो ब्रह्मनामाऽसौ रुद्रस्थो रुद्रनामकः ।
'ब्रह्मा प्रत्यङ्कवान् विष्णुः सम्यग्लक्षणवत्तमः''इति तन्त्रमालायाम् ॥२३॥
'ब्रह्मा स्वयम्भूर्द्रुहिणो वैष्णवः शतदृक्तथा''। इति शब्दनिर्णये ॥ ११ ॥
'ब्रह्मादिजीवदेहास्तु मायादेहाः प्रकीर्तिताः''। इति वाराहे ॥ ३० ॥
'भक्तिमान्मार्गविन्नैव नीचां गतिमवाप्नुयात्''॥ इति च ॥ ५६ ॥
'भक्त्या प्राणं वशं नीत्वा जितप्राणो भवत्युत''। इति षाड्गुण्ये ॥ १६ ॥
'भगवन्महिमैवासौ यद्दृश्यो भगवान् स्वयम्''। इति च ॥ ३७ ॥
'भरणादिकृद्धरिरिति चिन्तयन्नृपमब्रवीत्''॥ इति च ॥ १० ॥
'भारतं ब्राह्मणादीनां वेदार्थपरिवित्तये ।
'भिन्नमल्पं विजानीयादभिन्नं पूर्णमिष्यते''। इति शब्दनिर्णये ॥३७॥
'भूतगर्भश्च भूतस्थः पूर्ण एवं द्विरूपवान् ।
'भूतेन्द्रियमनोबुद्धित्रिगुणादिषु सर्वशः ।
'भूतेषु हरिरित्येव हर्यर्पणधिया तथा ।
'भृतामेव विभर्तीशो ह्यवतारतनुं सदा ।
'भोक्ता सद्गुणभोक्तृत्वान्न भोक्ता तदवृद्धितः ।
'मथनान्मिथिलो जातः''इत्यादिवच्च ॥ १८ ॥
'मधुकैटभौ भक्त्यभावादूरौ भगवतो मृतौ ।
'मध्याह्नस्त्वभिजित्प्रोक्त आषाढोत्तर एव च ।
'मनसो द्वेषरागाभ्यां पुण्यपापसमुद्भवः ।
'मयः प्रधान उद्दिष्टो माया तद्वश उच्यते''। इति षाड्गुण्ये ॥ ३९ ॥
'महागुणाभिपूर्णत्वं सत्वमित्युच्यते बुधैः''।
'मा तन्तुश्छेदि वयतो धियं मे''॥ इति श्रुतिः ॥ ३० ॥
'मानवो बदरः सिंधुः शशिनस्तु त्रिनामकम् ।
'मामेव नित्यं ध्यायेद्यो मदात्मा स प्रकीर्तितः''। इति च ॥ ५ ॥
'मालिनी शालिनी काल्या चार्या भार्येति चोच्यते''। इति च ॥१॥
'मुख्या माया हरेः शक्तिरमुख्या प्रकृतिर्मता ।
'मृत्युर्देवो यमभ्राता वेनमातामहोऽसुरः ।
'यत्र क्व च यशस्थानमन्येषामिति केशवः ।
'यत्र ब्रह्मान्तरोत्पत्तिः ब्रह्मकल्पः स ईरितः''॥ इति च ॥ २८ ॥
'यथा हिरण्यकस्यादादन्तःस्थितहरीरितः ।
'यथायोग्यातिरेकेण न द्वेष्यश्च प््रिायो हरेः'' इति कापिलेये ॥३९॥
'यदुलूको वदति मोघमेतद् यत् कपोतः पदमग्नौ कृणोति''इति हि श्रुतिः ॥ १४ ॥
'यद्यर्थे च विकल्पार्थे वाशब्दः समुदीर्यते''इति नाममहोदधौ ॥ ७ ॥
'यस्य ज्ञानमयं तपः''॥ इति श्रुतेः ॥
'यां तत्याज विभुर्ब्रह्मा मानुषी वाक् तु सा स्मृता ।
'यादृशी मयि भक्तिः स्यात्तादृश्यन्यत्र नैव चेत् ।
'यावत्परमभक्तैस्तु भुज्यते दुःखमुल्बणम् ।
'युगत्रयावतारेण त्रियुगश्चेति कथ्यते''। इति पाद्मे ॥ २६ ॥
'युद्धकाले तु विदुरस्तीर्थयात्रां गतोऽपि सन् ।
'येन येन यथा ज्ञात्वा नियतं मुक्तिराप्यते ।
'यो ब्रह्मक्षत्रमाविश्य''इति वचनात् ॥ ४८ ॥
'रतिः परात्मनि हरावन्यत्रारतिरेव च ।
'राजपुत्रीं शुकीमग्निरावर्तन्तीं प्रदक्षिणम् ।
'राजसेऽपि यदा दुःखं तामसे किमुतेति तत् ।
'राज्ञा समानवयसः श्रेणयस्त्वङ्गरक्षकाः''। इत्यभिधानम् ॥ २ ॥
'रुद्रेण धीयते विष्णुर्विष्णोर्ध्येयो न कश्चन''। इति ब्रह्मवैवर्ते ॥२३॥
'लक्षणं लक्ष्यमात्मा च स्वरूपमिति कथ्यते''। इत्यभिधानम् ॥१०॥
'वध्रयस्त्विन्द्रियाण्याहुर्हृषीकाणीति चोच्यते''इति शब्दनिर्णये ॥१२॥
'वयः सर्वस्य वयनाद्भगवान्पुरुषोत्तमः''॥ इति च ।
'वसिष्ठोऽभ्यधिकस्तेषु मानुषाणां पुरोधसाम्''॥ इति त्रैकाल्ये ॥
'वस्तु स्वतन्त्रमुद्दिष्टमस्वतन्त्रमवस्तु च''। इति माहात्म्ये ॥ २ ॥
'वायोश्च प्रकृतेर्विष्णोर्जयो भक्त्यैव नान्यथा''।
'वाराहे वामपादं तु तदन्येषु तु दक्षिणम् ।
'विज्ञानमात्मयोग्यं स्याज्ज्ञानं साधारणं स्मृतम्''इति भागवततन्त्रे ॥३॥
'विड्राष्ट्रं पशुरुत्सेको भ्रमरश्चेति कथ्यते''इति च ॥ ४४ ॥
'विप्रयज्ञादिमूलं तु हरिरित्यासुरं मतम् ।
'विरुद्धशक्तयो यस्य नित्या युगपदेव च ।
'विशुद्धसत्वब्रह्मादेः शरीरे संस्थितो हरिः ।
'विशेषाद्भारते पुण्यं चरेयुः पापमप्यथ ।
'विशेषेण गुणोद्रेकाद्विशेषः पृथिवी स्मृता''। इति प्रवृत्ते ।
'विश्वः पूर्णस्तथा सर्वः समस्तश्चाभिधीयते''। इत्यभिधानम् ॥११॥
'विष्णुं विहाय ये देवान्पितॄन् भूतेशमेव वा ।
'विष्णोः सन्निहितत्वात्तु सर्वे देवा हरेः कलाः''। इति च ॥ २३ ॥
'विष्णोर्गृहत्वाद्भूतेषु दया कार्या विजानता''॥ इति च ॥ ३० ॥
'वेदानां प्रथमो वक्ता हरिरेव यतो विभुः ।
'वेदानुसारिवशगः स्वेच्छया तु हरिर्यतः ।
'वेदैर्वृतत्वाद्भगवांस्त्रिवृदित्युच्यते बुधैः''। इति च ॥ ३३ ॥
'वेनस्थो राजसो जीवः पृथुना स्वर्गतिं गतः ।
'वैखानसा मूलभक्षाः फलभक्षा उदुम्बराः ।
'व्यञ्जनाज्जगतो विष्णुर्बीजं न परिणामतः''। इति च ॥ ५० ॥
'व्यसृजन्मलवद्देहं बाह्यं न तु निजं पुरा ।
'व्यासः षट्शतवर्षीयो धृतराष्ट्रमजीजनत्''। इति स्कान्दे ॥ ८ ॥
'शतरूपा वरा स्त्रीणां पुंसामभ्यधिको मनुः ।
'शिंशुमारो ध्रुवश्चैव संस्थितौ यत्पुरे सदा ।
'शिलावत्प्रतिमाः सन्तो विप्राद्याश्च हरेः स्मृताः''॥
'शिलावत्प्रतिमैषा हि विष्णोर्लोकचतुर्दशि''। इति च ॥ १७ ॥
'शुक्लेन जनिरन्येषां हरेः स्वतनुवैव तु ।
'शुद्धः श्वेतः सुखी श्वेतः श्वेतवर्णः क्वचिद्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १८ ॥
'शुम्भनं शोभनं शुम्भं शुभपर्यायवाचकाः''। इत्यभिधानम् ॥ १२ ॥
'शुश्रूषेत्सहितस्तावद्यावज्ज्ञानोदयो गुरुम् ।
'श्रियं देवांश्च भृत्यत्वान्मनुते बहु केशवः ।
'श्रीदेवी वेणुमाविश्य रेमे कृष्णमुखाम्बुजे ।
'स जीवेन सह स्थानात्तत्स्वरूपः प्रदृश्यते ।
'स ब्रह्माऽचिन्तयत् कुतो नु पद्मं ब्रह्मणः स्यादिति''।
'संहर्ता भगवान् विष्णुः काल इत्यभिधीयते ।
'सङ्कल्पश्च विकल्पश्च ऋते विष्णुप्रसादतः ।
'सङ्गो भागवतैर्भूयानपुनर्भवमात्रतः ।
'सत्पुंसु च तथा स्त्रीषु न सङ्गो दोषमावहेत् ।
'सत्वादिनाम विष्णोस्तु सत्वादिस्थस्य केवलम् ।
'सदा सर्वगुणाढ्यत्वात्सत्ववान् हरिरुच्यते ।
'सन्तापक्रोधरागादिष्वनर्थकवचः क्वचित्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ५३-५७ ॥
'सप्तस्वरसमाहारो मूर्च्छनेति प्रकीर्तिता''॥ इति गान्धर्वे ॥ ३३ ॥
'सबीजो वैष्णवो योगो निर्बीजस्त्वन्यदैवतः ।
'समर्था अपि याचन्ते देवा मुन्यादिकान्क्वचित् ।
'समाधिरप्रयत्नेन मनसः संस्थितिर्भवेत्''। इति च ॥ ६ ॥
'सम्यग्ज्ञानं तु साङ्ख्यं स्यात् तदर्थो योग उच्यते''।
'सर्वचेष्टकरूपेण स्वसामर्थ्येन केशवः ।
'सर्वज्ञाश्च विरिञ्चाद्या न जानीयुर्हरिं परम् ।
'सर्वदाऽपि विरक्तः सन् भासयीत विरागिवत् ।
'सर्वदेवेष्वपि हरिः सर्वदेवनियामकः ।
'सर्वभिन्नं परात्मानं विस्मरन्संसरेदिह ।
'सर्वभूतेष्वस्ति विष्णुरिति भावः सतां मतः ।
'सर्वशब्दाभिधेयत्वं सर्वान्तर्यामिकत्वतः ।
'सर्वस्यापि प्रधानत्वात् स सर्वमय ईर्यते''॥ इति च ॥ ३८ ॥
'सर्वान्तर्यामिकत्वात्तु सर्वनामा हरिः स्वयम् ।
'साक्षाच्छ्रीस्तु हरे रूपमिन्दिरा तु तदाश्रयात्''॥ इति च ॥ २९ ॥
'सापेक्षं न तु दोषाय यत्र सिद्धमपेक्षितम्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ १२ ॥
'सुखवद्दूरतो दृश्यं तत्काले दुःखमेव यत् ।
'सूर्यसोमाग्निवारीरविधातृषु यथाक्रमम् ।
'सेना वरूथिनी प्रोक्ता वरूथो गुप्तिरुच्यते''इत्यभिधानम् ॥ ४३ ॥
'सेवायोग्यातिरेकेण स्वानामपि न दास्यति ।
'स्थितिशब्देन नियमः क्वचिज्जीवनमुच्यते ।
'स्थूलं भगवतो रूपं ब्रह्मदेह उदाहृतः ।
'स्पर्धन्त इव देवास्तु हरिणा यत्र कुत्रचित् ।
'स्मरन्ति च''इत्यादेः ॥ १३ ॥
'स्वतो भक्ता हिरण्याद्याः परावेशाद्धरौ द्विषः''इति च ॥ ४ ॥
'स्वतो मनःस्थितिर्विष्णौ ब्रह्मभाव उदाहृतः''इति ब्रह्माण्डे ॥ २६ ॥
'स्वतो महदवज्ञानाद्रुद्रोऽप्यात्मानमादहेत्''। इति च ॥ २६ ॥
'स्वरूपश्रीस्तथा भार्या द्वेधा श्रीस्तु हरेर्मता''। इति च ॥ २८ ॥
'स्वसामर्थ्यात् स्वकर्माणि रमया सह केशवः ।
'स्वाहाद्वारेण नदीतीरे शरकानने चच्छर्द''। इति भारतोक्तेः ॥६४॥
'हरिरक्लिष्टकारित्वादुदासीन इतीर्यते''॥ इति च ॥ १२ ॥
'हरिर्व्यासादिरूपेण सर्वज्ञोऽपि स्वयं प्रभुः ।
'हरिस्तापसनामाऽसौ जातस्तपसि वै मनुः ।
'हरेरवयवैर्लोकाः सृष्टा इति विकल्पनम् ।
'हरेर्वशत्वदृष्टिस्तु भूतानामपृथग्दृशिः ।
'हरेस्तु प्रतिमा प्राज्ञास्तत्रस्थः केशवः स्वयम् ।
(100)ओं तदभावनिर्धारणे च प्रवृत्तेः ओम् ॥ 01-03-37 ॥
(101)ओं श्रवणाध्ययनार्थप्रतिषेधात् स्मृतेश्च ओम् ॥ 01-03-38 ॥
(102)ओं कम्पनात् ओम् ॥ 01-03-39 ॥
(103)ओं ज्योतिर्दर्शनात् ओम् ॥ 01-03-40 ॥
(104)ओम् आकाशोऽर्थान्तरत्वादिव्यपदेशात् ओम् ॥ 01-03-41 ॥
(105)ओं सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर्भेदेन ओम् ॥ 01-03-42 ॥
(106)ओं पत्यादिशब्देभ्यः ओम् ॥ 01-03-43 ॥
(107)ओम् आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेर्दर्शयति च ओम् ॥ 01-04-01 ॥
(108)ओं सूक्ष्मं तु तदर्हत्वात् ओम् ॥ 01-04-02 ॥
(109)ओं तदधीनत्वादर्थवत् ओम् ॥ 01-04-03 ॥
(110)ओं ज्ञेयत्वावचनाच्च ओम् ॥ 01-04-04 ॥
(111)ओं वदतीती चेन्न प्राज्ञो हि ओम् ॥ 01-04-05 ॥
(112)ओं प्रकरणात् ओम् ॥ 01-04-06 ॥
(113)ओं त्रयाणामेव चैवमुपन्यासः प्रश्नश्च ओम् ॥ 01-04-07 ॥
(114)ओं महद्वच्च ओम् ॥ 01-04-08 ॥
(115)ओं चमसवदविशेषात् ओम् ॥ 01-04-09 ॥
(116)ओं ज्योतिरुपक्रमात्तु तथा ह्यधीयत एके ओं॥ 01-04-10 ॥
(117)ओं कल्पनोपदेशाच्च मध्वादिवदविरोधः ओम् ॥ 01-04-11 ॥
(118)ओं न सङ्ख्योपसङ्ग्रहादपि नानाभावादतिरेकाच्च ओं॥ 01-01-12 ॥
(119)ओं प्राणादयो वाक्यशेषात् ओम् ॥ 01-04-13 ॥
(120)ओं ज्योतिषैकेषामसत्यन्ने ओम् ॥ 01-04-14 ॥
(121)ओं कारणत्वेन चाकाशादिषु यथाव्यपदिष्टोक्तेः ओम् ॥ 01-04-15 ॥
(122)ओं समाकर्षात् ओम् ॥ 01-04-16 ॥
(123)ओं जगद्वाचित्वात् ओम् ॥ 01-04-17 ॥
(125)ओं अन्यार्थं तु जैमिनिः प्रश्नव्याख्यानाभ्यामपि चैवमेके ओम् ॥ 01-04-19 ॥
(126)ओं वाक्यान्वयात् ओम् ॥ 01-04-20 ॥
(128)ओं उत्क्रमिष्यत एवम्भावादित्यौडुलोमिः ओम् ॥ 01-04-22 ॥
(129)ओम् अवस्थितेरिति काशकृत्स्नः ओम् ॥ 01-04-23 ॥
(130)ओं प्रकृतिश्च प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधात् ओम् ॥ 01-04-24 ॥
(131)ओम् अभिध्योपदेशाच्च ओम् ॥ 01-04-25 ॥
(133)ओम् आत्मकृतेः परिणामात् ओम् ॥ 01-04-27 ॥
(134)ओं योनिश्च हि गीयते ओम् ॥ 01-04-28 ॥
(135)ओम् एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताः ओम् ॥ 01-04-29 ॥
(136)ओं स्मृत्यनवकाशदोषप्रसङ्ग इति चेन्नान्यस्मृत्यनवकाशदोषप्रसङ्गात् ओं॥ 02-01-01 ॥
(137)ओम् इतरेषां चानुपलब्धेः ओम् ॥ 02-01-02 ॥
(138)ओम् एतेन योगः प्रत्युक्तः ओम् ॥ 02-01-03 ॥
(139)ओं न विलक्षणत्वादस्य तथात्वं च शब्दात् ओम् ॥ 02-01-04 ॥
(140)ओं दृश्यते तु ओम् ॥ 02-01-05 ॥
(141)ओम् अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम् ओम् ॥ 02-01-06 ॥
(142)ओं दृश्यते च ओम् ॥ 02-01-07 ॥
(143)ओम् असदिति चेन्न प्रतिषेधमात्रत्वात् ओम् ॥ 02-01-08 ॥
(144)ओम् अपीतौ तद्वत्प्रसङ्गादसमञ्जसम् ओम् ॥ 02-01-09 ॥
(145)ओं न तु दृष्टान्तभावात् ओम् ॥ 02-01-10 ॥
(146)ओं स्वपक्षदोषाच्च ओम् ॥ 02-01-11 ॥
(147)ओं तर्काप्रतिष्ठानादप्यन्यथाऽनुमेयमिति चेदेवमप्यनिर्मोक्षप्रसङ्गः ओं॥ 02-01-12 ॥
(148)ओम् एतेन शिष्टा अपरिग्रहा अपि व्याख्याताः ओम् ॥ 02-01-13 ॥
(149)ओं भोक्त्रापत्तेरविभागश्चेत् स्याल्लोकवत् ओम् ॥ 02-01-14 ॥
(150)ओं तदनन्यत्वमारम्भणशब्दादिभ्यः ओम् ॥ 02-01-15 ॥
(151)ओं भावे चोपलब्धेः ओम् ॥ 02-01-16 ॥
(152)ओं सत्वाच्चावरस्य ओम् ॥ 02-01-17 ॥
(153)ओम् असद्व्यपदेशान्नेति चेन्न धर्मान्तरेण वाक्यशेषात् ओम् ॥ 02-01-18॥
(154)ओं युक्तेः शब्दान्तराच्च ओम् ॥ 02-01-19 ॥
(155)ओं पटवच्च ओम् ॥ 02-01-20॥
(156)ओं यथा प्राणादिः ओम् ॥ 02-01-21॥
(157)ओम् इतरव्यपदेशाद्धिताकरणादिदोषप्रसक्तिः ओम् ॥ 02-01-22॥
(158)ओम् अधिकं तु भेदनिर्देशात् ओम् ॥ 02-01-23 ॥
(159)ओम् अश्मादिवच्च तदनुपपत्तिः ओम् ॥ 02-01-24 ॥
(160)ओम् उपसंहारदर्शनान्नेति चेन्न क्षीरवद्धि ओम् ॥ 02-01-25 ॥
(161)ओं देवादिवदपि लोके ओम् ॥ 02-01-26 ॥
(162)ओं कृत्स्नप्रसक्तिर्निरवयवत्वशब्दकोपो वा ओम् ॥ 02-01-27 ॥
(163)ओं श्रुतेस्तु शब्दमूलत्वात् ओम् ॥ 02-01-28 ॥
(164)ओम् आत्मनि चैवं विचित्राश्च हि ओम् ॥ 02-01-29 ॥
(165)ओं स्वपक्षदोषाच्च ओम् ॥ 02-01-30 ॥
(166)ओं सर्वोपेता च तद्दर्शनात् ओम् ॥ 02-01-31 ॥
(167)ओं विकरणत्वान्नेति चेत् तदुक्तम् ओम् ॥ 02-01-32 ॥
(168)ओं न प्रयोजनवत्त्वात् ओम् ॥ 02-01-33 ॥
(169)ओं लोकवत्तु लीलाकैवल्यम् ओम् ॥ 02-01-34 ॥
(170)ओं वैषम्यनैर्घृण्ये न सापेक्षत्वात् तथा हि दर्शयति ओम् ॥ 02-01-35॥
(171)ओं न कर्माविभागादिति चेन्नानादित्वात् ओम् ॥ 02-01-36 ॥
(172)ओम् उपपद्यते चाप्युपलभ्यते च ओं॥ 02-01-37 ॥
(173)ओं सर्वधर्मोपपत्तेश्च ओम् ॥ 02-01-38 ॥
(174)ओं रचनानुपपत्तेश्च नानुमानम् ओम् ॥ 02-02-01 ॥
(175)ओं प्रवृत्तेश्च ओम् ॥ 02-02-02 ॥
(176)ओं पयोऽम्बुवच्चेत् तत्रापि ओम् ॥ 02-02-03॥
(177)ओं व्यतिरेकानवस्थितेश्चानपेक्षत्वात् ओम् ॥ 02-02-04 ॥
(178)ओम् अन्यत्राभावाच्च न तृणादिवत् ओं॥ 02-02-05 ॥
(179)ओम् अभ्युपगमेऽप्यर्थाभावात् ओम् ॥ 02-02-06 ॥
(180)ओं पुरुषाश्मवदिति चेत् तथाऽपि ओम् ॥ 02-02-07 ॥
(181)ओम् अङ्गित्वानुपपतेः ओम् ॥ 02-02-08 ॥
(182)ओम् अन्यथाऽनुमितौ च ज्ञशक्तिवियोगात् ओम् ॥ 02-02-09 ॥
(183)ओं विप्रतिषेधाच्चासमञ्जसम् ओम् ॥ 02-02-10 ॥
(184)ओं महद्दीर्घवद्वा ह्रस्वपरिमण्डलाभ्याम् ओम् ॥ 02-02-11॥
(185)ओम् उभयथाऽपि न कर्मातस्तदभावः ओम् ॥ 02-02-12॥
(186)ओं समवायाभ्युपगमाच्च साम्यादनवस्थितेः ओम् ॥ 02-02-13॥
(187)ओं नित्यमेव च भावात् ओम् ॥ 02-02-14 ॥
(188)ओं रूपादिमत्त्वाच्चविपर्ययो दर्शनात् ओम् ॥ 02-02-15॥
(189)ओम् उभयथा च दोषात् ओम् ॥ 02-02-16 ॥
(190)ओम् अपरिग्रहाच्चात्यन्तमनपेक्षा ओम् ॥ 02-02-17 ॥
(191)ओं समुदाय उभयहेतुकेऽपि तदप्राप्तिः ओम् ॥ 02-02-18 ॥
(192)ओम् इतरेतरप्रत्ययत्वादिति चेन्न उत्पत्तिमात्रनिमित्तत्वात् ओम् ॥ 02-02-19 ॥
(193)ओम् उत्तरोत्पादे च पूर्वनिरोधात् ओम् ॥ 02-02-20 ॥
(194)ओम् असति प्रतिज्ञोपरोधो यौगपद्यमन्यथा ओम् ॥ 02-02-21 ॥
(195)ओं प्रतिसङ्ख्याऽप्रतिसङ्ख्यानिरोधाप्राप्तिरविच्छेदात् ओम् ॥ 02-02-22॥
(196)ओम् उभयथा च दोषात् ओम् ॥ 02-02-23 ॥
(197)ओम् आकाशे चाविशेषात् ओम् ॥ 02-02-24 ॥
(198)ओम् अनुस्मृतेश्च ओम् ॥ 02-02-25॥
(199)ओं नासतोऽदृष्टत्वात् ओम् ॥ 02-02-26 ॥
(200)ओम् उदासीनानामपि चैवं सिद्धिः ओम् ॥ 02-02-27 ॥
(201)ओं नाभाव उपलब्धेः ओम् ॥ 02-02-28 ॥
(202)ओं वैधर्म्याच्च न स्वप्नादिवत् ओम् ॥ 02-02-29 ॥
(203)ओं न भावोऽनुपलब्धेः ओम् ॥ 02-02-30 ॥
(204)ओं क्षणिकत्वाच्च ओम् ॥ 02-02-31 ॥
(205)ओं सर्वथाऽनुपपत्तेश्च ओम् ॥ 02-02-32 ॥
(206)ओं नैकस्मिन्नसम्भवात् ओम् ॥ 02-02-33 ॥
(207)ओम् एवञ्चात्माकार्त्स्न्यम् ओम् ॥ 02-02-34 ॥
(208)ओं न च पर्यायादप्यविरोधो विकारादिभ्यः ओम्॥ 02-02-35 ॥
(209)ओम् अन्त्यावस्थितेश्चोभयनित्यत्वादविशेषात् ओम् ॥ 02-02-36 ॥
(210)ओं पत्युरसामञ्जस्यात् ओम् ॥ 02-02-37 ॥
(211)ओं सम्बन्धानुपपत्तेश्च ओम् ॥ 02-02-38 ॥
(212)ओम् अधिष्ठानानुपपत्तेश्च ओम् ॥ 02-02-39 ॥
(213)ओं करणवच्चेन्न भोगादिभ्यः ओम् ॥ 02-02-40॥
(214)ओम् अन्तवत्त्वमसर्वज्ञता वा ओम् ॥ 02-02-41 ॥
(215)ओम् उत्पत्त्यसम्भवात् ओम् ॥ 02-02-42 ॥
(216)ओं न च कर्तुः करणम् ओम् ॥ 02-02-43 ॥
(217)ओं विज्ञानादिभावे वा तदप्रतिषेधः ओम् ॥ 02-02-44॥
(218)ओं विप्रतिषेधाच्च ओम् ॥ 02-02-45 ॥
(219)ओं न वियदश्रुतेः ॥ 02-03-01॥
(220)ओम् अस्ति तु ओम् ॥ 02-03-02 ॥
(221)ओं गौण्यसम्भवात् ओम् ॥ 02-03-03 ॥
(222)ओं शब्दाच्च ओम् ॥ 02-03-04 ॥
(223)ओं स्याच्चैकस्य ब्रह्मशब्दवत् ओम् ॥ 02-03-05 ॥
(224)ओं प्रतिज्ञाहानिरव्यतिरेकाच्छब्देभ्यः ओम् ॥ 02-03-06 ॥
(225)ओं यावद्विकारं तु विभागो लोकवत् ओम् ॥ 02-03-07 ॥
(226)ओम् एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ओम् ॥ 02-03-08 ॥
(227)ओम् असम्भवस्तु सतोऽनुपपत्तेः ओम् ॥ 02-03-09 ॥
(228)ओं तेजोऽतस्तथा ह्याह ओम् ॥ 02-03-10 ॥
(229)ओम् आपः ओम् ॥ 02-03-11 ॥
(230)ओं पृथिव्यधिकाररूपशब्दान्तरादिभ्यः ओम् ॥ 02-03-12 ॥
(231)ओं तदभिध्यानादेव तु तल्लिङ्गात् सः ओम् ॥ 02-03-13 ॥
(232)ओं विपर्ययेण तु क्रमोऽत उपपद्यते च ओम् ॥ 02-03-14 ॥
(233)ओम् अन्तरा विज्ञानमनसी क्रमेण तल्लिङ्गादिति चेन्नाविशेषात् ओम् ॥ 02-03-15 ॥
(234)ओं चराचरव्यपाश्रयस्तु स्यात् तद्व्यपदेशो भाक्तस्तद्भावभावित्वात् ओम् ॥ 02-03-16 ॥
(235)ओं नात्माऽश्रुतेर्नित्यत्वाच्च ताभ्यः ओम् ॥ 02-03-17 ॥
(236)ओं ज्ञोऽत एव ओम् ॥ 02-03-18॥
(237)ओं युक्तेश्च ओम् ॥ 02-03-19 ॥
(238)ओम् उत्क्रान्तिगत्यागतीनाम् ओम् ॥ 02-03-20 ॥
(239)ओं स्वात्मना चोत्तरयोः ओम् ॥ 02-03-21 ॥
(240)ओं नाणुरतच्छ्रुतेरिति चेन्नेतराधिकारात् ओम् ॥ 02-03-22 ॥
(241)ओं स्वशब्दोन्मानाभ्यां च ओम् ॥ 02-03-23 ॥
(242)ओम् अविरोधश्चन्दनवत् ओम् ॥ 02-03-24॥
(243)ओम् अवस्थितिवैशेष्यादिति चेन्नाभ्युपगमाद्धृदि हि ओम् ॥ 02-03-25 ॥
(244)ओं गुणाद्वाऽऽलोकवत् ओम् ॥ 02-03-26 ॥
(245)ओं व्यतिरेको गन्धवत् तथा च दर्शयति ओम् ॥ 02-03-27 ॥
(246)ओम् पृथगुपदेशात् ओम् ॥ 02-03-28 ॥
(247)ओं तद्गुणसारत्वात् तु तद्व्यपदेशः प्राज्ञवत् ओम् ॥ 02-03-29 ॥
(248)ओं यावदात्मभावित्वाच्च न दोषस्तद्दर्शनात् ओम् ॥ 02-03-30 ॥
(249)ओं पुंस्त्वादिवत्त्वस्य सतोऽभिव्यक्तियोगात् ओम् ॥ 02-03-31 ॥
(250)ओं नित्योपलब्ध्यनुपलब्धिप्रसङ्गोऽन्यतरनियमो वाऽन्यथा ओम् ॥ 02-03-32 ॥
(251)ओं कर्ता शास्त्रार्थवत्त्वात् ओम् ॥ 02-03-33 ॥
(252)ओं विहारोपदेशात् ओम् ॥ 02-03-34 ॥
(253)ओम् उपादानात् ओम् ॥ 02-03-35 ॥
(254)ओं व्यपदेशाच्च क्रियायां न चेन्निर्देशविपर्ययः ओम् ॥ 02-03-36 ॥
(255)ओम् उपलब्धिवदनियमः ओम् ॥ 02-03-37 ॥
(256)ओं शक्तिविपर्ययात् ओम् ॥ 02-03-38॥
(257)ओं समाध्यभावाच्च ओम् ॥ 02-03-39॥
(258)ओं यथा च तक्षोभयथा ओम् ॥ 02-03-40॥
(259)ओं परात्तु तच्छ्रुतेः ओम् ॥ 02-03-41 ॥
(260)ओं कृतप्रयत्नापेक्षस्तुविहितप्रतिषेधावैयर्थ्यादिभ्यः ओम् ॥ 02-03-42 ॥
(261)ओम् अंशो नानाव्यपदेशादन्यथा चापि दाशकितवादित्वमधीयत एके ओम् ॥ 02-03-43 ॥
(262)ओं मन्त्रवर्णात् ओम् ॥ 02-03-44॥
(263)ओम् अपि स्मर्यते ओम् ॥ 02-03-45 ॥
(264)ओं प्रकाशादिवन्नैवं परः ओम् ॥ 02-03-46 ॥
(265)ओं स्मरन्ति च ओम् ॥ 02-03-47 ॥
(266)ओम् अनुज्ञापरिहारौ देहसम्बन्धाज्ज्योतिरादिवत् ओम् ॥ 02-03-48 ॥
(267)ओम् असन्ततेश्चाव्यतिकरः ओम् ॥ 02-03-49 ॥
(268)ओम् आभास एव च ओम् ॥ 02-03-50 ॥
(269)ओम् अदृष्टानियमात् ओम् ॥ 02-03-51॥
(270)ओम् अभिसन्ध्यादिष्वपि चैवम् ओम् ॥ 02-03-52 ॥
(271)ओं प्रदेशादिति चेन्नान्तर्भावात् ओम् ॥ 02-03-53 ॥
(272)ओं तथा प्राणाः ओम् ॥ 02-04-01 ॥
(273)ओं गौण्यसम्भवात् ओम् ॥ 02-04-02 ॥
(274)ओं प्रतिज्ञानुपरोधाच्च ओम् ॥ 02-04-03॥
(275)ओं तत् प्राक्च्छृतेेश्च ओम् ॥ 02-04-04 ॥
(276)ओं तत्पूर्वकत्वाद्वाचः ओं॥ 02-04-05 ॥
(277)ओं सप्तगतेर्विशेषितत्वाच्च ओम् ॥ 02-04-06 ॥
(278)ओं हस्तादयस्तु स्थितेऽतो नैवम् ओम् ॥ 02-04-07॥
(279)ओम् अणवश्च ओम् ॥ 02-04-08॥
(280)ओं श्रेष्ठश्च ओम् ॥ 02-04-09 ॥
(281)ओं न वायुक्रिये पृथुगुपदेशात् ओम् ॥ 02-04-10॥
(282)ओं चक्षुरादिवत् तु तत्सहशिष्ट्यादिभ्यः ओम् ॥ 02-04-11 ॥
(283)ओम् अकरणत्वाच्च न दोषस्तथा हि दर्शयति ओम् ॥ 02-04-12॥
(284)ओं पञ्चवृत्तिर्मनोवद्व्यपदिश्यते ओम् ॥ 02-04-13॥
(285)ओम् अणुश्च ओम् ॥ 02-04-14॥
(286)ओं ज्योतिराद्यधिष्ठानं तु तदामननात् ओम् ॥ 02-04-15॥
(287)ओं प्राणवता शब्दात् ओम् ॥ 02-04-16 ॥
(288)ओं तस्य च नित्यत्वात् ओम् ॥ 02-04-17॥
(289)ओं त इन्द्रियाणि तद्व्यपदेशादन्यत्र श्रेष्ठात् ओम् ॥ 02-04-18 ॥
(290)ओं भेदश्रुतेः ओम् ॥ 02-04-19॥
(292)ओं सङ्ज्ञामूर्तिक्लृप्तिस्तु त्रिवृत्कुर्वत उपदेशात् ओं॥ 02-04-21॥
(293)ओं मांसादि भौमं यथाशब्दमितरयोश्च ओम् ॥ 02-04-22 ॥
(294)ओं वैशेष्यात् तु तद्वादस्तद्वादः ओम् ॥ 02-04-23॥
(295)ओं तदन्तरप्रतिपत्तौरंहति सम्परिष्वक्तः प्रश्ननिरूपणाभ्याम् ओम् ॥ 03-01-01॥
(296)ओं त्र्यात्मकत्वात् तु भूयस्त्वात् ओम् ॥ 03-01-02 ॥
(297)ओं प्राणगतेश्च ओम् ॥ 03-01-03॥
(298)ओम् अग्न्यादिगतिश्रुतेरिति चेन्न भाक्तत्वात् ओम् ॥ 03-01-04॥
(300)ओम् अश्रुतत्वादिति चेन्नेष्टादिकारिणं प्रतीतेः ओम् ॥ 03-01-06॥
(301)ओं भाक्तं वाऽनात्मवित्त्वात् तथा हि दर्शयति ओं॥ 03-01-07 ॥
(302)ओं कृतात्ययेऽनुशयवान् दृष्टस्मृतिभ्याम् ओम् ॥ 03-01-08 ॥
(303)ओं यथेतमनेवं च ओम् ॥ 03-01-09 ॥
(304)ओं चरणादिति चेन्न तदुपलक्षणार्थेति कार्ष्णाजिनिः ओं॥ 03-01-10 ॥
(305)ओम् आनर्थक्यमिति चेन्न तदपेक्षत्वात् ओम् ॥ 03-01-11 ॥
(306)ओं सुकृतदुष्कृते एवेति तु बादरिः ओम् ॥ 03-01-12 ॥
(308)ओं संयमने त्वनुभूयेतरेषाम् आरोहावरोहौ तद्गतिदर्शनात् ओम् ॥ 03-01-14 ॥
(309)ओं स्मरन्ति च ओम् ॥ 03-01-15 ॥
(310)ओम् अपि सप्त ओम् ॥ 16-310 ॥
(311)ओं तत्रापि च तद्व्यापारादविरोधः ओम् ॥ 03-01-17 ॥
(312)ओं विद्याकर्मणोरिति तु प्रकृतत्वात् ओम् ॥ 03-01-18 ॥
(313)ओं न तृतीये तथोपलब्धेः ओम् ॥ 03-01-19 ॥
(314)ओं स्मर्यतेऽपि च लोके ओम् ॥ 03-01-20 ॥
(315)ओं दर्शनाच्च ओम् ॥ 03-01-21 ॥
(316) ओं तृतीये शब्दावरोधः संशोकजस्य ओम् ॥ 03-01-22॥
(317)ओं स्मरणाच्च ओम् ॥ 03-01-23 ॥
(318)ओं तत्स्वाभाव्यापत्तिरुपपत्तेः ओम् ॥ 03-01-24॥
(319)ओं नातिचिरेण विशेषात् ओम् ॥ 03-01-25 ॥
(320)ओम् अन्याधिष्ठिते पूर्ववदभिलापात् ओम् ॥ 03-01-26॥
(321)ओम् अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ओम् ॥ 03-01-27॥
(322)ओं रेतःसिग्योगोऽथ ओम् ॥ 03-01-28॥
(323)ओं योनेः शरीरम् ओम् ॥ 03-01-29॥
(324)ओं सन्ध्ये सृष्टिराह हि ओम् ॥ 03-02-01 ॥
(325)ओं निर्मातारं चैके पुत्रादयश्च ओम् ॥ 03-02-02॥
(326)ओं मायामात्रं तु कार्त्स्न्येनानभिव्यक्तस्वरूपत्वात् ओम् ॥03-02-03॥
(327)ओं सूचकश्च हि श्रुतेराचक्षते च तद्विदः ओम् ॥ 03-02-04 ॥
(328)ओं पराभिध्यानात् तु तिरोहितं ततो ह्यस्य बन्धविपर्ययौ ओम् ॥03-02-05॥
(329)ओं देहयोगाद्वासोऽपि ओम् ॥ 03-02-06 ॥
(330)ओं तदभावो नाडीषु तच्छ्रुतेरात्मनि ह ओम् ॥ 03-02-07॥
(331)ओम् अतः प्रभोधोऽस्मात् ओम् ॥ 03-02-08॥
(332)ओं स एव च कर्मानुस्मृतिशब्दविधिभ्यः ओम् ॥ 03-02-09॥
(333)ओं मुग्धेऽर्धसम्पत्तिः परिशेषात् ओम् ॥ 03-02-10॥
(334)ओं न स्थानतोऽपि परस्योभयलिङ्गं सर्वत्र हि ओम् ॥ 03-02-11 ॥
(335)ओं न भेदादिति चेन्न प्रत्येकमतद्वचनात् ओं॥ 03-02-12 ॥
(336)ओम् अपि चैवमेके ओम् ॥ 03-02-13 ॥
(337)ओम् अरूपवदेव हि तत्प्रधानत्वात् ओम् ॥ 14-337 ॥
(338)ओं प्रकाशवच्चावैयर्थ्यम् ओम् ॥ 03-02-15 ॥
(339)ओम् आह च तन्मात्रम् ओम् ॥ 03-02-16 ॥
(340)ओं दर्शयति चाथो अपि स्मर्यते ओम् ॥ 03-02-17 ॥
(341)ओम् अत एव चोपमा सूर्यकादिवत् ओम् ॥ 03-02-18 ॥
(342)ओम् अम्बुवदग्रहणात् तु न तथात्वम् ओम् ॥ 03-02-19॥
(343)ओं वृद्धिह्रासभाक्त्वमन्तर्भावादुभयसामञ्जस्यादेवम् ओम् ॥03-02-20॥
(344)ओं दर्शनाच्च ओम् ॥ 03-02-21 ॥
(345)ओं प्रकृतैतावत्त्वं हि प्रतिषेधति ततो ब्रवीति च भूयः ओम् ॥ 03-02-22 ॥
(346)ओं तदव्यक्तमाह हि ओम् ॥ 03-02-23॥
(347)ओम् अपि संराधने प्रत्यक्षानुमानाभ्याम् ओम् ॥ 03-02-24 ॥
(348)ओं प्रकाशवच्चावैशेष्यम् ओम् ॥ 03-02-25 ॥
(349)ओं प्रकाशश्च कर्मण्यभ्यासात् ओम् ॥ 03-02-26॥
(350)ओम् अतोऽनन्तेन तथा हि लिङ्गम् ओम् ॥ 03-02-27॥
(351)ओम् उभयव्यपदेशात्त्वहिकुण्डलवत् ओम् ॥ 03-02-28॥
(352) ओं प्रकाशाश्रयवद्वा तेजस्त्वात् ओम् ॥ 03-02-29॥
(353)ओं पूर्ववद् वा ओम् ॥ 03-02-30 ॥
(354)ओं प्रतिषेधाच्च ओम् ॥ 03-02-31॥
(355)ओं परमतः सेतून्मानसम्बन्धभेदव्यपदेशेभ्यः ओम् ॥ 03-02-32॥
(356)ओं दर्शनात् तु ओम् ॥ 03-02-33॥
(357)ओं बुद्ध्यर्थः पादवत् ओम् ॥ 03-02-34॥
(358)ओं स्थानविशेषात् प्रकाशादिवत् ओम् ॥ 03-02-35 ॥
(359)ओम् उपपत्तेश्च ओम् ॥ 03-02-36॥
(360)ओं तथाऽन्यत् प्रतिषेधात् ओम् ॥ 03-02-37 ॥
(361)ओम् अनेन सर्वगतत्वमायामयशब्दादिभ्यः ओम् ॥ 03-02-38 ॥
(362)ओं फलमत उपपत्तेः ओम् ॥ 03-02-39॥
(363)ओं श्रुतत्वाच्च ओम् ॥ 03-02-40 ॥
(364)ओं धर्मं जैमिनिरत एव ओम् ॥ 03-02-41 ॥
(365)ओं पूर्वं तु बादरायणो हेतु व्यपदेशात् ओम् ॥ 03-02-42॥
(366)ओं सर्ववेदान्तप्रत्ययं चोदनाद्यविशेषात् ओम् ॥ 03-03-01 ॥
(367)ओं भेदान्नेति चेदेकस्यामपि ओम् ॥ 03-03-02 ॥
(368)ओं स्वाध्यायस्य तथात्वेन हि समाचारेऽधिकाराच्च ओम् ॥ 03-03-03 ॥
(369)ओं सलिलवच्च तन्नियमः ओम् ॥ 03-03-04 ॥
(370)ओं दर्शयति च ओम् ॥ 03-03-05 ॥
(371)ओम् उपसंहारोऽर्थाभेदाद्विधिशेषवत् समाने च ओम् ॥ 03-03-06 ॥
(372)ओम् अन्यथात्वं शब्दादिति चेन्नाविशेषात् ओम् ॥ 03-03-07 ॥
(373)ओं न वा प्रकरणभेदात् परोवरीयस्त्वादिवत् ओम् ॥ 03-03-08 ॥
(374)ओं सङ्ज्ञातश्चेत् तदुक्तमस्ति तु तदपि ओम् ॥ 03-03-09 ॥
(375)ओं प्राप्तेश्च समञ्जसम् ओम् ॥ 03-03-10 ॥
(376)ओं सर्वाभेदादन्यत्रेमे ओम् ॥ 03-03-11 ॥
(377)ओम् आनन्दादयः प्रधानस्य ओम् ॥ 03-03-12 ॥
(378)ओं प्रियशिरस्त्वाद्यप्राप्तिरुपचयापचयौ हि भेदे ओम् ॥ 03-03-13 ॥
(379)ओम् इतरे त्वर्थसामान्यात् ओम् ॥ 03-03-14 ॥
(380)ओम् आध्यानाय प्रयोजनाभावात् ओम् ॥ 03-03-15 ॥
(381)ओम् आत्मशब्दाच्च ओम् ॥ 03-03-16 ॥
(382)ओम् आत्मगृहीतिरितवदुत्तरात् ओम् ॥ 17-382 ॥
(383)ओम् अन्वयादिति चेत् स्यादवधारणात् ओम् ॥ 03-03-18 ॥
(384)ओं कार्याख्यानादपूर्वम् ओम् ॥ 03-03-19 ॥
(385)ओं समान एवं चाभेदात् ओम् ॥ 03-03-20 ॥
(386)ओं सम्बन्धादेवमन्यत्रापि ओम् ॥ 03-03-21 ॥
(387)ओं न वा विशेषात् ओम् ॥ 03-03-22 ॥
(388)ओं दर्शयति च ओम् ॥ 03-03-23 ॥
(389)ओं सम्भृतिद्युव्याप्त्यपि चातः ओम् ॥ 03-03-24 ॥
(390)ओं पुरुषविद्यायामपि चेतरेषामनाम्नानात् ओम् ॥ 03-03-25 ॥
(391)ओं वेधाद्यर्थभेदात् ओम् ॥ 03-03-26 ॥
(392)ओं हानौ तूपायनशब्दशेषत्वात् कुशाछन्दस्तुत्युपगानवत् तदुक्तम् ओम् ॥ 03-03-27॥
(393)ओं साम्पराये तर्तव्याभावात् तथा ह्यन्ये ओम् ॥ 03-03-28 ॥
(394)ओं छन्दत उभयाविरोधात् ओम् ॥ 03-03-29 ॥
(395)ओं गतेरर्थवत्त्वमुभयथाऽन्यथा हि विरोधः ओम् ॥ 03-03-30 ॥
(396)ओम् उपपन्नस्तल्लक्षणार्थोपलब्धेर्लोकवत् ओम् ॥ 03-03-31 ॥
(397)ओम् अनियमः सर्वेषामविरोधाच्छब्दानुमानाभ्याम् ओम् ॥ 03-03-32 ॥
(398)ओं यावदधिकारमवस्थितिराधिकारिकाणाम् ओम् ॥ 03-03-33 ॥
(399)ओम् अक्षरधियां त्वविरोधः सामान्यतद्भावाभ्यामौपसदवत् तदुक्तम् ओम् ॥ 03-03-34 ॥
(400)ओम् इयदामननात् ओम् ॥ 03-03-35 ॥
(401)ओम् अन्तरा भूतग्रामवदिति चेत् तदुक्तम् ओम् ॥ 03-03-36 ॥
(402)ओम् अन्यथा भेदानुपपत्तिरिति चेन्नोपदेशवत् ओम् ॥ 03-03-37 ॥
(403)ओं व्यतिहारो विशिंषन्ति हीतरवत् ओम् ॥ 03-03-38 ॥
(404)ओं सैव हि सत्यादयः ओम् ॥ 03-03-39 ॥
(405)ओं कामादितरत्र तत्र चायतनादिभ्यः ओम् ॥ 03-03-40 ॥
(406)ओम् आदरादलोपः ओम् ॥ 03-03-41 ॥
(407)ओम् उपस्थितेस्तद्वचनात् ओम् ॥ 03-03-42 ॥
(408)ओं तन्निर्धारणार्थनियमस्तद्दृष्टेः पृथग्ध्यप्रतिबन्धः पलम् ओं॥ 03-03-43 ॥
(409)ओं प्रदानवदेव हि तदुक्तम् ओम् ॥ 03-03-44 ॥
(410)ओं लिङ्गभूयस्त्वात् तद्धि बलीयस्तदपि ओम् ॥ 03-03-45 ॥
(411)ओं पूर्वविकल्पः प्रकरणात् स्यात् क्रियामानसवत् ओम् ॥ 03-03-46 ॥
(412)ओम् अतिदेशाच्च ओम् ॥ 03-03-47 ॥
(413)ओं विद्यैव तु निर्धारणात् ओम् ॥ 03-03-48 ॥
(414)ओं दर्शनाच्च ओम् ॥ 03-03-49 ॥
(415)ओं श्रुत्यादिबलीयास्त्वाच्च न बाधः ओम् ॥ 03-03-50 ॥
(416)ओम् अनुबन्धादिभ्यः ओम् ॥ 03-03-51 ॥
(417)ओं प्रज्ञान्तरपृथक्त्ववद्दृष्टिश्च तदुक्तम् ओम् ॥ 03-03-52 ॥
(418)ओं न सामान्यादप्युपलब्धेर्मृत्युवन्न हि लोकापत्तिः ओम् ॥ 03-03-53 ॥
(419)ओं परेण च शब्दस्य ताद्विध्यं भूयस्त्वात् त्वनुबन्धः ओम् ॥ 03-03-54 ॥
(420)ओम् एक आत्मनः शरीरे भावात् ओम् ॥ 03-03-55 ॥
(421)ओं व्यतिरेकस्तद्भावभावित्वान्न तूपलब्धिवत् ओम् ॥ 03-03-56 ॥
(422)ओम् अङ्गावबद्धास्तु न शाखासु हि प्रतिवेदम् ओम् ॥ 03-03-57 ॥
(423)ओं मन्त्रादिवद् वाऽविरोधः ओम् ॥ 03-03-58 ॥
(424)ओं भूम्नः क्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति ओम् ॥ 03-03-59 ॥
(425)ओं नाना शब्दादिभेदात् ओम् ॥ 03-03-60 ॥
(426)ओं विकल्पो विशिष्टफलत्वात् ओम् ॥ 03-03-61 ॥
(427)ओं काम्यास्तुयथाकामं समुच्चीयेरन्न वा पूर्वहेत्वभावात् ओम् ॥ 03-03-62-427 ॥
(428)ओम् अङ्गेषु यथाऽऽश्रयाभावः ओम् ॥ 03-03-63 ॥
(429)ओं शिष्टेश्च ओम् ॥ 03-03-64 ॥
(430)ओं समाहारात् ओम् ॥ 03-03-65 ॥
(431)ओं गुणसाधारण्यश्रुतेश्च ओम् ॥ 03-03-66 ॥
(432)ओं न वाऽतत्सहभावश्रुतेः ओम् ॥ 67-432 ॥
(433)ओं दर्शनाच्च ओम् ॥ 03-03-68 ॥
(434)ओं पुरुषार्थोऽतः शब्दादिति बादरायणः ओम् ॥ 03-04-01 ॥
(435)ओं शेषत्वात् पुरुषार्थवादो यथाऽन्येष्विति जैमिनिः ओम् ॥ 03-04-02 ॥
(436)ओम् आचारदर्शनात् ओम् ॥ 03-04-03 ॥
(437)ओं तच्छ्रुतेः ओम् ॥ 03-04-04 ॥
(438)ओं समन्वारम्भणात् ओम् ॥ 03-04-05 ॥
(439)ओं तद्वतो विधानात् ओम् ॥ 03-04-06 ॥
(440)ओं नियमाच्च ओम् ॥ 03-04-07 ॥
(441)ओम् अधिकोपदेशात्तु बादरायणस्यैवं तद्दर्शनात् ओम् ॥ 03-04-08॥
(442)ओं तुल्यम् तु दर्शनम् ओम् ॥ 03-04-09 ॥
(443)ओम् असार्वत्रिकी ओम् ॥ 03-04-10 ॥
(444)ओं विभागः शतवत् ओम् ॥ 03-04-11 ॥
(445)ओम् अध्ययनमात्रवतः ओम् ॥ 03-04-12 ॥
(446)ओं नाविशेषात् ओम् ॥ 03-04-13 ॥
(447)ओं स्तुतयेऽनुमतिर्वा ओम् ॥ 14-447 ॥
(448)ओं कामकारेण चैके ओम् ॥ 03-04-15 ॥
(449)ओम् उपमर्दं च ओम् ॥ 03-04-16 ॥
(450)ओम् ऊर्ध्वरेतस्सु च शब्दे हि ओम् ॥ 03-04-17 ॥
(451)ओं परामर्शं जैमिनिरचोदना चापवदति हि ओम् ॥ 03-04-18 ॥
(452)ओम् अनुष्ठेयं बादरायणः साम्यश्रुतेः ओम् ॥ 03-04-19 ॥
(453)ओं विधिर्वा धारणवत् ओम् ॥ 03-04-20 ॥
(454)ओं स्तुतिमात्रमुपादानादिति चेन्नापूर्वत्वात् ओम् ॥ 03-04-21 ॥
(455)ओं भावशब्दाच्च ओम् ॥ 03-04-22 ॥
(456)ओं पारिप्लवार्था इति चेन्न विशेषितत्वात् ओम् ॥ 03-04-23 ॥
(457)ओं तथा चैकवाक्योपबन्धात् ओम् ॥ 03-04-24 ॥
(458)ओम् अत एव चाग्नीन्धनाद्यनपेक्षा ओम् ॥ 03-04-25 ॥
(459)ओं सर्वापेक्षा च यज्ञादिश्रुतेरश्ववत् ओम् ॥ 03-04-26 ॥
(460)ओं शमदमाद्युपेतः स्यात् तथाऽपि तु तद्विधेस्तदङ्गतया तेषामवश्यानुष्ठेयत्वात् ओम् ॥ 03-04-27 ॥
(461)ओं सर्वान्नानुमतिश्च प्राणात्यये तद्दर्शनात् ओम् ॥ 03-04-28 ॥
(462)ओम् अबाधाच्च ओम् ॥ 03-04-29 ॥
(463)ओम् अपि स्मर्यते ओम् ॥ 03-04-30 ॥
(464)ओं शब्दश्चातोऽकामचारे ओं॥ 03-04-31 ॥
(465)ओं विहितत्वाच्चाऽश्रमकर्मापि ओम् ॥ 03-04-32 ॥
(466)ओं सहकारित्वेन च ओम् ॥ 03-04-33॥
(467)ओं सर्वथाऽपितु त एवोभयलिङ्गात् ओम् ॥ 03-04-34 ॥
(468)ओम् अनभिभवं च दर्शयति ओम् ॥ 03-04-35 ॥
(469)ओम् अन्तरा चापि तु तद्दृष्टेः ओम् ॥ 03-04-36 ॥
(470)ओम् अपि स्मर्यते ओम् ॥ 03-04-37 ॥
(471)ओं विशेषानुग्रहं च ओम् ॥ 03-04-38 ॥
(472)ओम् अतस्त्वितरज्ज्यायोलिङ्गाच्च ओम् ॥ 03-04-39 ॥
(473)ओं तद्भूतस्य तु तद्भावो जैमिनेरपि नियमातद्रूपाभावेभ्यः ओम् ॥ 03-04-40 ॥
(474)ओं न चाधिकारिकमपि पतनानुमानात् तदयोगात् ओम् ॥ 03-04-41 ॥
(475)ओम् उपपूर्वमपीत्येके भावशमनवत् तदुक्तम् ओम् ॥ 03-04-42 ॥
(476)ओं बहिस्तूभयथाऽपि स्मृतेराचाराच्च ओम् ॥ 03-04-43 ॥
(477)ओं स्वामिनः फलश्रुतेरित्यात्रेयः ओम् ॥ 03-04-44 ॥
(478)ओम् आर्त्विज्यमित्यौडुलोमिस्तस्मै हि परिक्रियते ओम् ॥ 45-478 ॥
(479)ओं सहकार्यन्तरविधिः पक्षेण तृतीयं तद्वतो विध्यादिवत् ओम् ॥ 03-04-49 ॥
(480)ओं कृत्स्नभावात् तु गृहिणोपसंहारः ओम् ॥ 03-04-47 ॥
(481)ओं मौनवदितरेषामप्युपदेशात् ओम् ॥ 03-04-48 ॥
(482)ओम् अनाविष्कुर्वन्नन्वयात् ओम् ॥ 49-482 ॥
(483)ओम् ऐहिकमप्रस्तुतप्रतिबन्धे तद्दर्शनात् ओम् ॥ 50-483 ॥
(484)ओम् एवं मुक्तिफलानियमस्तदवस्थावधृतेस्तदवस्थावधृतेः ओम् ॥ 03-04-51 ॥
(485)ओम् आवृत्तिरसकृदुपदेशात् ओम् ॥ 04-01-01 ॥
(486)ओं लिङ्गाच्च ओम् ॥ 04-01-02 ॥
(487)ओम् आत्मेति तूपगच्छन्ति ग्राहयन्ति च ओम् ॥ 04-01-03 ॥
(488)ओं न प्रतीके न हि सः ओम् ॥ 04-01-04 ॥
(489)ओं ब्रह्मदृष्टिरुत्कर्षात् ओम् ॥ 04-01-05 ॥
(490)ओम् आदित्यादिमतयश्चाङ्ग उपपत्तेः ओम् ॥ 04-01-06 ॥
(491)ओम् आसीनः सम्भवात् ओम् ॥ 04-01-07 ॥
(492)ओं ध्यानाच्च ओम् ॥ 04-01-08 ॥
(493)ओम् अचलत्वं चापेक्ष्य ओम् ॥ 04-01-09 ॥
(494)ओं स्मरन्ति च ओम् ॥ 04-01-10 ॥
(495)ओं यत्रैकाग्रता तत्राविशेषात् ओम् ॥ 04-01-11 ॥
(496)ओम् आ प्रायणात् तत्रापि हि दृष्टम् ओम् ॥ 04-01-12 ॥
(497)ओं तदधिगम उत्तरपूर्वाघयोरश्लेषविनाशौ तद्व्यपदेशात् ओम् ॥04-01-13 ॥
(498)ओम् इतरस्याप्येवमसंश्लेषः पाते तु ओम् ॥ 04-01-14 ॥
(499)ओम् अनारब्धकार्ये एव तु पूर्वे तदवधेः ओम् ॥ 04-01-15 ॥
(500)ओम् अग्निहोत्रादि तु तत्कार्यायैव तद्दर्शनात् ओम् ॥ 04-01-16 ॥
(501)ओम् अतोऽन्यदपीत्येकेषामुभयोः ओम् ॥ 04-01-17 ॥
(502)ओं यदेव विद्ययेति हि ओम् ॥ 04-01-18॥
(503)ओं भोगेन त्वितरे क्षपयित्वाऽथ सम्पत्स्यते ओम् ॥ 04-01-19 ॥
(504)ओं वाङ्मनसि दर्शनाच्छब्दाच्च ओम् ॥ 04-02-01 ॥
(505)ओम् अत एव च सर्वाण्यनु ओम् ॥ 04-02-02 ॥
(506)ओं तन्मनः प्राण उत्तरात् ओम् ॥ 04-02-03 ॥
(507)ओं सोऽध्यक्षे तदुपगमादिभ्यः ओम् ॥ 04-02-04 ॥
(508)ओं भूतेषु तच्छ्रुतेः ओम् ॥ 04-02-05 ॥
(509)ओं नैकस्मिन् दर्शयतो हि ओम् ॥ 04-02-06 ॥
(510)ओं समना चासृत्युपक्रमादमृतत्वं चानुपोष्य ओम् ॥ 04-02-07 ॥
(511)ओं तदपीतेः संसारव्यपदेशात् ओम् ॥ 04-02-08 ॥
(512)ओं सूक्ष्मं प्रमाणतश्च तथोपलब्धेः ओम् ॥ 04-02-09 ॥
(513)ओं नोपमर्देनातः ओम् ॥ 04-02-10 ॥
(514)ओम् अस्यैव चोपपत्तेरूष्मा ओम् ॥ 04-02-11 ॥
(515)ओं प्रतिषेधादिति चेन्न शारीरात् ओम् ॥ 04-02-12 ॥
(516)ओं स्पष्टो ह्येकेषाम् ओम् ॥ 04-02-13 ॥
(517)ओं स्मर्यते च ओम् ॥ 04-02-14 ॥
(518)ओं तानि परे तथा ह्याह ओम् ॥ 04-02-15 ॥
(519)ओम् अविभागो वचनात् ओम् ॥ 04-02-16 ॥
(521)ओं रश्म्यनुसारी ओम् ॥ 04-02-18 ॥
(522)ओं निशि नेति चेन्न सम्बन्धात् ओम् ॥ 04-02-19 ॥
(523)ओं यावद्देहभावित्वाद्दर्शयति च ओम् ॥ 04-02-20 ॥
(524)ओम् अतश्चायनेऽपि हि दक्षिणे ओम् ॥ 04-02-21 ॥
(525)ओं योगिनः प्रति स्मर्येते स्मार्ते चैते ओम् ॥ 04-02-22 ॥
(526)ओम् अर्चिरादिना तत्प्रथितेः ओम् ॥ 04-03-01 ॥
(527)ओं वायुशब्दादविशेषविशेषाभ्याम् ओम् ॥ 04-03-02 ॥
(528)ओं तटितोऽधि वरुणः सम्बन्धात् ओम् ॥ 04-03-03 ॥
(529)ओम् आतिवाहिकस्तल्लिङ्गात् ओम् ॥ 04-03-04 ॥
(530)ओम् उभयव्यामोहत् तत्सिद्धेः ओं॥ 04-03-05 ॥
(531)ओं वैद्युतेनैव ततस्तच्छ्रुतेः ओम् ॥ 04-03-06 ॥
(532)ओं कार्यं बादरिरस्य गत्युपपत्तेः ओम् ॥ 04-03-07 ॥
(533)ओं विशेषितत्वाच्च ओम् ॥ 04-03-08 ॥
(534)ओं सामीप्यात्तु तद्व्यपदेशः ओम् ॥ 04-03-09 ॥
(535)ओं कार्यात्यये तदध्यक्षेण सहातः परमभिधानात् ओं॥ 04-03-10 ॥
(536)ओं स्मृतेश्च ओम् ॥ 04-03-11 ॥
(537)ओं परं जैमिनिर्मुख्यत्वात् ओम् ॥ 04-03-12 ॥
(538)ओं दर्शनाच्च ओम् ॥ 04-03-13 ॥
(539)ओं न च कार्ये प्रतिपत्त्यभिसन्धिः ओम् ॥ 04-03-14 ॥
(540)ओं अप्रतीकालम्बनान्नयतीति बादरायण उभयथा च दोषात् तत्क्रतुश्च ओम् ॥ 04-03-15 ॥
(541)ओं विशेषं च दर्शयति ओम् ॥ 04-03-16 ॥
(542)ओं सम्पद्याविहाय स्वेन शब्दात् ओम् ॥ 04-04-01 ॥
(543)ओं मुक्तः प्रतिज्ञानात् ओम् ॥ 04-04-02 ॥
(544)ओम् आत्मा प्रकरणात् ओम् ॥ 04-04-03 ॥
(545)ओम् अविभागेन दृष्टत्वात् ओम् ॥ 04-04-04 ॥
(546)ओं ब्राह्मेण जैमिनिरुपन्यासादिभ्यः ओम् ॥ 04-04-05 ॥
(547)ओं चितिमात्रेण तदात्मकत्वादित्यौडुलोमिः ओम् ॥ 04-04-06 ॥
(548)ओम् एवमप्युपन्यासात् पूर्वभावादविरोधं बादरायणः ओम् ॥04-04-07॥
(549)ओं सङ्कल्पादेव च तच्छ्रुतेः ओम् ॥ 04-04-08 ॥
(550)ओम् अत एव चानन्याधिपतिः ओम् ॥ 09-550 ॥
(551)ओम् अभावं बादरिराह ह्येवम् ओम् ॥ 04-04-10 ॥
(552)ओं भावं जैमिनिर्विकल्पाम्नानात् ओम् ॥ 04-04-11 ॥
(553)ओं द्वादशाहवदुभयविधं बादरायणोऽतः ओम् ॥ 04-04-12 ॥
(554)ओं तन्वभावे सन्ध्यवदुपपत्तेः ओम् ॥ 04-04-13 ॥
(555)ओं भावे जाग्रद्वत् ओम् ॥ 04-04-14 ॥
(556)ओं प्रदीपवदावेशस्तथा हि दर्शयति ओम् ॥ 04-04-15 ॥
(557)ओं स्वाप्ययसम्पत्त्योरन्यतरापेक्षमाविष्कृतं हि ओम् ॥ 04-04-16 ॥
(558)ओं जगद्व्यापारवर्जम् ओम् ॥ 04-04-17 ॥
(559)ओं प्रकरणादसन्निहितत्वाच्च ओम् ॥ 04-04-18 ॥
(560)ओं प्रत्यक्षोपदेशादिति चेन्नाऽधिकारिकमण्डलस्थोक्तेः ओम् ॥ 04-04-19 ॥
(561)ओं विकारावर्ति च तथाहि दर्शयति ओम् ॥ 04-04-20 ॥
(562)ओं स्थितिमाह दर्शयतश्चैवं प्रत्यक्षानुमाने ओम् ॥ 04-04-21 ॥
(563)ओं भोगमात्रसाम्यलिङ्गाच्च ओम् ॥ 04-04-22 ॥
(564)ओम् अनावृत्तिः शब्दादनावृत्तिः शब्दात् ओम् ॥ 04-04-23 ॥
(69)ओं प्रकरणात् ओम् ॥ 01-03-06 ॥
(70)ओं स्थित्यदनाभ्यां च ओम् ॥ 01-03-07 ॥
(71)ओं भूमा सम्प्रसादादध्युपदेशात् ओम् ॥ 01-03-08 ॥
(72)ओं धर्मोपपत्तेश्च ओम् ॥ 01-03-09 ॥
(73)ओम् अक्षरमम्बरान्तधृतेः ओम् ॥ 01-03-10॥
(74)ओं सा च प्रशासनात् ओम् ॥ 01-03-11 ॥
(75)ओम् अन्यभावव्यावृत्तेश्च ओम् ॥ 01-03-12 ॥
(76)ओम् ईक्षतिकर्मव्यपदेशात् सः ओम् ॥ 01-03-13 ॥
(77)ओं दहर उत्तरेभ्यः ओम् ॥ 01-03-14 ॥
(78)ओं गतिशब्दाभ्यां तथा हि दृष्टं लिङ्गं च ओम् ॥ 01-03-15 ॥
(79)ओं धृतेश्च महिम्नोऽस्यास्मिन्नुपलब्धेः ओम् ॥ 16 ॥
(80)ओं प्रसिद्धेश्च ओम् ॥ 01-03-17 ॥
(81)ओम् इतरपरामर्शात् स इति चेन्नासम्भवात् ओम् ॥ 01-03-18 ॥
(82)ओम् उत्तराच्चेदाविर्भूतस्वरूपस्तु ओम् ॥ 01-03-19 ॥
(83)ओम् अन्यार्थश्च परामर्शः ओम् ॥ 01-03-20 ॥
(84)ओम् अल्पश्रुतेरिति चेत् तदुक्तम् ओम् ॥ 01-03-21॥
(85)ओम् अनुकृतेस्तस्य च ओम् ॥ 01-03-22 ॥
(86)ओम् अपि स्मर्यते ओम् ॥ 01-03-23 ॥
(87)ओं शब्दादेव प्रमितः ओम् ॥ 01-03-24 ॥
(88)ओं हृद्यपेक्षया तु मनुष्याधिकारत्वात् ओम् ॥ 01-03-25 ॥
(89)ओं तदुपर्यपि बादरायणः सम्भवात् ओम् ॥ 01-03-26 ॥
(90)ओं विरोधः कर्मणीति चेन्नानेकप्रतिपत्तेर्दर्शनात् ओं॥ 01-03-27 ॥
(91)ओं शब्द इति चेन्नातः प्रभवात् प्रत्यक्षानुमानाभ्याम् ओम् ॥ 01-03-28 ॥
(92)ओं अत एव च नित्यत्वम् ओम् ॥ 01-03-29 ॥
(93)ओं समाननामरूपत्वाच्चावृत्तावप्यविरोधो दर्शनात् स्मृतेश्च ओम् ॥ 01-03-30 ॥
(94)ओं मध्वादिष्वसम्भवादनधिकारं जैमिनिः ओम् ॥ 01-03-31॥
(95)ओं ज्योतिषि भावाच्च ओम् ॥ 01-03-32॥
(96)ओं भावं तु बादरायणोऽस्ति हि ओम् ॥01-03-33॥
(97)ओं शुगस्य तदनादरश्रवणात् तदाऽऽद्रवणात् सूच्यते हि ओम् ॥01-03-34॥
(98)ओं क्षत्रियत्वावगतेश्चोत्तरत्र चैत्ररथेन लिङ्गात् ओम् ॥ 01-03-35 ॥
(99)ओं संस्कारपरामर्शात् तदभावाभिलापाच्च ओम् ॥ 01-03-36 ॥
(अयोग्यकम्)अयोग्यकान्महापदे विधातुरेष हि क्रतुः ।
(इति पाद्मे)
(ऋग्भाष्यम्) यथैवाग्न्यादयः शब्दाः प्रवर्तन्ते जनार्दने ।;तथा निरुक्तिं वक्ष्यामो ज्ञानिनां ज्ञानसिद्धये ॥ ८ ॥
(मुक्तोपासनाधिकरणम्) हान्यधिकरणम्
(रुग्मिणी)रुक्मिणीसत्यभामाद्या महिष्यः केशवस्य च ॥ २२८॥
(वेददृष्टः स्वधर्मोऽयं) वेददृष्टश्च धर्मोऽयमितिपापजनं प्रति ॥ २०६॥
(स) प्रमथ्यमानदध्युरुप्रजातमिन्दुसन्निभम् ।
(समस्तदेवनामधा) समस्तदेवनामवांस्तदीयभक्तितो बलम् ॥ १५॥
(स्वं रूपं) स्वरूपं दर्शयामास सर्वगं पूर्णसद्गुणम् ॥ ७२॥
(१६२) उप नस्सुतमागहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः ॥ सुते हि त्वा हवामहे ॥ ४ ॥
(१६८) इन्द्रावरुणयोरहं सम्राजोरव आ वृणे ॥ ता नो मृात र्इदृशे ॥ १ ॥
(७६) समोहे वाय आशत नरस्तोकस्य सनितौ ॥ विप्रासो वा धियायवः ॥ ६ ॥
)
... विशतेति स चाब्रवीत् ।
.... च्छन्दस्त्रयं चात्र तृचाशीतित्रयात्मकम् ।
.... ते चाखलिवलिक्षणाः ।
..... दृष्टिरिति योग्यानुसारतः ॥203॥
..... सृष्टिनाशौ तदधीनावितीरिते ।
...... कथं च तदनन्यता ।
...... स्वतन्त्रत्वात् परात्मनः ॥24॥
........ ......... सेतुश्चापि विधारणात् ॥
........ द्वित्वं चैकस्य युज्यते ।
........ नित्यत्वात् पुरुषोद्भवैः ।
......... तस्माच्च तथा वायुर्भूतात्मको वरः ॥
............ देवानां तत्र शक्तताम् ।
................. तथा तस्मात् पुरन्दरः ॥
................. तस्मादन्नदेवोऽनिरुद्धकः ।
................. तस्याश्चैव सदा शिवः ।
................. तैजसाहम्भवस्ततः ॥
................. बहुत्वाद् बहुलः स्मृतः ।
................. वागपानोऽग्निरेव च ।
................. व्यानः श्रोत्रं च चन्द्रमाः ॥
................. समानो मन एव च ॥
.................तथा तस्मान्निशाकरः ॥
.................तस्माद्वरुण एव च ॥
...............भूमा विष्णुः सुखाधिकः ॥2॥
.............अध्यात्ममन्वयव्यतिरेकतः ॥246॥
.........बाहुल्ये श्रुतिलिङ्गयोः ॥249॥
......तदेतदृचाऽभ्यनूक्तम्(ऋचाऽभ्युक्तम्) ॥ ५॥
...तत्रैते द्वे ऋचौ भवतः ॥ ६ ॥
..वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्तꣳ शरीरम् ॥ १८ ॥
<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ।’(भ.गी.७.१७)</span></span>
<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishad-id">‘यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः ।’(क.उ.२.२३)</span></span>
<span class="gr-blockquote"><span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka-id">‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति । नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ॥’(तै.आ.३.१२)</span></span>
<span class="gr-reference gr-ref-Aitareyaaranyaka-id">‘आत्मानां परस्मै शंसति’(ऐ.आ.३.२.३)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Aitareyaaranyaka-id">‘एतमेव ब्रह्मेत्याचक्षते’(ऐ.आ.३.२.३)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः’(भ.गी.१५.१४)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavata-id">‘तत्कर्म हरितोषं यत् सा विद्या तन्मतिर्यया’(भाग.४.२९.४९)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavata-id">‘मुक्तिर्हित्वाऽन्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः’(भाग.२.१०.६)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavata-id">‘संविच्छास्त्रं परं पदम्’</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Bhallaveya-id">‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति’</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Brahmatarka-id">तदुपासनं च भवति प्रतिमोपासनं यथा ।</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Bruhdaranyakopanishad-id">‘ब्रह्मैव सन्’(बृ.उ.६.४)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">‘स एनान् ब्रह्म गमयति’(छां.उ.४.१५.५)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">‘स एष परोवरीयानुद्गीथः स एषोऽनन्तः’(छा.उ.१.९)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishad-id">‘सोऽहमस्मि’(छां.उ.४.११.१)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Chandogyopanishat-id">‘एष म आत्माऽन्तर्हृदये ज्यायन्’(छां.उ.३.१४.३)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Gowpavana-id">‘संवत्सरात् तटितमागच्छति तटितः प्रजापतिलोकम्’</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishad-id">‘नैषा तर्केण मतिराऽऽपनेया’(कठ.उ.२.९)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishad-id">‘यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म तत्परम्’(क.उ.१.३.२)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Kathopanishad-id">‘यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति’(क.उ.४.१५)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Mahabharata-id">‘नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह’(म.भा.१२.३६०.२)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Mundakopanishad-id">‘यदा पश्यः पश्यते रुग्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम्’(मु.उ.३.१.३)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘स आत्मन आत्मानमुद्धृत्य आत्मन्येव विलापयति, अथ आत्मैव भवति’।</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘अहं मनुरभवं सूर्यश्च’(ऋ.सं.४.२६.१)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘चतुर्भिस्साकं नवतिं च नामभिश्चक्रं न वृत्तिं व्यतीरँवीविपत् ।’(ऋ.सं.१.१५५.६)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमाप।’(ऋ.सं.७.९९.२)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘परो दिवा पर एना पृथिव्या’(ऋ.सं.१०.८२.५)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ।’(ऋ.सं.७.९९.१)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘य उ त्रिधातु पृथिवीमुत द्यामेको दाधार भुवनानि विश्वा ।’(ऋ.सं.१.१५४.४)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Shruthi-id">विषयभूते तस्मिन्नेव श्रवाणाध्यभ्यासात् प्रकाशश्च भवति ।</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Shruthi-id">‘आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोदव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः’(बृ.उ.४.४.५)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Skanda-id">‘सर्वेशो विष्णुरेवैको नान्योऽस्ति जगतः पतिः’</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Smruthi-id">वेदः कृत्स्नोऽधिगन्तव्यः सरहस्यो द्विजन्मना’</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Smruthi-id">संस्काराभावेनाभावस्तु सामान्येन ।</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Smruthi-id">‘स्त्रीणां प्रदानकर्मैव यथोपनयनं तथा’</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka--id">‘स्वाध्यायोऽध्येतव्यः’(तै.आ.२.१५)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka-id">‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’(तै.आ.३.१२.७)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka-id">‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति’(तै.आ.३.१२.७)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka-id">‘यज्ञेन यज्ञमयजन्त’(तै.आ.३.१२)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka-id">‘यस्याण्डकोशं शुष्ममाहुः’(तै.आ.३.११.४)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyaaranyaka-id">‘समुद्रेऽन्तः कवयो विचक्षते मरीचीनां पदमिच्छन्ति वेधसः’(तै.आ.३.११.११)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘अद्यतेऽत्ति च’(तै.उ.२.२)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘अन्तः समुद्रे मनसा चरन्तम् ब्रह्मान्वविन्दद्दशहोतारमर्णे’(तै.उ.३.११.१)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात्’(तै.उ.२.७)</span>
<span class="gr-reference gr-ref-Taittiriyopanishad-id">‘स वा एषः’(तै.उ.२.२)</span>
अंशांशिनोरेकत्वमेव । अंशिकर्मनिर्मितशरीर एवांशस्य भावात् ॥ 55 ॥
अंशाधिकरणम्
अंशेन तत आरभ्य नैवास्मादपजग्मिवान् ॥ २९१॥
अंशेन दत्तं तदुमापतेश्च शक्रस्य सोमस्य जलेशितुश्च ॥ २२४॥
अंशो जीवः ।
अंसयोर्विस्तृतिश्चैव पृथगष्टाङ्गुला मता ॥18॥
अः इति ब्रह्म तत्राऽगतमहमिति ।
अकम्पनोऽपि राक्षसो निशाचरेशचोदितः ।
अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।
अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।;तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥
अकामक्रोधलोभश्च न चिरात् सिद्धिमाप्नुयात् ॥112॥
अकारादेस्तथा शान्तातिशान्तान्तस्य देवताः ।
अकाराद्यतिशान्तान्तः सोयमष्टाक्षरो मतः ॥3॥
अकारो नयते विश्वमुकारश्चापि तैजसम् ।
अकारो नयते विश्वमुकारश्चापि तैजसम् ।;मकारश्च पुनः प्राज्ञं नामात्रे विद्यतेऽगतिरिति ॥ ९ ॥
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेव्ययाम् ।
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेव्ययाम् ।;सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते॥३४ ॥
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।;सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणाद् अतिरिच्यते॥३४ ॥
अकुर्वंश्च क्रिया भक्त्या निरपेक्षो भजन् हरिम् ।
अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥
अकृष्णतां य आनयेद् भुवोऽपि वृष्णिनाशकः ॥ ७७॥
अक्रीतान्यप्रदत्तानि चौर्याल्लब्धानि यानि च ॥ ३ ॥
अक्षत्रसंस्कारयुतो जातोऽपि क्षत्रिये कुले ।
अक्षयाविषुधी दिव्ये ध्वजो वानरलक्षणः ।
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोध्यात्ममुच्यते ।
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोध्यात्ममुच्यते ।;भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसञ्ज्ञितः॥३ ॥
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।;भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः॥३ ॥
अक्षरजुषामपि तद्रूपसेवाभ्यासिनामपि ॥ ४३ ॥
अक्षराणामकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।;अहमेवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥
अक्षराणामकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।;अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥
अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥
अक्षराधिकरणम्
अक्षितोतिः सनेदिमं वाजमिन्द्रः सहस्रिणम् ॥ यस्मिन्विश्वानि पौंस्या ॥ ९ ॥
अक्षोहिणीकया युतः स्वसेनया निराक्रमत् ॥ १०४॥
अक्षोहिणीत्रयं तेन तदा विलुलितं क्षणात् ।
अक्षोहिणीत्रयं हरिस्तदा निहत्य सायकैः ।
अक्षोहिणीत्रयान्विताः समस्तयादवास्तदा ।
अक्षोहिणीत्रितययुङ् निस्सृतो द्रुपदो गृहात् ॥ ५८॥
अक्षोहिणीदशात्मकं बलं तयोर्बभूव ह ।
अक्षोहिण्यस्तु सप्तैव सेनयोरुभयोरपि ।
अखलिजनिवलिय परसुखकारण परपुरुषोत्तम भव मम शरणम् ।
अखिलसत्वमूर्तये पूर्णसाधुभावस्वरूपाय ।
अखिलसत्वसमूहस्य ।
अखिला अपि राजानः पाण्डुश्चास्मत्पिता मुने ।
अगणितगुणगणमयशरीर हे विगतगुणेतर भव मम शरणम् ।
अगण्यसद्गुणार्णवे कदाचिदाययौ द्विजः ॥ २२०॥
अगम्यवर्त्म सन्धानमिष्टं फलमकल्पना ।
अगम्योऽयं गिरिः सर्वैः कुबेरेणाभिपालितः ।
अगस्त्यः
अगात् दृष्टिविषयं प्राप्य ज्ञात इत्यर्थः ॥ ५ ॥
अगाद् युद्धाय तौ युद्धं राजानौ चक्रतुश्चिरम् ॥ १२॥
अगुणाय गुणोद्रेकस्वरूपायादिकारिणे ।
अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥
अग्नाविष्ण्वोः साधारणस्य वैश्वानरशब्दस्य विष्णावेव प्रसिद्धात्मशब्देन विशेषणाद्वैश्वानरो विष्णुरेव ॥ 24 ॥
अग्निः पूर्वेभिर्ऋषिभिरीड्यो नूतनैरुत॥ स देवा एह वक्षति ॥ २ ॥
अग्निः सूर्यो दिवा वायुः शुक्लो राकोत्तरः स्वराट् ॥ ५४ ॥
अग्निज्वालावदेव स्यात् सृतिगानां दृशो भवः ।
अग्निना रयिमश्नवत् पोषमेव दिवेदिवे । यशसं वीरवत्तमम् ॥३॥
अग्निनाग्निस्समिध्यते कविर्गृहपतिर्युवा ॥ हव्यवाड् जुह्वास्यः ॥ ६, २२ ॥
अग्निन्दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् ॥ अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्
अग्निमग्निं हवीमभिस्सदा हवन्त विश्पतिम् ॥ हव्यवाहम्पुरुप्रियम् ॥ २ ॥
अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।;तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः॥२४ ॥
अग्निर्होता कविक्रतुस्सत्यश्चित्रश्रवस्तमः ॥ देवो देवेभिरागमत् ॥ ५, १ ॥
अग्निहोत्राद्यपि तु मोक्षेऽनुभावायैव ।
अग्ने देवा इहावह जज्ञानो वृक्तबर्हिषे ॥ असि होता न ईड्यः ॥ ३ ॥
अग्ने देवा इहावह सादया योनिषु त्रिषु ॥ परि भूष पिब ऋतुना ॥ ४ ॥
अग्ने यं यज्ञमध्वरं विश्वतः परिभूरसि । स इद्देवेषु गच्छति ॥
अग्ने शुक्रेण शोचिषा विश्वाभिर्देवहूतिभिः ॥ इमं स्तोमञ्जुुषस्व नः ॥ १२, २३, १२ ॥
अग्ने सुखतमे रथे देवा ईति आवह ॥ असि होता मनुर्हितः ॥ ४ ॥
अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।
अग्नौ गुरावात्मनि च सर्वभूतेष्वधोक्षजम् ।;भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥
अग्नौ पदं करोति ।
अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥
अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः ।
अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपुः ।;मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥
अग्न्यादिवत् स्थूलसूक्ष्मत्वविशेषाभावात्।
अग्न्याद्यधिकरणम्
अग्रणीत्वं यदग्नित्वमित्यग्रे नाम तद्भवेत् ।
अग्रपूजां च कृष्णस्य विलुम्पेयं न संशयः ॥ २७३॥
अग्रे भीमः पाण्डवानां मध्ये राजा युधिष्ठिरः ।
अग्र्यां पूजां दुदुश्चान्यान् यथायोग्यमपूजयन् ॥ २४२॥
अघं व्यमुञ्चत् । पुनरपराधबुद्धिं हित्वाऽऽस्ते ॥ ३७ ॥
अघायुरिंद्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥
अङ्गं चेद्विष्णुकार्येषु तद्भक्त्यैव न चान्यथा ॥१७॥
अङ्गदं प्रजहारोरस्यपतत् स मुमोह च ॥ ४५॥
अङ्गदः कालतस्त्यक्त्वा देहमाप निजां तनुम् ।
अङ्गदेवतानां यथा यथा परमेश्वराङ्गाश्रयत्वं‘चक्षोः सूर्यो अजायत’(ऋ.सं.१०.९०.१३) इत्यादि तथा भावना कर्तव्या॥63॥
अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥
अङ्गानि तत्पदैरेव मन्त्रचिन्तमणिः स्वयम् ।
अङ्गानि पद्मयुगलधरो ध्येयोरुणो रविः ।
अङ्गावबद्धाधिकरणम्
अङ्गिराः
अङ्गुलं चैव विस्तीर्णे फुल्लेर्धं च तदन्यथा ।
अङ्गुलीयानि च पदोः कृतिभिः साधु कारयेत् ।
अङ्गुल्या मध्यरेखायाः समा लक्षणतः स्मृताः ।
अङ्गुष्ठपरिणाहस्तु चतुरङ्गुल ईरितः ।
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।
अङ्घ्र्योर्जातयोः कीर्तितीर्थयोः ॥ ५८ ॥
अचिन्तयन् लक्ष्मणबाणसङ्घानवज्ञया राममथाऽह्वयद् रणे ।
अचिन्त्यशक्तितस्तच्च युज्यते परमेशितुः''॥ इति च ॥ ११ ॥
अचेतनप्रवृत्तिमतं प्रथमतो निराकरोति –
अचेतनस्य स्वतः प्रवृत्त्यनुपपत्तेः नानुमानपरिकल्पितं प्रधानं जगत्कर्तृ । चशब्देन प्रमाणाभावं दर्शयति ॥ 01 ॥
अचेतनस्वभावस्तु विवरादिः कथं ततः ॥244॥
अच्छवर्णोभयवरकरो ध्येयोमितद्युतिः ॥38॥
अच्छिद्रसेवनाच्चैव निष्कामत्वाच्च योग्यतः ।
अच्छेद्यस्यापि जीवस्य विभागं बहुधा हरिः ॥25॥
अच्छेद्याभेद्यदेहस्य शल्ये पादमुपस्थिते ।
अच्छेद्योयमदाह्योयमक्लेद्योशोष्य एव च ।
अच्छेद्योयमदाह्योयमक्लेद्योशोष्य एव च ।;नित्यः सर्वगतस्थाणुरचलोयं सनातनः॥२४ ॥
अच्छेद्योऽयम् अदाह्योऽयम् अक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
अच्छेद्योऽयम् अदाह्योऽयम् अक्लेद्योऽशोष्य एव च ।;नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥२४ ॥
अच्युततां च्युतिवर्जनम् ॥
अच्युतानन्तगोविन्दनामोच्चारणभेषजात् ।
अज आनन्द इन्द्रेशावुग्र ऊर्ज ऋतम्बरः ॥6॥
अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥
अजमनिद्रमस्वप्नमद्वैतं बुद्ध्यते तदा ॥ ८ ॥
अजयच्चतुर्दिशमपि सर्वशः शस्त्रतेजसा ॥ २१६॥
अजयद् रुद्रं च रणे बाणार्थेऽवनतिपतितकचन्द्रं चरणे ॥४२॥
अजरारमरणः सकलार्तिहरः कमलापतिरीड्यतमोवतु नः ॥1॥
अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु ।;त्रिनाभि विद्युद्बलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
अजातकोपस्तच्छ्रुत्वा धृतराष्ट्रः प्रशान्तधीः ॥ ४०॥
अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।
अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।;परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥
अजादिपूज्यपादाय नमस्ते गरुडध्वज ॥8॥
अजानन् पृच्छति स्मान्यांस्तनुं त्यक्त्वा दिवं गतः ॥८०॥
अजानन् शक्र आहोच्चैः किमेतद् भुवनत्रये ।
अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥
अजाय जनयित्रेस्य विजिताखलिदानव ।
अजीघनो मे भर्तारं पुत्रेणैवाविजानता ॥ १०२॥
अजुह्वतां तत् पुत्रार्थं पत्न्या प्राश्यं हविस्तदा ॥ ८९॥
अजेयता तथाऽर्जुने हरेर्वरोद्भवाऽस्ति हि ।
अजेयतामवध्यतां (अजेयवध्यतां) च तौ शिवाद् वरं समापतुः ।
अजेयतामवध्यतामवाप्य तावुभौ शिवात् ।
अजेयतामवापतुर्न चान्यथाऽमरावपि ॥ २२७॥
अजेयौ शर्ववचनाद् रणे कीचकपौण्ड्रकौ ।
अजोपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोपि सन् ।
अजोपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोपि सन् ।;प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।;प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥
अज्ञत्वं पारवश्यं वा (छे)वेधभेदादिकं तथा।
अज्ञदृष्ट्या न ज्ञदृष्ट्या यथा गन्धयुतोऽनिलः ॥ २६ ॥
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।;नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।;नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥
अज्ञस्य श्रवणं श्रेष्ठमयुक्तेर्मननं तथा ।
अज्ञानं चाभि जातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥
अज्ञानतस्तैरभियोधितः स जिगाय सर्वानपि वासुकिं च ।
अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥
अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥
अज्ञानां प्रतीयमानमपि नेतरेषां शास्त्रयोनित्वम् , कुतः ? ।
अज्ञानां मोहनायेशस्तेन मुह्यन्ति मोहिताः''। इति पाद्मे ॥ ५ ॥
अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि कांस्यघण्टां न वादयेत् ॥ १६ ॥
अज्ञानादिस्वरूपस्तु कलिर्दुर्योधनः स्मृतः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥
अज्ञानेनाऽवृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥
अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः ।
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियैः ।;प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥
अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।
अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।;जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥
अणूनां समुदायं च कालकर्मनिमित्ततः ॥180॥
अणोरपि जीवस्य सर्वशरीरव्याप्तिर्युज्यते। यथा हरिचन्दनविप्लुष एकदेशपतितायाः सर्वशरीरव्याप्तिः ।
अण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतः ॥ ३९ ॥
अण्व(णुत्वा)धिकरणम्
अण्वधिकरणम्(प्राणाणुत्वाधिकरणम्)
अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥
अत आत्मेति तं प्राहुः सदैवाप्तगुणो यतः''॥ इति च ॥ ४६-४७ ॥
अत आह –
अत आह-
अत इत्यल्पफलत्वं सूचयति । ‘न निषिद्धानि वर्तेत पूर्णज्ञानफलेच्छया’ इति पाद्मे ॥ 31 ॥
अत इत्युदितेऽप्यस्य विशेषानुक्तितः पुनः ॥8॥
अत उच्यते –
अत एव चशब्दात् सर्वाणि दैवतानि यथानुकूलं विलीयन्ते ।
अत एव ज्ञानस्य मोक्षादाने नाग्निहोत्राद्यपेक्षा ।
अत एव भिन्नत्वतदधीनत्वतत्सादृश्यैरेव सूर्यकाद्युपमा नोपाध्यधीनत्वादिना ॥ 18 ॥
अत एव शब्दस्य नित्यत्वादेव च देवप्रवाहनित्यत्वं युक्तम् ॥ 29 ॥
अत एवाब्रह्मत्वं च तेषाम् । एवम् अन्यत्राप्यनुत्पत्तिमच्छब्दः ॥ 05 ॥
अत एवेश्वरात् फलं भवति । न ह्यचेतनस्य स्वतः प्रवृत्तिर्युज्यते ॥ 39 ॥
अतः किं साधनैः? इत्यत आह-
अतः क्षिप्रमुपानेयाः पार्था इति बलोदितः ।
अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।
अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।;अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥
अतः परिज्मन्नागहि दिवो वा रोचनादधि ॥ समस्मिन्नृञ्जते गिरः ॥ ९ ॥
अतः पुनः कथं हरिं वयं जयेम चिन्त्यताम् ।
अतः पुनर्भावममुष्य हिन्वन् भविष्यतश्चैकदृशश्चकार ।
अतः पुनश्च पाण्डवान् समाह्वयस्व(समानयस्व) नः कृते ।
अतः पुनश्च भूमिपानुवाच बार्हद्रथः ।
अतः शचीपतिर्निजं वरासनं हरेरदात् ।
अतः शिवप्रसादतो जितोऽपि जेष्य उत्तरम् ॥ ६४॥
अतः शिववरेऽप्येषां जज्ञे योषैव नान्यथा ।
अतः समाधिकाभावान्मम मद्वशमेव च ॥ ७॥
अतः सा वरुणं देवं पूर्वभर्तारमप्यमुम् ।
अतः सुकार्य एव ते युधिष्ठिर क्रतूत्तमः ।
अतः सोऽन्यानपि प्राह मा गमध्वमिति स्वयम् ॥ २९५॥
अतः स्वतन्त्रमप्याहुः प्राज्ञा वेदमयेति ह''। इत्यध्यात्मे ॥ १९ ॥
अतः स्वधर्म एवायं तवापि स्यात् फलं महत् ।
अतः स्वयंवरे यथा न सङ्गमो हरेर्भवेत् ।
अतः स्वरूपतः सम्यक्सति भेदेऽपि तद्भवान्''इति मात्स्ये ॥ ६ ॥
अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।
अतःपरं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् ।;अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत् तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
अतत्त्वावेदकं यदप्रामाण्यं सतां मतम् ।
अतत्त्वावेदकं यस्मात् प्रमाणं तेन कथ्यते ॥49॥
अतत्थ्यानि वितत्थ्यानि दर्शयस्व महाभुज ।
अतत्थ्यानि वितत्थ्यानि दर्शयस्व महाभुज।
अतद्वशत्वमथवा यः स्मरेत् स तु सिद्धिभाक् ।
अतनोद् रक्षामस्य स्वाज्ञानाद् गोपिका सदेरक्षामस्य ॥८॥
अतश्च पुण्यमाप्तवान् सुरप्रसादतोऽक्षयम् ।
अतश्च सात्यकिर्नाप कर्णेनात्र पराजयम् ॥ १६६॥
अतस्तदभ्यनुज्ञातधनेनैव यजामहे ॥ ७८॥
अतस्तदर्थमपि स ज्ञेयो विष्णुर्मुमुक्षुभिः ॥18॥
अतस्तदेव मन्तव्यं नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ३३॥
अतस्तयोः समो मया तृतीय एष हन्यते ।
अतस्तवाधिकं सुरं कमाह्वये त्वदाज्ञया ॥ २३॥
अतस्तस्य ये विशेषगुणास्तेषामनुपमर्देनैव साम्यम् ।
अतस्तादृशमुक्तेश्च भक्तिः पूर्णा गरीयसी''॥ इति च ॥ ३३ ॥
अतस्तु ता न भर्तृभिर्विमुक्तिमापुरुत्तमाम् ॥ २८॥
अतस्तेषूक्तमग्राह्यम् असुराणां तमोगतेः ॥ ३४॥
अतस्तेऽन्याश्रयं नैव चक्रुः स्वबलसंश्रयात् ॥ ६॥
अतस्त्रिशङ्कुपुत्रको नृपानतीत्य वर्तते ॥ ७७॥
अतस्त्वया प्रदेया हि लोका एषां मदाज्ञया ।
अतस्त्वया मयैवाऽयं (मया वाऽयं) हन्तव्यः सूतनन्दनः ॥ १७५॥
अतस्त्वयैकदेहत्वमिच्छामो देवि जन्मसु ।
अतस्त्वां निहनिष्यामि त्वत्पुत्रं च तवाग्रतः ।
अतिक्रमोक्तिः कृतिरर्थलाभः परागतिः पारगतिस्तदोकः ॥1॥
अतिक्रम्याखिलान् राज्ञो जगाम श्रीपतिप्रियः ॥ ८२॥
अतिथेस्तस्य पादोदक्लिन्नः पार्श्वो हिरण्मयः ।
अतिबलदितिसुतहृदयविभेदन जय नृहरेमल भव मम शरणम् ।
अतिमत तमोगिरिसमितिविभेदन पितामहभूतिद गुणगणनलिय ।
अतिमानादयो दोषाः कुत एव हि मारुतेः ।
अतिरक्ततलं भास्वन्नखव्रातविभूषितम् वृत्तजङ्घं वृत्तजानुं हस्तिहस्तोरुमीश्वरम्॥ ९॥
अतिरिक्ता द्वादशी चेद्यस्तां नोपोषयेद्यदि ।
अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥
अतिसक्तास्तपोहीनाः कथञ्चिन्मृतिमाप्नुयुः ।
अतीतमहाकल्पे अतीतब्रह्मकल्पे ॥ ६९ ॥
अतीतानागतज्ञानी त्रैलोक्योद्धरणक्षमः ।
अतीदु शक्र ओहत इन्द्रो विश्वा अति द्विषः । भिनत्कनीन(निन) ओदनं पच्यमानं परो गिरा ॥ २ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.१४)
अतीव भग्नमानकान् न चानुयाति कश्चन ॥ ४३॥
अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥
अतूबरोऽपि तेनासौ तस्मात् तूबर इत्यलम् ।
अतो घटामहे शक्त्या जयो दैवसमाहितः ॥ २००॥
अतो ध्यानत्वाच्च ॥ 08 ॥
अतो न केवलं विचित्रशक्तिः । किन्तु सर्वशक्तिरेव ॥ 31 ॥
अतो न जीवितात् प्रियानहं रिपोर्बलीयसः ।
अतो न देयमस्य नः सुभूभुजां समागमे ।
अतो न धर्मनहुषौ प्रत्युवाच कथञ्चन ॥ ११॥
अतो न प्रमाणान्तरबाधः ।‘कर्मण्यैव’(भ.गी.३.२०) इत्ययोगव्यवच्छेदः ॥ 50 ॥
अतो न शङ्कितं मनः कुरुष्व भूपते(भूपतिं) क्वचित् ।
अतो नानाविधं ग्रन्थे गर्भसंस्थानमुच्यते''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ २ ॥
अतो निखलिवेदानां सिद्ध एव समन्वयः ॥32॥
अतो निवेश्य एष मे सुरूपिणी च रुग्मिणी ॥ ७०॥
अतो नैतादृशं किञ्चित् प्रमाणतममिष्यते ।
अतो ब्रवीति-
अतो भगवतो मायां मायिनामपि मोहिनीम् ।
अतो भगवतो मायां मायिनामपि मोहिनीम् ।;यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥
अतो भीमार्जुनौ धर्मादत्युत्तमबलावपि ।
अतो भीमे बलाधिक्यं सुप्रसिद्धमभून्महत् ।
अतो भूमत्वमपि नानैवोपास्यते ॥ 60 ॥
अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर्यत्कृते प््रिायः ॥ ४२ ॥
अतो मयैव हन्तव्य इत्युक्त्वा कर्णमब्रवीत् ॥ १७७॥
अतो मोक्षे सुखाभाव इति यत्किञ्चिदेव हि ।
अतो यावत्प्रमाणसिद्धं तावदेवाङ्गीकर्तव्यम् । नातोऽन्यच्छङ्क्यम् ।
अतो योद्धुं समर्थोऽपि नाद्य यामि धनञ्जयम् ॥ ५९॥
अतो वक्ति-
अतो वधार्थं जगदन्तकस्य सर्वाजितोऽहं जितवद् व्यवस्थितः ।
अतो वयं त्रयोऽद्य तं प्रयाम मागधं रिपुम् ॥ १०९॥
अतो विकर्णप्रमुखा अपि स्म वध्यत्वमायन्नशुभां गतिं च ॥ ६६॥
अतो विरुद्धवद्भातमपि व्याख्याय तत्त्वतः ।
अतो विरोधं परिहरति-
अतो विष्ण्वात्मका वेदा इत्याहुर्वेदवादिनः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ४० ॥
अतो हरौ प्रबोध्य तं गते कृपालुसत्तमे ।
अतो ‘अग्नौ देवा विलीयन्ते’ इति तत्र निर्दिष्टानामेव ॥ 06 ॥
अतोवित्वा परं देवं मोक्षाशा का महामुने॥ २१८॥
अतोस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥
अतोऽद्य सानुबन्धकान् निहन्मि धार्तराष्ट्रकान् ।
अतोऽन्यत्र प्रसिद्धानां शब्दानां निर्णयाय तु ॥36॥
अतोऽन्यथा दनुर्यथा वरादमृत्युकोऽपि सन् ।
अतोऽन्यथा शिरस्यहं निपातयामि वोऽशनिम् ।
अतोऽन्यथा सुतानृते व्रजन्ति सद्गतिं नराः ।
अतोऽभिषेचनाद् यदीह शार्ङ्गिणः शचीपतिः ।
अतोऽविरुद्धकामः स्यादकामस्तेन भण्यते’ इत्याचाराच्च ॥ 43 ॥
अतोऽशेषविरोधानां कृतेशेन निराकृतिः ।
अतोऽसुराधिकारत्वान्न ग्राह्यं तन्मतं क्वचित् ॥34॥
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥९४॥
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥ १९॥
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥
अत्तृत्वाधिकरणम्
अत्यन्तबन्धुनिधनं त्याग एवेति चिन्तयन् ।
अत्यन्तोपरतिर्यत्र दुःखस्य च सुखस्य च ॥ १३ ॥
अत्यर्थमर्दयामासुः कुमारान् सुसुखेधितान् ॥ ६०॥
अत्यल्पेनैव शब्दस्य वृत्तिहेतुगुणेन तु ॥45॥
अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।
अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथाऽऽत्मभूः ।;अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥
अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।
अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।;सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।;युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः॥४ ॥
अत्रापि स्पर्शवेदिभ्यः प्रवरा रसवेदिनः ।
अत्रापि स्पर्शवेदिभ्यः प्रवरा रसवेदिनः ।;तेभ्यो गन्धविदः श्रेष्ठास्ततः शब्दविदो वराः ॥ २९ ॥
अत्रिः
अत्रैतत् सर्वमर्पितमेजत् प्राणन्निमिषच्च यत् ॥ १ ॥
अत्रैव नरकः स्वर्ग इति मातः प्रचक्षते ।
अत्रैव नरकः स्वर्ग इति मातः प्रचक्षते ।;या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिताः ॥ २९ ॥
अत्रोक्तं सर्वशास्त्रेषु नहि सम्यगुदाहृतम्'।
अत्रोक्तास्तु क्रियाः सर्वमन्त्रेष्वप्युपलक्षणम् ॥114॥
अथ अन्यच्च । अतः वात्सल्यादेव ॥ ३० ॥
अथ अव्याकृतब्राह्मणम्
अथ अश्वमेधब्राह्मणम्
अथ आत्मनेऽन्नाद् यमागायद् यद्धि किञ्चान्नमद्यतेऽनेनैव तदद्यत इह प्रतितिष्ठति ॥ १७ ॥
अथ इति पक्षान्तरे । वा यदि ॥ ६ ॥
अथ उद्गीथब्राह्मणम्
अथ एवमनादिभक्तोऽहं यतः अतः प्रिया यूयम् ॥ ३० ॥
अथ काशिसुतास्तिस्रस्तदर्थं भीष्म आहरत् ।
अथ कुन्ती दत्ता सा पाण्डोः सोऽप्येतया चिरं रेमे ।
अथ कृष्णः समारुह्य गरुडं रामसंयुतः ।
अथ केन प्रयुक्तोयं पापं चरति पूरुषः ।
अथ केन प्रयुक्तोयं पापं चरति पूरुषः ।;अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः॥३६ ॥
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।;अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥
अथ खड्गं समादाय पुर आपततो रिपोः ।
अथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथः इति होतृषदनाद्धैवापि दुरुद्गीतमनुसमाहरतीत्यनुसमाहरतीति ॥ ५ ॥ ५ ॥
अथ खलु ‘य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथः’ इत्यसौ वा आदित्य उद्गीथः, एष प्रणवः। ओमिति ह्येष स्वरन्नेति ॥ १ ॥
अथ खल्वमुमादित्यं सप्तविधं सामोपासीत सर्वदा समस्तेन साम मां प्रति मां प्रतीति सर्वेण समस्तेन साम ॥ १ ॥
अथ खल्वात्मसंमितमतिमृत्यु सप्तविधं सामोपासीत हिङ्कार इति त्र्यक्षरं प्रस्ताव इति त्र्यक्षरं तत्समम् ॥ १ ॥
अथ घ्राणमत्यवहत्स यदा मृत्युमत्यमुच्यत स वायुरभवत् सोऽयं वायुः परेण मृत्युमतिक्रान्तः पवते ॥ १३ ॥
अथ घ्राणमत्यवहत्स यदा मृत्युमत्यमुच्यत ।स वायुरभवत् सोऽयं वायुः परेण मृत्युमतिक्रान्तः पवते ॥ १३ ॥
अथ चक्षुरत्यवहत् तद्यदा मृत्युमत्यमुच्यत। स आदित्योऽभवत् । सोऽसावादित्यः परेण मृत्युमतिक्रान्तः तपति ॥ १४ ॥
अथ चक्षुरत्यवहत्तद्यदा मृत्युमत्यमुच्यत। स आदित्योऽभवत्सोऽसावादित्यः परेण मृत्युमतिक्रान्तस्तपति ॥ १४ ॥
अथ चर्तायननामा मद्रेशः शक्रतुल्यपुत्रार्थी ।
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।;अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय॥९ ॥
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।;अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽप्तुं धनञ्जय॥९ ॥
अथ चूडामणिं दिव्यं दातुं रामाय सा ददौ ॥ १३॥
अथ चेत् त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि॥५८ ॥
अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।
अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।;ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापम् अवाप्स्यसि॥३३ ॥
अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं सङ्ग्रामं न करिष्यसि ।
अथ चेत् त्वमिमं धर्म्यं सङ्ग्रामं न करिष्यसि ।;ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि॥३३ ॥
अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि॥५८ ॥
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।;तथापि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।;तथाऽपि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥
अथ तं विरथं कृत्वा छित्वा कार्मुकमाहवे ।
अथ तत ऊर्ध्व उदेत्य नैवोदेता नास्तमेतैकल एव मध्ये स्थाता तदेष श्लोकः ॥ १ ॥
अथ तस्योशतीं देवीमृषिकुल्यां सरस्वतीम् ।
अथ तिग्मांशुतनयः शैलं प्रचलपादपम् ।
अथ तेनाऽहुते पुत्रे सामात्ये पुरुषोत्तमः ।
अथ त्वयाऽब्धौ तु विमथ्यमाने सुराऽभवत् तामसुरा अवापुः ।
अथ दुर्योधनः पापो भीमसेनस्य पश्यतः ।
अथ द्वन्द्वानि युद्धानि बभूवुर्विजिगीषताम् ।
अथ द्वयोर्द्वयोरभूद् रणो भयानको महान् ।
अथ पार्थान् क्रतुराजं प्रापयदमरेट् सरुद्रशक्रतुराजम् ।
अथ पृष्टो दक्षिणार्थं(दक्षिणायां) द्रोण आह कुमारकान् ।
अथ पृष्टो वासुदेवः सुरविप्रादिसंसदि ।
अथ प्रकुपितं सैन्यं फल्गुनं पर्यवारयत् ।
अथ प्रगृह्य तं कपिं समीपमानयंश्च ते ।
अथ प्रगृह्य भास्करिं ययौ स राक्षसो बली ।
अथ प्रजापतिब्राह्मणम्
अथ प्रभाते शयने शयानमपश्यतामब्जदलायताक्षम् ।
अथ प्रहस्य सौभराड् वचो जगाद मागधम् ।
अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते ।
अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते ।;विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥
अथ ब्रह्मा हरिं स्तुत्वा जगादेदं वचो विभुम् ।
अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।
अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।;न मे भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥
अथ भार्यासमेतं तं पितरं चिन्तयाऽऽकुलम् ।
अथ भीष्मद्रोणमुखैर्भगदत्तादिभिस्तथा ।
अथ भीष्ममुदीर्णास्त्रं द्रावयन्तं वरूथिनीम् ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यथ ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥
अथ य एतदेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति तस्य सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मसु हुतं भवति ॥ २ ॥
अथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते हिरण्यश्मश्रुः हिरण्यकेशः आ प्रणखात् सर्व एव सुवर्णः ॥ ६ ॥
अथ यत् तपो दानमार्जवमहिंसा सत्यवचनमिति ता अस्य दक्षिणाः ॥ ४ ॥
अथ यदनाशकायनमित्यचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदेष ह्यात्मा न नश्यति यं ब्रह्मचर्येणानुविन्दते ।
अथ यदवोचं भुवः प्रपद्य इत्यग्निं प्रपद्ये वायुं प्रपद्य आदित्यं प्रपद्य इत्येव तदवोचम् ॥ ६ ॥
अथ यदवोचं भूः प्रपद्य इति पृथिवीं प्रपद्येऽन्तरिक्षं प्रपद्ये दिवं प्रपद्य इत्येव तदवोचम् ॥ ५ ॥
अथ यदवोचं स्वः प्रपद्य इत्यृग्वेदं प्रपद्ये यजुर्वेदं प्रपद्ये सामवेदं प्रपद्य इत्येतदवोचं तदवोचम् ॥ ७ ॥ १५ ॥
अथ यदश्नाति यत् पिबति यद् रमते तदुपसदैरेति ॥ २ ॥
अथ यदाऽस्य वाङ् मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायामथ न जानाति ॥ २ ॥
अथ यदि भ्रातृलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य भ्रातरः समुत्तिष्ठन्ति तेन भ्रातृलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ ३ ॥
अथ यदि मातृलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य मातरः समुत्तिष्ठन्ति तेन मातृलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ २ ॥
अथ यदि सखिलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य सखायः समुत्तिष्ठन्ति तेन सखिलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ ५ ॥
अथ यदि स्वसृलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य स्वसारः समुत्तिष्ठन्ति तेन स्वसृलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ ४ ॥
अथ यदि स्त्रीलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य स्त्रियः समुत्तिष्ठन्ति तेन स्त्रीलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ ९ ॥
अथ यद्धसति यज्जक्षति यन्मैथुनं चरति स्तुतशस्त्रैरेव तदेति ॥३॥
अथ यद्यन्नपालोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य अन्नपाने समुत्तिष्ठतः तेनान्नपानलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ ७ ॥
अथ यद्युदक आत्मानं परिपश्येत् तदभिमंत्रयेत मयि तेज इंद्रियं यशो द्रविणं सुकृतमिति ॥ ६ ॥
अथ यां चतुर्थीं जुहुयात् तां जुहुयात् समानाय स्वाहेति समानस्तृप्यति ॥ १ ॥
अथ यां तृतीयां जुहुयात् तां जुहुयादपानाय स्वाहेति अपानस्तृप्यति ॥ १ ॥
अथ यां द्वितीयां जुहुयात् तां जुहुयाद् व्यानाय स्वाहेति व्यानस्तृप्यति ॥ १ ॥
अथ यां पञ्चमीं जुहुयात् तां जुहुयादुदानाय स्वाहेत्युदानस्तृप्यति ॥ १ ॥
अथ ये त्वत्पदाम्भोजमकरन्दैकलिप्सवः ।
अथ येऽस्य दक्षिणा रश्मयस्ता एवास्य दक्षिणा मधुनाड्यो यजूंष्येव मधुकृतो यजुर्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपः ॥ १ ॥
अथ येऽस्य प्रत्यञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्रतीच्यो मधुनाड्यः सामान्येव मधुकृतः सामवेद एव पुष्पं ता अमृता आपः ॥ १ ॥
अथ येऽस्योदञ्चो रश्मयस्ता एवास्योदीच्यो मधुनाड्योऽथर्वाङ्गिरस एव मधुकृत इतिहासपुराणं पुष्पं ता अमृता आपः॥१॥
अथ येऽस्योर्ध्वा रश्मयस्ता एवास्योर्ध्वा मधुनाड्यो गुह्या एवाऽदेशा मधुकृतो ब्रह्मैव पुष्पं ता अमृता आपः ॥ १ ॥
अथ योऽस्योर्ध्वः सुषिः स उदानः स वायुः स आकाशस्तदेतदोजश्च महश्चेत्युपासीतौजस्वी महस्वान् भवति य एवं वेद ॥५॥
अथ राघवः स्वभवनोपगतौ विदधे मतिं सह जनैरखिलैः ।
अथ वायुमब्रुवन् वायवेतद् विजानीहि किमेतद् यक्षमिति । तथेति ॥ ७ ॥
अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥
अथ विद्रावयामास पृतनां पाण्डवीं शरैः ।
अथ विष्णूदिते तन्त्रसारे मन्त्रगणो हि यः ।
अथ वृन्दावनवासं गोपाश्चक्रुर्जगत्क्षिताऽवनवासम् ।
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।;पृवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः॥२० ॥
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।;प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ २०॥
अथ शूद्रतपश्चर्यानिहतं विप्रपुत्रकम् ।
अथ श्रोत्रमत्यवहत् तद्यदा मृत्युमत्यमुच्यत। दिशोऽभवन् । ता इमा दिशः परेण मृत्युमतिक्रान्ताः ॥ १५ ॥
अथ श्रोत्रमत्यवहत्तद्यदा मृत्युमत्यमुच्यत ता दिशोऽभवꣳस्ता इमा दिशः परेण मृत्युमतिक्रान्ताः ॥ १५ ॥
अथ सत्यजिदभ्यागात् पार्थं मुञ्चञ्छरान् बहून् ।
अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
अथ ह प्राणा अहं श्रेयसि व्यूदिरेऽहं श्रेयानस्म्यहं श्रेयानस्मीति ॥ ६ ॥
अथ ह शौनकं च कापेयमभिप्रतारिणं च काक्षसेनिं परिविष्यमाणौ ब्रह्मचारी बिभिक्षे तस्मा उ ह न ददतुः ॥ ५ ॥
अथ हतयोर्गलिकेशयोः श्वफल्कजप्रापितः पुरीं गलिकेश्योः ।
अथ हरिणा पीतबलं द्रौणेरस्त्रं महारिणाऽपीतबलम् ।
अथ हाग्नयः समूदिरे तप्तो ब्रह्मचारी कुशलं नः (परि चचारीत्)पर्यचचारीद्धन्तास्मै प्रब्रवामेति तस्मै होचुः ॥ ४ ॥
अथ हैनं गार्हपत्योऽनुशशास पृथिव्यग्निरन्नमादित्य इति य एष आदित्ये पुरुषो दृश्यते सोऽहमस्मि स एवाहमस्मीति ॥ १ ॥
अथ हैनं श्रोत्रमुवाच यदहं सम्पदस्मि त्वं तत्सम्पदसीत्यथ हैनं मन उवाच यदहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति ॥ १४ ॥
अथ हैनमाहवनीयोऽनुशशास प्राण आकाशो द्यौर्विद्युदिति य एष विद्युति पुरुषो दृश्यते सोऽहमस्मि स एवाहमस्मीति ॥ १ ॥
अथ हैनमृषभोऽभ्युवाद सत्यकामा ३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव प्राप्ताः सोम्य सहस्रं स्मः प्रापय न आचार्यकुलम् ॥ १ ॥
अथ(स) यदवोचं प्राणं प्रपद्य इति प्राणो वा इदं सर्वं भूतं यदिदं किञ्च तमेव तत् प्रापत्सि ॥ ४ ॥
अथवा गुणसर्वस्वं कालशब्दो व्यनक्ति हि''। इति हि स्कान्दे ॥२०॥
अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।
अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा ।;चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥
अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।
अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।;विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नं एकांशेन स्थितो जगत्॥४२ ॥
अथवा भीम एवैनं निवृत्ते त्वयि पातयेत् ।
अथवा मोहनार्थाय मोहिन्या भगवान् हरिः ।
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।;एतदि्ध दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।;एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥
अथवा सर्वकामो यः स विष्णुं पुरुषं यजेत्''। इति स्कान्दे ॥१०॥
अथवा स्थण्डिलं चैव विष्णोर्लिङ्गं प्रकीर्तितम्''॥ इति च ॥ ५१ ॥
अथशब्देन भगवानाह कारणतश्च ताम् ॥4॥
अथा ते अन्तमानां विद्याम सुमतीनाम् ॥ मानो अतिख्य आगहि ॥ ३ ॥
अथाखिला नरेश्वरा मुनीन्द्रसंयुता हरिम् ।
अथाङ्गदश्च जाम्बवानिनात्मजश्च वानरैः ।
अथाजनि मया तुभ्यं यदवोचमृतं मुने ॥ ३५ ॥
अथातः कीर्तये वंशं पुण्यकीर्तेः कुरूद्वह ।
अथातः कीर्तये वंशं पुण्यकीर्तेः कुरूद्वह ।;स्वायंभुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मनः ॥ ७ ॥
अथाधिज्यौतिषम् । अग्निः पूर्वरूपम् । आदित्य उत्तररूपम् । आपः सन्धिः । वैद्युतः सन्धानम् । इत्यधिज्यौतिषम् ॥ ५ ॥
अथाधिप्रजम् । माता पूर्वरूपम् । पितोत्तररूपम् । प्रजा सन्धिः । प्रजननं सन्धानम् । इत्यधिप्रजम् ॥ ७ ॥
अथाधिप्रजम् । माता पूर्वरूपम् । पितोत्तररूपम् । प्रजा सन्धिः । प्रजननꣳ सन्धानम् । इत्यधिप्रजम् ॥ ७ ॥
अथाधिलोकम् । पृथिवी पूर्वरूपम् । द्यौरुत्तररूपम् । आकाशः सन्धिः । वायुः सन्धानम् । इत्यधिलोकम् ॥ ४ ॥
अथाध्यात्मम्। य एवायं मुख्यप्राणसः तमुद्गीथमुपासीत। ओमिति ह्येष स्वरन् एति ॥ ३ ॥
अथानुमन्त्रितोत्सृष्टं पुरोहितपुरस्कृतम् ।
अथानेनैव ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति मनुष्यकामांश्च तस्मादु हैवंविदुद्गाता ब्रूयात् ॥ ८ ॥
अथापरं महाचलं प्रगृह्य भास्करात्मजः ।
अथापरे च यादवा विजित्य तद्बलं ययुः ।
अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।
अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।;पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।
अथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवाऽत्मना विभुः ।;असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥
अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं
अथापि सशरीरत्वं चात्रोपाधिर्न वै भवेत् ॥29॥
अथाब्रवीद् धनञ्जयो धनुर्ध्वजो रथो वरः ।
अथाब्रवीद् वृकोदरः कृतेऽवमानने हरेः ।
अथाभ्यागान्महेन्द्रोऽत्र सोऽब्रवीत् तां वरस्त्रियम् ।
अथामुख्यतमा चैव माया दीना प्रकीर्तिता''॥ १२-१३ ॥
अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।;द्रव्यक्रियादेवतानां कर्माकर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥
अथावरणपूजायां लक्ष्मीं वामे हरेर्यजेत् ।
अथावृत्तेषु द्यौर्हिङ्कार आदित्यः प्रस्तावोऽन्तरिक्षमुद्गीथोऽग्निः प्रतिहारः पृथिवी निधनम् ॥ २ ॥
अथाशृणोद्दशाननः कपीन्द्रचेष्टितं परम् ।
अथाशेषसमाम्नायविरोधापाकृतिं प्रभुः ।
अथासिपाणिं युयुधानमाशु महासिहस्तेन च सौमदत्तिना ।
अथास्त्रमुत्तमं विधेर्युयोज सर्वदुस्सहम् ।
अथास्त्रसम्प्रदीपितैः समस्तशो महोल्मुकैः ।
अथास्य नाम करोति वेदोऽसीति तदस्य तद्गुह्यमेव नाम भवति ॥ २६ ॥
अथास्य वस्त्रसञ्चयैः पिधाय पुच्छमग्नये ।
अथास्य शिर उद्धृत्य क्रोधाद् दुर्योधनोरसि ।
अथास्य हयमाश्वेव निजघान मुखे कपिः ।
अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।
अथाऽख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।;लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
अथाऽगतं सूर्यसुतं पुनश्च जगाम भीमो रभसो(रभसा) रथेन ।
अथाऽगमच्छतक्रतोर्वचः प्रगृह्य भूभुजः ।
अथाऽजगाम मल्लकः समस्तभूमिमण्डले ।
अथाऽजगामेन्द्रसुतोऽपि वायसो महासुरेणाऽत्मगतेन चोदितः ॥ ९॥
अथाऽतः संहितायाः उपनिषत् ।
अथाऽत्तयष्टिमीक्ष्य तां स्वमातरं जगद्गुरुः ।
अथाऽदर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।
अथाऽदर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।;विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् ॥ ३० ॥
अथाऽदिदेश देवेशं वासुदेवोऽमृतं मुनेः ।
अथाऽप साम्बनामकं सुतं च रोहिणी हरेः ।
अथाऽससाद केशवं रुषा स भीष्मकात्मजः ।
अथाऽससाद सौभराड् हरिं शराम्बुवर्षणः ।
अथाऽससाद हंसको हलायुधं महाधनुः ।
अथाऽह चेदिभूपतिः सदन्तवक्रको वचः ।
अथाऽह द्रुपदं द्रोणः सख्यमिच्छेऽक्षयं तव ।
अथाऽह भीष्मकं प्रभुः स्वयंवरः किल त्वया ।
अथाऽह वायुनन्दनं स राघवः समाश्लिषन् ।
अथाऽह वासुदेवस्तमीषत्क्रुद्ध इव प्रभुः ॥ १७१॥
अथेन्द्रजिन्महाशरैर्वरास्त्रसम्प्रयोजितैः ।
अथेन्द्रमब्रुवन् । मघवन्नेतद् विजानीहि किमेतद् यक्षमिति । तथेति तदभ्यद्रवत् । तस्मात् तिरोदधे ॥ ११ ॥
अथैतदप्यशक्तोसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
अथैतदप्यशक्तोसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।;सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११ ॥
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।;सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११ ॥
अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।
अथैतानि न सेवेत बुभूषु पुरुषः क्वचित् ।;विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥
अथैनं शरवर्षेण युधामन्यूत्तमौजसौ ।
अथैनमुद्धृतं बलाद् बलः स दूरमाक्षिपत् ।
अथैनमुद्यच्छत्यामं स्यामं हि ते महि स हि राजेशानोऽधिपतिः स मां राजेशानोऽधिपतिं करोत्विति ॥ ५ ॥
अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः ।
अथैषां कर्मकर्तॄणां भोक्तॄणां सुखदुःखयोः ।;नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥
अथो कलहशंसीनि निमित्तानि युधिष्ठिरः ।
अथो गिरेरानयनात् परस्ताद् ये वानरा रावणबाणपीडिताः ।
अथो विवेश केशवः पुरीं कुशस्थलीं विभुः ।
अथोताप्याहुः साम नो बतेति यत्साधु भवति साधु बतेत्येव तदाहुरसाम नो बतेति यदसाधु भवत्यसाधु बतेत्येव तदाहुः ॥ ३ ॥
अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।
अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान् ।;इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥
अथोद्बबर्ह तत्क्षणाद् बलान्मुमोच वक्षसि ॥ १५१॥
अथौर्ध्वदैहिकं कृत्वा पितुर्भीष्मोऽभ्यषेचयत् ।
अदन्ति चैकं फलमस्य गृध््र• ग््र•मेचरा एकमरण्यवासाः । हंसा य एवं बहुरूपमिष्टं मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥
अदह्यतेर्ष्यया चिरं बभञ्ज गर्भमेव च ॥ ३४॥
अदह्यमाने भीमेऽपि वह्नौ वह्निरिव स्थिते ।
अदृढेषु हृषीकेषु हृषीकेशं स्मरन्ति के॥ १२३॥
अदृश्य एव देवराड् यदि स्म वज्रमुत्सृजेत् ।
अदृश्यत्वमसंस्पर्शो ह्यसम्भाषणमेव च ।
अदृश्यत्वादिगुणा विष्णोरुक्ताः । तत्र –
अदृश्यत्वादिगुणेषु सर्वगतत्वं
अदृश्यत्वाधिकरणम्
अदृश्यवाक्यतोऽत्यजत् प्रताडनात् सुपीडितम् ॥ ८॥
अदृश्योऽलम्बुसो भग्नो नान्यत्र तु कथञ्चन ॥ १२॥
अदृष्टं दृष्टवन्नङ्क्ष्येद्भूतं स्वप्नवदन्यथा ।
अदृष्टं दृष्टवन्नङ्क्ष्येद्भूतं स्वप्नवदन्यथा ।;भूतं भवद् भविष्यच्च सुप्तं सर्वरहो रहः ॥ ८३ ॥
अदृष्टत्वादसतः कारणत्वं न युज्यते ॥ 26 ॥
अदृष्टपूर्वं हृषितोस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
अदृष्टपूर्वं हृषितोस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।;तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ ४५ ॥
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।;तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ ४५ ॥
अदृष्टाधिकरणम्
अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥
अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः ॥ ३२ ॥
अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यः पुनर्भवः’(भाग.१.३.३२) ॥
अदेशकाले यद्दानम् अपात्रेभ्यश्च दीयते ।
अदेशकाले यद्दानम् अपात्रेभ्यश्च दीयते ।;असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
अद्य(अथ) त्वयैव गन्तव्यो विधूयाखिलराक्षसान् ॥ २९४॥
अद्वितीयो महाविष्णुः पूर्णत्वात्पुरुषः स्मृतः''इति च ॥ ३६ ॥
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।;निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३ ॥
अद्वैततामतं साक्षादुक्तदोषस्ततो भवेत् ।
अधत्त पुत्रमुत्तमं मनोभवं पुरातनम् ॥ १८०॥
अधनाश्च त एवात्मधनाश्चाधनात्मधनाः ॥ २२ ॥
अधमा निरयायैव दानवास्तु तमोलयाः ॥ ८७॥
अधर्म इति तत् कृष्णो लोकनिन्दानिवृत्तये ।
अधर्म एष वार्यते न धर्मिभिर्भवद्विधैः ॥ ३१५॥
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता ।
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता ।;सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुदि्धः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।;सर्वार्थान् विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥
अधर्मतः कथं भीम सुतं मे त्वं निजघ्निवान् ॥ १९८॥
अधर्मतो हृतत्वात्तु तद् दानं न वरो भवेत् ।
अधर्मपावकोऽपि सन् विडम्बते जनार्दनः ॥ १०॥
अधर्मांशोद्भवं मृत्युं तेनाभवदधार्मिकः ॥ ३९ ॥
अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।;स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसंकरः॥४१ ॥
अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।;स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः॥४१ ॥
अधर्मेण जितानत्र जितान् पश्यसि पाण्डवान् ॥ ३६०॥
अधर्मो हि महानेतां सभामाक्रम्य तिष्ठति ॥ ३२३॥
अधस्ताच्छेषदेवेन बलिना समधिष्ठितम् ॥ ५६॥
अधिक बन्धं रन्धय बोधाच्छिन्धि पिधानं बन्धुरमद्धा ।
अधिकारविशेषाधिकरणम् (अविशेषाधिकरणम्)
अधिकारविशेषेण भक्तिज्ञानसुखादिभिः ।
अधिकाराधिकरणम् (असार्वत्रिकाधिकरणम्)
अधिकारिकाधिकरणम्
अधिकारिणां फलम् ।
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ॥
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ॥;अधियज्ञोहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ॥;अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥
अधियज्ञः कथं कोत्र देहेस्मिन्मधुसूदन ।
अधियज्ञः कथं कोत्र देहेस्मिन्मधुसूदन ।;प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोसि नियतात्मभिः॥२ ॥
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन् मधुसूदन ।
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन् मधुसूदन ।;प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥२ ॥
अधियज्ञोहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर॥ ४ ॥
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।;विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥
अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
अधीतिस्मृतियुक्तो हि निदिध्यासनमेव हि ।
अधीयाना इदं शास्त्रं विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् ।
अधीहि भगवो ब्रह्मेत्यस्मै ब्रूयाद्गुरुः परम्॥ २॥
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।;एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥
अधुनैवाभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिकोऽभ्यगात् ।
अधुनैवाभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिकोऽभ्यगात् ।;शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥
अधुनोच्छकटं लोली पादाङ्गुष्ठेन वातपेशशकटं लोली ।
अधृष्यताज्ञानमोक्षप्रदौ भक्तेष्विमौ सदा ।
अधृष्यमस्ति मे बलं हरिः प्रणायकोऽस्य च ।
अधो हन्याद् वञ्चयन्तमधो हत्वा न दुष्यति ॥ ८०॥
अधोमुखं हृत्कमलं वायुबीजेन चोन्मुखम् ॥ ५८ ॥
अध्यक्षाधिकरणम्
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।;एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोन्यथा॥१२ ॥
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।;एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तम् अज्ञानं यदतोऽन्यथा॥१२ ॥
अध्यात्मप्रवणो भूत्वा तस्य सन्निहितत्वतः ।
अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्॥३२ ॥
अध्यात्मे च –
अध्यासितासने स्वस्थोऽपक्रामन्त्विति पूर्वकान् ।
अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥
अध्येतव्यमिदं शास्त्रं श्रोतव्यमनसूयया ।
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।;ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।;ज्ञानयज्ञेन तेनाहम् इष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥
अनंशत्वश्रुतेर्गतिं चाऽह –
अनंशस्यापि जीवस्य किञ्चित् सामर्थ्ययोजनम् ।
अनङ्गतामुपागते पुरा हरेण साऽङ्गजे ।
अनन्तं विश्वरूपं च तद्बहिः पूजयेत् क्रमात् ॥62॥
अनन्तः कालतो देशतश्च ॥ १९ ॥
अनन्तचित्सुखार्णवः सदोदितैकरूपकः ।
अनन्तच्छिदि अनन्तावयवम् ।
अनन्ततेज(अनेकतेज) आततं विसङ्ख्यरूपसंयुतम् ।
अनन्ततोषणं विष्णोः स्वभर्त्रा सह जन्मसु ॥ १०८॥
अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥
अनन्तपारस्य विभोः सकाशाद् यत् सुखम् ॥ १६ ॥
अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥
अनन्तपारामितविक्रमेश प्रभो रमापारमनन्तपार ।
अनन्तब्रह्मवाय्वीशान् वीशं चाग्रे प्रपूजयेत् ।
अनन्तमन्तवदिव भुजयोरन्तरं गतम् ॥5॥
अनन्तरं तृणोद्भृमिस्तपोऽचरद् वरं च तम् ।
अनन्तरं शिखण्डित्वात् तदा सा शाङ्करं तपः ।
अनन्तरूपिणीं परां मनुष्यदृष्टितोऽधिकाम् ।
अनन्तरूपो ध्येयोत्र स्वगुरूक्तानुसारतः ।
अनन्तरोऽस्य सात्यकिं गदं च सर्वसैनिकान् ॥ २७७॥
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठरः ।
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठरः ।;नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥१६ ॥
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।;नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥ १६ ॥
अनन्तविभवानन्दशक्तिज्ञानादिसद्गुणः ॥1॥
अनन्तवेदनिर्णीतिर्महाप्रलयवारिधेः ।
अनन्तशक्तिरपि स न भीष्मं निजघान ह ।
अनन्तशक्तिरप्यजः सुनीतिदृष्टये नृणाम् ।
अनन्तशक्तेः कृष्णस्य न चित्रः(चित्रं) शूलिनो जयः ॥ २५४॥
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।;पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्॥२९ ॥
अनन्तसूर्यदीधितिर्दुरन्तसद्गुणार्णवः’(भा\.पु\. ५\.९\.१८) ॥ ७४॥
अनन्दा नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।
अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ २ ॥
अनन्यकृतमादिश्य दिशां विजयमादिशत् ॥ १७२॥
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।;तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः॥१४ ॥
अनन्यभक्तिरुद्रेकात्सा ययैव तरेत्सृतिम्''॥ इति च ॥ २२ ॥
अनन्यभावेन तद्रूपाणामभेदेन । तदात्मतां तस्याऽदानादिकर्तृत्वं च भूतविषये ॥ ४१ ॥
अनन्यभृत्यत्वमिहोदितेभ्यस्त्वन्यस्य भृत्यत्वनिवारणाय ॥3॥
अनन्यवध्यं तं तस्माज्जघान पुरुषोत्तमः ।
अनन्यवध्यं तमिमं निहत्य स्वयं स रामो यश आहरेत ।
अनन्याधिपत्त्यधिकरणम्
अनन्याधिपत्यधिकरणम्
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।;तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्॥२२ ॥
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ ९॥
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।;सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१६ ॥
अनयन्मृत्युलोकाय बलाढ्यैरपि दुर्जयम् ॥ १८॥
अनर्घ्यरत्नमालया वनाख्यया च मालया ।
अनर्थको वरोऽमुना वृतोऽपि सार्थको भवेत् ।
अनवद्यैरभिद्युभिर्मखस्सहस्वदर्चति ॥ गणैरिन्द्रस्य काम्यैः ॥ ८ ॥
अनश्नन्तं चतुर्थेऽह्नि धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः ।
अनस्त्रज्ञेषु मुक्तं तद्धन्यादस्त्रमुचं यतः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्॥६ ॥
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेताऽत्मैव शत्रुवत्॥६ ॥
अनादिकालतः सर्वदोषहीना गुणाधिकाः ॥ ७२॥
अनादिकालतो वृत्ताः समया हि प्रवाहतः ॥3॥
अनादिकालतोऽभवंस्ततः सभर्तृकाः सदा ॥ २६॥
अनादित्वश्रुतिर्गौणानादित्वापेक्षया । मुख्यासम्भवात् ।
अनादित्वादमध्यत्वादनन्तत्वाच्च सोऽव्ययः''॥ इति हरिवंशेषु ॥३७॥
अनादित्वान्निर्गुणत्वात् परमात्माऽयमव्ययः ।
अनादित्वान्निर्गुणत्वात् परमात्माऽयमव्ययः ।;शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥
अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।
अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।;शरीरस्थोपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥
अनादिदुःखहीनत्वे सुखाधिक्ये च लक्षणम् ।
अनादिद्वेषिणो येऽस्मिन्स्तमोयोग्याः सुपापिनः ॥ ५०॥
अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥
अनादिभक्तिर्देवानां क्रमाद् वृद्धिं गतैव सा ॥ ११३॥
अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥
अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसोः परम् ॥ ३४ ॥
अनादिमनोगतान् संस्कारान् स्वेच्छामात्रेण प्रदर्शयति।
अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुद्ध्यते ।
अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुद्ध्यते ।;अजमनिद्रमस्वप्नमद्वैतं बुद्ध्यते तदा ॥ ८ ॥
अनादियोग्यता चैव कलिवाणीश्वरावधिम् ॥111॥
अनादिवासनायोगादसुराणां बहुत्वतः ।
अनादिविद्याकर्मादिवैचित्र्याद् वैचित्र्यम् ॥ 51 ॥
अनादिस्तु हरिस्तत्र ब्रह्मा सादिरुदाहृतः''। इति च ॥ ३५ ॥
अनादेः सतस्ते(अनादेः ते) सकाशात् यत्
अनाद्यज्ञानपाराय नमो वरवराय ते ॥7॥
अनाद्यनन्तकालकं समस्तलोकमण्डलम् ।
अनाद्यविज्ञानतमोनिहन्त्रे परामृतानन्दपदप्रदायिने ॥ ३॥
अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् ।
अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् ।;स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥
अनापद्यापदिव च दर्शयेतां जनस्य तु ॥ ६६॥
अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
अनायासेन चायान्ति मुक्तिं केशवसंश्रिताः ।
अनारब्धकार्ये एव पूर्वे पुण्यपापे विनश्यतः ।
अनाराधितगोवन्दा ये नरा दुःखभागिनः ।
अनाराधितगोविन्दा ये नरा दुःखभागिनः ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥
अनार्यजुष्टम् अस्वर्ग्यम् अकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥
अनाविष्काराधिकरणम्
अनावृताश्च तास्तथा यथेष्टभर्तृकाः सदा ।
अनावृत्यधिकरणम्
अनाशिनोप्रमेयस्य तस्माद् युद्ध्यस्व भारत॥१८ ॥
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद् युध्यस्व भारत॥१८ ॥
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।;स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः॥१ ॥
अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् ।
अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् ।;आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ २६ ॥
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान् मे प्रियो नरः॥१९ ॥
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः॥३६ ॥
अनिच्छयाऽपि हि यथा मृतश्चित्राङ्गदानुजः ॥ ८१॥
अनित्यत्वात् क्रियाणां तु कथमेव स्वरूपता ।
अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥
अनिमित्तस्य ब्रह्मार्पणबुद्ध्या कृतस्य । 'अः इति ब्रह्म''इति श्रुतेः ॥ ९ ॥
अनिमित्ता भगवति भक्तिः सिद्धेर्गरीयसी ।
अनिमित्ता भगवति भक्तिः सिद्धेर्गरीयसी ।;जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥
अनिमित्तेन विष्ण्वर्पणेन ॥ १४ ॥
अनियमाधिकरणम्
अनिरस्तरतिः नित्यरतिः ॥ १९ ॥
अनिरुद्धं गुणोदारमानीतं चित्रलेखया ।
अनिरुद्धसुतं वज्रं प्रियं कृष्णस्य सद्गुणम् ।
अनिरुद्धादिकास्तासां देवता व्युत्क्रमेण वा ।
अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।
अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।;ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।;भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्॥१२ ॥
अनिष्टस्योभयस्यापि सर्वस्यान्यस्य भोगतः॥ २॥
अनिष्टादिकार्यधिकरणम्
अनीशत्वं च दुःखित्वं साम्यमन्यैश्च हीनताम्।
अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥
अनुकामन्तर्पयेथामिन्द्रावरुण राय आ ॥ ता वान्नेदिष्ठमीमहे ॥ ३ ॥
अनुकारशब्दा विज्ञेया ये चान्ये तादृशा मताः ॥"इत्यभिधानम् ॥ ५ ॥
अनुकूला य एतेषां ते च प्रोक्तास्सदागमाः ।
अनुकृत्यधिकरणम्
अनुक्तिरप्रयत्नत्वं दृढबन्धपराभवौ ॥59॥
अनुग्रहं विधाय स स्वकेषु केशवस्त्रिवृत् ।
अनुजग्मतुस्तावपि तं शिबिरद्वारि चैक्षत ॥ ११९॥
अनुजज्ञे क्रमेणैव वत्सरेण समागतान् ।
अनुजानीहि नैवास्य धर्मविघ्नकरो भव ॥ २६॥
अनुजीवस्व तान् वीरान् गुणज्येष्ठान् बलाधिकान् ।
अनुज्ञां तपसे प्राप्तुमुपवासपरोऽभवत् ॥ १९॥
अनुज्ञामुद्धरेद् वृक्षं शलिां वा प्रतिमाकृते ।
अनुज्ञाय गृहं प्राप्ते धर्मजे विदुरं पुनः ।
अनुत्सन्ना अपि ग्रन्था व्याकुला इति सर्वशः ।
अनुद्रुत्य च वेगेन कण्ठे धनुरवासृजत् ॥ १५॥
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।;स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते॥१५ ॥
अनुन्नतैरविरलैर्दन्तैर्युक्तं च सुस्मितम् ।
अनुपद्रवाय (अनुपद्रवं च) लोकस्येत्यतो भीमो व्रतं त्विदम् ।
अनुपलब्ध्यधिकरणम्
अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।
अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनवेक्ष्य च पौरुषम् ।
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनवेक्ष्य च पौरुषम् ।;मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते॥२५ ॥
अनुबन्धं क्षयं हिंसाम् अनवेक्ष्य च पौरुषम् ।
अनुबन्धं क्षयं हिंसाम् अनवेक्ष्य च पौरुषम् ।;मोहादारभ्यते कर्म यत्तत् तामसमुच्यते॥२५ ॥
अनुबन्धाद्यधिकरणम्
अनुभूतियुक्तिबहुवाग्वैलोम्यं च ततोऽधिकम् ।
अनुमागम्यतो मोक्षो यदि स्यादनुमैव हि ॥14॥
अनुमादूषणं किं स्याद्वादिनोः शून्यमायिनोः ।
अनुमानतोऽन्ये न कल्पनीयाः –
अनुमानानि सर्वाणि प्रतिसाधनयोगतः ॥75॥
अनुमेयबहिस्तत्त्वं तथा प्रत्यक्षबाह्यगम् ॥35॥
अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥
अनुवव्राज तं कुन्ती वनाय कृतनिश्चया ॥ ५२॥
अनुवादादिराहित्यं नैव जल्पेऽपि दूषणम् ॥20॥
अनुव्रजद्भिर्विश्वेशं नास्माभिर्भूस्तदुज्झिता ।
अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥
अनुष्टुभश्च त्रिष्टुप् च छन्दोस्य त्रिष्टुभोपि वा ।
अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥
अनूर्ध्वगतिता तत्र यद्युपाधिः खगस्य च ॥27॥
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् ।
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् ।;मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥
अनृतादेरपोहं तु स्वयमेव हि मन्यते ।
अनेककोटिसङ्घैस्तैः पीड्यमाना व्रजालयाः ।
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।;प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेशुचौ॥१६ ॥
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।;प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ॥१६ ॥
अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्॥४५ ॥
अनेकजन्मार्जितपापसञ्चयं हरत्यशेषं स्मृतमात्र एव॥५०॥
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्॥१० ॥
अनेकरूपां स्वर्णमयीम्(सुवर्णमयीम्)-
अनेकलयाधिकरणम् (नैकस्मिन्नधिकरणम्)
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।;अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्॥१० ॥
अनेकवक्त्रनयनम् अनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकवक्त्रनयनम् अनेकाद्भुतदर्शनम् ।;अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्॥१० ॥
अनेकशो न सङ्गतैर्जितः कदाचिदेष हि ॥ ७॥
अनेकहेतिसङ्कुलं कपीन्द्रमावृणोद् बलम् ॥ २०॥
अनेन क्रमयोगेन कलशा अखिला अपि ॥102॥
अनेन क्रमयोगेन जुहुयात् संस्कृतेनले ॥65॥
अनेन पारम्पर्येण केषाञ्चिदेव देवादीनाम् ॥ ८ ॥
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोस्त्विष्टकामधुक्॥१० ॥
अनेन प्रसविष्यध्वम् एष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥
अनेन वायुमन्त्रेण समुद्घाट्य कवाटकम् ॥ ९ ॥
अनेन सर्वभूतानामादित्ये तद्गतात्मना''॥ इति च ॥ १२-१४ ॥
अनौपचारिकी सिद्धा ब्रह्मता च विनिर्णयात् ॥१७६॥
अनौपमं हरेर्बलं निशम्य राक्षसाधिपः ।
अन्तः श्रूयमाणो विष्णुरेव ।
अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥
अन्तःस्थित्वा रमणकृदन्तरः समुदाहृतः ।
अन्तकाले च मामेव स्मरन् मुक्त्वा कलेवरम् ।
अन्तकाले च मामेव स्मरन् मुक्त्वा कलेवरम् ।;यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।;यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥
अन्तरङ्गं हनूमांश्च भीमस्तत्कार्यसाधकौ ॥३४॥
अन्तरधिकरणम्
अन्तराधिकरणम्
अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् ।
अन्तरायान् वदन्त्येतान् युञ्जतो योगमुत्तमम् ।;मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥
अन्तराले ततो बुद्ध्वा स्मरेत बहुशो हरिम्॥ १५॥
अन्तरिक्ष उवाच– एभिर्भूतानि भूतात्मा महाभूतैर्महाभुज । ससर्जोच्चावचान्यादौ स्वयमात्मप्रसिद्धये ॥ ३ ॥
अन्तरोदरं भिन्नं ब्रह्म । आत्मस्थमन्यस्थं च ब्रह्म यो भेदेन पश्यति । 'उदरं ब्रह्म''। इति श्रुतेः ॥ २६ ॥
अन्तर्गतास्ते गिरयस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ २२१॥
अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।
अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।;सृगाला अपि टङ्कारैः प्रणेदुरशिवाः शिवाः ॥ ९ ॥
अन्तर्भावादिहान्येषां निग्रहाणामिति स्म ह ।
अन्तर्यामितया ध्येयः सर्वदेवेषु सर्वदा ॥78॥
अन्तर्यामीति गायत्री परमात्मेत्यनुक्रमात् ।
अन्तर्याम्यधिकरणम्
अन्तर्हिताश्चौषधीस्तु तदा विज्ञाय मारुतिः ।
अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।
अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरयेऽवहिताञ्जलिः ।;सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।;देवान् देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।;देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।;अनाशिनोप्रमेयस्य तस्माद् युद्ध्यस्व भारत॥१८ ॥
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।;अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद् युध्यस्व भारत॥१८ ॥
अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥
अन्तस्थत्वाधिकरणम्
अन्तस्समुद्रगं विश्वप्रसूतेः कारणं तु यत् ।
अन्तिमप्राणाधिकरणम्
अन्ते देहपरित्यागस्तन्माऽनुज्ञातुमर्हसि ॥ २४॥
अन्तो निर्णयः । ‘उभयोरपि दृष्टोऽन्तः’(भ.गी.२.१६) इति वचनात् ।
अन्तोर्धगर्भः कपलिः खपतिर्गरुडासनः ॥7॥
अन्त्यध्यानयुतश्चैव निःशेषपुरुषार्थदः ॥27॥
अन्त्यस्य रक्तवर्णो वा ध्येयो विष्णुः सनातनः ।
अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।
अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।;ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायाꣳ रताः ॥ ९ ॥
अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।
अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।;ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्याꣳ रताः ॥ १२ ॥
अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।
अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्वा भगवदर्पणम् ।;गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥
अन्ननामाऽनुनादित्वात् .................
अन्नमयं हि सोम्य मन आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति भूय एव मा भगवान् विज्ञापयत्विति (यथा)तथा सोम्येति होवाच ॥ ५ ॥६॥
अन्नमयं हि सोम्य मन आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति भूय एव मा भगवान् विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥४॥५॥
अन्नमशितं त्रेधा विधीयते तस्य यः स्थविष्ठो धातुस्तत्पुरीषं भवति यो मध्यमस्तन्मांसं योऽणिष्ठस्तन्मनः ॥ १ ॥
अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति सम्प्राप्ते हरिवासरे॥ १८६॥
अन्नात् प्राणो मनः सत्यं लोकाः कर्मसु चामृतम् ॥ ८ ॥
अन्नादीनां च प्राचुर्यमेव ॥
अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।
अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।;यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः॥१४ ॥
अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्याद् अन्नसम्भवः ।
अन्नाद् भवन्ति भूतानि पर्जन्याद् अन्नसम्भवः ।;यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥
अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते ।
अन्ने प्रलीयते मर्त्य अन्नं धानासु लीयते ।;धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥
अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥
अन्यकल्पानां साधारणः । यत्रैव प्राकृतवैकृताः सर्वसर्गाः । अन्यब्रह्मकल्पानां च साधारणः ॥ ४६ ॥
अन्यच्च मण्टपं दीर्घं पञ्चहस्तं तु कारयेत् ॥81॥
अन्यत् सद्रूपमित्याहुस्त्रिष्टुब्वादिन एव ते ॥’
अन्यत्र दशलक्षं मे पुत्राः शूराः पदातयः ॥ १८॥
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।
अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥
अन्यत्र यामि नैवास्मादस्त्राज्जीवनमन्यथा ॥ १०३॥
अन्यत्र सर्ववित्तेन वर्तेतैतांश्च पालयन् ॥ २५॥
अन्यत्राभावाधिकरणम्
अन्यथा चेदायुषोऽसद्व्ययः इत्यर्थः ।
अन्यथा त्वयशो रामे करोत्येष मुनिर्ध्रुवम् ॥ ५४॥
अन्यथा सर्वपुत्राणां नाशं धर्मातिलङ्घनम् ॥ ३८॥
अन्यथागृह्णतः स्वप्नो निद्रा तत्त्वमजानतः ।
अन्यथागृह्णतः स्वप्नो निद्रा तत्त्वमजानतः ।;विपर्यासे तयोः क्षीणे तुरीयं पदमश्नुते ॥ ७ ॥
अन्यथानुमित्यधिकरणम्
अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।
अन्यथेदं विधास्येऽहमयथापूर्वमोजसा ।;किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥
अन्यदेव तद् विदितादथो अविदितादधि ।
अन्यदेव तद् विदितादथो अविदितादधि ।;इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद् व्याचचक्षिरे ॥ ४ ॥
अन्यदेवप्रतिष्ठासु तदन्तश्चिन्तयेद्धरिम् ॥139॥
अन्यदेवस्य नैवेद्यं भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्॥ ९७॥
अन्यदेवान् वदन्तीह विशेषगुणवक्तृतः ।
अन्यदेवाहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।
अन्यदेवाहुर्विद्यया अन्यदाहुरविद्यया ।
अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया ।
अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया ।;इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १० ॥
अन्यदेवाऽहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।
अन्यदेवाऽहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।;इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १३ ॥
अन्यपीतिस्ततस्तस्य देवानां परमाप्रिया ॥ ६४॥
अन्यभावाभावकाले देशे च तद्विद्यमानाविद्यमानशक्तिमांश्चेत्यन्वय-व्यतिरकौ ॥ ३५ ॥
अन्यस्तत्राभक्तिमत्त्वाद् वव्रे गोपान् प्रयुद्ध्यतः ॥ १९॥
अन्यस्य न वाच्यत्वं युज्यते ॥ 04 ॥
अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥
अन्यांश्च वैष्णवान्मन्त्राञ्जपेथा भक्तिपूर्वकम्॥ २६॥
अन्याधिष्ठिताधिकरणम्
अन्याधिष्ठिते व्रीह्यादिशरीरे प्रवेशः । न तु भोगोऽस्य ।
अन्याधीनत्वविच्चास्य सर्वपूर्त्यविदेव च ।
अन्यानि च सुपापानि कृतान्यत्र पुराऽपिच ॥ २०९॥
अन्यार्थता निराकार्या स्वागमस्य विनिश्चयम् ।
अन्यार्थो गुह्यभाषासु ग्राह्य एवं विनिर्णयः ॥ ३७५॥
अन्यावेशनिमित्तं चेद् बलमन्यात्मकं हि तत् ॥१८॥
अन्याश्रयेण यद्येष दद्यान्मोक्षं स एव हि ॥17॥
अन्यासां शिव एवाथ प्रददौ चतुरः पतीन् ॥ १२०॥
अन्ये च दिक्पालगजा बभूवुर्वरं तथैवाप्सरसां सहस्रम् ।
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।;नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ९ ॥
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।;नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः॥९ ॥
अन्ये तु दुद्रुवुः केचिच्छिष्टाः प्रापुर्यमक्षयम् ॥ १००॥
अन्ये तु सूनवो वायो रुद्रस्यापि प्रकीर्तिताः ।
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वान्येभ्य उपासते ।
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वान्येभ्य उपासते ।;तेपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते ।
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते ।;तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥
अन्ये दुरागमा नाम तैर्न साध्यं हि साध्यते ॥10॥
अन्ये भागवतत्वेऽपि छिन्नधर्माः क्वचित्क्वचित् ।
अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥
अन्येन पातितस्त्यास्य यशो नश्येत् त्रिलोकगम् ।
अन्येनैव पथा भीमं प्रापयामास विश्वकृत् ॥ १०४॥
अन्येषां नित्यं निरूढा । तदा विशेषतो जहौ ॥ २ ॥
अन्येषां स्तुत्यमेव यत्तस्य तच्च दिव्यमिव ॥ २९ ॥
अन्येऽपि स्वात्मनो मुख्याः क्रमाद् गुरव ईरिताः ॥ १२२॥
अन्यैश्च याच्यमानोऽपि नैवोत्तस्थौ सुयोधनः ॥ ४०१॥
अन्यो हन्ता बलवानस्य चेति श्रुत्वा ययौ बलभद्रो विमुच्य ।
अन्योऽप्यल्पमतिः शाखाचतुष्पञ्चगतं वसु ॥30॥
अन्योऽवरत्वानुभवी तयोः पूर्वोऽस्ति केशवे ।
अन्यौ व्रीहितदर्धोनावन्या सार्धद्वयाङ्गुला ॥23॥
अन्वधावदतिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥
अन्वय उपपत्यादि लिङ्गम् ।
अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥
अन्वयाधिकरणम्
अन्विष्यापि त्रिलोकेषु स एष मुसलायुधः’ ॥१६९॥
अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥
अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
अन्वेनं भारती साक्षाद् वेदिमद्ध्यात् समुत्थिता ।
अन्वेनमेव तद्धर्मे कृष्णैका संस्थिता सदा ।
अन्वेष रौहिणेयं च त्वां च भीमापराजितम् ।
अपतिर्ह्यसि कल्याणि गच्छ दुर्योधनालयम् ॥ ३८२॥
अपनेतुं परमेशो मृदं जघासेक्षतां वयस्यानाम् ॥ ४॥
अपनेतुं हि भगवान् ब्रह्मसूत्रमचीक्लृपत् ॥ ४३॥
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।;कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥
अपरः शून्यमखिलं मनोवाचामगोचरम् ।
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥(भ. गी. १६.८) ’॥९८॥
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥८ ॥
अपराधातिरेकेण नान्यस्यातः समो हरिः''॥ इति माहात्म्ये ॥ २२ ॥
अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतजस्येन्द्रसूनुना ।
अपरिमितसुखनिधिविमलसुदेह हे विगतसुखेतर भव मम शरणम् ।
अपरिहार्यत्वादशोच्याः ॥ ४४ ॥
अपरे नियताहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।
अपरे नियताहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।;सर्वेप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥
अपरे नियताऽहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।
अपरे नियताऽहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति ।;सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥
अपरे ह्यनुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम् ॥ २५ ॥
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विदि्ध मे पराम् ।
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विदि्ध मे पराम् ।;जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्॥५ ॥
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।;जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्॥५ ॥
अपरोक्षदृशाप्येषा कर्तव्या विष्णुतुष्टिदा ॥142॥
अपरोक्षदृशेर्हेतुर्मुक्तिहेतुश्च सा पुनः ।
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।;पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १० ॥
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।;पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्॥१० ॥
अपशूद्राधिकरणम्
अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
अपश्यताम् निद्रया ॥ २ ॥
अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥
अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा॥१३ ॥
अपश्यन् परमं विष्णुं तत्प्रसादैधिताः(तत्प्रसादेधिताः) सदा ॥9॥
अपश्यमान आत्मनो व्यपाटयच्च काकुदम् ॥ २९४॥
अपस्फुरं गृभायत सोममिन्द्राय पातवे ॥ ३ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/१०)
अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः ।
अपां रसश्च परमस्तेजिष्ठानां विभावसुः ।;प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥
अपां सोम्य पीयमानानां योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति स प्राणो भवति ॥ ३ ॥
अपाङ्गदेशमुद्दिश्य मुक्ते नागे किरीटिनः ॥ १७६॥
अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेपानं तथापरे ।
अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेपानं तथापरे ।;प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः॥२९ ॥
अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
अपाने जुह्वनि प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।;प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः॥२९ ॥
अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
अपापे पापशङ्कित्वादश्वमेधैर्यजाच्युतम् ।
अपाम्पतिश्च मैथिलः स्वयंवरं कृतावपि ।
अपाहसत् तं जगदेकसुन्दरी हरिप्रियाऽथो जगदेकमातरम् ।
अपाहसत् सोऽब्जयोनिं शशापैनं चतुर्मुखः ।
अपि चक्रुः प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ १२ ॥
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।;साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।;सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि॥३६ ॥
अपि तं बहुशः कृष्णविजितं नैव तत्यजुः ।
अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते॥३५ ॥
अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।
अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालः प्रत्युपस्थितः ।;यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥
अपि नैवाजहुर्युद्धरसात् ते नारदादयः’ ।
अपि संशयिनं चक्रे धर्मराजं जगत्पतिः ॥ ८९॥
अपि सर्षपमात्रेण पुनात्यासप्तमं कुलम्॥ २३४॥
अपि स्म ते बलाश्रयप्रवृत्तयोऽस्मदादयः ।
अपीडयंस्ताञ्छस्त्रौघैर्धार्तराष्ट्राः समन्ततः ।
अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥
अपीषद्दशमीविद्धा तदा तां परिवर्जयेत् ।
अपुत्रकेण जानता मुनेर्मनोऽनुचिन्तितम् ॥ ८२॥
अपुनर्भवं दर्शयति ॥ २८ ॥
अपूजिता अधर्मादिदातारस्ते तथाभिधाः ।
अपूरिते तैः सकलैः शतस्य गमागमे शत्रुबलं च वीक्ष्य ।
अपूर्णशक्तित्वाच्च जीवस्य न मत्स्यादिसाम्यम् ।
अपूर्वोऽनन्तरोऽबाह्योऽनपरः प्रणवोऽव्ययः ॥ ४ ॥
अपृथग्भावः स सात्विकः ॥ १० ॥
अपेक्षितफलप्राप्तिरारब्धस्यानतिक्रमात् ॥1॥
अपेक्षितमिवास्यापि परमायुर्वयःशतम् ॥ ३२ ॥
अपैवेत्यादि येभ्यश्च एवापित्र ऋचौ पठेत् ।
अपोथयद् धरातले क्षणेन मारुतीतनुः ॥ २९॥
अप्यच्युतो गुरुद्वारा प्रसादकृदहं त्विति ॥ ५१॥
अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।
अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।;यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥
अप्रकाशोप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
अप्रकाशोप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।;तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन॥१३ ॥
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।;तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन॥१३ ॥
अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि॥३८ ॥
अप्रत्युत्थायिनं तन्तुलीयमानं विलज्जया ।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥
अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ॥ ५ ॥
अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥
अप्रमेयोऽनियोज्यश्च स्वयं कामगमो वशी ।
अप्रयोजनता चातिप्रसङ्गोऽदूरसंश्रयः ॥58॥
अप्रसिद्धस्य कथमानन्द इत्यादिव्यपदेशः? इत्यतो वक्ति –
अप्राकृताय ॥ ४० ॥
अप्राणो ह्यमनाः शुभ्रो ह्यक्षरात् परतः परः ॥ २ ॥
अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥३ ॥
अप्राप्य योगसंसिदि्धं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥
अप्रियं प्रतिकूलं तदविशेषेण शब्दितम् ।
अप्रियस्य स्वरूपत्वमसुरेष्वेव हि श्रुतम् ॥81॥
अप्रीत्या जोषमास्वेति प्रोच्योवाच युधिष्ठिरः ॥ ३५॥
अप्रौढेव अस्वीकृतेव ॥ ६६ ॥
अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥
अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।
अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।;वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥
अप्सु प्रवेशयेद् जिह्वां घ्रेयैर्घ्राणं क्षितौ न्यसेत् ॥
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत् सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।;यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः॥११ ॥
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥
अबद्धकेशा प्रययौ द्रौपदी सा सभातलात् ।
अबद्धत्वेऽपि भक्तिविशेषादेवोपासनाद्यलोपस्तस्या भवति ।
अबधिकरणम्
अबन्धयोग्यतां प्रभुः प्रदर्श्य लीलया पुनः ।
अबलत्वाद् युवाऽप्येष बाल एव मतो मम ॥ १३६॥
अबाधाधिकरणम् (श्रुत्यधिकरणम्)
अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।
अबाधितोऽपि ह्याभासो यथा वस्तुतया स्मृतः ।;दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥
अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।
अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथाघमघकारिषु ।;यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥
अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥
अब्रवीद् धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो विप्रोऽपि सन्नहम् ।
अब्रूतां तौ नृपायाऽशु द्वाभ्यां यन्मन्त्रितं पथि ॥ २८३॥
अभक्तो निरयं याति सुकर्माऽपि न संशयः''॥ इति वामने ॥ ३ ॥
अभज्यतासह्यममुष्य तद्बलं प्रसोढुमीशं कुत एव तद्भवेत् ॥ २५॥
अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥
अभयं सत्त्वसंशुदि्धर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः। दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥
अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।
अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।;दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥
अभये संस्थिते भीमे रामं जग्राह केशवः ।
अभर्तृका तथान्ये च सूतवैदेहिकादयः ।
अभवन् पाण्डवाद्यास्ते सेन्द्राः सह मरुद्गणाः ॥ ५०॥
अभावाधिकरणम् (उभयविधभोगाधिकरणम्)
अभि त्वा पूर्वपीतये सृजामि सोम्यम्मधु ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ९, ३७, १, १९ ॥
अभि यज्ञङ्गृृणीहि नोऽग्नावो नेष्टः पिब ऋतुना ॥ त्वं हि रत्नधा असि ॥ ३ ॥
अभिज्ञाद्वयलक्षणौ अभिमानमात्रौ ॥ ४८ ॥
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्॥२६ ॥
अभिदुद्राव भीमं तं न चचाल वृकोदरः ॥ ७८॥
अभिदुद्राव सङ्गृह्य चिक्षेप च निशाचरे ॥ ४६॥
अभिन्नं संस्मरन्याति तमो नास्त्यत्र संशयः''॥ इति च ॥ ५७ ॥
अभिन्नानेव सततं तस्माद्विष्णोः परात्मनः ।
अभिपत्तये प्रतीकाराय । सूत्रेण दोषसूचकेन ॥ ४४ ॥
अभिप्रायं केशवस्य जानन् भीमो निजं बलम् ।
अभिमंस्ये लीनं करिष्ये चेत् ।
अभिमन्युं स्थापयामो राज्ये यावत् त्रयोदशम् ॥ २६१॥
अभिमन्योर्मृतस्यैव देहे पातय मानद ।
अभिमानादेव संसारोऽन्यथा नेति परिहारः ॥ १८ ॥
अभिमानाभासेन अभितो ज्ञानप्रकाशेन ॥ ७ ॥
अभिमानिनोऽस्वतन्त्रत्वाद्भेदेन ज्ञायते तरौ ।
अभिमानो ह्यहङ्कारश्चित्तं स्मरणकारणम्''॥ इति स्कान्दे ॥ १५ ॥
अभिमान्यधिकरणम्
अभिषेकात्पुरा वाऽपि पश्चाद्वा परमात्मनि ।
अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।;इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विदि्ध राजसम्॥१२ ॥
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।;इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्॥१२ ॥
अभिसस्रुर्महावीर्याः निवातकवचासुराः ॥ ३११॥
अभीः ससार समरे प्रासोद्यतकरो हरीन् ॥ ३८॥
अभीप्सितः सुताकृते शुभाय ते भवेन्न सः ॥ ५१॥
अभीयतुस्तौ विरथौ चक्रे भीमो निरायुधौ ॥ ७१॥
अभीष्टासिद्धिसुव्यक्ती शास्त्रसिद्धिर्विपर्ययः ॥8॥
अभूच्च दैत्यदूषिता मतिर्दिवाकरात्मनः ॥ १५१॥
अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।
अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः ।;ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥
अभूदाचार्य एवासौ राज्ञां तत्तन्तुभाविनाम् ॥ १८४॥
अभून्नातितरामासीत् तदयोनित्वहेतुतः ॥ १४१॥
अभूपतेर्न चाऽसनं प्रदेयमित्युदाहृतम् ।
अभेदः सर्वरूपेषु जीवभेदः सदैव च।
अभेदश्चास्मदादीनां मुक्तानां हरिणा तथा ।
अभेदेऽपि भेदव्यपदेशः स्थानभेदादैश्वर्ययोगाच्च युज्यते ।
अभेद्यं रथमारुह्य विजयं धनुरेव च ॥ १४२॥
अभोजयंस्तथा द्विजान् यथेष्टभक्ष्यभोज्यकैः ।
अभ्ययादर्घ्यपाद्याद्यैस्तमाह विजयः सुतम् ॥ ९६॥
अभ्यवन्दत तत्पादावनुजाद्याश्च तस्य ये ॥ १९४॥
अभ्यषिञ्चन् भागवतं माहाराज्ये परीक्षितम् ॥ ५१॥
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।;परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्॥८ ॥
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय॥९ ॥
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽप्तुं धनञ्जय॥९ ॥
अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति॥३६ ॥
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते॥३५ ॥
अभ्यासेप्यसमर्थोसि मत्कर्मपरमो भव ।
अभ्यासेप्यसमर्थोसि मत्कर्मपरमो भव ।;मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिदि्धमवाप्स्यसि॥१० ॥
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।;मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि॥१० ॥
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥
अभ्युपगमाधिकरणम्
अभ्येत्य योधयामासुर्जानन्तस्तच्चिकीर्षितम् ॥ २११॥
अमध्ययुग्मस्वरगतेनैवाङ्गमुदाहृतम् ।
अमन्दागुणसारोपि मन्दहासेन वीक्षितः ।
अमन्दानन्दसान्द्रो नः प्रीयतामिन्दिरापतिः ॥1॥
अमयीं विष्णुप्रधानाम् ॥ ४ ॥
अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत ओङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १ ॥
अमात्रोऽनन्तमात्रश्च द्वैतस्योपशमः शिवः ।
अमात्रोऽनन्तमात्रश्च द्वैतस्योपशमः शिवः ।;ओङ्कारो विदितो येन स मुनिर्नेतरो जनः ।;स मुनिर्नेतरो जन इति ॥ ७ ॥
अमानक्लृप्तिसन्मानव्यवस्थात्यल्पताभवाः ॥3॥
अमानत्वात् श्रुतेस्तस्य न चादेहत्ववादिनी ।
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।;आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः॥८ ॥
अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥
अमालक्षं तु द्वादश्याः कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ १४७॥
अमुक्ता मुक्तिमायान्ति नियमात्कर्मणः क्षये''॥ इति च ॥ १८ ॥
अमुक्तास्त्रिविधास्तत्र नीचमध्योच्चभेदतः ॥6॥
अमुचन् धार्तराष्ट्रेषु शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम् ।
अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।
अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते ।;उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥
अमुषन्नवनीतमदः (स्व)सगोकुले गोपिकासु नवनीतमदः ॥१३॥
अमुष्य चाग्रजः पुरा निहन्तुमुद्यतो हि माम् ।
अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥
अमुष्य नस्तदन्यथा बभूव चिन्तितं नृपाः ॥ ६७॥
अमुष्य भक्तिरन्यथा पुनश्च जायते क्रुधा ॥ १३॥
अमूलं विष्णुमूलम् । बहुरूपेण तेनैव रूप्यते । मनआदीनां विषयः ॥१८॥
अमूलमेतद् बहुरूपरूपं मनोवचःप्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्णः ॥ १८ ॥
अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥
अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन॥१९ ॥
अमृतं स्वयमुद्देशयुक्तः सहृदयो मनुः ।
अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।
अमृतस्य पूर्णकलशं बिभ्रद्वलयभूषितः ।;स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥
अमृतस्येति मुक्तेरित्यस्य विशेषणम् ॥ ३६ ॥
अमृतस्राविणीं धेनुं नैवेद्योपरि चिन्तयेत् ।
अमृताः समिधो ज्ञेयाः सर्वत्र चतुरङ्गुलाः ॥22॥
अमृताय स्मृतस्तेषां कृष्णामृतमहार्णवः॥ २०५॥
अमृतार्थं सुपर्णोढो रैवतस्यान्तरे मनोः''॥ इति ब्राह्मे ॥ ३९ ॥
अमोघत्वं निजास्त्रस्य भीमस्यावध्यतामपि ।
अमोघवीर्येण हि राघवेण त्वया विरोधश्चरितो बताद्य ॥ १०२॥
अमोघां शक्तिमादाय ज्ञात्वेन्द्रं द्विजरूपिणम् ॥ ४१६॥
अमोचयद् वरैश्चैनां छन्दयामास पार्षतीम् ॥ ३६७॥
अम्नामा देहसंव्याप्तेः ........................॥
अम्बरगङ्गाचुम्बितपादः पदतलविदलितगुरुतरशकटः ।
अम्बा सा भीष्मभार्यैव पूर्वदेहे तु नैच्छत ॥ ८६॥
अम्बामप्यम्बिकानाम्नीं तथैवाम्बालिकां पराम् ॥ ८४॥
अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥
अम्बिकाम्बालिके तत्र संवादं चक्रतुः शुभे ।
अम्बुवदधिकरणम्
अम्बुवद् स्नेहेन । ग्रहणं ज्ञानम्। भक्तिं विना न तत्सादृश्यं सम्यगभिव्यज्यते ।
अम्भसा केवलेनैव करिष्ये व्रतपारणम्॥ १७४॥
अम्मयाद्यभिमानिन्यो देवताः उरुकालेनैव पुनन्ति, गुरूपदेशं प्रापयित्वा॥ ११ ॥
अयं तव पितुर्हन्ता वदिष्यति तवोत्तरम् ॥ ६५॥
अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।
अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः ।;विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥
अयं त्रिलोकसुन्दरोऽनुरूपिणी च रुक्मिणी ।
अयं द्वीपः सागरश्च लक्षयोजनविस्तृतौ ।
अयं नृपोत्तमाङ्कणे महेन्द्रपीठमारुहत् ।
अयं मे हस्त इति च मन्त्रः पूर्वोक्तवत्स्मृतः ।
अयं वाव स योयमन्तः पुरुष आकाशो यो वै सोन्तः पुरुष आकाशः ॥ ८ ॥
अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः ।
अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः ।;लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ १९ ॥
अयं सुतस्ते परमास्त्रवेत्ता समर्पितो वीर्यबलोपपन्नः ॥ ४९॥
अयं हि दत्तपुत्रको म औरसाद् विशिष्यते ।
अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।
अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।;देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।;अप्राप्य योगसंसिदि्धं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।;अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति॥३७ ॥
अयत्नेन जितश्चैव फल्गुनेनाऽपगासुतः ॥ ३८॥
अयथावत् प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥
अयथावत्प्रजानाति बुदि्धः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।;भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ११ ॥
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।;भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि॥११ ॥
अयन्ते स्तोमो अग्रियो हृदिस्पृगस्तु शन्तमः ॥ अथा सोमं सुतम् पिब ॥ ७ ॥
अयमेको महाभागः पूज्यते यदधोक्षजः॥ ४॥
अयाजयच्च शूरजं मखैः समाप्तदक्षिणैः ॥ ९॥
अयातयत् स्वसारथिं स केशवाय भूपतिः ॥ ६८॥
अयातयामास्तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः ।
अयातयामास्तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः ।;शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ ३५ ॥
अयास्यो विश्वसृग्यज्ञे तेनाविष्टोऽन्वगायत ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते॥१२ ॥
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोलसः ।
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोलसः ।;विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥२८ ॥
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।;विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥२८ ॥
अयुक्तमुक्तवांस्ततो भवांस्तथाऽपि ते वचः ।
अयुतानि बहून्याजौ रथानां निजघान च ।
अयुतामृतसमिद्धोमाद् गोघृतक्षीरसंयुतात् ।
अयुद्ध्यति गदाक्षेपात् तया शीर्णशिरा अभूत् ॥ ६५॥
अयो यथा दाहकत्वं स एवेशः स्वतन्त्रतः ।
अयोग्यमिच्छन् पुरुषः पतत्येव न संशयः ।
अरक्षं पार्थशिबिरमियन्तं कालमेव तु ॥ १२५॥
अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥
अरचनानुवादाः ॥ २३ ॥
अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः ।
अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः ।;स एषोऽन्तश्चरते बहुधा जायमानः ॥ ७ ॥
अरिं भविष्ययावनं दहत्वयं तवेश्वर ॥ १२७॥
अरुणोदयकाले तु दशमी यदि दृश्यते ।
अरुणोदयवेलायां दशमी यदि दृश्यते ।
अरूपाधिकरणम्
अर्कमण्डलगं विष्णुं ध्यात्वैव त्रिपदीं जपेत् ।
अर्घ्यं वायुपदे प्रोक्तं नैर्ऋत्यां पाद्यमेव च ॥ ५२ ॥
अर्घ्यपाद्यादिसम्भारान् यथाशक्ति विधाय च ।
अर्चत प्रार्चत प्रियमेधासो अर्चत ।
अर्चत प्रार्चत प्रियमेधासो अर्चत ।;अर्चन्तु पुत्रका उत पुरं न धृष्ण्वर्चत ॥ १ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/८)
अर्चतेत्यादिकानन्मन्त्रान्पठन्नीराजयेद्धरिम् ॥ ११० ॥
अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥ २३ ॥
अर्चनीयो हृषीकेशो विशुद्धेनान्तरात्मना॥ १९१॥
अर्चन्तु पुत्रका उत पुरं न धृष्ण्वर्चत ॥ १ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/८)
अर्चयित्वा पुनर्ध्यात्वा जपेदष्टोत्तरं शतम् ।
अर्चादावर्चयेत् तावदीश्वरं मां स्वकर्मकृत् ।
अर्चादावर्चयेत् तावदीश्वरं मां स्वकर्मकृत् ।;यावन्न वेद स्वहृदि सर्वभूतेष्ववस्थितम् ॥ २५ ॥
अर्चादावर्चयेद् यो मां पृथग्भावः स राजसः ॥ ९ ॥
अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।
अर्चादौ हृदये वापि यथालब्धोपचारकैः ।;द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥
अर्चायामेव हरये पूजां यः श्रद्धयेहते । न तद्भक्तेषु चान्येषु स भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥ ४७ ॥
अर्चितः संस्मृतो ध्यातः कीर्तितः कथितः श्रुतः ।
अर्चिताः सर्वदेवाः स्युर्यतः सर्वगतो हरिः॥ ९॥
अर्चिते देवदेवेशे शङ्खचक्रगदाधरे ।
अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥
अर्चिरादिपथा वायुं प्राप्य तेन जनार्दनम्।
अर्चिराद्यधिकरणम्
अर्चिषो वायुं गच्छति ।‘स वायुमागच्छति’(बृ.उ.७.१०.१) इति सामान्यवचनात् ।
अर्जुन उवाच;स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।;स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्॥५४ ॥
अर्जुनस्तु कुरुक्षेत्रे हार्दिक्ययुयुधानयोः ।
अर्जुनस्तु सुतस्नेहान्मन्दं योधयति स्मयन् ॥ ९९॥
अर्जुने तु जिते कृष्णभीमौ मां निहनिष्यतः ।
अर्जुनेन प्रतिज्ञानं द्रौपद्यै स्ववधं प्रति ॥ १७९॥
अर्जुनो व्यर्थकलहमनिच्छन् स्नेहयन्त्रितः ॥ २१५॥
अर्थः समाधिभाषासु ग्राह्यः सर्वोऽप्यसंशयम् ।
अर्थज्ञात् संशयच्छेत्ता ततः श्रेयान् स्वधर्मकृत् ।
अर्थज्ञात् संशयच्छेत्ता ततः श्रेयान् स्वधर्मकृत् ।;मुक्तसङ्गस्ततो भूयान् न दोग्धा धर्ममात्मनः ॥ ३२ ॥
अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।
अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।;तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥
अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च ।
अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च ।;तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदुः ॥ ३५ ॥
अर्थितः कारयामास व्यासरूपी जनार्दनः॥ १५१॥
अर्थितः परविद्याख्यं चक्रे शास्त्रमनुत्तमम् ॥3॥
अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।
अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।;मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३६ ॥
अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् ।
अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् ।;स्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद् येनाविशति मुग्धताम् ॥ ३३ ॥
अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।
अर्थेऽप्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।;ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥
अर्थैरध्याहृतानि करणानि येषाम् ।
अर्दयामासुरुद्द्वृत्तान् स्त्रियो बालाश्च सर्वशः ॥ ५९॥
अर्धं तदर्धमथवा मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् ।
अर्धलक्षे योजनानां यत्रासौ पूर्वसंस्थितः ॥ २०२॥
अर्धाङ्गुलधिकं सर्वं मुखस्य तु भविष्यति ॥28॥
अर्धाङ्गुले पुटे तस्या मध्यं च समुदाहृतम् ।
अर्धाङ्गुलोन्नता मध्या द्वयोः सार्धाङ्गुलोन्नता ।
अर्धाङ्गुलौ तथा मध्यावन्येष्टांशक्रमोनकाः ।
अर्धोच्चमथवापि स्यादधस्तात् प्रतिमोन्नतम् ।
अर्पणीयो हरौ नित्यं प्रातर्योगो महानयम् ॥23॥
अर्पयेद्गन्धपुष्पाणि मूलेन तुलसीं तथा ॥ ७९ ॥
अर्भको न कुमारकोऽधि तिष्ठन्नवं रथम् ।
अर्भको न कुमारकोऽधि तिष्ठन्नवं रथम् ।;स पक्षन्महिषं मृगं पित्रे मात्रे विभुक्रतुम् ॥ ३ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/१५)
अर्भकौकस्त्वेन चक्षुर्मयत्वादिरूपेण च तस्यैव विष्णोर्निचाय्यत्वात् ।
अर्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ।
अर्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ।;रजोऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ २५ ॥
अलं बलं ते जगतोऽखिलाद्वरं परोऽसि नारायण एव नान्यथा ।
अलङ्कृत्य स्थापयेत्तु प्रतिमां प्रणवेन तु ॥110॥
अलङ्घ्यत्वात् तदाज्ञाया अनुजाः पूर्वभोजिनः ।
अलङ्घ्यमेव मे (मतो) ततो वदस्व पुत्रदं सुरम् ॥ ३०॥
अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥
अलमासज्जतस्तेऽद्य निर्वेदकरमीरितम् ।
अलायुधोऽलम्बलश्च दैत्या दुर्योधनं ययुः ।
अलौकिकत्वमाधिक्यं स्वातन्त्र्यं निर्णयप्रमाः ॥4॥
अल्पमेव च पापस्य कालात् कृष्णाज्ञया तथा ॥ ११॥
अल्पवाक्ययुता युक्तिर्बहुलैव विरोधिनी ।
अल्पशक्तित्वाज्जीवस्य ॥ 38 ॥
अल्पाक्षरमसन्दिग्धं सारवद्विश्वतोमुखम् ।
अल्पाच्च सुखनाशाद्धि बिभेत्यतितरां जनः ।
अल्पायामपि विप्रेन्द्र पारणं तु कथं भवेत् ।
अव स्वराति गर्गरो गोधा परि सनिष्वणत् । पिङ्गा परि चनिष्कददिन्द्राय ब्रह्मोद्यतम् ॥ २ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/९)
अवच्छिन्नं महाशून्यं नाना पुद्गलशब्दितम् ॥43॥
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।;परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥
अवजानन्ति ये मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् ।
अवज्ञाता गुरूणां च देवतानां न सिद्ध्यति ।
अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥
अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।
अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्वनिधेर्द्विजाः ।;यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥
अवतारान् हरेर्ज्ञात्वा नावतारा हरेश्च ये ।
अवतारेषु यत् किञ्चिद् दर्शयेन्नरवद्धरिः।
अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥
अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥
अवदन् देव क्यं ते भुवनं हि सुराः सदैवदेऽव क्यन्ते ॥५॥
अवदन्नामानमयं जगदादि वासुदेवनामानमयम् ॥१०॥
अवध्य एव सर्वतः सुयोधने समुत्थिते ।
अवध्यता तेन हि तस्य दत्ता जघान चान्यान् रजनीचरानथ ॥ ८॥
अवध्यतामजेयतामवाप्य बाधते सुरान् ॥ २४४॥
अवध्यत्वात् तथाऽश्वानामभेद्यत्वाद् रथस्य च ।
अवध्या ब्रह्मवरतो निहता रामसायकैः ॥ ३६॥
अवध्यांस्तान् क्षणेनैव हत्वा भीमो महाबलः ।
अवध्यो विप्ररूपेण वञ्चयन्नेव पाण्डवान् ॥ ६॥
अवनः श्रीपतिरप्रतिरधिकेशादिभवादे ।
अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणाम् ॥ २८ ॥
अवमेने हरेर्बुद्धिं सहदेवः कुलक्षयात् ॥ २३॥
अवमेनेऽर्जुनः कृष्णं विप्रस्य शिशुरक्षणे ।
अवयविनो जन्म तैः खलु ॥ २१ ॥
अवरं वा व्रजेदुच्चगुणश्चेन्नैव दुष्यति ॥133॥
अवरस्य तदधीनस्य साधनस्य सत्त्वात् ।
अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।
अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः ।;ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥
अवलोक्य मुखं तेषामादित्यमवलोकयेत्॥ १८५॥
अवलोक्य मुखं तेषामादित्यमवलोकयेत्॥ २२८॥
अवशिष्टैरुपसंहरति-
अवशेनापि यन्नामि्न कीर्तिते सर्वपातकैः ।
अवसृजा वनस्पते देव देवेभ्यो हविः ॥ प्रदातुरस्तु चेतनम् ॥ ११ ॥
अवस्त्वशक्तमुद्दिष्टं शक्तं वस्त्विह भण्यते ।
अवस्थात्वादिति ह्येव हेतुः साऽपि कदेति च ॥68॥
अवाक्षिपन्महोदधावुपेक्षितोऽरिपाणिना ॥ १८३॥
अवाच्यत्वादिकं त्वप्रसिद्धत्वात् ।
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।;निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥३६ ॥
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।;निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्॥३६ ॥
अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥
अवान्तरकारणत्वेनापि स एवोच्यत इति वक्ति-
अवाप चाम्बरचरो राममुक्तः शरो यथा ॥ १५४॥
अवाप ते त्रयो हताः शिशुस्वरूपविष्णुना ॥ २१॥
अवापतुः स्तुतिं प्रभोर्विधाय जग्मतुर्गृहम् ॥ २४॥
अवाप्तिं राजसूयस्य मन्त्रयामास धर्मवित् ॥ ६७॥
अवाप्य ववृधे नित्यं दर्पादैच्छच्छचीमपि ॥ ३२४॥
अवाहनायुधं व्यधान्निषादपं शरैः क्षणात् ॥ १५५॥
अविघ्नत्वाविरोधौ च गुणवैशेष्यमागमः ।
अविजितकुनृपतिसमितिविखण्डन रमावर वीरप भव मम शरणम् ।
अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् ॥ ३ ॥
अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ॥ २० ॥
अविद्ध्यद्धृदये राज्ञः कपीनां स पपात ह ॥ ४८॥
अविद्यमानमेवेशः कुहकं तद्विदुः सुराः ॥८१॥
अविद्यया जीवे कृते परमेश्वरे प्रतिषिद्धे इति ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥
अविद्यया प्रयुङ्क्ते ॥ ६ ॥
अविद्यया भगवदिच्छया ॥ १३ ॥
अविद्यया मनसा कल्पितास्ते
अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥
अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥
अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥
अविनाशि तु तद् विदि्ध येन सर्वमिदं ततम् ।
अविनाशि तु तद् विदि्ध येन सर्वमिदं ततम् ।;विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति॥१७ ॥
अविनाशि तु तद् विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
अविनाशि तु तद् विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।;विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति॥१७ ॥
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।;भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च॥१७ ॥
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विदि्ध सात्त्विकम्॥२० ॥
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्॥२० ॥
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्विकम्’(भ. गी. १८.२०) ॥१०३॥
अविभागाधिकरणम्
अविरुद्धं च धर्मस्य कार्यं रामस्य तुष्टिदम् ॥ १६८॥
अविरुद्धं च यत्त्वस्य प्रमाणं तच्च नान्यथा।
अविरुद्धं समाधेस्तु दर्शनोक्तं च गृह्यते ।
अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥
अविवादे प्रसिद्धिश्च नैवास्य भविता क्वचित् ।
अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।
अविवेककृतः पुंसो ह्यर्थभेद इहात्मनि ।;गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥
अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥
अविशेषविशेषौ च सहभाIो विमिश्रता ।
अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥
अवृद्धमण्डितां नैव सभेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ३१७॥
अवेष्टयद् वारुणेन पार्थोऽत्राऽत्मप्रपत्तये ॥ २८९॥
अवैदिकं मुखं च तं विलुम्प धर्मगुप्तये ॥ ७२॥
अवैहि दूतमागतं दुरन्तविक्रमस्य माम् ।
अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।;परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्॥२४ ॥
अव्यक्तः कर्मवाच्यैश्च वाच्य एकोऽमितात्मकः॥ ६॥
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥
अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५ ॥
अव्यक्तात् तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।;अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना॥२८ ॥
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।;रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसञ्ज्ञके॥१८ ॥
अव्यक्ताधिकरणम्
अव्यक्तोक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।
अव्यक्तोक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।;यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥२१ ॥
अव्यक्तोयमचिन्त्योयमविकार्योयमुच्यते ।
अव्यक्तोयमचिन्त्योयमविकार्योयमुच्यते ।;तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५ ॥
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः तमाहुः परमां गतिम् ।
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः तमाहुः परमां गतिम् ।;यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥२१ ॥
अव्यक्तोऽपि स्वशक्यैव भक्तानां दृश्यते हरिः ॥167॥
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयम् अविकार्योऽयमुच्यते ।
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयम् अविकार्योऽयमुच्यते ।;तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५ ॥
अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशयः ।
अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशयः ।;स्वरूपमवरुन्धानो नान्यदस्मात् तदैक्षत ॥ ९ ॥
अव्यवधानेन उत्पत्तिद्वारत्वं प्रकृतित्वम् । तच्चास्यैव हि गीयते-
अव्याकृतगृहस्थाय रमाप्रणयिने नमः ॥3॥
अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मनः ॥ ३७ ॥
अव्याजेनापि शक्तोऽसौ बलं निस्सीममाह च ॥ ६३॥
अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥
अशक्यकर्तृताशक्तिः स्वतोऽबोधस्तदेव च ।
अशनादित्रिकं तच्च भूत्वा विष्णुमुपैति च ।
अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।
अशरीरत्वात् तस्य जगता सम्बन्धो न युज्यते कर्तृत्वेन, मृतपुरुषवत् ॥38॥
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।;दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥
अशितानशिता यस्मादापो विद्वदि्भरीरिताः ।
अशीतिकोटियूथपं पुरस्सराष्टकायुतम् ।
अशुचिर्वाप्यनाचारो मनसा पापमाचरन् ।
अशुद्धिदस्त्वानाचारश्चरणं तूभयं मतम्’ ॥
अशुभं त्वशुभेऽप्येषां स्वातन्त्र्यात् प्रीतितो हरेः ॥255॥
अशृण्वतां सुमनसो मन्वन्तरमुपासताम् ॥8॥
अशेषकल्याणगुणनित्यानुभवसत्तनुः ।
अशेषदेहिनां सामान्यतो हृदिस्थत्वेन ॥ ३९ ॥
अशेषदोषरहितं मनोवाचामगोचरम् ।
अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥
अशेषदोषरहितः प्रीयतां पुरुषोत्तमः॥ ३९॥
अशेषदोषोज्झितपूर्णसद्गुणं सदा विशेषापगतोरुरूपम् ।
अशेषसंज्ञः सर्वनामा ॥ २६ ॥
अशेषसंशयच्छेत्ता निःसंशय उदारधीः ।
अशेषोरुविशेषाणामतिस्पष्टतया दृशिः ।
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।;गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥
अशोच्यान् अन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
अशोच्यान् अन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।;गतासून् अगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥
अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।
अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।;अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥३ ॥
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।;असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह॥२८ ॥
अश्रुतत्वाधिकरणम्
अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।
अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।;नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।;गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः॥२६ ॥
अश्वत्थपत्राकृतिः स्यान्मूलतो द्वादशाङ्गुला ।
अश्वत्थामवधं श्रुत्वा नाहं योत्स्य इति स्वयम् ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ ८ ॥
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च॥८ ॥
अश्वब्राह्मणम्
अश्वमेधमनुष्ठातुं नाविन्दद् वित्तमञ्जसा ॥ ६९॥
अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः॥ ९०॥
अश्वमेधसहस्राणां यः सहस्रं समाचरेत् ।
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयायुतानि च ।
अश्विना पिबतम्मधु दीद्यग्नी शुचिव्रता ॥ ऋतुना यज्ञवाहसा ॥ ११ ॥
अश्विना पुरुदंससा नरा शवीरया धिया ॥ धिष्ण्या वनतङ्गिरः ॥ २ ॥
अश्विना यज्वरीरिषो द्रवत्पाणी शुभस्पती ॥ पुरुभुजा चनस्यतम् ॥ १ ॥
अषष्टमः खण्डः
अष्टत्रिंशाङ्गुलं कट्याः परीणाह उदाहृतः ।
अष्टत्रिंशाङ्गुलञ्चैव हस्तयोर्मानमुच्यते ॥19॥
अष्टत्रिंशोऽध्यायः
अष्टदिक्षु च मध्ये च स्वरूपाण्येव ता हरेः ॥57॥
अष्टदिक्ष्वष्टपद्मेषु पञ्चकं पञ्चकं न्यसेत् ।
अष्टपत्रे तु हृत्पद्मे मध्ये सूर्येन्दुवह्निगम् ।
अष्टमः खण्डः
अष्टमोऽध्यायः
अष्टवर्षाधिको यस्तु ह्यशीतिर्न हि पूर्यते ।
अष्टवारं जपेन्मूलं भ्रामयेत्त्रिः प्रदक्षिणम् ॥ ११४ ॥
अष्टाक्षरन्यासपूर्वं ध्यात्वो१३द्यद्भास्वदित्यथ ।
अष्टाक्षराणां न्यासः स्यात् व्याहृत्यादीनां प्रजापतिः ॥35॥
अष्टाक्षराणां स्थानेषु बाह्वोरूर्वोश्च विन्यसेत् ॥39॥
अष्टाक्षरेण सम्पूज्य प्रथमं देवतां पराम् ।
अष्टाक्षरो महामन्त्रः तैरेवाङ्गैः समन्वितः ।
अष्टादशः खण्डः
अष्टादशाङ्गुलाश्चैव तथा पञ्चमुखा इति ।
अष्टादशाङ्गुलो बाह्वोः परिणाह उदाहृतः ।
अष्टादशोऽध्यायः
अष्टावष्टशतान्यूहुः(अष्टावष्टगवान्यूहुः) शकटानि यदायुधम् ।
अष्टाविंशोऽध्यायः
अष्टोत्तरशतं मन्त्री ध्यायेत् तेजोमयीं पुनः ॥111॥
अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।
अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः ।;विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥
असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते॥३ ॥
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।;वश्यात्मना तु यतता शक्योवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥
असंयताऽत्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
असंयताऽत्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।;वश्याऽत्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥
असंशयं दहत्याशु तूलराशिमिवानलः॥ ४६॥
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।;अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते॥३५ ॥
असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु॥१ ॥
असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।
असंहतौ च निबिडौ तथा पक्ष्म सुनीलकम् ।
असक्तं सर्व(भृच्चैव)भुक्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥
असक्तं सर्वभृच्चैव(भुक्चैव) निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥
असक्तबुदि्धः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।
असक्तबुदि्धः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।;नैष्कर्म्यसिदि्धं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।;नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥
असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।
असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।;नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥
असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।;नित्यं च समचित्तत्वम् इष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥
असक्तो ह्याचरन् कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः॥१९ ॥
असङ्ख्यसत्सुखार्णवः समस्तशक्तिसत्तनुः ॥ ८६॥
असज्जीवप्रधानादिशब्दा ब्रह्मैव नापरम्।
असत उत्पत्तौ प्रलयेऽपि सर्वासत्त्वमेव स्यात् ॥ 09 ॥
असतः कारणत्वे उदासीनानां हेयोपादेयबुद्धिवर्जितानां खपुष्पादीनामपि सकाशात् कार्यसिद्धिः ।
असति प्रलये ॥ १२ ॥
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा ।
असत्त्वादात्मनोऽन्येषां भावानां किंकृताऽभिदा ।;गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥
असत्यः स्वगतो भेदो विष्णोर्नान्यदसत्यकम् ।
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।;अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥८ ॥
असत्सु अभद्रेषु । 'सद्भावे साधुभावे च''इति वचनात् ॥ ४ ॥
असदधिकरणम्
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह॥२८ ॥
असनोत्फुल्लसुपुष्पकसमवर्णावरणान्ते ।
असमर्था मयि क्रोधं किं करोषि निरर्थकम् ॥ २११॥
असम्पन्न इवाऽभाति ब्रह्मवर्चस्विसत्तमः ॥ २९ ॥
असम्भवाधिकरणम्
असम्भवे च सर्वेषां भिन्नपात्राणि कारयेत् ।
असाधारणमन्नं हि देवानाममृतं सदा ।
असाधारणहेतुश्च भीम एव प्रकीर्तितः ।
असारे खलु संसारे सारमेकं निरूपितम् ।
असारे खलु संसारे सारात्सारतरो हरिः ।
असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे॥१३ ॥
असुप्तः सुप्तवच्छिश्ये तत्रातिष्ठद् धनञ्जयः ।
असुरजातेरेवासुरत्वं देवजातेरेव देवत्वं जैमिनेरपि सिद्धमेव।
असुरा नैवमेवं च नैवं चाखलिमानुषाः ।
असुराः कलिपर्यन्ता एवं दुःखोत्तरोत्तराः ।
असुराणां तमःप्राप्तिस्तदा नियमतो भवेत् ।
असुराणामभूतित्वेनैतन्नेयमतोऽन्यथा ॥
असुराणामयोग्यानां वेदमार्गे प्रवर्तताम् ।
असुरान् हन्ति नियतं श्राद्धदेव्ये च वामनः''॥ इति वामने ॥२०॥
असुरावेशतस्तस्य भीमे क्रोधो महानभूत् ।
असुरावेशतस्तौ तु न राममनुजग्मतुः ।
असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।;ताꣳस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चाऽत्महनो जनाः ॥ ३ ॥
असुर्या नाम ते लोकाः अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।
असृग्रमिन्द्र ते गिरः प्रति त्वामुदहासत । अजोषा वृषभं पतिम् ॥ ४ ॥
असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।
असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।;स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥
असौ च पाण्डवक्रतुः प्रवर्तितो यथोदितः ॥ २५१॥
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।;ईश्वरोहमहं भोगी सिद्धोहं बलवान् सुखी॥१४ ॥
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।;ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी॥१४ ॥
अस्ति च तासां संस्कारः ।
अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।
अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूपः स कर्मणः ।;कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥
अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।
अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।;इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥
अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥
अस्तीदानीमिति प्राह द्रुपदोऽङ्गिरसां वरम् ॥ ८०॥
अस्तोभमनवद्यं च सूत्रं सूत्रविदो विदुः ॥
अस्त्येकं प्राक्तनमघं यदि हेदृक् त्वमप्रजः ॥ ३१ ॥
अस्त्येव चोत्पत्तिश्रुतिः- ‘आत्मन आकाशः सम्भूतः’(तै.उ.२.१) इत्यादि ॥ 02 ॥
अस्त्येव मोक्षसाधनत्वं ज्ञानस्य । स्वर्गादिषु तत्साधनकर्मशेषत्वेन ।
अस्त्रादिति ततो वेदभर्ता वासविमब्रवीत् ॥ १६५॥
अस्त्राभिमानी वायुर्हि देवताऽस्य हरिः स्वयम् ।
अस्त्वेवमित्याह विभुरीश्वरोऽप्यन्यथा कृतौ ॥ २१७॥
अस्थीन्यन्तरतो दारूणि मज्जा मज्जोपमा कृता ॥ ३० ॥
अस्मदिष्टैककार्याय पूर्णाय हरये नमः ॥9॥
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ।
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ।;नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ॥ ७ ॥
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ।;नायका मम सैन्यस्य सञ्ज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते॥७ ॥
अस्मादेतद्भवतीत्युपपत्त्यपेक्षां विनापि स्वभावत एव ॥ ६७ ॥
अस्मान्त्सु तत्र चोदयेन्द्र राये रभस्वतः ॥ तुविद्युम्न यशस्वतः ॥ ६ ॥
अस्मिन् हते हतं सर्वं किं नः पार्थः करिष्यति ॥ २४६॥
अस्मे धेहि श्रवो बृहद् द्युुम्नं सहस्रसातमम् ॥ इन्द्र ता रथिनीरिषः ॥ ८ ॥
अस्य जीवस्य । युक्तिसमुच्चये चशब्दः ।
अस्य पीत्वा शतक्रतो घनो वृत्राणामभवः ॥ प्रावो वाजेषु वाजिनम् ॥ ८ ॥
अस्य ब्रह्मणः । ब्रह्मणो दिनमित्युक्तत्वात् ॥ ३२ ॥
अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।
अस्य सङ्क्षेपशास्त्रत्वान्न विस्तारविरोधिता ।
अस्याश्च भर्ता भवसि त्वामेवैषा वरिष्यति ॥ १२७॥
अस्वतन्त्रेषु शब्दस्य वृत्तिहेतुर्न मुख्यतः ॥44॥
अस्वातन्त्र्यादिवेत्युक्तं न द्वैताभावतः क्वचित् ॥93॥
अस्वातन्त्र्यान्निवृत्तौ च मामनुस्मर युद्ध्य च ॥ ८॥
अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा॥६ ॥
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।;मन्त्रोहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम् ।
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम् ।;मन्त्रोऽहमहमेवाज्यम् अहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥
अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् ।
अहं गतिर्गतिमतां कालः कलयतामहम् ।;गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥
अहं च भीमफल्गुनौ निहन्तुमेव मागधम् ॥ १००॥
अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।
अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नमः ॥ ४० ॥
अहं चास्य विनिर्भिन्नमभिमानोऽविशत् पदम् ।
अहं चास्य विनिर्भिन्नमभिमानोऽविशत् पदम् ।;कर्त्रा सस्वांशेन येनासौ कर्तव्य प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥
अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।
अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।;बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात् पुरुषस्य हि ।
अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात् पुरुषस्य हि ।;स्वाप्नीव भात्यनुध्यानाद् यया बन्धविपर्ययः ॥ ४ ॥
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥६६ ॥
अहं त्वां पूजयिष्यामि लोकसम्मोहनोत्सुकः ।
अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।
अहं पुराऽभवं कश्चिद् गन्धर्व उपबर्हणः ।;नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥
अहं प्रियः शचीपतेः सदाऽस्य चाक्षिगोचरः ।
अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।
अहं भवः सुरेशाद्याः किङ्कराः स्म तवेश्वर ।
अहं भवान्न चान्यस्त्वं त्वमेवाहं विचक्ष्व भो ।
अहं भवान्न चान्यस्त्वं त्वमेवाहं विचक्ष्व भो ।;न नौ पश्यन्ति कवयश्छिद्रं जातु मनागपि ॥ ६२ ॥
अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः
अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशाः;दक्षादयो ये भवदादयश्च ।;स्वर्लोकपालाः खगलोकपालाः;नृलोकपालास्तललोकपालाः ॥ ४२ ॥
अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।
अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।;शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।;प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥
अहं समर्थोऽपि स लक्ष्मणश्च तथा हनूमान् न विमोचयामः ।
अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।
अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।;इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥
अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।;न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते॥२४ ॥
अहंतत्वे स्थिते मयि ॥ १३ ॥
अहंममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर्मलैः ।
अहंममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर्मलैः ।;वीतं यदाऽऽत्मनः शुद्धमदुःखमसुखं समम् ॥ १६ ॥
अहःशेषं नयेत्सन्ध्याम् उपासीताथ पूर्ववत्॥ १४॥
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।;मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोम्यसूयकाः॥१८ ॥
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।;मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः॥१८ ॥
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।;विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥५३ ॥
अहङ्कारः शेषवीन्द्रावपि विद्वद्भिरीरितौ ।
अहङ्कारविमूढस्य कर्तुः प्रकृतिमीयुषः ॥ १७ ॥
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते॥२७ ॥
अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥
अहत्वा प्रतिगृह्णामि एहि युद्धे स्थिरो भव ।
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।;अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च॥२० ॥
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।;अहमादिश्च मध्यश्च च भूतानामन्त एव च॥२० ॥
अहमात्मात्मनां धातः प््रोष्ठः सन् प््रोयसामपि ।
अहमात्मात्मनां धातः प््रोष्ठः सन् प््रोयसामपि ।;अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर्यत्कृते प््रिायः ॥ ४२ ॥
अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः ।
अहमात्मोद्धवामीषां भूतानां सुहृदीश्वरः ।;अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थित्युद्भवाप्ययः ॥ ९ ॥
अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥
अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च॥२० ॥
अहमादिश्च मध्यश्च च भूतानामन्त एव च॥२० ॥
अहमेकोखलिगुणो वाचकः प्रणवो मम ।
अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥
अहमेवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥
अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः॥३३ ॥
अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।
अहमेवासमग्रे च नान्यद्यत्सदसत् परम् ।;पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥
अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।
अहमेवेदमासाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहिः ।;संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥
अहरहः क्लेशमोक्षः सुप्तौ । तावद्वेदेत्याक्षेपो दौर्लभ्यज्ञापनार्थम् ॥ ६८ ॥
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।;दया भूतेष्वलोलुत्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्॥२ ॥
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोयशः ।
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोयशः ।;भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः॥५ ॥
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।;भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः॥५ ॥
अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा ।
अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा ।;न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५० ॥
अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् ।
अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥
अहो बत महत् पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
अहो बत महत् पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।;यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥ ४५ ॥
अहो बत महत् पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।;यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥४५ ॥
अहो महीयसी(गरीयसी) जन्तोर्जीविताशा यथा(यया) भवान्।
अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥
अहो वयमित्यादि तत्स्थपरमेश्वरापेक्षया ।
अह्नस्तदष्टभागेन द्रौणिश्चिक्षेप तत्र ह ॥ ६१॥
अह्नि सङ्कल्पयेद्यस्मात् स्वप्स्यन्ति निशि यत्ततः ॥
अ॒ग्निः पूर्वे॑भि॒र्ऋषि॑भि॒रीड्यो॒ नूत॑नैरु॒त । स दे॒वाँ एह व॑क्षति ॥ २ ॥
आ त्वा कण्वा अहूषत गृणन्ति विप्र ते धियः ॥ देवेभिरग्न आगहि ॥ २ ॥
आ त्वा वहन्तु हरयो वृषणं सोमपीतये ॥ इन्द्र त्वा सूरऽचक्षसः ॥ १ ॥
आ त्वा विशन्त्वाशवस्सोमास इन्द्र गिर्वणः ॥ शन्ते सन्तु प्रचेतसे ॥ ७ ॥
आ त्वेता निषीदतेन्द्रमभि प्र गायत ॥ सखायस्स्तोमवाहसः ॥ १ ॥
आ योजनात् पुरमुप न त्वा जेष्यति कश्चन ॥ ६१॥
आकाशनामा चाऽदीप्तेर्मध्यदेहो रमापतेः ॥
आकाशनाम्नी दीप्तत्वात् .................।
आकाशशरीरं ब्रह्म । सत्यात्म प्राणारामं मन आनन्दम् । शान्ति समृद्धममृतम् । इति प्राचीनयोग्योपास्व ॥ १७ ॥
आकाशादिसमस्तं च तज्जं तेनैव लीयते॥ ५ ॥
आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥
आकाशाधिकरणम्
आकाशे च हृदि प्राज्ञस्त्रिधा देहे व्यवस्थितः ॥ ८ ॥
आकीं सूर्यस्य रोचनाद्विश्वान् देवा उषर्बुधः ॥ विप्रो होतेह वक्षति ॥ ९ ॥
आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥
आकूतिर्विक्रमो बाह्यो मृगतृष्णां प्रधावति ॥ २० ॥
आकृष्यमाणं पार्षतं दृष्ट्वा कृष्णप्रचोदितः ।
आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।
आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।;छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥
आक्षिपन्निव भीमं तं युद्धाय प्रेरयद्(प्रैरयत्,प्रेरयद्) दृढम् ॥ ४७॥
आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥
आगच्छन् हस्तिनपुरं पथ्युदङ्केन पूजितः ॥ ८२॥
आगता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्त इत्यध्यात्मम् ॥ १४ ॥ २ ॥
आगमाननुसारित्वे प्रसङ्गोऽयं यतस्ततः ॥30॥
आगमापायिनोनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत॥१४ ॥
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥
आग्नेये च –
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्॥२२ ॥
आचारश्चैव साधूनामात्मनस्तुष्टिरेव च ।
आचारापेक्षया धृतव्रतत्वादिपरिपूर्णस्य ॥ २७ ॥
आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥
आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।;मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥३४ ॥
आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् पुत्रान् पौत्रान् सखींस्तथा॥२६ ॥
आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः॥८ ॥
आचिक्षेप मतं तच्च यस्मिन्न विषयादनम् ॥87॥
आच्छिद्य खड्गमस्यैव निहतो वालिसूनुना ॥ ४२॥
आजगाम पुरं स्वीयं वीरो वत्सरमात्रतः ॥ २१८॥
आजगाम हरादाप्य वरं कृष्णजये पुनः ॥ २९८॥
आजगामाग्रजस्तस्य सोदर्यो देवतान्तकः ॥ ४३॥
आजानजाः कर्मजाश्च देवा इन्द्रः पुरन्दरः ॥ ७२॥
आज्ञया व्यासदेवस्य यज्ञाङ्गानि समार्जयत् ॥ १९९॥
आज्ञया(स्वाज्ञया) चारयामास क्षिप्रं द्वादशराशिषु ।
आज्ञयैव हरेर्द्रौणेरस्त्राण्यस्त्रैरशामयत् ।
आज्ञयैव हरेस्तेषां यशोऽर्थमपि नान्यथा''॥ इति च ॥ ४१ ॥
आज्ञयैव हि हरेस्तु मायया मोहितास्तु दितिजा व्यनिन्दयन् ।
आज्ञयैवास्त्रदेवांश्च प्रेरयामास(प्रेषयामास) नार्थनात् ॥ १५॥
आज्याहुतिं तेषु कुर्यात् प्रत्येकं लक्षसङ्ख्यया ।
आज्येन वा पायसेन समिद्भिः क्षीरिणामथ ।
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।;यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः॥१५ ॥
आढ््योभिजनवानस्मि कोन्योस्ति सदृशो मया ।
आढ््योभिजनवानस्मि कोन्योस्ति सदृशो मया ।;यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः॥१५ ॥
आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।
आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते ।;वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥
आतिवाहिकाधिकरणम्
आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ २६ ॥
आतून इन्द्र कौशिक मन्दसानः सुतम्पिब ॥ नव्यमायुः प्रसूतिर कृधी सहस्रसामृषिम् ॥ ११ ॥
आत्मगृहीत्यधिकरणम्
आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।
आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु ।;राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥
आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।
आत्मतत्वविशुध्यर्थं यदाह भगवानृतम् ।;ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥
आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।
आत्मतुल्यैः षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ ।;पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥
आत्मदत्तप्रसादाच्च स्वापराधात् प्रचालिते ।
आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥
आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।
आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।;सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥
आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ ।
आत्मनः पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ ।;भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥
आत्मनः स्वरूपम् आत्यन्तिकं ज्ञात्वा ॥ १५ ॥
आत्मनश्च परस्यापि यः करोत्यन्तरोदरम् ।
आत्मनश्च परस्यापि यः करोत्यन्तरोदरम् ।;तस्य भिन्नदृशो मृत्युर्विधत्ते भयमुल्बणम् ॥ २६ ॥
आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।
आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।;रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥
आत्मना विन्दते वीर्यं विद्यया विन्दतेऽमृतम् ॥ ४ ॥
आत्मनां विभुः जीवाधिपतिः ॥ १ ॥
आत्मनि परमात्मनि ॥ ४ ॥
आत्मनि परमेश्वरे मन आवेश्य ॥ ४ ॥
आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥
आत्मने द्रोणपुत्राय ददौ सर्वायुधानि च ॥ १२४॥
आत्मनैव कृते होमे शक्तितो गुरुदक्षिणाम् ॥24॥
आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥
आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥
आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।
आत्मन्यग्नीन् समारोप्य संन्यस्याहं ममात्मताम् ।;कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥
आत्मन्यात्मानमावेश्य यथाऽऽह भगवानजः ॥ ४ ॥
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते॥१७ ॥
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥
आत्मन्येवाऽत्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥
आत्मप्रसिद्धये भूतानां भगवज्ज्ञानार्थम् ॥ ३ ॥
आत्ममायया स्वेच्छया । सदसद्रूपया प्रकृत्या च ॥ ३१ ॥
आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।
आत्ममोक्षाय न प्रश्नान् व्याजहार स चाभिभूः ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय॥४१ ॥
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति॥६४ ॥
आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥
आत्मशक्तिः प्रकृतिः ॥ ७ ॥
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते॥२७ ॥
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥२५ ॥
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।;यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्॥१७ ॥
आत्मसामर्थ्याख्यया शक्त्या युक्तम् । गुणमय्या विरहितम् ॥ ६ ॥
आत्मस्थमतिः परमात्मस्थमतिः । परमात्मनोऽन्यत् । पारतन्त्र्यादेः॥ ३२ ॥
आत्मा च आत्मगुणाश्च निर्जिता येन ॥ ३० ॥
आत्मा त्वनीहया साक्षात् स्वयंज्योतिः प्रसिद्ध्यति ।
आत्मा त्वनीहया साक्षात् स्वयंज्योतिः प्रसिद्ध्यति ।;एवं व्युदस्यात्ममायां भिदामुपरमेन्मुनिः ॥ ३८ ॥
आत्मा ब्रह्मा मे द्वितीयो जायेतेत्यकामयत । वायुरेव ब्रह्मा भवतीति दर्शयितुं वायोः सृष्टिः प्रथममुक्ता ।
आत्मा वा इदमेक एवाग्र आसीद्, नान्यत् किञ्चन मिषत् ।
आत्मा विष्णुरस्य योनिः ॥ १४ ॥
आत्माद्या वासुदेवाद्या विश्वाद्या मत्स्यकच्छपौ ॥7॥
आत्माधिकरणम्
आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥
आत्मानं चावताररूपेण सृजते ॥ ९ ॥
आत्मानं चास्य निर्भिन्नं वाचस्पतिरुपाविशत् ।
आत्मानं चास्य निर्भिन्नं वाचस्पतिरुपाविशत् ।;बुद्ध्या स्वांशेन येनासौ निश्चयं प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥
आत्मानं चेद्विजानीयादयमस्मीति पूरुषः ।
आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।
आत्मानं तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् हरेः ।;शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥
आत्मानं प्रतिबिम्बत्वे ध्यायन् बिम्बं जनार्दनम् ।
आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।
आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् ।
आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् ।;अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥
आत्मानमभिगच्छन्तं दृष्ट्वाऽन्यं रथमास्थितः ।
आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥
आत्मान्तरात्मपरमज्ञानात्मा वासुदेवकः ।
आत्मान्तरात्मपरमज्ञानात्मानश्च मूर्तयः ।
आत्माभावे पुमर्थः क इष्टस्यात्माऽऽवधिर्यतः ।
आत्माविष्करणे चित्तं चक्रे मतिमतां वरः ॥ १६॥
आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥
आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥
आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥
आत्मेति नाम कथितं साक्षान्नारायणस्य हि ॥10॥
आत्मेत्यवधारणमनात्मत्वनिवृत्त्यर्थम् ॥ 07 ॥
आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ४ ॥
आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः ॥ ५० ॥
आत्मैकभाव इति तं विदुर्ब्रह्मात्मदर्शिनः''॥ इति सत्यसंहितायाम् ॥
आत्मैव गोपो गोपको यस्य तदात्मगोपम् ॥ २३ ॥
आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः ।
आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभुः ।;त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥
आत्मैवाभूदिति ह्यस्मादविशेषप्रसङ्गतः ।
आत्मोपगमाधिकरणम्
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योर्जुन ।
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योर्जुन ।;सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥३२ ॥
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।;सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥३२ ॥
आत्रेयः
आदर्शे ददर्श ॥ ३० ॥
आदहस्वधामनु पुनर्गर्भत्वमेरिरे ॥ दधाना नाम यज्ञियम् ॥ ४ ॥
आदानादिकर्तृत्वादात्मा ॥ ३८ ॥
आदाय विष्णुभूतेभ्यो लोकपेभ्यस्तथा हरेः ॥48॥
आदायान्तरधाद्दानसमये मन्मथातुरः''॥ इति ब्राह्मे ॥ ११-१२ ॥
आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् ।
आदावन्ते च मध्ये च यज्ज्ञं सृज्यं यदन्वियात् ।;पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥
आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।
आदावन्तेऽजनानाशं बहिरन्तः परावरम् ।;ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥
आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥
आदावेव जपे कुर्याच्छोषणं दहनं प्लुतिम् ।
आदित्यादिमत्यधिकरणम्
आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।
आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।;मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी॥२१ ॥
आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥
आदिदेवाय देवानां पतये सादितारये ।
आदिबीजं स्थिरादोषज्ञानबीजं विमुक्तिदम् ।
आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥
आदिरिति द्व्यक्षरं प्रतिहार इति चतुरक्षरं तत इहैकं तत्समम् ॥ २ ॥
आदिवर्णत्रयं नाभिहृच्छिरस्सु यथाक्रमम् ।
आदिशत् प्रथमं कृष्णां भीमः सा नृपमब्रवीत् ॥ ६४॥
आदिशत् ससृजे सोऽथ रोमाञ्चाद् रोमहर्षणम् ॥ ७८॥
आदृध्नोति हविष्कृतिम्प्राञ्चङ्कृणोत्यध्वरम् ॥ होत्रा देवेषु गच्छति ॥ ८ ॥
आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥
आदौ देवगृहे न्यस्य कलशान् सप्त पञ्च वा ।
आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।
आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।;योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥ ११ ॥
आद्यन्तयोर्विरुद्धं यद् दर्शनं तदुदाहृतम् ॥१२१॥
आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः ।
आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः ।;दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः॥२२ ॥
आद्यैस्तारचतुर्वणैर्भिन्ना व्याहृतयः क्रमात् ॥11॥
आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥
आद्रवन्तं पुनर्दृष्ट्वा भीमं द्रोणात्मजो रुषा ।
आधत्त वीर्यं साऽसूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ २० ॥
आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
आधारः सर्वभूतानां येन विष्णुः प्रसादितः॥ ५॥
आधिकारिकाधिकरणम्
आधिभौतिकेन रूपेण हि चक्षुःप्रकाशयोः सम्यक् परिज्ञानम् ॥ ८ ॥
आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।
आध्यात्मिको यः पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः ।;यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥
आध्यानाधिकरणम्
आध्यानार्थं हि सर्वे गुणा उच्यन्ते प्रयोजनान्तराभावात् ॥
आनन्द मुकुन्द अरविन्दनयन ।
आनन्दं च तथा प्राज्ञं त्रिधा तृप्तिं विजानथ ॥ १० ॥
आनन्दचन्द्रिकास्यन्दन वन्दे ।
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥10॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥1॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥2॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥3॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥4॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥5॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥6॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥7॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥8॥
आनन्दतीर्थपरानन्दवरद ॥9॥
आनन्दतीर्थमुनिना पूर्णप्रज्ञाभिधायुजा ॥ १३६॥
आनन्दतीर्थमुनिना ब्रह्मतर्कानुसारतः ।
आनन्दतीर्थमुनिना व्यासवाक्यसमुद्धृतिः ।
आनन्दतीर्थमुनिना हरेरानन्दरूपिणः ।
आनन्दतीर्थमुनीन्द्रकृता हरिगाथा ।
आनन्दतीर्थमुनीन्द्रकृता हरिगीतिरियं परमादरतः ।
आनन्दतीर्थसन्नाम्ना पूर्णप्रज्ञाभिधायुजा ।
आनन्दभुक् तथा प्राज्ञस्त्रिधा भोगं निबोधत ॥ ९ ॥
आनन्दमयाधिकरणम्
आनन्दमयो ब्रह्मादिः, प्रकृतिः,विष्णुः वा ?
आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्नं भविष्यतीति ॥ ९ ॥
आनन्दव्यक्तिमायान्ति पूर्णा लिङ्गस्य भङ्गतः’ ॥11 ॥
आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥1॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥2॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥3॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥4॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥5॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥6॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥7॥
आनन्दस्य पदं वन्दे ब्रह्मेन्द्राद्यभिवन्दितम् ॥8॥
आनन्दाद्यधिकरणम्
आनन्दो ज्ञः सदात्मेति ह्युपास्यो मानुषैर्हरिः ॥ ९२॥
आनन्दो हि फलं यस्माच्छाखाभेदो ह्यशक्तिजः ॥
आनयाम न सन्देह इति तस्थौ ससोदरः ॥ ५६॥
आनीय नाभिदेशेतं वायुबीजेन शोषयेत् ।
आनीय प्रतिमां स्नानं कारयेत् प्रणवेन तु ॥108॥
आनुमानिकाधिकरणम्
आनृशंस्यपरत्वेन कीर्तिमेवाऽत्मनो वृषः ।
आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥
आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥
आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च ।
आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च ।;एवं व्याहृतयश्चासन् प्रणवेनास्पदं गताः ॥ ४४ ॥
आन्वीक्षिकीं तत्त्वविद्याम्–
आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥
आप पूर्वानुतापेन तेन भीमस्तथाऽकरोत् ॥ ५१॥
आपद्धर्मं दर्शयितुं किञ्चिद्व्याजेन संयुतः ॥ ६२॥
आपद्येव हि भीमस्तान् निवारयति नान्यथा ।
आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।;ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥
आपरोक्ष्यं भवेत् विष्णोरिति पादक्रमो भवेत् ॥1॥
आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥
आपोशनमिदं ध्यात्वाऽमृतोपस्तरणमसि ।
आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थितः ॥ ५२ ॥
आप्तता समतादृष्टिश्रुतिसाम्यबलोद्भवाः(बलाद्भवाः) ।
आप्तवाक्यतया तेन श्रुतिमूलतया तथा ॥5॥
आप्तैः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा प्रोक्तमर्थं कथं श्रुतिः ।
आप्यायस्व दधिक्राव्णो घृतं मिमिक्ष इत्यृचः ।
आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोर्जुन ।
आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोर्जुन ।;मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥१६ ॥
आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
आब्रह्मभवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।;मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥१६ ॥
आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥
आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद् बहिः ॥ १६ ॥
आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।
आभासश्च निरोधश्च यतस्तत्त्रयमीयते ।;स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥
आभिष्ट्वमभिष्टिभिः प्रचेतन प्रचेतय।
आभिष्ट्वमभिष्टिभिः प्रचेतन प्रचेतय।;इन्द्र द्युम्नाय न इष एवाहि शक्रः ॥ २ ॥
आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥
आभ्यामेवाखिलाञ्छत्रूञ्छक्तो हन्तुमहं त्विति ॥ ३९२॥
आमध्याह्नाः क्रियाः सर्वाः कर्तव्याः शम्भुशासनात्॥१७१॥
आयत्पतन्त्येन्यस्सुदुघा अनपस्फुरः ।
आयत्पतन्त्येन्यस्सुदुघा अनपस्फुरः ।;अपस्फुरं गृभायत सोममिन्द्राय पातवे ॥ ३ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/१०)
आयन् सर्वेषु लोकेषु धृतास्तेनैव हि श्रियः ॥
आयात् पार्थस्तमारुह्य ययौ तातनिकेतनम् ॥ १४१॥
आयान्तं द्वारकां कृष्णं दन्तवक्रो रुरोध ह ॥ ३६॥
आयान्तमग्रतो दृष्ट्वा भीममात्तशरासनम् ।
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।;रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥८ ॥
आयुधानां यथा वज्रमोषधीनां यथा यवाः ।
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।;प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः॥२८ ॥
आयुधानि च सर्वाणि हन्तुं(जहि) सर्वानिमान् जनान् ॥ १२६॥
आयुर्विवृद्धये नित्यं जन्मनक्षत्र एव वा ।
आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।
आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।;तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥
आयुषे वाथ शान्त्यै वा श्रिये वा पुण्पवृद्धये ॥13॥
आयुष्यं च यशस्यं च धन्यं दुःस्वप्ननाशनम्॥ १९८॥
आयुस्सत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
आयुस्सत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।;रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥८ ॥
आये तन्वन्ति रश्मिभिस्तिरस्समुद्रमोजसा ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ८ ॥
आयोमन्याय मन्यव उपोमन्याय मन्यवे । उपेहि विश्वध ॥ विदा मघवन्विदो३म् ॥ ११ ॥
आरब्दपुण्यपापे भोगेन क्षपयित्वा ब्रह्म सम्पत्स्यते । अथेति नियमसूचकः ।
आरभ्य गुल्फमध्यं च सहार्धचतुरङ्गुलाम् ।
आरम्भणाधिकरणम्
आराधनेऽप्यव्यक्तमेव । ज्ञानिप्रत्यक्षेणेतरेषामतिसूक्ष्मत्वलिङ्गादनुमानेन।
आराधयेज्जगन्नाथं ध्यायन् भक्त्या यथोदितम् ॥132॥
आराध्य वासुदेवं स्युः सदानन्दैकभोगिनः॥ ६८॥
आराध्य वासुदेवं स्युर्नित्यानन्दैकभागिनः॥ ३५॥
आराध्यैवं नरो विष्णुं मनसा यद्यदिच्छति ।
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।;योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते॥३ ॥
आरुरोह रथं वीरः पुर आत्तशरासनः ॥ ६४॥
आरुहन् स तु तं ज्ञात्वा रुद्र इत्येव फल्गुनः ।
आरुह्य राक्षसश्रेष्ठान् कृष्णया भ्रातृभिः सह ॥ २८९॥
आरुह्य वेदिकां पश्चात्पूजासाद्गुण्यकारकम् ।
आरुह्य वेदिकां पश्चाद् ब्रह्मपारस्तवं पठेत् ॥ १४ ॥
आरुह्यागाद्धि पूर्वं तु न कालं मन्यते मृतेः ॥ १६३॥
आरुह्यान्यं स्वात्तधन्वा कृतवर्माणमभ्ययात् ॥ ७१॥
आरेभिरेऽश्वमेधं ते मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः ॥ ९०॥
आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥
आरोहमब्रवीन्नैतद् युक्तमित्याह सोऽपि तम् ॥ ७९॥
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ॥१६ ॥
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ।
आवाहनं स्थापनं च सान्निध्यं सन्निरोधनम् ।
आवाहयामि पीठे त्वां प्रतिमायां रमापते’ ॥ ६२ ॥
आवाहयेच्छतत्वे तु क्रमव्युत्क्रमतस्तु ताः ॥106॥
आवाह्य पूर्ववत्कार्यं सर्वमावाहनाकम् ।
आविः सन्निहितं गुहाचरं नाम महत् पदम् ।
आविः सन्निहितं गुहाचरं नाम महत् पदम् ।;अत्रैतत् सर्वमर्पितमेजत् प्राणन्निमिषच्च यत् ॥ १ ॥
आविर्भूतो हिमवतः शृङ्गं यत्राभिसङ्गतम् ॥ ७१॥
आविर्होत्र उवाच– कर्माकर्मविकर्मेति वेदवादो न लौकिकः । वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
आविवेश कलिस्तं हि यदा पुत्रत्वसिद्धये ।
आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥
आविशत्यप्रमत्तोऽसौ प्रमत्तं जनमन्तकृत् ॥ ३९ ॥
आविष्टः सर्वभूतेषु ऋषभाद्याः स्वयं हरिः''॥ इति हरिवंशेषु ॥८॥
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।;कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च॥३९ ॥
आवृत्तिर्वेति सन्देहे कर्तव्यावृत्तिरेव हि ।
आवृत्य युद्ध्यन् विजितोऽस्त्रं ब्रह्मशिर आददे ॥ १४९॥
आवृत्यधिकरणम्
आवेशयुक्ता शच्याश्च श्यामलायास्तथोषसः ।
आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥
आशङ्क्य तत्र रूढिं च तच्छब्दानामपि स्वयम् ॥242॥
आशङ्क्यास्य ज्ञानहानिं मैत्रेय्या मोहमाह माम् ।
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।;ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।;ईहन्ते कामभोगार्थम् अन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥
आशिषोऽपि तत एव भवन्तीत्यतश्चशब्दः ॥ २९ ॥
आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥
आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥
आश्रयस्तस्य भगवान् सदा नारायणः प्रभुः’ ॥ १३४॥
आश्रित्य प्रतिभामाह जिनस्तत्रातितामसीम् ।
आश्रुत्कर्ण श्रुधी हवन्नूचिद्दधिष्व मे गिरः । इन्द्र स्तोममिमम्मम कृष्वायुजश्चिदन्तरम् ॥ ९ ॥
आश्लिष्य विज्वरं चक्रे वासुदेवो जगत्प्रभुः ॥ २४१॥
आश्वभ्यः आश्वपाकेभ्यो दद्यादन्नं समस्तशः ।
आश्वासितश्च कृष्णाभ्यां धर्मजो दुःखितः पुनः ।
आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥
आसनत्रयमुद्दिष्टं मन्त्रस्मरणपूर्वकम् ॥147॥
आसनस्थं हरिं स्पृष्ट्वा मूलद्वादशकं जपेत् ।
आसनाधिकरणम्
आसने मण्डले चेन्दोः कूर्मस्कन्धेऽहमास्थितः ॥ २० ॥
आसन्नेष्वेव पार्थेषु व्यासे च पुरुषोत्तमे ।
आससाद तदा शल्यं कपिप्रवरकेतनः ।
आससाद पुरं दिव्यं दैत्यानामिन्द्रनन्दनः ॥ ३१०॥
आससाद रणे भीमं कर्णो वैकर्तनो वृषा(रुषा) ॥ १४३॥
आसादितं वीक्ष्य रथं स्वकीयमारोपयामास सुतोऽनिलस्य ॥ ६३॥
आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् ।
आसीज्ज्ञानमथो ह्यर्थश्चैकमेवाविकल्पितम् ।;यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥
आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवाः ।
आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवाः ।;तस्याविज्ञातनामाऽऽसीत् सखाऽविज्ञातचेष्टितः ॥ १० ॥
आसीनस्य शयानस्य तिष्ठतो ब्रजतोपि वा ।
आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।
आसुः सर्वे ग्लहावेतावासतुः कर्णफल्गुनौ ॥ ५२॥
आसुरा इह सुयोधनादयस्तत्र ते विमनसो बभूविरे ।
आसुराः पूर्वसंस्कारात् संस्कारो बलवान् यतः ॥ १५०॥
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।;मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनिजन्मनि ।
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनिजन्मनि ।;मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥
आसुरीणां वरादेस्तु वपुर्मात्रं भविष्यति ।
आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्॥१८ ॥
आस्फोटयन्ति पितरः प्रनृत्यन्ति पितामहाः ।
आस्यपार्श्वद्वयं प्रोक्तमाकर्णात्तु षडङ्गुलम् ॥30॥
आस्वाद्य मन्युदष्टानां तेषामात्माऽप्यतृप्यत ॥ १३ ॥
आह उभयगतत्वं च स्यादतो लिङ्गशब्दयोः ।
आह क्षत्ता धर्ममेव सारमर्थं च मध्यमम् ।
आह क्षपणको विश्वं सदसद्द्वयमद्वयम् ।
आह तं विदुरो ज्येष्ठं क्षणेऽस्मिंस्तव पुत्रकाः ।
आह दूतं यथेष्टं त्वं गच्छ नाहमितो व्रजे ॥ ९५॥
आह देवो रमोत्सङ्गवलिसत्पादपल्लवः ॥2॥
आह धर्मेण निहतो भीमेनायं सुयोधनः ॥ ७९॥
आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
आह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥
आह शिक्षामप्यनूनां यत्नं दुर्योधनेऽधिकम् ।
आहरेत्तुलसीं दूर्वां पुष्पाण्यद्यतनानि च ॥ २ ॥
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।;यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥९ ॥
आहार्यं पुनराहुश्च तथाऽपि नतु पाण्डवैः ।
आहुश्चान्द्रेण मासेन पूर्णः कालोऽखिलोऽप्यसौ ॥ ५४॥
आहुस्तत्पञ्चपञ्चत्वविभागस्थमचेतनम् ॥10॥
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।;असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे॥१३ ॥
आहुस्त्वाम् ऋषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।
आहुस्त्वाम् ऋषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।;असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे॥१३ ॥
आहूतं दिग्जये पार्थैस्तदा लोकद्विसप्तकम् ।
आहूताश्च नृपास्तेन यज्ञार्थं प्रीयताऽखिलाः ॥ ९५॥
आहूय पूजयेदेताः स्नानीयकलशे बुधः ॥ ४४ ॥
आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥
आहोपासनमद्धैव विस्तरात् श्रुतिपूर्वकम् ॥56॥
आह्वयामास युद्धाय केशवः कैटभं यथा ॥ ४९॥
इंद्रियस्येंद्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ॥ तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४ ॥
इंद्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥
इंद्रियाणां हि चरतां यन्मनोनुविधीयते ।
इंद्रियाणां हि चरतां यन्मनोनुविधीयते ।;तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि॥६७ ॥
इंद्रियाणि दशैकं च पञ्च चेंद्रियगोचराः॥६ ॥
इंद्रियाणि पराण्याहुरिंद्रियेभ्यः परं मनः ।
इंद्रियाणि पराण्याहुरिंद्रियेभ्यः परं मनः ।;मनसस्तु परा बुदि्धर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥४२ ॥
इंद्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥
इंद्रियाणि मनोबुदि्धरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
इंद्रियाणि मनोबुदि्धरस्याधिष्ठानमुच्यते ।;एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्॥४० ॥
इंद्रियाणींद्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥
इंद्रियाणींद्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥
इंद्रियाणींद्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥
इंद्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते॥६ ॥
इंद्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च ।
इंद्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च ।;जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्॥९ ॥
इच्छताऽप्यखिलान् हन्तुं धार्तराष्ट्रान् दृढात्मना ।
इच्छया व्यक्ततां याति वायोरन्येषु तच्च न ॥ ३३९॥
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।;एतत् क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।;एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥
इच्छाद्वेषप्रयत्नादेरपि सर्वात्मना लयम् ।
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।;सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप॥२७ ॥
इच्छाद्वेषसुखदुःखादिवैचित्र्यं चादृष्टादेव । च शब्देन प्रतिक्षणवैचित्र्यं च ॥52॥
इच्छामात्रं प्रभोः सृष्टिरिति सृष्टौ विनिश्चिताः ।
इच्छामात्रं प्रभोः सृष्टिरिति सृष्टौ विनिश्चिताः ।;कालात् प्रसूतिं भूतानां मन्यन्ते कालचिन्तकाः ॥ १४ ॥
इच्छेत करदा येषां वैश्यवत् सर्वभूमिपाः ॥ २७४॥
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विदि्ध राजसम्॥१२ ॥
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्॥१२ ॥
इज्या पूजा ।
इतः परं नैव रणाद् रात्रावहनि वा क्वचित् ।
इतरव्यपदेशाधिकरणम्
इतराधिकरणम्
इतरानात्मपापोत्थांस्तेषां विद्या फलिष्यति ॥106॥
इतरापेक्षया सोऽपि ज्ञानाधिक इतीरितः''॥ इति च ॥ २४ ॥
इतरे गुणाः फलसाम्यापेक्षयोपसंहर्थव्याः ॥ 14 ॥
इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥
इतरेषां प्राणानां करणत्वान्मुख्यस्याकरणत्वात् तस्यानेभ्य उत्तमत्वं युज्यते ।
इतरोऽपि भगवान् विश्वमिव । स्वातन्त्र्यात् ॥ २० ॥
इति
इति ।
इति कपिलसंहितायाम् ॥ ३० ॥
इति कर्णस्य तौ भीमः सञ्ज्ञया ज्ञापयन् भुवि ।
इति कापिलेये ॥ १९ ॥
इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।
इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।;मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते॥१९ ॥
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।;एतद्बुद्ध्वा बुदि्धमान् स्यात्कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।;एतद् बुद्ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥
इति च गौपवनश्रुतिः ॥
इति च स्कान्दे ॥16॥
इति च ॥ 18 ॥
इति च ॥ ४२-४३ ॥
इति चान्यानुमैकत्वं जीवस्य विनिवारयेत् ।
इति चेच्छास्त्रयोनित्वात् शास्त्रगम्यो हि मोक्षदः ।
इति चेत् स विशेषोऽपि क्रियाशक्त्यात्मना स्थिरः ॥6॥
इति चेत् सत्यम् । उक्तो ह्युपसंहारः ।
इति चेदवरत्वादि द्विविधं ह्युपलभ्यते ॥48॥
इति चोक्तम् ॥ 22 ॥
इति जानन्न दोषी स्याद्वर्जितोऽल्पगुणेन च''॥ इति प्राथम्ये ॥ १६,१७ ॥
इति जिज्ञासाधिकरणम् ॥
इति ज्ञापयितुं तस्य कुण्डले कवचं तथा ।
इति ज्ञापयितुं तां तु ज्ञात्वा भीमः क्षणात् तदा ।
इति ज्ञापयितुं सा च कर्णरक्षणकाङ्क्षिणा ॥ २१७॥
इति तत् कारयित्वेश आह मोघं तवाखिलम् ॥ १०३॥
इति तत्केन मानेन मोक्षरूपं प्रदर्श्यते(प्रदृश्यते) ।
इति तत्त्वनिर्णये ॥ १७ ॥
इति तत्र तु ये शून्यं वदन्त्यज्ञानमोहिताः ।
इति तव नुतिवरसततरतेर्भव सुशरणमुरुसुखतीर्थमुनेर्भगवन् ।
इति तस्मात् तदा कृष्ण एकाहेन बृहस्पतिम् ॥ १६४॥
इति तस्माद् यथा युद्धे धर्महानिममन्यत ।
इति तस्मिन्नेव प्रसिद्धब्रह्मशब्दोपदेशात् ॥ 01 ॥
इति ताम्बूलकं दद्यान्नाकस्येति च दक्षिणाम् ॥ १०९ ॥
इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।
इति तु पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्तीति स उल्बावृतो गर्भो दश वा मासानन्तः शयित्वा यावद्वाऽथ जायते ॥ १ ॥
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्यात् गुह्यतरं मया ।;विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥
इति ते संशयो मा भूद् राजा कालस्य कारणम् ॥ ३६॥ (महा.१२.७०.६)
इति तेन वरेणैव सुखसंवर्द्धिताश्च ते ।
इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।
इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि ।;नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥
इति दत्तात्रेययोगे ॥ २५ ॥
इति दुर्योधनादीनां पापवृद्ध्यर्थमेव सः ।
इति देववरस्य हरेः स्तवनं कृतवान् मुनिरुत्तममादरतः ।
इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।
इति धर्मरहस्यं तु वित्तः कृष्णवृकोदरौ ॥ ६५॥
इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् ।
इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्वानामृषिभिः कृतम् ।;सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥
इति पैङ्गिश्रुतौ साक्षादेव प्रकृतिपुरुषत्वाम्नानात् ॥ 26 ॥
इति प्रकाशयन् (वेद)विश्वपतिराह प्रमेयताम् ॥28॥
इति प्रणम्य तां दिशं तदीयमाश्वपूजयत् ॥ १०३॥
इति प्रथमपादेन निर्णीतेऽप्यभियोगतः ॥2॥
इति प्रभुः स लीलया हरिर्जगद् विडम्बयन् ।
इति प्रशासति प्रभौ जगज्जनार्दनेऽखिलम् ।
इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।
इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।;बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥
इति ब्रुवंस्तदेवास्त्रमस्त्रशान्त्यै व्यसर्जयत् ॥ १५५॥
इति ब्रुवन् वनं ययौ तपश्च शैवमाचरत् ॥ ७८॥
इति ब्रुवन् व्यलोकयद् रिपून् दहन्निवौजसा ॥ ३५५॥
इति ब्रुवन् समुत्थितो नदन् वृकोदरो यदा ।
इति ब्रुवन्नवाङ्मुखं नृपश्चकार विच्छविः ॥ १०॥
इति ब्रुवाणो मल्लं तमभियातो वृकोदरः ।
इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।
इति भागवतो देव्याः प्रतिशप्तुमलन्तमः ।;मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
इति भावं समुत्पाद्य दोषान् नाशयितुं हरिः ।
इति भीमवचः श्रुत्वा ससोदर्यो युधिष्ठिरः ।
इति मत्वा ददौ मार्गं स तु दुर्वाससे तदा ॥ ५५॥
इति मत्वा पाण्डवानां वव्रे कृष्णा विमोक्षणम् ॥ ३७१॥
इति मत्वा पार्षतस्तु भीमं शरणमेयिवान् ॥ २१॥
इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः॥८ ॥
इति मत्वा वनायैव ययौ तत्र च तुम्बुरुः ।
इति मत्वाऽऽह्वयामास भीमसेनं स मागधः ।
इति मन्त्रमुदीर्याथ देवदक्षिणहस्तके ।
इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥
इति मां योभिजानाति कर्मभिर्न स बद्ध्यते॥१४ ॥
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते॥१४ ॥
इति मुख्यतयाऽशेषगतिसामान्यवित् प्रभुः ॥31॥
इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥
इति मैत्रायणश्रुतिः ॥ १८ ॥
इति यज्ञशब्दात् ।
इति लोभात् तु पाञ्चाली वासुदेवं न्यवारयत् ॥ ११९॥
इति वचनात् तदभिध्यैव प्रकृतिशब्देनोच्यते ।
इति वचनात् सुखापेक्षासाम्येऽपि विभाग इष्यतेऽधिकारार्थम् ॥ 11 ॥
इति वाक्यशेषे आत्मशब्दोन्मानाभ्यां च।
इति वामने ॥ १० ॥
इति वाराहवचनं ब्रह्माण्डोक्तं तथाऽपरम् ।
इति विद्यापतिः सम्यक्समयानां निराकृतिम् ।
इति विशेषानुग्रहं च दर्शयति देवेषु परमेश्वरस्य।
इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।
इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् ।;श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥
इति व्याखानात् तत्प्राचुर्यं च युज्यते ॥
इति व्यासस्मृतेरेषामुक्तदोषोद्भवः कथम् ॥ ६९॥
इति व्रजत्यनु स्म तं मरुत्सुते निशाचरः ।
इति शब्दनिर्णये ॥ २४ ॥
इति शब्दनिर्णये ॥ २५ ॥
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १० ॥
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद् विचचक्षिरे ॥ १३ ॥
इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद् व्याचचक्षिरे ॥ ४ ॥
इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद्व्याचचक्षिरे ॥ ४ ॥
इति शून्यमतोच्छित्त्यै पुनरानन्दपूर्वकान् ।
इति श्रीजयतीर्थार्यभिक्षुणा रचिता सती ।
इति श्रुतिपुराणानि तत्र तत्र वदन्ति हि ॥107॥
इति श्रुतिपुराणोक्तिबलाद्विज्ञायते च तत् ।
इति श्रुतिर्हि परमा पठ्यते पैङ्गिभिः सदा ॥ २०३॥
इति श्रुतेः ॥ 26 ॥
इति श्रुतेरवर्णस्य ज्ञापनप्राप्तिरेव न ॥ ३०॥
इति श्रुत्युक्तत्वाच्च ॥ 21 ॥
इति संशयनुत्त्यर्थमुभयत्र प्रतीतितः ॥42॥
इति समाख्याश्रुतौ ॥
इति सर्वाणि भूतानि मद्भावेन महाद्युते । सभाजयेन्मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रयन् ॥ १३ ॥
इति सामान्यविधेः ।
इति सुज्ञापितार्थोऽपि पृथक् चाह समन्वयम् ।
इति स्कान्दवचनस्तस्मात् सुखाभावाय को यतेत् ॥101॥
इति स्कान्दे ॥ १,२ ॥
इति स्कान्दे ॥ २५-२८ ॥
इति स्म निश्चिता नृपानयातयन्त शौरये ॥ ४२॥
इति स्म भावसंयुते वदत्यजेऽबिभेन्नृपः ॥ ९८॥
इति स्म विष्ण्वनुज्ञया चकार वैष्णवं तपः ॥ ८५॥
इति स्म सर्वभूभृतां विनिश्चयं सकैशिकः ।
इति स्मर्यमाणमत्रापि स एवोच्यत इत्यस्यानुमापकम् । समाख्यानात् । ‘इति’शब्दः समाख्याप्रदर्शकः ॥ 25 ॥
इति स्मृतेः ।
इति स्मृतेरिति चेत्, न । यज्ञाद्युपलक्षणार्था चरणादिश्रुतिरिति कार्ष्णाजिनिर्मन्यते ॥ 10 ॥
इति स्वकुलसंहृत्यै प्रभासमनयत् प्रभुः ॥ १४॥
इति स्वधर्ममुत्तमं दिवौकसां प्रदर्शयन् ।
इति हि भागवते ।
इति हि भागवते ॥17॥
इति ह्युक्तम् ॥16॥
इति ।
इति । न हि जीवमेव ब्रह्मेत्याचक्षते ।
इति । न ह्यन्यविद्यया अन्यगतिर्युक्ता ॥16॥
इति ॥ 36 ॥
इति ॥14॥
इतिहासपुराणं च पञ्चमं वेदमीश्वरः । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्यः ससृजे सर्वदर्शनः ॥ ३९ ॥
इतीक्ष्य (उदीक्ष्य) पाकशासनोऽवदज्जरासुतादिकान् ।
इतीदमिन्द्रशासनं कुरुध्वमित्यसौ ययौ ॥ ३५॥
इतीरितः कारणमप्यशेषं श्रुत्वा जगर्हाग्रजमेव वीरः ।
इतीरितः पापतम आह गान्धारको नृपः ।
इतीरितः प्रसन्नधीः सुयोधनो बभूव ह ।
इतीरितः शिनेः सुतो जगाम विप्रसंयुतः ॥ २३५॥
इतीरितः स चावदत् प्रणम्य राममीश्वरम् ॥ ३७॥
इतीरितः स मागधो जगाद साधु साध्विति ॥ १९॥
इतीरितः स विष्णुना विचार्य तद्गुणान् परान् ।
इतीरितः स सौभराड् जगाद वाक्यमुत्तमम् ।
इतीरितस्तं तपसा तोषयामास मुद्गलः ।
इतीरितस्तं हनुमान् प्रणम्य जगाद वाक्यं स्थिरभक्तिनम्रः ॥ २४२॥
इतीरिताऽवदत् सर्वं प्रययौ च सुरापगा ॥ ३९॥
इतीरिते तथेति तं जगाद पुष्करेक्षणः ।
इतीरिते तया यमः समाहुतोऽगमद् द्रुतम् ॥ ३२॥
इतीरिते तु शौरिणा जगाद धर्मनन्दनः ।
इतीरिते तु सौभराड् जगाद रुक्मिसंविदा ।
इतीरिते तेन नियोजितः स जगाम वीरो मकराक्षनामा ।
इतीरिते त्वब्जभवेन शूली समाह्वयद् राघवमाहवाय ।
इतीरिते लोकमये स राघवो मुमोच बाणं जगदन्तकेऽसुरे ॥ ५६॥
इतीरिते वधोद्यतं न्यवारयद् विभीषणः ।
इतीरिते शिवः प्राह पत मानुष्यमाप्नुहि ।
इतीरिते समाहुतो जगाद मारुतिर्वचः ।
इतीरिते समुत्थितौ वृकोदरोऽनु चार्जुनः ॥ ३४१॥
इतीरिते(इतिरितो) रथाङ्गिना जगाद धर्मनन्दनः ।
इतीरितेऽप्यतृप्तवत् स्थिते तु बार्हद्रथे ।
इतीरितेऽमुना हरिः समुद्यमात् प्रधानतः ।
इतीरितेऽमुना हरिर्जगाद धर्मनन्दनम् ॥ ११०॥
इतीरितेऽमुनाऽवदत् प्रधानमारुतात्मजः ।
इतीरितेऽर्जुनोऽब्रवीदहं हि पामि ते सुतान् ॥ १६॥
इतीरितेऽवदत् पुनर्वृकोदरोऽरिकक्षभुक् ।
इतीरितेऽवदद्धरिर्व्रजामहे वयं त्रयः ।
इतीरितो जरासुतो ददर्श तौ दहन्निव ॥ १५॥
इतीरितो जरासुतो बभूव दुर्मना भृशम् ।
इतीरितो धार्तराष्ट्रः स चापमादाय सौवर्णरथोपरिस्थः ।
इतीरितो मरुत्सुतो जगाद विश्वनायकम् ।
इतीरितो विनिर्भर्त्स्य(विनिर्भत्स्य) पुत्रं दुःशासनं नृपः ।
इतीरितोऽखिलप्रभुर्जगाद सत्यमस्ति ते ।
इतीरितोऽतिसंवृद्धकोप आह सुयोधनः ॥ २७६॥
इतीरितोऽथ सारथिं निशाम्य धर्मजस्य च ।
इतीरितोऽपि पाण्डवो ययौ कलिप्रवेशितः ।
इतीरितोऽब्रवीन्नृपो न धर्मतो विना भुवः ।
इतीरितोऽवदद्धरिस्तवात्र शक्यते नु किम् ॥ २०॥
इतीर्य तं ननाम स प्र चाहसन् स्म यादवाः ।
इतीव रामाय स राघवः शरं विकर्षमाणो विनिहत्य चासुरम् ।
इतीह दोषसञ्चयस्तथापि ते पितुर्वचः ।
इतीह लक्ष्यमेव मे स रावणश्च दृश्यते ॥ ३४॥
इतो वा सातिमीमहे दिवो वा पार्थिवादधि ॥ इन्द्रं महो वा रजसः ॥ १०, १२, ६ ॥
इतोऽत्यभ्यधिकत्वेऽपि तुर्यपादोदितस्य तु ॥34॥
इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः ॥ २८ ॥
इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।
इत्थं कर्मगतीर्गच्छन् बह्वभद्रावहः पुमान् ।;आभूतसंप्लवात् स्वर्गप्रलयावश्नुतेऽवशः ॥ ७॥
इत्थं हरेर्वशे सर्वं गुणपूर्णश्च(सर्वगुणपूर्णश्च) स प्रभुः ।
इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।
इत्थम्भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः ।;नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।
इत्यक्षरतयाऽऽत्मानं चिन्मात्रमवशेषितम् ।;ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥
इत्यतोऽसौ मया दत्त इव देव त्वदाज्ञया ॥ १८०॥
इत्यन्तराधिकरणम्
इत्यन्तर्याम्यधिकरणम्
इत्यन्यत्र प्रसिद्धोरुशब्दराशेरशेषतः ।
इत्यन्यप्रारम्भात् ॥
इत्यपि जीव एव ब्रह्मशब्दः ।
इत्यब्रवीत् तं वरुणः पुरा तेन स केशवे ।
इत्यवेत्य जगृहे जनार्दनस्तेन संस्तुत उपागमत् पुरम् ॥ २५॥
इत्यशेषपुराणेभ्यः पञ्चरात्रेभ्य एव च ।
इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।
इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रसः ।;समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥
इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।;संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।;संवादमिममश्रौषम् अद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥
इत्यात्मप्रियहानाय को यतेत च बुद्धिमान् ॥82॥
इत्यादि कथितं सर्वं ब्रह्माण्डे हरिणा स्वयम् ॥५०॥
इत्यादि तद्धर्मोपदेशात् ।
इत्यादि तल्लिङ्गात् ।
इत्यादि त्वन्तर्याम्यपेक्षया ।
इत्यादि रूक्षवचनं श्रुत्वा दुर्योधनो रुषा ।
इत्यादि वेदवचनं साधनप्रविधायकम् ॥ १०५॥
इत्यादि सर्वं मोहाय कथ्यते पुत्र नान्यथा’ ॥ ५५॥
इत्यादि स्वप्नदृष्टं यत् प्रायः सत्यमभूदिति ।
इत्यादि ॥04॥
इत्यादिका अप्यनुमाः प्रमाणं मुक्तौ च जीवस्य परत्वरोधे ॥120॥
इत्यादिवत् ॥ 30 ॥
इत्यादिवाक्यैः संशान्त इव शल्योऽस्य सारथिः ।
इत्यादिव्यासवाक्यैस्तु विष्णूत्कर्षोऽवगम्यते ।
इत्यादिश्रुतयश्चोक्तमर्थमेव वदन्ति हि ।
इत्यादीनि च वाक्यानि पुराणेषु पृथक् पृथक् ॥ १२०॥
इत्यादेश्च ।
इत्याद्यनन्तवाक्यानि सन्त्येवार्थे विवक्षिते ।
इत्याद्यसुरमोहाय दर्शयामास नाट्यवत् ।
इत्याद्याः केवलो विष्णुर्नैषां भेदः कथञ्चन ।
इत्याद्युक्तं भगवता भविष्यत्पर्वणि स्फुटम् ॥ ४७॥
इत्याह एवं च शब्दानां नारायणसमन्वये ।
इत्याह खस्था मुनयश्चालमेहीति तं तदा ।
इत्याह तत्परं ब्रह्म व्यासाख्यं ज्ञानरश्मिमत् ।
इत्युक्त आह ज्ञाने हि दृष्टैवास्यास्वतन्त्रता ॥ १५ ॥
इत्युक्त आह धर्मात्मा वर्माद्यं च ददामि ते ।
इत्युक्त आह पापोऽयं पृथिवीक्षयकारकः ।
इत्युक्त आहाऽम्बिकेयो निमित्तानां फलं कथम् ।
इत्युक्त ओमिति प्राह भगवान् बादरायणः ।
इत्युक्तं जामदग्न्येन धनुर्विद्यापुराकृता ॥ १६७॥
इत्युक्तं विष्णुना साक्षात् ग्रन्थे सत्तत्त्वसञ्ज्ञिते ।
इत्युक्तः कुपितो द्रोणः प्रतिज्ञामकरोत् ततः ॥ २०२॥
इत्युक्तः प्रददौ विष्णुरुमाधीशाय तं वरम् ।
इत्युक्तः प्रययौ दूतस्तस्थावत्र युधिष्ठिरः ॥ ९६॥
इत्युक्तः प्रीतिमापेदे पुत्रभार्यायुतोऽर्जुनः ।
इत्युक्तः फल्गुनः प्राह तिष्ठ तिष्ठ न मोक्ष्यसे ।
इत्युक्तः शकुनिर्वैरं दृढीकर्तुं वचोऽब्रवीत् ।
इत्युक्तः स क्षणेनैव प्रापतद् गन्धमादनम् ।
इत्युक्तः स तथा चक्रे त्यक्त्वा भोगांश्च कृत्स्नशः ।
इत्युक्तः स मुमोद प्रययौ गर्गोऽपि केशवोऽथाद्यः ।
इत्युक्तः सहदेवेन युयुधानेन चाच्युतः ॥ ५२॥
इत्युक्तमपि नेत्येव ब्रुवाणं शुद्धधार्मिकम् ।
इत्युक्तवन्तमवददजितोरुबलो हरिः ।
इत्युक्तस्तं प्रणम्याऽशु सञ्जहारार्जुनोऽपि तत् ॥ १६६॥
इत्युक्तस्स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ॥ ७-८ ॥
इत्युक्ता अपि भीष्माद्याः कल्यावेशेन मोहिताः ।
इत्युक्ता तं पुनः प्राह कथं ते नरशोणितम् ।
इत्युक्ताचारपरामर्शेन विधिबन्धवर्जितत्वेन कामत एव तस्य चरणं कामचार इति जैमिनिर्मन्यते ।
इत्युक्ते चानुमानैकशरणस्य किमुत्तरम् ।
इत्युक्ते फल्गुनः कृष्णं वव्रे तद्भक्तिमान् यतः ।
इत्युक्ते फल्गुनः प्राह मया मुक्तं महापदि ।
इत्युक्ते वैरमात्मोत्थं लोकमध्ये प्रहापयन् ।
इत्युक्ते शान्तबुद्ध्यैव राज्ञाऽऽहूतो वृकोदरः ।
इत्युक्तेऽपि ज्ञानिनो दक्षिणायनोत्क्रान्तिर्युज्यते ॥’
इत्युक्तो डम्भबुद्ध्यैव नत्वा विष्णुं ततो ययौ ।
इत्युक्तो दर्शयामास पार्षतः खड्गमुत्तमम् ।
इत्युक्तो द्रौणिरासीत् स तूष्णीं कर्णधनञ्जयौ ।
इत्युक्तो द्वेषमुत्सृज्य भीमे निर्वेदमागतः ।
इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।
इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत् ।;यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥
इत्युक्तो भगवानाह त्वत्कीर्त्यै त्वयि संस्थितः ।
इत्युक्तो भगवान् कृष्णः स्वचिकीर्षितमेव तत् ।
इत्युक्तो भीमसेनस्तु स्नेहभङ्गभयात् ततः ।
इत्युक्तो मा फलं मेऽस्तु तवैवास्त्विति सोऽब्रवीत् ॥ २८९॥
इत्युक्तो युयुधे पित्रा बलं सर्वं प्रदर्शयन् ।
इत्युक्तो वासविः प्राह हन्तव्योऽयं मयैव हि ।
इत्युक्तो वित्तमादाय गत्वा क्षत्ताऽग्रजेऽब्रवीत्।
इत्युक्तोवाच नैवान्धद्वयस्यास्य वृकोदर ।
इत्युक्तोऽन्यं रथं प्राप्य कर्ण आवीज्जयद्रथम् ॥ १७९॥
इत्युक्तोऽप्यर्जुनो नाऽह कुरु तर्हि परीक्षणम् ।
इत्युक्तोऽभ्यगमत् पार्थान् स्ववासांस्यथ ते ददुः ॥ ३४३॥
इत्युक्तोऽवरजैश्चैव सर्वैः शकुनिना तथा ।
इत्युक्त्वा तं पुरस्कृत्य कृष्णद्वैपायनं ययुः ॥ ७९॥
इत्युक्त्वा तां पुनः प्राह प्रतिज्ञाहानिमन्तरा ।
इत्युक्त्वा तावुभौ युद्धं चक्रतुः पुरुषर्षभौ ॥ १२९॥
इत्युक्त्वा धनुरादाय ववर्ष च शरान् बहून् ।
इत्युक्त्वा प्रमुखात्(इत्युक्त्वाऽभिमुखात्) तस्य रथेनैव तु मद्रराट् ।
इत्युक्त्वा प्रययाविन्द्रस्तद्रथेन च मातलिः ।
इत्युक्त्वा प्रययौ ब्रह्मा सोऽश्वत्थामा शिवोऽभवत् ।
इत्युक्त्वा प्रविवेशान्तर्धन्वी खड्गी कृतान्तवत् ॥ १२८॥
इत्युक्त्वा मरणायैव तां विनिश्चितमानसाम् ।
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्यो हि स्वरूपानाशमूचिवान् ।
इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।
इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षः वयस्यान् ऋषिबालकान् ।;कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥
इत्युक्त्वाऽपोशनोच्छिष्टजलं पात्रान्तरे क्षिपेत् ॥ १०६ ॥
इत्युक्त्वाऽभिप्रणम्यैनं पुनराह सुरान् हरः ॥ १८१॥
इत्युक्त्वाऽऽपोशनोच्छिष्टं जलं पात्रान्तरे क्षिपेत् ॥ १०२ ॥
इत्युक्त्वैनं समाश्लिष्य यज्ञाङ्गानि समादिशत् ॥ २०१॥
इत्युक्त्वैव प्रणमतो गान्धारी सुपदाङ्गुलीः ॥ १९६॥
इत्युक्त्वैवावदन्मन्त्रं सर्वदैवतदृष्टिदम् ।
इत्युदीरितमाकर्ण्य शतानन्देन राघवः ।
इत्युदीर्य प्रदायाऽशु सर्वा हेतीर्वृषध्वजः ।
इत्यूचिवांसं पार्थं तं कृष्णोऽप्राप्यैव सूतजम् ।
इत्यृग्यजुःसामाथर्वपञ्चरात्रेतिहासतः ।
इत्येवाप्रहरत्यस्मिन् शत्रुभिः शरविक्षते ॥ १७॥
इत्येवाशेषलिङ्गानां ब्रह्मण्येव समन्वयम् ॥41॥
इदं कस्यापि नाऽख्येयं सुगुप्तं भूतिवर्द्धनम् ॥ ४०८॥
इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ८ ॥
इदं चोवाच भगवान् कृष्णस्तं मुनिपुङ्गवम् ॥ २१ ॥
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।;सर्गेपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।;सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।;ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेशुभात्॥१ ॥
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।;ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१ ॥
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।;न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योभ्यसूयति॥६७ ॥
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।;न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥६७ ॥
इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।
इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।;उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥
इदं वा व तज्ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रब्रूयात् प्रणाय्याय वाऽन्तेवासिने ॥ ५ ॥
इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।
इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।;एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः॥२ ॥
इदं समीक्ष्य बद्धवत् स्थितं कपीन्द्रमाशु ते ।
इदं हि नः शुभप्रदं नचान्यथा शुभं क्वचित् ।
इदमग्रे एतस्याग्रे परमात्मैवाऽसीत् । ततः पुरुषविधो ब्रह्माऽऽसीत् । पुरुषो विष्णुस्तद्विधत्वात् पुरुषविधः ।
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।;इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्॥१३ ॥
इदमद्य मया लब्धम् इमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमद्य मया लब्धम् इमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।;इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्॥१३ ॥
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्॥१३ ॥
इदमिति च दृश्यमानसन्निहितत्वात् ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा॥ ५५॥
इदमेव जगत् तस्य करणवदधिष्ठानादिरूपं नित्यस्यापि कस्यचिद् भावाद् युज्यत इति चेत्, न । भोगादिप्राप्तेः।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः॥५१ ॥
इन्दिरानन्दकसुन्दर वन्दे ।
इन्दिरापतिमाद्यादिवरदेश वरप्रदम् ॥1॥
इन्दिरापतिरानन्दपूर्णो वृन्दावने प्रभुः ।
इन्दिरामन्दसान्द्राग्य्रकटाक्षप्रेक्षितात्मने ।
इन्दीवरोदरदलनयन मन्दरधारिन् गोविन्द वन्दे ॥6॥
इन्दीवरोदरनिभं सुपूर्णं वादिमोहदम् ।
इन्द्र इत्येक एवोक्त उत्तरद्वाररक्षकः ।
इन्द्र इद्घर्योः सचा सम्मिश्ल आवचो युजा ॥ इन्द्रो वज्री हिरण्ययः ॥ २ ॥
इन्द्र त्वोतास आ वयं वज्रङ्घना ददीमहि ॥ जयेम संयुधि स्पृधः ॥ ३ ॥
इन्द्र द्युम्नाय न इष एवाहि शक्रः ॥ २ ॥
इन्द्र वाजेषु नोऽव सहस्रप्रधनेषु च ॥ उग्र उग्राभिरूतिभिः ॥ ४ ॥
इन्द्र सोमम्पिब ऋतुना त्वा विशन्त्विन्दवः ॥ मत्सरासस्तदोकसः ॥ १ ॥
इन्द्रं धनस्य सातये हवामहे जेतारमपराजितम् ।
इन्द्रं धनस्य सातये हवामहे जेतारमपराजितम् ।;सनः पर्षदति द्विषः स नः पर्षदति स्रिधः ॥ ७ ॥
इन्द्रं वयं महाधन इन्द्रमर्भे हवामहे ॥ युजं वृत्रेषु वज्रिणम् ॥ ५, १३ ॥
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त्समुद्र व्यचसङ्गिरः ॥ रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिम्पतिम् ॥ १ ॥
इन्द्रं वो विश्वतस्परि हवामहे जनेभ्यः ॥ अस्माकमस्तु केवलः ॥ १०, १४, ७, २ ॥
इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।
इन्द्रनीलसहस्राढ्यं गोमेदकशताचितम् ।;पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥
इन्द्रमिद्गाथिनो बृहदिन्द्रमर्केभिरर्किणः ॥ इन्द्रं वाणीरनूषत ॥ १ ॥
इन्द्रमीशानमोजसाऽभि स्तोमा अनूषत ॥ सहस्रं यस्य रातय उत वा सन्ति भूयसीः ॥ ८,२१,११,३॥
इन्द्रम् प्रातर्हवामह इन्द्रम् प्रयत्यध्वरे ॥ इन्द्रं सोमस्य पीतये ॥ ३ ॥
इन्द्रवायू इमे सुता उपप्रयोभिरागतम् । इन्दवो वामुशन्ति हि ॥ ४ ॥
इन्द्रवायू बृहस्पतिम्मित्राग्निम्पूषणम्भगम् ॥ आदित्यान्मारुतङ्गणम् ॥ ३ ॥
इन्द्रसुतावक नन्दकहस्त चन्दनचर्चित सुन्दरिनाथ ।
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता ।
इन्द्रस्सहस्रदाव्नां वरुणश्शंस्यानाम् ॥ क्रतुर्भवत्युक्थ्यः ॥ ५, ३२ ॥
इन्द्रा याहि चित्रभानो सुता इमे त्वायवः ॥ अण्वीभिस्तना पूतासः ॥ ४ ॥
इन्द्रा याहि तूतुजान उप ब्रह्माणि हरिवः ॥ सुते दधिष्व नश्चनः ॥ ६, ५ ॥
इन्द्रादींश्च सपत्नीकान् परिग्रहयुतानपि ॥ ८९ ॥
इन्द्रादीन् शेषविध्यन्तान् सभार्यान् सपरिग्रहान् ॥64॥
इन्द्रायाहि धियेषितो विप्रजूतस्सुतावतः ॥ उप ब्रह्माणि वाघतः ॥ ५ ॥
इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥
इन्द्रावरुण नूनुवां सिषासन्तीषु धीष्वा ॥ अस्मभ्यं शर्म यच्छतम् ॥ ८ ॥
इन्द्रावरुण वामहं हुवे चित्राय राधसे ॥ अस्मान्त्सु जिग्युषस्कृतम् ॥ ७ ॥
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।;तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४ ॥
इन्द्रियाख्याः शब्दनामा बृहस्पतिरुदाहृतः ॥150॥
इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।
इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।;तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि॥६७ ॥
इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः॥६ ॥
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।;मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥ ४२ ॥
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥
इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।
इन्द्रियाणि मनस्येवं वाचि वैकारिकं मनः ।;तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥
इन्द्रियाणि मनोबुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
इन्द्रियाणि मनोबुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।;एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्॥४० ॥
इन्द्रियाणि यत्र सङ्गृह्यन्ते स गोलकेन्द्रियसङ्ग्रहः ॥ ५७ ॥
इन्द्रियाणि समस्तानि तन्मात्राणि यथोद्भवम् ।
इन्द्रियाणि समस्तानि तन्मात्राणि यथोद्भवम् ।;भूतादिस्तान् समुत्क्षिप्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥
इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥
इन्द्रियाधिकरणम्
इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारस्स उच्यते ॥ ६ ॥
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् अनहङ्कार एव च ।
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् अनहङ्कार एव च ।;जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्॥९ ॥
इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अथेभ्यश्च परं मनः ।
इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च ।
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु गुणैरपि गुणेषु च ।;गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥
इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतो मनः ।
इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतो मनः ।;चेतनां हरते बुद्धेः स्तुम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥
इन्द्रियोपरामाख्यः पुरुषार्थो मुक्तिः ॥ १३ ॥
इन्द्रे नरांशसम्पत्त्या पार्थोऽपीषत् तदात्मकः ॥१२७॥
इन्द्रेण सं हि दृक्षसे सञ्जग्मानो अबिभ्युषा ॥ मन्दू समानवर्चसा ॥ ७ ॥
इन्द्रेहि मत्स्यन्धसो विश्वेभिस्सोमपर्वभिः ॥ महा अभिष्टिरोजसा ॥ १ ॥
इन्द्रो दीर्घाय चक्षस आसूर्यं रोहयद्दिवि ॥ वि गोभिरद्रिमैरयत् ॥ ३ ॥
इन्द्रो विदे तमु स्तुषे वशी हि शक्रः ॥ ५ ॥
इन्द्रोऽप्यवाप स्वं स्थानमिष्ट्वा विष्णुं विपापकः ।
इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् ।
इन्द्रोऽहं सर्वदेवानां वसूनामस्मि हव्यवाट् ।;आदित्यानामहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३ ॥
इभहस्तप्रभशोभनपरमोरुस्थरमाले ।
इमं मन्त्रं वदिष्यामि येन जेष्यति फल्गुनः ।
इमं मे चाथ गङ्गे चेत्यादिमन्त्रानुदीरयेत् ।
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।;विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेब्रवीत्॥१ ॥
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।;विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्॥१ ॥
इममेव जपेन्मन्त्रं साधूनां दुःखशान्तये ॥98॥
इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोपवक्षतः ॥ इन्द्रं सुखतमे रथे ॥ २ ॥
इमां न्यस्तवतो द्यूते धक्षणीयौ हि ते भुजौ ।
इमे च कुर्युरत्र किं प्रहृष्टरक्षसां गणाः ।
इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।
इमे चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः ।;प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥
इमे सोमास इन्दवस्सुतासो अधि बर्हिषि ॥ ता इन्द्र सहसे पिब ॥ ६ ॥
इमौ पितुर्यशोऽर्थिनौ पराभवाय ते तथा ।
इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ३ ॥
इयं च लक्ष्मीः सम्भूतिः पुरुषस्यानपायिनी ॥ ५० ॥
इयं प्रतिज्ञा हेतुः स्यादिति हन्मीति सोऽकरोत् ॥ ५६॥
इयं रमा तवाऽत्मजा बभूव तां (हरेर्नच) हरेर्न चेत् ।
इयदामननाधिकरणम्
इलावृतस्थस्तुतिवत्पातालमूलस्थस्तुतिर्योजनीयाऽनन्तविषया ॥ ४० ॥
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन॥४ ॥
इष्टस्ते पुत्रकामस्य पुत्रं दास्यति यज्ञभुक् ॥ ३२ ॥
इष्टा भोगा मया भुक्ताः प्राप्ता च परमा गतिः ।
इष्टात्ममूर्तिः इच्छातनुः ॥ ३३ ॥
इष्टान् भोगान् हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
इष्टान् भोगान् हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।;तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः॥१२ ॥
इष्टासिद्धिश्च नियमः पूर्वपक्षेषु युक्तयः ।
इष्टोसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥
इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥
इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्’(भ. गी. १८.६४) ॥१०४॥
इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।
इह त्वष्टारमग्रियं विश्वरूपमुपह्वये ॥ अस्माकमस्तु केवलः ॥ १० ॥
इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।;मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि॥७ ॥
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।;निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः॥१९ ॥
इहैव तैर्जितस्सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
इहैव तैर्जितस्सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।;निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः॥१९ ॥
इा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः ॥ बर्हिस्सीदन्त्वस्रिधः ॥ ९ ॥
ईक्षणीयत्वतो विष्णुर्वाच्य एव न चान्यथा ॥121॥
ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः॥२९ ॥
ईक्षत्यधिकरणम्
ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥
ईक्षेतानन्यभावेन भूतेषु च तदात्मताम् ॥ ४१ ॥
ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥
ईदृशं पाण्डवैश्वर्यं दृष्ट्वा को नाम जीवितम् ।
ईदृशानन्तसङ्ख्यानां शिवानां ब्रह्मणामपि ।
ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि ।
ईदृशायास विज्ञाय त्रैविध्यं भाति वस्तुनि ।;बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥
ईशन्नपि हि देवेशः सर्वस्य जगतो हरिः ।
ईशस्यैवेति निर्णीताः श्रुतियुक्तिसमाश्रयात् ॥37॥
ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ ५ ॥
ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ॥ १५ ॥
ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ १२ ॥
ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद्वै तत् ॥ १३ ॥
ईशावास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् ।
ईशावास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् ।;तेन त्यक्तेन भुञ्जीथाः मा गृधः कस्यस्विद् धनम् ॥ १ ॥
ईशे त्वाचमनीयं च स्नानीयं चाग्निकोणके ।
ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेर्जुन तिष्ठति ।
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेर्जुन तिष्ठति ।;भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।;भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥
ईश्वरश्चेशितव्यस्य भावात्स परमेश्वरः''॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३३ ॥
ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥
ईश्वरान् ॥ ३४ ॥
ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प््रोममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ ४६ ॥
ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥
ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति ॥ ३४ ॥
ईश्वरोहमहं भोगी सिद्धोहं बलवान् सुखी॥१४ ॥
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी॥१४ ॥
ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥
ईहन्ते कामभोगार्थम् अन्यायेनार्थसञ्चयान्॥१२ ॥
उक्त इन्द्रेण चोपास्यो वामनात्मा जनार्दनः ॥ ६१॥
उक्तं (पा)पद्मपुराणे च शैव एव शिवेन तु ।
उक्तं पाद्मपुराणे च तदेतत् सर्वमञ्जसा ।
उक्तं लक्षणशास्त्रे च कृष्णद्वैपायनोदिते ।
उक्तः पूर्वेऽध्याये शास्त्राणां निर्णयः परो दिव्यः ।
उक्तः प्रकोपनायैव तस्मादर्जुनमब्रवीत् ॥ १७३॥
उक्तः समन्वयः साक्षादविरोधोऽत्र साध्यते ।
उक्तफलानधिकारमात्रं जैमिनिमतम् । अतो न मतविरोधः ।
उक्ता गुणाश्चाविरुद्धास्तस्य वेदेषु सर्वशः॥ ८॥
उक्ता ग्रन्थेषु तस्माद्धि निर्णयोऽयं कृतो मया ॥ १२५॥
उक्ता च प्राप्तिः ।
उक्ता रामकथाऽप्यस्मिन् मार्कण्डेयसमाख्य(स्य)या ।
उक्तायां भक्तिदार्ढ्याय प्रोक्तेऽशेषगुणोच्चये ।
उक्ते विरोधहीनस्य स्यात् समन्वयता यतः ॥51॥
उक्तेनैव विधानेन तदर्धविभवैः सुधीः ।
उक्तेषु वक्ष्यमाणेषु स्थानेष्वन्येषु सर्वशः ।
उक्तेऽर्थेऽविरोधं दर्शयति अनेनाध्यायेन । प्रथमपादे युक्त्यविरोधम् । प्रथमतः स्मृत्यविरोधं दर्शयति-
उक्तो यो महिमा विष्णोः स तूक्तो हि समाधिना ॥११९॥
उक्तोऽर्थः सर्व एवायं तथा पूर्वोदिताश्च ये ॥ १३९॥
उक्तोऽर्थः सर्व एवायं माहात्म्यक्रमपूर्वकः ॥५४॥
उक्त्वा च पुरुषा(उवाच परुषा) वाचः कुन्त्या वचनगौरवात् ।
उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥
उक्थमिन्द्राय शंस्यं वर्धनम्पुरु निष्षिधे ॥ शक्रो यथा सुतेषु णो रारणत्सख्येषु च ॥ ५ ॥
उक्षणः सुधुरः साधु सप्त भेदाः प्रकीर्तिताः’ ॥ १३५॥
उग्ररूपधरं रुद्रं स्वकीयां तनुमेव सः ।
उच्चं पर्यक् च क्रमश उच्चत्वं मध्यतः स्मृतम् ।
उच्चारयेत्त्रिशस्तारं दक्षिणे श्रवणे तथा ।
उच्चैःश्रवसमश्वानां विदि्ध माममृतोद्भवम् ।
उच्चैःश्रवसमश्वानां विदि्ध माममृतोद्भवम् ।;ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्॥२७ ॥
उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।
उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।;ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्॥२७ ॥
उच्चैःश्रवा नाम तुरङ्गमोऽथ करी तथैरावतनामधेयः ॥ १८॥
उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् ।
उच्चैःश्रवास्तुरङ्गाणां धातूनामस्मि काञ्चनम् ।;यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥
उच्छिद्य सन्ततिं पाण्डोः कृत्वा स्वक्षेत्रसन्ततिम् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्॥१० ॥
उच्यते देहगानां च वृत्तीनामेवमेव तु ॥13॥
उच्यते विष्णुरेवैकः सर्वैः सर्वगुणत्वतः॥ २॥
उच्यते हरिरप्येतैः साक्षान्नारायणादिकः ॥70॥
उच्यन्ते च क्वचित् कालव्यत्यासोऽपि क्वचिद् भवेत् ॥ १२९॥
उज्जीवयामास विभुर्हत्वा तं शूद्रतापसम् ॥ १९॥
उज्जीवयाम्यहं गर्भं यततः शक्तितोऽपि ते ॥ १७२॥
उज्झितं सर्वदोषैश्च कथं नो मानतां व्रजेत् ॥13॥
उत नः सुभगा अरिर्वोचेयुर्दस्म कृष्टयः ॥ स्यामेदिन्द्रस्य शर्मणि ॥ ६ ॥
उत ब्रुवन्तु नोनिदो निरन्यतश्चिदारत । दधाना इन्द्र इद्दुवः ॥ ५, ७ ॥
उताद्य कृष्णसंश्रयाद् दृढं विभीषयत्यसौ ॥ ३७॥
उताद्य यद्यमुं वयं व्रजेम कृष्ण एष्यति ॥ ३९॥
उत्कृत्य भीमाय ददौ मुक्ताः पञ्चैव पाण्डवाः ।
उत्कृष्टो ब्रह्मशब्दार्थः पूर्णत्वं ब्रह्मतां यतः ॥35॥
उत्क्रम्य मानुषा मुक्तिं यान्ति देहक्षयात् सुराः॥४॥
उत्क्रान्तमार्गश्च विमुक्तगम्यं पादोदितं सुक्रमविक्रमौ च ॥1॥
उत्क्रान्तिमार्गौ देवानां न प्रायेण भविष्यतः ।
उत्क्रान्त्यधिकरणम्
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।;विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः॥१० ॥
उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।;विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः॥१० ॥
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।;यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥
उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः ॥ ४० ॥
उत्तमस्त्रीणां तु न शूद्रवत् ।
उत्तमा इति विज्ञेयास्तच्छूद्रैरप्यवैदिकम् ।
उत्तमादुत्तमा सिद्धिर्धर्ममोक्षेषु स्फुटम् ।
उत्तरं व्रीहिमात्रं तु तदूर्ध्वं चाधरोपमम् ॥29॥
उत्तरापोशनं पश्चादमृतापिधानमसि ।
उत्तरेषां प्रसादेन नीचानां नान्यथा भवेत् ।
उत्तरेषूत्तरेष्वेवं यावद्वायुं विमुक्तिगाः।
उत्तरोत्तरतः सर्वे सुखे शतगुणोत्तराः ॥ ५४॥
उत्तरोष्ठश्च जिह्वा च नखौ पादोनकाङ्गुलौ ॥26॥
उत्तारणोपमेत्यस्मान्न ज्ञेयोऽत्र समन्वयः ॥25॥
उत्तारमुद्गतिं विन्द्यात् ॥ १६ ॥
उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान् निबोधत ।
उत्थापयामास पतिं त्रिलोकातिरथं तया ॥ १०५॥
उत्थाप्य तं रघुपतिः सस्वजे प्रणयान्वितः ।
उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५४ ॥
उत्थितत्वं क्वचिच्चैव क्वचिद्गतिविरोधिता''॥ इति शब्दनिर्णये ॥१८॥
उत्पत्तिमत्वं स्वगुणाननुभूत्यल्पकल्पने ।
उत्पत्तिविनाशौ सुखदुःखभोगाश्च प्राप्यन्ते तद्गताः ॥ 40 ॥
उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम्
उत्पत्त्यधिकरणम्
उत्पत्त्यर्थं जाम्बवत्यास्तदर्थं सुतपश्चरन् ॥ ११२॥
उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च ।
उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च ।;आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥
उत्पत्स्यते वासुदेवाद् यदा तं(त्वं) पतिमाप्स्यसि ।
उत्पपात निरीक्ष्याऽशु समदर्शयदप्युरः ॥ ३९॥
उत्पाद्याधिकवैराग्यं तद्गुणाधिक्यवेदनात् ॥6॥
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।;नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥ ४४ ॥
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।;नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥४४ ॥
उत्सन्नाः प्रायशः सर्वे कोट्यंशोऽपि न वर्तते ॥४॥
उत्सर्पयन्नसुं मूधर्ि्न क्रमेणावेश्य निस्स्पृहः ।
उत्सर्पयन्नसुं मूधर्ि्न क्रमेणावेश्य निस्स्पृहः ।;वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥
उत्सवेषु सदा कार्या कलशश्चोत्सवादनु ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥ ४३ ॥
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥४३ ॥
उत्साद्यासनमन्त्रेण पृथिवीं प्रार्थयेत्ततः ।
उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।
उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् ।;ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।;सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः॥२४ ॥
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।;सङ्करस्य च कर्ता स्याम् उपहन्यामिमाः प्रजाः ॥२४॥
उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।
उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञानार्जितसंस्थितिः ।;वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥
उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशोषिणः ॥ १९ ॥
उदङ्के वासुदेवस्तु युक्तिमित्येव मन्यते ॥ ६५॥
उदयात्प्राक्त्रिघटिकाव्यापिन्यैकादशी यदा ।
उदयात्प्राग् द्विघटिकाव्यापिन्यैकादशी यदा ।
उदयात्प्राग्यदा विप्रा मुहूर्तद्वयसंयुता ।
उदरं चिन्त्यमीशस्य तनुत्वेप्यखलिम्भरम् ।
उदारबाहुभूषणः शुभाङ्गदः सकङ्कणः ।
उदारमध्यभूषणोल्लसत्तडित्प्रभाम्बरः ॥ ८४॥
उदारमादरान्नित्यमनिन्द्यं सुन्दरीपतेः ।
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।;आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्॥१८ ॥
उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।
उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।;कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥
उदासीनवदासीनम् असक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।;गुणा वर्तन्त इत्येव योवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।;गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥
उदितः सङ्ग्रहेणासावुच्यतेखलिसाधनः ॥1॥
उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।
उदीचीं प्रविवेशाऽशां गतपूर्वां महात्मभिः ।;हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥
उदीर्णमजरं दिव्यममृतस्यन्द्यधीशितुः ।
उदीर्य चेति केशवं स ऊचिवान् व्रजाम्यहम् ।
उदीर्य चैवमीश्वरः क्रतोरमुष्य योग्यता ।
उदीर्य चैवमीश्वरश्चकार हाऽविरात्मनः ।
उदीर्य चैवमीश्वरोऽस्मरत् सुरेशवर्धकिम् ।
उदीर्य दूतमभ्ययात् स यावनं प्रबाधितुम् ॥ १२२॥
उद्गुणपानवीच्यः उत्तमामृतवीचीयुक्तः ॥ ३८ ॥
उद्गृह्णाति तन्निधनं वर्षति हास्मै वर्षयति ह य एतदेवं विद्वान् वृष्टौ पञ्चविधं सामोपास्ते ॥ २ ॥ ३ ॥
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।;आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नाऽत्मानमवसादयेत् ।
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नाऽत्मानमवसादयेत् ।;आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥५ ॥
उद्धव उवाच–
उद्धव उवाच– गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृतः । गुणैर्न बध्यतेऽदेही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥
उद्धव उवाच– योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । निःश्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्यागः संन्यासलक्षणः ॥ १४ ॥
उद्धव उवाच– संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ््र•म्यति मे मनः ॥ १६ ॥
उद्धव उवाच–;भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।;सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥
उद्धृत्य बाहू प्रययौ बाहुषाली वृकोदरः ।
उद्बबर्ह गिरिं क्रोधाच्छतयोजनमण्डलम् ॥ १५५॥
उद्यदादित्यवर्णश्च ज्ञानमुद्राभयोद्यतः ॥36॥
उद्यदादित्यसङ्काशं तेजसानुपमं सदा ।
उद्यद् ब्रध्नस्य विष्टपं गृहमिन्द्रश्च गन्वहि । मध्वः पीत्वा सचेवहि त्रिः सप्त सख्युः पदे ॥ १ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.७)
उद्यद्भास्वत्समाभासश्चिदानन्दैकदेहवान् ।
उद्यद्भास्वदिति ध्यात्वा सपुष्पतुलसीकरः ।
उद्योग आसीद् भीमस्य धार्तराष्ट्रस्य चान्यथा ॥ ४९॥
उन्नतिः पिण्डिकायास्तु चतुरङ्गुलमानतः ।
उन्मुच्य भर्तृद्वेषोत्थपापात् तेनाऽश्वयोजयत् ॥ ९४॥
उन्मूलयन् नगपतीन् वात्यानीको रजोध्वजः ॥ ५ ॥
उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोषावस्तर्धियावयम् ॥ नमो भरन्त एमसि ॥ ७ ॥
उप नस्सवना गहि सोमस्य सोमपाः पिब ॥ गोदा इद्रेवतो मदः ॥ २ ॥
उपकाराय भीमेन तव द्वेषं त्यजात्र तत् ॥ १७॥
उपक्रमादितात्पर्यलिङ्गैः सम्यङ् निरूप्यमाणे तदेव शास्त्रगम्यम् ।
उपक्रमादिलिङ्गेभ्यो नान्या स्यादनुमा ततः ।
उपगतां समीपस्थाम् ॥ ५ ॥
उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम ।
उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम ।;मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥
उपजीव्यत्वमेव आद्यत्वम् ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥
उपदेशादयं वादो ज्ञाते द्वैतं न विद्यत इति ॥ १० ॥
उपदेशोऽतत्त्वमसीत्यादि ह्यसकृदेव यत् ॥3॥
उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।
उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।;परमात्मेति चाप्युक्तो देहेस्मिन्पुरुषः परः॥२३ ॥
उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।
उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।;परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन् पुरुषः परः॥२३ ॥
उपनिषदं भो ब्रूहीति । उक्ता त उपनिषद् । ब्राह्मीं वाव त उपनिषदमब्रूमेति ॥ ८ ॥
उपपत्तिद्विरूपत्वमाधिक्यमनुरूपता ॥3॥
उपपत्तिश्च-
उपपत्त्यवकाशोऽत्र ह्यागमार्थविनिर्णये ॥12॥
उपपद्यते च विरोधे । प्रमादात्मकत्वाद्बन्धस्य विमुक्तत्वं च युज्यते ।
उपप्लाव्ये सभायां हि तत्पक्षीयं वचो ब्रुवन् ।
उपमाधिकरणम्
उपरागसहस्राणि व्यतीपातायुतानि च ।
उपलभ्य पुनः सञ्ज्ञां वासविः शत्रुतापनः ।
उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।
उपलभ्य पुरैवैतद् भगवानब्जसम्भवः ।;नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥
उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥
उपलम्भनादयथा । यथा दृष्टं तथा न तिष्ठत्यन्यथाभवतीत्यर्थः ॥ ३१ ॥
उपविश्यासने युञ्ज््याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥
उपविश्याऽसने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥
उपवीतासने दत्वा गन्धपुष्पे तथैव च ॥59॥
उपसंहाराधिकरणम्
उपसंहारानुपसंहारप्रमाणमाह –
उपसंहृत्य तत्सर्वं ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
उपसर्गेषु जातेषु दैवभूतात्महेतुषु ।
उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥
उपसाधको नरश्चोक्तो देवी भाग्यात्मिका नृणाम् ।
उपांशु कुञ्जरश्चेति द्रोणोऽतो व्यथितोऽभवत् ॥ २७७॥
उपांशु वर्त्मना ततो हरिः सयादवो ययौ ॥ २०४॥
उपादानकृता सृष्टिः सर्वलोकेषु दृष्यते’ इति भविष्यत्पर्वणि ॥
उपादिशत् परं मनुं समस्तदेववश्यदम् ॥ १४६॥
उपाधिः प्रतिरूपं हि साधनं तन्न चापरम् ।
उपाय एष चिन्तितो मयाऽत्र मागधेश्वर ।
उपायनं(उपायने) सुयोधनं नृपोऽदिशद् ग्रहेऽस्य च ॥ २५२॥
उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥
उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः ।
उपासकस्य मामेवं योगधारणया पुनः ।;सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥
उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥
उपासनाऽस्मिन् पाद उच्यते। सर्वपरिज्ञानं प्रथमत उच्यते-
उपासां चक्र उद्युक्तो मन्वन्तरचतुष्टयम् ।
उपासिरे च तान् नृपाः समस्तशः सुहृद्गुणाः ।
उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।
उपासीनो महाबाहुः श्रीमान् वैरोचनो बलिः ।;जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥
उपास्ते नित्यशो विद्वानाप्तकामस्तदा भवेत्''। इति वामने ॥ ४ ॥
उपास्यः सर्वदेवैश्च सर्वैरपि यथा बलम्।
उपास्यमानो भगवान् रामो यमसभातले ।
उपेत्य चांसगौ हरेरदंशतां सुकर्णकौ ॥ २५६॥
उपेत्य तौ हरेर्वचो जगाद सात्यकिर्बली ।
उपेत्य मुष्टिनाऽहनद् बलं स वक्षसि क्रुधा ॥ २६१॥
उपैतमाशु संयुगार्थिनौ च पुष्करं प्रति ।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्॥२७ ॥
उपैव रुग्मिणीं शुभा तथैव सत्यभामिनीम्(तथा ससत्यभामिनीम्) ॥ २६०॥
उपोष्या द्वादशी तत्र त्रयोदश्यां तु पारणम्॥ १३३॥
उपोष्या द्वादशी तत्र त्रयोदश्यां तु पारणम्॥ १४५॥
उपोष्या द्वादशी पुण्या पक्षयोरुभयोरपि॥ १४६॥
उपोष्या द्वादशी पुण्या पूर्वविद्धां परित्यजेत्॥ १२७॥
उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
उभयं द्वितीयं नापश्यं तमेवापश्यम् ॥ २१ ॥
उभयं रचनं प्रोक्तं पूर्वसिद्धेषु तु स्मृतिः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥४२॥
उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।
उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।;अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
उभयतः सोमतो हविषश्च ॥ ५५ ॥
उभयत्र प्रमाणभावात् तत् प्रसादादेव प्रकाशो भवति ।
उभयत्रापि भगवन् मनो मे सम्प्रधावति ॥ १५ ॥
उभयलिङ्गाधिकरणम्
उभयव्यपदेशाधिकरणम्(अहिकुण्डलाधिकरणम्)
उभयोः सङ्गमो यत्र मुक्तिस्तत्र न संशयः॥ १११॥
उभयोः स्नानतोयेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति॥ १०७॥
उभयोरपि दृष्टोन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः॥१६ ॥
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥१६ ॥
उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥
उभावतिरथौ तौ तु शस्त्रास्त्रैरभ्यवर्षताम् ।
उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टेऽविपश्चितः ॥ ३५ ॥
उभौ च तावस्त्रविदां प्रबर्हौ शरैर्महाशीविषसन्निकाशैः ।
उभौ च तौ युधिष्ठिरो न्यवारयत् तथाऽपरे ।
उभौ तै न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते॥१९ ॥
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते॥१९ ॥
उभौ हि बाहुषालिनावयुद्ध्यतां च मुष्टिभिः ।
उमापतेर्वरोद्धतः क्षणाद्धतो हनूमता ॥ २४॥
उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा ।
उलूकं सहदेवोऽथ शकुनिं चातिपापिनम् ।
उवाच एक एवाहमकिरीटो विवर्मकः ।
उवाच कार्ष्णिरम्ब ते कुचेष्टितं कथं न्विति ॥ १९१॥
उवाच च(स) पुनः कृष्णां नृत्यन्नेव सभातले ।
उवाच चास्मै ऋषिरुग्रतेजाः कुरुष्व जामातरमेनमाश्विति ॥ १५॥
उवाच चाहमादिष्टो विष्णुना प्रभविष्णुना ।
उवाच जीविताशा ते ननु राजन् गरीयसी (महीयसी) ॥ १४॥
उवाच तां स तत्याज साऽगमत् साल्वमेव च ॥ ८७॥
उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति॥२५ ॥
उवाच पितरावेत्य साग्रजः सात्वतर्षभः । प्रश्रयावनतः प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥॥
उवाच भीमसेनस्य यशोधर्मादिभिवृद्धये(यशोधर्मातिवृद्धये) ॥ २९२॥
उवाच मैवमित्येनं भीतो गिरिशकोपतः ॥ २९०॥
उवाच रामं रजनीचरोऽसौ हतो जनस्थानगतः पिता त्वया ॥ ६६॥
उवाच विदुरस्तत्र न धर्मोऽयमिति स्फुटम् ॥ ३२१॥
उवाच शक्रो जगतां जनित्रे प्रदर्शयामो वयमात्मशैशवम् ॥ १३१॥
उवाच हेतुना केन वयं जीवाम (क्षीयाम, जीयाम) सर्वदा ।
उवास तां निशां प्रभुः सयादवोऽमितप्रभः ॥ २७३॥
उवास नागाख्यपुरे सखा स देवव्रतस्याथ कृपस्य चैव ॥ ६८॥
उवास नित्यसत्सुखार्णवो रमापतिर्गृहे ॥ २९७॥
उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।
उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।;वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥
उश इच्छायाम् । सत्यकामः ॥ १४ ॥
उषाः स्वाहा च पर्जन्यो मित्रोऽग्निर्वरुणो विधुः ॥192॥
ऊचुर्बाणायादिशच्च किङ्करान् ग्रहणेऽस्य सः ॥ २३७॥
ऊचुस्तदखिलं ज्ञात्वा द्रोणः शस्त्रमवासृजत् ॥ २७९॥
ऊचे च पार्थयोः कृष्णो यत् कृतं द्रौणिना पुरा ।
ऊचे तं भगवान् व्यासो जितं सर्वं त्वयाऽरिहन् ।
ऊचे नन्द सुतोऽयं तव विष्णोर्नावमो गुणैः सर्वैः ।
ऊरुं सन्दर्शयामास कृष्णायै भीम आह तम् ॥ ३३६॥
ऊरू भीमेन भेत्तव्यौ प्रतिज्ञां रक्षता रिपोः ।
ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।
ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।;साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।;जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥
ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।
ऊर्ध्वपुण्ड्रमृजुं सौम्यं ललाटे यस्य दृश्यते ।
ऊर्ध्वपुण्ड्रविहीनस्य श्मशानसदृशं मुखम् ।
ऊर्ध्वबाहुः स चुक्रोश देवानां ख्यापयंस्तदा ॥ ३२२॥
ऊर्ध्वमूलमधःशाखं अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
ऊर्ध्वमूलमधःशाखं अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।;छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥१ ॥
ऊर्वन्तोपि तथा ज्ञेयो मध्यं द्विर्द्वादशाङ्गुलम् ।
ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
ऊर्वोरधः पदोरूर्ध्वं त्रिभागेनेति च त्रिधा ।
ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
ऊषुर्वने च ते पार्था मुनिशेषान्नभोजिनः ।
ऊष्माण इन्द्रियाण्याहुरन्तस्था बलमात्मनः ॥ ४६ ॥
ऋग्यजुःसामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम् ।
ऋचां प्रवर्तकं पैलं यजुषां च प्रवर्तकम् ।
ऋचो यजूंषि सामानि यज्ञः क्षत्रं च ब्रह्म च ॥ ५ ॥
ऋजवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः ॥ ७३॥
ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।
ऋतं विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।;यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥
ऋतं विधातुमभ्ययात् स यौवनाश्वजान्तिकम् ॥ १२८॥
ऋते अवगमे । ऋ गताविति धातोः । तेषां तात्पर्यावगमे कृष्ण-कथामृतौघ एवासौ यतः ॥ १० ॥
ऋते सत्यवतीसूनोः कृष्णाद् वा देवकीसुतात् (म.भा.सभा.प.६१.३१) ॥७३॥
ऋते हैहयवैन्यादीनार्षभस्येह कः समः ।
ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा ॥ क्रतुम्बृहन्तमाशाथे ॥ ८ ॥
ऋतेऽर्जुनादेकमेव वधिष्यस्यनयेति सः ।
ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।
ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि ।;तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥
ऋतौ तु सा समाप्लुता परीक्षणाय तन्मनोः ।
ऋषय ऊचुः –
ऋषय ऊचुः –;एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपावनी ।;इयं च लक्ष्मीः सम्भूतिः पुरुषस्यानपायिनी ॥ ५० ॥
ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥
ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥
ऋषिच्छन्दोदेवताङ्गध्यानानुक्तौ प्रधानवत् ।
ऋषिच्छन्दोदैवतानि ब्रूयात्तस्य क्रमात्सुधीः॥ ३॥
ऋषिणा ऋषिरूपेण ॥ ५० ॥
ऋषित्वमपि धर्मज्ञ विज्ञेयं तत्प्रसादजम्॥ ८६॥
ऋषिभिर्जामदग्न्येन व्यासेनाप्यमितौजसा ।
ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।
ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।;ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः॥५ ॥
ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।
ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।;दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥
ऋषिमानुषगन्धर्वा वक्तव्याः किमतः परम् (परे)।
ऋषिरुवाच–
ऋषिरुवाच–;इति तासां स्वशक्तीनामसतीनां समेत्य सः ।;प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशम्य गिरमीश्वरः ॥ १ ॥
ऋषिश्च देवतैकोहं तारादीनां विशेषतः ।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाऽङ्गिरसामपि ॥ ७ ॥
ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् ।
ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् ।;ज्ञात्वा तद् हृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ४९ ॥
ऋॄघलृशौ लॄजिरैकत्मैर ओजोभृदौरसः ।
एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥
एक एव नचान्योऽस्ति प्राणोच्चा तदधो रमा ॥ ४८॥
एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः ।
एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थितः ।;खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥
एक एव महाशक्तिः कुरुते सर्वमञ्जसा ॥92॥
एक एव महाशक्तिः कुरुते सर्वमञ्जसा’ इति ॥
एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः ।
एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः ।;कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥
एक एवोच्यते वेदैस्तावता नास्य भिन्नता’॥इति भविष्यत्पुराणे ।
एकं पञ्चविधं लिङ्गं त्रिवृत् षोडशविस्तरम् ।
एकं पञ्चविधं लिङ्गं त्रिवृत् षोडशविस्तरम् ।;एष चेतनया युक्तो जीव इत्यभिधीयते ॥ ७६ ॥
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति॥५ ॥
एकं स्यान्मधुपर्केऽन्यत्पुनराचमने तथा ।
एकं हृतं चेदन्यत् स्यादिति मत्वा भयाकुलः ।
एकः पूर्वागतोऽत्रान्यः पूर्वदृष्टो मया यतः ॥ १७॥
एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।
एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।;सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥
एकः स भगवानुक्तः साधकेशो नरोत्तमः ॥ ६॥
एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
एकजीवत्वपक्षे तु कालाभावादियं प्रमा ॥70॥
एकतरभावेऽन्यतरस्य नियतत्वादेकतरेणैव ॥ ३५ ॥
एकत्र सर्वगन्धादिना चिदानन्दात्मकसर्वगन्धादिरूपत्वमुच्यते । अन्यत्र तद्भोक्तृत्वम् ॥ १४ ॥
एकत्रिंशोऽध्यायः
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो मुखम्॥१५ ॥
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्॥१५ ॥
एकदेहत्वमाप्यैनं यदा वञ्चयितुं गताः ॥ १०२॥
एकदेहा मानुषत्वमाप्स्यथ त्रिश उद्धताः ।
एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥
एकधैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमयं ध्रुवम् ।
एकपञ्चाशद्वर्णानां चतुर्विंशतिमूर्तयः ।
एकभूतात्मकत्वेन व्यवहारस्तु वैदिके ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥
एकमप्यास्थितः सम्यग् उभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥
एकया यात्यनावृत्तिमन्ययावर्तते पुनः॥२६ ॥
एकया यात्यनावृत्तिम् अन्ययाऽऽवर्तते पुनः॥२६ ॥
एकविंशः खण्डः
एकविंशतिवारं च व्यश्वसूतरथध्वजः ।
एकविंशत्याऽऽदित्यमाप्नोत्येकविंशो वा इतोऽसावादित्यो द्वाविंशेन परमादित्याज्जयति तन्नाकं तद्विशोकम् ॥ ५ ॥
एकविंशत्सहस्रात्मा सषट्शतमहर्निशम् ।
एकविंशोऽध्यायः
एकश्चेत् प्राश्निको ज्ञेयः सर्वदोषविवर्जितः ॥6॥
एकसप्ततितमोऽध्यायः
एकस्तद्वेद भगवान्प्रभुर्नारायणः स्वराट्''॥ इति मोक्षधर्मेषु ॥ ६४ ॥
एकस्माद्वाऽपि पश्चात्तं कलशं पूजयेद् बुधः ॥ ४७ ॥
एकस्मिन् संसृतेर्मुक्ते न किञ्चिदवशिष्यते ॥37॥
एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च ।
एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च ।;पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥
एकस्मिन्नह्नि भगवान् राशिंराशिं च वत्सरम् ।
एकस्य शिष्यतां प्राप्य तदाज्ञां न विना समम् ।
एकस्य सर्वशरीरस्थत्वानुपपत्तेरेव ॥ 03 ॥
एकस्यापि समस्तानां द्वादशाब्दं पुनर्वनम् ॥ ३७८॥
एकस्यामपि शाखायां ‘आत्मेत्येवोपासीत’(बृ.उ.३.४.७)‘कं ब्रह्म खं ब्रह्म’(छां.उ.४.१०.५) इत्यादिभेददर्शनात् ॥ 02 ॥
एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते ।
एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैवं महामते ।;बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः॥१० ॥
एकादशः खण्डः
एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद् यतः ॥ २९ ॥
एकादशीं द्विजश्रेष्ठाः पक्षयोरुभयोरपि॥ १३०॥
एकादशीं स वै याति निरयं नात्र संशयः॥ १६०॥
एकादशीदिने पुण्ये भुञ्जते ये नराधमाः ।
एकादशीमुपोष्याथ द्वादशीमप्युपोषयेत् ।
एकादशीसमं किञ्चित् पवित्रं न हि विद्यते ।
एकादशीसमुत्थेन वह्निना पातकेन्धनम् ।
एकादशेन्द्रियैः पापं यत्कृतं भवति प्रभो ।
एकादशोऽध्यायः
एकादश्यां तु भुञ्जानः पक्षयोरुभयोरपि॥ १८३॥
एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते मोहेनावृतचेतसा ।
एकादश्यां तु विद्धायां सम्प्राप्ते श्रवणे तथा ।
एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोरपि॥ १५८॥
एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोरपि॥ १६१॥
एकादश्यां यदा ब्रह्मन् दिनक्षयतिथिर्भवेत् ।
एकादश्यां ह्यवेधे तु द्वादशीं न परित्यजेत् ।
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ १७६॥
एकादश्युपावासेन तत्सर्वं विलयं व्रजेत्॥ १८०॥
एकाधिकरणम्
एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥
एकान्तभावोपगता वासुदेवं विशन्ति ते’(महा. १२.३३७.६७ \३५९.७२) ॥१०८॥
एकान्ते तु यदा रामश्चक्रे रुद्रेण संविदम् ।
एकीभावं स्वरूपेण यास्यत्यच्युतनिष्ठया ॥ १८३॥
एकैकशस्त्रिषु पृथग् द्वितीयाङ्गं सरस्वती ॥१२४॥
एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥
एकैवातः कृष्णवत् ते दुष्टान् मोहयतस्तथा ॥ ३५॥
एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।
एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः ।;वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥
एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया ।
एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया ।;संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥
एको ममाभूदपरः सर्वतीर्थादिकेष्वपि ॥ १५४॥
एको वा बहवो वा स्युर्विष्णुभक्तिपरास्सदा ।
एकोथवाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२ ॥
एकोनत्रिंशोऽध्यायः
एकोनविंशः खण्डः
एकोनविंशाङ्गुलं तदुरोविस्तारलक्षणम् ॥17॥
एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।
एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।;रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥
एकोनविंशोऽध्यायः
एकोऽपि सकलैर्योत्स्ये ससेनो वा ससैनिकान् ॥ १२७॥
एतं संयद्वाम इत्याचक्षत एतं हि सर्वाणि वामान्यभिसंयन्ति सर्वाण्येनं वामान्यभिसंयन्ति य एवं वेद ॥ २ ॥
एतं सेतुं प्रतिपुमानन्यत्तीर्त्वा ह्यदोषवान् ॥
एतच्छ्रुत्वा धर्मसुतो भ्रातृभिः सहितो वशी ।
एतज्जपात् समस्तानां मन्त्राणां जापको भवेत् ॥47॥
एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोन्यथा॥१२ ॥
एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तम् अज्ञानं यदतोऽन्यथा॥१२ ॥
एतज्ज्ञानात् समस्तं च ज्ञानं स्याच्छब्दगोचरम् ।
एतत् क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः ।
एतत् क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः ।;कः श्रद्दध्यादुदाहर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥
एतत् क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥
एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्॥७ ॥
एतत्पुण्यं परं गुह्यं पवित्रं पापनाशनम् ।
एतत्सर्वं पूर्वमेव ज्ञात्वा तस्मादेव कारणात् विदुरस्तीर्थानि ययौ ॥ ५९ ॥
एतत्सर्वं सतः साम्यं द्वारवैयर्थ्यमेव च ॥3॥
एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर ।
एतदच्युत मे ब््राूहि प्रश्नं प्रश्नविदां वर ।;नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥
एतदर्थं हि कृष्णेन सहाऽनीतः स फल्गुनः ॥ १३८॥
एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।
एतदर्थं हि भगवान् आहूतः परमर्षिभिः ।;अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः ॥ ९ ॥
एतदर्थं हि मृत्युरुपहूतः । अहो नृलोके पीयेत इति ॥ ९ ॥
एतदर्थोऽवतारश्च विष्णोर्भवति सर्वदा ॥ ३८॥
एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥
एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।
एतदि्ध दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥
एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।
एतदेकतमाभावे यदा नोपलभामहे ।;त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥
एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् ।
एतदेव हि विज्ञानं न तथैकेन येन यत् ।;स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥
एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।
एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।;पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
एतद् बुद्ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥
एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणः । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ९ ॥
एतद्दशात्मको वायुस्तस्माद् भीमस्तदात्मकः ।
एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।
एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः ।;अज्ञानमूलोऽपार्थोऽपि पुंसः स्वप्न इवाप्यते ॥ २७ ॥
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्॥४२ ॥
एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १६ ॥
एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।
एतद्बुद्ध्वा बुदि्धमान् स्यात्कृतकृत्यश्च भारत॥२० ॥
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत'''॥ २१॥
एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।
एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया ।;मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥
एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः॥२ ॥
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।;अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा॥६ ॥
एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।
एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।;मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥
एतद्विना न कस्यापि विमुक्तिः स्यात् कथञ्चन ॥ ८०॥
एतद्विरुद्धं यत् सर्वं तन्मोहायेति निर्णयः’ ॥ ५१॥
एतद्विरुद्धं यत्तु स्यान्न तन्मानं कथञ्चन ॥ ३१॥
एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥
एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।
एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।;यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥
एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि ।
एतन्मते पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि ।;छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।;त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते॥३९ ॥
एतमृग्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥ ३ ॥
एतयाऽनुमया रोधान्न तादृङ्मोक्षरूपता ।
एतस्माज्जायते प्राणो मनस्सर्वेन्द्रियाणि च ।
एतस्माज्जायते प्राणो मनस्सर्वेन्द्रियाणि च ।;खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ ३ ॥
एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।
एतस्मिन्नेव काले तु क्षीरोदे सागरोत्तमे ।;निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥
एतस्मिन्नेव काले तु सुतार्थं द्रुपदस्तपः ।
एतस्यानादिसद्भक्ता मुक्तियोग्या हि ते स्मृताः ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥
एता एव त्वतिबलाः सिद्धान्तस्य नियामकाः ॥4॥
एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।;प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥९ ॥
एतां विद्यां तु यो वेद नित्यमस्य दिवा भवेत्(दिवाऽभवत्) ।
एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।
एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।;सोविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः॥७ ॥
एतादृशं मे सहभोजनं ते मया प्रदत्तं हनुमन् सदैव ।
एतादृशानां पक्षाणां दूषणं प्रभुणा कृतम् ।
एतादृशोपि नाचारं श्रौतं स्मार्तं परित्यजेत्॥ २३६॥
एतानि मान्यस्थानानि गरीयो ह्युत्तरोत्तरम्॥ २२१॥
एतान् न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
एतान् न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।;अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते॥३५ ॥
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोपि मधुसूदन ।
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोपि मधुसूदन ।;अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते॥३५ ॥
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।;कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्॥६ ॥
एताभिः सहितां मूलमूर्तिं कुम्भोदके सुधीः ॥9॥
एतावताऽलं भीष्मादेर्जयार्थमिति चिद्धनः ॥ १३५॥
एतावती हि सङ्ख्या । दशदशतस्तच्छतम् । दश शतानि तत् सहस्रम् । तत् सर्वम् ।
एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।
एतावदेव जिज्ञास्यं तत्वजिज्ञासुनाऽऽत्मनः ।;अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा ॥ ३५ ॥
एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले ।
एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले ।;आत्माऽमृते स्वमात्मानमचलं यन्न पश्यति ॥ ३७ ॥
एतावानेव तर्क इति प्रतिष्ठापकप्रमाणाभावाद् उक्तादन्यथाऽप्यनुमेयमिति चेत्,
एतावानेव संख्यातो ब्रह्मणः सगुणस्य हि ।
एतावानेव संख्यातो ब्रह्मणः सगुणस्य हि ।;सन्निवेशो मया प्रोक्तो यः कालः पञ्चविंशकः ॥ १६ ॥
एतावान् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समासतः ।
एतावान् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समासतः ।;धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठिनः ॥ ९ ॥
एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् ।
एतावान् सर्ववेदार्थः शब्द आस्थाय माऽभिदाम् ।;मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥
एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः ।
एतास्ते कीर्तिताः सर्वाः संक्षेपेण विभूतयः ।;मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥
एते चैकशफाः क्षत्तः शृृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २२ ॥
एते तु सर्वमन्त्राणां मूलमन्त्रा विशेषतः ॥46॥
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव ।
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव ।;सम्परेतमयः कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः ॥ ८ ॥
एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।
एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।;नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
एते साधारणा धर्मा ज्ञेया भागवता इति ॥ २१॥
एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।
एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।;इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥
एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।
एते ह्यवयवाः प्रोक्ताः सर्वावयविनामिह ।;विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥
एतेन तदधीनत्वाद्युक्तयुक्तिसमुदायेन ।
एतेन मुख्यामुख्यानुत्पत्तिवचनेन विभक्तत्वाच्च वाय्वनुत्पत्तिश्रुतिरपि व्याख्याता ।
एतेन सत्यवाक्येन सर्वार्थान् साधयाम्यहम्' ॥६७॥
एतेन सर्वे शून्यादिशब्दा अपि व्याख्याताः ।
एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ३ ॥
एतेनैव विधानेन कृत्वा देवालयं पुनः ।
एतेषु भगवान् विष्णुः प्रधानतनुरेव तु ॥151॥
एतेषु विष्णोराधिक्यमुच्यतेऽन्यस्य न क्वचित्।
एतैरेव हेतुभिः न जीवो वायुश्च । ‘अजायमानो बहुधा विजायत’(तै.आ.३.१३.१) इति तस्यैव बहुधा जन्मोक्तेः ॥ 04॥
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।;आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्॥२२ ॥
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्॥४० ॥
एतैर्विहीना या भक्तिः सा भक्तिरिति निश्चिता ।
एधमानद्विडित्येव विष्णोर्नाम हि वैदिकम् ॥ ३२॥
एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।
एनः पूर्वकृतं यत् तद् राजानः कृष्णवैरिणः ।;जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥
एन्द्र सानसिं रयिं सजत्वानं सदा सहम् ॥ वर्षिष्ठमूतये भर ॥ १ ॥
एभिः कार्यं क्रमात्षोढा करसन्धिषु शोधनम् ।
एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।
एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः ।;सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥
एमाशुमाशवे भर यज्ञश्रियन्नृमादनम् ॥ पतयन्मन्दयत्सखम् ॥ ७ ॥
एमेनं सृजता सुते मन्दिमिन्द्राय मन्दिने ॥ चक्रिं विश्वानि चक्रये ॥ २ ॥
एवं कालोऽप्यनुमितः सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम ।
एवं कालोऽप्यनुमितः सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम ।;संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तोऽव्यक्तभुग् विभुः ॥ ३ ॥
एवं कृते तु शपथे मस्तके हस्तपङ्कजम् ।
एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।;परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥
एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।
एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे ।;वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥
एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥
एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।
एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् ।;याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥
एवं च वक्ष्यमाणेषु नैवाऽशङ्क्या विरुद्धता ।
एवं चतुर्विधा नैव विरुद्ध्यन्तेऽन्वयं प्रति ।
एवं चिन्तासमाविष्टं विज्ञायैव युधिष्ठिरम् ॥ ११८॥
एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च । वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥
एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।
एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।;मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि ।
एवं जिज्ञासयाऽपोह्य नानात्वभ््राममात्मनि ।;उपारमेत विरजं मनो मय्यर्प्य सर्वगे ॥ २१ ॥
एवं जीवास्त्रिधा प्रोक्ता भवन्त्येते नचान्यथा ॥ ५१॥
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।;कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्॥१५ ॥
एवं तस्या विमुक्तौ च पर्जन्यः सर्वतो वरः ।
एवं तान्यपकृष्याहं हन्यां त्वामिति वेदयन् ।
एवं तेन समादिष्टा धर्मवाय्वादयोऽखिलाः ।
एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।
एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।;स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥
एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३१ ॥
एवं त्वच्चूर्णने शक्तो मत्कामात् त्वं हि जीवसि ।
एवं त्वदस्त्रनिहतं गर्भमुज्जीवयाम्यहम् ॥ १७०॥
एवं त्वयि नान्यथेतोस्ति न कर्म लिप्यते नरे'''॥ २३८॥
एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥
एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे’(ई.उ.२) इति ॥ 07 ॥
एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥
एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥
एवं द्विरूपो भगवान् हरिरेको जनार्दनः''इति च ॥ १५ ॥
एवं धर्मानिति श्रुत्या तदभेदोऽप्युदीर्यते ।
एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥
एवं निदर्शयित्वैव पुनः स्वं रथमाव्रजत् ॥ २२३॥
एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-
एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-;मसन्निधानं परमाणवो ये ।;अविद्यया मनसा कल्पितास्ते;येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥
एवं निर्णयपर्यन्तं वादे सुबहवोऽपि हि ।
एवं परममुख्यार्थो नारायण इति श्रुतेः ।
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।;स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप॥२ ॥
एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृतेः पुमान् ।
एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृतेः पुमान् ।;कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ७ ॥
एवं पराभिध्यानेन परमात्मेच्छया । प्रकृतेः कर्तृत्वं जीव आत्मनि मन्यते ॥ ७ ॥
एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् ।
एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् ।;पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥
एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् ।
एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणसंयममभ्यसेत् ।;दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥
एवं प्रतिज्ञायुग्मार्थं भग्नं(भिन्न) सक्थियुगं रणे ॥ ७३॥
एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।
एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।;साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥
एवं प्रलयकालेऽपि प्रतिभातपरावरः ।
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।;अघायुरिंद्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।;अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति॥१६ ॥
एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।
एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः ।;सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।;कर्मजान्विदि्ध तान् सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।;कर्मजान्विद्धि तान् सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥
एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।;जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्॥४३ ॥
एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
एवं ब्रुवन्नपि नृप आविष्टः कलिना स्वयम् ।
एवं भक्त्यादिविशेषाङ्गीकारादेवेश्वरस्य ब्रह्मादीन् अन्यान् प्रति च सामञ्जस्यं भवति।
एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।
एवं भीष्मो दशाहानि सेनापत्यं चकार ह ।
एवं मुक्तगणाः सर्वे वासुदेवमुपाश्रिताः’ ॥११६॥
एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥
एवं मूलगोप्तृत्वं च विष्णोरेव ॥ ७ ॥
एवं युक्तिमतस्तस्य दैवं चावेक्षतस्तदा ।
एवं युक्तिमतस्तस्य दैवं चावेक्षतस्तदा ।;कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत् कायमभिचक्षते ॥ ५१ ॥
एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः ।
एवं युगानुरूपोऽसौ भगवान् युगवर्तिभिः ।;मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥
एवं युञ्जन् सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।
एवं युञ्जन् सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।;सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥२८ ॥
एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।
एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपुः ।;भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥
एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
एवं लोकं परं विद्यान्नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।;अतुल्यातिशयध्वंसाद् यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ २१ ॥
एवं लोकस्य संवादहेतोः संवादमक्रताम् ॥ ५०॥
एवं वदन्तं कौन्तेयं वासुदेवः सनारदः ।
एवं वाक्यानि सर्वाणि पुंशक्त्या ब्रह्मवित्तये’ इति ॥ 04 ॥
एवं वायुरपि ज्ञेयो भारती चापि तत्त्रयम् ।
एवं विज्ञानवादोऽपि ज्ञानमात्रविशेषतः ।
एवं विद्धां परित्यज्य द्वादश्यामुपवासयेत् ।
एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥
एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने ।
एवं विरक्तः शयन आसनाटनमज्जने ।;दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥
एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥
एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥
एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा ।
एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा ।;अन्वधावदतिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥
एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः ।
एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धयः ।;फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥
एवं व्याहृतयश्चासन् प्रणवेनास्पदं गताः ॥ ४४ ॥
एवं व्युदस्यात्ममायां भिदामुपरमेन्मुनिः ॥ ३८ ॥
एवं शास्त्रवगम्यत्वे विभागेन समन्वयम् ॥154॥
एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।
एवं स गुरुणाऽऽदिष्टो गृहीत्वा श्रद्धयाऽऽत्मवान् ।;पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥
एवं स वीरप्रवरः संयोज्यात्मानमात्मनि ।
एवं स वीरप्रवरः संयोज्यात्मानमात्मनि ।;ब्रह्मभूतो दृढं काले तत्याज स्वकलेवरम् ॥ १३ ॥
एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।;ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः॥१ ॥
एवं सति विधिवाक्यानां स्वेच्छावृत्तिवाक्यानां (च) सम्बन्धो भवति ॥ 24 ॥
एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि ।
एवं समाहितमतिर्मामेवात्मानमात्मनि ।;विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥
एवं सर्वपदानां तु योग्याः सन्ति पृथग् गणाः ॥ ९४॥
एवं सर्वाणि हरे रूपाणि श्रीपतेः सुपर्वाणिहरेः ।
एवं सुधार्मिके लोके हरिभक्तिपरायणे ।
एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।
एवं सृष्ट्वा स भूतानि स्थविष्ठैः पञ्चधातुभिः ।;एकधा दशधाऽऽत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ ४ ॥
एवं स्थितेऽपि जीवैक्यं केचिदाहुः परात्मना ।
एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तदा ।
एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तदा ।;नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाश इव गोजरम् ॥ १३ ॥
एवं हि प्रणवं ज्ञात्वा व्यश्नुते तदनन्तरम् ॥ ५ ॥
एवं हि भगवद्धर्मस्तस्मात् सा नावृणोत् परम् ॥ ३७०॥
एवं हि सर्वशास्त्रेषु पृथक् पृथगुदीरितम् ।
एवंविधानेकगुणः स राजा
एवंविधानेकगुणः स राजा;परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।;क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं;यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥
एवंविधेषु ज्ञानेषु तमसा मुष्टदृष्टयः ॥22 ॥
एवंविधैरहोरात्रैः कालगत्योपलक्षितैः ।
एवंविधैरहोरात्रैः कालगत्योपलक्षितैः ।;अपेक्षितमिवास्यापि परमायुर्वयःशतम् ॥ ३२ ॥
एवमग्नीनङ्गिरसं ज्वरं स्कन्दमुमापतिम् ।
एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।
एवमग्न्यर्कतोयादावर्चयेद् हृदये च यः ।;यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥
एवमण्डान्तरं पश्यन्बहिः सर्वं च पश्यति''। इति वामने ॥ १६ ॥
एवमत्राप्यधर्मेण देहपातं नृपोऽब्रवीत् ॥ ७५॥
एवमध्यात्मनिष्ठं हि भारतं सर्वमुच्यते ।
एवमन्येऽपि हि गुणा मानुषादिषु जन्मसु ॥ ३४०॥
एवमपि चैके पठन्ति ‘यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति’(ऋ.सं.१.१६४.३९) इति ॥ 19 ॥
एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः ।
एवमप्यत्र सर्वेषां देहिनां देहयोगतः ।;कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥
एवमवयवावयविनोरपि ॥ ६० ॥
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।;सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ २४ ॥
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।;सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्॥२४ ॥
एवमुक्तोऽब्रवीद् भीमं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
एवमुक्त्वा गुरुर्ध्यानं शपथं कारयेत्ततः ।
एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः ।
एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः ।;दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥९ ॥
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।;दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥९ ॥
एवमुक्त्वा तु तद्ध्यानं ब्रूयाच्छिष्याय सद्गुरुः॥ ६॥
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तपः ।
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तपः ।;न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तपः ।;न योत्स्य इति गोविन्दम् उक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥
एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।;विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः॥४७ ॥
एवमुक्त्वाऽर्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
एवमुक्त्वाऽर्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।;विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः॥४७ ॥
एवमुत्पन्ननिर्दोषभगवद्दर्शनात् सदा ।
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।;द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥३ ॥
एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।;द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥३ ॥
एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।
एवमेतन्महाराज यथा वदसि देहिनाम् ।;अज्ञानप्रभवा हन्ति स्वपरेति भिदा यतः ॥ २६ ॥
एवमेतान् मयाऽऽदिष्टाननुतिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ ३८ ॥
एवमेव खलु सोम्यान्नस्याश्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति तन्मनो भवति ॥ २ ॥
एवमेव तु दीक्षायामाज्येनैवाहुतिक्रिया ।
एवमेव प्रारब्धकर्माभावे शरीरपातानन्तरमेव मोक्षः; तद्भावे जन्मान्तराणीत्यनियमः ।
एवमेव यतेः स्वीयवित्तेन तु विना सदा ।
एवमेव विमानस्य कृतेः प्रागपि पूजयेत् ॥79॥
एवमेवाखिला वेदा ज्ञातव्या विष्णुतत्पराः ॥56॥
एवमेवार्जुनोऽप्याह विदुरं पुनरूचतुः ।
एवमेवाह भगवान्निरुक्तिं बादरायणः ॥ ७ ॥
एवमेवाऽत्मका लोके परात्मसदृशा मताः’ इत्यादि ॥
एवा हि ते विभूतय ऊतय इन्द्र मावते ॥ सद्यश्चित् सन्ति दाशुषे ॥ ९ ॥
एवा ह्यस्य काम्यास्तोम उक्थं च शंस्या ॥ इन्द्राय सोमपीतये ॥ १०, १६, ८ ॥
एवा ह्यस्य सूनृता विरप्शी गोमती मही ॥ पक्वा शाखा न दाशुषे ॥ ८ ॥
एष इमं लोकमभ्यार्चत् पुरुषरूपेण, य एष तपति प्राणो वाव तदभ्यार्चत् प्राणो ह्येष य एष तपति ।
एष उ एव बृहस्पतिर् वाग्वै बृहती तस्या एव पतिस्तस्मादु बृहस्पतिः ॥ २० ॥
एष उ एव बृहस्पतिर्वाग्वै बृहती तस्या एष पतिस्तस्मादु बृहस्पतिः ॥ २० ॥
एष उ एव ब्रह्मणस्पतिर् वाग्वै ब्रह्म तस्या एष पतिस्तस्मादु ब्रह्मणस्पतिः ॥ २१ ॥
एष उ एव ब्रह्मणस्पतिर्वाग्वै ब्रह्म तस्या एष पतिस्तस्मादु ब्रह्मणस्पतिः ॥ २१ ॥
एष उ एव भामनिरेष हि सर्वेषु लोकेषु भाति सर्वेषु लोकेषु भाति य एवं वेद ॥ ४ ॥
एष उ एव वामनिरेष हि सर्वाणि वामानि नयति सर्वाणि वामानि नयति य एवं वेद ॥ ३ ॥
एष उ वा उद्गीथः । प्राणो वा उत्प्राणेन हीदं सर्वमुत्तब्धं वागेव गीथोच्च गीथा चेति स उद्गीथः ॥ २३ ॥
एष उ वा उद्गीथः प्राणो वा उत् प्राणेन हीदꣳसर्वमुत्तब्धम् वागेव गीथा उच्च गीथा चेति स उद्गीथः ॥ २३ ॥
एष चेतनया युक्तो जीव इत्यभिधीयते ॥ ७६ ॥
एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया॥४० ॥
एष नित्यः सदाचारो गृहिणो वनिनस्तथा ।
एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।
एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।;आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
एष नित्योऽव्ययः ।
एष मोहं सृजाम्याशु यो जनान् मोहयिष्यति ।
एष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६ ॥
एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।
एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यशः ।;हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥
एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपावनी ।
एष सर्वेश्वर एष सर्वज्ञः एषोऽन्तर्यामी ।
एष सर्वेश्वर एष सर्वज्ञः एषोऽन्तर्यामी ।;एष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६ ॥
एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।
एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया ।
एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया ।;इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ३ ॥
एष हरिः । यदपार्थैर्ध्यायति । तत्रार्थान्न विन्दते ॥ २ ॥
एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।
एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः ।;आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥
एषा घोरतमा सन्ध्या लोकशम्बट्करी प्रभो ।
एषा घोरतमा सन्ध्या लोकशम्बट्करी प्रभो ।;उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥
एषा तेभिहिता साङ्ख्ये बुदि्धर्योगे त्विमां शृणु ।
एषा तेभिहिता साङ्ख्ये बुदि्धर्योगे त्विमां शृणु ।;बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥३९ ॥
एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।
एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।;बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥३९ ॥
एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् ।
एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् ।;यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥
एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।
एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मनः ।;अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययोः ॥ ४३ ॥
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।;स्थित्वास्यामन्तकालेपि ब्रह्म निर्वाणमृच्छति॥७२ ॥
एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।
एषा माया भगवतः सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।;त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥
एषा सा द्रौपदी नाम पञ्चदेवीतनुर्भवेत् ।
एषां च सर्वलोकानां धाता नारायणः परः ।
एषां यन्न विरोधि स्यात् तत्रोक्तं तन्न वार्यते ॥ ३५॥
एषां विकारोऽनित्यः स्यान्नित्या एव हि चेतनाः ।
एष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ७२ ॥
एहि श्रीभगवन्विष्णो स्नानार्थं मज्जनालयम् ॥६८ ॥
एहि स्तोमामभि स्वराभि गृणीह्यारुव । ब्रह्म च नो वसो सचेन्द्र यज्ञञ्च वर्धय ॥ ४ ॥
एह्येकमेको वाऽस्मासु ससैन्यो वा रणे नृप ॥ १२८॥
एह्येहीति पुनः प्रोच्य पुनरावहयेद्धृदि ।
ऐन्द्रं सभातलं प्राप्तः पाण्डुर्नास्मत्पिता मुने ॥ ६४॥
ऐन्द्रं स्यन्दनमारुह्य पार्थो मातलिसंयुतः ।
ऐन्द्रमिन्द्रः परं स्थानं यमाराध्य जगत्पतिम् ।
ऐभिरग्ने दुवो गिरो विश्वेभिस्सोमपीतये ॥ देवेभिर्याहि यक्षि च ॥ १ ॥
ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्॥२७ ॥
ऐशानीं दिशमेकां तु विनोदकविवर्जिते ।
ऐशान्यां विश्वरूपः स्यात्क्रमेणानेन पूजयेत् ॥ ८८ ॥
ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं यत् तेऽपि धर्मविनिर्मितम् ।
ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं यत् तेऽपि धर्मविनिर्मितम् ।;निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरेऽसति ॥ १४ ॥
ऐहिकं त्वसुरेष्वेव क्वचिद्धन्ति जनार्दनः ॥ ३५॥
ऐहिकस्य सुखस्यापि कारणं तदनिन्दितम् ।
ऐहिकाधिकरणम्
ओं अनिष्टादिकारिणामपि च श्रुतम् ओम् ॥ 13-307 ॥
ओं अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ओम् ॥ 01-01-20 ॥
ओं कर्मकर्तृव्यपदेशाच्च ओम् ॥ 01-02-04 ॥
ओं कामाच्च नानुमानापेक्षा ओम् ॥ 18-18 ॥
ओं गतिसामान्यात् ओम् ॥ 01-01-10 ॥
ओं गुहां प्रविष्टावात्मानौ हि तद्दर्शनात् ओम् ॥ 01-02-11 ॥
ओं गौणश्चेन्नात्मशब्दात् ओम् ॥ 01-01-06 ॥
ओं छन्दोऽभिधानान्नेति चेन्न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम् ओं॥ 01-01-25 ॥
ओं जन्माद्यस्य यतः ओम् ॥ 01-01-02 ॥
ओं जीवमुख्यप्राणलिङ्गादिति चेत् तद्व्याख्यातम् ओम् ॥ 18-124 ॥
ओं जीवमुख्यप्राणलिङ्गान्नेति चेन्नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्वादिह तद्योगात् ओम् ॥ 01-01-31 ॥
ओं ज्योतिश्चरणाभिधानात् ओम् ॥ 24-24 ॥
ओं तत्तु समन्वयात् ओम् ॥ 01-01-04 ॥
ओं तद्धेतुव्यपदेशाच्च ओम् ॥ 01-01-14 ॥
ओं तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात् ओम् ॥ 01-01-07 ॥
ओं द्युभ्वाद्यायतनं स्वशब्दात् ओम् ॥ 01-03-01 ॥
ओं न च स्मार्तमतद्धर्माभिलापात् ओम् ॥ 01-02-19 ॥
ओं न वक्तुरात्मोपदेशादिति चेदध्यात्मसम्बन्धभूमा ह्यस्मिन् ओम् ॥ 01-01-29 ॥
ओं नानुमानमतच्छब्दात् ओम् ॥ 01-03-03-66 ॥
ओं नेतरोऽनुपपत्तेः ओम् ॥ 01-01-16 ॥
ओं प्रकरणाच्च ओम् ॥ 01-02-10 ॥
ओं प्रतिज्ञासिद्धेर्लिङ्गमाश्मरथ्यः ओम् ॥ 21-127 ॥
ओं प्रथमेऽश्रवणादिति चेन्न ता एव ह्युपपत्तेः ओम् ॥ 05-299 ॥
ओं प्राणभृच्च ओम् ॥ 01-03-04 ॥
ओं प्राणस्तथाऽनुगमात् ओम् ॥ 01-01-28 ॥
ओं भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम् ओम् ॥ 01-01-26 ॥
ओं भेदव्यपदेशाच्च ओम् ॥ 01-01-17 ॥
ओं भेदव्यपदेशाच्चान्यः ओम् ॥ 01-01-21 ॥
ओं भेदव्यपदेशात् ओम् ॥ 01-03-05 ॥
ओं मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते ओम् ॥ 01-01-15 ॥
ओं मुक्तोपसृप्यव्यपदेशात् ओम् ॥ 01-03-02 ॥
ओं रूपोपन्यासाच्च ओम् ॥ 01-02-23 ॥
ओं विकारशब्दान्नेति चेन्न प्राचुर्यात् ओम् ॥ 01-01-13 ॥
ओं विवक्षितगुणोपपत्तेश्च ओम् ॥ 01-02-02 ॥
ओं विशेषणभेदव्यपदेशाभ्यां नेतरौ ओम् ॥ 01-02-22 ॥
ओं विशेषणाच्च ओम् ॥ 01-02-12 ॥
ओं वैलक्षण्याच्च ओम् ॥ 20-291 ॥
ओं वैश्वानरः साधारणशब्दविशेषात् ओम् ॥ 01-02-24॥
ओं शब्दविशेषात् ओम् ॥ 05-36 ॥
ओं शब्दादिभ्योऽन्तः प्रतिष्ठानान्नेति चेन्न तथा दृष्ट्युपदेशादसम्भवात् पुरुषविधमपि चैनमधीयते ओम् ॥ 26-57 ॥
ओं शारीरश्चोभयेऽपि हि भेदेनैनमधीयते ओम् ॥ 01-02-20 ॥
ओं शास्त्रदृष्ट्यातूपदेशो वामदेववत् ओम् ॥ 01-01-30 ॥
ओं शास्त्रयोनित्वात् ओम् ॥ 01-01-03 ॥
ओं श्रुतत्वाच्च ओम् ॥ 01-01-11 ॥
ओं श्रुतोपनिषत्कगत्यभिधानाच्च ओम् ॥ 01-02-16 ॥
ओं समस्तस्य खलु साम्न उपासनं साधु यत् खलु साधु तत् सामेत्याचक्षते यदसाधु तदसामेति ॥ १ ॥
ओं सम्पत्तेरिति जैमिनिस्तथा हि दर्शयति ओम् ॥ 01-02-31 ॥
ओं सम्भोगप्राप्तिरिति चेन्न वैशेष्यात् ओम् ॥ 08-39 ॥
ओं सर्वत्र प्रसिद्धोपदेशात् ओम् ॥ 01-02-01 ॥
ओं साक्षाच्चोभयाम्नानात् ओम् ॥ 26-132 ॥
ओं साक्षादप्यविरोधं जैमिनिः ओम् ॥ 01-02-28 ॥
ओं सुखविशिष्टाभिधानादेव च ओम् ॥ 01-02-15 ॥
ओं स्थानादिव्यपदेशाच्च ओम् ॥ 01-02-14 ॥
ओं स्मर्यमाणमनुमानं स्यादिति ओम् ॥01-02-25॥
ओं स्मृतेश्च ओम् ॥ 01-02-06 ॥
ओं स्वाप्ययात् ओम् ॥ 01-01-09 ॥
ओं हेयत्वावचनाच्च ओम् ॥ 01-01-08 ॥
ओं ॥ अथ कृष्णमनुस्मृत्य भीष्मे स्वां वसुतां गते ।
ओं ॥ अथानुज्ञामुपादाय द्रौणेर्दुर्योधनो नृपः ।
ओं ॥ द्वापरेऽथ युगे प्राप्ते त्वष्टाविंशतिमे पुनः ।
ओं ॥ प्रभातायां तु शर्वर्यां गुरुपुत्रानुमोदितः ।
ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥
ओङ्कारो विदितो येन स मुनिर्नेतरो जनः ।
ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् ।
ओजः सहोबलवतां कर्माहं विद्धि सात्वताम् ।;सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥
ओतत्ववाची ह्योङ्कारो वक्त्यसौ तद्गुणोतताम् ।
ओतुः स्वस्य हेतुरन्यो नास्ति । बहिः प्रलये मुक्तौ च ॥ ३६ ॥
ओमशेषगुणाधार इति नारायणोऽप्यसौ ।
ओमशेषगुणाधार इति नारायणोऽप्यसौ ।;पूर्णो भूतिवरोऽनन्तसुखो यद् व्याहृतीरितः ॥ २ ॥
ओमासश्चर्षणीधृतो विश्वेदेवास आगत ॥ दाश्वांसो दाशुषस्सुतम् ॥ ७ ॥
ओमित्युक्तो भगवता तत्स्नेहात् स शचीपतिः ।
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् मामनुस्मरन् ।
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् मामनुस्मरन् ।;यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्॥१३ ॥
ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् । तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति ॥ १ ॥
ओमित्येतदक्षरमुद्गीथमुपासीत । ओमिति ह्युद्गायति तस्योपव्याख्यानम् ॥ १ ॥
ओमित्येवं ध्यायत आत्मानं स्वस्तिवः पराय तमसः परस्तात् ॥ ८ ॥
ओम् अत एव न देवता भूतं च ओम् ॥ 01-02-27॥
ओम् अत एव प्राणः ओम् ॥ 01-01-23 ॥
ओम् अत्ताचराचरग्रहणात् ओम् ॥ 09-40 ॥
ओम् अदृश्यत्वादिगुणको धर्मोक्तेः ओम् ॥ 01-02-21 ॥
ओम् अधीहि भगव इति होपससाद सनत्कुमारं नारदस्तं होवाच यद् वेत्थ तेन मोपसीद ततस्त ऊर्ध्वं वक्ष्यामीति स होवाच ॥ १ ॥
ओम् अनवस्थितेरसम्भवाच्च नेतरः ओम् ॥ 01-02-17॥
ओम् अनुपपत्तेस्तुन शारीरः ओम् ॥ 01-02-03 ॥
ओम् अनुस्मृतेर्बादरिः ओम् ॥ 01-02-30 ॥
ओम् अन्तर उपपत्तेः ओम् ॥ 01-02-13 ॥
ओम् अन्तर्याम्यधिदैवादिषु तद्धर्मव्यपदेशात् ओम् ॥ 01-02-18 ॥
ओम् अभिव्यक्तेरित्याश्मरथ्यः ओम् ॥ 01-02-29 ॥
ओम् अर्भकौकस्त्वात् तद्व्यपदेशाच्च नेति चेन्न निचाय्यत्वादेवं व्योमवच्च ओम् ॥01-02-07 ॥
ओम् असौ वा आदित्यो देवमधु तस्य द्यौरेव तिरश्चीनवंशोऽन्तरिक्षमपूपो मरीचयः पुत्राः ॥ १ ॥
ओम् अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति ओम् ॥ 01-01-19 ॥
ओम् आकाशस्तल्लिङ्गात् ओम् ॥ 01-01-22 ॥
ओम् आनन्दमयोऽभ्यासात् ओम् ॥ 01-01-12 ॥
ओम् आमनन्ति चैनमस्मिन् ओम् ॥ 01-02-32 ॥
ओम् ईक्षतेर्नाशब्दम् ओम् ॥ 01-01-05 ॥
ओम् उपदेशभेदान्नेति चेन्नोभयस्मिन्नप्यविरोधात् ओम् ॥ 01-01-27॥
ओम् ओम् अथातो ब्रह्मजिज्ञासा ओम् ॥ 01-01-01 ॥
ओम् तत् सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।
ओम् तत् सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।;ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥
ओशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।
ओशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।;असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
ओष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
ओष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।;निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३ ॥
ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥
ओ३म् क्रतो स्मर कृतꣳ स्मर क्रतो स्मर कृतꣳ स्मर ॥ १९ ॥
ओ३म् ॥ अग्निमीळेे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् ॥ होतारं रत्नधातमम् ॥ १ ॥
ओ३म् ॥ अ॒ग्निमी॑ळे पु॒रोहि॑तं य॒ज्ञस्य॑ दे॒वमृ॒त्विज॑म् । होता॑रं रत्न॒धात॑मम् ॥ १ ॥
औं ॥ गतेऽथ चेदिपे स्वकं पुरं जनार्दनोऽशृणोत् ।
औं ॥ जनार्दनाज्ञया मयः समस्तकौतुकोत्तराम्(समस्तकौतुकोत्तमाम्) ।
औं ॥ ततः सम्मन्त्र्यानुमते(अनुमतेः) कृष्णस्य स्वपुरोहितम् ।
औं ॥ ते सेने समरारम्भे समेते सागरोपमे ।
औं ॥ यदा रामादवाप्तानि दिव्यास्त्राणि प्रपेदिरे ।
औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥
औषधीनां प्रभावेन सर्वेऽपि हरयोऽभवन् ॥ २०५॥
क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।
क आत्मा कः परो वाऽत्र स्वीयः पारक्य एव च ।;स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥
क उद्यमी नृपेष्विति प्रपृष्ट आह नारदः ।
कं ते काममागायानीत्येष ह्येष कामगानस्येष्टे य एवं विद्वान् साम गायति साम गायति ॥ ९ ॥ ७ ॥
कः श्रद्दध्यादुदाहर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥
कः सुखरूपः । अनुमानः कवीनां मानानुसारी ॥ ३ ॥
ककुत्स्तनद्वयेनापि पृष्ठभागेन सर्वशः ।
कङ्कगृध्रबश्येना भासवल्लूरबर्हिणः ।
कङ्कगृध्रबश्येना भासवल्लूरबर्हिणः ।;हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ २४ ॥
कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।
कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे ।;अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः ॥ ३९ ॥
कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥
कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥७२ ॥
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।;कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥७२ ॥
कच्चिदेतत् श्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।
कच्चिदेतत् श्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।;कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय॥७२ ॥
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टः छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टः छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।;अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि॥३८ ॥
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।;अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि॥३८ ॥
कट्याश्चैवाङ्गुलाधिक्यं नाभेरध उदाहृतम् ॥15॥
कट्वाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
कट्वाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।;आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥९ ॥
कतमः सुखतमः ॥ १७ ॥
कतमा कतमर्क् कतमत् कतमत् साम कतमः कतम उद्गीथ इति विमृष्टं भवति । वागेवर्क, प्राणः सामोमित्येतदक्षरमुद्गीथः ॥ ३ ॥
कतमे षडित्यग्निश्च पृथिवी च वायुश्चान्तरिक्षं चादित्यश्च द्यौश्चैते षडेतेषु हीदं सर्वं षडिति ॥ ७ ॥
कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।
कतमोऽपि न वेनस्य पञ्चानां पुरुषं प्रति ।;तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥
कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥
कथं च सर्वधर्मज्ञा नारायणपरायणाः ।
कथं छलात्मके द्यूते जिते धर्मजयो भवेत् ।
कथं जीवकरणत्वश्रुतिरित्यतो वक्ति –
कथं तर्हि विशेषवचनम् इत्यत आह-
कथं तर्ह्येषा श्रुतिः –
कथं दुर्योधनः स्थानं सर्वोत्तममवाप्तवान् ॥ ८८॥
कथं द्यूते जिता चाहमजिते स्वपतौ स्थिते ।
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।;कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन॥३९ ॥
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापाद् अस्मान्निवर्तितुम् ।
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापाद् अस्मान्निवर्तितुम् ।;कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन॥३९ ॥
कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति न भाति वा ॥ १४ ॥
कथं प्रसिद्धबहुलशब्दानामन्यथार्थता ॥248॥
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।;इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन॥४ ॥
कथं मार्गो भवेत् तेषां विशतामुत्तरं(विशतामुत्तमं) स्वतः ।
कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।;केषु केषु च भावेषु चिन्त्योसि भगवन्मया॥१७ ॥
कथं विद्यामहं योगिन् त्वां सदा परिचिन्तयन् ।
कथं विद्यामहं योगिन् त्वां सदा परिचिन्तयन् ।;केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन् मया॥१७ ॥
कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना ।
कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना ।;विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥२१ ॥
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्॥२१ ॥
कथं समन्वयो ज्ञेयः स्वल्पशाखाविदां नृणाम् ।
कथञ्चिज्जीवितं वा स्यान्नतु नश्यति मे यशः ॥ १४२॥
कथञ्चित् तानवस्थाप्य सुदूरानुगतान् प्रभुः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति॥४ ॥
कथमेव पदं गच्छेद्विरोधोऽदृष्टबाधनम् ।
कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥
कथयामासानुभूतं तौ भृशं मुदमापतुः ॥ ११५॥
कथाभिर्वासुदेवस्य ध्यानेनाभ्यर्चनेन च ।
कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥ १८ ॥
कथालक्षणमित्युक्तं प्रीत्यर्थं शार्ङ्गधन्वनः ॥24॥
कथाऽन्येषामपि सतां वादो वा समितेः शुभा ।
कथ्यते तदभेदेन न तु जीवः स्वरूपतः''॥ इति च ॥ ६२ ॥
कदा ? –
कदाचिदग्रगो भीमो भीष्मद्रोणौ विसारथी ।
कदाचिदीश्वरः स्तनं पिबन् यशोदया पयः ।
कदाचिदेव स्वगुणान्स्निग्धेष्वेव हि साधवः''॥ इति नारदीये ॥
कदाचिद् ध्यायतः स्रष्टुर्वेदा आसंश्चतुर्मुखात् ॥ ३४ ॥
कदाचिन्मन्यते पार्थं धर्मजोऽपि नरं हरिम् ।
कदाऽप्यचीर्णमद्य तत् कथं करोमि केवलम् ।
कनिष्ठिकायास्तस्यास्तु व्रीहिमात्राधिकः परः ॥22॥
कन्दफलाशन सुन्दररूप नन्दितगोकुलवन्दितपाद ॥5॥
कन्यारत्नं चेच्छंश्चक्रे ब्राह्मं तपो वरं चाऽप ॥ १५७॥
कपिलो दत्त ऋषभौ शिंशुमारो रुचेः सुतः ।
कपे कुतोऽसि कस्य वा किमर्थमीदृशं कृतम् ।
कम्पनाधिकरणं
करं करेण पीडयन् निशाम्य चाऽत्मनो भुजौ ।
करं सुमहदादाय ततः पूर्वां(पूर्वं) दिशं ययौ ॥ १८७॥
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः॥१८ ॥
करणत्वं प्राणानामुक्तम् ।
कराभ्यामस्य कर्णौ च नासिकां दशनैरपि ।
करावलम्बनं देहि श्रीकृष्ण कमलेक्षण ।
करिष्य इत्युदीर्य स व्यधात् तपोऽतिदुश्चरम् ॥ १६५॥
करिष्यन् अधिदैवाधिभूतजीवपरात्मनाम् ॥1॥
करीन्द्रसत्करोरुयुक् सुवृत्तजानुमण्डलः ।
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥10॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥11॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥12॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥13॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥14॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥15॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥16॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥17॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥18॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥1॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥2॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥3॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥4॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥5॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥6॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥7॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥8॥
करुणापूर्णवरप्रद ज्ञापय मे ते ॥9॥
करूशराजपूर्वकाः क्षणात् प्रदुद्रुवुर्भयात् ॥ १५७॥
करे प्रगृह्य केशवो न्यवेशयत् सहाऽसने ।
करोति मर्त्यो मूढात्मा स्मरणं कीर्तनं हरेः॥ ४१॥
करोति शर्वपालितो यतः स बार्हद्रथः ॥ ९७॥
करोतु राजसूयं मे पुत्रोऽजेयानुजार्चितः ।
करोत्यनेन पादेन तत्र स्पष्टार्थवच्छ्रुतिः ।
कर्णं प्रति तमाहाथ कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ॥ २५३॥
कर्णं सेनापतिं चक्रे सोऽगाद् युद्धाय दंशितः (दंसितः) ॥ १॥
कर्णं हस्ते प्रगृह्यैव धार्तराष्ट्रो गृहं ययौ ।
कर्णदुःशासनाभ्यां च सौबलेन च देविना ।
कर्णदुर्योधनादींश्च शल्यं भोजं कृपं तथा ।
कर्णपूरयुतौ कर्णावुत्पलाभ्यां च संयुतौ ।
कर्णमायान्तमालोक्य द्रावयन्तं निजां चमूम् ।
कर्णस्तु तं परित्यज्य सहदेवमुपाद्रवत् ॥ २२४॥
कर्णस्य पश्यतो भीमबाणकृत्तशिरोधराः ॥ १३८॥
कर्णस्य पुरतः शत्रून् द्रावयामास सर्वतः ॥ २१९॥
कर्णेऽयुतरथानां(कर्णोऽयुतरथानां च) स नित्यशो वधमाहवे ।
कर्णौ च त्र्यङ्गुलौ सार्धद्वयविस्तारसंयुतौ ॥34॥
कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥
कर्तव्य उपवासस्तु ह्यन्यथा नरकं व्रजेत्॥ १२६॥
कर्तव्यं तु त्वया वत्स जपश्च त्रिसहस्रकः॥ २३॥
कर्तव्या ब्रह्मजिज्ञासेत्युक्ते किमिति संशये ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्॥६ ॥
कर्तारं भजते सोऽपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः ॥ १४ ॥
कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशोऽपि तत्॥६० ॥
कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत्॥६० ॥
कर्तुं राज्यं पुरो गन्ता भवानीत्यग्रजेन ह ॥ ६३॥
कर्तुं व्यवसितो बुद्ध्या निश्शेषान् धृतराष्ट्रजान् ॥ ३५६॥
कर्तुं साध्यं यदा नालं द्वादश्यदि्भस्तु पारयेत् ।
कर्तृकर्मविरोधश्च नित्यानुभवरोधतः ॥91॥
कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् ।
कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् ।;शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहंकृतेः ॥ २८ ॥
कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥
कर्तृत्वात् सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १२ ॥
कर्तृत्वाधिकरणम्
कर्त्रा सस्वांशेन येनासौ कर्तव्य प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥
कर्म कृत्वा पुनर्गच्छेत् पुनरायाति नित्यशः ॥’
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते॥२७ ॥
कर्म ब्रह्मोद्भवं विदि्ध ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।
कर्म ब्रह्मोद्भवं विदि्ध ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।;तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम्॥१५ ॥
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।;तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥
कर्मक्षयस्तथोत्क्रान्तिर्मार्गो भोगश्चतुष्टयम् ॥2॥
कर्मजं बुदि्धयुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
कर्मजं बुदि्धयुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।;जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।;जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥
कर्मजान्विदि्ध तान् सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥
कर्मजान्विद्धि तान् सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे॥३२ ॥
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।;रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।;रजसस्तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥
कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन स न लिप्यते ॥ ७ ॥
कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः ।
कर्मणां जात्यशुद्धानामनेन नियमः कृतः ।;गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥
कर्मणैव हि संसिदि्धमास्थिता जनकादयः ।
कर्मणैव हि संसिदि्धमास्थिता जनकादयः ।;लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्तुमर्हसि॥२० ॥
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।;लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्तुमर्हसि॥२० ॥
कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।;अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः॥१७ ॥
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।;स बुदि्धमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥
कर्मण्यकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः ।
कर्मण्यकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः ।;स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥
कर्मण्यभिप्रवृत्तोपि नैव किञ्चित्करोति सः॥२० ॥
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित् करोति सः॥२० ॥
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।;मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोस्त्वकर्मणि॥४७ ॥
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।;मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥४७ ॥
कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा ।
कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा ।;यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥
कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥
कर्मनिर्हारमुद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् ।
कर्मनिर्हारमुद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् ।;यजेद् यष्टव्यमिति वाऽपृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ १० ॥
कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ७ ॥
कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥
कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।;तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥
कर्माणि कुरुते नित्यं कीनाश इव दुर्बलः (म.भा.उद्योग.६७.१४)॥७८॥
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥४१ ॥
कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।
कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहंसम्मताः क्रियाः ।;सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥
कर्मानुस्मृत्यधिकरणम्
कर्मापि कुर्वन्ति न वा ? इत्यत आह –
कर्मापेक्षत्वात् फलदानस्य तदेव ददातीति न वाच्यम् । कुतः ?-
कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद् योगी भवार्जुन॥४६ ॥
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन॥४६ ॥
कर्मेंद्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
कर्मेंद्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।;इंद्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते॥६ ॥
कर्मेंद्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते॥७ ॥
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।;इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारस्स उच्यते ॥ ६ ॥
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगम् असक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥
कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।;मां चैवान्तः शरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥
कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।;मां चैवान्तःशरीरस्थं तान् विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥
कलपदं च आयतं च ।
कलशं पूजयेत् पश्चादाह्वयेद्देवताशतम् ॥ ४० ॥
कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलम् ।
कलशोक्तविधानेन पूजा बलिहृतिस्तथा ॥133॥
कलशोदकपूर्णं तु ततः शङ्खं प्रपूजयेत् ।
कला वार्धकला वापि परतो द्वादशी यदि ।
कलावेधे तु विप्रेन्द्र दशम्यैकादशीं त्यजेत् ।
कलावेवं व्याकुलिते निर्णयाय प्रचोदितः ॥५॥
कलिः सुयोधनोऽजनि प्रभूतबाहुवीर्ययुक् ।
कलिकल्मषमत्युग्रं नरकार्तिप्रदं नृणाम् ।
कलिमलहुतवह सुभग महोत्सव शरणद कल्कीश हे भव मम शरणम् ।
कलिर्दुःखाधिकस्तेषु तेऽप्येवं ब्रह्मवद् गणाः ॥ १३२॥
कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।
कले किमिति मे राष्ट्रं विप्लावयसि दुर्मते ॥ ३३॥
कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते ।
कलेर्दुर्विषहः क्रोधस्तमस्तदनुवर्तते ।;तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥
कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥
कलौ कलिमलध्वंसिसर्वपापहरं हरिम् ।
कलौ केशवभक्तानां न भयं विद्यते क्वचित् ।
कलौ पापं कियन्मात्रं हत्यास्तेयादिसम्भवम् ।
कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्॥७ ॥
कल्पन्ते हास्मा ऋतव ऋतुमान् भवति य एतदेवं विद्वानृतुषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥ २ ॥ ५ ॥
कल्पन्ते हास्मै लोका ऊर्ध्वाश्चावृत्ताश्च य एतदेवं विद्वांल्लोकेषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥ ३ ॥ २ ॥
कल्पयित्वा जवनिकां देवमात्मानमन्तरा ।
कल्पयित्वोपवासादीन् मनसा नियमानपि ॥ १६६॥
कल्पवृक्षाः प्रिया विष्णोर्विशेषज्ञानदायकाः ॥21॥
कल्पितत्वाद्विशेषाणां मायिनोऽपि समं हि तत् ।
कवाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
कवाम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।;आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥९ ॥
कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः ।
कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः।
कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः।;सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥ ९ ॥
कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।
कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।;सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥॥ ९ ॥
कविमग्निमुपस्तुहि सत्यधर्माणमध्वरे ॥ देवममीवचातनम् ॥ ७ ॥
कवीनो मित्रावरुणा तुविजाता उरुक्षया । दक्षन्दधाते अपसम् ॥ ९, ४, २ ॥
कश्यपः सनकाद्याश्च वह्न्याद्याश्चैव देवताः ।
कश्यपोस्य मुनिर्ध्येयो सुधापूर्णं हिरण्मयम् ॥82॥
कषणेन गच्छतीति कषायः पापं, तदुभयमेव मलम् ॥ २० ॥
कष्टात् कष्टतरं यान्तु सर्वे दुर्योधनादयः ॥ ३२॥
कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥
कस्मात् तानि न क्षीयन्तेऽद्यमानानि सर्वदेति । पुरुषो वा अक्षितिः स हीदमन्नं पुनः पुनर्जनयते ॥ ६ ॥
कस्मिन्कर्मणि मयो विपरीतं चकार ॥ २ ॥
कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं विज्ञातं भवतीति ॥ ३ ॥
कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत् कायमभिचक्षते ॥ ५१ ॥
कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।
का शक्तिर्मम देवेशपार्थान्(देवेश पार्थान्) बोधयितुं प्रभो ॥ १४॥
काकगोमायुधर्मा त्वं हंससिंहोपमं रणे ।
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिदि्धं यजन्त इह देवताः ।
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिदि्धं यजन्त इह देवताः ।;क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिदि्धर्भवति कर्मजा॥१२ ॥
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।;क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा॥१२ ॥
काञ्चीगुणश्च पदयोर्नूपुरे चातिसुस्वने ॥41॥
कादाचित्कः कुतस्तस्य लोकशिक्षार्थमिष्यते''॥ इति पाद्मे ॥ २२ ॥
कानिचिद् दर्शितान्यत्र दिङ्मात्रप्रतिपत्तये ॥१७५॥
काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् ।
काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदाऽसुखम् ।;मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।;महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।;महाशनो महापाप्मा विध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥
कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।
कामं क्रोधं भयं स्नेहं मैत्रीं सौहृदमेव च ।;नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत् त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।;अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्॥२६ ॥
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः॥२३ ॥
कामचाराधिकरणम्
कामचाराधिकरणम् (स्तुत्यधिकरणम्)
कामदश्च स्वभक्तानां भगवान् पुरुषोत्तमः ॥157॥
कामपुत्रोऽनिरुद्धश्च सूर्यश्चन्द्रो बृहस्पतिः ॥२९॥
कामभोगसमायुक्ता बहुवर्षसहस्रिणः ।
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।;मोहाद् गृहीत्वाऽसद्ग्राहान् प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः॥१० ॥
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।;मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेशुचिव्रताः॥१० ॥
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च॥३९ ॥
कामस्य च परित्यागो निरीहेत्याहुरुत्तमाः''॥ इति च ॥ १० ॥
कामस्य यत्राप्ताः कामास्तत्र माममृतं कृधि’ ।
कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।
कामात् स्नेहाद् भयाद् द्वेषाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।;आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गताः ॥ ३१ ॥
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।;क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति॥४३ ॥
कामादिभिरपि यथावद्भक्त्या सहैव मन आवेश्य तदघं यत्तु द्वेषादिकृतमघं यथाभूतया भक्त्या हित्वा ॥ ३१ ॥
कामाधिकरणम्
कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥
कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः ।
कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु पलबुद्धयः ।;अग्निमुग्धा धूमतान्ताः स्वलोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥
कामिनोपि हि सिद्ध्यर्थं कुर्युरेवोपवासनम् ।
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेन्यदेवताः ।
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेन्यदेवताः ।;तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।;तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥
कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।
कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।;कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः॥११ ॥
काम्याधिकरणम्
काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्न्यासं कवयो विदुः ।
काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्न्यासं कवयो विदुः ।;सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥२ ॥
काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्यासं कवयो विदुः ।
काम्यानां कर्मणां न्यासं सन्यासं कवयो विदुः ।;सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥२ ॥
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिंद्रियैरपि ।
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिंद्रियैरपि ।;योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये॥११ ॥
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।;योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये॥११ ॥
कारणं कार्यवैशेष्यं स्वभावो वस्तुदूषणम् ।
कारणं गुणसङ्गोस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥
कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥
कारणे सति कार्यं भवत्येवेति नियमान्निस्सन्तानः ससन्तानश्च विनाशो न युज्यते ॥ 22 ॥
कारणे सति कार्यं भवत्येवेति नियमे सर्वदा कार्यभावान्न कार्यकारणविशेषः । अनियमे कार्यानुत्पत्तिः ॥ 23 ॥
कारणे सति कार्यं भवत्येवेति हि तस्य नियमः ॥ 19 ॥
कारणेषु न्यसेत् सम्यक् सङ्घातं तु यथार्हतः ॥ २४ ॥
कारयन् सत्यशपथं विवादस्य क्रमेच्छया ।
कारयामास तत् सर्वमर्जुनेन जगत्पतिः ॥ १२५॥
कारयामास भगवान् कृष्णद्वैपायनः स्वयम् ॥ ९१॥
कारयेद् देवदेवस्य स्वाध्यायैर्गीतनृत्तकैः ॥124॥
कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥
कारयेन्मण्डलं साधु हस्तमात्रं तु विस्तृतम् ॥82॥
कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥
कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदुः ।
कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदुः ।;भोक्तृत्वे सुखदुःखानां पुरुषः प्रकृतेः परः ॥ ९ ॥
कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।
कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।;बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।;पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते॥२१ ॥
कार्यकारणबद्धौ ताविष्येते विश्वतैजसौ ।
कार्यकारणबद्धौ ताविष्येते विश्वतैजसौ ।;प्राज्ञः कारणबद्धस्तु द्वौ तु तुर्ये न सिद्ध्यतः ॥ ३ ॥
कार्यकारणयोश्चैव तथैव गुणतद्वतोः ॥11॥
कार्यकारणरूपे तद्वशत्वापेक्षया साक्षात् स्वरूपापेक्षया स्वरूपादन्यद्रूपं न ॥ ४७ ॥
कार्यकारणादीनां समवायसम्बन्धाङ्गीकारात् तस्य च भिन्नत्वसाम्यात् समवायान्तरापेक्षायाम् अनवस्थितेः(तिः)।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः॥५ ॥
कार्यमापद्यपि ब्रह्म तेन यात्यपरोक्षताम्॥ १॥
कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेर्जुन ।
कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेर्जुन ।;सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥९ ॥
कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
कार्यमित्येव यत् कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।;सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥९ ॥
कार्याख्यानाधिकरणम्
कार्याण्यन्यानि चास्माकं कृतान्येतेन विष्णुना ॥ ७६॥
कार्याधिकरणम्
कार्येषु यः करोत्यद्धा नमस्तस्मै स्वयम्भुवे ॥96॥
कार्योत्पत्तावेव कारणस्य विनाशाच्च न विशेषकार्योत्पत्तिः ॥ 20 ॥
काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च ।
काल आत्माऽऽगमो लोकः स्वभावो धर्म एव च ।;इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरेऽसति ॥ ३४ ॥
कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।
कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।;आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
कालं कुबेरं च बहिः प्रत्येकं दिक्षु पूजयेत् ।
कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥
कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
कालघनालीकर्बुरकायः शरशतशकलित(सुररिपु)रिपुशतनिवहः ।
कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ ।
कालनद्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ ।;नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥
कालमायांशयोगतः । कालात्परिणामात्, प्रकृतेर्हिरण्यगर्भाच्च ॥ ११-१४ ॥
कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।
कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।;तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
कालशब्देश्वरैकत्वमतान्यप्येवमेव हि ॥72॥
कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।
कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः ।;त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
कालाख्यं लक्षणं ब्रह्मन् यथा वर्णय नः प्रभो ॥ १० ॥
कालात् प्रसूतिं भूतानां मन्यन्ते कालचिन्तकाः ॥ १४ ॥
कालात्मना ज्ञानाद्यात्मना ॥ १५ ॥
कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।
कालात्मना हृतगुणं नभ आत्मनि लीयते ।;इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर्नृप ॥ १५ ॥
कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥
कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।
कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।;कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
कालानुसारतो दैवांश्चोपसंहर्तुमच्युतः ।
कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।
कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।;विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥
कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥
कालियनागक्ष्वेलनिहन्ता सरसिजनवदलविकसितनयनः॥१॥
काली कराली च मनोजवा च सुलोहिता या च सुधूम्रवर्णा ।
काली कराली च मनोजवा च सुलोहिता या च सुधूम्रवर्णा ।;स्फुलिङ्गिनी विश्वरुची च देवी लेलायमाना इति सप्त जिह्वाः ॥ ४ ॥
काले निर्वेदमापन्नस्तपसा दग्धकिल्बिषः ।
कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु ॥ १७ ॥
कालेनानुगतः शेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २७ ॥
कालो न केवलज्ञानी कालत्वात् प्रतिपन्नवत् ॥66॥
कालो भगवान् ॥ १३ ॥
कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
कालोऽप्यसौ नैक्ययुतः परेण जीवस्य कालो यत एष यद्वत् ।
कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते ।
कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते ।;अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मनः ॥ ३७ ॥
कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईरितः ।
कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईरितः ।;नैवेष्टे स प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३८ ॥
काशिराजेन तेनासौ जुगोपैनं कृपायुतः ॥ १३८॥
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।;धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥ १७ ॥
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।;धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥१७ ॥
काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥
कासश्वासकृतायासः कण्ठो घुरुघुरायते ॥ १६ ॥
काऽसि त्वं हेतुना केन हंसि पुत्रान् नृशंसवत् ॥ ३७॥
कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् ।
कि ं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुनः कियत् ।;वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥
किं कर्म किमकर्मेति कवयोप्यत्र मोहिताः ।
किं कर्म किमकर्मेति कवयोप्यत्र मोहिताः ।;तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेशुभात्॥१६ ॥
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।;तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१६ ॥
किं ज्वरादिजयो विष्णोस्तस्यानन्तस्य कथ्यते ॥ २५२॥
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।;अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते॥१ ॥
किं तस्य चरणैः कार्यं वृथासञ्चरणैर्द्विजाः ।
किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः ।
किं तस्य बहुभिस्तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः ।
किं ते तैः स्वकृतं कर्म भुज्यतेऽत्र नचापरैः ॥ ८६॥
किं ते वैरेण राजेन्द्र बलिभिर्भ्रातृभिः पुनः ॥ २७५॥
किं तेन जातमात्रेण भूभारेणान्नशत्रुणा ।
किं तेन मनसा कार्यं यन्न तिष्ठति केशवे ।
किं त्वया नार्चितो देवः केशवः क्लेशनाशनः॥ १७॥
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा॥३२ ॥
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।;अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्॥३३ ॥
किं मया कार्यमित्येव स्याद्बुद्धिरधिकारिणः ।
किं वक्ष्यति यदावस्थां वदेत् सा पक्षतां व्रजेत् ।
किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।
किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः ।;प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥
किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् ।
किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् ।;इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥
किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।
किं स्याद्वर्णाश्रमाचारैः किं दानैः किं तपःश्रुतैः ।;सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥
किंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४ ॥
किञ्चिद्भक्तियुता नित्यं उत्तमास्तेन मोक्षिणः ॥ ११९॥
किन्तु कर्मक्षयादेव तथा सर्वत्र निश्चितः ॥ ७७॥
किमत्र कुर्वतां सुखं भवेदुदीर्णसङ्कटे ।
किमत्र वक्तव्यमतो हरेर्बलं हरात् परं सर्वत एव चेति ॥ ४८॥
किमत्र सत्यमित्यहं प्रदर्शयिष्य इत्यजः ।
किमन्यैः कालनिर्धूतैः कल्पान्तैर्वैष्णवादिभिः ॥ ११ ॥
किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।
किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः ।;क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥
किमर्थं रोदिषीत्येव साऽब्रवीद् वटुरूपिणम् ॥ १२४॥
किमस्य (चोच्यते)तूच्यते बलं वयं तृणोपमाः कृताः ।
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणानतिवर्तते॥२१ ॥
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणान् अतिवर्तते॥२१ ॥
किमिच्छन् कस्य कामाय शरीरमनुसंज्वरेत् ॥ १२ ॥
किमित्यनादिसंसारमग्नाः सर्वा इमाः प्रजाः ।
किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।
किमिन्द्रेणेह भूतानां स्वस्वकर्मानुवर्तिनाम् ।;अनीशेनान्यथाकर्तुं स्वभावविहितं नृणाम् ॥ १५ ॥
किमु ज्ञानादनुष्ठानादुभयस्मात् पुनः किमु ॥164॥
किमु विष्णोः परानन्दो न ते विष्णुविति श्रुतेः ॥’
किमुत क्षत्रियस्येति जानन्नपि वृकोदरः ।
किमेतद् दृष्टमित्येव तेन पृष्टो रमापतिः ॥ ३९॥
किमेतयेत्यवज्ञाय तावुभौ विप्रसत्तमौ ।
किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥
कियत्कालम् ? –
किरातरूपस्तमनु सभार्यश्च त्रियम्बकः ।
किरीटमण्डितं शिरश्चकार चाऽश्ववाग् भृशम् ॥ ९१॥
किरीटी कुण्डली दीप्तौ हेममाली वरासिमान् ।
किष्कुत्रयं च शक्राद्यैः स्थानं तद्वृत्ततः स्मृतम् ।
किष्कुद्वादशतोनूनं कुर्याद्देवालयस्थलम् ॥54॥
कीचकस्य हिडिम्बस्य बककिर्मीरयोरपि ।
कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः ।
कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः ।;याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥
कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।
कीटः पेशस्कृता रुद्धः कुड्ये यान्तमनुस्मरन् ।;संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥
कीनाशः कर्षको मतः ॥ १३ ॥
कीर्तयन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं प्रभुम्॥ २१४॥
कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥
कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृऽतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥
कीर्तिर्विमला विरता प्रतता विश्वाधिपावनीलाविरता ॥२८॥
कीर्त्योर्ध्वगीतयः पुंभिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह ।
कीर्त्योर्ध्वगीतयः पुंभिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह ।;प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां रामः सतामिव ॥ ६६ ॥
कुठारसम्मितो ह्यसौ तवैव यावनेश्वरः ।
कुण्डले मकराकारे वक्षश्चैव सकौस्तुभम् ।
कुतः ? –
कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।
कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य ।;योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥
कुतः? –
कुतर्कदावदग्धेभ्यो न दातव्यं कथञ्चन॥ २०४॥
कुतस्तु खलु सोम्यैवं स्यादिति होवाच कथमसतः सज्जायेतेति सत् त्वेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् ॥ २ ॥
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।;अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।;अनार्यजुष्टम् अस्वर्ग्यम् अकीर्तिकरमर्जुन॥२ ॥
कुतो हि भाग्यमापतेन्मुनेः शिवार्चने सदा ।
कुत्सयन् गोप इति तं भयान्नैवाऽह्वयत् प्रभुम् ॥ १३९॥
कुत्सयामास बहुशः स तु निर्वेदमागमत् ॥ २२५॥
कुन्ती निजं सुतं(निजसुतं) ज्ञात्वा लज्जया नावदच्च तम् ।
कुन्तीकृष्णासुभद्राभिर्वैराट्याऽन्याभिरेव च ।
कुपिता कालमाधाय द्वैतमेवोपपादयेत् ।
कुमारमक्षमात्मनः समं सुतं न्ययोजयत् ॥ २४॥
कुमारमस्य तूदरे निरीक्ष्य शम्बरे ददुः ॥ १८४॥
कुमारान् ग्रहणेप्सूंस्तानुपयातानुदीक्ष्य सः ।
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।;अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥
कुमुदाक्षायोत्तरे च द्वारपालांश्च पूजयेत् ॥ ८ ॥
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्॥१५ ॥
कुरु घण्टारवं तत्र देवताह्वानलाञ्छनम्’ ॥ १५ ॥
कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।
कुरु ते प्रेतकार्याणि पितुः पूतस्य सर्वशः ।;मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥
कुरु भुङ्क्ष्व च कर्म निजं नियतं हरिपादविनम्रधिया सततम् ।
कुरु राज्यं च धर्मेण पालयापालकाः प्रजाः ॥ ३॥
कुरुक्षेत्रेण किं तस्य किं काश्या पुष्करेण किम् ।
कुरुते स्वयमेवैष कानिचित्पुरुषोत्तमः''॥ इति नारदीये ॥ २३ ॥
कुरूणां मधूनां च नः ॥ ४६ ॥
कुर्यां नैवार्जुनेनाहमबलेनैव सङ्गरम् ॥ १३५॥
कुर्यात् क्रियाः षोडश च व्याहृतीभिः पृथक् पृथक् ।
कुर्यात्ततोऽस्य मुकुलं ज्ञानार्केण विकासयेत् ।
कुर्याद् विद्वान् तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥ २५ ॥
कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥२५ ॥
कुर्युः क्वचिच्च व्यत्यासं प्रमादात् क्वचिदन्यथा ॥३॥
कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नशः ॥ १६ ॥
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतग्ं समाः ।
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतगꣳ समाः ।
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतगꣳ समाः ।;एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥
कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन॥३९ ॥
कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्॥३८ ॥
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।;धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोभिभवत्युत॥४० ॥
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।;धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नम् अधर्मोऽभिभवत्युत॥४० ॥
कुलनाशकरः पापः शापयोग्यस्तव ह्यहम् ।
कुशकाशास्त एवासंल्लसद्धरितवर्चसः ।
कुशकाशास्त एवासंल्लसद्धरितवर्चसः ।;ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥
कुशोदकं च कार्पूरं कौङ्कुमं चान्दनं तथा ।
कुहूप्रवेशसंयुता ययाऽऽर्जुनेर्वधाय हि ।
कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥
कूर्मस्वरूपक मन्दरधारिन् लोकविधारक देववरेण्य ॥1॥
कूर्मोनन्तश्च पृथिवी क्षीरसागर एव च ।
कृतं तत्रासन्निधानकारणं केशवोऽब्रवीत् ॥ ३८॥
कृतं विरूपं सुमहत् कुर्याद् यन्नापरः क्वचित् ॥ ४५॥
कृतं स्तोत्रमिदं पुण्यं पठन्नानन्दतामियात् ॥9॥
कृतं हर्यष्टकं भक्त्या पठतः प्रियते हरिः ॥9॥
कृतकृत्ये तथा भीमे स्थिते धर्मात्मजो हि सः ।
कृतस्तु विश्वकर्मणोऽप्यदह्यतास्य तेजसा ॥ ४५॥
कृतस्य कर्मणो भोगेन क्षयान्मुक्तिरित्यत आह-
कृताञ्जलिपुटान्येव प्रधानं तं हरिं प्रति ॥146॥
कृताञ्जालिपुटो भूत्वा आत्मेत्येकामृचं पठेत् ॥ ६० ॥
कृतात्ययाधिकरणम्
कृतादपि विशेषोऽयं यत् पुण्यस्याधिकं फलम् ।
कृतान्तमाप्य चाप्सरःस्त्रियो बभूवुरूर्जिताः ॥ २७॥
कृतार्थतां च ते ययू रमेशपाददर्शनात् ।
कृतावान्नित्यसुपूर्णैकपरमानन्दपदैषी ॥19॥
कृतिर्निष्ठा ज्ञानमित्यादीनां भेदाद्बहव उत्तमा इति चेत्, न –
कृते पापेनुतापो वै यस्य पुंसः प्रजायते ।
कृते पुरा सुरास्तथा सुराङ्गनाश्च केवलम् ।
कृते ब्रह्मादिभिरपि कृष्णं मर्त्यं हि मेनिरे ॥ २३३॥
कृतो दुर्योधनः सर्वराज्ञां भीमेन पश्यताम् ॥ ४३॥
कृतो विष्णुवशत्वं हि ब्रह्मादीनां प्रकाशितम् ॥१२॥
कृतोऽयं प्रीयतां तेन परमात्मा रमापतिः॥ ८॥
कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्य च ॥ २० ॥
कृत्रिमान् शोभार्थं कृतान् ॥ २० ॥
कृत्वा कार्यमिदं सर्वं विशङ्कः पवनात्मजः ।
कृत्वा कार्याणि सर्वाणि गङ्गामाश्वास्य दुःखिताम् ॥ १॥
कृत्वा तं धृतराष्ट्रं च विदुरादींश्च सर्वशः ॥ २१३॥
कृत्वा तालत्रयं द्वारे देहलीमस्पृशन्विशेत् ।
कृत्वा त्रिमेखलं कुण्डं चतुर्विंशाङ्गुलोच्छ्रितम् ॥15॥
कृत्वा भूशोधनं सम्यक् सार्धपुंमानतस्त्वधः ॥55॥
कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् ।
कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् ।;हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ १५ ॥
कृत्वा विद्राप्य तानश्वान् भित्वा व्यूहं विवेश ह ॥ ४०॥
कृत्वा शौचं यथान्यायं स्नानं कुर्यादतन्द्रितः ।
कृत्वा श्राद्धानि सर्वेषां महादानान्यनारतम् ।
कृत्वा स्वजातिचेष्टाश्च ध्यानेनैनमपश्यताम् ॥ १५८॥
कृत्वाष्टकाष्टकोष्ठानि मध्ये ब्रह्मा चतुष्टये ॥72॥
कृत्वाऽथ कुर्वन्नपि वा निदिध्यासनमाचरेत् ॥97॥
कृत्वाऽपि पाण्डवैर्युद्धं तत् कर्तुमकृतोपमम् ॥ ३०॥
कृत्वोग्रगर्जनं यज्ञं तांश्च यज्ञकृतोऽखिलान् ॥ १५१॥
कृत्स्नभावाधिकरणम्
कृपमायान्तमीक्ष्यैव तपसां मां प्रपीडयेत् ।
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
कृपया वासुदेवेन बोधितः शान्तमानसः ।
कृपसात्वतसंयुक्तो विवेश गहनं रथी ॥ ११५॥
कृपोऽथ पाण्डवान् प्राप्य गौरवात् पूजितश्च तैः ।
कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।
कृमिविड्भस्मनिष्ठान्तं क्वेदं तुच्छं कलेवरम् ।;क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥
कृषिगोरक्षवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।
कृषिगोरक्षवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।;परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।;परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥
कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥
कृष्णं यशोदा च तथैव नन्द आनन्दसान्द्राकृतिमप्रमेयम् ॥ ७६॥
कृष्णकथेयं यमिता (सुश)सुखतीर्थेनोदिताऽनने यं यमिता ।
कृष्णबन्धे कृतो मन्त्र इति मूर्ध्नि पदाऽहनत् ॥ ७६॥
कृष्णभीमार्जुनास्तेन विप्रवेषाश्च तेऽभवन् ॥ १३१॥
कृष्णयैकत्वमापन्ना त्यक्त्वा देहं तु मानुषम् ॥ ५५॥
कृष्णरामादिरूपेषु बलकार्यो जनार्दनः ।
कृष्णशापान्म्लेच्छवशं ययुर्दर्पनिमित्ततः ॥ ४२॥
कृष्णश्चाजानुतो नाभेः कण्ठात् कादन्त एव च ॥83॥
कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् ।
कृष्णसारोऽथ देशानां ब्राह्मणानां शुचिर्भवेत् ।;कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥
कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणः ॥ ८ ॥
कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥
कृष्णस्य पाण्डवानां च मखादेश्च गुणान् बहून् ।
कृष्णा च पञ्चमो नास्ति विद्या शुद्धेयमञ्जसा ॥ ११८॥
कृष्णा च पाण्डवाश्चैव तपोवृद्धिमभीप्सवः ।
कृष्णा च पार्थांश्चतुरो विहाय सुव्यक्तसारस्वतशुद्धभावा ।
कृष्णा सा वर्णतश्चाऽसीदुत्कृष्टानन्दिनी च सा ॥ ९६॥
कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येष्वपि सौहृदं किमु देवेषु महत्सु देवादिषु ॥ ३० ॥
कृष्णाभ्यां च ययुस्तत्र गान्धार्यास्तपसो बलम् ॥ २१४॥
कृष्णायाः पाण्डवानां वा दर्शनेऽज्ञातवासिनाम् ।
कृष्णायै तं मणिं(तन्मणिं) दत्वा भीमस्तां पर्यसान्त्वयत् ।
कृष्णावतारपर्यन्तं प्रातिकूल्यं च जायते''॥ इति नारदीये ॥ ३० ॥
कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥
कृष्णेन निहतश्चैव नरकः कर्ण आस्थितः ।
कृष्णो रामो नृसिंहश्च वराहो विष्णुरेव च ।
कृष्णौ सत्या भीमपार्थौ कृष्णेत्युक्ता हि भारते ॥ ८॥
के यूयमिति पप्रच्छ दीनध्वनिविशङ्कितः ।
केचित् कर्म वदन्त्येनं स्वभावमपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंसः काममुतापरे ॥ ५२ ॥
केचित् तेष्वन्यथा प्राहुः संवृत्यैव त्वनेकधा ।
केतुङ्कृण्वन्नकेतवे पेशो मर्या अपेशसे ॥ समुषद्भिरजायथाः ॥ ३ ॥
केन तं च विजानीयादित्यनिष्टं हि सर्वथा ।
केन दुर्लक्षणेनायं बहुदुःखी प्रवासगः ॥ ११६॥
केन साधनेन ?-
केनकेनापतद् देहो दोषेण न इति क्रमात् ॥ ६२॥
केवलात्मनः शरीरमात्रपरिग््राहस्य ॥ ३० ॥
केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।
केवलानुभवानन्दस्वरूपः परमेश्वरः ।;माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥
केवलान् वैष्णवान् मन्त्रान् व्यासः पार्थाय नो ददौ ।
केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः ।
केवलेन हि भावेन गोप्यो गावः खगा मृगाः ।;येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥
केशव केशव शासक वन्दे पाशधरार्चित शूरवरेश ॥2॥
केशवाद्यस्तथा विश्वतैजसप्राज्ञतुर्यकाः ॥ ४१ ॥
केशवाद्यास्ततो मूर्तीर्द्वादश क्रमतो यजेत् ॥ ८३ ॥
केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥७६ ॥
केशवे कंसकेशिघ्ने न याति नरकं नरः॥ १०॥
केशवो मधुसूदनः सङ्कर्षणदामोदरौ ।
केशवोऽशमयद् वाक्यैर्विश्वरूपं प्रदर्श्य च ॥ ५६॥
केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥
केशाङ्गारस्थिवल्मीकलोष्टाश्मादिविवर्जिते ।
केषु केषु च भावेषु चिन्त्योसि भगवन्मया॥१७ ॥
केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन् मया॥१७ ॥
केसरा रश्मयः ॥ ३८ ॥
कैकयी तु चलान् लोकान् प्राप्ता नैवाचलान् क्वचित् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन् रणसमुद्यमे॥२२ ॥
कैर्मया सह योद्धव्यम् अस्मिन् रणसमुद्यमे ॥२२ ॥
कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।
कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।;किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणानतिवर्तते॥२१ ॥
कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो ।
कैर्लिङ्गैस्त्रीन् गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो ।;किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन् गुणान् अतिवर्तते॥२१ ॥
कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥
कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तरः ॥ २ ॥
कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् ।
कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं कर्मनिष्ठं तु राजसम् ।;प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥
कैश्चिदत्रापि भुज्येत तस्मान्नाधर्ममाचरेत्''॥ इति भारते ॥
को नाम गतिसामान्यमनन्तागमसम्पदः ॥29॥
को नु दुर्योधने पापे हते दोषः कथञ्चन ॥ ८५॥
को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥
को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥
को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥
को हि तं वेदितुं शक्तो नारायणमनामयम् ।
कोटिजन्मार्जितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति॥ ५१॥
कोटिजन्मार्जितं पापमेकयैव विनश्यति॥ १५३॥
कोट्यैन्दवसहस्रैस्तु मासोपोषणकोटिभिः ।
कोणेषु वीन्द्रवामे च सौपर्णीं पूजयेदपि ।
कोलो नृसिंहः सवटुर्जामदग्न्यरघूद्वहौ ।
कोशतो यद् बहिर्वित्तं दानभोगादिकारणम् ।
कोऽसौ इत्याक्षेपः । कलिम् इत्युक्तत्वात् ॥ ५ ॥
कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति॥३१ ॥
कौरवाणां विनाशाय दैत्यानां निधनाय च॥ १०॥
कौरवेयसभामध्ये नावतारमरोचयत् ॥ २२॥
कौर्मे च –
कौशिकः
कौशिकाख्यो ब्राह्मणो हि लीनं ग्रामजनं क्वचित् ।
कौशिकी कुशपाणिः ॥ ३६ ॥
कौशिकेन निरीक्ष्यैव प्राह तौ कृपसात्वतौ ॥ ११७॥
कौशिक्यप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह ॥ ३६ ॥
क्रतावल्पाशिवत् पश्चात् भुञ्जीतेत्यपरे जगुः॥ १७३॥
क्रतुर्यथाविधानतः कृतो हि पारमेष्ठ्यकम् ।
क्रथोऽवगम्य भीष्मकानुजोऽभ्ययाद्धरिं द्रुतम् ॥ ३०॥
क्रमवचनमपि विपरीतक्रमापेक्षया ।
क्रमशः पादहीनान्यां रक्तपादनखां शुभाम् ।
क्रमादूनं तदन्ते च सार्धाष्टाङ्गुलमीरितम् ॥20॥
क्रमाल्पवृत्तजङ्घकः सुरक्तपादपल्लवः ॥ ८५॥
क्रमाल्लक्षणहीनाश्च लक्षणालक्षणैः समाः ।
क्रमेण सर्वान् निर्जित्य पौण्ड्रकं च महाबलम् ।
क्रमेणैतान्पठन्पञ्चामृतेन स्नापयेद्धरिम् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्॥१८ ॥
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥२४ ॥
क्रियते येन देवोपि स्वपदाद्भ्रश्यते हि सः॥ २२०॥
क्रियमाणोऽपि कर्तव्यो भूय एव सदाऽचलः ।
क्रिया च वासनामात्रं साऽनीहायां प्रलीयते ॥ ३७ ॥
क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं
क्रियाक्रियावतोस्तद्वत् तथा जातिविशेषयोः ।
क्रियाफलं तावदेव । कर्मात्मकं कर्मवशम् ॥ ५ ॥
क्रियार्थैर्यज्ञाद्यर्थैरिन्द्रादिनामभिरीरितात्मने ॥ ३६ ॥
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति॥४३ ॥
क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविधः समपद्यत ॥ २४ ॥
क्रियाश्च तत्तदुद्भवाः करोति शाश्वतोऽपि सन् ॥ ११॥
क्रीडसेऽर्भकवत् त्वं हि किं जितं किं जितं त्विति ।
क्रीडात्मकत्वाद्व्याख्यं च(द्यौश्चैव .हृ) सुतेजाश्चातितेजसा ।
क्रीडाया मुत् । अर्हस्य अपूर्णसुखस्य । अन्यतः अरतेः ॥ ३ ॥
क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।
क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।;स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥
क्रीडार्थं याचयामास स्वयं सत्यव्रतं नृपम् ॥''इति मात्स्ये ।
क्रुद्धमहावीरद्युल्कसहस्रसहितोल्ककाः ।
क्रुद्धोल्काय महोल्काय वीरोल्काय नमस्ततः ।
क्रुधा निरीक्ष्य तस्थतुः परस्परं स्फुरत्तनू ॥ १५०॥
क्रोडो नृसिंहः सवटू जामदग्न्यरघूद्वहौ ।
क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः ।
क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः ।;स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशाद् विन(प्रण)श्यति ॥६३ ॥
क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृऽतिविभ्रमः ।
क्रोधाद् भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृऽतिविभ्रमः ।;स्मृऽतिभ्रंशाद् बुदि्धनाशो बुदि्धनाशाद् प्र(वि)नश्यति ॥६३ ॥
क्लिन्नं पादोदकेनैव यस्य नित्यं कलेवरम् ।
क्लृप्तिरन्या गतिश्चैव सिद्धान्तस्यैव साधकाः ॥4॥
क्लेदनं पिण्डनं तृप्तिः प्राणनाप्ययनोन्दनम् ।
क्लेदनं पिण्डनं तृप्तिः प्राणनाप्ययनोन्दनम् ।;तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः ॥ ४५ ॥
क्लेशोधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
क्लेशोधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।;अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५ ॥
क्लेशोऽधिकतरस्तेषाम् अव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
क्लेशोऽधिकतरस्तेषाम् अव्यक्तासक्तचेतसाम् ।;अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५ ॥
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत् त्वय्युपपद्यते ।
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत् त्वय्युपपद्यते ।;क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप॥३ ॥
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।;क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप॥३ ॥
क्व गतावित्यदृष्टापेक्षया ॥ ४० ॥
क्व जपो वासुदेवेति मुक्तिबीजमनुत्तमम्॥ ७०॥
क्व तदाऽऽत्ममानो मम ॥
क्व तदीयरतिर्भार्या क्वायमात्मा नभश्छदिः ॥ १४ ॥
क्व नाकपृष्ठगमनं पुनरावृत्तिलक्षणम् ।
क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् ।
क्वचिच्छन्नः क्वचित् स्पष्ट उपास्यः श्रेय इच्छताम् ।;भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥
क्वचित्क्वचिन्मोहनार्थं कादाचित्काच्च हेतुतः''इति नारदीये ॥ १० ॥
क्वचिदद्यतनोपि न पूर्णसदागणितेड्यगुणानुभवैकतनोः ॥7॥
क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः ।
क्वचिद् गुणोऽपि दोषः स्याद् दोषोऽपि विधिना गुणः ।;गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥
क्वाथेन क्षीरवृक्षाणां तथा पञ्चामृतैरपि ।
क्षणं तिष्ठ महाराज सन्निधानबलात् तव ।
क्षणाच्चकार सोऽप्यगाद् विसृज्य तं हलायुधम् ॥ २८०॥
क्षणार्धेनाऽपि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।
क्षणार्धेनाऽपि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।;भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ ५७ ॥
क्षणेन केशवेन तद्भयादपेयतुश्च तौ ॥ २७२॥
क्षणेन तौ निरायुधौ चकार केशवः शरैः ॥ २७१॥
क्षत्रधर्मस्य रक्षार्थं न तत्प्रश्नान् विदां वराः ।
क्षत्रधर्मानुसारेण न ननाम च बाह्यतः ॥ २९८॥
क्षत्रादन्येष्वपि बलं प्रमाणं यत्र केशवः ॥ २२॥
क्षत्रियस्य तमुत्सृज्य निन्दितो यात्यधो ध्रुवम् ॥ ३॥
क्षत्रियाणां तु किमुत प्रसभं तेन ते पपुः ॥ ४२१॥
क्षत्रियानन्तरत्वात्तु सूतजातेस्तथाऽभवत् ॥ ७॥
क्षत्रियान् परधर्मस्थो मा हिंसीरिति चोदितः ।
क्षमस्व मे वचः प्रभो ब्रवीम्यतीव (पातकम्)पापकम् ।
क्षमा सर्वत्र धर्मो न पापहेतुश्च दुर्जने ।
क्षमो हि गन्तुमञ्जसा दिनाश्वमेधसिद्धये ॥ १४॥
क्षये वाप्यथवा वृद्धौ सम्प्राप्ते वा दिनक्षये ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोक्षर उच्यते॥१६ ॥
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥९२॥
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते॥ १७॥
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते॥१६ ॥
क्षितिपा मनुष्यगन्धर्वा दैवाश्च पितरश्चिराः ।
क्षितिमम्भसि तत् तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥
क्षितीश्वराश्च सर्वशः प्रियाप्रिया(प्रियाः प्रियाः) हरेश्च ये ॥ ५॥
क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।
क्षित्यादीनां इहार्थानां छाया न कतमाऽपि हि ।;न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥
क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥
क्षिपाम्यजस्रमशुभान् आसुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥
क्षिप्रं नैव प्रहर्तव्यं ज्ञातिषु प्रहरत्स्वपि ।
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।;कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति॥३१ ॥
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिदि्धर्भवति कर्मजा॥१२ ॥
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा॥१२ ॥
क्षीयते तु यदा धर्मः प्राप्ते घोरे कलौ युगे ।
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥
क्षीरोदार्णवसम्भूत अत्रिनेत्रसमुद्भव ।
क्षुदभावमात्रफलदं न साक्षाद् राघवेऽर्पितम् ।
क्षुदभावमात्रमाकाङ्क्षन् मामसौ परिपृच्छति ॥ २३॥
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप॥३ ॥
क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानां मृतिच्छताम् ॥ ७ ॥
क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत् कवयो वदन्ति ॥ १४ ॥
क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत॥३४ ॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।;भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्॥३५ ॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।;भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्॥३५ ॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद्विद्धि भरतर्षभ॥२७ ॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्वि भरतर्षभ॥२७ ॥
क्षेत्रज्ञं चापि मां विदि्ध सर्वक्षेत्रेषु भारत ।
क्षेत्रज्ञं चापि मां विदि्ध सर्वक्षेत्रेषु भारत ।;क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।;क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम॥३ ॥
क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥
क्षेत्रज्ञाख्ये लापयेच्च ततो नान्यत्स्मरेद्बुधः''॥ इति च ॥ २९ ॥
क्षेमकात् परतः पूर्तिं शक्तिस्ते यास्यति ध्रुवम् ॥ ४३॥
क्षेमधूर्तिर्दण्डधारः कलिङ्गोऽम्बष्ठ एव च ॥ २६॥
क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥
क्षोणीमयनौकाश्रयत्वात् क्षोणीमयः ॥ १२ ॥
क्व राजसूयमद्य ते जरासुते तु जीवति ।
क्व राजाऽसावृते युष्मान् यो मया नाभिभूयते ॥ ३८॥
क्वचित् कदाचिदासनं नचार्घ्यपूर्वको विधिः ॥ २७॥
क्वचिदुक्तोऽन्यशास्त्रेषु परमो विष्णुरीरितः ॥ ५९॥
क्वचिद् ग्रन्थान् प्रक्षिपन्ति क्वचिदन्तरितानपि ।
क्वचिन्मोहायासुराणां व्यत्यासः प्रतिलोमता ।
क्वाधर्मः क्षत्रजातेस्तु तद्धानौ जीवनं नहि ॥ २०१॥
खं यद्वदुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३३ ॥
खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ ३ ॥
खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥
खगा मृगास्तृणादयः पिपीलिकाश्च गर्दभाः ।
खजतूणीनिभपावनवरजङ्घमितशक्ते ।
खड्गेन सोऽस्त्रैशस्त्रैरप्यनिर्भिन्नत्वचं तदा ।
खण्डितं रूपमेवात्र विकारोऽपि विकारिणः ।
खण्डितात्मावसायिषु जीवमात्रज्ञानिषु ॥ ३६ ॥
खण्डिते भेद ऐक्यं च यावद्वस्तु न भेदवत् ॥10॥
खद्योतसदृशात्यल्पज्ञानत्वादन्यथादृशः ।
खमुत्पत्य गृहीत्वा च कर्णे चिक्षेप सत्वरः ॥ २१६॥
खरगोऽश्वबिडालवत् स्त्रीणां भृत्याः ॥ ४८ ॥
खरतरनिशिचरदहन परामृत रघुवर मानद भव मम शरणम् ।
खरोष्ट्राः कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् ।
खरोष्ट्राः कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् ।;खात्काररभसा मत्ताः पर्यधावन् वरूथशः ॥ ११ ॥
खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ।
खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ।;एते चैकशफाः क्षत्तः शृृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २२ ॥
खात्काररभसा मत्ताः पर्यधावन् वरूथशः ॥ ११ ॥
खात्कारोऽप्यनुकारशब्दः ॥ ११ ॥
खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागशः ।
खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागशः ।;क्षितिमम्भसि तत् तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥
खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥
ख्यात्याद्यर्थं स्पर्धया वा सतां जल्प इतीर्यते ॥3॥
ख्यापयामास कौन्तेयरूपिणो धर्मसूक्तिभिः ॥ ८१॥
ख्यापयामास भगवान् जने निजजनेष्टदः ॥ १०५॥
गङ्गायामुदक एव किञ्चिद्दक्षिणभागे प्रासादे । तथाहि महाभारते ॥ १७ ॥
गच्छन् गजाह्वयं दूतमग्रतोऽयापयन्नृपे(यातयन्नृपे) ॥ ११४॥
गच्छन् युद्धाय दर्पेण प्राह यो मेऽर्जुनं पुमान् ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः॥१७ ॥
गच्छन्वैश्वानरं याति तस्मान्मार्गः स ईरितः''॥ २६ ॥
गच्छेयं नैव (नच) मोक्ष्यामि वर्म बद्धं कथञ्चन ॥ २०३॥
गजे च भीमेन शरैर्निपातिते समारुहद् वाजिवरं सुनिर्भयः ।
गजेन्द्रं मोचयामास ससर्ज च जगद्विभुः ॥''इति मात्स्ये ॥ १६ ॥
गजो गवाक्षो गवयो वृषश्च सगन्धमादा धनदेन जाताः ।
गण्डयोरोष्ठयोर्दन्तपङ्क्योर्मूर्धनि वाचि च ।
गतः पराद्रवद् भयात् पपात यामुनोदके ॥ २९०॥
गतयो हेतवश्चास्य मृषा स्वप्नदृशो यथा ॥ ३१ ॥
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।;यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।;यज्ञायाऽचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥
गतासून् अगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः॥११ ॥
गतित्वं यत्र देहित्वमिति यत्साधनानुगम् ।
गतिरूर्ध्वा च दुःखेता गतित्वाल्लौकिकी यथा ॥26॥
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।;प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥
गते भीमे निमित्तानि दृष्ट्वा राजा युधिष्ठिरः ।
गते व्यासे भगवति सर्वज्ञे सर्वकर्तरि ।
गते हि पार्थसन्निधेः सुयोधने तु नारदः ।
गतेषु सर्वराजसु स्वकां(स्वकं) पुरं स्वकेषु च ।
गतोऽत्र चीर्णसत्तपा अवाप केशवान्तिकम् ॥ १७२॥
गतोऽपि नः स्वकां तनुं प्रवेष्टुमत्र नेशसे ॥ ८०॥
गत्यादिरीशशक्तिश्च सर्वमानविरोधिता ।
गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥
गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥ ३ ॥
गत्वा दुर्योधनाहूतो भगदत्तोऽपि तं ययौ ॥ २८॥
गत्वा शुचिस्थलं तत्र शलिां चैव परीक्षयेत् ॥44॥
गदश्च नामतोऽनुजो हरेः स रोहिणीसुतः ॥ २५०॥
गदस्तु साल्वभूभृता वयोगतेन योधयन् ।
गदां चिक्षेप सा तस्य वारुणेः शिर एव तु ।
गदाकुमुदशूलर्ष्टिखङ्गिनो भूषणोज्ज्वलाः ॥86॥
गदायामपविद्धायां हाहाकारे च निर्गते ।
गदायामपविद्धायां हाहाकारे च निर्गते ।;मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद् विभुः ॥ ५ ॥
गदायुद्धस्य मर्यादां यशश्चाप्यभिरक्षितुम् ॥ ७२॥
गन्तारा हि स्थोऽवसे हवं विप्रस्य मावतः ॥ धर्तारा चर्षणीनाम् ॥ २ ॥
गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥
गन्धर्वकन्यकासूते निहते रावणात्मजे ।
गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
गन्धर्वाच्चित्रसेनात्तु तथाऽस्त्राणि सुरेश्वरात् ॥ १४६॥
गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः॥२६ ॥
गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ २७ ॥
गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥
गन्धांश्च स्थापयेत् पञ्चगव्यं शुद्धान्तरे न्यसेत् ।
गमनकाले सह भ्रात्रा ॥ ५१ ॥
गयश्च लक्ष्मणाद्याश्च त्रयो रोहिणिनन्दनः ।
गरुडं व्यासदेवं च दुर्गां चैव सरस्वतीम् ॥50॥
गर्तौ नाम न तौ कर्णौ याभ्यां तत्कर्म न श्रुतम्॥
गर्भजन्मजरारोगदुःखसंसारबन्धनैः ।
गर्भस्तथाऽपि नैवास्त्रं पातयास्मिन् कथञ्चन ॥ १६९॥
गर्भागारगृहं मातुर्यमलोकं च दुस्सहम्॥ ६९॥
गर्भिणीवधनोदार्थमहो विष्णुर्विडम्बकृत्''॥ इति वाराहे ॥ २८ ॥
गर्हयन्नूचिवानित्थं भार्यापुत्रस्नुषायुतः ।
गवद्गणादास तथैव सूतात् समस्तगन्धर्वपतिः स तुम्बुरुः ।
गविष्ठ आदित्यः ।
गां च त्यक्त्वा स मूढात्मा गार्दभीं वन्दते यथा ।
गाढमभ्यर्द्दितस्तीक्ष्णैः शरैर्भीमेन संयुगे ॥ १४०॥
गाण्डिवत्वात् कार्मुकस्य चेषुध्योरक्षयत्वतः ॥ ५८॥
गाण्डीवं धनुरादाय ययौ हन्तुं महासुरान् ॥ ३०८॥
गाण्डीवं धनुषां श्रेष्ठं तेन द्रौणेर्वरोऽर्जुनः’ ॥१७४॥
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात् त्वक् चैव परिदह्यते ।
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात् त्वक् चैव परिदह्यते ।;न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः॥३० ॥
गानकालेऽन्यदा त्वन्नं प्राणपीठमिति स्मृतम् ।
गान्धर्वं कर्म तस्माच्च मुनिभिः पितृभिस्ततः ॥ १६४॥
गान्धारेण पुनश्चाक्षहृदयज्ञेन धर्मजः ।
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।;पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥१३ ॥
गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥
गायत्री वा इदं सर्वं भूतं यदिदं किञ्च वाग् वै गायत्री वाग् वा इदं सर्वं भूतं गायति च त्रायते च ॥ १ ॥
गायत्र्यधिकरणम्
गायत्र्या चाञ्जलिं दत्वा ध्यात्वा सूर्यगतं हरिम्॥ ५॥
गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ।
गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ।;त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥
गायन्ति त्वा गायत्रिणोऽर्चन्त्यर्कमर्किणः ॥ ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उद्वंशमिव येमिरे ॥ १ ॥
गारुडीं चाथ सन्दर्श्य गृहीत्वाऽथ करे जलम् ॥ ९८ ॥
गारुडे च-
गार्हपत्येन सन्त्य ऋतुना यज्ञनीरसि ॥ देवान्देवय ते यज ॥ १२, २९, १५ ॥
गिरीशपादसंश्रयः प्रभुः समस्तभूभृताम् ॥ ९४॥
गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।
गिरेः सुतायाः पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा ।;मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥
गिरेरधस्तादस्यैवेत्युक्तोऽसौ पाकशासनः ॥ १२८॥
गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।
गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि ।;कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमद्विभुः ॥ २ ॥
गीतनृत्यैश्च वाद्यैश्च पुराणैरितिहासकैः ।
गीयते न तु बाध्यत्वादिदोषयुतत्वतः''॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥
गुणक्रियाजातिपूर्वा धर्मा सर्वेऽपि वस्तुनः ॥9॥
गुणक्रियादयो भावा यदि वा स्युरभेदिनः ॥17॥
गुणचेतसां त्याग एव बन्धत्यागः ॥ २८ ॥
गुणत्वेन गुणित्वेन भोक्तृभोग्यतया स्थिताः ॥168॥
गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः ।
गुणदोषभिदादृष्टिर्नियमात् तेन हि स्वतः ।;नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥
गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्वप्नकल्पिता ॥ ३० ॥
गुणदोषविधानेन त्वंहसां त्याजनेच्छया ॥ २७ ॥
गुणदोषार्थनियमस्तद्विदामेव बाधते ॥ १६ ॥
गुणदोषैः सुखस्यापि वृद्धिह्रासौ विमुक्तिगौ।
गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥
गुणप्रदीपाय गुणज्ञापकाय । गुणात्मस्थोदयाय गुणात्मिका प्रकृतिः तस्यां स्थित उदयस्वरूपो हरिः ॥ ४६ ॥
गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥
गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥
गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।
गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग् भवान् ।;त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥
गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥
गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठितः ।
गुणसाम्यमयोगश्च तर्कबाधो विलोमता ।
गुणहानिश्च नैवास्ति ब्रह्मणस्त्वविकर्मतः ॥4॥
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते॥२८ ॥
गुणा वर्तन्त इत्येव योवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते॥२३ ॥
गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् ।
गुणाः सृजन्ति कर्माणि कालो नु सृजते गुणान् ।;जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥
गुणातीता विमुक्तानां मतिः शुद्धिचितिर्यतः ।
गुणाधिकं गुरुं प्राप्य तद्धीनं नाप्नुयात् क्वचित् ।
गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥
गुणानामप्यहं सौम्यं गुणिन्यौत्पत्तिको गुणः ॥ १० ॥
गुणानुसारिणीं पूजां समां दृष्टिं च यो नरः ।
गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् ।
गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् ।;जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते॥२० ॥
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।;जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोमृतमश्नुते॥२० ॥
गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥
गुणिनामप्यहं सूत्रं महतां च महानहम् । सूक्ष्माणामप्यहं जीवो दुर्जयानामहं मनः ॥ ११ ॥
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोधिगच्छति॥१९ ॥
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति॥१९ ॥
गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया ।
गुणेषु वाऽऽविशेच्चित्तमभीक्ष्णं गुणसेवया ।;गुणाश्च चित्तप्रभवा मद्रूप उभयं त्यजेत् ॥ २६ ॥
गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥
गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति ।
गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवाप्स्यति ।;एता मे सिद्धयः सौम्याष्टावौत्पत्तिका मताः ॥ ५ ॥
गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥
गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः ।
गुणेष्वाविशते चेतो गुणाश्चेतसि च प्रजाः ।;जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥
गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।
गुणैर्गुणान् स भुञ्जान आत्मप्रद्योतितैः प्रभुः ।;मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥
गुणैर्विचित्राः सृजतीं सरूपाः प्रकृतिं प्रजाः ।
गुणैर्विचित्राः सृजतीं सरूपाः प्रकृतिं प्रजाः ।;विलोक्य मुमुहे सद्यः स इह ज्ञानगूहया ॥ ६ ॥
गुणैस्ततः प्रसविता वरणीयो गुणोन्नतेः ।
गुणैस्ततः प्रसविता वरणीयो गुणोन्नतेः ।;भारतिज्ञानरूपत्वाद् भर्गो ध्येयोऽखिलैर्जनैः ॥
गुरवे दक्षिणां दद्यात् कोटिं लक्षं सहस्रकम् ॥119॥
गुरवे दक्षिणां दद्यात् लक्षे लक्षे शतं सुधीः ।
गुरुं च भक्त्या सम्पूज्य स्वीकुर्यादाशिषस्ततः ।
गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥
गुरुं हि जगतो विष्णुर्ब्रह्माणमसृजत् स्वयम् ।
गुरुः सत्सम्प्रदायज्ञस्तारतम्येन सिद्धिदः ॥131॥
गुरुकर्णनदीजानवधीच्चक्षुर्बलेन जनदीजादी ।
गुरुताऽर्थगतैव स्यात् कामोऽधस्ताद्धि निष्फलः ।
गुरुदेवप्रतीपानां विमुखास्तत्प्रिये रतः ।
गुरुनिन्दाऽऽत्मपूजा च न धर्माय भवेत् क्वचित् ।
गुरुप्रसादः स्वप्रयत्नो वा बलवानिति निगद्यते-
गुरुप्रसादाधिकरणम्
गुरुप्रसादाधिकरणम् (लिङ्गभूयस्त्वाधिकरणम्)
गुरुभक्तैः सदाचारैः फलन्त्यद्धा न चान्यथा ॥103॥
गुरुभक्त्या ततो द्रौणेः स्वस्त्यस्त्वित्याह वासविः ॥ १५६॥
गुरुर्गुरूणां प्रभवः शास्त्राणां बादरायणः ।
गुरोः प्रसादमाप्नुतां करूशचेदिभूभृतौ ॥ २१॥
गुर्वादेशानुसारेण मयाऽऽदिष्टा च सद्गतिः ॥ १०२॥
गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद्वै तत् ॥ ६ ॥
गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद्वै तत् ॥ ७ ॥
गुहां प्रविष्टौ पिबन्तौ विष्णुरूपे एव ।
गुहाधिकरणम्
गुहाप्रविष्टमीश्वरं बहून्यहान्यनिर्गतम् ।
गूढं कन्यागृहे तं तु ज्ञात्वा कन्याभिरक्षिणः ।
गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥
गृहकोशादिकं यत्स्वं तद्रूप्यस्य स्वरेस्थितः ॥
गृहणार्घ्यं मया दत्तं देवक्या सहितो हरे॥ ११॥
गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥
गृहाण कलशानीतं यथेष्टमुपभुज्यताम् ॥ १०० ॥
गृहाणार्घ्यं मया दत्तं रोहिण्या सहितः शशिन्॥ १२॥
गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥
गृहाय तन्निशाम्य तु क्रुधाऽऽह मारुतात्मजः ॥ ३५२॥
गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥
गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।
गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान् यो न द्वेष्टि न हृष्यति ।;विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्॥८ ॥
गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।
गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया ।;कर्मतन्त्रं वितनुताद् वेदवादविपन्नधीः ॥ २३ ॥
गृहेऽपि साऽऽसुरे स्थिता निजस्वरूपतोऽसुरम् ।
गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥
गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।
गृह्यमाणस्त्वमग्राह्यो विकारैः प्राकृतैर्गुणैः ।;को न्विहार्हति विज्ञातुं प्राक् सिद्धं गुणसंस्थितेः ॥ ३३ ॥
गृह्यमाणेष्वहंकुर्यान्न विद्वान् यस्त्वविक्रियः ॥ ९ ॥
गोततिः सततं सेव्या गीर्वाणैः सिदि्धदा भवेत्॥ २४१॥
गोपीचन्दनलिप्ताङ्गो यं यं पश्यति चक्षुषा ।
गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।
गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपाः ।;सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥
गोलकद्वितयं विष्णोस्त्रितयं वापि कीर्तिमान् ।
गोविन्दश्च त्रिविक्रम्ूससश्रीधरहृषीकपाः ।
गोविन्दस्मरणं पुंसां पापराशिमहाचलम् ।
गोविन्दस्य सदा चिन्त्यं नित्यानन्दपदप्रदम् ॥9॥
गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः ॥ २८ ॥
गोव्रतादिव्रतैर्युक्तः पालयामास मेदिनीम् ॥ ४॥
गौरजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः ।
गौरजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः ।;द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २१ ॥
गौरवाद् वासुदेवस्य मातुलस्य च केवलम् ॥ ११२॥
गौरी वराभयकरा ध्येया पीताम्बरा च सा ॥79॥
ग्रन्थोयं पाठमात्रेण सकलाभीष्टसिद्धिदः ।
ग्रन्थोऽप्येवं विलुळितः किम्वर्थो देवदुर्गमः ।
ग्रहर्क्षताराचक्रस्थः परमाण्वादिना जगत् ।
ग्रहर्क्षताराचक्रस्थः परमाण्वादिना जगत् ।;संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभुः ॥ १३ ॥
ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च ।
ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च ।;घोषान् व्रजांश्च शिबिरान् नगरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥
ग्राह्यो नार्थो वैदिकं तु दर्शनं ग्राह्यमेव हि ।
ग्रीवाप्रदेशेऽस्य मुमोच बाणं भृशाहतः सोऽपि पपात भूमौ ॥ ७६॥
ग्लापकत्वात् तमः ॥ ५७ ॥
घटं पिपीलिकागणैः प्रपूर्य यावनोऽस्य च ।
घटाभावोऽविशेषः स्यात् पाश्चात्यश्चेदनागतः ।
घटेयुश्चिरकालं च जल्पे यावत्परो जितः ॥16॥
घटोत्कचबलख्यात्यै समर्थेनापि यो रणे ।
घर्मात् स्वेदादिदृष्टेः पुनः प्रतिषेधः ॥ 11 ॥
घर्मो ङसारस्चार्वाङ्गश्छन्दोगम्यो जनार्दनः ।
घातयित्वा सर्वपृथ्वीं भीष्मद्रोणमुखानपि ।
घृतपृष्ठा मनोयुजो ये त्वा वहन्ति वह्नयः ॥ आ देवान् सोमपीतये ॥ ६, २६ ॥
घृताभिपूर्णकुम्भतः स इन्द्रजित् समुत्थितः ॥ ४२॥
घृताहवन दीदिवः प्रतिष्म रिषतो दह ॥ अग्ने त्वं रक्षस्विनः ॥ ५ ॥
घोषान् व्रजांश्च शिबिरान् नगरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥
घ्नता पुत्रशतं यष्टिमात्रं चोर्वरितं त्वया ॥ २०७॥
घ्नन्तं भीमं पुनः सैन्यमर्जुनः प्राह मा भवान् ।
घ्राणादिभोगाभावस्य त्वनिष्टत्वहृदा श्रुतिः ।
चकमे पुत्रिकां ब्रह्मेत्यशृणोत् स कथान्तरे ॥ १११॥
चकर्त कार्मुकं पुनः स खड्गचर्मभृद्धरेः ।
चकर्ष वासो द्रौपद्यास्तदाऽवादीद् वृकोदरः ॥ ३४५॥
चकर्ष सन्धाय शरं च पश्यतः समस्तलोकस्य च संशयं नुदन् ॥ ५२॥
चकार कर्म सा पृथा मुनेः सुकोपनस्य हि ।
चकार क्षणमात्रेण दिव्यरूपस्वरान्वितौ ॥ १६०॥
चकार चोग्रमन्ततः प्रकाशयन् स्वमस्य हि ॥ २०७॥
चकार तं रणात्मके मखे रमेशदैवते ।
चकार तत्र चाऽह्निकं क्रतुं महाश्वमेधिकम् ॥ ११॥
चकार तान् समस्तशस्तलप्रहारचूर्णितान् ॥ २१॥
चकार तूबरेत्युक्ते हन्यामिति रहः प्रभुः ॥ १६९॥
चकार निजभक्तानां बुद्धिशाणत्वसिद्धये ॥9॥
चकार पार्थस्य रथमारुह्यारिधराय ताम् ॥ ६२॥
चकार लावणोदकं जनार्दनोऽमृतोपमम् ।
चकार शम्भवे चैनं सोऽब्रवीत् कन्यका तव ॥ १००॥
चकार सौगतमतं मोहायैव चकार यत् ॥33॥
चकार हि प्रतिश्रवं समार्जये सुतं द्रुतम् ।
चक्रतुः करदान् सर्वान् धृतराष्ट्रस्य दुर्जयौ ॥ १५३॥
चक्ररक्षौ तु तस्याऽस्तां युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ६७॥
चक्ररक्षौ यमौ राज्ञो धृष्टद्युम्नश्च सात्यकिः ।
चक्रवत्परिवृत्तेर्वा दुष्टानां मोहनाय वा ॥"
चक्रशङ्खगदापद्मधरो ध्येयोहमीश्वरः ॥18॥
चक्रशङ्खधरोङ्कस्थदोर्द्वयो ध्येय एव च ॥41॥
चक्रशङ्खवराभीतिहस्तान्येतानि सर्वशः ॥32॥
चक्राब्जं भद्रकं वापि मण्टपे मण्डलं शुभम् ।
चक्रे युद्धानि सुबहून्यजेयः शत्रुभी रणे ॥ ३५॥
चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥
चक्रे सार्द्धमुहूर्तेन समागम्य पुनर्मखम् ॥ ३४॥
चक्षुःसकाशाद् द्रष्टुर्द्रष्टृत्वम् अक्ष्णोर्योग्यता ॥ ४८ ॥
चक्षुराद्यधिकरणम्
चक्षुर्वै ग्रहः स रूपेणातिग्रहेण गृहीतश्चक्षुषा हि रूपाणि पश्यति ॥ ५ ॥
चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥
चचार गोष्ठमण्डलेऽप्यनन्तसौख्यचिद्धनः ॥ ६॥
चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।;तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्॥३४ ॥
चतसृष्वपि दिक्षूर्ध्वमधश्चाण्डं प्रकीर्तितम् ॥ ४४॥
चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥
चतस्रो घटिकाः प्रातररुणोदय उच्यते ।
चतुःशतं च क्रमश उच्छ्रिता दिग्जयार्जिताः ।
चतुःसागरमासाद्य जम्बूद्वीपोत्तमे क्वचित् ।
चतुरङ्गुलं तथैवास्यं सार्धव्रीह्यधरं स्मृतम् ।
चतुरङ्गुलाधिकं मूलं गुह्यं सार्धचतुष्टयम् ॥12॥
चतुरङ्गुलौ भ्रुवौ चैव तथार्धाङ्गुलविस्तृतौ ॥33॥
चतुरस्रं चाष्टकोणं विमानं परिकीर्तितम् ॥65॥
चतुरस्रं विना चक्रं विशेषो भद्रके स्मृतः ॥95॥
चतुराननपूर्वविमुक्तगणा हरिमेत्य तु पूर्ववदेव सदा ।
चतुर्गुणं वा सम्यक् तु चतुरस्रं सहाजिरम् ।
चतुर्थः खण्डः
चतुर्थः पादः
चतुर्थस्य तु सोमाद्या मरुतः .................
चतुर्थोऽध्यायः
चतुर्थ्यन्ताः हृदादीनि पृथग्रूपाणि तानि च ॥31॥
चतुर्दले सिते पद्मचतुष्के मण्डले स्थिते ।
चतुर्दशः खण्डः
चतुर्दशोर्ध्वजीवीनि संसारश्चादिवर्जितः ।
चतुर्दशोऽध्यायः
चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १५ ॥
चतुर्भिश्चतुरो वाहाञ्छल्यस्य निजघान ह ॥ २१॥
चतुर्मुखांशसंयुतं कुमारमेव षण्मुखम् ॥ २१९॥
चतुर्मुखेशपूर्वकाः सुरा वियत्यवस्थिताः ।
चतुर्विंशः खण्डः
चतुर्विंशतिमूर्तीनां वर्णमूर्तीस्तथापरः ।
चतुर्विंशन्मूर्तयश्च मूलरूपसवर्णकाः ॥33॥
चतुर्विंशाङ्गुलं वा तद्विस्तारो द्वादशैव वा ॥17॥
चतुर्विंशोऽध्यायः
चतुर्विधस्य तस्यादौ यौक्तः तत्रापि च स्मृतेः ॥1॥
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोर्जुन ।
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोर्जुन ।;आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ॥१६ ॥
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।;आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ॥१६ ॥
चतुर्विशन्मूतयोस्याः कथिता वर्णदेवताः ।
चतुर्ष्वपि यतोऽस्माकं शापद्वयनिमित्ततः ।
चतुश्चतुर्भिदूर्वाभिः क्षीराज्याक्ताभिरिष्यते ॥102॥
चतुष्प्रकारं तच्चोक्तं शून्यं विज्ञानमेकलम् ।
चतुस्तनोर्हरेः प्रभोस्तृतीयरूपसंयुतः ।
चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
चत्वारः प्राणिनां श्रेष्ठाः सम्पूर्णबलपौरुषाः(म.भा.४.३२.१७) ॥१६१॥
चत्वारो योजनानां हि दश त्रिंशच्छतं तथा ॥ २१९॥
चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः ।
चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मनः ।;जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥
चन्द्रकमन्दिरनन्दक वन्दे ।
चन्द्रशतानन कुन्दसुहास नन्दितदैवतानन्दसुपूर्ण ।
चन्द्रसुरेन्द्रसुवन्दित वन्दे ।
चरणाधिकरणम्
चरणौ तौ तु सफलौ केशवालयगामिनौ ।
चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।
चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।;मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
चरमस्तु विशेषाणामनेकांशायुतः सदा ।
चरितं वैष्णवानां (च)तद् विष्णूद्रेकाय कथ्यते’ ॥१२८॥
चशब्दात् -‘ततः कनीयासा एव देवा ज्यायासा असुराः’(बृ.उ.३.३.१) इति श्रुतेश्च ।
चशब्दाददुःखानुभवेन ।
चशब्दान्न चेदन्यत्रापि न स्यात्, अविशेषात् ॥ 27 ॥
चस्कन्द रेतस्तस्याथ शरस्तम्बे ततोऽभवत् ॥ ५५॥
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।;तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।;तस्य कर्तारमपि मां विध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥
चापे च्छित्त्वा च यमयोर्दध्मौ शङ्खं महास्वनम् ॥ २३॥
चामरं दर्पणं छत्रं वाहनादि निवेदयेत् ।
चारं विचारं प्रचरं सञ्चारं चरणं चरम् ॥78॥
चारयामास सर्वेषु राष्ट्रेष्वविजितोऽरिभिः ॥ ९४॥
चार्वकैरुच्यते मानमक्षजं नापरं क्वचित् ॥40॥
चार्वङ्गं भार्गवं चैव पश्चिमायां प्रपूजयेत् ।
चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयोः ।
चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयोः ।;सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायोः कर्माभिलक्षणम् ॥ ३९ ॥
चिकीर्षोर्धार्तराष्ट्रस्य तन्तुं भूयः सुदुष्करम् ॥ १७४॥
चिक्षेप तेन सम्भ्रान्ताः सर्वे दुर्योधनादयः ॥ २४४॥
चिक्षेप मृत्यो रसनोपमामलं प्रकाशयन्तीं प्रदिशो दिशश्च ॥ २४८॥
चिक्षेप वज्रसमितांस्तत्काये सायकान् बहून् ॥ १२६॥
चिच्छेद कार्मुकं सङ्खे मद्रराजस्य धीमतः ॥ १५॥
चितत्वाच्चित्तनामा च .................॥
चितिमात्राधिकरणम् (ब्रह्माधिकरणम्)
चित्तबडिशवियोगो ध्यानानन्तरसमाधिः ॥ ३३ ॥
चित्तेन हृदयं चैत्यः क्षेत्रज्ञः प्राविशद् यदा ।
चित्तेन हृदयं चैत्यः क्षेत्रज्ञः प्राविशद् यदा ।;विराट् तदैव पुरुषः सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७३ ॥
चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥
चिदचित्तनु सर्वमसौ तु हरिर्यमयेदिति वैदिकमस्ति वचः ॥6॥
चिदचिद्भेदमखलिं विधायादाय भुञ्जते ।
चिदानन्दरसं पूर्णगुणसम्पूर्णमुत्तमम् ॥112॥
चिदानन्दैकदेहे हि(चिदानन्दैकदेहेऽपि) द्विरूपे इव ते यतः ।
चिन्तयन् प्रययौ देवं (दावं) द्रौणिः शस्त्रभृतां वरः ॥ १८१॥
चिन्तयेयं मृतो वापि न चाप्येकत्ववादिभिः॥ १७॥
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।;कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः॥११ ॥
चिन्त्यते प्रथमं तत्र श्रवणादिसकृत्क्रिया ॥2॥
चिन्मात्रं विनाऽन्यो देहस्तेषां न विद्यत इति बादरिः ।
चिन्मात्रेणाप्युपन्यासाज्जैमिन्युक्तस्य च भावादुभयत्राप्यविरोधं बादरायणो मन्यते ।
चिरं प्रयुद्ध्य तं बलोऽग्रहीत् स जङ्घयोर्विभुः ॥ २६२॥
चिरं प्रयुद्ध्य तावुभौ वरास्त्रशस्त्रवर्षिणौ ।
चिरं प्रयुद्ध्य सात्यकिः स हंसकन्यसा बली ।
चिरात्तसञ्ज्ञकोऽगमत् त्रिनेत्रतोषणेच्छया ॥ १६४॥
चुक्रोश नैव धर्मोऽयमित्यसावूर्ध्वबाहुकः ॥ ७७॥
चूर्णयित्वा धनुश्चास्य समाच्छिद्य बभञ्ज ह ॥ ५०॥
चेतनत्वेऽप्यश्मादिवदस्वतन्त्रत्वात् स्वतः कर्तृत्वानुपपत्तिर्जीवस्य।
चेतनस्य स्वतः प्रवृत्तिदर्शनाच्च ॥ 02 ॥
चेतनां हरते बुद्धेः स्तुम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥
चेतनाचेतनं तत्त्वद्वयमेव निरीश्वराः ।
चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥
चेतनाचेतनश्चेति भावश्च द्विविधः स्मृतः ॥3॥
चेतनान्तस्थमारभ्य सर्वगान्तस्थरूपवान् ॥16॥
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।;बुदि्धयोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।;बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥
चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः ॥ २२ ॥
चेष्टते अनेनेति चेष्टा ॥ २७ ॥
चेष्टा हि चेतनानां या सा भवेत् तत्प्रसादतः ।
चोदयित्री सूनृतानाञ्चेेतन्ती सुमतीनाम् ॥ यज्ञन्दधे सरस्वती ॥ ११ ॥
चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।
चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा तं देवमात्मजम् ।;व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
चोरचण्डालपतितश्वोदक्यादिप्रवेशने ।
छत्राकारत्वविज्ञानं चन्द्रप्रादेशतामतिः ॥52॥
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥१ ॥
छन्दाधिकरणम्
छन्दिता सा वरैस्तेन धर्मे भागवते स्थिता ।
छन्दो मदीया गायत्री ताराष्टाक्षरयोर्मता ॥17॥
छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः ।
छन्दोमयोऽमृतमयः सहस्रपदवीं प्रभुः ।;ओङ्कारेष्वञ्जितां स्पर्शस्वरोष्मान्तस्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥
छादयामास राजानं विरथं च चकार ह ॥ २२॥
छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः ।
छायाप्रत्युदकाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिणः ।;एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत॥४२ ॥
छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥
छिन्नद्वैधायतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥
छिन्नद्वैधाऽऽयतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥
छिन्नप्ररोहिणश्चैव विशल्याः पूर्ववर्णिनः ।
छिन्नमञ्जलिकेनाऽजौ सोत्सेधमपतच्छिरः ॥ १८२॥
छेत्तुमर्हसि पद्मेश वचोभिस्तत्वनैपुणैः ॥ २६ ॥
जगज्जनित्रयोरिदं विडम्बनं रमेशयोः ॥ १६१॥
जगतस्त्वविकारत्व उक्तन्यायेन साधिते ॥89॥
जगति व्यवहारो लोकस्य, न तु परमात्मनि तथा । अतो जगति प्रसिद्धिः शब्दानाम् ॥ 17 ॥
जगत्प्रवाहः सत्योऽयं पञ्चभेदसमन्वितः ॥ ६९॥
जगत्सृष्ट्यादिविषये महासामर्थ्यमप्यृते॥ ६॥
जगदम्बामलसुन्दरगृलवक्षोवरयोगिन् ।
जगदागूहकपल्लवसमकुक्षे शरणादे ।
जगद् विमथ्य सम्भृतः शरोऽस्य दक्षिणे करे ॥ ७८॥
जगद्गुरुत्वमादिष्टं मया ते कमलोद्भव ।
जगाद कार्यसिद्धये कथं प्रयाचये परम् ॥ ९२॥
जगाद कृष्णोऽपि धरातलस्थिते न मय्यमुं कश्चन जेष्यतीति ॥ १३३॥
जगाद भारताद्येषु तथा वक्ष्ये तदीक्षया ।
जगाद भावगम्भीरं सुस्मिताधरपल्लवः ॥ १०१॥
जगाद वायुवाहनो वचो युधिष्ठिरं त्विदम् ॥ ८४॥
जगाद साऽखिलं पतौ तदस्य(तदास्य) जन्म चाऽगतिम् ।
जगाम किमु ते पुत्राः शक्या हन्तुमिति स्म ह ॥ ९॥
जगाम च ततोऽन्यत्र पाञ्चाल्योऽपि रथं पुनः ।
जगाम चानु मारुतिः सुसूक्ष्ममक्षिकोपमः ॥ ११२॥
जगाम चारणं हरिं प्रपाहि मां सुपापिनम् ।
जगाम चेतसाऽरणं रघूत्तमं निजं पतिम् ॥ २०८॥
जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
जगाम धाम चाऽत्मनस्तृणादिना सहैव सः ॥ ७१॥
जगाम पक्षिवाहनः पुरीं स्वबाहुपालिताम् ॥ ५९॥
जगाम पार्थं तमवारयच्च शरैरनेकैरनलप्रकाशैः ॥ ६८॥
जगाम रामं गिरिशृङ्गधारी समाह्वयत् तं समराय चाऽशु ॥ १२७॥
जगाम रामाभिमुखस्तदैनं रुरोध रामावरजः शरौघैः ॥ १९६॥
जगाम सौभमास्थितः स सौभराट् च यावनम् ॥ १०१॥
जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।
जघन्थ न प्रियाय मे तथैव जीव कल्पकम् ॥ ६४॥
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः॥१८ ॥
जघान गदया कृष्णस्तं क्षणात् सविडूरथम् ।
जघान तस्य सर्वशो न कश्चिदत्र शेषितः ॥ २८८॥
जघान द्रौणिहार्दिक्यकृपान् भीमार्जुनौ ततः ॥ ३३॥
जघान नैव नकुलं विसृज्य च ययौ परान् ॥ १६॥
जघान भीमस्तरसा तत् सैन्यं शरवृष्टिभिः ॥ ७४॥
जघान सुबहूंश्चैव मागधानां रथव्रजान् ॥ २७४॥
जङ्गमस्थावरविषहृदयं सर्वकामदः ॥84॥
जडव्यपेक्षया जीवः सम्यग्ज्ञेयो हरिः स्मृतः''॥ इति च ॥ २२ ॥
जडेशयोर्जडानां च जडजीवभिदा तथा ॥ ७०॥
जनमेजयं च पाञ्चालीसुतानभिययौ ज्वलन् ॥ १३५॥
जनस्य मोहाय शरीरतोऽस्या यदाविरासीदमलस्वरूपः ॥ ६१॥
जनापवादभीतितस्तया यमस्वसुर्द्रुतम् ॥ १५३॥
जनार्दनः स नामतो रमेशपादसंश्रयः ।
जनार्दनश्च रुग्मिणीकरं शुभे दिनेऽग्रहीत् ।
जनार्दनश्च वामोच्चकरशङ्खिनः ॥25॥
जनार्दनस्य ते हरेः सदाऽवियोगिनी यतः ॥ २१८॥
जनार्दनोऽत्र संवसन् कदाचिदित्थमैक्षत ॥ १४७॥
जनोऽखिलो विष्णुपरो बभूव न धर्महानिश्च बभूव कस्यचित् ॥ ४॥
जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥
जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।;त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोर्जुन॥९ ॥
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।;त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन॥ ९ ॥
जन्मजन्मान्तरेऽज्ञानादवजानन्ति यत् सदा ॥ २६॥
जन्मन्देवानां विशस्त्रिष्वा रोचने दिवः ॥ ३ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.३)
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्॥५१ ॥
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोमृतमश्नुते॥२० ॥
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते॥२० ॥
जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्॥९ ॥
जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।
जन्माद्याः षडिमे भावा दृष्टा देहस्य नात्मनः ।;फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥
जन्माधिकरणम्
जन्मान्तरपितृभिस्त्रिसप्तभिः ॥ १९ ॥
जन्मान्तराभ्यासवशात् स्निग्धाः कृष्णे च पाण्डुषु ।
जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः ।
जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धयः ।;योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥
जपध्यानहुतार्चादीनेवं यः कुरुते सदा ।
जपध्यानादिभिर्नित्यं पूजयेन्नास्य दुर्लभम् ॥70॥
जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥
जपे न्यासे च विहितः क्षोक्षराणां सदान्ततः ।
जपे न्यासे नमोन्तस्तु स्वाहान्तो होमकर्मणि ॥152॥
जपेत्त्रिः शङ्खगायत्रीं पुनः शङ्खादिमुद्रिकाः ।
जपेदष्टाक्षरं मन्त्रं तत्तन्मूर्तिमनुं तथा ।
जप्तं दत्तं हुतं स्नातं तथा पूजा कृता हरेः ।
जप्त्वा चैव निजं मन्त्रं पुनरष्टाक्षरं सुधीः ।
जप्त्वा पुनश्च तन्मन्त्रान् पूजयेच्च विधानतः ।
जय भीम महाबाहो जय दुर्योधनेति च ।
जयं लब्ध्वा तदत्सूच्चैः पाण्डवेषु महात्मसु ।
जयः प्रविश्य केशवं पुनश्च पार्षदोऽभवत् ।
जयत्यब्जभवेशेन्द्रवन्दितः कमलापतिः ।
जयत्यमितसज्ज्ञानसुखशक्तिपयोनिधिः ॥
जयत्यादि पठन्मन्त्रान्पुनर्धूपं समर्पयेत् ।
जयद्रथवधाच्चैव कुपितोऽभ्यद्रवत् परान् ॥ १९४॥
जयन्ती नाम सा प्रोक्ता सर्वपापप्रणाशिनी॥ १॥
जयश्च विजयः पश्चाद्धाता सप्तमको मतः ॥ ९२ ॥
जयाच्च कीचाकादीनामन्यैर्जेतुमशक्यतः ।
जये सर्वस्य यज्ञोऽयं पूर्णो भवति नान्यथा ॥ २००॥
जयेत् क एव तं युधा मृतो न योऽपि सीरिणा ॥ ८५॥
जयो नामेतिहासोऽयं कृष्णद्वैपायनेरितः ।
जयोस्मि व्यवसायोस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥
जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥
जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥
जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।
जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।;ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्॥२९ ॥
जरासन्धभयं त्यक्त्वा तानेव च समाश्रिताः ॥ १४९॥
जरासन्धस्य नृपतेः कंसादीनां च सर्वशः ॥ ३६॥
जरासुतं पुनरुद्यच्छमानं जघान कृष्णो गदया स्वयैव ॥ २५॥
जरासुतस्य शिष्यकौ तपोबलेन केवलम् ॥ २२५॥
जरासुतादयो रुषा तमभ्ययुः शरोत्तमैः ।
जरासुतादिकान् पुमानुवाच चार्थवद् वचः ॥ ३२॥
जरासुतो गुरुत्वतो विरोद्धुमत्र नेच्छति ।
जरासुतो हि दैवतं समस्तकेशवद्विषाम् ।
जलस्तम्भात् समुत्तस्थौ श्वसन्नाशीविषो यथा ॥ ५२॥
जलाशयस्य मध्ये वा शलिावृक्षादिवर्जिते ॥53॥
जलेनापि जगन्नाथः पूजितः क्लेशनाशनः ।
जहार देवदेवस्य किरीटं रत्नचित्रितम् ॥ ८ ॥
जहास पार्षतात्मजां शशाप तां ततस्त्वजः ॥ १८७॥
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्॥४३ ॥
जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥
जहुस्तेऽन्ते तदात्मानः कीटाः पेशस्कृतो यथा ॥ ४० ॥
जागरितस्थानो बहिःप्रज्ञः । सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग् वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३ ॥
जाग्रत्स्वप्नाभावः सुप्तिर्नाडीस्थे परमात्मनि ।
जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥
जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥
जातः कंसवधार्थाय भूभारोत्तारणाय च ।
जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ १३ ॥
जातः प्रद्युम्ननामा यः स मद्दत्तः प्रवादतः ॥ १७८॥
जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥
जातक्षोभाद् भगवतो महानासीद् गुणत्रयात् ॥ १२ ॥
जातमोतं हरौ यस्माज्ज्योतिः, षः प्राणरूपतः ॥12॥
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।;तस्मादपरिहार्येर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।;तस्माद् अपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥
जातानां मानुषे लोके देवानां तु(च) कदाचन ॥6॥
जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविनः खलु ॥ २१ ॥
जातेऽगुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १३ ॥
जानंश्च प्रतिभायोगात् काम्यं नैवाजपन्मनुम् ॥ ३८॥
जानन् कृष्णे बलं घोरमविषह्यं स मागधः ।
जानन् पाण्डवरक्षार्थं चिकीर्षुस्तत्तपोव्ययम् ।
जानन्ननुमितत्वेन ब्रूयात् तस्य प्रसादतः ।
जानन्नपि हरेरिष्टं स्वकर्तव्यतयोत्थितः ।
जानन्नप्यखिलं कृष्णस्तच्छ्रुत्वा सात्यकेर्मुखात् ।
जानमानोऽपि नृपतिः सर्वपूज्यतमं हरिम् ।
जानामि ते मतिं दुष्टां जिघांसोः पार्थसन्ततिम् ।
जानासि मत्प्रतिज्ञां त्वं त्वत्प्रतिज्ञामहं तथा ।
जानीयुर्भीम इत्येव सूदवेषस्ततोऽभवत् (शूद्रवेषस्ततोऽभवत्) ॥ ५॥
जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।
जाम्बूनदाम्बराधारं नितम्बं चिन्त्यमीशितुः ।
जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥
जिगीषवोऽथ रुक्मिणीं विधाय(प्रदाय) चेदिपे हरिम् ॥ १३९॥
जिज्ञासाधिकरणम्
जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥
जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।
जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।;तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥४४ ॥
जितं व आत्मविद्धुर्याः स्वस्तये स्वस्तिरस्तु वः ।
जितः कृष्णेन पूर्वं यः शर्वादाप धनुर्वरम् ॥ २०३॥
जितः वशीकृतः ।
जितन्त इति च स्तोत्रं पठन्संस्नापयेद्धरिम् ॥ ७५ ॥
जिता वयं च सर्वशोऽमुनैकलेन संयुगे ।
जिता विनैव शैनेयं सोऽजयद्धृदिकात्मजम् ॥ २३॥
जिताः समस्तभूभृतो जरासुतादयः क्षणात् ।
जिताः सेनापहारं च चक्रुर्भीष्ममुखास्ततः ॥ ३९॥
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।;शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥
जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः ।
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः ।;मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
जितेन्द्रियो विशुद्धात्मा यदैव स्मरते हरिम्॥ ३९॥
जितेऽत्र कीचके रणे समाददे करं ततः ॥ १८५॥
जित्वा च वासुकिं भूरि रत्नमादाय सत्वरः ।
जित्वा सूर्यसुतं भीमः कौरवाणामनीकिनीम् ।
जिह्वा वै ग्रहः स रसेनातिग्रहेण गृहीतो जिह्वया हि रसान् विजानाति ॥ ४ ॥
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम्॥ ७४॥
जीर्णालयोद्धृतौ चैव तत्त्वमन्त्रान् स्वकं तथा ।
जीवं नयति देवेशः नान्यः कर्ताऽस्य कश्चन ॥108॥
जीवंश्चतुर्दशादूर्ध्वं पुरुषो नियमेन तु ।
जीवकर्तृत्वपक्षे हिताकरणमहितकरणं च न स्यात् ॥ 22 ॥
जीवकर्तृपक्षः श्रुतिप्राप्तो विस्तरान्निराक्रियते-
जीवकलया सह भूतानि बहुमानयंस्तदालयत्वेनेश्वरं प्रणमेत् ॥ ३४ ॥
जीवग्राहभयं ह्येषां भीमान्मागधपातनात् ।
जीवग्राहभयात् कर्णो ददाति करमञ्जसा ।
जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥
जीवपरमात्माधिभूताधिदैवेषु श्रुतीनां परस्परविरोधमपाकरोत्यनेन पादेन।
जीवप्रकरणत्वाज्जीवानां तादृक्सामर्थ्यविदूरत्वाच्च ।
जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्॥५ ॥
जीवभूतेन जीवकर्मभूतेन ॥ ४५ ॥
जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥
जीवस्थस्य च तन्नाम जीवादेरुपचारतः''॥ इति च ॥ ३७,३८ ॥
जीवस्य कर्तृत्वाभावे शास्त्रस्य अप्रयोजकत्वप्राप्तेः जीवोऽपि कर्ता ॥ 33 ॥
जीवस्य देह उभयं गुणाश्चेतो मदात्मनः ॥ २५ ॥
जीवस्य न व्यवच्छेदः स्याच्चेत् तत् तत्प्रतिक्रिया ॥ ३३ ॥
जीवस्य शरीरपरिमितत्वाङ्गीकारेऽण्वादिशरीरस्थस्य हस्त्यादिशरीरेऽकार्त्स्न्यं स्यात् ॥34॥
जीवांशानां पृथगुत्पत्तेर्नानादियोग्यतापेक्षेति न मन्तव्यम् । कुतः ?
जीवाः श्रेष्ठा ह्यजीवानां ततः प्राणभृतः शुभे ।
जीवाः श्रेष्ठा ह्यजीवानां ततः प्राणभृतः शुभे ।;ततः सचित्ताः प्रवरास्ततश्चेन्द्रियवृत्तयः ॥ २८ ॥
जीवानां प्राणधारकः ॥
जीवाभेदो निर्गुणत्वं अपूर्णगुणता तथा ।
जीवितं विष्णुभक्तस्य वरं पञ्चदिनान्यपि ।
जीवेन कार्योपसंहारदर्शनात् तस्य कर्तृत्वमिति चेत्, न । यथा क्षीरं गोषु दृश्यमानमपि प्राणादेव जायते-
जीवेन रूपेण सह ॥ ३८ ॥
जीवेनैव (स्व)करणैः कारयति परमात्मा । अतो न विरोधः ।
जीवेशयोर्भिदा चैव जीवभेदः परस्परम् ।
जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमानमिति वीतशोकः ॥ २ ॥
जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।
जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।;तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥
जुहुयात् सहस्रमयुतं लक्षं कोटिमथापि वा ॥14॥
जेत् सवातव वेदापाऽके लोकोदद सादवा ।
जैमिन्युक्तं मानुषाणां तद्विशेषाश्च केचन ॥2॥
जोषयेत् सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥ २६ ॥
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥२६ ॥
ज्ञस्त्वर्चयन्सुगुणवानन्यथा दोषवान्न तु''॥ इति कापिलेये ॥२५॥
ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम् ॥ ५८ ॥
ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥५४ ॥
ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप’(भ.गी.११.५४) ॥ १०८॥
ज्ञाते समन्वये विष्णौ लिङ्गैर्ह्येष समन्वयः ॥40॥
ज्ञातोऽहं भवता त्वद्य दुर्विज्ञेयोऽपि देहिनाम् ।
ज्ञातोऽहं भवता त्वद्य दुर्विज्ञेयोऽपि देहिनाम् ।;यन्मां त्वं मन्यसे युक्तं भूतेन्द्रियगुणात्मभिः ॥ ३६ ॥
ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः ।
ज्ञात्वा ज्ञात्वाऽथ ये वै मां यावान् यश्चास्मि यादृशः ।;भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥
ज्ञात्वा तद् हृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ४९ ॥
ज्ञात्वा विप्रैस्तिथिं सम्यग् दैवज्ञैः समुदीरिताम् ।
ज्ञात्वा विष्णुपरानेव मुच्यते नान्यथा क्वचित् ॥ ८४॥
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥२४ ॥
ज्ञात्वा सम्प्रार्थयामास भोजनार्थं पुनःपुनः ॥ २०॥
ज्ञात्वाऽद्वयोऽथ विरमेद् दग्धयोनिरिवानिलः ॥ ३१ ॥
ज्ञात्वाऽपि कृष्णा प्रोवाच लोकशिक्षार्थमेव तु ॥ ३६०॥
ज्ञात्वाऽपि भीमसेनेन विप्ररूपस्य नो वधः ।
ज्ञात्वाऽपि रुरुधुः सम्यक् सात्यकिः कृष्णसम्मितम् ॥ २०॥
ज्ञात्वेन्द्र उभयं तस्मादैच्छदादातुमुत्तमम् ॥ ४१४॥
ज्ञात्वैषां निधनाद्यं च जीवादेरस्वतन्त्रताम् ।
ज्ञाधिकरणम्
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।;प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥१९ ॥
ज्ञानं क्षणिकम् । अर्थानां च स्थायित्वमुक्तम् । अतश्च नैक्यम् ॥ 31 ॥
ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।;करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः॥१८ ॥
ज्ञानं ज्ञेयं वचो वाच्यं तमो ज्योतिश्च यत् स्वयम् ॥ ५७ ॥
ज्ञानं तेहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
ज्ञानं तेहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।;यज्ज्ञात्वा नेह भूयोन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।;यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥
ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥
ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद् विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥
ज्ञानं योगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।
ज्ञानं योगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।;द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षणः ॥ ३२ ॥
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिम् अचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥
ज्ञानं वा ज्ञानसिद्धेषु नानुमां प्रथमं वदेत् ॥14॥
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं (ब्रह्मकर्म)ब्राह्मं कर्म स्वभावजम्॥४२ ॥
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्॥४२ ॥
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेशुभात्॥१ ॥
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१ ॥
ज्ञानं विना तु या मुक्तिः साम्यं च मम विष्णुना ।
ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।
ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो धृतिः स्मृतिः ।;स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥
ज्ञानं स्वरसभङ्ग्येव नित्यसन्तानमिष्यते ॥73॥
ज्ञानदश्च शुकादीनां ब्रह्मरुद्रादिरूपिणाम् ॥१४॥
ज्ञानदा अपि चाचार्या विशेषात् फलमाप्नुयुः ।
ज्ञानपूर्वः परः स्नेहो नित्यो भक्तिरितीर्यते’।
ज्ञानभक्ती हरेस्तृप्तिं विना विष्णोरपि क्वचित् ॥ ३॥
ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १३ ॥
ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत॥९ ॥
ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् ।
ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् ।;अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणाम् ॥ २८ ॥
ज्ञानमेवैकमखिलज्ञेयाकारं प्रभासते ।
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।;एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो मुखम्॥१५ ॥
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।;एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्॥१५ ॥
ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥
ज्ञानयज्ञेन तेनाहम् इष्टः स्यामिति मे मतिः॥७० ॥
ज्ञानरूपस्य विज्ञाननाशस्तन्नाश एव यत् ॥85॥
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेंद्रियः ।
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेंद्रियः ।;युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः॥८ ॥
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेन्द्रियः ।
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूढस्थो विजितेन्द्रियः ।;युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः॥८ ॥
ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।;अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥ ४० ॥
ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् ।
ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूतः शरीरिणाम् ।;आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यते ॥ १० ॥
ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन चात्मना ।
ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन चात्मना ।;परिपश्यत्युदासीनां प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥
ज्ञानसूर्यमृते ब्रूयात् तमेकं बादरायणम् ।
ज्ञानस्फूर्तिः सदा तस्मै हरये गुरवे नमः ॥ २ ॥
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा॥३७ ॥
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः॥१९ ॥
ज्ञानाग्निस्सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा॥३७ ॥
ज्ञानात् कर्मक्षयान्मोक्षो भवेद्देहाख्यपञ्जरात् ॥24॥
ज्ञानादयो गुणा यस्माज्ज्ञायन्ते सूक्ष्मदृष्टिभिः ।
ज्ञानादिभेधे विद्यमानेऽपि नांशांशिनोः पृथग्भाव एव । तदुपासनादिभोगादंशस्य ।
ज्ञानानन्दपुरःपूर्णो विद्महे धीमहे तथा ।
ज्ञानानन्दह्रासकरा ह्येते दोषाः सनातनाः (सदातनाः) ॥ १२२॥
ज्ञानानन्दादिभिः सर्वैर्गुणैः पूर्णाय विष्णवे ।
ज्ञानिनामेव देवादीनामाचारदर्शनात् ॥ 03 ॥
ज्ञानी च कर्माणि सदोदितानि कुर्यादकामः सततं भवेत॥ २३५॥
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।;तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्॥१६ ॥
ज्ञानेन बाधतेऽज्ञानं.........
ज्ञानैश्वर्यप्रभानन्दतेजःशक्तिभिरेव वा ।
ज्ञापनं क्षत्रियाणां च धर्मो विप्राभ्यनुज्ञया ।
ज्ञेयं गम्यं गुरूंश्चापि नत्वा सूत्रार्थ उच्यते ॥
ज्ञेयं गम्यं गुरूंश्चापि नत्वा सूत्रार्थ उच्यते ॥1॥
ज्ञेयं छन्दो देवतैकस्तत्तद्रूपो हरिः परः ॥6॥
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ।
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ।;अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ।
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ।;अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते॥१३ ॥
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।;निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते॥३ ॥
ज्ञेयमन्यैर्हरेर्नाम निजकर्तव्यमेव च ॥ ३४॥
ज्ञेया मन्त्राः समस्तास्ते पृथङ्मोक्षादिदायकाः ॥154॥
ज्ञेयाश्चैव प्रपूज्याश्च विष्णोः प्रीतिमभीप्सता ॥75॥
ज्ञेयो न वेदैः शूद्रादैः कम्पकोऽन्यश्च जीवतः।
ज्ञेयो विष्णुर्विशेषस्तु ज्ञाने स्यादुत्तरोत्तरम्॥ ५॥
ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुदि्धर्जनार्दन ।
ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुदि्धर्जनार्दन ।;तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव॥१ ॥
ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
ज्यायसी चेत् कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।;तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥
ज्येष्ठं पितृसमं हत्वा प्रतिपत्स्याम कां गतिम् ॥ २२४॥
ज्येष्ठः श्रेष्ठः समानेभ्यो भवेन्नात्र विचारणा ॥’ इति च ।
ज्येष्ठत्वाद् याजमानं तु प्रणिधाय युधिष्ठिरे ।
ज्येष्ठाज्ञयैव विदुर आह्वायन्नपि धर्मजम् ।
ज्योतिरधिकरणं
ज्योतिरधिकरणम्
ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।
ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते ।;विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥
ज्योतिराद्यधिकरणम्
ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥
ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम्
ज्योतिषामपि तज्जयोतिस्तमसः परमुच्यते ।
ज्योतिषामपि तज्जयोतिस्तमसः परमुच्यते ।;ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।;ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्॥१८ ॥
ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।;महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
ज्वरदाहादिशान्त्यर्थं तर्पयेन्मनुनामुना ।
ज्वलत्सुकौस्तुभप्रभाऽभिभासकं शुभाम्बरम् ।
झटितारिर्ञमष्टङ्की ठलको डलको ढरी ॥8॥
झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी॥३१ ॥
टङ्कारोऽप्यनुकारशब्दः ।
टङ्की दण्डी च धन्वी च तत्तद्युक्तस्तु वामतः ॥21॥
णात्मा तारस्थमो दण्डी धन्वी नम्यः परः फली ।
त इमे सत्याः कामा अनृतापिधानास्तेषां सत्यानां सतामनृतमपिधानं यो यो ह्यस्येतः प्रैति न तमिह दर्शनाय लभते ॥ १ ॥
त इमेवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥
त इह व्याघ्रो वा सिंहो वा वृको वा वराहो वा कीटो वा पतङ्गो वा दंशो वा मशको वा यद्यत् भवन्ति तत्तदा भवन्ति ॥ ३ ॥
त एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद् रूपादुद्यन्ति ॥ २ ॥
त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥
त एव वेदास्त्वन्येषां नर्ते तत्कस्यचित् सुखम्''। इति स्कान्दे ॥२४॥
त एवान्वयनामानः तैः सम्यक् प्रविचारिते ॥120॥
तं कर्णो वारयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तं ज्ञात्वा फल्गुनो वीरः सज्यं कृत्वा तु गाण्डिवम् ।
तं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥
तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया॥२० ॥
तं तं शुद्धं विजानीयान्नात्र कार्या विचारणा॥ २३०॥
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।;विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः॥१ ॥
तं तथा कृपयाऽऽविष्टम् अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
तं तथा कृपयाऽऽविष्टम् अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।;विषीदन्तमिदं वाक्यम् उवाच मधुसूदनः॥१ ॥
तं तदाऽन्तर्हितः(अन्तर्हितं) शर्वः कैलासमनयत् क्षणात् ।
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥६ ॥
तं तु तेऽवनतं दृष्ट्वा किं करोमीति वादिनम् ।
तं तु तेऽवनतं दृष्ट्वा किं करोमीति वादिनम् ।;निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४६ ॥
तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
तं दहन्तमनीकानि युवराजोऽङ्गदो बली ।
तं दृष्ट्वा परमक्रुद्धो निमील्य नयने शुभे ॥ ८४॥
तं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ ९ ॥
तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।
तं पतन्तं विमानेन सहतक्षकमम्बरात् ।;विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥
तं प्रणम्य ययौ सोऽपि स्वप्नदृष्टमनुस्मरन् ॥ १७८॥
तं भारतपुराणानां महारामायणस्य च ।
तं भीमभिन्नमर्माणं विवर्माणं निरायुधम् ।
तं भीमसेनो विरथायुधं च कृत्वा बाणेनाहनज्जत्रुदेशे ॥ ५८॥
तं मद्गुरुपनिपत्याभ्युवाद सत्यकामा३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥ २ ॥
तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।
तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।;अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥
तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥
तं विजित्य(विसृज्य) रणे कर्णो जघ्ने पार्थवरूथिनीम् ॥ २२६॥
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।;स निश्चयेन योक्तव्यो योगोनिर्विण्णचेतसा॥२३ ॥
तं विद्याद्दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।
तं विद्याद्दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।;स निश्चयेन योक्तव्यो योगोनिर्विण्णचेतसा॥२३ ॥
तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् ।
तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् ।;वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमसंन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥
तं शिष्यवधकोपेन शप्तुमात्मानमुद्यतम् ।
तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।
तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् ।;भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥
तं ह बको दाल्भ्यो विदाञ्चकार स ह नैमिशीयानामुद्गाता बभूव स ह स्मैभ्यः कामानागायति ॥ १३ ॥
तं ह बृहस्पतिरुद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एव बृहस्पतिं मन्यन्ते वाग्घि बृहती तस्या एष पतिस्तेन ॥ ११ ॥
तं हंस उपनिपत्याभ्युवाद सत्यकामा३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥ २ ॥
तं हाङ्गिरा उद्गीथमुपासाञ्चक्रे एतमु एवाङ्गिरसं मन्यन्तेऽङ्गानां यद्रसस्तेन॥ १० ॥
तं हायास्य उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवायास्यं मन्यन्त आस्याद् यदयते तेन ॥ १२ ॥
तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥
तक्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥ ११ ॥
तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥
तच्च नैवान्यथा कर्तुं शक्यं केनापि कुत्रचित् ॥ ९५॥
तच्च नैसर्गिकं रूपं द्वात्रिंशल्लक्षणैर्युतम् ।
तच्च मरणे भवति-
तच्च संस्मृत्यसंस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।
तच्च संस्मृत्यसंस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।;विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥७७ ॥
तच्च संस्मृऽत्य संस्मृऽत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।
तच्च संस्मृऽत्य संस्मृऽत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।;विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥७७ ॥
तच्च सत् ‘बहुस्यां प्रजायेय’(छां.उ.६.२.३) इति परिणामप्रतीतेर्न विष्णुः ।
तच्च साधनजातां तेनानुप्रविष्टमेव । यथा शरीरेन्द्रियादिः।
तच्चलिङ्गं विष्णोरेव। तस्मैव प्राणत्वोक्तेः ‘तद्वैत्वं त्वं प्राणो अभवः’() इति ॥ 24 ॥
तच्चासुराणां मोहाय दोषा विष्णोर्नहि क्वचित् ॥ ३७॥
तच्छत्रुवधरूपं च पूर्वासिद्धं च गूहितम् ।
तच्छास्त्रगम्य एवैको मोक्षदो भवति ध्रुवम् ॥15॥
तच्छुभ्रं ज्योतिषां ज्योतिस्तद्यदात्मविदो विदुः ॥ १२ ॥
तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।
तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।;पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥
तच्छ्रद्धयाक्राऽऽन्तमतिः पितृदेवव्रतः पुमान् ।
तच्छ्रद्धयाक्राऽऽन्तमतिः पितृदेवव्रतः पुमान् ।;गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥ ३ ॥
तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।
तच्छ्रुत्वा भगवान् रामो रुन्धन्नपि धिया शुचः ।;स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥
तच्छ्रुत्वा भीमसेनोऽपि स्थितो भीष्मकरग्रहात् ॥ २४५॥
तच्छ्रुत्वा स तु भीतोऽपि पुत्रस्नेहानुगो नृपः ।
तच्छ्रुत्वोत्पन्ननिर्वेदं क्षत्ता ज्येष्ठस्य वर्द्धयन् ।
तच्छ्वासवेगाभिहतैः कथञ्चिद् गतैः समीपं कथमप्यबोधयत् ॥ ९९॥
तज्ज्ञात्वा ददतां दोषो भवेदिति विचिन्तयन् ।
तज्ज्ञात्वा न विकुर्वीत स्वस्वरूपं मनस्तथा''। इति षाड्गुण्ये ॥१३॥
तज्ज्ञानार्थं हि वेदानामखिलानां प्रवर्तनम् ।
तटिदधिकरणम्
तत आत्मनि योगेन भक्तियुक्तः समाहितः ।
तत आत्मनि योगेन भक्तियुक्तः समाहितः ।;द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस्त्वमात्मनि ॥ ३१ ॥
तत आवाहनीं मुद्रां व्युत्क्रमेण विधाय च ॥११८ ॥
तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।
तत ऊर्ध्वं ब्रह्मचर्यं धारयन्नजुहोत् प्रभुः ।;त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥
तत एकीकृताः सर्वे पाण्डवाः सहसोमकाः ।
तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा॥३१ ॥
ततः कतिपयाहानि निरुष्यात्र जनार्दनः ।
ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।
ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।;जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।
ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।;ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥
ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।
ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।;बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥
ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।
ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः ।;सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥
ततः कृताञ्जलिर्भूत्वा निषुसीदेत्यृचं पठेत् ॥ ३६ ॥
ततः कृष्णः पुरीमेत्य बोधयामास फल्गुनम् ।
ततः कृष्णः सुतवरं त्वत्त आदास्य इत्यजः ।
ततः कृष्णाभ्यनुज्ञाता पाराशर्यसदस्यकाः ।
ततः कोटिगुणं चापि निषिद्धस्येतरैर्जनैः ।
ततः क्रमान्नृपान् जित्वा चेदीनां विषयं गतः ।
ततः क्षमापयन् सुतां प्रदाय रोहिणीं शुभाम् ।
ततः परं किष्कुमात्रं सभाया अन्तरं यदि ।
ततः परं च शुश्रूषेद्यथा तस्य प््रिायं भवेत्''॥ इति च ॥ ४० ॥
ततः परं धर्मराजो निर्विण्णः स्वकृतेन ह ।
ततः पश्चाद् द्रौपदी च सर्वाभ्यो रूपतो वरा ।
ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः ॥ २७ ॥
ततः पुरा स्यमन्तकं ह्यवाप सूर्यमण्डले ।
ततः पुरैव तावुभौ द्विजं हरस्वरूपिणम् ।
ततः पूजां प्रकुर्वीत विधिवत्सुसमाहितः ।
ततः पूर्ववदागत्य प्रवेश्य पुरुषोत्तमम् ।
ततः प्रणम्य बीभत्सुरग्रजं परिरम्भितः ।
ततः प्रबुद्धयोर्धर्मो नैव शक्तिशतांशभाक् ॥ ४२४॥
ततः प्रभृति सन्त्यज्य देवपक्षा जरासुतम् ।
ततः प्राणात्मने पूर्वमुक्त्वा नारायणाय च ।
ततः प्रोक्तास्तु ते सर्वे भक्त्योग्रतपआदयः ।
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।;सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोभवत्॥१३ ॥
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।;सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्॥१३ ॥
ततः शरं वज्रनिभं मद्रराजः समाददे ।
ततः शरेण कुपितः शितेन द्रौणिसारथेः ।
ततः शिखण्डिनं हत्वा युधामन्यूत्तमोजसौ ।
ततः शुद्धेन तोयेन शङ्खमापूर्य मुद्रिकाः ॥ ११३ ॥
ततः शुद्धोदकस्नानं कारयेत्परमात्मनः ।
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।;माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥१४ ॥
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।;माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः॥१४ ॥
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।;प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत॥१४ ॥
ततः स सज्जीकृतमात्तधन्वा रथं समास्थाय निशाचरेश्वरः ।
ततः स हंससंयुतो जगाम योद्धुमच्युतम् ।
ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
ततः सङ्कर्षणं देवं वासुदेवं परात्परम्॥ ३१॥
ततः सचित्ताः प्रवरास्ततश्चेन्द्रियवृत्तयः ॥ २८ ॥
ततः सद्यो विमुच्येत यं बिभेति स्वयं भवः ॥ १४ ॥
ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।
ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।;चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥
ततः सप्तर्षिर्भूत्वा पाराशर्यप्रसादतः ।
ततः समस्तभञ्जनोरुशक्तिमाप केशवम् ॥ २३९॥
ततः सर्वाङ्गभूषाश्च नूपुराद्याः किरीटकम् ॥ ७६ ॥
ततः सर्वान् गुरुन्नत्वा हृत्पद्माधिष्ठितं प्रभुम् ॥ ३० ॥
ततः सहैव यदुभिः कृष्णं द्वारवतीं गतम् ।
ततः सुदुःखिताः शूरपुत्राद्या अभिमन्यवे ।
ततः सुपूर्णमस्य तत् फलं विधातुमञ्जसा ।
ततः सुयोधनानुजश्चकर्ष पार्षतात्मजाम् ।
ततः सेनां विहायैव भीमो बीभत्सुमन्वयात् ॥ ७८॥
ततः स्वदारधर्षकं समाह्वयद् युधेऽङ्गजः ।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि॥३३ ॥
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापम् अवाप्स्यसि॥३३ ॥
ततः स्वयं तु गृह्णीयाद्भक्त्या नत्वा हरिं स्मरन् ॥ १२१ ॥
ततः स्वर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥
ततः(यतः) स रथमारुह्य लोकानामुत्तरोत्तरम् ।
ततक्ष वानरोत्तमं न चाशकद् विचालने ॥ ३१॥
ततक्षतुर्नाकसदां समक्षं महाबलौ संयति जातदर्पौ ॥ ६५॥
ततक्षतुस्तावधिकौ धनुर्भृतां शरैः शरीरावरणावदारणैः ॥ ८३॥
ततश्च द्विगुणः प्रोक्तो विष्णुलोकः सनातनः ।
ततश्च ब्रह्महत्येति ध्यायेत्स्वं पापपूरुषम् ॥ ३१ ॥
ततश्च रुक्मिणीं वयं प्रदापयाम चेदिपे ।
ततश्च सद्य एव सा सुषाव पुत्रमुत्तमम् ।
ततश्चक्रायुधादीनि पूजयेत्क्रमशो दश ।
ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥
ततस्तं देशमापुस्ते यत्र भीमधनञ्जयौ ॥ १९२॥
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥
ततस्ततो नियम्यैतद् आत्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥
ततस्तदाह्वयोऽभवत् स रुग्मिणीसुतो बली ॥ १८१॥
ततस्तदैव देहं ता विसृज्य नलनन्दिनी ।
ततस्तावत् तृतीयायाः सार्धमेव ह्युदाहृतम् ॥69॥
ततस्तिथ्यादि सङ्कीर्त्य स्थितं देशं च संस्मरन् ॥ २६ ॥
ततस्तु कलशैर्बाह्यक्रमेणैव जनार्दनम् ।
ततस्तु तान् विनाऽपरेऽधिराजराज इत्यमुम् ।
ततस्तु ते त्रिलोचनं तपोबलादतोषयन् ।
ततस्तु पञ्चघोषैश्च वेदघोषैस्तथादरात् ।
ततस्तु प्रार्थनामुद्रां विधाय प्रार्थयेद्धरिम् ॥ ६३ ॥
ततस्तु मण्टपं कुर्यात् प्रतिष्ठायाः सुलक्षणम् ॥70॥
ततस्तु सर्वांश्च हरिप्रवीरान् विधूय बाणैर्बलवान् दशाननः ।
ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।
ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।;पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥ २१ ॥
ततस्ते जाह्नवीतीरे वने वटमुपाश्रिताः ।
ततस्ते प्रेतकार्याणि चक्रुः सर्वेऽपि सर्वशः ।
ततस्तेनानुविद्धेभ्यस्तत्त्वेभ्योऽण्डमचेतनम् ।
ततस्तेनानुविद्धेभ्यस्तत्त्वेभ्योऽण्डमचेतनम् ।;उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५४ ॥
ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।
ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ ।;रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥
ततो गुहामुखाद्धरिर्विनिस्सृतो जरासुतम् ।
ततो गोपालतामाप यतिः पूज्योऽखिलैर्यतः
ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं
ततो जगन्मङ्गलमच्युतांशं;समाहितं शूरसुतेन देवी ।;दधार सर्वात्मकमात्मभूतं;काष्ठा यथाऽऽनन्दकरं नभस्तः ॥ १९ ॥
ततो जग्मुर्विप्रवेषास्तृणीकर्तुं हि मागधम् ॥ १३२॥
ततो ददत्सु पानीयं गङ्गायां स्वजनस्य तु ।
ततो देशान्तरं गत्वा तपश्चक्रे स मुद्गलः ।
ततो द्विगुणमानं वा सार्धप्रतिममेव वा ॥63॥
ततो न सा विसर्जितुं शशाक तं विना रतिम् ।
ततो निधाय तान् बिलं स जाम्बवत्परिग्रहम् ।
ततो निरुत्तरः कृष्णं पाण्डवांश्च प्रणम्य सः ।
ततो निशायां प्राप्तायां स्वपक्षे प्रविषीदति ।
ततो भीमः पुनः स्वं तु रथमास्थाय चापभृत् ।
ततो भीमो महाबाहुः सहजाभ्यां च संयुतम् ।
ततो भीष्मोऽर्जुनश्चैव शस्त्रास्त्रैरभ्यवर्षताम् ।
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ १० ॥
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ ९ ॥
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायाꣳ रताः ॥ ९ ॥
ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्यां रताः ॥ १२ ॥
ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्याꣳ रताः ॥ १२ ॥
ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥
ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥
ततो मुद्गलमुद्बोध्य ययौ च स्वं निकेतनम् ॥ ११६॥
ततो ययौ राघवमेव रावणो निवारयामास तमाशु लक्ष्मणः ।
ततो ययौ स्वकां पुरीं पृथासुतैः सहाच्युतः ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि॥३८ ॥
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापम् अवाप्स्यसि॥३८ ॥
ततो युधिष्ठिरो दुःखादमर्षाच्चाभ्यवर्तत ।
ततो युधिष्ठिरो राजा राज्यं शासतु पूर्ववत् ॥ २६२॥
ततो वरेण्यं वरदं विष्णुं प्राप्य स वासवः ।
ततो वर्णाश्च चत्वारस्तेषां ब्राह्मण उत्तमः ।
ततो वर्णाश्च चत्वारस्तेषां ब्राह्मण उत्तमः ।;ब्राह्मणेष्वपि वेदज्ञो ह्यर्थज्ञोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ३१ ॥
ततो वसन् स्वपुर्यजः क्वचिद् रविग्रहे हरिः ।
ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥
ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥
ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।
ततो विराजमुत्सृज्य वैराजः पुरुषो नृप ।;अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः ॥ १२ ॥
ततो विषण्णयोस्तयोः सुयोधनो वचोऽब्रवीत् ॥ ३४२॥
ततो विहाय सङ्गरं गतौ निरर्थकं त्विति ॥ २७०॥
ततो वृकोदरो दिशं प्रयातु ते पितुः प्रियाम् ॥ १७७॥
ततो हरिं निरीक्ष्य स स्तुतिं विधाय चोत्तमाम् ।
ततो हरिर्बलैर्युतो बलान्वितो मुनीश्वरैः ।
ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।
ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।;अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥
ततो हाहेति विलपन् राजा परमदुःखितः ।
ततो हि तौ निजां तनुं हरेः प्रसादतः शुभौ ।
ततो हि सर्वतीर्थानि गम्यान्यासन् नृणां क्षितौ ॥ ५॥
ततो हि सा च रुगक्मिणी प्रिये प्रियासु तेऽधिकम् ।
ततोनन्तं योगपीठस्वरूपं पूजयेद्धरेः ।
ततोनिरुद्धं देवेशं प्रद्युम्नं च ततः परम् ।
ततोऽग्रहीत् स तां प्रियां रतिं रमापतेः सुतः ॥ १९२॥
ततोऽङ्गमार्जनं वस्त्रं पीतं च परिधानकम् ।
ततोऽत्यजत् स्वशिष्यकौ निशम्य तत्प्रतीपकौ ॥ २४१॥
ततोऽनन्तगुणो विष्णुर्न कश्चित् तत्समः सदा’ ॥ ७४॥
ततोऽन्धमेव तत् तमो हरेर्द्विडेति निश्चयात् ।
ततोऽपरदिने सर्वे भीष्मद्रोणपुरस्सराः ।
ततोऽप्रयोजकत्वं शास्त्रस्य नाऽपद्यते । कृतप्रयत्नापेक्षत्वात् तत्प्रेरकत्वस्य । आदिशब्देनावैषम्यादि ।
ततोऽर्घ्यं मूलमन्त्रेण पाद्यमाचमनीयकम् ।
ततोऽर्जुनस्तु गाण्डीवं समादायाभ्यताडयत् ॥ १३०॥
ततोऽवसत् पाण्डवेयो गान्धर्वं वेदमभ्यसन् ।
ततोऽसुराद्या ऋषयो मनुष्या जगद्विचित्रं च विरिञ्चतोऽभूत् ॥ ३०॥
ततोऽस्य पूर्वमेव नो ह्यभावता कृता शुभा ॥ ७४॥
ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥
तत् कारणं वद शुभे यदि मच्छ्रोत्रमर्हति ।
तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।
तत् कालियः परं वेद नान्यः कश्चित् स लेलिहा ।;अवात्सीद् गरुडाद् भीतः कृष्णेन च विवासितः ॥ १२ ॥
तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥
तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव॥१ ॥
तत् कृतं तव पुत्राणां ख्यापयद्भिरशिष्टताम् ॥ ३६२॥
तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।
तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयोः ।;अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदोर्भृशम् ॥ ९ ॥
तत् क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत् ।
तत् क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत् ।;स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु॥४ ॥
तत् त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥ १ ॥
तत् त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥ १५ ॥
तत् परं सर्वधिष्ण्येभ्यो मायाधिष्ठितमारुहत् ।
तत् परं सर्वधिष्ण्येभ्यो मायाधिष्ठितमारुहत् ।;मुनयोऽद्याप्युदीक्षन्ते परं नापुरवाङ् नृपाः ॥ २६ ॥
तत् सर्वं तानि दश ।
तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।
तत्कथ्यतां महाभाग यदि विष्णुकथाश्रयम् ।;अथ वाऽस्य पदाम्भोजमकरन्दलिहां सताम् ॥ ६ ॥
तत्कर्णिकास्थितं देवं नारायणमजं विभुम् ॥ ५९ ॥
तत्कामवर्षिणो मेघांस्तस्य दत्वोदकार्थिनः ।
तत्क्षेत्रं यच्च यादृक्च यद्विकारि यतश्च यत् ।
तत्क्षेत्रं यच्च यादृक्च यद्विकारि यतश्च यत् ।;स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु॥४ ॥
तत्तच्छरीरस्थस्य तत्तत्परिमाणत्वमिति न मन्तव्यम्(वाच्यम्) । विकारित्वादनित्यत्वप्रसक्तेः ॥ 35 ॥
तत्तत्कर्मफलं गृह्णन् भ््रामतीह सुखेतरम् ॥ ६ ॥
तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥
तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंशसम्भवम्॥४१ ॥
तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसम्भवम्॥४१ ॥
तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥
तत्तद्गुणानुसारेण पूज्याः मान्याश्च सर्वशः ॥104॥
तत्तद्द्रव्यमयास्तत्र तत्र स्थाप्यास्तु बाह्यतः ।
तत्तद्योग्यतया समत्वम् ॥ ३१ ॥
तत्तन्त्रत्वाच्च सूक्ष्मं च शङ्खचक्रगदाधरम्''॥ इति चाध्यात्मे ॥ ३३ ॥
तत्तन्नाम चतुर्थ्यन्तं प्रणवादि नमोऽन्तकम् ।
तत्तन्मन्त्रेण वा कार्यो गायत्र्या दशतारकैः ॥5॥
तत्तस्य मम शुश्रूषणम् ॥ २० ॥
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेशुभात्॥१६ ॥
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥१६ ॥
तत्तेजसा हि सम्पन्नः सुप्त इत्यभिधीयते ।
तत्त्रिपादं तदर्धं वा तदध्यर्धमथापि वा ॥64॥
तत्त्रिभागमुपासां च चक्रे सम्भृतमानसः ॥5॥
तत्त्वज्ञानं तथा व्यासादाप्य सर्वज्ञतां गतः ॥ ६०॥
तत्त्वनिर्णयकथासु निर्णयो वासुदेवगुणविस्तरोऽभवत् ।
तत्त्वनिर्णयमुद्दिश्य केवलं गुरुशिष्ययोः ॥2॥
तत्त्वनिर्णयवैलोम्यं वादे साक्षात्पराजयः ।
तत्त्वनिर्णयवैलोम्ये निन्द्यो दण्ड्योऽथवा भवेत् ।
तत्त्वनिश्चयो वेदार्थनियमश्च ब्रह्मदृष्टेः पृथगेव ।
तत्त्वन्यासादि ध्यानान्तं कृत्वा पूजां समारभेत् ॥ ७८ ॥
तत्त्वन्यासान् मातृकाश्च पुनर्मूर्तौ समाचरेत् ॥ ११७ ॥
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।;गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते॥२८ ॥
तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट् ॥ १० ॥
तत्त्वाख्याः कालमाये च नियतिर्मतिरेव च ।
तत्परांश्च कथं न स्यात् तमोऽन्ते च विशेषतः ॥ १०२॥
तत्परायणास्तच्छीलास्तच्छिक्षाश्च ॥ ४६ ॥
तत्पश्यन्ति न यान्त्यन्ये लोकं यान्ति सुरान् विना''॥ इति च ॥ २५,२६ ॥
तत्प्रकाशितद्वारो निष्क्रामति । विद्यासामर्थ्यात् ।
तत्प्रतिक्रियाऽपि दुःखमेव ॥ ३३ ॥
तत्प्रतीपं तु यद् दृश्येन्न तन्मम मनीषितम् ॥११८॥
तत्प्रमाणस्य निन्दा च द्वेषा एतेऽखिला मताः ॥ ११२॥
तत्प्रश्नपरिहारेण नाऽत्ममोक्षं समैच्छत ॥ ३४४॥
तत्प्रसादात् परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥
तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥
तत्प्रसादान्नरांशेन युक्तो भूमावजायत ॥ १३०॥
तत्प्रार्थितः पुनः कृष्णस्तद्रूपं लोकमानतः ।
तत्फलं लभ्यते पुम्भिर्विष्णोर्नैवेद्यभक्षणात्॥ ९८॥
तत्फलाय विधिः सिद्धे चोपासाया निराकृतः ।
तत्र काली भीमभार्या वैष्णवं योगमास्थिता ।
तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥ ७ ॥
तत्र क्रतुशतं पुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणम्॥ १४०॥
तत्र क्रतुशतं पुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणम्॥ १४२॥
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते॥२५ ॥
तत्र चान्यत्र च प्रसिद्धानां शब्दानां विष्णौ समन्वयं प्रायेणास्मिन् पादे दर्शयति ।
तत्र तं बुदि्धसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
तत्र तं बुदि्धसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।;यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन॥४३ ॥
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।;यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन॥४३ ॥
तत्र तं विरथं चक्रे सहसैव युधिष्ठिरः ।
तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।
तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।;सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥
तत्र तत्र परिज्ञानं गुणसाम्यश्रुती तथा ॥5॥
तत्र तत्र प्रसिद्धावप्यग्न्यादिषु ब्रह्मणोऽभिव्यक्तेरग्न्यादिसूक्तनियम इत्याश्मरथ्यः ॥ 29 ॥
तत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तत्तच्छक्तीः प्रबोधयन् ।
तत्र ताराथमूलत्वं सर्वशास्त्रस्य चेष्यते ।
तत्र दुःशासनेनाऽजौ स्तम्भितो द्रुपदात्मजः ।
तत्र दृष्टानुसारेण तेषामर्थोऽन्ववेक्ष्यते’ ॥ इति च ।
तत्र देवा मुक्तियोग्या मानुषेषूत्तमास्तथा ॥ ८६॥
तत्र द्वादशपात्राणि स्थापयेत् पालिकादिकम् ।
तत्र नातिप्रयत्नेन द्रौणिर्भीमेन सायकैः ।
तत्र नित्यं बलिं दद्याद्विष्णवे दशरात्रकम् ।
तत्र प्रथमतोऽन्यत्र प्रसिद्धानां समन्वयः ॥33॥
तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः॥२४ ॥
तत्र प्रवेशो देवानामुत्तरोत्तरतः क्रमात् ।
तत्र बकासुरमारः शौरिरभून्नित्यसंश्रितासुरमारः ॥१७॥
तत्र भक्तिविधानार्थमभक्तानर्थसन्ततौ ॥53॥
तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।
तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्वात्मदैवतः ।;अमाययाऽनुवृत्त्या च तुष्येदात्माऽऽत्मदो हरिः ॥ २३ ॥
तत्र भावमकृत्वा स ज्ञानादिच्छन्नघक्षयम् ।
तत्र भीमं तपोवेषं दृष्ट्वाऽतिस्नेहकारणात् ।
तत्र भीमो गजानीकं जयत्सेनं च मागधम् ।
तत्र भूमिशपथच्छलान्नृणां दृष्टिमार्गमपहाय सा स्थिता ॥ ३३॥
तत्र मामनुजानीध्वं कृपया मित्रवत्सलाः ।
तत्र मे संशयो भूयान् हरिश्चन्द्रः कथं नृपः ।
तत्र मोक्षस्वरूपं तु वादिनः प्रतिभाश्रयात् ।
तत्र यशोदा तनयं मेने कृष्णं स्वकीयमवदातनयम् ॥६॥
तत्र रुग्मी(रुक्मी) न युयुधे सहदेवेन वीर्यवान् ।
तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् ।
तत्र लब्धपदं चित्तमाकृष्य व्योमि्न धारयेत् ।;तच्च त्यक्त्वा मदारोहो न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ४४ ॥
तत्र विष्णुं चतुर्मूर्तिं पूजयेद्भक्तितस्त्रिशः ।
तत्र वेगं परं चक्रे द्रौणिः पार्थनिवारणे ॥ १८०॥
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥७८ ॥
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् ।
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् ।;सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ॥६ ॥
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।;सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ॥६ ॥
तत्र सन्ततिभेदश्च स्वभेदो भेद एव च ॥245॥
तत्र सर्वजगदेकसङ्गमे तत्त्वनिर्णयकथा बभूविरे ।
तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।
तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।;तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥
तत्र स्नानं च दानं च वाराणस्याः शताधिकम्॥ १०७॥
तत्र स्वातन्त्र्य प्रतीतेः, ।
तत्र हन्तव्यतां प्राप्तो मम वैकर्तनोऽत्रहि ॥ १७४॥
तत्रभवन्महद् युद्धं भीमस्य द्रौणिना सह ।
तत्राखिलस्य विज्ञप्तिः सम्यग्ब्रह्मणः एव हि ॥68॥
तत्राखिलानि चास्त्राणि फल्गुनस्याग्रसच्छिवः ।
तत्रात्वाहार्षसूक्तं च घर्मसूक्तं च वैष्णवम् ।
तत्रान्यगाश्च भवतेत्येवं शप्ताः सुराङ्गनाः ॥ ९९॥
तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।
तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।;आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् पुत्रान् पौत्रान् सखींस्तथा॥२६ ॥
तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते ।
तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते ।;भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥
तत्रापि विशेषतो भगवत एव व्यक्तिस्थानमित्याह । यथाऽनल इत्यादिना ॥ १८,१९ ॥
तत्रापि विष्णुमेवासौ नमेन्नान्यं कथञ्चन ।
तत्रापि स्पर्शयोग्यत्वं यथा वेदविदो विदुः''॥ इति पाद्मे ॥ ३७ ॥
तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।
तत्राप्ययमभूत् प्रश्नस्त्वं मां यदनुपृच्छसि ।;तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥
तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥
तत्राभिषिक्तः प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् ।
तत्राभिषिक्तः प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् ।;समाहितः पर्यचरद् दृष्ट्याऽऽदेशेन पूरुषम् ॥ ७४ ॥
तत्रार्चिषः प्राप्तिरेव प्रथमा ।
तत्रावाह्य हरिं चार्घ्यं पाद्यमाचमनीयकम् ॥58॥
तत्राहाग्रेऽग्निनामकम् ॥ ६॥
तत्राहुर्नैतदप्यत्र शोभनं श्रुतयो यतः ॥77॥
तत्राऽसीत् सुमहद् युद्धं पाण्डवानां परैः सह ॥ २॥
तत्राऽसीद् युद्धमतुलं भीमभीष्मानुयायिनाम् ।
तत्रैक आहुरगुणं ब्रह्मेति । न तद्युक्तम्, श्रुतियुक्तिविरोधात् ।
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।;अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा॥१३ ॥
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेंद्रियक्रियः ।
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेंद्रियक्रियः ।;उपविश्यासने युञ्ज््याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।;उपविश्याऽसने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये॥१२ ॥
तत्रैव पातयाम्यस्त्रमुत्तरागर्भकृन्तने ॥ १६८॥
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।;पश्यत्यकृतबुदि्धत्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥
तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः ।
तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः ।;पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥
तत्रैवान्तर्दधे सोऽपि प्रोवाच कृपसात्वतौ ॥ १२७॥
तत्रोक्तस्य विष्णोरग्न्यादिष्वनुस्मर्यमाणत्वात् तन्नियमः इति बादरिः ॥ 30 ॥
तत्रोद्दधार कृष्णोऽपि फल्गुनं मृदुयोधिनम् ।
तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
तत्रोवाचाखिलान् धर्मान् कृष्णो भीष्मशरीरगः ॥ १३॥
तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।
तत्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् ।;पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥
तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥
तत्संवृत्यैव भेदोऽयं चेतनाचेतनात्मकः ।
तत्सन् तथैव सन् ॥ ११ ॥
तत्सर्वं विलयं याति तमः सूर्योदये यथा॥ १३२॥
तत्सर्वं विलयं याति परेषामुपवासनात् ।
तत्सर्वं विष्णुपूजाऽऽस्तु तव देवप्रसादतः’ ॥ ३९ ॥
तत्सामर्थ्याभिधायीनि तमौपरिचरं विदुः ॥१३८॥
तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुदि्धप्रसादजम्॥३७ ॥
तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम् आत्मबुद्धिप्रसादजम्॥३७ ॥
तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।
तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।;ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥
तत्स्थविष्ण्वपेक्षया ते वयमिति ॥ ३० ॥
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति॥३८ ॥
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनाऽत्मनि विन्दति॥३८ ॥
तत्स्वाभाव्याधिकरणम्
तथा करोति पूजादि समबुदि्धः स उच्यते॥ २२३॥
तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥
तथा चाग्निवेश्यश्रुतिः-‘अंशो ह्येष परस्य भिन्नं ह्येनमधीयिरेऽभिन्नं ह्येनमधीयिरे’() इति ॥
तथा चोक्तम्–
तथा चोक्तम्–;न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।;यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥
तथा तथा हरिं ध्यायन् क्रियास्तास्ताश्च साधयन् ॥118॥
तथा तस्मादुमा चैव सा चाकाशाभिमानिनी ॥
तथा तस्माद् वरो मित्रो मुक्तौ सङ्कल्पदेवता ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति॥१३ ॥
तथा द्य्वङ्गुलचैत्यां च द्वाविंशज्जङ्घया युताम् ॥5॥
तथा द्य्वङ्गुलविस्तारो लताभ्यां सह कथ्यते ॥35॥
तथा नादात्तदन्यस्य ब्रह्मा दैत्यस्य कस्यचित्''॥ इति च ॥ ३१ ॥
तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।
तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम् ।;भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥
तथा प्रदर्शयिष्यामस्तद्वाक्यैरेव सर्वशः ॥५५॥
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते॥१५ ॥
तथा प्रवर्तनं भवेद् दिवौकसां समुद्भवे ॥ ९॥
तथा प्राकृतदेहत्वं देहत्यागादिकं तथा ॥ ३८॥
तथा मित्राद् वरस्त्वग्निर्मुक्तौ चित्तस्य देवता ।
तथा वरिष्ठः प्राणाख्यो वायुः सोऽपां च देवता ।
तथा विदेहः प्रतिलभ्य रामं सहस्रनेत्रावरजं गविष्ठम् ।
तथा विधानमेव नः सुनीतिरूर्जिता ध्रुवम् ॥ २६॥
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-
तथा श्रुतिप्राप्तमेवासन्मतमत्र निषिध्यते । समयस्योपरि निषेधात् । अर्थाद् युक्तिविरोधोऽपि निराक्रियते ॥ 08 ॥
तथा सतां समाश्रयो यदुद्भवाः सतां गुणाः ।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय॥६ ॥
तथा साधय भद्रं ते आत्मानं सप्रजं नृप ।
तथा साधय भद्रं ते आत्मानं सप्रजं नृप ।;इष्टस्ते पुत्रकामस्य पुत्रं दास्यति यज्ञभुक् ॥ ३२ ॥
तथा सुदुःखसंयुतो वसन् मनोः परं म्रियेत् ॥ २९२॥
तथा स्मृतं समागतं घटोत्कचं विभीषणे ।
तथा हरिं परित्यज्य चान्यं दैवमुपासते॥ ११७॥
तथा हरिं परित्यज्य योन्यं दैवमुपासते॥ ११५॥
तथा हरिं परित्यज्य योन्यं दैवमुपासते॥ ११९॥
तथा हरिं परित्यज्य योन्यं दैवमुपासते॥ १२०॥
तथा हिरं परित्यज्य योन्यं दैवमुपासते॥ ११६॥
तथा ह्यभूत्सर्वदिवौकसां तदा तथा मुनीनां सहभूभृतां भुवि ॥ ३५॥
तथापि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥
तथापि नरके घोरे पतन्तीत्येतदद्भुतम्॥ ६६॥
तथापि मृज्जलादीनां बुद्धिवागादिवाचकः ॥62॥
तथापि शुद्धबुद्धीनामीशानुग्रहयोगिनाम् ।
तथापि सङ्गः परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भक्तियोगेन दृढेन यावद् रजो निरस्येत तमःकषायम् ॥ २८ ॥
तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
तथाऽजिताववध्यकौ दिदेश शङ्करस्तयोः ॥ २२६॥
तथाऽन्येऽप्यसुराः सर्वे गणा योग्यतया सदा ।
तथाऽपि कीचकादयो वृकोदरादृते वशम् ।
तथाऽपि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि॥२६ ॥
तथाऽपि न त आनन्दमयशब्देनोच्यन्ते, किन्तु विष्णुरेव ।
तथाऽपि नरलोकस्य करोत्यनुकृतिं प्रभुः ।
तथाऽपि यदि कृष्णां त्वं न मोचयसि ते सुतान् ।
तथाऽपि रामसेवनाद्धरेश्च सन्निधानयुक् ।
तथाऽपि विष्णुपरता भारते सारसङ्ग्रहः’ ॥१४५॥
तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
तथाऽपि सा यदावेशाच्चकार त्वय्यशोभनम् ।
तथाऽपि स्नेहवशगो वेष्टयामास फल्गुनः ॥ २९०॥
तथाऽपि(तत्रापि) मारुतादन्यं न स्पृशेम कथञ्चन ॥ १०१॥
तथाऽप्यनन्तफलदाः कर्तुरेव महागुणाः ॥ १६०॥
तथाऽप्यनन्यदेवतासमं निजं बलं प्रभुः ।
तथाऽप्यर्जुनहार्दं तत् सम्प्रकाश्य जनार्दनः ॥ १२३॥
तथाऽवसत् स गन्धर्वः कन्या पित्रोरशेषतः ।
तथाऽस्त्विति प्रभाषितं स्ववाक्यमेव केशवः ।
तथाऽऽयुधान्याभरणानि चैव दिवौकसां पारिजातस्तरुश्च ॥ १९॥
तथाऽऽवयोश्च दर्शने भवेत् कदाचिदूर्जिता ।
तथाऽऽस निर्ऋथाभिधोऽनुजः स निर्ऋतेरभूत् ।
तथेति चाऽह ते त्रयः प्रतस्थुराशु मागधान् ॥ ११५॥
तथेति तदभ्यद्रवत् तमभ्यवदत् कोऽसीति । अग्निर्वा अहमस्मीत्यब्रवीज्जातवेदा वा अहमस्मीति ॥ ४ ॥
तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।
तथैकात्म्यानुभावेन विकल्परहितः स्वयम् ।;भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥
तथैव (रुग्मिणी)रुक्मिणीमुखाः परिग्रहा रमेशितुः ।
तथैव कृष्णसंश्रयात् स नः शचीपतिर्नयेत् ।
तथैव जनमोहाय प्राप्य वह्नावदृश्यताम् ।
तथैव तत्पितुर्गृहेऽप्यभूद् भयानकं बहु ॥ ३५७॥
तथैव नन्दगोपकः सदारगोपगोपिकः ।
तथैव परपूजायां रव्यादौ तं निधापयेत् ॥ ११८ ॥
तथैव भगवद्भक्तिं पृथिव्यां नान्यवर्षगाः''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ १४ ॥
तथैव भीमफल्गुनावुपाविशन् हरेरुप ॥ २५९॥
तथैव यादवाः सर्वे बलभद्रपुरोगमाः ।
तथैव रामसात्यकी समीप एव भूभृतः ॥ २६१॥
तथैव रुक्मिपूर्वकाः करूशचेदिपौ च तौ ।
तथैव वडवावक्त्रः कल्की धन्वन्तरिः प्रभुः ॥२७॥
तथैव सर्वशास्त्राणां महाभारतमुत्तमम्' ॥५२॥
तथैव स्पष्टताभावात् तत्तन्त्रत्वात् तु(च) केवलम् ॥20॥
तथैवार्थः परिज्ञेयो नावाक्या युक्तिरिष्यते’॥इति बृहत्संहितायाम् ।
तथोत्कर्षे फल्गुनस्य यशसो निजयस्य च ।
तथोपास्यञ्जसा दृष्टं ब्रह्म पापं च भस्मसात् ॥63॥
तथोभयात्मकं चैव पादेऽस्मिन् बादरायणः ।
तददीनत्वाच्च अव्यक्तादीनां तस्यैव अव्यक्तत्वपरावरत्वादिकम् अर्थवत् ।
तदद्भुतं समीक्ष्य तु प्रभीत आशु भीष्मकः ।
तदधिकं ज्ञातुं पूर्वपक्षं दर्शयति–
तदधिगमाधिकरणम्
तदधीनं वा सर्वं न वेति संशयं रुद्रस्याहनत् । अल्पकेनैव मयेन रुद्रस्य प्रतीकारं कृत्वा ॥ १ ॥
तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥
तदनुज्ञामवाप्याथ ‘वायवायाहि दर्शत’ ।
तदन्तः पूर्वदिक्पूर्वमधर्मादींश्च पूजयेत् ॥51॥
तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥
तदन्तरस्य सर्वस्य(तदु सर्वस्यास्य) तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥
तदन्तरा ततस्तस्य पापयुक्तं मनोऽभवत् ॥ २९२॥
तदन्तराधिकरणम्
तदन्तराऽऽगतमृषिं दृष्ट्वाऽमन्यत लक्ष्मणः ॥ ५३॥
तदन्तरैव कर्णोऽपि पार्षताश्वानपातयत्(अश्वानघातयत्) ।
तदन्तस्थापेक्षत्वान्न सुषिरश्रुतिविरोधः ॥17॥
तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥
तदन्यदेशमूत्रितं व्यशोषयद्धि मारुतः ॥ १०६॥
तदन्यशत्रुपीडनात् त्वमेव तस्य रक्षकः ॥ ९९॥
तदन्ये तु क्रमेणैव द्विगुणेनोत्तरोत्तराः ॥ ४०॥
तदन्येषां तु वर्णानां क्षमा बाह्येषु शत्रुषु ।
तदन्यैर्मिलितैः सर्वैस्तच्चतुर्थांश एव च ॥ २०८॥
तदप्यग्रसदेवासौ प्रहसन् गिरिशस्तदा ।
तदभावाधिकरणम्
तदभावान्नैव षट्कादन्यो निग्रह इष्यते ॥21॥
तदभावे तु वैश्यानां शूद्रस्य परमापदि ॥ २९॥
तदभिध्यानाधिकरणम्
तदभिन्ना गुणा नित्यमपि सर्वे विशेषतः ।
तदभ्यद्रवत् तमभ्यवदत् कोऽसीति । वायुर्वा अहमस्मीत्यब्रवीत् मातरिश्वा वा अहमस्मीति ॥ ८ ॥
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर॥९ ॥
तदर्थमेव भीमस्य ह्यनुजत्वं सुरेश्वरः ।
तदर्थास्तु कथाः सर्वा नान्यार्थं वैष्णवं यशः ।
तदर्धमृत्विजां चैव तदर्धं पारणाकृताम् ॥120॥
तदलं बहुलोकविचिन्तनया प्रवणं कुरु मानसमीशपदे ॥2॥
तदश्वमूत्रविष्ठया बभूव नामतः शकृत् ।
तदस्त्रं नादहत् ताभ्यां स्वरथादवरोपिते ।
तदस्त्रं प्रज्वलद् दृष्ट्वाऽपाण्डवत्वविधित्सया ।
तदस्त्रं वर्जयामास भीमं रामप्रसादतः ।
तदस्य कृच्छ्रतो वचः पृथाऽग्रहीज्जगाद च ।
तदस्य संसृतिर्बन्धः पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् ।
तदस्य संसृतिर्बन्धः पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् ।;भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मनः ॥ ८ ॥
तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि॥६७ ॥
तदस्य(तदास्य) सोऽनुजोऽशृणोन्मुनीन्द्रदूषितं च तत् ।
तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥
तदहं भक्त्युपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥
तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।
तदहं वर्धमानेन तपोयज्ञसमाधिना ।;कालात्मनोश्च नित्यत्वात् साधयिष्ये तथाऽऽत्मनः ॥ १० ॥
तदा कलिश्च राक्षसा बभूवुरिन्द्रजिन्मुखाः ।
तदा गदावरायुधः सहैव हंसभूभृता ।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥
तदा गन्ताऽसि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥
तदा जगाद फल्गुनोऽसुरैर्विदूषितात्मना ।
तदा जगाम केशवो जवेन कुण्डिनं पुरम् ।
तदा जग्राह शैनेयं भीमः कृष्णप्रचोदितः ।
तदा जघान पार्थोऽपि दण्डधाराख्यमागधम् ॥ ६३॥
तदा तदा विचेष्टते क्रियाः सुरान् विशिक्षयन् ॥ १२॥
तदा त्वदीयं सुतमित्युदीरिते तथेति राजाऽप्यवदत् प्रतीपः ॥ ३३॥
तदा न कीर्तयेत्कश्चिन्मुक्तिदं देवमच्युतम्॥ ६४॥
तदा ननर्त केशवः समाश्लिषच्च फल्गुनम् ।
तदा ननर्त पापकृत् सुयोधनानुजो हसन् ।
तदा पपात सूर्यजस्तताड चाङ्गदं रुषा ।
तदा पुंस्त्वं पुनर्यासि चपलत्वादितीरितः ॥ ११४॥
तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् ।
तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् ।;निरन्तरं स्वयञ्ज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥
तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥
तदा मुक्तिश्च देवानां यदा प्रत्यक्षगो हरिः ।
तदा मुनीन्द्रसंयुतः सदो विधातुरुत्तमम् ।
तदा मृतान् राघव आनिनाय यमक्षयाद् देवगणांश्च सर्वशः ।
तदा शिवा ववाशिरे सुयोधनाग्निगेहतः ।
तदा स सत्रजिद्धरिं शशंस सोदरान्तकम् ।
तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।
तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।;सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
तदा सितः शिरोरुहो हरेर्हलायुधस्थितः ।
तदात्मनि हरिं ध्यात्वा कुण्डे देवीं श्रियं तथा ।
तदादिरपि सवेष्टचिन्तमणिरुदाहृतः ॥41॥
तदाभासो हरिः सर्वरूपेष्वपि समः सदा॥ .६॥
तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥
तदावेशांस्तथा सम्यग् ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८२॥
तदाहुर्- यद् ब्रह्मविद्यया सर्वं भविष्यन्तो मनुष्या मन्यन्ते किमु तद्ब्रह्मावेद् यस्मात् तत्सर्वमभवदिति ॥ ३ ॥
तदाऽन्यं रथमास्थाय धर्मराजः शरोत्तमैः ।
तदाऽपि तृट्परीतात्मा योग्यं(योग्य) पेयमयाचत ॥ १३१॥
तदाऽभिषेक्तुमुद्यता नृपाः सुरेशशासनात् ॥ ४६॥
तदाऽस्त्रयोस्तु संयोगे भूतानां संहृतिर्भवेत् ।
तदाऽस्य चानुजं ययौ शिनिप्रवीर आयुधी ।
तदाऽस्य चानुजोऽग्रजं विमार्गयन् जलेऽपतत् ॥ २९३॥
तदाऽऽजगाम खड्गभृत् सहानुजः सुयोधनः ॥ २६५॥
तदाऽऽज्यभागावन्तरेणाहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ २ ॥
तदाऽऽससाद ह द्विजस्तृणावहो रुराव च ॥ १५॥
तदाऽऽसीन्मुद्गलो नाम मुनिस्तपसि संस्थितः ।
तदाऽऽसुरुत्तमा यतो नृवानरास्तु किं पुनः ॥ ७२॥
तदिच्छयैव निर्दिष्टो दास्ये मार्गं तवाद्य च ।
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।;दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः॥२५ ॥
तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् ।
तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् ।;लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥
तदीरितं निशम्य च द्रुतं त्रिकोटिसङ्ख्यया ।
तदीरितं निशम्य ते पुनः सुतप्तचेतसः ।
तदु ह(अथ ह .हृ) जानश्रुतिः पौत्रायणः षट् शतानि गवां निष्कमश्वतरीरथं तदादाय प्रतिचक्रमे तं हाभ्युवाद ॥ १ ॥
तदुपरि- मनुष्याणां सतां देवादित्वप्राप्त्युपरि । सम्भवति हि । तेषां विशिष्टबुद्ध्यादिभावात् ।
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोहमाप्नुयाम्॥२ ॥
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥
तदेजति तन्नेजति तद् दूरे तद्वन्तिके ।
तदेजति तन्नेजति तद् दूरे तद्वन्तिके ।;तदन्तरस्य सर्वस्य(तदु सर्वस्यास्य) तदु सर्वस्य बाह्यतः ॥ ५ ॥
तदेजति तन्नेजति तद्दूरे तद्वन्तिके ।
तदेतक्षरं ब्रह्म स प्राणस्तदु वाङ्मनः ।
तदेतक्षरं ब्रह्म स प्राणस्तदु वाङ्मनः ।;तदेतत् सत्यं तदमृतं तद् वेद्धव्यं सोम्य विद्धि ॥ ३ ॥
तदेतत् सत्यं तदमृतं तद् वेद्धव्यं सोम्य विद्धि ॥ ३ ॥
तदेतत् सत्यमृषिरङ्गिराः पुरोवाच । नैतदचीर्णव्रतोऽधीते ।
तदेतत् सत्यमृषिरङ्गिराः पुरोवाच । नैतदचीर्णव्रतोऽधीते ।;ॐ नमः परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः ॥ ११ ॥
तदेतत् सहस्रं तत् सर्वम् ।
तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ५ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ६ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ७ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ८ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ९ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ५ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ६ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ७ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ८ ॥
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ९ ॥
तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ ४५ ॥
तदेव मे महत् प्रियं चिरं तपस्त्वया कृतम् ॥ ६३॥
तदेवेदमिति प्रत्यभिज्ञानाच्च । प्रत्यभिज्ञाया भ्रान्तित्वे विशेषदर्शनस्यापि भ्रान्तित्वम् ॥ 25 ॥
तदेष श्लोकः
तदैव कर्ण आगत्य रामोपात्तास्त्रसम्पदम् ।
तदैव कर्णनकुलौ भृशं बाणैरयुद्ध्यताम् ॥ १४॥
तदैव केशवस्य याः स्त्रियस्तदीयतातकैः ।
तदैव गुरुपुत्रोऽयात् पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ४३॥
तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥
तदैव पुरुषो मुक्तो जन्मदुःखजरादिभिः ।
तदैव प्रतिमायाश्च कारयेदधिवासनम् ।
तदैव ब्रह्मवचनात् पूर्वोक्तात् केशवाज्ञया ।
तदैव वासुदेवोऽपि सभार्यः स सुभद्रया ।
तदैव विविशुः पार्था सकृष्णाः सधनोच्चयाः(सधनोच्छ्रयाः) ।
तदैव सात्यकिर्वीरो दुर्योधनमवारयत् ॥ ९२॥
तदैवाङ्कुरपात्राणि परितस्तत्र विन्यसेत् ॥103॥
तदैवातिप्रसङ्गः स्यान्न प्रसङ्गः क्वचिद्भवेत् ॥31॥
तदैवान्ये दिशो जित्वा समीयुस्तस्य येऽनुजाः ।
तदोत्तमविदां लोकानमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥
तदोत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥
तद् गृहीतुं वशगवदिच्छयैवाऽस मारुतिः ॥ ३३८॥
तद् देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥
तद् यथा लवणेन सुवर्णं सन्दध्यात् सुवर्णेन रजतं रजतेन त्रपु त्रपुणा सीसं सीसेन लोहं लोहेन दारु दारु चर्मणा ॥ ७ ॥
तद् यथेषीकातूलमग्नौ प्रोतं प्रदूयेतैवं हास्य सर्वे पाप्मनः प्रदूयन्ते य एतदेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति ॥ ३ ॥
तद् वः प्रसादयाम्यद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे ।
तद् वः प्रसादयाम्यद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे ।;तद्ध्येवात्मकृतं मन्ये यत् स्वपुंभिरसत्कृताः ॥ ४ ॥
तद् विज्ञाय रविः कर्णं स्वप्न उक्त्वा न्यवारयत् ।
तद् विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्विज्यात्मशक्तिषु ।
तद् विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्विज्यात्मशक्तिषु ।;यत् कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद् गतिः ॥ ८ ॥
तद् व्यक्षरत् तदादित्यमभितोऽश्रयत् तदा एतद्यदेतदादित्यस्य शुक्लं रूपम् ॥ ३ ॥ २ ॥
तद् व्यक्षरत् तदादित्यमभितोऽश्रयत् तद्वा एतद् यदेतदादित्यस्य परं कृष्णं रूपम् ॥ ३ ॥ ३ ॥
तद् व्यक्षरत् तदादित्यमभितोऽश्रयत् तद्वा एतद् यदेतदादित्यस्य परं कृष्णं रूपम् ॥ ३ ॥ ४ ॥
तद् व्यक्षरत् तदादित्यमभितोऽश्रयत् तद्वा एतद् यदेतदादित्यस्य मध्ये क्षोभत इव ॥ ३ ॥
तद् व्यक्षरत् तदादित्यमभितोऽश्रयत् तद्वा एतद् यदेतदादित्यस्य रोहितं रूपम् ॥ ४ ॥ १ ॥
तद्गौरवाद् वासुदेवो नोत्तरं प्रत्यभाषत ।
तद्दत्तमेव सङ्गृह्य तूणौ (तूणी) चाक्षयसायकौ ।
तद्देवा ज्योतिषां ज्योतिरायुर्होपासतेऽमृतम् ॥ १६ ॥
तद्देहस्था भारती तु रुद्रदेहस्थितं हरिम् ।
तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥
तद्ध तद्वनं नाम तद्वनमित्युपासितव्यम् । स य एतदेवं वेदाभि हैनं सर्वाणि भूतानि संवाञ्छन्ति ॥ ७ ॥
तद्धस्तगं भूरुहमाशु बाणैर्दशाननः खण्डश एव कृत्वा ।
तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव । तन्न व्यजानन्त । किमिदं यक्षमिति ॥ २ ॥
तद्ध्येवात्मकृतं मन्ये यत् स्वपुंभिरसत्कृताः ॥ ४ ॥
तद्बाहुवेगात् संश्लेषं प्राप पूर्ववदेव सः ।
तद्बुद्धयस्तदात्मानः तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
तद्बुद्धयस्तदात्मानः तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।;गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः॥१७ ॥
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।;गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः॥१७ ॥
तद्भक्तितारतम्येन तारतम्यं विमुक्तिगम्॥ ३॥
तद्भार्या भारती नाम वेदरूपा सरस्वती ।
तद्भेदः पौरुषं सूक्तं वेदाः पुरुषसूक्तगाः ॥15॥
तद्योऽहमिति पूर्वाभिः श्रुतिभिश्चानुमाबलात् ॥28॥
तद्रूपभेदाः पञ्चाशन्मूर्तयो मम चापराः ।
तद्रूपाणां पृथग्भावः ॥ ९ ॥
तद्रूपेणैव रुद्रेण विनैनमिति चिन्तितम् ॥ १४०॥
तद्रोधं कवयः प्राहुरात्मापह्नवमात्मनः ॥ ३१ ॥
तद्वंशजः कुरुर्नाम प्रतीपोऽभूत् तदन्वये ॥।
तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते ।
तद्वत् षोडशसङ्ख्यानि आत्मना मन उच्यते ।;भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥
तद्वशं सर्वमन्यच्च सर्वदेति विनिश्चयः ॥ १७॥
तद्वा एतन्मिथुनं यद्वाक्च प्राणश्च ऋक् च साम च तदेतन्मिथुनमोमित्येतस्मिन्नक्षरे संसृज्यते ॥ ४ ॥
तद्विघाताय जायन्ते शक्राद्याः परिपन्थिनः॥ ६१॥
तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥
तद्विज्ञानमिति प्रोक्तं ज्ञानं साधारणं स्मृतम्''॥ इति वामने ॥३०॥
तद्विदि्ध प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।
तद्विदि्ध प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।;उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्रेन सेवया ।;उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्वदर्शिनः॥३४ ॥
तद्विद्यादात्मनो मायां यथाऽऽभासो यथा तमः ॥ ३३ ॥
तद्विधश्चापरो नास्ति तस्मात् तं वेद सः स्वयम् ॥७२॥
तद्विप्रलुप्तमिति सादृश्याभेदवचनम् । आलेचनमेव तपः ।
तद्विशिष्टफलं नॄणां सदैवाराधनं हरेः॥ ६॥
तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥
तद्व्यापाराधिकरणम्
तनुमत्यजत् । अतिशयेनाहरत् । 'अज हरणे''इति धातोः । भूलोकात् स्वर्गलोकं प्रत्यहरदित्यर्थः ॥ १,२ ॥
तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥
तन्त्रमार्गास्तु हरिणा ह्यसङ्ख्याः कीर्तिता अपि ।
तन्त्रसारोक्तपूजानुसारिणी पद्यमालिका ॥ १२४ ॥
तन्त्वा वाजेषु वाजिनं वाजयामश्शतक्रतो । धनानामिन्द्र सातये ॥ ९ ॥
तन्नः प्रेरणमध्ये तु व्यासो मन्त्राधिपाधिपः ॥46॥
तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।
तन्नावकल्पयोः कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसोः ।;मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥
तन्निन्दकैश्च तद्भक्तनिन्दकैर्वा महामुने॥ १८॥
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्॥७ ॥
तन्नीडीसंस्थितं विष्णुं मध्ये जीवः प्रपद्यते ॥
तन्मया चोदितं ह्यग्रे यन्मां प्रार्थयते भवान् ॥ २९ ॥
तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् ।
तन्मया फलरूपेण केवलेन विकल्पितम् ।;वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥
तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदुः ॥ ३५ ॥
तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥
तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।
तन्वोऽस्य ब्राह्मणा राजन् कृष्णस्य जगदात्मनः ।;पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥
तपः कृतं त्रिशूलिने ततो हि साऽत्र जज्ञुषी ॥ ४६॥
तपः शौचं दया सत्यं धर्मस्येति पदानि च । आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत् सह वृत्तिभिः ॥ ४१ ॥
तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।
तपन्तं तपसा लोकान् यथा भाविततं रविम् ।;विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥
तपन्ति विविधांस्तापानैकात्म्यगतचेतसः ॥ २३ ॥
तपश्चरन् समागते शचीपतौ पिता तव ।
तपसा चीयते ब्रह्म ततोऽन्नमभिजायते ।
तपसा चीयते ब्रह्म ततोऽन्नमभिजायते ।;अन्नात् प्राणो मनः सत्यं लोकाः कर्मसु चामृतम् ॥ ८ ॥
तपसा नैव धक्ष्यन्ति तेन जीवन्ति ते सुताः ॥ ३६५॥
तपसा वर्द्धयिष्यामस्त्वां कर्णादींश्च सर्वशः ॥ ४०७॥
तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥
तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।
तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।;आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥
तपसाऽशेषदोषाणां क्षयकाममिमं नृपम् ।
तपसाऽऽराधय हरिं ततः पूतो भविष्यसि ॥ १८॥
तपस्तदीयं प्रवदन् मुमोद तदीयमेव ह्यभवत् समस्तम् ॥ ५८॥
तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोधिकः ।
तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोधिकः ।;कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन॥४६ ॥
तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।
तपस्विभ्योधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।;कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद् योगी भवार्जुन॥४६ ॥
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।;अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन॥१९ ॥
तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।
तपो मे हृदयं ब्रह्म तनुर्विद्या क्रियाऽऽकृतिः ।;अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्माऽसवः सुराः ॥ ४६ ॥
तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥
तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥
तपोऽसुराणां मोहाय सुराः सन्तु गतज्वराः ।
तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।
तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।;निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥
तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
तम एव क्रमादाप्तौ भक्त्या चैद्यो हरिं ययौ''॥ २३ ॥
तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
तमग्निरभ्युवाद सत्यकामा३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥ २ ॥
तमग्रसज्जलेचरः स दाशहस्तमागतः ।
तमग्रहीत् सरत्नकं चकार पुत्रकं निजम् ॥ १५४॥
तमत्रिजं हरात्मकं यतो हि वेद मागधः ।
तमन्वयादिन्द्रसूनुः यमौ तस्यैव चक्रयोः ।
तमन्वयाद्धलायुधः समस्तयादवैः सह ॥ १४२॥
तमपृच्छद् गुडाकेशः किमेतदिति दुर्मनाः ।
तमभ्ययुः पाण्डवाश्च हृष्टा युद्धाय दंशिताः (दंसिताः) ।
तमर्जुनः क्षणेनैव चक्रे विरथकार्मुकम् ॥ ७५॥
तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥
तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी ततः ॥ २० ॥
तमस्त्वज्ञानजं विदि्ध मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
तमस्त्वज्ञानजं विदि्ध मोहनं सर्वदेहिनाम् ।;प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत॥८ ॥
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।;प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत॥८ ॥
तमस्यन्धे पातयति दैत्यानन्ते विनिश्चयात् ॥ १०९॥
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन॥१३ ॥
तमागतं समीक्ष्य तौ विहाय राक्षसाधिपः ।
तमापतन्तं शरवर्षधारं महाघनाभं स्तनयित्नुघोषम् ।
तमापतन्तमालक्ष्य दूराच्छरविदारितम् ।
तमापतन्तमालोक्य रथं सहयसारथिम् ।
तमार चाऽसुराप्सरा बलिष्ठपुत्रकाम्यया ।
तमाराधय गोविन्दं स्थानमग्य्रं यदीच्छसि॥ २६॥
तमाराध्य हरिं याति मुक्तिमप्यतिदुर्लभाम्॥ २७॥
तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥
तमाविध्यो यतस्त्वं हि तद् युद्ध्यस्व मया सह ॥ १२८॥
तमाविशत् कामदेवः कृष्णसेवासमुत्सुकः ।
तमाशु केशवोऽरिहा समस्तसाधनोज्झितम् ।
तमाश्रितश्च योऽसुरो महत्तमः(महातमः) प्रपेदिवान् ॥ २५०॥
तमाससाद सात्यकिर्नदन् मृगाधिपो यथा ॥ १४९॥
तमाह गाण्डिवं दातुं यो वदेत् तद्वधो मया ।
तमाह धर्मजो राजा यस्त्वं कृष्णे समागते ।
तमाह भगवान् कृष्णो दिष्ट्या जीवसि फल्गुन ।
तमाह भगवान् कृष्णो यावत् पाण्डवसन्ततिः ।
तमाह भीष्मस्तेऽजेया देवास्ते धरणीं गताः ।
तमाह मारुतात्मजो निहन्मि मागधं रणे ॥ ९९॥
तमाहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्निव ॥ २८ ॥
तमित्सखित्व ईमहे तं राये तं सुवीर्ये । स शक्र उत नश्शकदिन्द्रो वसु दयमानः ॥ ६, १९ ॥
तमिममेव सुरासुरसञ्चये हरिकृतं प्रविशेषमुदीक्षितुम् ।
तमीक्ष्य सर्वमल्लका विराटराजसंश्रयाः ।
तमु ह परः प्रत्युवाच कम्वर एनमेतत्सन्तं सयुग्वानमिव रैक्वमात्थेति यो नु कथं सयुग्वा रैक्व इति ॥ ३ ॥
तमुवाच कलिः काले मदीये त्वादृशः कुतः ।
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।;सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः॥१० ॥
तमूतये हवामहे जेतारमपराजितम् ।
तमूतये हवामहे जेतारमपराजितम् ।;स नः पर्षदति द्विषः क्रतुश्छन्द ऋतं बृहत् ॥ ६ ॥
तमेव धीरो विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत ब्राह्मणः ।
तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।
तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्याऽपि सङ्गताः ।;जहुर्गुणमयं देहं सद्यः प्रक्षीणबन्धनाः ॥ ११ ॥
तमेव मन्य आत्मानं विद्वान् ब्रह्मामृतोऽमृतम् ॥ १७ ॥
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।;तत्प्रसादात् परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।;तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥६२ ॥
तमेष यामि शासनात् तवोपनीय सत्वरम् ।
तमो रजः सत्त्वमिति प्रकृतेरभवन् गुणाः । मया प्रक्षोभ्यमाणायाः पुरुषानुमतेन वा ॥ ५ ॥
तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रमः ।
तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रमः ।;कालेनानुगतः शेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २७ ॥
तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥
तमोऽसुरा नान्यथा हि यान्तीत्येतन्मतं मम ॥ १५५॥
तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ।
तया च रहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ।;ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशोऽ)मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥
तया भूरक्षणहृदा सोऽभिषिक्तस्तथेत्यगात् ॥ ११४॥
तया रतः सुतावुभौ शठोल्मुकाभिधावधात् ।
तया रमन् जनार्दनो वियोगशून्यया सदा ।
तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।
तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।;अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३२ ॥
तया सञ्चूर्णयामास कर्णस्य रथकूबरम् ॥ २२२॥
तया सदसद्रूपया । विज्ञानेन विजृम्भितः विज्ञानेन सम्पूर्णः ॥ ३२ ॥
तयाऽऽत्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पद्य तन्मयः । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥
तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।
तयेन्द्रं स्म ह सन्तप्तं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।;ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं;सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥
तयो रथौ सहायुधौ प्रभक्ष्य राक्षसो बली ।
तयोः प्रपश्यतोः पुरं विधाय भस्मसाद्ययौ ॥ ४७॥
तयोः प्रसन्नो भगवान् स्पृष्ट्वा गन्धर्वसत्तमौ ।
तयोः प्रीतोऽभवत् सोऽपि पौरजानपदास्तथा ।
तयोः समभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६६॥
तयोः सहाय एव तौ वराच्छिवस्य भूतकौ ।
तयोदितो हि सैन्धवो बभूव कारणं वधे ।
तयोरकृत्वा सन्तापं नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ २७२॥
तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभिचाकशीति ॥ १ ॥
तयोरपि नियन्तैकः स्वयमेव जनार्दनः ॥''इति स्कान्दे ॥
तयोरप्यधिकौ नित्यमिन्द्राणीन्द्रौ शुभैर्गुणैः''॥ इति वैशेष्ये ॥२५॥
तयोरागमनं पूर्वं ज्ञात्वैव हि हरिः प्रभुः ॥ १४॥
तयोरागमने हेतुं श्रुत्वा प्राह जनार्दनः ।
तयोरासीच्चिरं युद्धं चित्रं लघु च सुष्ठु च ॥ १८१॥
तयोरासीन्महद् युद्धं चिरं सममविश्रमम् ।
तयोरासीन्महद् युद्धमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ८॥
तयोरिदवसा वयं सनेम नि च धीमहि ॥ स्यादुत प्ररेचनम् ॥ ६ ॥
तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका ।
तयोरेकतरो ह्यर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका ।;ज्ञानं त्वन्यतमो भागः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ ४ ॥
तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४ ॥
तयोर्विरथयोरेव भग्नं तत् पाण्डवं बलम् ॥ ९४॥
तयोर्विवदतोरेवं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
तयोश्च दुःखहानाद्धि सुखनाशोऽधिको भवेत् ॥96॥
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते॥२ ॥
तरुणादित्यसवर्णकचरणाब्जामलकीर्ते ।
तरुप्रभङ्गतोऽमुना तरू च शापसम्भवौ ॥ २२॥
तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ ।
तरोर्बीजविकाराभ्यां यो विद्वान् जन्मसंयमौ ।;तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥
तरोर्विलक्षणो दृष्ट एवं द्रष्टा तनोः पृथक् ॥ ४९ ॥
तर्कैर्दृढमतमैरेव वाक्यैश्चागमवादिनाम् ।
तर्पयित्वा निपीड्याथ वासो विस्तृत्य चाञ्जसा॥ ६॥
तर्पयित्वाऽथ विप््रोभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ २६ ॥
तर्हि कथं तेषां शब्दानां जगति प्रसिद्धिः ?-
तर्हि कथमीश्वरस्यैव कर्तृत्वम् इत्यतो वक्ति –
तर्हि किं यत्नेन? इत्यत आह-
तलनैल्यादिविज्ञानमाकाशे मानतां व्रजेत् ।
तलिैर्वाथ तण्डुलैर्वापि मधुरैस्त्रिभिरेव वा ॥21॥
तलेन मुष्टिभिस्तथा महीरुहैश्च चूर्णिताः ।
तळेन चैनं निजघान राक्षसः पिपेष भूमौ पतितं ततोऽपि ।
तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥
तव प्रियार्थं गरुडैष एव कृतस्तवाऽदेश इमं कुरुष्व ॥ १४१॥
तवाखिलैरजेयता शिवप्रसादतोऽस्ति हि ।
तवाङ्गेभ्यो भूताः ॥ ३ ॥
तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।
तवासनं हि जगतां पारमेष्ठ्यं जगत्पते ।;भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥
तवाहं शूर रातिभिः प्रत्यायं सिन्धुमावदन् ॥ उपातिष्ठन्त गिर्वणो विदुष्टे तस्य कारवः ॥ ६ ॥
तवाहमक्षगोचरः सदा भवामि नान्यथा ॥ ६२॥
तवेप्सितं न किञ्चन क्वचित् कदाचिदेव (कुतश्चिदेव) वा ।
तवेहितमनु मे ईहितानि भवन्ति ॥ ४० ॥
तवैव शिष्य एष चातिभक्तिमान् हि शङ्करे ।
तवैव सेवार्थममुष्य पुत्रो जातोऽसुरः कालनेमिः स ईश ॥ १९३॥
तस्करेष्वभिधायैव निरयं प्रत्यपद्यत ॥ ११५॥
तस्थौ भीमो हरिं ध्यायन् स्वभावान्न तदिच्छया ॥ ३४८॥
तस्माच्च देवा ऋषयः पुनश्च वैकारिकाद्याः सशिवा बभूवुः ॥ २७ ॥
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।;ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥२४ ॥
तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् ।
तस्माज्जिज्ञासयाऽऽत्मानमात्मस्थं केवलं परम् ।;सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥
तस्माज्ज्ञेयश्च पूज्यश्च वन्द्यो ध्येयः सदा हरिः ॥74॥
तस्मात् करं प्रयच्छन्ति जिता वा पूर्वमेव वा ॥ १८०॥
तस्मात् कृष्णाय दातव्यमिति भीष्मेण चिन्तितम् ॥ २४०॥
तस्मात् केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३३ ॥
तस्मात् तदा तृणात् प्रैति रसो वृक्षादिवाऽहतात् ॥ २९ ॥
तस्मात् तांस्त्रीनृते कृष्णः पार्थसाहाय्यकारणात् ।
तस्मात् ते कीचकं शान्तं श्रुत्वा मात्स्यं ययुर्युधे ॥ ३७॥
तस्मात् ते ह्यर्जुनेनैव निवार्या इत्यचिन्तयत् ॥ ११७॥
तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् ।
तस्मात् त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदितां प्रतिचोदनाम् ।;प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥
तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥
तस्मात् शास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
तस्मात् शास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।;ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥२४ ॥
तस्मात् सद्धर्म एवायं भीमचीर्ण इति ब्रुवन् ।
तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥
तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम्॥१५ ॥
तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि॥३० ॥
तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुम् अर्हसि॥३० ॥
तस्मात् सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥
तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।
तस्मात् सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् ।;भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥
तस्मात् सर्वैरुपोष्या सा जयन्ती नाम वै सदा ।
तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।
तस्मात् सुपूजयेत् कर्म स्वभावस्थः स्वकर्मकृत् ।;अञ्जसा येन वर्तेत तदेवास्य हि दैवतम् ॥ १८ ॥
तस्मात् सूत्रार्थमागृह्य कर्तव्यः सर्वनिर्णयः।
तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।
तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।;द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
तस्मात्तद्दिनमत्यन्तं पुण्यं पापहरं परम्॥ २॥
तस्मात्त्वमिंद्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
तस्मात्त्वमिंद्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।;पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्॥४१ ॥
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।;पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्॥४१ ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन घण्टामावादयेत्ततः ॥ १७ ॥
तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।
तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा ।;श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युद्ध्य च ।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युद्ध्य च ।;मय्यर्पितमनोबुदि्धर्मामेवैष्यस्यसंशयः॥७ ॥
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।;मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥७ ॥
तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥
तस्मादकाम एवालं भजेद्विष्णुं सनातनम् ॥113॥
तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः ।
तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः ।;छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत॥४२ ॥
तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।
तस्मादण्डाद्विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणाश्रयः ।;तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवाश्रयम् ॥ २१ ॥
तस्मादनाद्यनन्तं हि तारतम्यं चिदात्मनाम् ।
तस्मादपरिहार्येर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥
तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।
तस्मादर्थाश्च कामाश्च धर्माश्च यदपाश्रयाः ।;भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।;असक्तो ह्याचरन् कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।;असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः॥१९ ॥
तस्मादाहुः सोष्यत्यसोष्टेति पुनरुत्पादनमेवास्य तन्मरणमेवास्यावभृथः ॥ ५ ॥
तस्मादिदं सदा सेव्यं श्रोतव्यं च सदैव हि ।
तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं देवीं सदसदात्मिकाम् ।
तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं देवीं सदसदात्मिकाम् ।;दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४३ ॥
तस्मादुक्तक्रमेणैव पुरुषोत्तमता हरेः ।
तस्मादुत्तम आचार्ये लब्धे नातोवरं व्रजेत् ॥132॥
तस्मादुत्तममाचार्यं देवेशं चाश्रयेद्धरिम् ॥134॥
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥
तस्मादुपवसेत् पुण्यं तद्दिनं श्रद्धयान्वितः॥ ४॥
तस्मादेकं परं ब््राह्म वस्तुशब्दोदितं सदा''॥ इति लक्षणे ॥ ११ ॥
तस्मादेको वायुरेव धर्मे भागवते स्थिरः ।
तस्मादेतद् ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायते ॥ ९ ॥
तस्मादेतद्विरुद्धं यन्मोहाय तदुदाहृतम् ॥ ४६॥
तस्मादेते प्रिया विष्णोरन्तरङ्गतया सदा ।
तस्मादेतैः पालितस्य धर्मजस्य स्वकं वसु ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५ ॥
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।;प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥२४ ॥
तस्माद् अज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
तस्माद् अज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।;छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत॥४२ ॥
तस्माद् अपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि॥२७ ॥
तस्माद् उत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥
तस्माद् गत्वा पालयस्व राज्यं राजन्नपेतभीः ।
तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।
तस्माद् गवां ब्राह्मणानामद्रेश्चारभ्यतां मखः ।;य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥
तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।
तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ।;शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥
तस्माद् ब्रह्मपदावाप्त्यै व्यासो भीमस्य तं क्रतुम् ।
तस्माद् ब्रह्मा गुरुर्मुख्यः सर्वेषामेव सर्वदा ।
तस्माद् भद्रे स्वतनयान् मया व्यापादितानपि । माऽनुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दतेऽवशः ॥ २१ ॥
तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।
तस्माद् भवद्भिः कर्तव्यः कर्मणां त्रिगुणात्मनाम् ।;बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥
तस्माद् भीमं स्वरूपत्वान्नादहच्चाग्निमग्निवत् ॥ २९७॥
तस्माद् भीष्ममपृच्छत् स कुलवृद्धत्वतस्तथा ॥ २३६॥
तस्माद् यथायोग्यतया हरिणा धर्मवर्धनम् ।
तस्माद् यद् भारते नोक्तं तद्धि नैवास्ति कुत्रचित् ।
तस्माद् यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
तस्माद् यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।;इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥
तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् ।
तस्माद् युक्तेन्द्रियग््र•मो युक्तचित्त इदं जगत् ।;आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥
तस्माद् यो महिमा विष्णोः सर्वशास्त्रोदितः स हि ।
तस्माद् योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥
तस्माद् योग्यानुसारेण सेव्यो विष्णुः सदैव हि ॥ ९६॥
तस्माद् रूपगुणोदारा जानकी रुग्मिणी तथा ।
तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः ।
तस्माद् वचोमनःप्राणान् नियच्छेन्मत्परायणः ।;मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥
तस्माद् वा एते देवा अतितरामिवान्यान् देवान् यदग्निर्वायुरिन्द्रस्ते ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पृशुः ॥ २ ॥
तस्माद् विनिर्णयग्रन्थानाश्रित्यैव च लक्षणम् ।
तस्माद् विष्णोर्हि महिमा भारतोक्तो यथार्थतः ॥१२२॥
तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।
तस्माद् वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा ।;स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥
तस्माद् ‘ये ये गुणा विष्णोर्ग्राह्यास्ते सर्व एव तु’।
तस्माद्बलप्रवृत्तस्य रामकृष्णात्मनो हरेः ।
तस्माद्यत्र बलं तत्र विज्ञातव्या गुणाः परे ॥२१॥
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।;इंद्रियाणींद्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६८ ॥
तस्माद्यो यो बलज्येष्ठः स गुणज्येष्ठ एव च ।
तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥
तस्माद्विप्रा न विद्धा हि कर्तव्यैकादशी क्वचित् ।
तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।
तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।;आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
तस्मान्न ह्यात्मनोऽमुष्मादन्यो भावो निरूपितः । अनिरूपितेयं त्रिविधा निर्मूला मतिरात्मनि ॥ ७ ॥
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान् ।
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान् ।;स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव॥३७ ॥
तस्मान्नाशक्तिरनयोः सम्भाव्या भीमपार्थयोः ॥ ४२५॥
तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः ।
तस्मान्मद्भक्तियुक्तस्य योगिनो वै मदात्मनः ।;न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥
तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सराः ।
तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सराः ।;बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्यः कोऽग्रभुक् पुमान् ॥ २९ ॥
तस्मान्मोक्षसुखात्परं हविर्भुजां देवानामप्यत्र संसारेऽस्ति किम् ? ॥३९॥
तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमित्यपि । इदं सर्वं दहेयं यदिदं पृथिव्यामिति ॥ ५ ॥
तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमित्यपि । इदं सर्वमाददीयं यदिदं पृथिव्यामिति ॥ ९ ॥
तस्मिन् काले त्यज्यते हि बलवद्भिर्वधं विना ॥ ८०॥
तस्मिन् गजान् मर्दयति धार्तराष्ट्रो युधिष्ठिरम् ।
तस्मिन् गते वासुदेवं समपृच्छद् युधिष्ठिरः ।
तस्मिन् जिते रथवीरे स्वयं तं दुर्योधनः पार्षतमाससाद ।
तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।
तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।;देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥
तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।
तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः ।;ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥
तस्मिन् लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् ।
तस्मिन् लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् ।;विलोक्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनिः ॥ २० ॥
तस्मिन् लयं यान्ति भूतान्यशेषक्रमाविरोधेन स एव विष्णौ ॥131॥
तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।
तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।;न चाबुद्ध्यत तं कालं पत्याऽऽवीच्येन सङ्गता ॥ ४५ ॥
तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते ।
तस्मिन्नहं समभवमण्डे सलिलसंस्थिते ।;मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति तस्या आहुते रेतः सम्भवति ॥ २ ॥ ७ ॥
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति तस्या आहुतेर्गर्भः सम्भवति ॥ २ ॥ ८ ॥
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वर्षं जुह्वति तस्या आहुतेरन्नं सम्भवति ॥ २ ॥ ६ ॥
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति तस्या आहुतेः सोमो राजा सम्भवति ॥ २ ॥ ४ ॥
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति तस्या आहुतेः वर्षः सम्भवति ॥ २ ॥ ५ ॥
तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥
तस्मै तपो दमः कर्मेति प्रतिष्ठा । वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम् ॥ ९ ॥
तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।
तस्मै तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे ।;आत्मद्योतैर्गुणैश्छन्नमहिम्ने ब्रह्मणे नमः ॥ ३४ ॥
तस्मै देव नमस्तेऽहं भवतेऽसुरमारये ॥७३॥
तस्मै देवादिदेवाय नमस्ते शार्ङ्गधारिणे ॥६१॥
तस्मै देवोऽभयं दत्त्वा प्रेषयिष्येऽमृतं तव ।
तस्मै नमो भगवते विष्णवे सर्वजिष्णवे''इति च ॥ ३४ ॥
तस्मै नमो भगवते विष्णवे सर्वजिष्णवे’ इति ॥
तस्मै स होवाच । द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म यद्ब्रह्मविदो वदन्ति । परा चैवापरा च ॥ ४ ॥
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥
तस्य कर्तारमपि मां विध्यकर्तारमव्ययम्॥१३ ॥
तस्य च भक्तिज्ञानदेर्वृद्धिह्रासभाक्त्वं विद्यते । ब्रह्मादीनामुत्तमानां सर्वेषां भक्तत्वेऽन्तर्भावात् ।
तस्य च रक्षा सुकृता जनार्दनेनेशशेषकेक्षासुकृता ।
तस्य चिन्तयतो द्रोणवधं दुर्योधनस्य च ।
तस्य चेष्टानुसारेण कृत्वा चेष्टाश्च संविदः ॥ ११॥
तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्॥२१ ॥
तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥
तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥
तस्य त्वशेषशक्तित्वाद्युज्यते सर्वमेव च ॥101॥
तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।
तस्य पुत्रो महायोगी समदृक् निर्विकल्पकः ।;एकान्तगतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥
तस्य भिन्नदृशो मृत्युर्विधत्ते भयमुल्बणम् ॥ २६ ॥
तस्य भीमो रथेषां(रथेषुं) च गृहीत्वा न तवेदृशम् ।
तस्य भ्रमश्च सत्वाद्या न सन्ति परमेशितुः''॥ इति च ॥ ३९ ॥
तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः ।
तस्य ये प्राञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्राच्यो मधुनाड्य ऋच एव मधुकृत ऋग्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपस्ता वा एता ऋचः ॥ २ ॥
तस्य लज्जां समुत्पाद्य नाशयित्वा च तं मदम् ।
तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचराः ।
तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचराः ।;योऽपाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४७ ॥
तस्य विक्रममालक्ष्य पार्थं तद्गौरवानुगम् ।
तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥
तस्य शङ्खध्वनिं श्रुत्वा गाण्डीवस्य च निस्स्वनम् ।
तस्य संजनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
तस्य संजनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।;सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥ १२ ॥
तस्य सखा बलनामा ज्येष्ठो भ्राताऽथ यन्निजाबलना मा ।
तस्य सञ्जनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
तस्य सञ्जनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।;सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥१२ ॥
तस्य सुशर्माण्यकरो दरिणो गर्गः सदुक्तिकर्माण्यकरोत् ।
तस्य सूर्यसुतपूर्ववानरा दक्षिणेन मनुजास्तु सव्यतः ।
तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
तस्यर्ते यः क्षणो नीतः उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥
तस्या अकथयत् सर्वं सा भीमायाऽह दुःखिता ।
तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।
तस्या अधीश्वरः साक्षात् त्वमेकः पुरुषः परः ।;त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥
तस्या याश्च स्नुषाः सर्वास्ताभिः सह पुरस्कृताम् ।
तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ ३३ ॥
तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः ।
तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः ।;कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥
तस्याः क्रोधाग्निनिर्दग्धनखः स कुनखोऽभवत् ॥ १९७॥
तस्याः पुत्रशतं नष्टं तस्मात्तां परिवर्जयेत्॥ १४३॥
तस्यानन्तरमेवैका भुङ्क्ते सा पार्षतात्मजा ॥ ५९॥
तस्यानुभावमिमं भगवान्स्वायंभुवो नारदः सह तुंबुरुणा सभायां ब्रह्मणः संश्लोकयामास ॥ ४० ॥
तस्यापि नरकप्राप्तिः किं पुनर्भोजने कृते॥१८२॥
तस्यापि भङ्गुरत्वादिविशेषमपहाय हि ॥65॥
तस्यापि सत्यतादाता साधुपूर्णगुणो हरिः ॥
तस्याप्यन्यार्थता साध्या वादिना स्वार्थसिद्धये ॥11॥
तस्याभक्तिं दर्शयितुं चक्रे समवदीश्वरः ॥ २०॥
तस्यार्जुनोऽश्वमेधाग्नावन्त्यकर्माकरोत् तदा ।
तस्याविज्ञातनामाऽऽसीत् सखाऽविज्ञातचेष्टितः ॥ १० ॥
तस्याश्चतुःस्वरूपत्वात् प्रत्येकं चतुरात्मकाः ।
तस्यास्तद्देहसादृश्यं गन्धर्वस्य प्रसादतः ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति॥३० ॥
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्॥३४ ॥
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः॥१४ ॥
तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥
तस्याऽपतत एवाऽशु शरवर्षप्रतापिताः ।
तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।
तस्येत्थं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।;गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ २२ ॥
तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥
तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ ५ ॥
तस्यै वाचः पृथिवी शरीरं ज्योतीरूपमयमग्निस्तद्यावत्येव वाक्तावती पृथिवी तावानयमग्निः ॥ १७ ॥
तस्यै स रुद्रदेहस्थो हरिः प्रादाद् वरं प्रभुः ।
तस्यैकस्य ममत्वं हि स चैकः पुरुषो विराट्’(महा.१२.३६१.९ ) ॥१११॥
तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥
तस्यैतेऽकथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः’(श्वे. उ. ६.२३) ॥ १०३॥
तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।
तस्यैवं खिन्नमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः ।;कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३१ ॥
तस्यैष आदेशो यदेतद् विद्युतो व्यद्युतदा३ इति । न्यमीमिषदा३ इत्यधिदैवतम् । अथाध्यात्मम् ॥ ५ ॥
तस्योरसि प्रासवरं प्रजहार स राक्षसः ।
ता अस्य सूददोहसः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः ।
ता अस्य सूददोहसः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः ।;जन्मन्देवानां विशस्त्रिष्वा रोचने दिवः ॥ ३ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.३)
ता उशतो विबोधय यदग्ने यासि दूत्यम् ॥ देवैरासत्सि बर्हिषि ॥ ४ ॥
ता एताः संहिता नानन्तेवासिने प्रब्रूयात् , नासंवत्सवासिने, नाप्रवक्त्रे इत्याचार्या आचार्याः ॥ ६ ॥
ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ६१ ॥
ता युधिष्ठिरक्लृप्ताः स मत्वा शल्योऽब्रवीदिदम् ।
ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥
ता सुजिह्वा उपह्वये होतारा दैव्या कवी ॥ यज्ञन्नो यक्षतामिमम् ॥ ८ ॥
तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥
तां तु वर्णसमाम्नाये तमोङ्कारे स्वरे न्यसेत् ॥ ५३ ॥
तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥
तां न भीष्मभयात् केऽपि जगृहुस्तां हि सा ततः ।
तां पुत्रनिधनोद्युक्तां न्यवारयत शन्तनुः ।
तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।
तांस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः ॥ ३ ॥
तांस्ते प्रेत्याभिगच्छन्त्यविद्वांसो बुधो जनाः ॥ ११ ॥
ताः श्रुत्वा स्वपतिं देवि नचिरात् प्राप्स्यसीति च ।
तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥
तात मुक्तं द्रौणिनाऽपि त्वमेवास्त्रं निवर्तय ।
तादृक्चेष्टासमेताया अङ्गुलीयमदात् ततः ।
तादृग्रूपाश्च पञ्चाशज्ज्ञानमुद्राभयोद्यताः ।
ताद्विद्याधिकरणम्
ताद्विध्याधिकरणम् (परेणाधिकरणम्)
तानकृस्नविदो मन्दान् कृत्स्नविन्न विचालयेत्॥२९ ॥
तानथानुययुः सूता रथैः परिचतुर्दशैः ।
तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् ।
तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् ।;क्षिपाम्यजस्रमशुभान् आसुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।;क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु॥१९ ॥
तानि त्रीणि च्छन्दांसि भवन्ति । त्रेधा विहितं वा इदमन्नम् अशनं पानं खादस्तदेतैराप्नोति ॥४ ॥
तानि दश दशेति वै सर्वम् ।
तानि भिन्नानि तत्त्वानि योजयामास चांशतः''इति च ॥ ३ ॥
तानि योज्यान्यानुकूल्याद् विष्ण्वाधिक्यस्य सर्वशः ॥ ३६॥
तानि वा एतानि यजूंष्येतं यजुर्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥ २ ॥
तानि वा एतानि सामान्येतं सामवेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥ २ ॥
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।;वशे हि यस्येंद्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।;वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥
तान् प्रभग्नान् समालोक्य भीमः प्रहरतां वरः ।
तान् वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ १४५॥
तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धूनवस्थितान्॥२७ ॥
तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धून् अवस्थितान्॥ २७ ॥
तान्यजत्रा ऋतावृधोऽग्ने पत्नीवतस्कृधि ॥ मध्वस्सुजिह्व पायय ॥ ७ ॥
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ५ ॥
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप॥५ ॥
तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव ।
तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव ।;यानि यानीह रोचन्ते स्वजनानामरूपिणः ॥ ३१ ॥
तान्समाप्नोति विपुलान्समाराध्य जनार्दनम्॥ ३३॥
तापत्रयेण सन्तप्तं यदेतदखिलं जगत् ।
तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः ॥ ४५ ॥
ताभ्यां तस्याभवद् युद्धं सुघोरमतिमानुषम् ॥ १०॥
ताभ्यां पुनर्नृत्तगीतसंस्तवैः पूजितः प्रभुः ।
ताभ्यामन्तर्हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्यपावृतान् ॥ ३० ॥
तामक्लेशत आदास्ये क्रीडन्नक्षैस्त्वदन्तिके ॥ २८०॥
तामगस्त्यकरपल्लवार्पितां भक्त एष मम कुम्भसम्भवः ।
तामनु परितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयभागेन पुरोऽष्टावुपक्लृप्ताः ॥ २९ ॥
तामम्बरस्थाय घटोत्कचाय शैलोपमायातुलविक्रमाय ।
तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥
तामसत्वाच्च लोकस्य मिथ्याज्ञानप्रसक्तितः ।
तामसस्त्वर्थमात्रं च गुणव्यतिकरस्त्रिवृत् ॥ २६ ॥
तामसाच्च विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यचोदितात् ।
तामसाच्च विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यचोदितात् ।;शब्दमात्रमभूत् तस्मान्नभः श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३४ ॥
तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।
तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।;तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥
तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥
तारतम्यं च मुक्तानां विमुक्तिर्विद्यया तथा।
तारतम्यं च विज्ञेयं लिङ्गैर्दैहिकमानसैः ।
तारतम्यं ततो ज्ञेयं सर्वोच्चत्वं हरेस्तथा ।
तारतम्यस्थिताऽनादिर्नित्या भक्तिर्न चेतरत् ॥ ११७॥
तारवत् सर्वमस्यापि श्यामो ध्येयो हरिः स्वयम् ।
तारापिता तान् निरुजश्चकार सुषेणनामा भिषजां वरिष्ठः ॥ २२४॥
तारेण व्याहृतीभिश्च ज्ञेयान्यङ्गानि पञ्च च ।
तारैस्त्रिद्वादशावृत्तैद्य्वेकद्वादशकेन वा ।
तावच्चेत्स्मरते विष्णुं को न मुच्येत बन्धनात्॥ १२४॥
तावच्चेद्वदते विष्णुं को न मुच्येत बन्धनात्॥ १२५॥
तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः ।
तावत् परिचरेद् भक्तः श्रद्धावाननसूयकः ।;यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥
तावत् प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्षः कृते युगे ।
तावत् प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्षः कृते युगे ।;दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद् वपुः ॥ ८ ॥
तावत् समस्तं कथितं ह्यस्मिंस्तन्त्रे यथाविधि ॥156॥
तावत्कर्तुं न शक्नोति पातकं पातकी जनः॥ ३७॥
तावत्कुरुष्वात्महितं पश्चात्तापेन तप्यसे॥ १२१॥
तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥
तावत्खातं चतुष्कोणमुच्छ्रितं द्वादशैव वा ।
तावत्पर्यन्तमेव फलमित्यवधिः ॥ १३ ॥
तावत्पापानि देहेस्मिन् तिष्ठन्ति मनुजाधिप ।
तावदर्चय गोविन्दमायुष्यं सार्थकं कुरु॥ १२२॥
तावदा गुदतो दीर्घां चैत्यादाष्टादशाङ्गुलाम् ।
तावदुच्चं बहिश्चैव यद्येकशिखरं भवेत् ॥62॥
तावदुच्चमपि दुष्कृतं भवन्मोक्षमार्गपरिपन्थि नो भवेत् ॥ २८॥
तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।
तावद् यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् ।;सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥
तावद् वेदाथ तत् तेऽङ्घ्रिं जनो नु स्मरते च तत् ॥ ६८ ॥
तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।
तावद्य क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव ।;अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥
तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके महीयते॥ ९६॥
तावन्न ते भवेच्छक्तिः प्रवृत्तस्यापि भूतले ॥ ४२॥
तावन्मुक्तौ सुखोद्रेकस्तत्र चेद्भक्तिवर्धनम्''॥ इति च ॥ ४९ ॥
तावानस्य महिमा ततो ज्यायांश्च पूरुषः ।
तावानस्य महिमा ततो ज्यायांश्च पूरुषः ।;पादोऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवीति ॥ ६ ॥
तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः॥४६ ॥
ताविमौ मे भुजौ वृत्तौ पीनौ चन्दनरूषितौ ।
ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।
ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।;भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
तावुभौ विरथौ कृत्वा विचापौ च विवर्मकौ ।
तावुभौ शरवर्षेण वारयामास मारुतिः ।
तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जनः ॥ १७ ॥
तावेव केवलौ श्लाघ्यौ यौ तत्पूजाकरौ करौ॥ ७६॥
ताश्च विदा मघवन् इत्याद्याः ।
ताश्चतुर्मूर्तयस्त्वेव द्वादशार्णपदोदिताः ॥12॥
ताश्चेन्द्रधर्मनासत्यसंश्रयाच्छ्रिय ईरिताः ॥ ९५॥
तासां पतित्वमाप्स्यन्ति भारत्यैव तु पार्वती ।
तासां ब्रह्म महद् योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥
तासां सामर्थ्यं महद्भिः ।
तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।
तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।;एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया ॥ ९ ॥
तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।
तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रपरिवत्सरान् ।;तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥
ताꣳस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चाऽत्महनो जनाः ॥ ३ ॥
तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ।
तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ।;अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ॥ २० ॥
तिर्यक्पुण्ड्रं न कुर्वीत सम्प्राप्ते मरणेपि वा ।
तिर्यगादीनां तदभावादभावः ।
तिष्टोदादिस्वजायायाः कारणं स्वाहया युतः ।
तिसृभ्यः परमं स्थानं वैष्णवं विदुषां गतिः''॥ इति माहात्म्ये ॥ ३१ ॥
तिस्रः कोट्यो दानवानां स्वयम्भुवरगर्विताः ।
तिस्रः कोट्यो महावीर्या भीमेनैव निषूदिताः (निसूदिताः) ॥ ४॥
तीर्थकोटिसहस्राणि व्रतकोटिशतानि च ।
तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम् ।
तीर्थकोटिसहस्रैस्तु स्नातो भवति प्रत्यहम्॥ २०६॥
तीर्थप्रसादगन्धादीन् दत्वा विष्णुपराय च ।
तीर्थविघ्नकराः सर्वतीर्थान्याच्छाद्य संस्थिताः ।
तीर्थानां शास्त्राणाम् ॥ ३ ॥
तीर्थाऽदिमात्रतो ज्ञानं ममाऽधिक्यं च विष्णुतः ॥ ५४॥
तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यपशून्वने ।
तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यपशून्वने ।;यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥
तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥
तुञ्जे तुञ्जे य उत्तरे स्तोमा इन्द्रस्य वज्रिणः ॥ न विन्धे अस्य सुष्टुतिम् ॥ ७ ॥
तुन्दे च हृदि धातूनां सप्तके प्राणजीवयोः ।
तुभ्यं प्राण प्रजास्त्विमाः यत् प्राणैः प्रतितिष्ठसि ॥ ६ ॥
तुरङ्गं (तुरगं) कृष्णसारङ्गमनुवव्राज वासविः ॥ ९३॥
तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।
तुर्यं धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।;भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥
तुर्यः स्थितः ॥ ३२ ॥
तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।
तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।;भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥
तुलसीदलयुक्तेन शङ्खतोयेन पूजकः ।
तुलस्यास्तु रजोजुष्टनैवेद्यस्य च भक्षणम् ।
तुल्यनिन्दास्तुनिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।
तुल्यनिन्दास्तुनिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।;अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान् मे प्रियो नरः॥१९ ॥
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः॥२४ ॥
तुल्यश्रुततपःशीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमाः ॥ ११ ॥
तुशब्दः पूर्णफलार्थत्वं सूचयति ॥ 27 ॥
तुशब्दाद् ब्रह्मदर्शनवतः ।
तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षमक्षयं पुरुषोत्तमम् ॥ २॥
तुष्टोऽर्थेन गुरुर्यस्मात् कैवल्यं दातुमप्यलम् ॥ ४७॥
तुहिनोदं हरिद्रोदमौशीरं कोष्ठसार्षपम् ॥104॥
तृणीकर्तुं रिपुं चैव निरायुधतयाऽगमन् ।
तृतीय एष चांशको बलस्य हीत्यचिन्तयत् ॥ २६॥
तृतीयः खण्डः
तृतीयः पादः
तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।
तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः ।;तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥
तृतीयाङ्गं हरेः शेषः प्रादुर्भावसमन्वितः ।
तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।
तृतीयायां शुक्लपक्षे नवम्यामथ कार्तिके ।;चतसृष्वप्यष्टकासु हेमन्ते शिशिरे तथा ॥ २२ ॥
तृतीये तृतीयतमसः श्रवणादेव शब्दानुसारेण संशोकजमोहप्राप्तिः ॥ 22 ॥
तृतीये द्वापरे युगे पर्यवसानं प्राप्ते सति ॥ १३ ॥
तृतीयो गाङ्गतनयस्ततः शङ्खनिधीश्वरः ।
तृतीयोऽध्यायः
तृषितो जाह्नवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः॥ ११८॥
ते च नेत्रे महाभागे याभ्यां सन्दृश्यते हरिः॥ ८४॥
ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।
ते च श्रुत्वाऽखिलान् धर्मान् भक्त्या परमया युताः ।
ते चावियोगसमयं स्मरन्तो मुरवैरिणः(मुरवैरिणा) ।
ते जरामृतिहीनाश्च सर्वदुःखविवर्जिताः ।
ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः॥२८ ॥
ते द्वे मुहूर्तं प्रहरः षड् यामः सप्त वा नृणाम् ॥ ८ ॥
ते धार्तराष्ट्राः कर्णेन सहिताः पाण्डवा अपि ।
ते नराः पशवो लोके किं तेषां जीवने फलम् ।
ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः ।
ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः ।;अव्रतातप्ततपसो मत्सङ्गान्मामुपागताः ॥ ७॥
ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥
ते प्रयान्ति भयं त्यक्त्वा विष्णुलोकमनामयम्॥ ४२॥
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४ ॥
ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्॥२९ ॥
ते भीममात्तायुधमुग्ररूपं महाबलं रूपनवावतारम् ।
ते भीष्मद्रोणविदुरगान्धारीधृतराष्ट्रकान् ।
ते मे मतमविज्ञाय परोक्षविषयात्मकाः । हिंसायां यदि कामः स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥
ते मोक्षं तादृशं ब्रूयुर्निःशङ्कं मायिनो यथा ॥36॥
ते ये शतं कर्मदेवानां देवानामानन्दाः । स एको देवानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ २२ ॥
ते ये शतं देवगन्धर्वाणामानन्दाः । स एकः पितॄणां चिरलोकलोकानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ १९ ॥
ते ये शतं देवानामानन्दाः । स एक इन्द्रस्यानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ २३ ॥
ते ये शतं पितॄणां चिरलोकलोकानामानन्दाः । स एक आजानजानां देवानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ २० ॥
ते ये शतं प्रजापतेरानन्दाः । स एको ब्रह्मण आनन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ २६ ॥
ते ये शतं बृहस्पतेरानन्दाः ॥ स एकः प्रजापतेरानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ २५ ॥
ते ये शतं मनुष्यगन्धर्वाणामानन्दाः । स एको देवगन्धर्वाणामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ १८ ॥
ते ये शतमिन्द्रस्यानन्दाः । स एको बृहस्पतेरानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ २४ ॥
ते योगमाययाऽऽरब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम् ।
ते योगमाययाऽऽरब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम् ।;प्रचुः प्रञ्जलयो विप्र प्राहृष्टाः कम्पितत्वचः ॥ १५ ॥
ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।
ते वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः ।;भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥
ते वा एते गुह्या आदेशा एतद् ब्रह्माभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥ २ ॥
ते वा एतेऽथर्वाङ्गिरस एतदितिहासपुराणमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीयमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥ २ ॥
ते शरैरभिवर्षन्तः परिवार्य कुमारकान् ।
ते सर्वे स्वांशितामापुस्तन्मैन्दविविदावृते ॥ १०६॥
ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।
ते साधुकृतसर्वार्थाः ज्ञात्वाऽऽत्यन्तिकमात्मनः ।;मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥
ते हि मे पुत्रकाः सन्त इहामुत्र च सौख्यदाः ॥ ५०॥
ते होचुः क्व नु सोऽभूद् यो न इत्थमसक्तेत्ययमास्येऽन्तरिति सोऽयास्य आङ्गिरसोऽङ्गानाꣳ हि रसः ॥ ८ ॥
ते होचुः । क्व नु सोऽभूद् यो न इत्थमसक्तेत्ययमास्येऽन्तरिति । सोऽयास्य आङ्गिरसोऽङ्गानां हि रसः ॥ ८ ॥
ते होचुर्येन हैवार्थेन पुरुषश्चरेत् तंहैव वदेदात्मानमेवेमं वैश्वानरं सम्प्रत्यध्येषि तमेव नो ब्रूहीति ॥ ६ ॥
ते ह्येनत् प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥ ३ ॥
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।;भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत॥३ ॥
तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता ।
तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता ।;भवन्ति सम्पदं दैवीम् अभि जातस्य भारत॥३ ॥
तेजसः सोम्याश्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति सा वाग् भवति ॥ ४ ॥
तेजस्त्वं तेजसः साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तयः ॥ ४१ ॥
तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः ।
तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षो दूरभाजनः ।;सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥
तेजोबन्नानि कोष्ठानि गोलकेन्द्रियसंग्रहः ॥ ५७ ॥
तेजोभिमानी तन्नामा तेजो ह्योज इतीर्यते(उदीर्यते .हृ) ।
तेजोऽधिकरणम्
तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः ।
तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितैः ।;न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥
तेजोऽशितं त्रेधा विधीयते तस्य यः स्थविष्ठो धातुस्तदस्थि भवति यो मध्यमः स मज्जा योऽणिष्ठः सा वाक् ॥ ३ ॥
तेन चान्धतम ईयुरासुरा यज्ञमाह्वयदसौ च मैथिलीम् ।
तेन तद्वचनं सत्सु नानृतं कुरुते क्वचित् ॥ ३४॥
तेन तस्यास्तपो नष्टं हीना साऽतो हि भर्तृतः ।
तेन त्यक्तेन भुञ्जीथाः मा गृधः कस्यस्विद् धनम् ॥ १ ॥
तेन नानुसृतो मोक्षं न दद्यादन्यवाक्यतः ।
तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः ॥ ११ ॥
तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा ।
तेन प्रोक्ता च पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा ।;ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब््राह्म महर्षयः ॥ ४ ॥
तेन भस्मप्रहारेण ज्वरितं रोहिणीसुतम् ।
तेन भूरिश्रवा जातः सोमदत्तसुतो बली ॥ १३॥
तेन मया रक्षोऽस्तं योजनमयुतं पदाङ्गुल्या ॥ २३६॥
तेन विव्याध बीभत्सुं हृदये स मुमोह च ॥ १४॥
तेन सार्द्धमुपासीदत् तस्मिन्नैन्द्रे वरासने ॥ १४२॥
तेन स्तुतो गृहीतश्च फल्गुनेन प्रणम्य च ।
तेन हतो वातरयस्तृणचक्रो नाम दितिसुतोऽवातरयः ।
तेनाजयच्छ्वेतवाहं गिरिशो रणमध्यगम् ॥ १३४॥
तेनापि विरागः प्रदर्शितः । अतः कोऽन्यो विस्रम्भं कुर्यात् तेनापि विरागः प्रदर्शितः ॥ २३ ॥
तेनापि सम्परित्यक्ता परामृष्टेति सा पुनः ।
तेनाभिनन्दितः प्रीत्या चाऽशीर्भिः प्रययौ युधे ॥ १२९॥
तेनास्त्रेण प्रतिहता सा गदा भीममाव्रजत् ॥ २२१॥
तेनास्मिन् पतिते त्वब्धिरवर्धदधिकं तदा ॥ १३३॥
तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥
तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् ।
तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् ।;स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाहमात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥
तेनैव विष्णुना दत्तमर्जुनायास्त्रमुत्तमम् ।
तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।
तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।;पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥
तेनोक्तोऽसौ मयैवायं वराहोऽनुगतोऽद्य हि ।
तेपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥
तेपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥
तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।
तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।;तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥
तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् ।
तेभ्यः समभवत् सूत्रं मत्सूत्रेण च संयुतम् ।;ततो विकुर्वतो जातो योऽहङ्कारो विमोहकः ॥ ६ ॥
तेभ्यो गन्धविदः श्रेष्ठास्ततः शब्दविदो वराः ॥ २९ ॥
तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद् विभुः ॥ २१ ॥
तेषां खल्वेषां भूतानां त्रीण्येव बीजानि भवन्त्यण्डजं(भवन्त्याण्डजं) जीवजमुद्भिज्जमिति ॥ १ ॥
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।;प्रियो हि ज्ञानिनोत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।;प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्॥२२ ॥
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥
तेषां परिवृढो राजन् सर्वेषां बलिमुद्वहन् ।
तेषां परिवृढो राजन् सर्वेषां बलिमुद्वहन् ।;सस्त्रीकाणां सखा तस्या बहुरूपोऽग्रणीः स्त्रियः ॥ २१ ॥
तेषां बहुपदः श्रेष्ठाश्चतुष्पादस्ततो द्विपात् ॥ ३० ॥
तेषां विडम्बनायैव दैत्यानां वञ्चनाय च ।
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।;ददामि बुदि्धयोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।;ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥
तेषामन्यगतत्वे तु न स्यात् सम्यक्समन्वयः ।
तेषामपि यत्र विशिष्टबुद्ध्यादिभावस्तत्राविरोधः । निषेदभावात् । दृश्यन्ते हि जरितार्यादयः ॥ 26 ॥
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।;भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥७ ॥
तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्॥१६ ॥
तेषामादेशमार्गेण वेदाद्यैरर्चयन्ति तम्''॥ इति भागवततन्त्रे ॥३५॥
तेषामिहेति याथार्थ्यं जानन् पप्रच्छ धर्मजम् ।
तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।
तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।;नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता॥११ ॥
तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
तेषु स्वलोकान् प्राप्तेषु धर्मजः श्वाऽत्मना सह(स्वात्मना सह) ।
तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥
तेष्वयं सुगमो मार्गः सफलश्चानुतिष्ठताम् ॥155॥
तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।
तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।;सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥
तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।
तेष्वीशो भगवान् राजन् तारतम्येन वर्तते ।;तस्मात् पात्रं हि पुरुषो यावानात्मा यथेयते ॥ ३९ ॥
तेऽग्निमब्रुवन् । जातवेद एतद्विजानीहि किमेतद् यक्षमिति ॥ ३ ॥
तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥२६ ॥
तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥
तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥
तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥
तैः पूजितः साम्बसहाय आशु मयं च मायाविनमस्त्रवर्षैः ।
तैः पूरितं तत् कृष्णाय बीभत्स्वाद्यैः समन्ततः ॥४५॥
तैजसस्योत्वविज्ञान उत्कर्षो दृश्यते स्फुटम् ।
तैजसस्योत्वविज्ञान उत्कर्षो दृश्यते स्फुटम् ।;मात्रासम्प्रतिपत्तौ स्यादुभयत्वं तथाविधम् ॥ ६ ॥
तैजसात् तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत् सति ।
तैजसात् तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत् सति ।;द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रहात् ॥ ३१ ॥
तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागशः ।
तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागशः ।;प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३३ ॥
तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः ।
तैजसे निद्रयाऽऽपन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः ।;मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥
तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥
तैरेव तु द्विरावृत्तैरङ्गमेषां प्रकीर्तितम् ।
तैरेवाप्यं पदं तत्तु नैवान्यैः साधनैरपि ।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः॥१२ ॥
तैर्मानितः कृष्णभक्त्या भ्रातृत्वाच्च हरिं ययौ ॥ १४५॥
तोयं यदि पिबेन्नित्यं शालग्रामशिलाच्युतम्॥ २०७॥
तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥
तोषयस्व वरैश्चैनामन्यथा ते सुतान् मृतान् ।
तोषयामास तपसा कर्मैक्यार्थं धृतव्रता ॥ १०७॥
तौ दृष्ट्वा मुनिमध्यस्थं केशवं तदबोधतः ।
तौ वा एतौ द्वौ संवर्गौ वायुरेव देवेषु प्राणः प्राणेषु ॥ ४ ॥
त्यक्तदेहास्तस्य भार्या वह्नौ प्रापुस्तमेव च ॥ ३९॥
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तोनिराश्रयः ।
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तोनिराश्रयः ।;कर्मण्यभिप्रवृत्तोपि नैव किञ्चित्करोति सः॥२० ॥
त्यक्त्वा कर्मफलाऽसङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
त्यक्त्वा कर्मफलाऽसङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।;कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित् करोति सः॥२० ॥
त्यक्त्वा देहं कश्यपत्वं प्राप कृष्णानुरागतः ॥ ३८॥
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोर्जुन॥९ ॥
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन॥ ९ ॥
त्यक्त्वा स्वभर्तॄनेवाऽपुः सर्वा एव पतिव्रताः ॥ ३७॥
त्यक्त्वामृतं यथा कश्चिदन्यपानं पिबेन्नरः ।
त्यक्त्वामृतं स मूढात्मा भुङ्क्ते हालाहलं विषम्॥ ११४॥
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक् केशिनिषूदन॥१ ॥
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन॥१ ॥
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः॥४ ॥
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।;यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यमिति चापरे॥३ ॥
त्रय एते महामन्त्राः पुरुषार्थचतुष्टये ।
त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः
त्रयाणां दुर्बलाह्वानान्नश्येत् कीर्तिश्च मे ध्रुवम् ॥ १४१॥
त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।
त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।;सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥
त्रयाणामेव पितृसौमनस्य-स्वर्ग्याग्नि-परमात्मनां प्रश्न उपन्यासश्च ।
त्रयो रिपवो देहत्रये ॥ ३४ ॥
त्रयो लोका एत एव वागेवायं लोको मनोऽन्तरिक्षलोकः प्राणोऽसौ लोकः ॥ १० ॥
त्रयो वेदा एत एव वागेवर्ग्वेदो मनो यजुर्वेदः प्राणः सामवेदः ॥११॥
त्रयोदशः खण्डः
त्रयोदशाब्दसाहस्त्रमग्निहोत्रमखण्डितम् ॥ १८ ॥
त्रयोदशाब्दस्यान्तेऽहं कुर्यामेव त्वदीरितम् ॥ १०९॥
त्रयोदशोऽध्यायः
त्रयोविंशः खण्डः
त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
त्रयोविंशतिरेवात्र कर्णसाहाय्यकारिणः ॥ १३९॥
त्रयोविंशोऽध्यायः
त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।
त्रय्या च विद्यया केचित् त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।;यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥
त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वरः ॥ ६ ॥
त्राहि त्राहि जगन्नाथ वासुदेवाच्युताव्यय ।
त्रिंशोऽध्यायः
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता ।
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता ।;अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिस्तम्भोऽपराजयः ॥ ८ ॥
त्रिगुणत्वादिप्रधानधर्मानुक्तेर्न स्मृत्युक्तं प्रधानमन्तर्यामि ॥19॥
त्रिगुणातीत विधारक परितो देहि सुभक्तिम् ।
त्रिचतुष्कोष्ठकं तत्र मध्ये प्रागायतं शुभम् ।
त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः
त्रिजगत्पोत सदार्चितचरणाशापतिधातो ।
त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः ॥ ९ ॥
त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।
त्रित्वे हुत्वाऽथ पञ्चत्वं तच्चैकत्वेऽजुहोन्मुनिः ।;सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥
त्रिनेत्रत्वं च दुर्गायाः प्रायः सर्वत्र कथ्यते ।
त्रिपञ्चाशोऽध्यायः
त्रिपदाङ्गुलहीनान्यां ततस्तादृशतत्पराम् ।
त्रिभाषा यो न जानाति रीतीनां शतमेव च ॥ १३३॥
त्रिभिरात्मभिः कालमायांशैः ॥ २६ ॥
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।;मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥
त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीतः प्राप्नोति यातनाम् ॥ २४ ॥
त्रिमूर्तिगेन रूपेण नारायणो नाययौ ॥
त्रिरात्रफलदा नद्यो याः काश्चिदसमुद्रगाः ।
त्रिलोचनानुगौ च तौ न्यवारयन् सराक्षसौ ॥ २५२॥
त्रिवर्णा वर्णिताऽस्माभिः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥
त्रिविक्रम निष्क्रम विक्रम वन्दे सङ्क्रम सुक्रम हुङ्कृतवक्त्र ॥5॥
त्रिविक्रमश्च सोद्देशो विश्वरूपश्च तत्परः ।
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।;कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत् त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।;कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्त्रयं त्यजेत्॥२१ ॥
त्रिविधा जीवसङ्घास्तु देवमानुषदानवाः ।
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।;सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृृणु॥२ ॥
त्रिवृत्करणापेक्षत्वान्नामरूपयोः ॥
त्रिवृत्कुर्वत इति हेतुगर्भः ।
त्रिशिरा अतिकायश्च निर्ययू रावणाज्ञया ॥ ३७॥
त्रिशो मद्वञ्चनायेता इति तेनोदिता वयम् ॥ १०३॥
त्रिषु धामसु यत् तुल्यं सामान्यं वेत्ति निश्चितम् ।
त्रिषु धामसु यत् तुल्यं सामान्यं वेत्ति निश्चितम् ।;स पूज्यस्सर्वभूतानां वन्द्यश्चैव महामुनिः ॥ ८ ॥
त्रिषु धामसु यद् भोज्यं भोक्ता यश्च प्रकीर्तितः ।
त्रिषु धामसु यद् भोज्यं भोक्ता यश्च प्रकीर्तितः ।;वेदैतदुभयं यस्तु स भुञ्जानो न लिप्यते ॥ ११ ॥
त्रिष्टुप् जगत्यतिच्छन्दो ह्यष्ट्यत्यष्टी जगद् विराट् ॥ ४१ ॥
त्रिसहस्रात्परो यस्तु स उत्तमजपः ---स्मृतः॥ २४॥
त्रुट्यते येन शत्रुश्च तच्छस्त्रं नैव चेतरत् ॥ २८८॥
त्रेताद्येषु युगेष्वेष सम्भूतः केशवाज्ञया ।
त्रैगर्ताः पार्वतेयाश्च सहिताः पाण्डुनन्दनम् ।
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।;निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्॥४५ ॥
त्रैलोक्यान्तर्गतं स्थानं किमु लोकोत्तरोत्तरम्॥ २९॥
त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।
त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।;कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥ १८ ॥
त्र्यङ्गुलं तु तदन्यस्य व्रीह्यार्धोनाः क्रमात् पराः ॥10॥
त्र्यङ्गुलं द्य्वङ्गुलं वापि गृहान्तःप्रतिमासमम् ॥61॥
त्र्यङ्गुलद्य्वङ्गुलामर्धहीनमध्याङ्गुलामपि ॥7॥
त्र्यात्मकत्वाधिकरणम्
त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥ १५३॥
त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥ ४८॥
त्वं तु कुन्त्या वृथा सूतः क्लीबो मिथ्याप्रतिश्रवः ॥ ११०॥
त्वं नृशंसोऽकृतघ्नश्च निर्वीर्यः पुरुषंवदः ।
त्वं पुरेत्यादिकान् मन्त्रान् पठित्वा प्रार्थयेत्ततः ५० ॥
त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः ।
त्वं ब््राह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः ।;अवतीर्णोऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्तपृथग्वपुः ॥ २८ ॥
त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।
त्वं महान् प्रकृतिः सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।;त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥
त्वं वलस्य गोमतोऽपावरद्रिवो बिलम् ॥ त्वान्देवा अबिभ्युषस्तुज्यमानास आविषुः ॥ ५ ॥
त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग् भवान् ॥ ११ ॥
त्वं सुतस्य पीतये सद्यो वृद्धो अजायथाः ॥ इन्द्र ज्यैष्ठ्याय सुक्रतो ॥ ६ ॥
त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् ।
त्वं हि नः पृच्छतां ब््राह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् ।;ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥
त्वं हि सर्वशरीरात्मा श्रीः शरीरेन्द्रियाशया ॥ १२ ॥
त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि ॥ सेम नो अध्वरं यज ॥ ११ ॥
त्वग्दोषयुक्तो देवापिर्जगाम तपसे वनम् ।
त्वग्वै ग्रहः स स्पर्शेनातिग्रहेण गृहीतस्त्वचा हि स्पर्शान् वेदयत इत्येतेऽष्टौ ग्रहा अष्टावतिग्रहाः ॥ ९ ॥
त्वच एवास्य रुधिरं प्रस्यंदि त्वच उत्पटः ।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्॥२ ॥
त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव ।
त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव ।;धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान् मतः ॥ १८ ॥
त्वत्तः सुखं नास्ति किञ्चिन्न मां गर्हितुमर्हसि ॥ ११८॥
त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः ।
त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तनुशक्तितः ।;त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते॥३९ ॥
त्वदर्थं निहिता शक्तिर्विमुक्ताऽस्मिन् हि राक्षसे ॥ २५२॥
त्वदाज्ञया मया दत्तं स्थानं दशरथस्य हि ॥ ९३॥
त्वदीयोऽहं यतस्तेन मत्कृतं त्वत्कृतं भवेत् ॥ १७६॥
त्वन्तम्ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् ॥ दक्षिणा पात्वंहसः ॥ ५, ३४ ॥
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥ ८ ॥
त्वमीश्वरोऽपि ॥ ४० ॥
त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।
त्वमेकः सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयोः ।;तं त्वामर्चन्ति कुशलाः प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।
त्वमेकः सर्वभूतानां देह आत्मेन्द्रियेश्वरः ।;त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥
त्वमेव कालो भगवान् विष्णुरव्यय ईश्वरः ॥ ३१ ॥
त्वमेव पुरुषोऽध्यक्षः सर्वक्षेत्रविकारवित् ॥ ३२ ॥
त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः ।
त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः ।;विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडयोर्णपदो यथा ॥ ४३ ॥
त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ नचापरः ॥ २७ ॥
त्वया सदा महत् तपः सुकार्यमुत्तमोत्तमम् ।
त्वया सहाऽगतास्तेषां विधेहि स्थानमुत्तमम् ॥ ९९॥
त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।
त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातुर्गुणविसर्जनम् ।;नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥
त्वयि स्थितस्त्वमित्यसौ सदाऽभिधीयते हरिः ॥ १७॥
त्वयेरिता यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व नः ॥ २३ ॥
त्वां तु कुण्डलवर्मभ्यां शक्नुयां हन्तुमञ्जसा ॥ १४५॥
त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।
त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।;साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥
त्वां स्तोमा अवीवृधन्त्वामुक्था शतक्रतो ॥ त्वां वर्धन्तु नो गिरः ॥ ८ ॥
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।;दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥
दक्षादयः प्रजाध्यक्षा नैष्ठिकाः सनकादयः ॥ ४३ ॥
दक्षादयो ये भवदादयश्च ।
दक्षिणद्वारपस्त्वेकः .........................
दक्षिणाक्षिमुखे विश्वो मनस्यन्तस्तु तैजसः ।
दक्षिणाक्षिमुखे विश्वो मनस्यन्तस्तु तैजसः ।;आकाशे च हृदि प्राज्ञस्त्रिधा देहे व्यवस्थितः ॥ ८ ॥
दक्षिणाङ्घ्रिं पुरस्कृत्य ‘ह्यग्निनाग्निः समिध्यते’ ॥ १० ॥
दक्षिणेन पथाऽर्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।
दक्षिणेन पथाऽर्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।;प्रजायां तु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥ २० ॥
दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥
दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।
दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।;मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्॥३८ ॥
दत्तव्यासादिरूपेषु ज्ञानकार्यस्तथा प्रभुः ॥२४॥
दत्तो वरो द्वारपयोः स्वयं च जनार्दनेनैव पुरातनश्च ॥ १२२॥
दत्तोऽतो ब्रह्मरातेति नाम वैयासकेरभूत्''॥ इति ब्राह्मे ॥ २७ ॥
दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।
दत्वा वरमनुज्ञातो गुरोः कामं यदीश्वरः ।;गृहं वनं वा प्रविशेत् प्रव्रजेत् तत्र वा वसेत् ॥ १४ ॥
दत्वा शक्तिं ययौ शक्रः सार्द्धं कवचकुण्डलैः ॥ ४१७॥
दत्वार्घ्यं मनुनानेन ह्युपस्थाय विधुं बुधः ।
दत्वोपहारं हरये तद्भूतेभ्यो बलिं हरेत् ॥47॥
ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥
ददर्श च महाघोरमादातुं परिघं रुषा ।
ददर्श धर्मराजस्य पटान्तेन(पट्टान्तेन) प्रकोपिता ।
ददर्श नवभिर्द्वारैः पुरीं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
ददर्श शिंशपावृक्षमूलस्थितरमाकृतिम् ॥ १०॥
ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥
ददाति चेत् तदा पिता निरिन्दिरो व्रजेदधः ॥ ५२॥
ददाति ज्ञानमीशेशः परमात्मा स्वयं विभुः''॥ इति च ॥ १६ ॥
ददाति ते ह्यतिस्पृधा न वध्य एष तेऽद्य च ॥ १७६॥
ददामि बुदि्धयोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥
ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥१० ॥
ददाह चाखिलं पुरं स्वपुच्छगेन वह्निना ।
ददृशुः शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥
ददौ च मन्त्रमुत्तमं समस्तमायिनाशकम् ।
ददौ च सत्रजित्करे स विच्छविर्बभूव ह ॥ २१४॥
ददौ चोत्कृत्य कवचं कुण्डले च शचीपतेः ।
ददौ तेषां तेऽपि चोहुर्हस्त्यश्वोष्ट्रनरादिभिः ॥ ८०॥
ददौ दानानि बहुशो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
ददौ देयानि मुख्यानि यथाकाममखण्डितम् ।
ददौ नृपोऽस्या न पुनश्छन्द्यमानाऽपि साऽवृणोत् ॥ ३६९॥
ददौ विमोहितः क्रुधा किमेतदीशवैरिणः ॥ ८३॥
दधता वासोमरणं नीतं चक्रेऽभिमन्युजं सोमरणम् ॥६३॥
दधानः कुण्डले दिव्ये शक्रदत्ते सुभास्वरे ।
दधानः कुम्भमभयं पीतशुक्लारुणो हरित् ।
दधार सर्वात्मकमात्मभूतं
दध्नः सोम्यः मथ्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति तत्सर्पिर्भवति ॥ १ ॥
दन्तान्तरं न मे प्राप शोणितं तत् सुतस्य ते ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥५ ॥
दम्भो दर्पोभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
दम्भो दर्पोभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।;अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।;अज्ञानं चाभि जातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥४ ॥
दया भूतेष्वलोलुत्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्॥२ ॥
दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥
दयालुः शालिनीमाह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन् ॥ १ ॥
दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः ।
दरिद्रो यस्त्वसंतुष्टः कृपणो योऽजितेन्द्रियः ।;गुणेष्वसक्तधीरीशो गुणसङ्गो विपर्ययः ॥ ४५ ॥
दर्पान्नाहं राजराज उपास्ये पादयोरिति ।
दर्शनं तु तया हीनं व्यर्थमन्यत् किमुच्यते ।
दर्शनं स्पर्शनं वापि सर्वपापप्रणाशनम्॥ १०६॥
दर्शनभेदाधिकरणम्
दर्शनभेधादिकरणम् (प्रज्ञान्तराधिकरणम्)
दर्शनस्पर्शनघ््र•णभोजनश्रवणादिषु ॥ ११ ॥
दर्शनाच्च तप आधिफलस्य ॥
दर्शनानां प्रवृत्तत्वान्मन्द आशङ्कते पुनः ।
दर्शनान्तरसिद्धं च गुह्यभाषाऽन्यथा भवेत् ।
दर्शनार्थं ह्युपासनम् । तच्च श्रवणादेरेव भवति । अतः किमर्थमिति अत्रोच्यते–
दर्शयन्तौ गदामार्गं चित्रं तौ प्रविचेरतुः (चित्रं परिविचेरतुः)।
दर्शयन्नधिकः पार्थादभूद् राजन्यसंसदि ॥ ३४॥
दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद् वपुः ॥ ८ ॥
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥९ ॥
दर्शयित्वाऽष्टवारं च मूलमन्त्रं जपेत्ततः ॥ ५१ ॥
दर्शयेत् तस्य दास्यामि प्रीतो वित्तमनर्गलम् ॥ २८॥
दर्शयेदथ चेन्द्रादिदिक्षु बघ्नामि चाष्टसु ॥ २५ ॥
दशकृत्वस्त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिलः ॥ ३५ ॥
दशङ्गुलं जङ्घमूलं मध्यं तु त्र्यङ्गुलाधिकम् ।
दशत्रिकैः शतैर्वृतो यतीश्वरैः स सर्ववित् ।
दशमः खण्डः
दशमन्वन्तरं शक्रपदयोग्यो गरुत्मतः ।
दशमीशेषसंयुक्ता गान्धार्या समुपोषिता ।
दशमोऽध्यायः
दशरात्रं ददौ शुद्धमनसा निर्ऋणत्वधीः ॥ ४१ ॥
दशावतार इत्यादिसङ्ख्या विनीयते विशेषेण नीयते तज्ज्ञानं तद्रूपमेव हि
दशास्यकुम्भकर्णकौ यथा सुशक्तिमानपि ।
दशाहेन तु कर्कन्धुः पेश्यण्डं वा ततः परम् ॥ २ ॥
दशेन्द्रियप्राणमनोऽरम् । मूलं मन एव संसारचक्रस्य ॥ २१ ॥
दशेन्द्रियाणि शब्दाद्याः भूतेताः पञ्चविंशतिः ॥143॥
दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ॥ २८ ॥
दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्टः परमाणुवत् ।
दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्टः परमाणुवत् ।;लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशयः ॥ ४० ॥
दस्रा युवाकवस्सुता नासत्या वृक्तबर्हिषः ॥ आयातं रुद्रवर्तनी ॥ ३ ॥
दहराधिकरणम्
दहेयं कौरवान् सर्वानिति कारुणिको नृपः ॥ ३९१॥
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेनुपकारिणे ।
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेनुपकारिणे ।;देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृऽतम्॥२० ॥
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।;देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥२० ॥
दातुं शक्रमिति प्रोक्त्वा ययौ द्वारवतीं प्रभुः ॥ ५९॥
दातुमिच्छसि सर्वान् त्वं पृथ्वीं नाद्य वयं पुनः ॥ ५०॥
दातृसर्वामरैश्वर्यविमुक्त्यादेरहो वरम् ।
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्॥ १ ॥
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः॥२५ ॥
दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥ ४३ ॥
दानवो वृषपर्वा च तत्रास्ति धनमक्षयम् ॥ ७३॥
दारुणं विदरिं द्योतं प्रद्योतं द्योतनं हरिम् ॥76॥
दासरादुसुतेयामाहोवाहा मम राम रा(राः) ॥७२॥
दासीत्वं न पृथङ् मे स्याज्जितेऽपि हि पतौ ततः ॥ ३१९॥
दासोऽस्मि तव देवेश पाहि मां शरणागतम् ।
दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
दिग्वायुसूनुसूर्याश्च वरुणश्चाश्विनावपि ॥149॥
दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥
दितिजान्तप्रद चक्रदरगदायुग्वरबाहो ।
दितिसुतमोहन विमलविबोधन परगुणबुद्ध हे भव मम शरणम् ।
दिदेश किङ्करान् बहून् कपिर्निगृह्यतामिति ॥ १८॥
दिनस्थो भगवान्भोक्ता ॥ २३ ॥
दिनेष्वेतेषु दातव्यं सघृतं ससितादिकम् ।
दिवश्चैनमादित्याच्च दैवं मन आविशति तद्वै दैवं मनो येनानन्द्येव भवत्यथो न शोचति ॥ २६ ॥
दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
दिवाकरौघकौस्तुभप्रभासकोरुकन्धरः ।
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।;यदि भाः सदृशी सा स्यात् भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।;यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥
दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्॥८ ॥
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।;सर्वाश्चर्यमयं देवं अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।;सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥
दिव्यरत्नसमाकीर्णं तथा पातालसप्तकम् ।
दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजसः ।
दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजसः ।;भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥
दिव्यास्त्रैरपि संयोज्य तां तदा धर्मनन्दनः ।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा सम्प्रतिष्ठितः ॥ ९ ॥
दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः स बाह्याभ्यन्तरो ह्यजः ।
दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः स बाह्याभ्यन्तरो ह्यजः ।;अप्राणो ह्यमनाः शुभ्रो ह्यक्षरात् परतः परः ॥ २ ॥
दिव्यौषधेन भीष्मस्य भूत्वा च निरुजस्ततः ।
दिशि द्वे द्वे कोण एक ईशे दामोदरो भवेत् ।
दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास॥ २५ ॥
दिशो विदुद्राव सुयोधनोऽपि कृतो रणे तेन विवाहनायुधः ॥ ९६॥
दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा ।
दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा ।;प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद् यत्र जाजलिः ॥ २ ॥
दीप्ताङ्गारनिभो वह्निः कुण्डमद्ध्यात् समुत्थितः ॥ ९०॥
दीयतामिति तेनोक्तो धृतराष्ट्रो नचाकरोत् ॥ ११॥
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्॥२१ ॥
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृऽतम्॥२१ ॥
दीर्घभ्रान्तिकरी चेत् स्यादतत्त्वावेदकप्रमा ॥50॥
दीर्घाश्च कलमास्तिस्रस्तिर्यगष्टयवोदराः ॥57॥
दीर्घाश्च कुञ्चिताग्राश्च नीलाश्च केशा हरेर्मताः ।
दुःखं दुःखादभिन्नत्वान्मोक्षोऽपि स्यादसंशयम् ॥63॥
दुःखनिष्ठास्ततस्तेऽपि नित्यमेव न संशयः ॥ ११८॥
दुःखमित्येव यत् कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
दुःखमित्येव यत् कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।;स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।;स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥
दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥
दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।
दुःखहानिः सुखावाप्तिः श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥
दुःखिनो दुःखमाप्स्यन्ति पार्थास्ते कूटयोधिनः ॥ ९९॥
दुःखिबद्धावराद्यास्तु तदधीनत्वहेतुतः ॥1॥
दुःखेष्वनुद्विग्नमना सुखेषु विगतस्पृहः ।
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।;वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते॥५६ ॥
दुःखेष्वेकतरेणापि दैवभूतात्महेतुषु ।
दुःखेष्वेकतरेणापि दैवभूतात्महेतुषु ।;जीवस्य न व्यवच्छेदः स्याच्चेत् तत् तत्प्रतिक्रिया ॥ ३३ ॥
दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रानन्दाः शुचार्पिताः ॥ ११ ॥
दुःशासनः पार्षतश्च कुर्वन्तौ बाणजं तमः ॥ ८६॥
दुःशासनेन वीरस्य माद्रेयस्य यवीयसः ।
दुःशासनैषां वासांसि दासानां नो व्यपाकुरु ।
दुःसहो नारको वह्निर्दुःसहा यमकिङ्कराः ।
दुग्धदोहा अस्य वेदा भवन्ति । न तस्यानूक्ते भागोऽस्ति । न वेद सुकृतस्य पन्थानम् इति ।
दुग्धवानोेषधीर्विप्रास्तेनायं च उशत्तमः ॥ १४ ॥
दुदुर्ददाह नास्य तन्मरुत्सखो हुताशनः ॥ ४३॥
दुद्रुवुः सर्वपाञ्चालाः विविशुः पुरमेव च ॥ ६६॥
दुरन्वयात् सुदुःसहा विपत् ततो भविष्यति ॥ २९॥
दुराग्रहगृहीतत्वाद्वर्तन्ते समयाः सदा ॥7॥
दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।
दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।;यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥
दुर्गमत्वाच्च नैवात्र प्राथम्येनोदितोऽञ्जसा ।
दुर्गा चक्राधिदेवी स्याच्छ्रीश्च शङ्खाधिदेवता ॥ ८० ॥
दुर्गा त्रिष्टुप् कश्यपोक्ता तत्र वर्णोग्निवत् स्मृतः ॥62॥
दुर्गाशिवस्कन्दसूर्यविनायकमुखानपि ।
दुर्गैव खड्गदेवी स्याच्छार्ङ्गं चैव सरस्वती ॥ ८१ ॥
दुर्घटत्वादर्थत्वेन परमेश्वरेणैव कल्पितम् ॥ ५८ ॥
दुर्घटत्वादैन्द्रियकं तद्वदर्थविकल्पितम् ॥ ५८ ॥
दुर्भगक्लेशशरीरस्थत्वात्तस्यापि भाव्यम् । न च तद् युज्यते ॥ ५-६ ॥
दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।
दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुसा ।;सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥
दुर्मते पश्य मे वीर्यं यत् ते शक्यं कुरुष्व तत् ।
दुर्योधनं चास्य समक्षमेव चकार वीरो विरथं क्षणेन ॥ ७५॥
दुर्योधनं तु तच्छ्रुत्वा कुत इत्याह दुर्मनाः ।
दुर्योधनं निन्दयति रामे सात्यकिरब्रवीत् ॥ २६०॥
दुर्योधनः पणं चक्रे बुद्ध्या दुःशासनोक्तया ॥ ३७९॥
दुर्योधनः शिरस्थान आसीनोऽभूद्धरेस्तदा ॥ १३॥
दुर्योधनप्रतीपं हि न कश्चिदशकत् तदा ।
दुर्योधनश्च भीमस्य शरैरवारयद् दिशः ॥ ९॥
दुर्योधनस्तु शुश्राव तां च कर्णाय सोऽब्रवीत् ॥ १७२॥
दुर्योधनस्यावरजानवशिष्टान् वृकोदरः ।
दुर्योधनस्यावरजान् द्रौपदेया युयुत्सुना ।
दुर्योधनार्थं कर्णस्य पक्षिणो दैत्यदानवाः ।
दुर्योधनो जलस्तम्भं कृत्वा मन्त्रान् जजाप ह ॥ ४३॥
दुर्योधनो द्रोणमाह सैन्धवस्त्वदुपेक्षया ।
दुर्योधनोऽविशत् तोयं दृष्ट्वा तं केशवाज्ञया ।
दुर्वचोभिरधिकं च चेदिपः कृष्णमार्च्छदुरुसद्गुणार्णवम् ॥ २४८॥
दुर्वाससः प्रतिज्ञा तु रामं प्राप्यैव भज्यताम् ।
दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥
दुर्विज्ञेयमतः सर्वैर्भारतं तु सुरैरपि ॥१४४॥
दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४३ ॥
दुष्टकुलान्तक कल्किस्वरूप धर्मविवर्धन मूलयुगादे ।
दुष्टानां दोषवृद्ध्यर्थं भीमादीनां गुणोन्नतेः ॥ ३०॥
दुष्टानां मोहनार्थाय सतामपि तु(च) कुत्रचित् ।
दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।
दुस्सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभाः ।;ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥
दूरत एव भजनीयः ।
दूरतो वारयामासुर्महत्या सेनया सह ॥ २७२॥
दूराद् दूरतरं यत्तु तदेवान्तिकमन्तिकात् ।
दूरेण ह्यवरं कर्म बुदि्धयोगाद् धनञ्जय ।
दूरेण ह्यवरं कर्म बुदि्धयोगाद् धनञ्जय ।;बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद् धनञ्जय ।
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद् धनञ्जय ।;बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥
दूरोर्ध्वगमने दुःखमिति साध्यानुगो न सः ।
दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
दूष्यते महती देवी ह्रीङ्कारी सर्वकारणम् ॥292॥
दृढायुमच्युतायुं च हत्वा विन्दानुविन्दकौ ।
दृढाहतः सोऽप्यगमद् धरातलं रवेः सुतोऽथैनमभिप्रजग्मिवान् ॥ ७५॥
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १२ ॥
दृश्यते ब्रह्मसूत्राणामेकधाऽन्यत्र सर्वशः ॥6॥
दृश्यते संसृतेर्ध्वंसे निर्विशेषैव शून्यता ॥38॥
दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ ११ ॥
दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः
दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः;कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
दृश्यमाने विशेषेऽपि यदि चेदविशेषता ॥58॥
दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥
दृष्टत्वाच्च परब्रह्मणः ॥ 13 ॥
दृष्टपूरुषवन्मोक्षदातृतां विनिवारयेत् ।
दृष्टयुक्त्यनुसारित्वमुक्तान्यार्थाविरोधतः ।
दृष्टान्ताभावादेव ॥ 11 ॥
दृष्टो भीमेन तांस्त्यक्त्वा संसक्तस्तेन सङ्गरे ॥ ८॥
दृष्ट्या निरूपणया । आदेशेन उपदेशेन ॥ ७४ ॥
दृष्ट्वा कृपस्तं स्वरथमारोप्यापययौ ततः ।
दृष्ट्वा कृष्णामपृच्छच्च क्व भीम इति दीनधीः ॥ २८८॥
दृष्ट्वा चक्रं तथोद्यम्य बाहुं भीष्माय जग्मिवान् ॥ ३६॥
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।;आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।;आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्॥२ ॥
दृष्ट्वा तौ नृपतिः कर्णं हतं मत्वाऽऽशशंस ह(मत्वा शशंस ह) ॥ १०८॥
दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥
दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नाऽत्मानं बह्वमन्यत ।
दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नाऽत्मानं बह्वमन्यत ।;भगवद्ध्यानपूतेन मनसाऽन्यांस्ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥
दृष्ट्वा युधिष्ठिरो राजा क्रुद्धः सेनामपाहरत् ॥ २८॥
दृष्ट्वा शिखण्डिनी दुःखान्मन्निमित्तान्न नश्यतु ॥ १०५॥
दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।
दृष्ट्वा सञ्ज्ञपने योगं पशूनां स पतिर्मखे ।;यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥
दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।
दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।;प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥
दृष्ट्वा हृदि स्थितं तं तु कौतूहलसमन्वितौ ।
दृष्ट्वाऽऽम्बिकेयो विदुरं पप्रच्छैषां फलं द्रुतम् ॥ ३५८॥
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।;इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः॥५१ ॥
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयत्सुं समुपस्थितम्॥ २८ ॥
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्॥ २८ ॥
दृष्ट्वैव वासुदेवं तमत्रसद् गौतमीसुतः ।
देव नृसिंह हिरण्यकशत्रो सर्वभयान्तक दैवतबन्धो ॥2॥
देवकिनन्दन नन्दकुमार वृन्दावनाञ्चन गोकुलचन्द्र ।
देवकिनन्दन सुन्दररूप रुक्मिणिवल्लभ पाण्डवबन्धो ॥4॥
देवकीवसुदेवाद्या मेनिरे मानुषं हरिम् ।
देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥
देवतां वासुदेवं च विद्याभ्यासी तु सिद्धिभाक् ॥109॥
देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।
देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।;तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥
देवताक्रमविज्ञानमपूजाऽन्यस्य वै हरेः ।
देवताधिकरणम्
देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥
देवतान्तरगाः सर्वे शब्दवृत्तिनिमित्ततः ।
देवतावचनादापो वदन्तीत्यादिकं वचः ।
देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।;ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते॥१४ ॥
देवभागादसुरभाग एव बहुलः । ‘तस्मान्न जनतामियात्’(बृ.उ.३.३.२०) इति लिङ्गात् ।
देवभूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः ।
देवभूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः ।;राष्ट्रमुत्तरपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५२ ॥
देवमायां विदन्ति संसारमतितरन्ति च ॥ ४२ ॥
देवमायां समाश्रित्य धर्मेण स्वापितौ क्षणात् ॥ ४२३॥
देवयन्तो यथा मतिमच्छा विदद्वसुङ्गिरः ॥ महामनूषत श्रुतम् ॥ ६ ॥
देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।
देवयानं पिङ्गलाभिरहान्येति शतायुषा ।;रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
देवर्षिगन्धर्वादिपदेभ्योऽन्यत्र शुभविषय आकाङ्क्षायामनाकाङ्क्षायां च न पतनम् ।
देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।
देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥
देवर्षिमानुषादीनां तत्तज्जात्यनुसारतः ।
देवशक्रशिवब्रह्मकृतं तस्मात् क्रमेण च ।
देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ।
देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ।;गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ २७ ॥
देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।
देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।;अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥
देवस्याग्रे शुभं शोध्य श्रीबीजं तत्र संलिखेत् ॥ ९५ ॥
देवस्यैषः स्वभावोऽयमाप्तकामस्य का स्पृहेति ॥ १५ ॥
देवहूतिरुवाच–
देवहूतिरुवाच–;लक्षणं महदादीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च ।;स्वरूपं लक्ष्यतेऽमीषां येन तत् पारमार्थिकम् ॥ १ ॥
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः॥५२ ॥
देवा ऊचुः–
देवा ऊचुः–;नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।;नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥
देवा ऊचुः–;यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।;तत्संकल्पस्य ते ब्रह्मन् यद् वै ध्यायसि ते वयम् ॥ ३० ॥
देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥
देवा हि कारणादन्यानाश्रयन्तोऽपि नाऽन्तरम् ।
देवाः पितरो मनुष्या एत एव वागेव देवाः मनः पितरः प्राणो मनुष्याः ॥ १२ ॥
देवाः शिवाद्या अपितु विरोधं चक्रिरे क्वचित् ॥ २५॥
देवादे देवऽलोकप पूर्णानन्दमहोदधे ।
देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् ।
देवानां च मनुष्याणामेतावत्सममेव हि ॥1॥
देवानां निरयो नास्ति तमश्चापि कथञ्चन ॥ ८८॥
देवानां पतयो नित्यं मतं यस्य न जानते(नो मतं यस्य जानते) ।
देवानां भूतिरित्येव मनो विष्णौ स्वभावतः ।
देवानां मानुषादौ तु शक्येऽप्यव्यक्तताकृतेः ।
देवानां मार्ग उद्दिष्टो नार्चिरादिर्न चोत्क्रमः ।
देवानां मोक्ष उत्क्रान्तिश्चास्मिन् पाद उच्यते –
देवानां हि नृजातानामल्पं व्यक्तं भवेद् बलम् ।
देवानामसि वह्नितमः पितॄणां प्रथमा स्वधा ।
देवानामेव सङ्कल्पान्मूर्च्छितश्चार्जुनोऽभवत् ।
देवान् देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥
देवान् ब्रह्मादिकान् वास्तुर्वराहस्य हरेः सुतः ॥71॥
देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।
देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।;परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥
देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।;परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमावाप्स्यथ॥११ ॥
देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि॥२३ ॥
देवापिरथ बाह्लीको गुणज्येष्ठश्च शन्तनुः ॥ ५॥
देवाश्चक्रुस्तपोविघ्नं त्रासयन्तः स्वमायया ।
देवाश्चक्रुस्तपोविघ्नं त्रासयन्तः स्वमायया ।;सर्पेभसिंहकूष्माण्डैस्तान् नापश्यत् परं गतः ॥ ८० ॥
देवासुरमनुष्यादि जगदेतच्चराचरम् ।
देवासुरा ह वै यत्र संयेतिर उभये प्राजापत्यास्तद्ध देवा उद्गीथमाजह्रुरनेनैनानभिभविष्याम इति ॥ १ ॥
देवास्तेनाहं सत्येन मा विराधिषि ब्रह्मणेति ॥ २ ॥
देवि नो मानुषं प्राप्यमन्यगात्वं च सर्वथा ।
देवीं द्योतमानाम् । ऋषिकुल्याम् ऋषिकुलस्तुतिपराम् ॥ १३ ॥
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरये’ ॥ ४॥
देवेषु बलिनामेव भक्तिज्ञाने न चान्यथा ।
देवेष्वेव न चान्येषु वासुदेवप्रतीपतः ।
देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।
देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।;त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥
देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।
देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन ।;आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः ॥ १४ ॥
देव्य ऊचुः –
देव्य ऊचुः –;अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् ।;सर्वात्मना पतिं भेजे यज्ञेशं श्रीवधूरिव ॥ २५ ॥
देव्यो मुनिस्त्रियश्चैव नरादिकुलजा अपि ॥ ३३॥
देशकालान्तरेऽन्यतोऽपि सृष्ट्याधिर्युक्तेत्यतो ब्रूते-
देशकालावस्थादिषु यत्रैकाग्रता भवति तत्रैव स्थातव्यम् ।
देशतः कालतश्च व्याप्त्या समो ना परमपुरुषो यस्याः सा समना । संसारानुपक्रमात् स्वतः एवामृतत्वं तस्याः ।
देशतः कालतो योऽसाववस्थातः स्वतोऽन्यतः ।
देशतः कालतो योऽसाववस्थातः स्वतोऽन्यतः ।;अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥२० ॥
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृऽतम्॥२० ॥
देशे देशे तथा ग्रन्थान् दृष्ट्वा चैव पृथग्विधान् ।
देहकर्तृत्वमीशस्य ज्ञात्वा तत्पितृतास्मृतेः ।
देहतन्त्रः देहप्रकाशः ।
देहयोगाधिकरणम्
देहयोगेन वासो जाग्रदपि तत एव ।
देहली द्वारबन्धः ॥ १८ ॥
देहवत्वेऽन्तवत्वम् । अन्यथा ज्ञानाभावः ।
देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः ।
देहस्थोऽपि न देहस्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः ।;ओहस्थोऽपि देहस्थः कुमतिः स्वप्नदृग् यथा ॥ ८ ॥
देहस्य सर्वथा नाशादनाशाच्चेतनस्य च ॥ ५॥
देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥
देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।
देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।;कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥
देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥
देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।
देहानुच्चावचान् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा ।;शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥
देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।
देहापत्यकलत्रादिष्वात्मदैन्येष्वसत्स्वपि ।;तेषु प्रसक्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
देहि कान्तं ममेत्येव तदा तामहमब्रवम् ॥ १७९॥
देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।
देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया ।;सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥
देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
देहिनोस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
देहिनोस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।;तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति॥१३ ॥
देहिनोऽस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
देहिनोऽस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।;तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति॥१३ ॥
देही नित्यमवध्योयं देहे सर्वस्य भारत ।
देही नित्यमवध्योयं देहे सर्वस्य भारत ।;तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि॥३० ॥
देही नित्यम् अवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
देही नित्यम् अवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।;तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुम् अर्हसि॥३० ॥
देहीति वञ्चयिष्यामीत्याह सोऽपि क्षमापयन् ॥ ६०॥
देहे । 'विष्णुः सर्वगुणोद्रेकात्काल इत्यभिधीयते''॥ इति च ॥ ३१ ॥
देहेन जातस्य देहाभिमानिनः ।
देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।
देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।;भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥
देहेन्द्रियासुजीवेभ्यो विविच्य ज्ञायते न तु''॥ इति च ॥
दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् ।
दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् ।;विधाय दुदुहुः क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥
दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।
दैतेया यक्षरक्षांसि स्त्रियः शूद्रा व्रजौकसः ।;खगा मृगाः पापजीवाः सन्ति ह्यच्युततां गताः ॥ ५५ ॥
दैत्यविमोहक नित्यसुखादे देवसुबोधक बुद्धस्वरूप ॥7॥
दैवतानि च सर्वाणि त्रातुं तं शक्नुयुः क्वचित् ॥72॥
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।;ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥
दैवाज्जीवाम्यहं राजन् युध्यंस्तेनातिपीडितः ।
दैवात् क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ परः पुमान् ।
दैवात् क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ परः पुमान् ।;आधत्त वीर्यं साऽसूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ २० ॥
दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।
दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।;वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥
दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।
दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।;को विश्रंभेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः ॥ २३ ॥
दैवी सम्पद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
दैवी सम्पद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।;मा शुचः सम्पदं दैवीम् अभि जातोऽसि पाण्डव॥५ ॥
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।;मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोसि पाण्डव॥५ ॥
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।;मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥
दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।
दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।;तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।
दैवो विद्या हिरण्यादिर्मानुषः परिकीर्तितः ॥ ४५॥
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृृणु॥६ ॥
दोःपत्सन्धिषु साग्रेषु नाभिहृन्मुखेषु च ॥42॥
दोःपत्सन्धिषु साग्रेषु पार्श्वयोः पृष्ठगुह्ययोः ॥2॥
दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते ।
दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते ।;गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथाऽर्भकः ॥ ११ ॥
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसंकरकारकैः ।
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसंकरकारकैः ।;उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥ ४३ ॥
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।;उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः॥४३ ॥
दौर्लभ्याच्छुद्धबुद्धीनां बाहुल्यादल्पवेदिनाम् ॥5॥
दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥
द्युभ्वाद्यधिकरणम्
द्युभ्वाधिकरणम्
द्युलोकचारिणः सर्वं पश्यन्त्यृषय एव च ॥ १४ ॥
द्युसरितो धरायाश्च ॥ १९ ॥
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।;जयोस्मि व्यवसायोस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।;जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥३६ ॥
द्यूल्काय च नमस्कुर्यादुदीच्यां दिशि च क्रमात् ॥ ८४ ॥
द्य्वङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वापि चतुरङ्गुलमेव वा ॥16॥
द्रविणोदा ददातु नो वसूनि यानि शृण्विरे ॥ देवेषु ता वनामहे ॥ ८ ॥
द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे ॥ यज्ञेषु देवमीते ॥ ७ ॥
द्रविणोदाः पिपीषति जुहोत प्र च तिष्ठत ॥ नेष्ट्रादृतुभिरिष्यत ॥ ९ ॥
द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।
द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।;वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
द्रव्यं देहादिः । स्वभावो योग्यता । जीवस्य क्षेत्रज्ञतः स्युः । मिथः स्वतश्च न स्युः ॥ १२ ॥
द्रव्यक्रियादेवतानां कर्माकर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥
द्रव्यक्रियादेवतानां विषयम् । अकर्मफलप्रदं मोक्षफलप्रदम् ॥ १० ॥
द्रव्यक्षित्यात्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम् ॥ ५१ ॥
द्रव्यज्ञानक्रियाविषये भ््रामरूपं मनो लयं याति ॥ ४६ ॥
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।;स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः॥२८ ॥
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथाऽपरे ।
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथाऽपरे ।;स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयश्शंसितव्रताः॥२८ ॥
द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रहात् ॥ ३१ ॥
द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥
द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च ।
द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च ।;तेजस्त्वं तेजसः साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तयः ॥ ४१ ॥
द्रष्टारोऽथ तृतीयस्य शक्रमुख्यादितेः सुताः ।
द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस्त्वमात्मनि ॥ ३१ ॥
द्रष्टुं शक्यो हरिः सर्वैर्नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ९७॥
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥३ ॥
द्रावयामास पाञ्चालान् पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ २७॥
द्रावयामासतुस्ते तु भीषिता विविशुर्वनम् ॥ ३४॥
द्रुपदं स्थापयामासाथार्जुनो द्रोणसन्निधौ ॥ ७९॥
द्रुपदः प्रेषयामास धृतराष्ट्राय शान्तये ॥ १॥
द्रुपदस्तु दिवारात्रं तप्यमानः पराभवात् ।
द्रुपदस्त्वभ्ययाद् भीमं सपुत्रः सारसेनया ।
द्रुपदस्य गृहद्वारि न्यस्य योगात् तनुं जहौ ॥ ९९॥
द्रुपदस्य वरो ह्यस्ति सूर्यदत्तस्तपोबलात् ।
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।;सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥ १८ ॥
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।;सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥१८ ॥
द्रुह्यं चाऽनुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥।
द्रोणकर्णद्रौणिकृपाः कृष्णाभावे मनो दधुः ।
द्रोणपार्षतयोश्चैव शैनेयकृतवर्मणोः ॥ २१॥
द्रोणात् कुमारास्तेष्वासीत् सर्वेष्वप्यधिकोऽर्जुनः ॥ १॥
द्रोणाद्या इन्द्रियाण्येव पापान्यन्ये तु सैनिकाः ।
द्रोणेन चैतान् समरे स एको निवारयामास ममर्द चाधिकम् ॥ २३९॥
द्रौणिकर्णाभिगुप्तं तं नाशकद्धन्तुमर्जुनः ।
द्रौणिरस्त्राण्यमेयानि दर्शयामास चाधिकम् ॥ ३२॥
द्रौणिर्दुःशासनश्चैव धृष्टद्युम्नमवारयत् ॥ ८५॥
द्रौणिस्तदा स्यन्दनवाजिरोमस्वरोमकूपध्वजकार्मुकेभ्यः ।
द्रौण्यस्त्रसूदितं बालं दृष्ट्वा कुन्त्यादिकाः स्त्रियः ।
द्रौपदी वैरहेतुः सा तस्माद् भीमादनन्तरा ॥४२॥
द्रौपदीसहदेवादिपञ्चानां तत्र मारुतिः ।
द्रौपद्या अप्यतिक्लेशात् क्षमा धर्मो महानभूत् ।
द्वयाद्वयमतत्सर्वं सप्तभङ्गि सदातनम् ॥249॥
द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षणः ॥ ३२ ॥
द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते ।
द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते ।;तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभिचाकशीति ॥ १ ॥
द्वात्रिंशोऽध्यायः
द्वादश द्वादशीर्हन्ति द्वादशी चातिलङ्घिता॥ १६६॥
द्वादश द्वादशीर्हन्ति द्वादशीं न परित्यजेत्॥ १६७॥
द्वादश द्वादशीर्हन्ति पूर्वेद्युः पारणे कृते॥ १६५॥
द्वादशः खण्डः
द्वादशाङ्गुलकाश्चैव शरावाः पश्चिमानुगाः ॥84॥
द्वादशाब्दं महासत्रमेवमेतादृशं हरिः ।
द्वादशाब्दं वने वासमज्ञातत्वेन वत्सरम् ।
द्वादशाब्दमभूत् तेन तदहः केशवेच्छया(केशवाज्ञया) ॥ १६५॥
द्वादशार्णस्य जगती च्छन्दोन्यत्तारवत् स्मृतम् ।
द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलैः ।
द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलैः ।;स्वर्णमाषैः कृतच्छिद्रं यावत् प्रस्थजलं पिबेत् ॥ ९ ॥
द्वादशी न प्रमोक्तव्या यावदायुः प्रवर्तते ।
द्वादशीं श्रवणोपेतां यो नोपोष्यात् सुमन्दधीः ।
द्वादशोऽध्यायः
द्वादश्यां भोजनं चैव विद्धायां हर्युपोषणम् ।
द्वादश्यामतिरिक्तायां यो भुङ्क्ते पूर्ववासरे ।
द्वापरादौ युगे भूत्वा कलया मानुषादिषु’ ॥ १४९॥ (पद्म पु\. ६\.७१\.१०६)
द्वापराऽदौ युगे भूत्वा कलया मानुषाऽदिषु ॥ ५७॥
द्वापरे आदौ च । कृष्णावतारापेक्षया ।
द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।
द्वारकायाः समीपस्थं प्रद्युम्नाद्याः सुता हरेः ।
द्वारपालं स कृतवांस्तदा लक्ष्मणमेव सः ॥ ५२॥
द्वारलोकपतिभ्यश्च बलिं दत्वा यथाक्रमम् ॥118॥
द्वाविंशः खण्डः
द्वाविंशतिमयुद्धे तु रामदत्तं सुभास्वरम् ।
द्वाविंशोऽध्यायः
द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ ।
द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ ।;यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।;क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोक्षर उच्यते॥१६ ॥
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।;क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते॥१६ ॥
द्वासप्ततिसहस्राणि नाड्योन्यास्तु प्रधानतः ।
द्वास्सु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटिमत् ।
द्वास्सु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटिमत् ।;शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिष्ठितम् ॥ १८ ॥
द्विगुणं चतुर्गुणं वापि शतकिष्कुप्रमाणकम् ।
द्विगुणामृतया पश्चात् केवलेन घृतेन वा ॥101॥
द्विगुणोत्तरं रेचकादि षोडशादिक्रमेण तु ।
द्विजदेवानां देवः ॥ २२ ॥
द्विजातिभिर्विशेषेण तद्भक्तैश्च विशेषतः॥ ३॥
द्विजोत्तमं हरेः पदोः सकाशमाश्वयापयत् ॥ १४१॥
द्वितीयः खण्डः
द्वितीयः पादः
द्वितीयः फल्गुनश्चैव तृतीयस्तु युधिष्ठिरः ॥ १७१॥
द्वितीयो जीव एवास्ति स्वातन्त्र्यान्न तु(च) दूषणम् ॥50॥
द्वितीयोध्यायः
द्वितीयोऽध्यायः
द्विधा समभवत् तत्तु वालिपुत्रस्य तेजसा ॥ ४०॥
द्विधैव श्रीर्नित्यमुक्ता सृतियुक्च द्विधा मतः ॥4॥
द्विपञ्चाशोऽध्यायः
द्विरष्टपञ्चकचतुःपञ्चेत्येवाष्टवर्गगाः ।
द्विरष्टसेनया युतौ सहैकयैव तौ नृपौ ।
द्विरुच्चार्यैवमावाह्य तमावाहनमुद्रया ।
द्विर्भीषय त्रासय च प्रमर्दय तथैव च ।
द्विविधं परतन्त्रं च भावोऽभाव इतीरितः ।
द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २१ ॥
द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् ।
द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् ।;मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥
द्विषोडशप्रभेदकं वरासियुद्धमश्रमौ ।
द्विसप्ततितमोऽध्यायः
द्विसभं त्रिसभं वापि सगोपुरमथापि वा ॥67॥
द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे । मूर्तं चैवामूर्तं च, मर्त्यं चामृतं, स्थितं च यच्च, सच्च त्यञ्च ॥ १ ॥
द्वैतं तावन्न विरमेत् ततो ह्यस्य विपर्ययः ॥ १० ॥
द्वैतस्याग्रहणं तुल्यमुभयोः प्राज्ञतुर्ययोः ।
द्वैतस्याग्रहणं तुल्यमुभयोः प्राज्ञतुर्ययोः ।;बीजनिद्रायुतः प्राज्ञः सा च तुर्ये न विद्यते ॥ ५ ॥
द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
द्वौ भूतसर्गौ लोकेस्मिन् दैव आसुर एव च ।
द्वौ भूतसर्गौ लोकेस्मिन् दैव आसुर एव च ।;दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृृणु॥६ ॥
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च ।
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च ।;दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृृणु॥६ ॥
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च ।
द्व्यशीतितमोऽध्यायः
धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥
धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥
धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गम् । जीवमनआदीनामाधारं ब्रह्म ॥ २२ ॥
धनं कृष्णः समादाय(स आदाय) समन्ताच्छतयोजनम् ।
धनदार्चापराणि स्युर्वैष्णवी न दशायुता॥ १५०॥
धनवन् यशस्विन् मखपत इति वा ।
धनस्य देवता विष्णुर्जामदग्न्योऽखिलेश्वरः ।
धनुरन्यत् समादाय धृष्टद्युम्नो न्यवारयत् ॥ ९१॥
धनुर्भृतां वरे गते रणं विहाय भूभृतः ।
धनुश्च गाण्डीवमथाब्जजस्य करोति येनाखिलसंहृतिं सः ।
धनेशपुत्रकौ द्रुतं तरुत्वमाप्नुतं त्विति ॥ २३॥
धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।
धन्वन्तरिरीति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ।;तमालोक्यासुरास्सर्वे कलशं चामृताहृतम् ॥ ३४ ॥
धरां तु पश्चिमे पार्श्वे ततः पूर्वादिदिक्षु च ॥ ८३ ॥
धराधरधारणवेधुरधर्तः सौधृतिदीधितिवेधृविधातः ॥1॥
धरायां द्रौणिना मुक्तं कृष्णेन प्रेरितोऽर्जुनः ॥ १५४॥
धरायां विलुठन्तीं च दृष्ट्वा भुजगनन्दिनी ॥ १०४॥
धरोवाच—
धरोवाच—;सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।;शमो दमः तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ २७ ॥
धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु ।
धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु ।;प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥
धर्म एषां तथा भार्या दक्षाद्या मनवस्तथा ।
धर्मं च सङ्क्रामयितुं कृष्णायामनुजेषु च ॥ ३१॥
धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं चैव कोणगान् ।
धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।
धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् ।;यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥
धर्मः द्रव्याणामप्यभावे तु सलिलेनापि पूजितः ।
धर्मकलासर्गः धर्मे स्वांशावतारः । लोकदृष्ट्याऽऽत्मशमोपेतम् ॥ ९ ॥
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।;मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।;मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय॥१ ॥
धर्मतश्च प्रतिज्ञेयं कृतानेनानुरूपतः (तेनानुरूपतः) ॥ ८६॥
धर्ममप्यप्रियं तेषां नैव किञ्चित् समाचरेत् ॥ २०॥
धर्मयुक्तैश्च तत्त्वार्थैर्लोकवृत्तानुदर्शकैः ।
धर्मराजोऽवदन्मन्त्रं(अदिशन्मन्त्रं) फल्गुनाय रहस्यमुम् ॥ १२३॥
धर्मवृद्धिर्भवेत् तेषां प्रीतो भवति केशवः ॥ ३४१॥
धर्मवृद्ध्यर्थमेवैतत् पापमासीच्छचीपतेः ॥ ३३२॥
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥८ ॥
धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान् मतः ॥ १८ ॥
धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।
धर्मस्य मम तुभ्यञ्च कुमाराणां भवस्य च ।;विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥
धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठिनः ॥ ९ ॥
धर्मस्यापि दुर्ज्ञेयः ॥ १८ ॥
धर्माः केऽपि(धर्मास्तेऽपि) न सन्त्येव को विशेषस्ततस्तयोः ॥55॥
धर्मात्पुनः सत्वोद्रेकः । सत्वोद्रिक्तया बुध्द्या पुनः सत्वोद्रेकात्पुनर्धर्मोद्रेकः॥ २ ॥
धर्मादीनामल्पकथनेन पूर्तिः । न वासुदेवमहिम्नोऽतिकथितस्यापि ॥ ९ ॥
धर्मानाहाप्यनुच्छिन्नांस्तार्किकैर्विनिवारितान् ॥86॥
धर्मानुच्छित्तिमेवास्य यतो वक्त्युत्तरश्रुतिः ॥83॥
धर्मायातिथये तस्य कलां नार्हति षोडशीम् ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां नान्योपायस्तु विद्यते ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां भाजनं स्यात् स एव हि ॥69॥
धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥
धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं देहतोऽस्ति यत् ॥ १२१॥
धर्मार्थतां विनाऽप्यर्थैस्तुष्येयुर्गुरुदेवताः ।
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोस्मि भरतर्षभ॥११ ॥
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ॥११ ॥
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोभिभवत्युत॥४० ॥
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नम् अधर्मोऽभिभवत्युत॥४० ॥
धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥
धर्मो भक्त्यादिदशकः श्रुतादिः शीलवैनयौ ।
धर्मो भवत्यधर्मोऽपि कृतो भक्तैस्तवाच्युत ।
धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।
धर्मो भागवतानां च भगवान् येन गम्यते ।;आख्यानेऽस्मिन् समाख्यातमाध्यात्मिकमशेषतः ॥ ४६ ॥
धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् ।
धर्मो मद्भक्तिकृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकात्म्यदर्शनम् ।;गुणेष्वसङ्गो वैराग्यमैश्वर्यं चाणिमादयः ॥ २७ ॥
धर्मोऽयमथवाऽधर्म इति तं प्राह केशवः ॥ ८३॥
धर्म्यादि्ध युद्धाच्छ्रेयोन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥
धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।
धातवोऽवयवित्वाच्च तन्मात्रावयवैर्विना ।;न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥
धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥
धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।;अनादिनिधनः कालो ह्यव्यक्ताय विकर्षति ॥ ८ ॥
धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥
धानारुह इव वै वृक्षोऽञ्जसा प्रेत्य सम्भवः ॥ ३२ ॥
धाम गृहम् अण्डराशयः ॥ ४१ ॥
धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् ।
धारयन् मय्यहन्तत्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् ।;सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥
धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ २३॥
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः॥२३ ॥
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्॥४६ ॥
धार्तराष्ट्रास्त्वहङ्कारो द्रौणी रुद्रात्मको यतः ॥१४२॥
धावन्त्येव तमुद्दिश्य राजाद्यमखिलाः प्रजाः ।
धिगेव पौरुषं हि नो यदेष नोऽजयत् सदा ॥ ६६॥
धियः प्रवाहस्योपरमः परमेश्वरे रमणम् ॥
धिया वो मेधसातये पुरन्ध्या विवासति ॥ १ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.१)
धीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥
धीविदौ च महे विष्णुस्तन्नः प्रेरणमध्यगः ॥33॥
धुनिश्चमुश्च तौ तरू समाश्रितौ निषूदितौ ।
धूपं दत्वा ततो दीपं दद्यान्मूलमुदीरयेत् ॥ ९४ ॥
धूपदीपौ ततो दत्वा नैवेद्यं मूलमन्त्रतः ।
धूपदीपौ पुनर्दत्वा पुनर्मूलेन पूर्ववत् ॥67॥
धूमादिषु प्रविश्य तद्गतौ गतिः स्थितौ स्थितिरित्यादिरेव तद्भावापत्तिः ।
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।;यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम्॥३८ ॥
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।;यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।;तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते॥२५ ॥
धूरर्जुनेन वोढव्या वोढव्य इतरो जनः’ (महा. ५.७६.१८ )॥१६५॥
धृतराष्ट्रं ययौ तं च विनिन्द्य प्रययौ गृहम् ॥ ३६॥
धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।
धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।;दक्षिणेन हिमवता ऋषीणामाश्रमं गतः ॥ ५१ ॥
धृतराष्ट्रमथोवाच द्वापरांशोऽतिपापकृत् ।
धृतराष्ट्रादपि वरं ततो नाऽत्मार्थमग्रहीत् ॥ १६॥
धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।
धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः ।;मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेंद्रियक्रियाः ।
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेंद्रियक्रियाः ।;योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥३३ ॥
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।;योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥३३ ॥
धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥
धृष्टकेतुजरासन्धसुतकाशीनृपैर्युताः ॥ २४॥
धृष्टकेतुश्च भगिनीं काशिराजः सुतामपि ।
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।;पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥ ५ ॥
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।;पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥५ ॥
धृष्टत्वाद् द्योतनत्वाच्च धृष्टद्युम्न इतीरितः ।
धृष्टद्युम्नस्ततः कृष्णां सान्त्वयित्वैव केशवम् ।
धृष्टद्युम्नो महेष्वासः प्रतिव्यूह्याऽपगासुतम् ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥ १७ ॥
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥१७ ॥
धेनुमुद्रां प्रदर्श्योच्चां सुरभ्यै नम इत्यपि ॥ ९७ ॥
धेन्वादीः सम्पदर्श्याथ तोयं शङ्खगतं स्पृशेत् ।
धौतदन्तः समाचम्य स्नानं कुर्याद् विधानतः॥ २॥
ध्यात्वा हरिं जले सप्तरात्राज्जूर्तिर्विनश्यति ॥99॥
ध्यात्वैव भूषणं किञ्चिन्नवमप्यर्पयेत्सुधीः ।
ध्यानं निश्चिततत्त्वस्य तस्माच्छास्त्रावमर्शनम् ॥141॥
ध्यानकाले यच्चित्ते प्रदृष्यते तदेव हि ब्रह्मरूपम् । अतः कथमव्यक्तता ? इत्यत आह-
ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गलाः ॥ १० ॥
ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः॥५२ ॥
ध्यानरूपा परा चैव तदङ्गं धारणादिकम् ॥55॥
ध्यानस्य देवता चासौ तन्नामा च निधानतः ।
ध्यानात्कर्मफलत्यागः त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥
ध्यानापेक्षया प्रायेण । नैर्गुण्यस्था मुक्ताः ।
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।;अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे॥२५ ॥
ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः ।
ध्यानेनेत्थं सुतीव््रोण युञ्जतो योगिनो मनः ।;संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥
ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥
ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १४ ॥
ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।;सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोभिजायते॥६२ ॥
ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।;सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥
ध्यायन् भगवतो रूपं नाद्राक्षीत् किञ्चनापरम् ॥ ८१ ॥
ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥
ध्यायस्व सततं वत्स सपर्यां नित्यशः कुरु॥ २५॥
ध्यायेदजस्रमीशस्य पद्मजादिप्रतीक्षितम् ।
ध्येयः परात्मनोर्मध्ये तत्त्वनाम तदर्थयोः ।
ध्रुवं समागतो हरिर्लभेत रुक्मिणीमिमाम् ॥ २२॥
ध्वनिभेदेन विज्ञाय शलिां गर्भवतीं त्यजेत् ।
ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।
ध्वस्तमायागुणोद्रेको निरुद्धकरणाशयः ।;निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥
न अनुमानात्मकागमपरिकल्पितरुद्रोऽत्र वाच्यः । भस्मधरोग्रत्वादितच्छब्दाभावात् ।
न आधेहि
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।;न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोश्नुते ।
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोश्नुते ।;न च संन्यसनादेव सिदि्धं समधिगच्छति॥४ ॥
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।;न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥
न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते॥१४ ॥
न कर्मविमामलकालगुणप्रभृतीशमचित्तनु तद्धि यतः ।
न कलौ देवदेवस्य जन्मदुखापहारिणः ।
न कश्चित्स्मरते देवं कृष्णं कलिमलापहम्॥ ४०॥
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।;किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा॥३२ ॥
न काचिदस्ति निष्कृतिर्न भर्तृलोकमृच्छति ॥ २४॥
न कारणं च विद्महे न संशयः परो हरिः ।
न काल इति सामान्यनिषेधे कालगप्रमा ॥69॥
न काशी न गया गङ्गा न रेवा न च पुष्करम् ।
न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्येकान्तिनो मम । वाञ्छन्त्यपि मया दत्तं कैवल्यमपुनर्भवम् ॥ ३५ ॥
न किञ्चिन्मुक्त्यवस्थायामात्मात्मीयमथापि वा ।
न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।
न कुतश्चिद् भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।;राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
न कुरूणां कुले जातो ह्यस्त्वं भीतो ह्यपोऽविशः ॥ ५१॥
न कुर्यात् कर्हिचित् सङ्गं तमस्तीव्रं तितीर्षुणा ।
न कुर्यात् कर्हिचित् सङ्गं तमस्तीव्रं तितीर्षुणा ।;धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥
न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।
न कुर्यान्न वदेत् किञ्चिन्न ध्यायेत् साध्वसाधु वा । आत्मारामोऽनया वृत्त्या विचरेज्जडवन्मुनिः ॥ १७ ॥
न केवलं कालादिकृते ब्रह्मचन्द्रगती स्मर्येते । किन्तु ? ज्ञानयोगिनः कर्मयोगिनश्च ।
न केवलं निषिद्धाकरणेन पूर्यते । कर्तव्यं च वर्णाश्रमविहितं कर्म ॥
न केवलं विद्यया किन्त्वपरोक्षज्ञानेनैव च।
न केवलं श्रवणादिभिर्गुरुप्रसादेन च ब्रह्मदर्शनम् । किन्तु भक्त्यादिभिश्च ।
न केशवरथे कश्चित् स्थितो याति पराजयम् ।
न केशवेन सूदितो जरासुतो हि मन्यते ॥ ६३॥
न क्षत्रियो हि भवति यथा व्रात्यो द्विजोत्तमः ॥ ३७॥
न गच्छति स्म सा पतिं निजं समीक्ष्य हर्षिता ॥ १८९॥
न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्ने द्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥
न च करणाभावादनुपपत्तिरिति युक्तम् ।
न च कर्मापेक्षत्वेनेश्वरस्यास्वातन्त्र्यम् ।
न च कासुचित् शाखासु अन्यथा उच्यते ।
न च गौण आत्मा दृश्यो वाच्यश्च, न निर्गुण इति युक्तम् । आत्मशब्दात्।
न च जगदेव शून्यमिति वाच्यम् । दृष्टत्वात् ॥28॥
न च जीवे समन्वयोऽभिधीयते ।
न च तत् प्रमाणम् । प्रथमसम्बन्धासिद्धैव च तदसिद्धिः । स्वनिर्वाहकत्वे समवाय एव न स्यात् ॥ 13 ॥
न च तत्तदनुमानविरोधः ।
न च तस्मात्प्रियतमः केशवस्य ममापि च॥ १५५॥
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।;भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।;भविता न च मे तस्माद् अन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥
न च दुःखविरोधित्वादन्या ह्यानन्दतेष्यते ॥54॥
न च निर्विशेषत्वे किञ्चिन्मानम् । अशेषविशेषवचनानुभवयुक्तिविरोधश्च ।
न च निषिद्धं कर्म कर्तव्येमेवेति चोदना । ‘ब्राह्मणो न हन्तव्यः’() इत्याद्यपवादश्च ॥ 18 ॥
न च पूर्वप्राप्त एव गुरुरिति नियमः । समग्रानुग्रहं चेत् पश्चात्तनः करोति स्वयमेव तदा विकल्पः स्यात् ।
न च पृथक्कल्पना युक्ता ।
न च प्रसिद्धार्थं विनाऽन्योऽर्थो युज्यते ॥
न च ब्रह्मणः श्रमचिन्तादिदोषप्राप्तिः ।अधिकशक्तित्वात् ।
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।;भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः॥५ ॥
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।;भूतभृन्न च भूतस्थो ममाऽत्मा भूतभावनः॥५ ॥
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।;उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥
न च मायी वदेत् तत्र पूर्वोक्तेनैव वर्त्मना ॥60॥
न च मुख्ये सति अमुख्यं युज्यते ॥ 06 ॥
न च मुख्ये सति अमुख्यं युज्यते ॥ 15 ॥
न च रागनिमित्तं तद्वीतरागा अपि स्फुटम् ।
न च वाचारम्भणमात्रमिति मात्रशब्दोऽस्ति । न चाऽरम्भस्याऽरम्भणमिति युज्यते शब्दः । क्रिया ह्यारम्भणम् ।
न च वैष्णवशास्त्रेषु वेदेष्वपि हरेः परः ।
न च वैष्णवेषु तथा । तच्च ‘एष मोहम्’ इत्युक्तम् ॥
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः॥३० ॥
न च श्रेयोनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥३१ ॥
न च संन्यसनादेव सिदि्धं समधिगच्छति॥४ ॥
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥
न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥
न च ‘स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति’(क.उ.१.१२) इत्यादिना स्वर्गादिस्थस्यैतदिति वाच्यम् । यतः –
न च(तु) मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।
न च(तु) मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।;उदासीनवदासीनम् असक्तं तेषु कर्मसु॥९ ॥
न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥१६ ॥
न चादित्यशब्दाच्चक्षुर्मयत्वादेश्च जीव इति वाच्यम् ।
न चानुमानस्य नियतप्रामाण्यम् ॥
न चान्यदेवतासाम्यं तदैक्यमथवा हरेः ।
न चान्यन्नाम विब्रूयात् परान्नारायणादृते॥ २२४॥
न चापि कौरवं क्षेत्रं तुल्यं भूप हरेर्दिनात्॥ १७५॥
न चाप्रसिद्धं कल्प्यम् ।
न चाप्रामाणिकं कल्प्यम् ॥ 06 ॥
न चाबुद्ध्यत तं कालं पत्याऽऽवीच्येन सङ्गता ॥ ४५ ॥
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥
न चार्थदण्डः कर्तव्यो विप्रवैश्यादिभिः क्वचित् ।
न चाशब्दत्वमितरसिद्धम् ॥05॥
न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योभ्यसूयति॥६७ ॥
न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥६७ ॥
न चाश्रमद्वयमेव देवानाम् ।
न चासमत्वेन विरोधो भवति । ब्रह्मधीत्वाद्दोषाभावसाम्यादुत्तमेभ्योऽन्येषां भावाच्च । औपसदवच्छिष्यवत् ।
न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः ।
न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः ।;आविशत्यप्रमत्तोऽसौ प्रमत्तं जनमन्तकृत् ॥ ३९ ॥
न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।
न चास्य जन्मकर्माणि परस्य न विधीयते ।;कर्तृत्वं प्रतिषेधार्थं माययाऽऽरोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः॥१८ ॥
न चेतरग्रन्थविरोधः
न चेत् प्रदास्यसि त्वरन् रघूत्तमप्रियां तदा ।
न चेश्वरपक्षेऽयं विरोधः-
न चेह नः पीडयितुं स च क्षमस्ततो ममेयं सुविनिश्चिता मतिः ॥ ३९॥
न चैक्यं वाच्यम् । ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशम् अस्य महिमानम्’(मुण्डक.३.१.२) इति भेदव्यपदेशात् ॥ 05 ॥
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्॥१२ ॥
न चैव रामेण सलक्ष्मणेन प्रयोजनं नो वनचारिणां सदा ।
न चोक्तप्राप्त्या विरिञ्चादिरुच्यते ॥ 15 ॥
न चोच्छेदोऽस्ति कस्यापि समयस्येत्यतो विभुः ।
न च‘कर्मण्यैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः’(भ.गी.३.२०)इत्यादिनाऽन्यन्मोक्षसाधनम् ।
न जातो न म्रियेताऽत्मा स हि देहाद्युपाधिभिः ।
न जातो न म्रियेताऽत्मा स हि देहाद्युपाधिभिः ।;निमित्तैरात्ततद्धर्मा यथा स्वप्ने तदीक्षिता ॥ ४ ॥
न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः ।
न जायते म्रियते वा कदाचिन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।;अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥२०॥
न जीयसे न वध्यसे कुतश्चनेति तोषितात् (तोषणात्)।
न ज्ञानान्न च वैराग्यात् प्रायः श्रेयो भवेदिह ॥ ३२ ॥
न ततोस्त्परं जगतीड्यतमं परमात् परतः पुरुषोत्तमतः ।
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग् गच्छति नो मनः ।
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग् गच्छति नो मनः ।;न विद्म न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ ३ ॥
न तत्र विधिलोपः स्यादुभयोर्देवता हरिः॥ १६९॥
न तत्राधर्मशङ्का कार्या, नान्येषामिति वा ।
न तत्रैकादशी कार्या धर्मकामार्थनाशिनी॥ १३५॥
न तत्सत्सु सदा कुर्यात्सह शय्यासनं न च''इति सद्गुणे ॥ ४५ ॥
न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् ।
न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्राददन् गुणान् ।;प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥
न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥
न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः ।
न तथा मे प््रिायतम आत्मयोनिर्न शङ्करः ।;न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवाऽत्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥
न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥
न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः ।
न तथाऽस्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः ।;योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।;सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः॥४० ॥
न तदस्ति विना यत्स्यात् मया भूतं चराचरम्॥३९ ॥
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।;यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥६ ॥
न तद्विरोधाद्वचनं वैदिकं शङ्क्यतां व्रजेत्।
न तन्मृषा हरिः स्वयं जनार्दनो वधाय नः ।
न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥
न तस्य कश्चिद् दोषोऽस्ति पूर्णाखिलगुणो ह्यसौ।
न तस्य वाचं जग्राह धृतराष्ट्रः सहात्मजः ।
न तादृशी ब्रह्मणस्तु एवं श्रियो यथा ।
न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि ।
न तानविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि ।;कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुधः ॥ २५ ॥
न तावता कामचाराणां ज्ञानेऽधिकारः ।
न तु कल्पसहस्रैस्तु भक्तिहीनस्य केशवे॥ २३२॥
न तु देहवियोगोऽस्ति तयोः शुद्धचिदात्मनोः''॥ इति च ॥ २० ॥
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।;दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्॥८ ॥
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते॥२४ ॥
न तु सत्वगुणात्मत्वाद्यत स्त्रिगुणवर्जितः''॥ इति नारदीये ॥ ३०,३१ ॥
न तु सर्वस्वरूपत्वात्सर्वभिन्नो यतो हरिः''॥ इति मात्स्ये ॥ ४५ ॥
न तु सर्वस्वरूपत्वाद्रूपत्वमुपचारतः''॥ इति च ॥ ३२ ॥
न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यतः । उक्थशासो ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुषः ॥ २८ ॥
न ते सुरानृते समः सुरेषु केचिदेव च ।
न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥
न तेऽस्त्यगोचरं क्वचित् तथाऽपि चाऽज्ञया वदे ।
न त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥
न त्वं यास्यसि ता देवी मारुतस्त्वच्छरीरगः ।
न त्वत्कृतं मत्कृतं स्याद् गुरुर्मम यतो भवान् ।
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।;न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्॥१२ ॥
न दत्तमाहुर्विद्वांसस्तस्य बन्धुभिरेव च ॥ ३६१॥
न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि ।
न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि ।;तथा च दुःखमूढानां वृथाऽहङ्कारिणां परम् ॥ १८ ॥
न देहे पतितास्त्रस्य बहिर्वेष्टनतः फलम् ।
न दोष आस भीष्मको न केशवार्थमैच्छत ॥ ६१॥
न द्रष्टव्यं भूतलं ते कुत एव स्पृशेर्भुवम् ।
न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।;त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्य(ज्ज)ते ।
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्य(ज्ज)ते ।;त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः॥१० ॥
न निद्रां नैव च स्वप्नं तुर्ये पश्यन्ति निश्चिताः ॥ ६ ॥
न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥
न नौ पश्यन्ति कवयश्छिद्रं जातु मनागपि ॥ ६२ ॥
न पश्यन्ति यमं वापि नरकाणि न यातनाम्॥ १८९॥
न पुमान्केशवादन्यः सर्वपापचिकित्सकः॥ ६२॥
न प्रतीकाधिकरणम्
न प्रमातुं महाबाहुः शक्योऽयं मधुसूदनः ।
न प्रयोजनाधिकरणम्
न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।
न प्राप्ता यैर्हरेर्दीक्षा सर्वदुःखविमोचनी॥ २०॥
न प्रीये पौरुषं धिक् ते यन्मेध्याश्वो न वारितः ॥ ९७॥
न बाधनाय भीष्माद्या अपि शेकुः कथञ्चन ।
न बाध्यते नरो नित्यं वासुदेवमनुस्मरन्॥ ४३॥
न बुदि्धभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
न बुदि्धभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।;जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥२६ ॥
न बुद्धिभेदं जनयेद् अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
न बुद्धिभेदं जनयेद् अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।;जोषयेत् सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्॥ २६ ॥
न ब्रह्मसदृशः कश्चिच्छिवादिषु कथञ्चन’ ॥१४७॥
न भवेदिति स प्राह द्रुतं कृष्णा विमोच्यताम् (विमुच्यताम्) ॥ ३६३॥
न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥
न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं सम्प्राप्ते हरिवासरे॥ १९०॥
न मण्डलेऽभिसारे वा नापसारे च नाभितः ।
न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः ।
न मय्येकान्तभक्तानां गुणदोषोद्भवा गुणाः ।;साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।;इति मां योभिजानाति कर्मभिर्न स बद्ध्यते॥१४ ॥
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।;इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते॥१४ ॥
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।;माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।;माययाऽपहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥
न मुक्तौ विष्णुनैक्यं वा मुक्तानां साम्यमेव वा ।
न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गताः ॥ २० ॥
न मे कुतश्चित् सर्गाद्याः स्वातन्त्र्याद् गुणपूर्तितः ।
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।;नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि॥२२ ॥
न मे भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥
न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।
न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।;अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः॥२ ॥
न मेऽस्ति प्राणसन्देह इति जानन् वृकोदरः ॥ २००॥
न मोक्षो विमतो यस्माददेहो घटशून्यता ॥59॥
न यज्ञा न च तीर्थानि नोपवासव्रतानि च ।
न यत्र निद्रा मूर्च्छा वा नार्थदृक् न मनोरथः ।
न यत्र निद्रा मूर्च्छा वा नार्थदृक् न मनोरथः ।;नानुवृत्तिर्न प्रलयस्तद् ब्रह्म विजितात्मनः ॥ ३९ ॥
न यत्र वाच इत्यादि कालाख्यस्य ब्रह्मणः स्वरूपम् ॥ २० ॥
न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेशः खलु लोककल्पः ॥ २० ॥
न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो
न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो;नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।;अथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं;धत्ते रजःसत्वतमांसि काले ॥ २२ ॥
न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।
न यस्य स्वः पर इति चित्ते स्वात्मनि वाऽभिदा ।;सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥
न यान्ति नापि ते वशं प्रयाति कर्ण एव च ॥ १७५॥
न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥
न योग्य इति सूदस्य बभ्रे वेषं वृकोदरः ॥ ४॥
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥
न योत्स्य इति गोविन्दम् उक्त्वा तूष्णीं बभूव ह॥९ ॥
न योषिदिच्छया त्वहं ब्रवीमि पश्य यादृशः ॥ ५३॥
न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥
न रामबाणधारणे क्षमाः सुरेश्वरा अपि ।
न लक्षणान्यतस्तासां नैव भक्तिः कथञ्चन ॥३९॥
न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।
न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके ।;ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू
न लिप्यते ज्ञानावांश्च सर्वदोषैरपि क्वचित्॥ ६॥
न वज्रमुत्सृजेत् तदाऽभिषेचयाम तं वयम् ॥ ४०॥
न वाचा मनसा वाऽपि प्रतीपं केशवेऽचरत् ॥ १७॥
न वाऽङ्गदेवतोपसंहारः कार्यः । उपसंहारस्य सहाश्रवणात् ॥ 67 ॥
न वाऽऽत्मशब्देन सर्वगुणगृहीतिः । अधिकारिविशेषात् ॥ 22 ॥
न विज्ञानमात्रं जगत् । तथाऽनुभवाभावात् ॥ 30 ॥
न विज्ञाने न च ज्ञान एष रामः स लाङ्गली’ ॥१६८॥
न विद्म न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ ३ ॥
न विधिः । ज्ञानिनः स्तुतयेऽनुमतिमात्रं वा । युज्यते च ॥ 14 ॥
न विप्र तादृशोऽस्म्यहं यथैव केशवादयः ॥ १८॥
न विप्रधर्मो यद् युद्धमतस्त्वं न मया धृतः ।
न विप्राणां च धर्मोऽयं विद्याया उपजीवनम् ।
न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥
न वियदनुत्पत्तिमत् । तथाऽश्रुतेः ॥ 01 ॥
न विलक्षणत्वाधिकरणम्
न विशेषो गुणैः सर्वैर्बलज्ञानादिभिः क्वचित् ॥२८॥
न विष्णुं वैष्णवांश्चैव विसृजेयमिति त्रिशः॥ १६॥
न विष्णोर्न च मुक्तानां कोऽपि भिन्नो गुणो मतः''॥ इति ब्रह्मतर्के ।
न विष्णोर्वचनं क्वापि मृषा भवति कस्यचित् ।
न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।
न वेद कृपणः श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् ।;तस्य तानिच्छतो यच्छे यदि सोऽपि तथाविधः ॥ ३९ ॥
न वेद साध्व्या गान्धार्या मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥ ३७ ॥
न वेदसदृशं वाक्यं न वर्णोङ्कारसंमितः’ ।
न वै तत्र न निम्लोचो नोदियाय कदाचन ।
न वै तत्र न निम्लोचो नोदियाय कदाचन ।;देवास्तेनाहं सत्येन मा विराधिषि ब्रह्मणेति ॥ २ ॥
न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥
न व्यवह्रियते यज्ञो ब्रह्मैतद् ब्रह्मवादिभिः ।
न व्यवह्रियते यज्ञो ब्रह्मैतद् ब्रह्मवादिभिः ।;न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गताः ॥ २० ॥
न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥
न शक्नुमो निवारितुं शरैरमुं कथञ्चन ॥ २५॥
न शक्ष्यति त्रिशङ्कुजाद् वरत्वमाप्तुमद्य तु ॥ ७८॥
न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।
न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान् नैवाभ्यसेद् बहून् ।;न व्याख्यामुपजीवेत नारम्भानारभेत् क्वचित् ॥ ८ ॥
न शुक्लरक्तप्रभवोऽस्य कायस्तथाऽपि तत्पुत्रतयोच्यते मृषा ।
न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते॥७ ॥
न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।
न श्रोता नानुवक्ताऽयं मुख्योऽप्यत्र महानसुः ।;यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥
न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ ७ ॥
न स सिदि्धमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥
न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥
न संघातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितोऽपि वा ॥ ५९ ॥
न संशयं कदाऽप्येष धर्मे ज्ञानेऽपि वाऽकरोत् ॥ १०॥
न सत्त्वं नैव चासत्त्वं शून्यतत्त्वस्य विद्यते ।
न समस्तप्रियाभावो मोक्षे प्रोक्ते तु युज्यते ।
न सर्वेषामधिकारः ॥ 10 ॥
न सस्मार तदात्मानं स्वप्नदृष्टमिवोत्थितः ॥ २७ ॥
न सामान्यदर्शनमात्रेण मुक्तिः । यथा मृत्युमात्रात् । न हि लोकापत्तिमात्रं मुक्तिः ।
न सामान्याधिकरणम्
न सामान्येनाधिकारो देवादीनाम् ।
न सुखत्वं न दुःखत्वं न विशेषोऽपि कश्चन ॥39॥
न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा ।
न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्वसाधु वा ।;वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥
न स्थानतोभेदतोऽप्यस्य भेदः कश्चित् परेशितुः ।
न स्थानतोऽप्य(भेदा)धिकरणम्
न स्नेहात् तद् बलं ज्ञात्वा पार्थानां केशवस्य च ॥ १४८॥
न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणैः पुमान् ॥ ४३ ॥
न स्युर्ह्यसत्यवयविन्यासन्नावयवा इव ॥ ६० ॥
न स्वप्नोऽपि तं विना प्रतीयते ।
न स्वयं ह्यवदत् पार्थे फलाधिक्यं यतो भवेत् ॥ १२१॥
न स्वविज्ञानितायां च विरोधः कश्चनेष्यते ।
न ह वा अस्मा उदेति न निम्लोचति सकृद्दिवा हैवास्मै भवति च एतामेवं ब्रह्मोपनिषदं वेद ॥ ३ ॥
न हतो भीमसेनेन हतेऽस्मिन् भैमसेनिना ॥ २४५॥
न हन्तुमैच्छत् तं कर्णः पृथायै स्वं वचः स्मरन् ।
न हरेः परमो न हरेः सदृशः परमः स तु सर्वचिदात्मगणात् ॥4॥
न हाप्सु प्रैत्यप्सुमान् भवति य एतदेवंविद्वान् सर्वास्वप्सु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥ २ ॥ ४ ॥
न हि अशब्दः श्रूयते ।
न हि कल्याणकृत् कश्चिद् दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥
न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।;कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥
न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।;कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः॥५ ॥
न हि कार्ये प्रतिपत्तिः प्राप्नवानीत्यभिसन्धिश्च ।
न हि गौणात्मनि निर्दोषस्य लयः ॥ 09 ॥
न हि गौणात्मनिष्ठस्य मोक्षः ।
न हि चराचरस्य= सर्वस्य अत्तृत्वमदितेः ।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।;तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति॥३८ ॥
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।;तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनाऽत्मनि विन्दति॥३८ ॥
न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः॥१४ ॥
न हि देवो न मर्त्यो महस्तव क्रतुम्परः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ २ ॥
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।;यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते॥११ ॥
न हि नित्ये दोषाः कल्प्याः ।
न हि पापफलं मुक्तौ(पापफलान्मुक्तौ देहपातः कथञ्चन ।
न हि पुरुषाननुगृहीतस्त्रीभ्य उत्पत्तिर्दृश्यते ॥ 42 ॥
न हि भागवतो धर्मो देवताभ्युपयाचनम् ।
न हि विष्णोः पृथिव्यादिशरीरत्वमङ्गीक्रियते ? इत्यत आह –
न हि सत्प्रतियोगित्वं शून्यत्वं तेन चेष्यते ।
न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।
न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते ।;नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥
न हि सम्प्राप्यते श्रेष्ठं तस्मादाराधयाच्युतम्॥ २४॥
न हि स्पर्धादयो दोषाः संविद्रूपां स्पृशन्ति ताम्''॥ इति वामने ॥ १२ ॥
न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥
न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥
न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।
न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्थाः विश्रुतः संसृताविह ।;वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
न ह्यन्यज्ञानान्मोक्ष उपपद्यते ।
न ह्यन्यस्यान्यभावो युज्यते । न च तत्पदप्राप्तिः ।
न ह्यन्योपासकोऽन्यं प्राप्नुत इति युज्यत इत्यत आह
न ह्यपुण्यवतां लोके मूढानां कुटिलात्मनाम् ।
न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।
न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।;ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः ॥ ११ ॥
न ह्यवयविनं विना अवयवमात्रस्य ज्ञेयतेत्यत आह –
न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन॥२ ॥
न ह्यस्त्रं द्रवमाणांस्तद्धन्ति तेन सपार्षताः ।
न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् ।
न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् ।;ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥
न ह्येतानि कदाचनोत्पद्यन्ते न विलीयन्ते पुरुषः प्रकृतिरात्मा काल इति ।
न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५० ॥
न । आधिकारिकमण्डलाधिपतिर्ब्रह्मा हि तत्रोच्यते ।
न । एकं कार्यमुत्पाद्य तस्य विनष्टत्वात् परस्परप्रत्ययस्तदपेक्षया व्यवहार इति न युज्यते ।
न । एवं सति प्रमाणसिद्धेऽपि मोक्षेऽन्यथाऽनुमेयत्वादनिर्मोक्षप्रसङ्गः ।
न । शरीराद्धि साम्यं प्रतिषिध्यते ॥ 12 ॥
न । सर्वदा सम्बन्धाद् रश्मीनाम् ॥ 19 ॥
नकुलं विरथं कृत्वा कर्णोऽथ प्रपलायिनम्(प्रपलायितम्) ।
नकुलः करदानाय प्रेषयामास केशवे ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥ १६ ॥
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥१६ ॥
नकुलस्य विकर्णस्य कार्ष्णेयैर्दुर्मुखादिनाम् ॥ २२॥
नक्तोषासा सुपेशसाऽस्मिन् यज्ञ उपह्वये ॥ इदन्नो बर्हिरासदे ॥ ७ ॥
नच ज्ञानादयो भावा नचास्तित्वमपि क्वचित् ।
नच पापं ततस्ते स्यादित्युक्ते चैनमाविशत् ।
नच बाहुबलाच्छक्ष्य आदातुं तां श्रियं क्वचित् ।
नच मध्यमकल्पेन यष्टुं तस्य मनो गतम् ॥ ७०॥
नच शोकस्त्वया कार्यो बन्धूनां निधनेच्छया (निधनेक्षया) ।
नच श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥ ३१ ॥
नच स्वर्गेण मे कार्यं त्यक्त्वा स्वजनमीदृशम् ।
नचातिवर्तितुं क्षमः पिताऽस्य चेदिपाय ताम् ।
नचात्येति गुरून् भीम इति तं शरणं ययुः ॥ ३८५॥
नचान्यत् कल्प्यम्, अप्रामाणिकत्वात् ॥ 27 ॥
नचाम्बां ग्राहयामास भीष्मकारुण्ययन्त्रितः ॥ ९०॥
नचाऽस्यति क्षितौ क्वचिद् विमानितः पुरो हि नः ।
नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥२३ ॥
नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः॥२३ ॥
नचैनमशकत् तर्तुं यत्नवानपि फल्गुनः ।
नचैवातितराभ्यासो नृणामस्ति मुनिष्वपि ॥ २३५॥
नतु भीमाद् रक्षितुं वः शक्तः सत्यं ब्रवीम्यहम् ॥ ३८७॥
नत्यन्तं तारपूर्वं च मनुरष्टाक्षरो मतः ॥37॥
नत्यन्तोष्टाक्षरो मन्त्रो प्रियो विज्ञानगोपतेः ॥43॥
नदं व ओदतीनां नदं योयुवतीनाम् ।
नदं व ओदतीनां नदं योयुवतीनाम् ।;पतिं वो अघ्न्यानां धेनूनामिषुध्यसि ॥ २ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.२)
नदंश्च सात्यकिर्हरेर्जगाम पार्श्वमुद्धतः ।
नदत्सुरोरुदुन्दुभिप्रगीतदेवगायकाः ।
नदी सुवेगगामिनी कलौ च या वहेद् द्रुतम् ॥ १०५॥
नदीप्रवाहतो गतं ददर्श सूतनन्दनः ।
ननाद शङ्खमाधमज्जहास(शङ्खमदमञ्जहास) चोरुनिस्वनः ॥ २५०॥
नन्दयामास नन्दादीनुद्दामतरचेष्टितैः ॥ २८॥
नन्दायाथ सुनन्दाय श्रियै च कुमुदाय च ।
नप्रतीकाधिकरणम्
नप्रयोजनत्वाधिकरणम्
नभ आत्मनि लीयत इत्युक्त्वेन्द्रियाणीत्याद्यपि विस्ताराय ॥ आत्मनि बुद्धौ ॥ १५,१६ ॥
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्॥१९ ॥
नभश्छदिः नभोव्याप्यस्थितः परमात्मा ॥ १४ ॥
नभसः शब्दतन्मात्रात् कालगत्या विकुर्वतः ।
नभसः शब्दतन्मात्रात् कालगत्या विकुर्वतः ।;स्पर्शोऽभवत् ततो वायुस्त्वक् स्पर्शस्य च सङ्ग्रहः ॥ ३७ ॥
नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।
नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।;परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
नमत्यर्चयति स्तौति वरानर्थयतेऽपि च ॥१३२॥
नमश्चक्राय स्वाहेति मन्त्रमेनमुदीरयेत् ।
नमश्चक्रे ततः प्रादादस्त्रं पाशुपतं शिवः ॥ १३८॥
नमस्कार्यमपि ह्यस्त्रं न नम्यं जीवनेच्छया ।
नमस्तस्मै नमस्तस्मै नमस्तस्मै च विष्णवे ॥
नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।
नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय धीमहि ।;यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥
नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।
नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।;भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥
नमस्ते अस्तु चक्राय नमोऽस्तु पुरुहूतये ॥ ३० ॥
नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।
नमस्ते भार्गव श्रीमन् जामदग्न्य तपोधन ।;रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥
नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नमः ।
नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।
नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।;प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते॥१४ ॥
नमामि नारायणमप्रतीपं सदा प्रियेभ्यः प्रियमादरेण ॥166
नमामि निखिलाधीशकिरीटाघृष्टपीठवत् ।
नमिते(नमितं) वासुदेवेन रथे पञ्चाङ्गुलं भुवि ।
नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।
नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मस्थोदयाय च ।;गुणप्रत्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे्र स्वसंविदे ॥ ४६ ॥
नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥
नमो नमो नमो नमो नतोऽस्मि ते सदा पदम् ।
नमो नमोऽशेषदोषदूरपूर्णगुणात्मने।
नमो नारायणायाजभवशक्रोष्णरुङ्मुखैः ।
नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।
नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे ।
नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे ।;वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥
नमोनमोऽगण्यगुणैकधाम्ने समस्तविज्ञानमरीचिमालिने ।
नमोन्तं स्वेन सहितस्तदेवान्यो मनुः स्मृतः ।
नमोऽगणितकल्याणगुणपूर्णाय विष्णवे।
नमोऽगणितकल्याणगुणपूर्णाय विष्णवे।;सत्याशेषजगज्जन्मपूर्वकर्त्र मुरद्विषे ।। 1 ।।
नमोऽस्तु गुरवे नित्यं सर्वथाऽतिप्रियाय मे ॥
नमोऽस्त्राय फडित्युक्त्वा दिशो बध्वेषुमुद्रया ॥ २४ ॥
नयेत् ततो महाराजविभूत्यावभृथं सुधीः ।
नरः फल्गुन इत्याद्या विशेषावेशिनो हरेः ।
नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥ ४४ ॥
नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम॥४४ ॥
नरके पच्यमानस्तु यमेन परिभाषितः ।
नरदेवेह भवतो नावद्यं हि मनाक् स्थितम् ।
नरलोकविडम्बस्य जानन् रामस्य हृद्गतम् ।
नरसिंहः प्रियतमः प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥25॥
नरसिंहमखिलाज्ञानतिमिराशिशिरद्युतिम् ।
नरसिंहो हृषीकेशः पुण्डरीकनिभेक्षणः ।
नरसिंहोखिलाज्ञानमतध्वान्तदिवाकरः ।
नरसिंहोखिलाज्ञानमतध्वान्तदिवाकरः ।;जयत्यमितसज्ज्ञानसुखशक्तिपयोनिधिः ॥
नरानयोग्यगीतिका विमोहयेत् ततो नृपः ।
नरान्तको रावणजो हयवर्योपरि स्थितः ।
नरावेशादन्यथा तु द्रौणिः पश्चात् ततोऽपरे ॥४३॥
नराशंसं सुधृष्टममपश्यं सप्रथस्तमम् ॥ दिवो न सद्ममखसम् ॥ ९, ३५, १९ ॥
नराशंसमिह प्रियमस्मिन् यज्ञ उपह्वये ॥ मधुजिह्वं हविष्कृतम् ॥ ३ ॥
नलकूबरमणिग्रीवौ मोचयित्वा तु शापतः ।
नवं हि नीतमाददे रहो जघास चेशिता ॥ ८॥
नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्॥१३ ॥
नवमः खण्डः
नवमोऽध्यायः
नवाधिकरणम्
नवाधिकरणम्(अनुबन्धाद्यधिकरणम्)
नवानि गृह्णाति नरोपराणि
नविलक्षणत्वाधिकरणं
नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।
नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।;ईक्षेतान्वेकमप्येषु तज्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥ १४ ॥
नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्॥ २११॥
नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥
नष्टेषु कलिलिङ्गेषु युगवृत्तिमभीप्सवः ॥ १२॥
नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।;स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥
नष्टो मोहः स्मृऽतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत ।
नष्टो मोहः स्मृऽतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत ।;स्थितोस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥
नसङ्ख्योपसङ्ग्रहाधिकरणम्
नस्थानतोऽप्यधिकरणम्
नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता ।
नहि तस्य विकल्पाख्या क्रिया मद्वीक्षया हता ।;आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्ततः सम्पद्यते मया ॥३८॥
नहि त्वा रोदसी उभे ऋधायमाणमिन्वतः ॥ जेषस्स्वर्वतीरपस्सङ्गा अस्मभ्यन्धूनुहि ॥ ८ ॥
नहि द्यूतं धर्ममाहुः(धर्म्यमाहुः) विशेषेण तु भूभुजाम् ॥ ३१६॥
नहि भीमोऽतिप्रयत्नं कुर्यादिति गुणो ह्ययम् ॥ ६४॥
नहि लोकावनं पापं त्रैलोक्येशस्य वज्रिणः ।
नह्यराज्ञो भवेत् सख्यं तवेतीदं कृतं मया ॥ ८१॥
नाकुलेनैव रूपेण क्रोधस्तं पितरोऽशपन् ॥ १५८॥
नाकृत्वा वासुदेवाज्ञां राज्ञां मुख्यगतिर्भवेत् ॥ ३१९॥
नाखिलज्ञापको विष्णुरज्ञेयो नियमेन हि ॥89॥
नागलोकात् समादाय विशल्यकरणीं क्षणात् ।
नागवल्लीदलैर्युक्तं ताम्बूलं गृह्यतां विभो’ ।
नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् ।
नागेन्द्राणामनन्तोऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गिदंष्ट्रिणाम् ।;आश्रमाणां तुरीयोऽहं वर्णानां प्रथमोऽनघ ॥१९॥
नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।
नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७० ॥
नातः परतरो लोके पुंसः स्वार्थव्यतिक्रमः ।
नातः परतरो लोके पुंसः स्वार्थव्यतिक्रमः ।;यद्यस्त्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मनः स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥
नातिचिरेणाधिकरणम्
नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।
नातिप्रसन्नहृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ ।;वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥
नात्मार्थाय यतस्ते तु भक्तया सर्वोत्तमोत्तमाः''॥ इति च ॥ २३ ॥
नात्यश्नतस्तु योगोस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
नात्यश्नतस्तु योगोस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।;न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥१६ ॥
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।;न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥१६ ॥
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चै(चे)लाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥
नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।
नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।;स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥
नादग्धाशेषपापानां भक्तिर्भवति केशवे॥ ७९॥
नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।
नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।;उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।;अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥
नादयन् शङ्खघोषेण धनुर्विस्फारयन् महत् ॥ ३०९॥
नादेन बाणैश्च वृकोदरेण भग्नं तदा कौरवसैन्यमाशु ।
नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाश इव गोजरम् ॥ १३ ॥
नाधस्तान्मध्य एवासौ निजघ्ने तं वृकोदरः ।
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि॥२२ ॥
नाना वदन्ति पुंसां हि मतयो गुणभेदतः ॥14॥
नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥
नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वा तयोरपि ॥ ३० ॥
नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥
नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥
नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
नानाभावः प्रलोभश्च युक्तयः पूर्वपक्षगाः ॥2॥
नानायुधैः रणे पार्थमभ्यवर्षन् सुसंहताः ॥ ३१२॥
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च॥५ ॥
नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥
नानाशब्दाधिकरणम्
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ९ ॥
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः॥९ ॥
नानाश्रुतिश्च वैचित्र्यं युक्तयः पूर्वपक्षगाः ॥6॥
नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥
नानुध्यायेद् बहून् शब्दान् वाचो विग्लापनं हि तत् " इति ॥ २१ ॥
नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥
नानुविन्दन्ति ते भद्रमिह लोके परत्र च ॥ २४ ॥
नानुवृत्तिर्न प्रलयस्तद् ब्रह्म विजितात्मनः ॥ ३९ ॥
नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।
नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।;अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
नानृतमित्याक्षेपः ॥ १० ॥
नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।
नान्तर्बहिर्दिवानक्तमन्यस्मादपि चायुधैः ।;न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥
नान्तोस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।
नान्तोस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।;एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया॥४० ॥
नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।
नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।;एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया॥४० ॥
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।;गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोधिगच्छति॥१९ ॥
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।;गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति॥१९ ॥
नान्यत् प्रयोजनं मुख्यं गुणानां कथने भवेत्’ ॥
नान्यथा तददृष्टेः ।
नान्यथा सिद्धिमाप्नोति कल्पकोटिशतैरपि ॥108॥
नान्यदन्यत्वमापन्नं क्वचिद् दृष्टं कथञ्चन ॥86॥
नान्यदित्येष शास्त्राणां निर्णयः समुदाहृतः॥१३४॥
नान्यदेवा नतास्तेन वासुदेवान्न पूजिताः ॥ ६॥
नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३२ ॥
नान्यस्ततो लोकनिन्दां व्यपनेतुमुभावपि ।
नान्येन साधनेन, सम्यगनभिव्यक्तत्वात् ।
नान्योद्धर्ता जगन्नाथं मुक्त्वा नारायणं प्रभुम्॥ ९५॥
नापसिद्धन्तता दोषः प्रसङ्गे यदि सा भवेत् ।
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिदि्धं परमां गताः॥१५ ॥
नाभिः सार्धाङ्गुलश्चैव गम्भीरोर्धाङ्गुलोन्नतः ।
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५७ ॥
नाभिहृत्केषु सर्वेषु चतस्रो व्याहृतीर्न्यसेत् ॥37॥
नाभूदित्यथ तत्तत्त्ववेदिभिर्मुनिपुङ्गवैः ॥ १५५॥
नाभेरधस्ताद्धननं जना आहुर्गदामृधे ॥ ६१॥
नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।
नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।;देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पः सूत्रमेव च ॥ २५ ॥
नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥
नामरूपक्लृप्तिः परादेव। ‘सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरो नामानि कृत्वाऽभिवदन् य(यद्) आस्ते’(तै.आ३.१२) इति श्रुतेः।
नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
नामवान् सर्वदेवानां सर्वपूजां तथाऽत्त्यसौ''॥ इति च ॥ ६ ॥
नाम्ना शिखण्डिनी तस्याः पुंवत् कर्माणि चाकरोत् ॥ १०१॥
नाम्नाऽतीते महाकल्पे गन्धर्वाणां सुसम्मतः ॥ ६९ ॥
नाम्नोस्ति यवती शक्तिः पापनिर्हरणे हरेः ।
नायं तस्यापि कश्चन’ इत्यन्यथा च काषायणश्रुतिः ।
नायं दशरथाज्जातो न चापि जमदग्नितः ॥७६॥
नायं लोकोस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥
नायं लोकोस्त्ययज्ञस्य कुतोन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः॥४० ॥
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ॥ ७ ॥
नायका मम सैन्यस्य सञ्ज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते॥७ ॥
नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥
नायुक्तवाद्यसन्नैव कारणं दृश्यते क्वचित् ॥ २॥
नारद उवाच–
नारद उवाच– नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलमूर्तये । यो धाता सर्वभूूतानामभयो यस्य ते कलाः ॥ ४६ ॥
नारद उवाच– स एष भगवान् राजन् व्यतनोद् विततं यशः । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ १ ॥
नारद उवाच–;श्रेयस्त्वं कतमद् राजन् कर्मणाऽऽत्मन ईहसे ।;दुःखहानिः सुखावाप्तिः श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥
नारद उवाच—
नारद उवाच—;देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।;तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥
नारद उवाच—;पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।;परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥
नारदं पाठयित्वा च देवलोकप्रवृत्तये ।
नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।
नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ।;ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४४ ॥
नारदः समस्तलोकनाथस्य देवदेवस्य शांर्गिणः ।
नारदाद्याः सुखार्थाय सहन्ते दुःखमञ्जसा ॥99॥
नारदोऽध्यात्मतत्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
नारायणं गुणैः सर्वैरुदीर्णं दोषवर्जितम् ।
नारायणं गुणैः सर्वैरुदीर्णं दोषवर्जितम्।
नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।
नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।;नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
नारायणप्रणामस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ ९२॥
नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतुः ॥ ३ ॥
नारायणस्य नामानि सर्वाणि वचनानि तु ।
नारायणामल कारण वन्दे कारण कारण पूर्णवरेण्य ।
नारायणामलकारणमूर्ते पूर्णगुणार्णव नित्यसुबोध ॥8॥
नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥
नारायणाष्टाक्षरश्च ताराष्टाक्षरभेदवान् ।
नारायणाष्टाक्षराच्च व्याहृतित्रिगुणात् पुनः ।
नारायणाष्टाक्षराच्च व्याहृतिभ्यस्तथैव च ।
नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।
नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् ।;गृहीतमायोरुगुणे सर्गादावगुणे स्वतः ॥ ३० ॥
नारायणेति मन्त्रोस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
नारायणो नाम नरो नराणां प्रसिद्धचोरः कथितः पृथिव्याम् ।
नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥
नारायणो व्यास इति वाच्यवक्तृस्वरूपकः ।
नारायणो हरिः कृष्णस्तापसो मनुरेव च ॥२६॥
नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।
नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः ।;अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥
नार्जुनस्य यशो नश्येदिति दैवैरिदं कृतम् ॥ १०९॥
नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥
नालक्षणं वपुर्मात्रं गुणहेतुः कथञ्चन ॥३८॥
नावाव्याद्याभिधानानु विग्रहे धीमहे तथा ।
नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥
नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।
नाशपद् धार्तराष्ट्रांश्च महापद्यपि सा ततः ।
नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता॥११ ॥
नाशयेद्धि स्वयं विष्णुः स्वयोग्यादधिकान् गुणान् ॥ २१८॥
नाशान्तमनसो वापि प्रज्ञानेनैवमाप्नुयात् ॥ २४ ॥
नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।
नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् ।;अतिवादान् त्यजेत् तर्कान् पक्षं कञ्चिन्न संश्रयेत् ॥ ७ ॥
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।;उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥१६ ॥
नासतो विद्यतेभावो नाभावो विद्यते सतः ।
नासतो विद्यतेभावो नाभावो विद्यते सतः ।;उभयोरपि दृष्टोन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः॥१६ ॥
नासत्स्वप्यनृतं कुर्याद् वचनं पारलौकिकम् ।
नासिकया अधस्ताच्च नासिका च रराटिका ॥27॥
नासिका व्रीहिविस्तारा चक्षुषी चाङ्गुलत्रये ॥32॥
नासुराणां तथा मुक्तिः कदाचित् केनचित् क्वचित् ।
नासौ तत्फलमाप्नोति तद्भक्तैर्यदवाप्यते॥ ८८॥
नासौ पौत्रायणः शूद्रः ।
नास्ति तत्सदृश उत्तमः कुतः पार एष न ततोऽन्य इत्यपि ॥ २३०॥
नास्ति नारायणसमं न भूतं न भविष्यति ।
नास्ति नारायणसममिति वादेन निर्णये ।
नास्ति बुदि्धरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
नास्ति बुदि्धरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।;न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।;न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्॥६६ ॥
नास्ति श्रेयस्तमं नॄणां विष्णोराराधनान्मुने ।
नास्ति ह्यप्राकृतं दुःखं सतो जीवस्य कुत्रचित् ॥79॥
नास्तिकोऽतिशठः क्रूरो द्वेष्टा विष्णोश्च तद्भुवाम् ।
नास्तिक्यं शकुनिर्नाम सर्वदोषात्मकाः परे ।
नास्तिक्यरूपः शकुनिर्विवर्णं हरिणं कृशम् ॥ २८२॥
नास्त्रयुद्धं क्वचिद् भीमो मन्यते धर्ममञ्जसा ॥ २॥
नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।
नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि ।;बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥
नास्मन्निमित्तनाशः स्यात् कुलस्यापि वयं कुलम् ।
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।;मूढोयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।;मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥
नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।
नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।;नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
नाहं वेद परं धर्मं कृष्ण एव गतिर्मम ॥ १२४॥
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।;शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा॥५३ ॥
नाहमन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च ।
नाहमन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च ।;यो नस्तद् वेद तद् वेद नो न वेदेति वेद च ॥ २ ॥
नाऽकाङ्क्ष्यं किमुतान्येभ्यो ह्यस्त्रं काम्यफलप्रदम् ।
नाऽगन्तव्यमिति प्राह दोषानुक्त्वाऽक्षजान् बहून् ॥ ३०३॥
नाऽगान्निद्रा निशीथे च ध्वाङ्क्षान् न्यग्रोधवासिनः ॥ ११६॥
नाऽत्मानं वेद मुग्धोऽयं दुःखी सीतां च मार्गते ।
नाऽदत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
नाऽदत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।;अज्ञानेनाऽवृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥१५ ॥
नाऽप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः॥१५ ॥
नाऽरुहेयं विना श्वानमिति तेन स्थिरोदिते ।
नाऽवर्तेत वीरगतिं गतः ॥ १३ ॥
नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।
नाऽऽचरेद् यस्तु वेदोक्तं स्वयमज्ञोऽजितेन्द्रियः ।;विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥
नाऽऽत्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।
नाऽऽत्मानं न परांश्चैव न सत्यं नापि चानृतम् ।;प्राज्ञः किञ्चन संवेत्ति तुर्यं तत् सर्वदृक् सदा ॥ ४ ॥
निःशेषदुःखदमनं नित्यानन्दशुचिस्मितम् ।
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा॥१८ ॥
निकृतिर्नाम सा क्षिप्ता मया तमसि शाश्वते ॥ ९५॥
निकृत्तकन्धरोऽपतद् वरासिनाऽमुना क्षणात् ॥ १९७॥
निकृत्यमानकन्धरः स भक्तिमानभूद्धरौ ।
निकृत्या निकृतिं हन्यान्निकृत्या नैव धार्मिकान्(धार्मिकम्) ।
निक्षिपेन्द्गन्धतुलसीपुष्पादीनि यथाविधि ॥
निखलिस्यापि वेदस्य गतिसामान्यमञ्जसा ।
निखिलाघौघविनाशक परसौख्यप्रददृष्टे ।
निगमकल्पतरोर्गलितं फलं
निगमकल्पतरोर्गलितं फलं;शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।;पिबत भागवतं रसमालयं;मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥
निजगोत्रं तु सोद्देशं पूर्वाक्षरपुरःसरम् ।
निजघ्निरे निशाचरं सवृक्षशैलसानुभिः ॥ १०८॥
निजपूर्णसुखामितबोधतनुः परशक्तिरनन्तगुणः परमः ।
निजप्रतिभया जानन् सर्वास्त्राणि ततोऽधिकम् ।
निजाधिक्यस्य विज्ञप्त्यै क्वचिद् वायुस्तदाज्ञया ।
निजानुभाववर्जिता हरेरनुग्रहोज्झिताः ।
निजावयवेभ्यः सृष्टाः । बाह्यावयवा लोकैः कल्प्यन्ते ॥ ११ ॥
नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।
नित्य आत्माऽव्ययः शुद्धः सर्ववित् सर्वगः परः ।;धत्तेऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान् ॥ २२ ॥
नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥
नित्यं च समचित्तत्वम् इष्टानिष्टोपपत्तिषु॥१० ॥
नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।
नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।;योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
नित्यं बहुगुणोद्रिक्ता ततोऽनन्तगुणो हरिः ।
नित्यं भवेच्च मन्निष्ठो बुभूषुः पुरुषस्सदा॥२८॥
नित्यं व्यक्ता गुणा विष्णोरिति शास्त्रस्य निर्णयः ।
नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥२४ ॥
नित्यः सर्वगतस्थाणुरचलोयं सनातनः॥२४ ॥
नित्यज्ञानप्रयत्नेच्छं सङ्ख्याद्यैरपि पञ्चभिः ॥53॥
नित्यज्ञानस्वरूपत्वान्नित्यं ध्यायन्ति केशवम्’ ॥
नित्यत्वाच्च परमाणूनां समवायस्य च तस्यैव जनित्वाङ्गीकारात् नित्यमेव कार्यं स्यात् । अन्यथा न कदाचित् ॥ 14 ॥
नित्यत्वादेव शब्दस्य तत्स्वभावः कथं हरेः ।
नित्यमिन्दिरयानन्दसान्द्रो यो नौमि तं हरिम् ॥4॥
नित्यमुक्तश्च सृतियुक् परतन्त्रोऽपि चेतनः ।
नित्यमुक्तो नित्यबद्ध एक एवेति मे मतिः ॥ ३७ ॥
नित्यमूर्ध्वं व्रजत्येव पुद्गलो हस्तपादवान् ॥25॥
नित्यमेकप्रकारा च नारायणमतिः परा ॥18॥
नित्यमेकमनस्कौ तावपि केशवमारुती ।
नित्यरूढसमाधित्वात् परावृत्तगुणभ्रमा ।
नित्यरूढसमाधित्वात् परावृत्तगुणभ्रमा ।;न सस्मार तदात्मानं स्वप्नदृष्टमिवोत्थितः ॥ २७ ॥
नित्यशः कार्यं सर्वथा भाव्यं साधनं प्रथमथ उच्यते ।
नित्यशः कार्यमत्यन्तमवश्यम्भावि साधनम् ।
नित्यशश्च हरेः पूजा जपध्यानसमर्पणम् ।
नित्यश्रद्धास्वरूपश्च तथैव स्थैर्यरूपकः ॥
नित्यसिद्धत्वात् सादृश्यस्य नित्यानन्दज्ञानादेर्न भक्तिज्ञानादि(ना)प्रयोजनमित्यतो ब्रवीति-
नित्यस्यापि ह जीवस्योपाध्यक्षयोत्पत्तिर्युज्यते।
नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।
नित्यातादृशचिच्चेत्ययन्तेष्टो नो रमापतिः
नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥
नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।
नित्यादोषस्वरूपाय गुणपूर्णाय सर्वदा ।;नारायणाय हरये नमः प्रेष्ठतमाय मे ॥
नित्यानन्दो हरिः पूर्णो नित्यदा प्रीयतां मम ।
नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥
नित्यानित्यजगद्धात्रे नित्याय ज्ञानमूर्तये ।
नित्यानित्यत्वभेदेन देशः कालः श्रुतिस्तथा ।
नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥
नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।
नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्ममृत्युना ।;गृहापत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैश्चलैः ॥ २० ॥
नित्यावपि न दृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथाऽर्चिषाम् ॥ ४९ ॥
नित्याव्यक्तस्य कथं प्रकाशः ? इत्यत उच्यते-
नित्याह्निकं प्रकुर्वीत भगवन्तमनुस्मरन् ।
नित्योत्सवो भवत्तेषां नित्यश्रीर्नित्यमङ्गलम् ।
नित्योदितज्ञानतनोः कुतः स्याच्छुक्लतो जनिः''॥ इति गारुडे ॥३१॥
निदर्शनेन ह्येतेन(ह्येनेन) प्रेरितः परमात्मना ।
निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।
निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन नवं वयः ।;दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्॥३९ ॥
निधनमिति त्र्यक्षरं तत्सममेव भवति तानि ह वा एतानि द्वाविंशतिरक्षराणि ॥ ४ ॥
निधाय कृष्णं प्रतिगृह्य कन्यकां गृहं ययौ नन्द उवास तत्र ॥ ८०॥
निधायोत्तीर्य संसारात्सुखी भव हरेः प्रियः॥ १९॥
निधार्य एव रावणः स राघवस्य नान्यथा ।
निधीन् समर्प्य सर्वशो ययौ प्रणम्य तं प्रभुम् ॥ ११४॥
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥३६ ॥
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्॥३६ ॥
निन्दितः सञ्जयेनासावाहूय विदुरं निशि ।
निपातयन् निवारितः प्रणम्य सर्वकौरवैः ॥ २२९॥ (भा.पु.१०.६८.५४)
निपात्य भूतले हि ते शिरो मृदिष्य इत्यलम् ॥ ३३८॥
निपात्य भूमौ पादेन सञ्चूर्णितशिरास्तमः ।
निपात्य यान्तमीश्वरं स पृष्ठतोऽन्वयात् क्रुधा ॥ १२९॥
निपेतुरस्य सैनिकाः स्वयं च मूर्च्छितोऽपतत् ॥ १३७॥
निपेतुर्धृतराष्ट्रस्य रथेभ्यः पृथिवीतले ।
निबद्ध्य पञ्चचूडिनं विधाय तं व्यसर्जयत् ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्॥५ ॥
निमित्ततोऽपि ताः क्वचिन्न तान् विहाय रेमिरे ॥ २५॥
निमित्तमात्रं तत्रात्मा निर्गुणः पुरुषर्षभः ।
निमित्तमात्रं तत्रात्मा निर्गुणः पुरुषर्षभः ।;व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ ४७ ॥
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।;न च श्रेयोनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥३१ ॥
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।;नच श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे॥ ३१ ॥
निमित्तान्यतिघोराणि कुपिते मारुतात्मजे ।
निमित्तैरात्ततद्धर्मा यथा स्वप्ने तदीक्षिता ॥ ४ ॥
निमिषं निमिषार्धं वा मुहूर्तमपि भार्गव ।
नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।
नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।;मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।;शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः॥८ ॥
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।;शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।;अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥
नियतं सङ्गरहितम् अरागद्वेषतः कृतम् ।
नियतं सङ्गरहितम् अरागद्वेषतः कृतम् ।;अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत् सात्त्विकमुच्यते॥२३ ॥
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।;मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः॥७ ॥
नियतोच्चविनीचतयैव निजां स्थितिमापुरिति स्म परं वचनम् ॥8॥
नियमात्सन्त्यभावस्तु निष्फलत्वादुदीर्यते''॥ इति वाराहे ॥ २७ ॥
नियमानन्तरं विप्राः कुशाद्यैरप्यधीयते’ इति ॥
नियमेनापवादश्च भिदाया इति हि भ्रमः ॥ ५ ॥
नियमेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५४ ॥
नियमोऽयं हरेर्यस्मान्नोल्लङ्घ्यः सर्वचेतनैः ।
नियुक्तो वञ्चनायैव वाहयामास तानृषीन् ॥ ३२५॥
नियेन मुष्टिहत्यया नि वृत्रा रुणधामहै ॥ त्वोतासो न्यर्वता ॥ २ ॥
निरन्तरं भगवत्पादमानसम् ॥ ७ ॥
निरन्तरं स्वयञ्ज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥
निरन्तरानन्तविबोधसारः स जानमानोऽखिलमादिपूरुषः ।
निरन्नेषु च विद्वत्सु त्रिदशेष्वितरेषु च''॥ इत्यध्यात्मे ॥ २० ॥
निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् ।
निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् ।;अनुव््राजाम्यहं नित्यं पूयेय स्वाङ्घ्रिरेणुभिः ॥ १६ ॥
निरयेऽपि नचात्रापि नानेन सह पापिना ॥ ९०॥
निरहङ्कृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् ।
निरहङ्कृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् ।;प्रत्यग्रः शान्तधीर्धीरः प्रशान्तोर्मिरिवोदधिः ॥ ४५ ॥
निराकृतः सात्यकिना समक्षं केशवस्य च ॥ २२॥
निराकृतानि तेषां च समत्वात् पक्षदोषयोः ।
निराकृतौ विशेषस्य भावाच्छक्तिमतं पृथक् ।
निरात्मकः न व्यक्तस्तत्रात्मा ॥ १५ ॥
निरायुधं च मामयं वराच्छिवस्य न क्षमः ।
निरायुधः क्षत्रवेषो नैव योग्यः कथञ्चन ।
निरायुधः पदैवाहं त्वां हन्तुमशकं तदा ॥ २११॥
निरायुधः सायुधो वा युष्मदिष्टायुधेन वा ।
निरायुधोऽप्यहं क्षमो निहन्तुमप्रियानिति ॥ १२०॥
निरायुधोऽहमिति मां त्वमात्थ पुरुषं वचः ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युदध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युद्ध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥
निराशीर्निर्ममो याति परं जयति सोऽच्युतः॥ १॥
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।;शारीरं केवलं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।;शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते’(महा. १.१.२०९) ॥११॥
निरुणद्धि समश्चायं त्रयाणामुक्तवादिनाम् ।
निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।
निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।;अनुप्रविष्ट आधत्ते एवं देहगुणान् परः ॥ ९ ॥
निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।
निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः ।;मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥
निर्ऋतिश्चैव दुर्गा च कामो रुद्रश्च देवताः ॥52॥
निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥
निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।
निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान् प्रकृतेः परः ।;स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥
निर्णयः सर्वशास्त्राणां भारतं परिकीर्तितम् ॥९॥
निर्णयायैव यत् प्रोक्तं ब्रह्मसूत्रं तु विष्णुना।
निर्णीयते मयैवायं रोमकूपलयोदिना ।
निर्णेयः सहितैः पश्चात्ततो निश्शेषनिर्णयः ॥13॥
निर्दुःखत्वान्न तन्मोक्षः प्रतिपन्नं यथेति च ॥62॥
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः॥१९ ॥
निर्दोषत्वं गुणोद्रेकं ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८१॥
निर्दोषत्वं तारतम्यं मुक्तानामपि चोच्यते ।
निर्दोषत्वाच्च वेदानां वेदोक्तं ग्राह्यमेव हि ।
निर्दोषा गुणसम्पूर्णा दर्शयन्त्यन्यथैव तु ॥८२॥
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्॥४५ ॥
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते॥३ ॥
निर्धारणाधिकरणम्
निर्धारणाय नाशब्दमिति वेदपतिर्जगौ ॥23॥
निर्भिन्नान्यथ चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् ।
निर्भिन्नान्यथ चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् ।;प्राणोनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥
निर्भेदत्वं तु शून्यस्य तेनाप्यङ्गीकृतं सदा ।
निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति॥७१ ॥
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३ ॥
निर्माल्यं शिरसा धार्यं महपातकनाशनम्॥ १०५॥
निर्लेपा वीतदोषा च नित्यमेवाविकारिणी ॥19॥
निर्वाणसुखं अशरीरसुखम् । 'एतद्बाणमवष्टभ्य''॥ इति श्रुतेः ॥ ५० ॥
निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु ।
निर्विण्णानां ज्ञानयोगो न्यासिनामिह कर्मसु ।;तेष्वनिर्विण्णचित्तानां कर्मयोगस्तु कर्मिणाम् ॥ ७ ॥
निर्विशेषं स्वयम्भातं निर्लेपमजरामरम् ॥212॥
निर्विशेषं स्वयम्भातं विर्लेपमजरामरम् ।
निर्विशेषणं निरतिशयम् । 'अस्य काव्यस्य कवयो न समर्था विशेषणे''इतिवत् ॥ ३४ ॥
निर्विशेषत्वतो नैव विशेषो ब्रह्मशून्ययोः ॥48॥
निर्विशेषत्ववाचैव शून्यं ब्रह्मेति नो भिदा(ब्रह्मैव तो भिदा) ॥46॥
निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनिः ।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव॥५५ ॥
निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।
निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने ।;प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥
निवर्तितं मनः क्रतोरलं ममामुना प्रभो ॥ ८७॥
निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाधुना॥ ५६ ॥
निवसत्यत्र विश्वेशे धर्मपुत्रः क्रतूत्तमम् ।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८ ॥
निवातवर्मनमकान् विजेष्य उत्तरत्र हि ॥ १९॥
निवारणं गुरूणां हि भीम इच्छति न क्वचित् ।
निवारयामास यथा समीरः सौमित्रिरात्तेष्वसनः शरौघैः ॥ ५७॥
निवारितः सात्यकिना रणे दुर्योधनो नृपः ।
निवारितो धर्मजेन गुरुभिश्चापरैस्तदा ।
निवारितोऽपि ताभ्यां स प्राद्रवच्छिबिरं प्रति ।
निवार्य तस्य सायकाञ्जघान चारिणा प्रभुः ॥ २४९॥
निवार्य तानि सर्वशो हरिर्निजास्त्रमाददे ॥ २८९॥
निवार्य मानुषं गन्धमेभिर्मन्त्रैस्तु पूजकः ॥ १३ ॥
निवासे देवदेवस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥ ७ ॥
निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् ।
निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् ।;जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥
निवृत्तं सेवमानस्तु ब्रह्माभ्येति सनातनम्॥ २४०॥
निवृत्तं सेवमानस्तु ब््राह्माभ्येति सनातनम्''॥ इति भारते ॥ ४ ॥
निवृत्तजीवोपाधित्वात् वीतक्लेशाप्तनिर्वृतिः ॥ २६ ॥
निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।
निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।;उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥
निवृत्तेष्वकृतार्थेषु वयं बद्ध्वा रिपुं तव ।
निवृत्य तौ स्वसेनया शरोत्तमैर्ववर्षतुः ।
निशम्य तद् वचस्तदा जगाम पाण्डवालयम् ॥ ७३॥
निशम्य तद्वचो हरिः क्षणाद् विदर्भकानगात् ।
निशम्य नाविदद् गतं युगोरुकालपर्ययम् ॥ १६९॥
निशम्य भक्तिपूर्वकं प्रणम्य चाऽर्चयद् द्रुतम् ॥ १०२॥
निशम्य शङ्करोऽखिलं मखस्य च प्रसाधकम् ।
निशम्य शोकतापितस्तदग्रजं समादिशत् ॥ ३०॥
निशाचरेश्वरस्य तं स पृष्टवांश्च रावणः ॥ ३६॥
निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते ।
निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते ।;यावद् दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥
निश्चयं शृृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
निश्चयं शृृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।;त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः॥४ ॥
निश्चितो मरणायैव मृतिकाले तु तं रथम् ।
निषिद्धान्युक्तभङ्ग्यैव श्रुतयश्चास्मदुक्तिगाः ।
निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४६ ॥
निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।
निषेकादिश्मशानान्तैः संस्कारैः संस्कृताः द्विजाः ।;इन्द्रियेषु क्रियायज्ञान् ज्ञानदीपेषु जुह्वति ॥ ५२ ॥
निषेद्धुं शक्नुयुर्वेदा नित्यत्वान्मानमुत्तमम्॥ १॥
निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।
निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरेऽसति ॥ १४ ॥
निष्कामं ज्ञानपूर्वं तु निवृत्तमिह चोच्यते ।
निष्क्रामति ।
निष्पाद्य बहुमानं च तदन्यत्रातिदुःखतः ।
निष्पिष्य मुष्टिभिश्चान्यं ससर्ज ज्वरमच्युतः ॥ २४२॥
निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।
निहते रुग्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा ।;रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥
निहतौ सौभकरूशौ शीतो भातश्च येन तौ भकरूशौ(भाकरूशौ) ।
निहत्य कंसमोजसा विधातृशम्भुपूर्वकैः ।
निहत्य तं हरेः सुतस्तयैव विद्ययाऽम्बरम् ।
निहत्य तस्य राक्षसान् हलायुधो ननाद ह ॥ २६४॥
निहत्य धार्तराष्ट्रान् नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
निहत्य धार्तराष्ट्रान् नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।;पापमेवाश्रयेदस्मान् हत्वैतानाततायिनः॥३६ ॥
निहत्य धार्तराष्ट्रान् नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।;पापमेवाश्रयेद् अस्मान् हत्वैतान् आततायिनः॥३६ ॥
निहत्य सर्वरक्षसां तृतीयभागमक्षिणोत् ॥ २३॥
निहत्य सर्वसैनिकान् स्वमस्य यापयत् पुरीम् ॥ १२३॥
निहत्य सात्यकेरश्वान् द्रौपदेश्चापमच्छिनत् ॥ ९३॥
निहत्याश्वान् सात्यकेश्च धृष्टद्युम्नस्य चाभिभूः ।
निहन्ति मागधेश्वरं य एष वैष्णवं जगत् ।
निहन्ति शैवनायकं य एष(स एव) वैष्णवाग्रणीः ।
निहन्यते यदा तदा प्रकाशितं हि मे बलम् ॥ ११३॥
नीचं कामं निष्फलत्वादर्थमेवार्जुनोऽब्रवीत् ॥ ४४॥
नीचा नित्यतमोयोग्या द्विधैवाचेतनं मतम् ॥7॥
नीचान् उच्चांश्च जीवान् स ब्रह्मादीन् उर्वपूरयत् ।
नीतच्छित् भगवता प्राप्तभेदः ॥ ९ ॥
नीतिरूपे वीर्यबले महान्त्येषां यतः क्रमात् ।
नीतो दिवि देववरै रेमे सत्यासमन्वितोऽदेववरैः ।
नीतो वसुदेवेन स्वततेन स गोकुलं सुवसुदेवे न(सवसुदेवेन) ।
नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥
नीत्वा दानादि(दानादिसद्धर्मान्)सद्धर्मांस्तैरकारयदच्युतः ॥ १६॥
नीयमानेऽसुरैस्तस्मिन् कलशेऽमृतभाजने ॥
नीलालकसहस्रेण युक्तं तन्मुखपङ्कजम् ॥36॥
नूनं चङ्क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते ।
नूनं चङ्क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते ।;वधाय चासतां यस्त्वं हरेः शक्तिर्हि पालनी ॥ ५० ॥
नूनं तं नव्यं सन्यसे प्रभो जनस्य वृत्रहन् । समन्येषु ब्रवावहै शूरो यो गोषु गच्छति सखा सुशेवो अद्वयाः ॥ ९ ॥
नूनं तत्कण्ठशालूकमथवाप्युपजिह्विका ।
नूनं दैवेन विहता ये त्वच्युतकथासुधाम् ।
नूनं दैवेन विहता ये त्वच्युतकथासुधाम् ।;हित्वा शृृण्वन्त्यसद्गाथाः पुरीषमिव विड्भुजः ॥ १९ ॥
नूनं यश्चिन्तितः पुंसां हन्ति संसारबन्धनम्॥ ५४॥
नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।
नूनं स्वार्थपरो लोको न वेद परसङ्कटम् ।;यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥
नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।
नृजन्मनि न तुष्येत किं फलं यमनश्वरे ।;कृष्णे यद्यपवर्गेशे भक्तिः स्यान्नानपायिनी ॥ ५३ ॥
नृजातं शन्तनुं त्यक्त्वा प्रययौ वरुणालयम् ॥ ४२॥
नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।
नृणां निःश्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप ।;अव्यक्तस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ १४ ॥
नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।
नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः ।;श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥
नृणां सुराणां मुक्तौ तु सुखं क्लृप्तं यथाक्रमम्॥ ७॥
नृतिर्यगादिरूपकः स बाल्ययौवनादि यत् ।
नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् ।
नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति तान् ।;एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५२ ॥
नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।
नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।;देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥
नृदेवचिह्नधृक् शूद्रः कोऽसौ गां यः पदाऽहनत् ॥ ५ ॥
नृपं समादाय कृपेऽपयाते भीमार्दितौ द्रौणिकर्णौ शरौघैः ।
नृपतिं बोधयामास चिन्ताव्याकुलमानसम् ॥ ११९॥
नृपपदं नृपशब्दवाच्यमात्रम् । न तु मुख्यतो नृपालकम् । अन्धन्तमः प्रति विधुतम् ॥
नृपस्य पार्श्वयोरास्तामग्रेऽन्येषां गुरोः सुतः ॥ ४॥
नृपांस्तु देवपक्षिणो विजित्य कर्तुमिच्छतः ॥ २२९॥
नृपायुतद्वयेन सोऽष्टविंशकैः शतैरपि ।
नृपार्जुनौ धर्मरतावपि लोककृपापरौ।
नृपास्तस्मादयं कृष्णो नारायण इति स्म ह ।
नृपोऽभिरक्षिता भवेत् तदाह्वयाऽशु तं विभुम् ॥ ३१॥
नृलोकपालास्तललोकपालाः ॥ ४२ ॥
नृशंसस्य कृतघ्नस्य गुणवद्द्वेषिणः सदा ।
नृसिंहश्चाच्युतश्चैव वामाधःकरशङ्खिनः ॥26॥
नेच्छंस्तत्राऽत्मनाऽऽत्मानं संतुष्ट इति सिध्यति ॥ ४९ ॥
नेति चेत्, न-
नेतृत्वाच्चापनेतृत्वाद् भगवान् पुरुषोत्तमः ॥इति च ।
नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः ॥ ४४ ॥
नेत्याह धृतराष्ट्रस्तं कुलधर्मो हि नो वने ।
नेदृशं पावनं किञ्चिन्नराणां भुवि विद्यते ।
नेन्द्रोऽपि समरे शक्तस्तान् जेतुं किमु मानुषाः ॥ २७८॥
नेष्याम एनमेवातो गुरोर्वचनगौरवात् ॥ ७७॥
नेहाभिक्रमनाशोस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
नेहाभिक्रमनाशोस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।;स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥४० ॥
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।;स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥४० ॥
नैकग्रन्थाश्रयात् तस्मान्नाऽशङ्क्याऽत्र विरुद्धता ॥ १२४॥
नैकस्मिन्नधिकरणम्
नैकोऽप्यनपराधी मे स्वयं ताननुशिक्षितुम् ।
नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा ।
नैतदेवं यथाऽऽत्थ त्वं यदहं वच्मि तत् तथा ।;एवं विवदतां हेतुः शक्तयो मे दुरत्ययाः ॥ ५ ॥
नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।
नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।;तस्मात् सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥
नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन ।;तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥२७ ॥
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।;नचैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥२३ ॥
नैनं वाचा स्त्रियं ब्रुवन्नैनमस्त्रीपुमान् ब्रुवन् ।
नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।
नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुः धर्मो युद्धे वधो द्विषाम् ।;इति मे न तु बोधाय कल्पते शाश्वतं वचः ॥ ५ ॥
नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः
नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः;सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥
नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर्निःश्रेयसमकल्मषम् । तस्मान्निराशिषो भक्तिर्निरपेक्षस्य मे भवेत् ॥ ३६ ॥
नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥
नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।;पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन् अश्नन् गच्छन् स्वपन् श्वसन् ॥८ ॥
नैव तत् कृष्णया ज्ञातं पृथया च सपुत्रया ॥ १३॥
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।;न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।;न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः॥१८ ॥
नैव परः केशवतः परमादरस्मात् समश्च सुकेशवतः(सुखकेशवतः)।
नैव मोक्ष इति प्राहुर्लोकायतमते स्थिताः ॥122॥
नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् ।
नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् ।;यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतवः ॥ ९ ॥
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।
नैव शत्रूननुत्साद्य नानादाय महद्यशः ।
नैव सम्भवतो विष्णोः समाभावात्तु सोऽद्वयः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥
नैवमित्यर्जुनोऽवादीत् तमाहाथ वृकोदरः ॥ ३२६॥
नैवातिक्रममेतेषां कुरु सर्वात्मना क्वचित् ॥ ४१॥
नैवार्थी विमुखः कश्चिदभूद् योग्यः कदाचन(कथञ्चन) ॥ ५॥
नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।
नैवालीकं भवत्येव वचस्ते मधुसूदन ।;अम्बाया इव हि प्रायः कन्यावादरतिः क्वचित् ॥ ५१ ॥
नैवाऽत्मनो वरान् वव्रे वव्रे तेषां विमोक्षणम् ॥ ३६८॥
नैवेद्यं धूपशेषश्च आरार्तिश्च तथा हरेः॥ १०४॥
नैवेद्यप्रोक्षणार्थं च पञ्चपात्रप्रपूरणे ।
नैवेद्यमुपरिस्थाप्य शुद्धतोयेन प्रोक्षयेत् ।
नैवेद्यशेषं देवस्य यो भुनक्ति दिने दिने ।
नैवेष्टे स प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३८ ॥
नैवोक्तं वासुदेवेन दृश्यमानमपि स्फुटम् ।
नैवोदापुर्गृणन्तोन्तं यद्गुणानामजादयः ॥12॥
नैष्कर्म्यसिदि्धं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥
नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां सन्न्यासेनाधिगच्छति॥४९ ॥
नोज्जीवितास्ततस्ते तु वानरा निरुजोऽभवन् ॥ २०४॥
नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।
नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।;अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
नोपेक्षणीयादरणीयपक्षः ।
नोवाच कस्यचित् तेषु स्वानुभूतं सुयोधनः ।
नोवाच किञ्चिद् वचनं स्वाभिप्रेतमवाप्य च ॥ ११४॥
न्यन्यानि संयाति नवानि देही॥ २२ ॥
न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ २९ ॥
न्यपातयद् बलार्णवोऽमितस्य किं तदुच्यते ॥ २५७॥
न्यपातयद् रथोत्तमात् तलेन केशवोऽरिहा ॥ १२४॥
न्यपातयन्त बाहुभिस्तमस्य चोत्तमाङ्गवत् ॥ ११७॥
न्ययोजयत् सूतिकाले ब्राह्मण्याः स च फल्गुनः ॥ २५॥
न्यवारयत् तं शरवर्षधारया स लक्ष्मणो नैनमचिन्तयत् सः ।
न्यवारयत् समायान्तं कपिप्रवरकेतनम् ।
न्यवारयद्धलायुधो बलाद् बलोर्जिताग्रणीः ॥ १४६॥
न्यवारयन् क्रोधवशा समेताः शतं सहस्राण्ययुतानि सङ्ख्ये ॥ २८१॥
न्यवेदयन्मनोभवप्रियाकरे सुरूपिणम् ॥ १८५॥
न्यषीदन्नागतान् दृष्ट्वा समस्तान् पुरवासिनः ॥ ३९८॥
न्यसनीयं च तद्वर्णदेवताध्यानपूर्वकम् ॥34॥
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥१५ ॥
न्यासे कुटीचकः पूर्वं बहूदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥
न्यासो यथाक्रमं प्रोक्तो मन्त्रेष्वेतेषु कृत्स्नशः ॥126॥
न। तस्य स्वतोऽपहतपाप्मत्वाद्यसम्भवात् ॥ 18 ॥
न। प्राणादुत्तमाभावे प्रमाणमुक्तम् । अन्यत्रोत्तमाभावे न प्रमाणम्। दृष्यते चान्यत्रोत्तमत्वम् ॥ 36 ॥
न। श्रुत्युपदिष्टवदुपपत्तेः । अन्येभ्यः प्राणस्योत्तमत्वं तस्मात् परमात्मनो ह्युपदिष्टम् ॥ 37 ॥
पक्षः पञ्चदशाहानि शुक्लः कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥
पक्षपातादिच्छसि त्वं भागिनेयस्य सन्ततिम् ।
पक्षान्मासेन वा याति यमलोकमितो गतः''॥ इति नारदीये ॥२४॥
पज्जानुनाभिहृदयवाङ्नासानेत्रकेषु च ।
पज्जानुनाभिहृन्नासाकेषु न्यासश्च वर्णशः ।
पञ्च पञ्चजनानाह –
पञ्च प्राणाः पञ्च बाणा विरिञ्चः कौस्तुभात्मकः ।
पञ्चगव्ये सप्तरात्रं क्षिप्त्वा पुरुषसूक्ततः ॥88॥
पञ्चगव्येन शुद्धेन जलेन च पृथक् पृथक् ॥97॥
पञ्चत्वानन्तरमविशेषाय ॥ २१ ॥
पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥
पञ्चदशः खण्डः
पञ्चदशोऽध्यायः
पञ्चदेवीतनुस्त्वेषा द्रौपदी नाम चाभवत् ॥ १३८॥
पञ्चपञ्चाशदब्दोऽद्य ह्ययमेवं च बालवत् ।
पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥
पञ्चभेदा इमे नित्याः सर्वावस्थासु सर्वशः ।
पञ्चभेदांश्च विज्ञाय विष्णोः स्वाभेदमेव च ।
पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।
पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।;प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥
पञ्चमः खण्डः
पञ्चमोऽध्यायः
पञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य प्रवृत्त्यर्थमथाऽदिशत् ॥ ७९॥
पञ्चवर्णानि पुष्पानि कृष्णा वीक्ष्याऽहृतानि तु ।
पञ्चविंशः खण्डः
पञ्चविंशतितत्त्वानां देवतास्तदनन्तरम् ।
पञ्चविंशतितत्वार्थे प्रधाने जुहुयात् पुरः ॥92॥
पञ्चविंशोऽध्यायः
पञ्चवृत्त्यधिकरणम्
पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।
पञ्चषड्ढायनार्भाभाः पूर्वेषामपि पूर्वजाः ।;दिग्वाससः शिशून् मत्वा द्वाःस्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥३८॥
पञ्चसंवत्सरकृतं पुण्यं तस्य विनश्यति॥ १६८॥
पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः
पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः ।
पञ्चात्मकेषु भूतेषु समानेषु च वस्तुतः ।;को भवानिति वः प्रश्नो वाचारम्भो निरर्थकः ॥ २३ ॥
पञ्चादशाङ्गुलां नाभेरा सार्धदशकाङ्गुलाम् ।
पञ्चाशत्वे तु गन्धोदं सर्वमध्ये निधापयेत् ।
पञ्चाशदक्षराणां च पुंसूक्तस्यापि सर्वशः ॥43॥
पञ्चाशद्वर्णभिन्नाश्च सर्वशब्दा अतोपि च ॥16॥
पञ्चाशद्वर्णवाच्यास्ता वर्णास्तारार्णभेदिताः ॥5॥
पञ्चाशन्मूर्तयस्त्वेता ममाकारादलिक्षकाः ॥10॥
पञ्चेन्द्रवद् विराजत्सु स्तूयमानेष्वृषीश्वरैः ॥ १५०॥
पञ्चेन्द्रियार्थप्रक्षेपः सप्तधातुवरूथकः ।
पञ्चेन्द्रियार्थप्रक्षेपः सप्तधातुवरूथकः ।;आकूतिर्विक्रमो बाह्यो मृगतृष्णां प्रधावति ॥ २० ॥
पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारो घ्राणादयः प्रभो ।
पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारो घ्राणादयः प्रभो ।;तेजोबन्नानि कोष्ठानि गोलकेन्द्रियसंग्रहः ॥ ५७ ॥
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।;साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्॥१३ ॥
पञ्चैते कलशाः प्रोक्ता गन्धार्थं द्वौ पुनः पृथक् ।
पञ्जरोन्मुक्तखगवदलोकाकाशगोचरः ।
पठनात्पद्यमालायाः नरः पूजाफलं लभेत् ॥ १२३ ॥
पतत्रवायुनाऽस्य ते नरेश्वराः प्रपातिताः ।
पतत्रिपुङ्गवं च तौ स भीष्मकानुजौ प्रभुः ॥ ४८॥
पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः॥४२ ॥
पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥ २१ ॥
पतिं यथाऽनुरूपिणं तदीयमेव पूर्वकम् ।
पतिं वो अघ्न्यानां धेनूनामिषुध्यसि ॥ २ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.२)
पतिं सुपूर्णयौवनं निरीक्ष्य तां विषज्जतीम् ।
पतितानां तमस्यन्धे निःशेषसुखवर्जिते ॥ ११०॥
पतितास्तस्य सहायाः कृष्णार्थे मानिनः समस्य सहायाः ॥५०॥
पतित्वादिगुणैर्युक्तः तदन्यत्र च वाचकैः॥ ५॥
पतियोगवरं प्रादा नावाप्स्यसि ततः प्रियाम् ॥ १३३॥
पतिलोकमहं यास्ये तृप्ता भव कलिप्रिये ॥ १०३॥
पत्युरधिकरणम्
पत्युरधिकरणम्(पशुपत्यधिकरणम्)
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।;तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।;तदहं भक्त्युपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनः॥२६ ॥
पदं चतुर्मुखस्य वा सुसाध्यमेव यत्नतः ॥ ८९॥
पदं नयेत तत्पदे सुयोग्यमेष नान्यथा ॥ ७५॥
पदयोग्यात्सुमनसः सुनन्दो नाम चाशृणोत् ॥6॥
पदा पिपेष कालिङ्गं मुष्टिनैव जघान ह ॥ २१२॥
पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
पदायोग्यतया नान्याः पत्न्यस्तेषां सहाऽसिरे ॥ २२४॥
पदैर्व्यस्तैः समस्तैश्च ज्ञेयान्यङ्गानि पञ्च च ।
पद्भ्यां कराभ्यां जानुभ्यां प्रणामोष्टाङ्ग ईरितः॥ ९३॥
पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषाकर्मसिद्धये ।
पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषाकर्मसिद्धये ।;तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ ३३ ॥
पद्मं वृत्तत्रयं चक्रं राशयो वीथिका तथा ॥94॥
पद्मनाभदिने भुङ्क्ते निग्राह्यो दस्युवद्भवेत्॥ १८८॥
पद्ममेतत्त्रयं देवी रमैव बहुरूपिणी ।
पद्मरागमहानीलमुक्ताफलविराजितम् ॥ ९ ॥
पपात पादयोजने स नाऽजगाम तं पुनः ॥ २६३॥
पपात पादयोर्विभोः(प्रभोः) करोमि तत् तथेति च ॥ ५८॥
पपात भूतले बलो विजित्य तं ययौ पुरीम् ॥ १४८॥
पपाताजगरो भूत्वा नहुषः क्षणमात्रतः ॥ ३३१॥
पपौ च तद्गतं गीतं सुरा इतरभाण्डगाः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥७॥
पप्रच्छ क्व गतो भीम इति कृष्णां चलन्मनाः ॥ ३५१॥
पप्रच्छ तं कृष्णपुरो युधिष्ठिर उदारधीः ।
पप्रच्छ सोऽवदद् धर्मं पार्थानां राज्यदापनम् ॥ ३७॥
पप्रच्छैनं तदा द्रोणसख्यमस्त्युत नेति वा ।
पयो दधि घृतं क्षौद्रं शर्करा पञ्चमामृतम् ॥ ७३ ॥
पयोब्धिमध्यगं च मे सुसद्म चान्यदेव वा ।
पयोब्धेरुत्तरं तीरमासाद्य विबुधर्षभाः ।
पयोऽम्बुवद् अचेतनस्यापि प्रवृत्तिर्युज्यते ? इति न युक्तम् ।
परं पदं ययुः पूर्वसङ्गादेव शुभोचिताः''॥ इति च ॥ ७-९,१३ ॥
परं प्रधानात् पुरुषाद् दैवं कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥
परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।
परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।;पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥
परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।;पुरुषं शाश्वतं दिव्यम् आदिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥
परं ब्रह्म परं धाम योसौ ब्रह्म सनातनम् ।
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥११ ॥
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥८६॥
परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्॥२४ ॥
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।;यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिदि्धमितो गताः॥१ ॥
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।;यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः॥१ ॥
परः अधिकः ।
परः कविर्बृहस्पतिः ॥ २८ ॥
परः पराणां पुरुषस्तुष्टो यस्य जनार्दनः ।
परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।
परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् ।
परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् ।;पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
परञ्ज्योतिः परम्ब्रह्म वासुदेव इति क्रमात्॥ ५॥
परञ्ज्योतिशब्देन परमात्मैवोच्यते । तत्प्रकरणत्वात् ।
परतुष्टिकरं वाक्यं वदेतां यदि वादिनी ।
परदर्शनभाषासु ज्ञेयं तद्दर्शनं तथा ॥ ३७४॥
परपाको गृहस्थस्य क्षत्रियस्य विशेषतः ।
परब्रह्मणि स्थितस्य ध्यानादिकं विना न भवति । सुप्तौ दृष्टत्वात् ॥१०॥
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्॥८ ॥
परमं मोक्षमायान्ति लिङ्गभङ्गेन योगिनः’ ॥10॥
परमः पुरुषो मध्ये शक्तिराधाररूपिणी ॥53॥
परमज्ञानमहानिधिवदनश्रीरमणेन्दो ।
परमस्नेहसंयुक्तयथार्थज्ञानतो भवेत् ।
परमहंसाश्रमप्राप्यं सत्यं ब्रह्म ॥ २२ ॥
परमाणुः स विज्ञेयो नृणामैक्यभ्रमो यतः ॥ १ ॥
परमाणुपुञ्जवादिमतं निरा(अपा)करोति-
परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् ।
परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् ।;कालसूक्ष्मात्मके योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
परमाणुमये भूतानां सकाशादतिशयेनाणुरूपे । कालसूक्ष्माणामात्मनि ॥ १२ ॥
परमाण्वारम्भवादमपाकरोति –
परमात् परमेतस्माद् विश्वरूपान्न विद्यते ॥७५॥
परमात्मज्ञानात्मयुजां मद्रूपाणां च वाचकः ॥4॥
परमात्मज्ञानार्थं कर्मादिकमपि वदन्तीति जैमिनिः ।
परमात्मनो विचित्राश्च शक्तयः सन्ति । नान्येषाम् ।
परमात्मवाचिनः शब्दा अन्यत्र समाकृष्य व्यवह्रियन्ते ।
परमात्मसम्बन्धित्वेन नित्यत्वात् त्रिविक्रमत्वादिष्वप्युपसंहार्यत्वं युज्यते।
परमात्मापरोक्ष्यं च तत्प्रसादादेव न जीवशक्त्येति वक्तुमुच्यते-
परमात्मेति चाप्युक्तो देहेस्मिन्पुरुषः परः॥२३ ॥
परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन् पुरुषः परः॥२३ ॥
परमात्मैवं भक्त्या दर्शनं प्राप्य मुक्तिं ददाति । प्रधानसाधनत्वाद्भक्तिः करणत्वेनोच्यते।
परमानन्दतीर्थमुनिराजो हरिगाथाम् ।
परमानन्दमाप्नोति यत्र कामोऽवसीयते’(भाग.११.१५.१७) ।
परमेषु यदा तेजः परमेषु चकार वासुदेवोऽजः ।
परमोपि रमेशितुरस्य समो न हि कश्चिदभून्न भविष्यति च ।
परलोकवलिोकनसूर्यनिभा हरिभक्तिविवर्धनशौण्डतमा ॥8॥
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तो व्यक्तात्सनातनः ।
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तो व्यक्तात्सनातनः ।;यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥२० ॥
परस्तस्मात्तुभावोन्योव्यक्तोव्यक्तात्सनातनः ।
परस्तस्मात्तुभावोन्योव्यक्तोव्यक्तात्सनातनः ।;यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥२० ॥
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमावाप्स्यथ॥११ ॥
परस्परविरोधं(धे) च प्रणुद्याशेषवाक्यगम् ॥2॥
परस्परविरोधस्य हानान्निर्णीय तत्त्वतः ।
परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ ।
परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ ।;पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥
परस्परान्तरैषिणौ(अन्तरेषिणौ) नचान्तरं व्यपश्यताम् ।
परस्यान्ते परात्मानः प्रविशन्ति परं पदम्’ ॥ इति ॥ 11 ॥
परस्यावरताहेतुर्यः स्वयं पर एव सन् ।
परस्योत्सादानर्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्॥१९ ॥
परस्वभावकर्माणि यः प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रंशते स्थानादसत्याभिनिवेशतः ॥ २ ॥
परा(लया)धिकरणम्
पराजितत्वमात्रं स्यान्निन्द्यो दण्ड्योऽपि वाऽन्यथा ।
पराजिताश्च बहुशः कृष्णेनाचिन्त्यकर्मणा ॥ १४७॥
पराजितो वनं यातुमैच्छत् सभ्रातृको यदा ॥ ३८०॥
परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।
पराधिकरणम्
परानन्दमात्रात्वे कथं ब्रह्माद्यानन्दादीनां विशेषः? इत्यत उच्यते –
परानन्दा(परमता)धिकरणम्
परानुज्ञया प्रवृत्तिः, परतो बन्धनिवृत्तिश्च जीवस्य प्रतीयते, अंशत्वेऽपि । देहसम्बन्धात्-
परान् विद्रावयामासुस्ते भीताः प्राद्रवन् दिशः ॥ १९३॥
परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।
पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् ।;तावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्धः ॥५॥
पराभिध्यानाधिकरणम्
परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।
परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।;अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रे विश्वहेतवे ॥ ४८ ॥
परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥
परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥
पराशरसुतेनोक्तः कृष्णेनानन्तराधसा ॥ २॥
पराशरात्मजो न्यधाद् घटेषु तान् विभागशः ॥ ३५॥
पराशरात्मजो विभु (प्रभु)र्विचित्रवीर्यजोद्भवम् ॥ ३७॥
पराशरात्मजो हरिर्हरिं यदा त्वदीक्षयत् ।
परि त्वा गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतः ॥ वृद्धायुमनु वृद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः ॥ १२, २०, १० ॥
परिचर्या भगवतो यावतीः पूर्वसेविताः ।
परिचर्या भगवतो यावतीः पूर्वसेविताः ।;ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ६१ ॥
परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ ३० ॥
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्॥४४ ॥
परिणततया एकस्मिन्नेव भूतेन ॥ ५४ ॥
परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्॥३८ ॥
परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृऽतम्॥३८ ॥
परितः सिञ्चयेत्तोयं तत आपोशनं क्षिपेत् ॥ ९९ ॥
परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥
परितोषं प्रयात्याशु तृषार्तास्तु यथा जलैः॥ १९३॥
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।;धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥८ ॥
परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।
परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।;गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
परिपश्यत्युदासीनां प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥
परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥
परिषिञ्चामि सत्यं त्वर्तेनेति च क्रमाद्वदेत् ।
परिहृत्य विरोधांश्च तत्प्रसादानुरञ्जितः ॥4॥
परीक्ष्य तामुपायैश्च श्वशुरो लज्जितो ययौ ।
परीतं वासुदेवेन बहुकोटिस्वरूपिणा ॥ १२०॥
परे दिने जनार्दनो नृपात्मजौ प्रविद्रुतौ ।
परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ ४७ ॥
परेण वृष्णयोऽहसंश्चुकोप गर्ग एषु ह ॥ ७६॥
परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥
परेहि विग्रमस्तृतमिन्द्रम्पृच्छा विपश्चितम् ॥ यस्ते सखिभ्य आवरम् ॥ ४ ॥
परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥
परोक्षेऽपि हरेर्निन्दाकृतो जिह्वां छिनत्ति च ॥ ९॥
परोवरीयस्त्वादिषु तावदेव ह्युक्तम् ॥ 08 ॥
पर्जन्यो वा गौतमाग्निः तस्य वायुरेव समिदभ्रं धूमो विद्युदर्चिरशनिरङ्गारा ह्रादुनयो विष्फुलिङ्गाः ॥ १ ॥
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १० ॥
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्॥१० ॥
पर्यायवाचकाः सर्वे स्मृतिस्तज्जन्म कर्म च''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ३७ ॥
पर्यासे मानुषत्वेनावस्थानेऽपि ॥ ३७ ॥
पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २८ ॥
पलायनेनोर्वरिता अर्जुनोऽप्यस्त्रमुद्यतम् ।
पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।
पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।;झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी॥३१ ॥
पवमानसुतश्चक्रे कृष्णद्वैपायनेरितः ॥ ९२॥
पशुं प्रभञ्जनात्मजो विनेदुरत्र देवताः ॥ ३४॥
पश्चात् पुन्देहमपि सा प्रविवेशैव पुंयुतम् ॥ १०९॥
पश्चात्तनत्वात् कृष्णस्य वैशेष्यात् तत्र निर्णयः ।
पश्चात्तापाभितप्तात्मा तमेव शरणं ययौ ॥ ५८॥
पश्चात्पुरस्ताच्छेषं च विधिं चैव सभार्यकम् ॥ ९० ॥
पश्चाददृष्ट्यविज्ञानकालदुःखपृथग्भवाः ।
पश्चादपि यथाशक्ति पूजा कार्या हरेः सदा ॥128॥
पश्चादहं त्वमेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३२ ॥
पश्चाद् भक्तिमती यस्मात् त्वयि सा युक्तमेव तत् ॥ ९६॥
पश्चिमद्वारपोऽप्येकः .................
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोथ सहस्रशः ।
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोथ सहस्रशः ।;नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च॥५ ॥
पश्यतां कलिमुख्यानां विडम्बोऽयं कृतो भवेत् ॥ १५॥
पश्यत्यकृतबुदि्धत्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥१६ ॥
पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥
पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतिगृहीतया ॥ १३ ॥
पश्यन्त्वस्यामवस्थायामित्येव धृतचेतसौ ॥ ३९५॥
पश्यात्र मदवज्ञानात् पतितांस्त्वादृशान् सुरान् ।
पश्यादित्यान्वसून् रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
पश्यादित्यान्वसून् रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।;बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत॥६ ॥
पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥
पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।
पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽद्वये ।;आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।;व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता॥३ ॥
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् ।
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् ।;व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता॥३ ॥
पस्पर्ध ऋषभेणैव स्वरूपेण हरिः स्वयम्''॥ इति वाराहे ॥ ३ ॥
पांसुमुष्टिं सकृद्ग्रासी बहूनब्दांस्तपश्चरन् ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।;पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥१५ ॥
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।;प्रौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः॥१५ ॥
पाञ्चाला द्रौपदेयाश्च शैनेयाद्याश्च सर्वशः ॥ १०१॥
पाणिग्रहणकाले तु ब्रह्मदत्तस्य वीर्यवान् ।
पाण्डवाः प्रधनस्थानं सभार्याः पृथया सह ।
पाण्डवानभ्यनुज्ञाय सभार्यः स्वपुरीं ययौ ॥ ५५॥
पाण्डवानां कुरूणां च शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ५४॥
पाण्डवानां हितार्थाय धर्मसंस्थापनाय च ।
पाण्डवानाश्रिता भूपा ज्ञात्वा भैमार्जुनं बलम् ॥ १४६॥
पाण्डवान् प्रत्यधर्मं च युद्धं स प्रत्यपादयत् ॥ ३४॥
पाण्डवान् सेनया युक्ताः समीयुर्देवपक्षिणः ॥ २५॥
पाण्डवाश्च जयं नित्यं लब्ध्वा हर्षमवाप्नुवन् ॥ ४५॥
पाण्डवेभ्यः परं यावत् क्षेमकः क्रमवर्द्धिता ।
पाण्डवेयाश्च पुण्यानि तेषां विष्णुर्नियोजकः ॥१४३॥
पाण्डवैः पुरुषैश्चान्यैः संस्तुतः प्रणतो हरिः ॥ ८९॥
पाण्डित्ये च पटुत्वे च शूरत्वे च बलेऽपि च’ ॥१५८॥
पातये गर्भ एवाहमित्यूचे गौतमीसुतः ।
पाताळसप्तकं गत्वा जित्वा दैतेयदानवान् ।
पातितो दैवतैर्भूमौ चतुरस्राकृतिः स्थितः ।
पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३ ॥
पात्राण्यासादयेत्पूर्वं पञ्च पूजाविधौ सदा ।
पादं कल्पेषु भगवानुज्जहार त्रिविक्रमः''॥ इति च ॥ १ ॥
पादमात्रैरपि हरिं स्नापयित्वा यथोदितम् ॥130॥
पादहृत्केषु नाभ्यास्ययुक्तं च सललाटकम् ।
पादाः सर्वे तदंशाश्च मूर्तीनां वर्णमागमात् ॥2॥
पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।
पादास्त्रयो बहिस्त्वासन्नप्रजानां य आश्रयाः ।;अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधैर्बृहद्धुतः ॥ १९ ॥
पादेनानेनाविरोधं दर्शयत्यमितद्युतिः ॥2॥
पादैः समस्तेन तथा षड्वर्णेनाङ्गमुच्यते ॥63॥
पादैर्व्यस्तैः समस्तैश्च तदङ्गानि विदो विदुः ।
पादोदकं च निर्माल्यं मस्तके यस्य सोच्युतः॥ ४५॥
पादोनमङ्गुलं चैव भुजाभ्यां सह सार्धकम् ।
पादोनान्तपरीणाहाः सर्वे ज्येष्ठां विना स्मृताः ।
पादोनोच्चाङ्गुष्ठनखां तदर्धतदनन्तराम् ॥8॥
पादोऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवीति ॥ ६ ॥
पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।
पादोऽस्य सर्वा भूतानि पुंसः स्थितिविदो विदुः ।;अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १८ ॥
पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरिः ॥ ६१ ॥
पानीयमर्पयेत्पश्चात्ततो जवनिकां क्षिपेत् ।
पानीयार्थं पृथक्चैकं कलशत्रितयं भवेत् ॥ ४५ ॥
पापं भवति धर्मोऽपि यो न भक्तैः कृतो हरेः॥२७॥
पापं भवति धर्मोऽपि यो न भक्तैः कृतो हरे’ ॥ १०७॥
पापं मां जहि देवेति याचन्तमनयद् दिवम् ॥ २१॥
पापमूलं तदा ज्ञेयमेकादश्युपवासनम्॥ १३६॥
पापमेवाश्रयेदस्मान् हत्वैतानाततायिनः॥३६ ॥
पापमेवाश्रयेद् अस्मान् हत्वैतान् आततायिनः॥३६ ॥
पापहरा शुभा नित्यसुखार्था ॥9॥
पापानामखिलानां च प्रधानं(प्रधानः) चक्रवर्तिनम् ॥ २७९॥
पापाशङ्की तप्यमानो राज्यत्यागे मनो दधे ॥ ७॥
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्॥४१ ॥
पारणे मरणे चैव तिथिस्तात्कालिकी स्मृता॥ १५६॥
पारमहंस्यवर्या गावो यस्य ॥ ४० ॥
पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाखण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥
पारयित्वोदकेनापि भुञ्जानो नैव दुष्यति॥ १७०॥
पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।;न हि कल्याणकृत् कश्चिद् दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।;न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति॥४० ॥
पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।
पार्थं हस्ते प्रगृह्यैव भीमः प्रायात् स्वमालयम् ॥ ४७॥
पार्थः सञ्ज्ञामवाप्याथ जयार्थ्याराधयच्छिवम् ।
पार्था व्यूहं तु तं प्राप्य नाशकन् भेत्तुमुद्यताः ।
पार्थानामेव साहाय्यं करिष्यन्नपि केशवः ।
पार्थान् सम्पूजयामासुर्वृष्णयश्चाऽज्ञया हरेः ॥ २५९॥
पार्थार्थे बहुतनुतां यत्र प्रकाशयन्(त्) स्वयं सबहुतनुताम् ॥५५॥
पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।
पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।;तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद् ब्रह्मदर्शनम् ॥ २५ ॥
पार्थेन निहतो भीमसात्यकिभ्यां च मे बलम् ॥ २०१॥
पार्थेभ्योऽभ्यधिकः कर्ता समो वा को गुणैर्भवेत् ॥ १६१॥
पार्थेषु प्रेमवता नित्यं भर्त्रासुतासुविप्रेमवता ॥६४॥
पार्थैः सम्पूजितस्तत्र कृष्णो यदुगणैः सह ।
पार्थो जित्वाऽष्टवर्षाणि षड् द्वीपानपरानपि ।
पार्थो द्रोणसुतस्याश्वरश्मींश्चिच्छेद सायकैः ॥ ५६॥
पार्थो भीमश्चोभयतः शरैरभिनिजघ्नतुः ॥ ६९॥
पार्थोऽसहंस्तं युद्धायैवाऽह्वयामास संसदि ॥ ३५॥
पार्वती नकुलस्याऽसीद् भार्या पूर्वं तिलोत्तमा ।
पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥
पालकत्वाधिकरणम्
पालिकास्तु चतुर्विंशत्यङ्गुलोच्छ्रयसंयुताः ॥83॥
पालितो वासुदेवेन किं तस्यासाध्यमत्र हि ॥ ६६॥
पावका नस्सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती ॥ यज्ञं वष्टु धिया वसुः ॥ १० ॥
पावनं विष्णुनैवेद्यं सुभोज्यमृषिभिः स्मृतम् ।
पाशाङ्कुशौ रक्तवस्त्रे लज्जाबीजं विशिष्यते ॥59॥
पाशुपतमतमपाकरोति-
पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
पिण्डीकृत्य ततो रुद्रश्चिक्षेपाथ(ध) धनञ्जयम् ।
पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम ।
पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम ।;अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २२ ॥
पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।
पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।;अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥
पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।
पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून् ।;अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥ ३४ ॥
पिता तदीय ऐच्छत प्रवेत्तुमब्जसम्भवात् ॥ १६८॥
पिता माता प्रजैत एव मन एव पिता वाङ्माता प्राणः प्रजा ॥ १३ ॥
पिता वा यदि वा पुत्रो भार्या वापि सुहृज्जनः ।
पितामहेन चाऽदरात् सुलालितोऽवसत् सुखम् ॥ २००॥
पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।
पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।;वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥
पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।
पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।;वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥
पितुस्तु राजसूयितां समिच्छतो मदोद्धतौ(महोद्धतौ) ॥ २२८॥
पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥
पितृभूर्नृप पुर्या द्वा दक्षिणेन पुरञ्जनः ।
पितृभूर्नृप पुर्या द्वा दक्षिणेन पुरञ्जनः ।;राष्ट्रं दक्षिणपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५१ ॥
पितृव्यौ गान्धारीधृतराष्ट्रौ ॥ ३४ ॥
पितृशरीरान्मातृयोनिमनुप्रविश्य तत एव शरीरमाप्नोति ।
पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्॥२९ ॥
पितॄन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥ १७ ॥
पिधाय तां निजां तनुं जगाम चान्ययाऽसुरम् ॥ १८८॥
पिपीलिकालिपिनिभा वारयेत् सर्वगा हि ते ॥5॥
पिबत भागवतं रसमालयं
पीठं तत्पद्ममध्यस्थं नारायणमनामयम्॥ ७॥
पीठपूजां विधायाथ २२तत्रावाह्येति सूत्रतः ॥ ५७ ॥
पीडां वेनेति च प्राहुर्वेनोऽसौ पीडनादभूत्''॥ इति च ॥ ३९,४० ॥
पीतं नरेणैव सता न पीतमिति सोऽब्रवीत् ॥ २०४॥
पीतरक्तासितश्वेतरक्तशुक्लाश्च वर्णतः ॥85॥
पीतामृतौ पुरा यस्मान्मम्रतुर्नच तौ तदा ॥ १०७॥
पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।
पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।
पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।;कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥
पीनवृत्ता जगद्रक्षाकेवलोद्योगिनोनिशम् ॥6॥
पुंशलिा प्रतिमार्थं तु स्त्रीशलिां पीठक्लृप्तये ॥50॥
पुंसाम्यं प्राप्तसन्त्यागः कारणानिर्णयो भ्रमः ।
पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोका निजकर्मभिः ॥ ३१ ॥
पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् ।
पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थे भ््रामः स गुणदोषकृत् ।;कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥
पुंस्त्वाधिकरणम्
पुण्यस्याप्येवमसंश्लेषः पाते। तुशब्दोऽनुत्थानवाची ।
पुण्यहीना न विन्दन्ति सारङ्गाश्च यथा जलम्॥ ७३॥
पुण्याकृतामेव गमनागमने नेतरेषामित्यत आह-
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।;जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥९ ॥
पुत्रं देहीति सोऽप्याह पूर्वमेव सुतस्तव ।
पुत्रपौत्रविवद्ध्यर्थं द्वादश्यामुपवासयेत् ।
पुत्रपौत्राप्तबन्धूनां श्राद्धेच्छोर्वित्तमञ्जसा ॥ ३०॥
पुत्रयोश्च वधं कृष्णाद् विदित्वाऽऽसीन्महामनाः ॥ ५० ॥
पुत्रराज्यविवृद्ध्यर्थं द्वादश्यामुपवासनम् ।
पुत्रवच्छन्तनोश्चाऽसीत् स च पुत्रवदेव तत् ।
पुत्रस्नेहाच्च विदुरमादिशत् पाण्डवान् प्रति ॥ २९०॥
पुत्रादि पुण्यपापाभ्यां तस्मात्सर्वं मनोभवम्''॥ इति नारदीये ॥ २५-२८ ॥
पुत्रिकापुत्रतां यातो बाह्लीको राजसत्तमः ।
पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।
पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।;ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥
पुनः कर्णपुरः सेनां जघान बहुशो रणे ।
पुनः क्रोधाभिताम्राक्ष(क्रोधातिताम्राक्षः) आदाय मुसलं हलम् ।
पुनः पूर्वादिकाष्ठासु वासुदेवादिकान्यजेत् ॥ ८५ ॥
पुनः शब्दा लिङ्गशब्दौ विचार्या द्विःस्थिता इह ॥7॥
पुनः समीक्ष्य तच्छ्रमं जगाम तत्करग्रहम् ।
पुनः सव्ये सर्वगुरूनाग्नेयादिषु च क्रमात् ।
पुनःपुनर्नदीभवं निशाम्य देशसङ्क्षयम् ।
पुनःपुनश्च तद् वीक्ष्य चुक्रोध मुसलायुधः ।
पुनन्तः पादरजसा त्रिलोकीं दैवतं महत् ॥ ४३ ॥
पुनरुज्जीवयामास केशवः पार्थतन्तवे ॥ ८६॥
पुनर्गुणसंप्रवाहस्य कारणत्वात्तद्धेतवः ॥ ५ ॥
पुनर्गृहीतकार्मुकान् हरिं प्रयातुमुद्यतान् ।
पुनर्दुर्योधनेनोक्तः पार्थानामथ पश्यताम् ।
पुनर्ध्यात्वा हरिं देवमात्मा देवेत्यृचं पठेत् ।
पुनर्ध्यायेद्धरिं सर्वदेवदेवेश्वरं प्रभुम् ॥68॥
पुनश्च ते त्वमन्त्रयन् सहैव पापबुद्धयः ।
पुनश्च देवनं भवेज्जिता वनं प्रयान्तु च ॥ ३७५॥
पुनश्च पादपान् गिरीन् प्रमुञ्चतोऽरिणाऽरिहा ।
पुनश्च पापवृद्धये तदैव नो जघान तम् ।
पुनश्च बहुभिस्तीक्ष्णैः शरैरेनं समर्दयत् ॥ १४७॥
पुनश्च मन्त्रिपुत्रकान् स रावणप्रचोदितान् ।
पुनश्च वत्सरद्वयं समुष्य केशवो ययौ ।
पुनश्च विश्वरूपतां पिधाय पद्मलोचनः ।
पुनश्चाक्षरविन्यासं कृत्वा ध्यायेद्धरिं पुनः ।
पुनश्चाष्टाक्षरेणैव प्रणवेन च भक्तितः ॥109॥
पुनस्तत्प्रतिसङ्क्रामे यच्छिष्येत तदेव सत् ॥ १६ ॥
पुनस्तत्रापि षण्मुद्राः कुर्यादावाहनादिकाः ॥ ७० ॥
पुनस्तस्य तुतोद(नुनोद) ज्यां द्रौणिः सन्धाय तां पुनः ।
पुनस्त्रये त्रये कामं धातारं सविधातृकम् ।
पुमर्थसाधनं ज्ञेयं नातोऽन्यन्मुख्यमिष्यते''॥ इति ॥ २१,२५ ॥
पुमांसं न ब्रुवन्नेनं वदन् वदति कश्चन ॥
पुमान् कुठारसङ्ग्रहादशक्त ईर्यते हि किम् ॥ ९७॥
पुमान्विमुच्यते सद्यः सिंहत्रस्तमृगैरिव॥ ६५॥
पुरं जनपदं चेति सप्त प्रणिधयः स्मृताः''। इति ब्राह्मे ॥ ४ ॥
पुरं ययतुरादाय कुन्त्यैवान्याः सह स्थिताः ॥ ५३॥
पुरं ययुः पुनश्च ते सुसद्म चागमन् सुराः ॥ २५६॥
पुरं विवेश चार्चितः स्वबन्धुभिः समस्तशः ॥ ११४॥
पुरः स्वमातुरानयत् सभामयुग्मवाससीम् ॥ ३१४॥
पुरमभियायारिदरी दत्वा भद्रां पृथासुतायारिदरी ।
पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।
पुरस्कृत्य युयुत्सुं त्वं कुरु राज्यमकण्टकम् ।
पुरस्तात्परतश्चैव सप्तरात्रं निरन्तरम् ॥121॥
पुरा जयाशया हि नौ यदून् न जघ्निवानसौ ॥ १०९॥
पुरा ततो हलायुधः प्रियां निजां पुराऽपि हि ।
पुरा तु मुक्तितोऽधिकं स्वजातितः करोति च ।
पुरा दग्धो मया कामस्तदाऽयाचत मां रतिः ।
पुरा दिविस्थितस्य च प्रमर्दने वयं क्षमाः ।
पुरा प्रदानतः सुरेक्षणच्छलाद् बहिर्गताम् ।
पुरा बिभेति नः सदा प्रतिप्रति स्म वासवः ।
पुरा स चण्डको गणो हरेर्निवेदिताशनः ।
पुरा स वालिमारणप्रभूतदोषकारणात् ।
पुरा हरेर्हि पार्षदः प्रसन्नबुद्धिरेकदा ॥ ११॥
पुरा हि नारदान्तिके दिगम्बरौ शशाप सः ।
पुरा हि पञ्चभर्तृकां निशम्य कञ्जजोदिताम् ।
पुरा हि मेरुमूर्धनि त्रिविष्टपौकसां वचः ।
पुरा हि यौवनाश्वजे वरप्रदाः सुरेश्वराः ।
पुराणां जननाद्विष्णुर्व्यञ्जकत्वं तयोरपि''॥ इति तन्त्रभागवते ॥३॥
पुराणेभ्यस्तथाऽन्येभ्यः शास्त्रेभ्यो निर्णयः कृतः ॥ १३५॥
पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।
पुराण्यनेन सृष्टानि नृतिर्यगृषिदेवताः ।;शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥
पुराम्भिन्दुर्युवाकविरमितौजा अजायत ॥ इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्ता वज्री पुरुष्टुतः ॥ ४ ॥
पुराऽर्थितः स्वदौहित्रस्यामरत्वाय शङ्करः ।
पुराऽर्यमांशकौ सुरावुदारचेष्टितो बलः ॥ १७४॥
पुरीं प्रभञ्जन्तममुं विदित्वा सरामशैनेययदुप्रवीराः ।
पुरीं प्रविश्य मुनिभिः साम्राज्ये चाभिषेचितः ।
पुरीं स्वकां ततौ वयं विधेम च स्वयंवरम् ॥ २९॥
पुरुजित् कुन्तिभोजश्च चेकितानश्च सात्यकिः ।
पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥ ५ ॥
पुरुजित् कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥५ ॥
पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥
पुरुषं शाश्वतं दिव्यम् आदिदेवमजं विभुम्॥१२ ॥
पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः ।
पुरुषः प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिलः ।;ज्योतिरापः क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।;कारणं गुणसङ्गोस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ।;कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु॥२२ ॥
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।;यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्॥२२ ॥
पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते॥२१ ॥
पुरुषविद्याधिकरणम्
पुरुषसूक्तोक्तविद्यायामपि केषाञ्चिद्गुणानामनाम्नानात् ।
पुरुषस्तदुपादानमात्मानं लीलयाऽसृजत् ॥ ११ ॥
पुरुषस्तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम्॥ ५६॥
पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।
पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।;ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
पुरुषान्न परः किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ ११ ॥
पुरुषाराधनविधिः योगस्याऽध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥
पुरुषार्थाधिकरणम्
पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।
पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः ।;लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥
पुरुषाश्माधिकरणम्
पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि ।
पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि ।;तदन्यकल्पनाऽपार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुणः ॥ ११ ॥
पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।
पुरुषेष्वपि राजेन्द्र सुपात्रं ब्राह्मणं विदुः ।;तपसा विद्यया तुष्ट्या धत्ते वेदं हरेस्तनुम् ॥ ४२ ॥
पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।
पुरुषो रामचरितं श्रवणैरुपधारयन् ।;आनृशंस्यपरो राजन् कर्मबन्धैर्विमुच्यते ॥ २३ ॥
पुरुषो वाव गौतमाग्निस्तस्य वागेव समित् प्राणो धूमो जिह्वाऽर्चिश्चक्षुरङ्गाराः श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः ॥ १ ॥
पुरुषोपसर्जनप्रकृतिकर्तृत्ववादमपाकरोति –
पुरुषोव्यक्तं च महानहङ्कारो मनस्तथा ।
पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।
पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदाऽसौ स विनिर्गतः ।;आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः ॥ १० ॥
पुरूतमम्पुरूणामीशानं वार्याणाम् ॥ इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥ २ ॥
पुरैव मृत्यवेऽवदत् तमेव शम्बरस्य ह ।
पुरैव रुक्मिपूर्वकाः प्रजग्मुरच्युतं प्रति ॥ १५३॥
पुरो निधाय तद् वसु प्रभूतमानमत् तदा ॥ १९५॥
पुरोक्तं धर्मजायैव तेन द्रोणो युधिष्ठिरम् ॥ २७६॥
पुरोधसां च मुख्यं मां विदि्ध पार्थ बृहस्पतिम् ।
पुरोधसां च मुख्यं मां विदि्ध पार्थ बृहस्पतिम् ।;सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥२४ ॥
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।;सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥२४ ॥
पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः ।
पुरोधसां वसिष्ठोऽहं ब््राह्मिष्ठानां बृहस्पतिः ।;स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥
पुलस्त्यः
पुलस्त्यः भक्त्या दूर्वाङ्कुरैः पुम्भिः पूजितः पुरुषोत्तमः ।
पुष्करं क्षरणं क्षारिं विक्षणं क्षोभणं क्षणम् ॥77॥
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥१३ ॥
पुष्पाञ्जलिश्च होमश्च मूलेनाष्टोत्तरं शतम् ।
पुष्पाण्यष्टौ समार्प्याथ मूलमन्लेण वैष्णवः ।
पूजयन्तो जगन्नाथमापुश्च परमां मुदम् ॥ १६९॥
पूजयित्वा ततः पूज्या द्वादशद्वारपालकाः ।
पूजयित्वा विधानेन दत्वा दानानि शक्तितः ॥126॥
पूजयित्वाऽभ्यनुज्ञाय ब्राह्मणानप्यपूजयत्(अभ्यपूजयत्) ॥ ३५॥
पूजयेच्छक्तितो भक्त्या प्रीयतां भगवानिति ॥122॥
पूजयेत्क्रमशो धीमान् स्वासु दिक्षु स्थितान् बहिः ।
पूजयेद्वास्तुपुरुषस्योपरिस्थांस्तु सर्वदा ।
पूजा च कार्या विधिवत् पूर्वं सर्वहुतेष्वपि ॥23॥
पूजा तेनावापि च्छिन्नश्चैद्यः सृतिं गते नावाऽपि ॥४१॥
पूजा भागवतत्वेन देवादीनां च सर्वशः ॥ १८॥
पूजाङ्गमिति मूलं च जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ३५ ॥
पूजातस्त्रिगुणं ध्यानमिति धर्मक्रमः स्मृतः ॥146॥
पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥
पूजाद्रव्याणि सर्वाणि प्रोक्ष्य पीठं प्रपूजयेत् ॥ ५५ ॥
पूजाविधौ च देवानां पीठावरणयोर्वदेत् ॥ २३ ॥
पूजिताः पूजयामासुर्मुदिताः सहकेशवाः ॥ १२६॥
पूजितो दैवतैः सर्वैरिन्द्रेणैव निवेशितः ।
पूज्यश्च भगवान् नित्यं चक्राब्जादिकमण्डले ।
पूज्यश्च भगवान्नित्यमित्यध्याये यथाक्रमम् ।
पूज्यास्ते बाहुयुद्धेन न निवार्याः कथञ्चन ॥ ११२॥
पूज्यो द्वये द्वये शक्रो यमो वरुण एव च ।
पूरयेत् कलशान् मध्यं शुद्धोदेनैव पूरयेत् ।
पूरिते नहुषस्थेन तपसा च बलेन च ।
पूरोर्वंशे तु भरतश्चक्रवर्ती हरिप्रियः ।
पूर्णचन्द्रायुतोद्रिक्तकान्तिमन्मुखपङ्कजम् ।
पूर्णचित्सुखशक्त्यादेर्योग्यौ कृष्णा च मारुतिः ॥ १२३॥
पूर्णदुःखात्मको द्वेषः सोऽनन्तो ह्यवतिष्ठते ।
पूर्णप्रज्ञकृतेयं सङ्क्षेपादुद्धृतिः सुवाक्यानाम् । श्रीमद्भारतगानां विष्णोः पूर्णत्वनिर्णयायैव ॥१७७॥
पूर्णप्रज्ञेन मुनिना सर्वशास्त्रार्थसङ्ग्रहः।
पूर्णसर्वगुणैकार्णमनाद्यन्तं सुरेशितुः ।
पूर्णसुखानि सुभान्ति प्रततानि निरन्तराणि (नि)सुभान्ति ॥७०॥
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ॥
पूर्णात्ममध्यगैः सर्ववैष्णवाङ्गान्यथो विदुः ॥8॥
पूर्णानन्दसुखोद्भासि मन्दस्मितमधीशितुः ।
पूर्णानन्दस्य रामस्य सानुरागावलोकनम् ॥10॥
पूर्णानन्दाय हरये सर्वयज्ञभुजे नमः ॥ १ ॥
पूर्णाशेषगुणो विष्णुः स्वतन्त्रश्चैक एव तु ।
पूर्णो भूतिवरोऽनन्तसुखो यद् व्याहृतीरितः ॥ २ ॥
पूर्तिः
पूर्तिः शविष्ठ शस्यत ईशे हि शक्रः ॥ ८ ॥
पूर्तेन तपसा यज्ञैर्दानैर्योगैः समाधिना ।
पूर्तेन तपसा यज्ञैर्दानैर्योगैः समाधिना ।;राज्यं निःश्रेयसं पुंसां मत्प्रीतिस्तत्त्वविन्मतम् ॥ ४१ ॥
पूर्वं चिरोषितः ॥ ३९ ॥
पूर्वं तेनोदितं यत्तल्लोकान् मोहयताऽञ्जसा ।
पूर्वं पश्चात् सञ्चुकोच लङ्कायामुषितुं स्वयम् ॥ १३२॥
पूर्वं ह्युमा च देव्यस्ताः कदाचिद् भर्तृभिर्युताः ।
पूर्वतनानां कथासम्बन्धेन हरेर्यशः ॥ ६ ॥
पूर्वत्रोक्तस्त्वातिवाहिको वायुः । पूर्वगमनलिङ्गात् ॥ 04 ॥
पूर्वद्वारपतिर्विष्णोः ....................॥
पूर्ववत् क्षणमात्रेण युवा च स भविष्यति ॥ १८५॥
पूर्ववत्संस्कृते वह्नौ ध्यात्वा देवं जनार्दनम् ।
पूर्ववद् दर्शयामास पुनश्चैनमशिक्षयत् ॥ १४॥
पूर्वविकल्पाधिकरणम्
पूर्वविद्धां प्रकुर्वाणो नरो धर्मान् निकृन्तति ।
पूर्वस्मिन् वाऽपरस्मिन् वा तत्वे तत्वानि सर्वशः ॥ ८ ॥
पूर्वस्य
पूर्वस्य यत्ते अद्रिवः सुम्न आधेहि नो वसो।
पूर्वस्य यत्ते अद्रिवः सुम्न आधेहि नो वसो।;पूर्तिः शविष्ठ शस्यत ईशे हि शक्रः ॥ ८ ॥
पूर्वादिक्रमयोगेन रसक्वाथशुभोदकान् ॥99॥
पूर्वापरसदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ॥2॥
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोपि सः ।
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोपि सः ।;जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥४४ ॥
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।;जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥४४ ॥
पूर्वीरिन्द्रस्य रातयो न विदस्यन्त्यूतयः ॥ यदी वाजस्य गोमतस्स्तोतृभ्यो मंहते मघम् ॥ ३ ॥
पूर्वे नमो जयायाथ विजयायाथ दक्षिणे ।
पूर्वेषां पूर्वेषां सामर्थ्याधिक्यादुपपद्यते च ।
पूर्वोक्तविधिनाभ्यर्च्य प्रतिमां शिष्यमेव च ।
पूर्वोक्ते चैव यमयोर्भार्ये कुन्त्या हि वारिताः ॥ ५४॥
पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् ।
पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् ।;समूह तेजो यत् ते रूपं कल्याणतमं तत् ते पश्यामि ॥ १६ ॥
पूूर्णः सद्यस्ततो राजन् प्राह वीरव्रतो गुरुम् ॥ ४५ ॥
पृच्छ धर्मजमित्युक्त्वा तूष्णीमेव बभूविरे ॥ ३२०॥
पृच्छेत्युक्तः स भीष्मेण पप्रच्छाखिलमञ्जसा ।
पृथक् चतुर्दलं पद्मं रक्तं कृत्वाल्पकं सुधीः ॥100॥
पृथक् पृथक् प्रजायन्ते तमसैवान्यथामतिः ।
पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् ।
पृथक् सत्रेण वा मह्यं मम यात्रामहोत्सवम् ।;कारयेन्नृत्यगीताद्यैर्महाराजविभूतिभिः ॥ ११ ॥
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।;वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विदि्ध राजसम्॥२१ ॥
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान् पृथग्विधान् ।;वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥२१ ॥
पृथक्स्वयमेव, सत्रेण बहुभिः सह वा, मम यात्रामहोत्सवं कुर्यात् ॥११॥
पृथगधिकरणम्
पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥
पृथगुपदेशाधिकरणम्
पृथग्दृष्टिरशक्यत्वमनिर्णीतिः समुच्चयः ।
पृथा कर्णाय दत्तेति पार्थानाहाग्रजं च तम् ॥ २२२॥
पृथासुताश्च सर्वशः सदारपुत्रमातृकाः ।
पृथिवी पूर्वरूपम् । द्यौरुत्तररूपम् । वायुस्संहितेति माण्डूकेयः ।
पृथिव्यग्न्यपेक्षया भूयस्त्वं देहे ॥ ४५ ॥
पृथिव्यधिकरणम्
पृथिव्यां यानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।
पृथिव्याद्यधिष्ठाने स्थितो हि कुलालादिः कार्यं करोति । न चास्य तदस्ति ॥ 39 ॥
पृथिव्यै चैनमग्नेश्च दैवी वागाविशति सा वै दैवी वाग्यया यद्यदेव वदति तत्तद्भवति ॥ २५ ॥
पृथुदीर्घचतुर्बाहुं शङ्खचक्रगदाम्बुजैः ।
पृथुशरीराविष्टरूपम्–
पृवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः॥२० ॥
पृष्टे कालश्च वक्तव्यो नाकालत्वं ततो भवेत् ।
पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
पृष्ठवामाग्रदक्षान्तर्भेदास्तेषु च क्रमेण तु ॥151॥
पृष्ठे गाण्डीवधन्वाऽऽसीद् वासुदेवाभिरक्षितः ॥ ३॥
पृष्ठेऽस्य जानुमाधाय कूर्मदेशं बभञ्ज ह ।
पेततुश्चाक्षिणी तस्य स पपात ममार च ॥ ४१॥
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥१५ ॥
पौत्रजन्मनि हृष्टात्मा वासुदेवं ननाम च ॥ ८८॥
पौरान् जानपदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ २ ॥
पौरुषं वैष्णवं घार्मं पवस्वेति त्रिवर्गकम् ॥ ७४ ॥
पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥
पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥
पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् ।
पौर्वापर्यमथोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् ।;यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥
प्रकरणभेदान्नवोपसंहारः कार्यः ।
प्रकाशं कुरु चाऽत्मानमप्रकाशं च मां कुरु ॥ १५४॥
प्रकाशं कुरु चाऽत्मानम् अप्रकाशं च मां कुरु’ ॥ ४९॥
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।;न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति॥२२ ॥
प्रकाशमाविशद् बलं विजेतुमत्र मागधम् ॥ १४७॥
प्रकाशयन् पुनः पुनः प्रदर्शयत्यजो गुणान् ॥ १३॥
प्रकाशयन् रमापतिर्ययाच ईश्वरो मणिम् ॥ २०२॥
प्रकाशयितुमेवैनान् प्रभासाय कुशस्थलात् ।
प्रकुर्युरासुरा अपीति देवकार्यसङ्क्षयः(देवकार्यसञ्चयम्) ॥ ४४॥
प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।
प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।;एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥१ ॥
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।;विकारांश्च गुणांश्चैव विदि्ध प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।;विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति॥३३ ॥
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया॥६ ॥
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।;भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्॥८ ॥
प्रकृतिः पुरुषः कालो वेदास्तदभिमानिनः(देवास्तदभिमानिनः) ॥9॥
प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः ।
प्रकृतिर्ह्यस्योपादानमाधारः पुरुषः परः ।;सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥
प्रकृतिस्थोऽप्यसंसक्तो यथा खं सविताऽनिलः ॥ १२ ॥
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।;अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते॥२७ ॥
प्रकृतेरपि जन्मादेः संसारप्राप्तेः किमिति नामादिष्वपाठ इति अत्रोच्यते-
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।;तानकृस्नविदो मन्दान् कृत्स्नविन्न विचालयेत्॥२९ ॥
प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः ।
प्रकृतेर्गुणसाम्ये तु प्रकृतेर्नाऽत्मनो गुणाः ।;सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥
प्रकृत्यधिकरणम्
प्रकृत्या तमसाऽऽवृतत्वाद्धरेरैश्वर्यं न ज्ञायते ॥ २९ ॥
प्रकृत्युपसर्जनपुरुषकर्तृत्ववादमपाकरोति –
प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।
प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।;यः पश्यति तथात्मानमकर्तारं स पश्यति॥३० ॥
प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।;यः पश्यति तथाऽऽत्मानम् अकर्तारं स पश्यति॥३० ॥
प्रकोपितस्य तस्य कः पुरस्थितौ क्षमो भवेत् ।
प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।
प्रक्रमवत् स्वसत्कृतं पुरुषेषु धीषु तु बहिरन्तरसच्चरणे ।;तव पुरुष वदन्त्यखिलशक्तिधृतः स्वकृतम् ॥ २१ ॥
प्रक्षाल्य पाणी पादौ चाप्याचम्य हरिवेश्मनः ॥ ६ ॥
प्रगीतगन्धर्ववरः प्रनृत्तसदप्सराः सन्ततवादिविप्रः ।
प्रगृह्य कण्ठमस्य स प्रधानमारुतात्मजः ।
प्रगृह्य चात्मनोंऽसके निधाय जग्मिवान् द्रुतम् ॥ ३२॥
प्रगृह्य तं महामणिं विनिर्ययौ गुहामुखात् ॥ २१२॥
प्रगृह्य तच्चापवरं स राघवश्चकार सज्यं निमिषेण लीलया ।
प्रगृह्य तावभाषत प्रयातमाशु मे मुखम् ॥ २५९॥
प्रगृह्य पाणिं च नृपात्मजाया रराज राजीवसमाननेत्रः ।
प्रगृह्य रत्सञ्चयं स्वकं पुरं समाययौ॥१९४॥
प्रघोषिते स्वयंवरेऽथ तेन मागधादयः ।
प्रचलितलयजलविहरणशाश्वत सुखमय मीन हे भव मम शरणम् ।
प्रचुः प्रञ्जलयो विप्र प्राहृष्टाः कम्पितत्वचः ॥ १५ ॥
प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिणः ।
प्रचोदयात् तृतीयाधस्तन्नो गायत्रिनामिका ॥137॥
प्रजग्मतुश्च तावुभौ विचित्रवीर्यजं नृपम् ॥ २८१॥
प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः॥२८ ॥
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।;आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।;आत्मन्येवाऽत्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते॥५५ ॥
प्रजा ऊचुः– देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि नः शरणापन्नान् त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥
प्रजात एष यादवो वयं च दानवेश्वराः ॥ १७॥
प्रजातमब्जजाङ्कजस्तवान्तकोऽयमित्यपि ॥ १८२॥
प्रजापतिपतिः साक्षाद्भगवान् गिरिशो मनुः ।
प्रजापतिपतिः साक्षाद्भगवान् गिरिशो मनुः ।;दक्षादयः प्रजाध्यक्षा नैष्ठिकाः सनकादयः ॥ ४३ ॥
प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे ।
प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।
प्रजापतीन् मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् ।;सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥
प्रजापत्यादीन् धत्ते ॥ ३७ ॥
प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
प्रजायते हि यत्कुले यथा युगं यथा वयः ।
प्रजायां तु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥ २० ॥
प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥
प्रणम्य कथयेत्यूचे तत आह जनार्दनः ॥ ६७॥
प्रणम्य केशवं वचः स आह मागधेन ते ।
प्रणम्य पादपद्मयोर्निजं गृहं प्रवेश्य च ।
प्रणम्य पादयोः प्रह्वो भक्त्युद्रेकात् कृताञ्जलिः ॥ १५॥
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत॥१४ ॥
प्रणम्य श्रीपतिं सर्वान् गुरूंश्चाथ प्रवच्म्यहम् ।
प्रणम्य समनुज्ञातो भागिनेयैः पुरं ययौ ॥ ५२॥
प्रणवं च जपेद्विष्णुं ध्यायन्नुत्तमरूपिणम् ॥115॥
प्रणवं हीश्वरं विद्यात् सर्वस्य हृदये स्थितम् ।
प्रणवं हीश्वरं विद्यात् सर्वस्य हृदये स्थितम् ।;सर्वव्यापिनमोङ्कारं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु॥८ ॥
प्रणवे नित्ययुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ ३ ॥
प्रणवेन स्वनाम्ना च भूधरेण परात्मना ।
प्रणवो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते ।
प्रणवो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते ।;अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ॥ ५ ॥
प्रणवो ह्यपरं ब्रह्म प्रणवस्य परं स्मृतः ।
प्रणवो ह्यपरं ब्रह्म प्रणवस्य परं स्मृतः ।;अपूर्वोऽनन्तरोऽबाह्योऽनपरः प्रणवोऽव्ययः ॥ ४ ॥
प्रणामं चक्रतुर्वीरौ यथान्यायमतन्द्रितौ ।
प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमो नमः॥ २३॥
प्रणेता ज्योतिरित्याद्यैः प्रसिद्धैरन्यवस्तुषु।
प्रतलिोमेन जप्त्वैव मूर्ती सङ्कोचयेद्धरिम् ॥129॥
प्रतापाद्ध्येव ते पूर्वं जरासन्धवशं गताः ।
प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।
प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो ।;स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥
प्रतिक्रियाविरोधश्च प्रतिसन्धिरनूनता ॥64॥
प्रतिजग्मुः प्रमुदिताः शंसन्तो वैष्णवीं श्रियम् ॥ २८ ॥
प्रतिजज्ञे दृढं यस्माद्देवानामपि पूर्यते ।
प्रतिजज्ञेऽकरोत् तच्च पुनश्चास्त्रविदां वरः ॥ ३२॥
प्रतिज्ञा च परित्यक्ता पाण्डवस्नेहतस्त्वया ।
प्रतिज्ञां भीमसेनस्य ब्रुवतः फल्गुने(फाल्गुने) रहः ।
प्रतिज्ञातस्ततो हन्मि नृपमित्याह तं हरिः ॥ ११२॥
प्रतिज्ञातो वधश्चास्य त्वयाऽपि मदनुज्ञया ।
प्रतिज्ञापालनं धर्मो दुष्टेषु तु विशेषतः ।
प्रतिज्ञापालनायापि प्रतिकर्तुं च तत् कृतम् ॥ २०५॥
प्रतिज्ञापालनायापि विभेदोरू वृकोदरः ।
प्रतिज्ञापालनार्थाय नाभेर्नोपर्यधस्तदा ।
प्रतित्यञ्चारुमध्वरङ्गोेपीथाय प्रहूयसे ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ १ ॥
प्रतिपत्प्रभृतयः सर्वा उदयादुदयाद्रवेः ।
प्रतिपन्नो यथेत्येतदनुमानं तदुत्तरम् ।
प्रतिपन्नो यथेत्येव चानुमा केन वार्यते ॥102॥
प्रतिबिम्बमिवाऽदर्शे यं पश्यन्त्यात्मनि स्थितम् ॥६६॥
प्रतिबिम्बवदप्येषामानन्दोऽन्यगुणा यथा ॥163॥
प्रतिबिम्बानां मिथो वैचित्र्ये कारणमाह –
प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥
प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते ।
प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते ।;आत्मना विन्दते वीर्यं विद्यया विन्दतेऽमृतम् ॥ ४ ॥
प्रतिबोधेऽन्वेति स्वयमपि प्रतिबुद्धः । सुप्तावस्वपन्व्यतिरिच्येत ॥ ५६ ॥
प्रतिमां पिण्डिकां पीठं शलिाभिस्तु त्रिजातिभिः ॥49॥
प्रतिमां प्रतिमान्तस्थां तन्मध्ये परमं वपुः ।
प्रतिमाध्यर्धकं द्वारमूर्ध्वमध्यं च विस्तृतिः ।
प्रतिमापेक्षयाऽङ्गानि स्वरूपापेक्षया तज्जानि तदाश्रितानि च ॥ २६ ॥
प्रतिमाया दशगुणं विंशद्गुणमथापि वा ।
प्रतिमायां सन्निधिकृच्छिष्ये माहात्म्यकृद्भवेत् ॥11॥
प्रतिमायामात्मनि च न्यासोयं सन्निधानकृत् ।
प्रतिमार्थं व्रजन्पञ्चध्वनिभिमङ्गलैर्युतः ।
प्रतिमार्धप्रमाणेन पीठस्योच्चत्वमिष्यते ॥60॥
प्रतिमालक्षणैर्यावद्युक्त आचार्य उत्तमः ।
प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।
प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिमुपारतम् ।;स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥
प्रतिविभज्य च भीमसुयोधनौ स्वपरपक्षभिदा कथिता कथा ॥६४॥
प्रतिषेधमात्रत्वान्नासतः कारणत्वं युक्तम् । असतः कारणत्वाद्युक्तिविरुद्धं वेदवाक्यमित्येतदत्र निषिद्यते ।
प्रतिषेधाधिकरणम् (तथान्यत्वाधिकरणम्)
प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् ।
प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् ।;पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५१ ॥
प्रतिष्ठां कारयन् विष्णोः कुर्यात् सुप्रतिमां बुधः ।
प्रतिसाधनरूपस्य नानुमानस्य दूषणम् ॥28॥
प्रतिस्मरणाधिकरणम् (योगिनोऽधिकरणम्/ योग्यधिकरणम्)
प्रतीकविषयत्वेन न कार्या विष्णुभावना ॥19॥
प्रतीक्षमाण उल्बणं समत्ति तत् सुखेतरम् ॥ २९५॥
प्रतीक्ष्य यादवास्तु ये गता गृहं तदाऽहृषुः ॥ २१३॥
प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद् यत्र जाजलिः ॥ २ ॥
प्रतीच्याद्यपसव्येन क्रमाद् दिग्भ्यः समार्जिताः ॥ २२०॥
प्रतीपकारिणो हन्ति विष्णोर्वैतानजीघनत्(विष्णोर्वै तान्) ।
प्रतीपस्याभवन् पुत्रास्त्रयस्त्रेताग्निवर्चसः ।
प्रतीयत उपद्रष्टुः स्वशिरश्छेदनादिकः ॥ १० ॥
प्रतुष्टुवुर्जनार्दनं रमासमेतमव्ययम् ॥ १७६॥
प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यर्तस्य ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥
प्रत्यक्षमात्मना गर्भे रक्षितं प्रसवे हतम् ।
प्रत्यक्षमात्मविज्ञानाविरोधानुभवादपि ॥90॥
प्रत्यक्षसिद्धेष्वर्थेषु प्रश्ने मामक्षजं वदेत् ।
प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्॥२ ॥
प्रत्यक्षावसितेभ्यः स्याद्यदि मोक्षः कथञ्चन ॥12॥
प्रत्यक्षीभूतदेवेषु बन्धुज्येष्ठेषु वा नतिम् ।
प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा निःसङ्गो विचरेदिह ॥ १० ॥
प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।
प्रत्यगात्मस्वरूपेण कालरूपेण च स्वयम् ।;व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥
प्रत्यग्रः प्रत्यग्रतिः ॥ ४५ ॥
प्रत्यग्रः शान्तधीर्धीरः प्रशान्तोर्मिरिवोदधिः ॥ ४५ ॥
प्रत्यङ्कमुख्यो विष्णुः ।
प्रत्यनृत्यन् येऽस्मान् पुनर्गौरिति गौरिति ।
प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।
प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते ।;तपो मे हृदयं साक्षादात्माऽऽहं तपसोऽनघ ॥ २२ ॥
प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।
प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणांस्तन्व इवाऽगतान् ।;अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवन्दनैः ॥ ५ ॥
प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥
प्रत्येकं सम्पुटीकृत्य प्रणवेन च विन्दुना ॥२९ ॥
प्रत्येकमयुतं वापि प्रधाने लक्षसङ्ख्यकम् ॥91॥
प्रत्येष्यतं निकाशं मे कालेनाल्पीयसा पुनः ॥ ३१ ॥
प्रथमः खण्डः
प्रथमः पादः
प्रथमाध्यायः
प्रथमावल्ली
प्रथमेऽश्रवणाधिकरणम्
प्रथमो वज्रनाभश्च हरीशश्च ततः परम् ॥ ९१ ॥
प्रथमोऽध्यायः
प्रदक्षिणं तु यः कुर्याद्धरिं भक्तिसमन्वितः ।
प्रदक्षिणनमस्कारान्सूक्तपाठं ततश्चरेत् ॥ ११५ ॥
प्रदर्शयति मोहाय दैत्यादीनां हरिः स्वयम् ॥ ३९॥
प्रदर्शयामि तेऽनुजौ निहत्य मागधेश्वरम् ॥ ११४॥
प्रदर्श्य निर्विशेषकावुभौ व्यवस्थितौ चिरम् ॥ २६९॥
प्रदर्श्य मूलमन्त्रं च द्विषड्वारं जपेत्ततः ॥ ४९ ॥
प्रदह्य सर्वशः पुरीं मुदाऽन्वितो जगर्ज च ॥ ४६॥
प्रदातुकाममात्मजं वयोगतस्तथाऽबलः ॥ ७३॥
प्रदानाधिकरणम्
प्रदुद्रुवुर्भयात् सर्वे कपयो जाम्बवन्मुखाः ॥ ४४॥
प्रदुद्रुवुर्भयार्दितास्तदाऽवदद् युधिष्ठिरः ॥ १२॥
प्रद्युम्न उद्धवः साम्बोऽनिरुद्धाद्याश्च सर्वशः ॥ १९॥
प्रद्युम्नादिस्वरूपेण ध्येयः सिद्धिमभीप्सता ॥152॥
प्रद्युम्नाद्यास्ततो विष्णोरङ्गभूताः क्रमेण तु ।
प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥ २२ ॥
प्रद्युम्नेन च तत्रागात् प्रथमं तत्र वह्निभिः ॥ २३९॥
प्रद्युम्नो रौक्मिणेयश्च तत्पुत्रश्चानिरुद्धकः ॥३२ ॥
प्रधानं प्रकृतिं प्राहुरविशेषं विशेषवत् ॥ ११ ॥
प्रधानदेवताजनौ (प्रधानदेवताजने) नियोक्तुमात्मनः प्रियाम् ।
प्रधानपुंभ्यां सह ॥
प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।
प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती ।;अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ ॥ ३० ॥
प्रधानफलस्य मोक्षस्यार्थे आनन्दो ज्ञानं सदात्मेत्युपास्य एव ।
प्रधानवायुसन्निधेर्बलाधिकत्वमस्य तत् ॥ ३८॥
प्रधानादीन् गृहीत्वा जीवं प्राप्य पुण्यकर्मभिर्ज्ञायते ।
प्रधानोपमवर्णानि द्विभुजान्यप्यशेषतः ।
प्रध्वंसयाथो रक्षेति पञ्चाङ्गश्चेत्युदाहृतः ॥10॥
प्रनृत्तदिव्ययोषितः सुरापगां व्यगाहयन् ॥ २५५॥
प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः ।
प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः ।;मायामात्रमिदं द्वैतमद्वैतं परमार्थतः ॥ ९ ॥
प्रपदोच्चयुतामन्ते द्य्वङ्गुलप्रपदोच्छ्रयाम् ।
प्रपश्य यादृशाः स्त्रियो ममेत्यदर्शयच्छ्रियम् ॥ ५६॥
प्रपुप्लुवे तमन्वयान्मनोविदूरमङ्गना ॥ १४॥
प्रपृष्ट आह माधवो वचो जगत्सुखावहम् ॥ ७४॥
प्रप्र वस्त्रिष्टुभमिषं मन्दद्वीरायेन्दवे ।
प्रप्र वस्त्रिष्टुभमिषं मन्दद्वीरायेन्दवे ।;धिया वो मेधसातये पुरन्ध्या विवासति ॥ १ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९.१)
प्रबुद्ध उवाच– कर्माण्यारभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च । पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ १९ ॥
प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।
प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गणः ।;प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥
प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।
प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।;वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥
प्रभक्षयन्तमोजसा हिडिम्बमुद्धतं बलम् ।
प्रभक्ष्य वानरेशितुर्मधु प्रभुं समेयिवान् ॥ ४८॥
प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्॥१८ ॥
प्रभवः सर्वभावानां सतामिति विनिश्चयः ।
प्रभवः सर्वभावानां सतामिति विनिश्चयः ।;सर्वं जनयति प्राणश्चेतोंऽशून् पुरुषः पृथक् ॥ १२ ॥
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥९ ॥
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥’ (भ. गी. १६.९)॥९९ ॥
प्रभा सूर्येन्दुताराणां शब्दोऽहं नभसः परः ॥ ३४ ॥
प्रभातकाले मेधावी योगायेति यथाविधि॥ ५॥
प्रभातायां तु शर्वर्यां पुनः कर्णो वचोऽब्रवीत् ॥ ४१०॥
प्रभावं पौरुषं प्राहुः कालमेके यतो भयम् ।
प्रभावं पौरुषं प्राहुः कालमेके यतो भयम् ।;अहङ्कारविमूढस्य कर्तुः प्रकृतिमीयुषः ॥ १७ ॥
प्रभुः स्वभक्तवश्यतां प्रकाशयन्नुरुक्रमः ॥ १५॥
प्रभूतसेनया युतो बलोद्धतश्च सर्वदा ॥ ८८॥
प्रभोधाधिकरणम्
प्रमथ्नन्तौ कपीन् सर्वान् हतौ मारुतिमुष्टिना ॥ ५४॥
प्रमाणान्येव मन्वाद्याः स्मृतयोऽप्यनुकूलतः ॥ ३२॥
प्रमाणाभावात् सर्वश्रुतिस्मृतिर्युक्तिविरुद्धत्वाच्च नैते पक्षा ग्राह्याः ॥ 32 ॥
प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥
प्रमादतो निरोधाद्वा हरेः पूजा भवेन्न चेत् ।
प्रमादमोहौ तमसो भवतोज्ञानमेव च॥१७ ॥
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च॥१७ ॥
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत॥८ ॥
प्रयत्नमेकमग्रतो निधाय भूतिमाप्नुमः ॥ ९१॥
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।;अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्॥४५ ॥
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोसि नियतात्मभिः॥२ ॥
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥२ ॥
प्रयाणकालेपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥
प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ॥२३ ॥
प्रयाति च तमो घोरं मन्त्रावज्ञाकृदेव च ॥110॥
प्रयाति विलयं सद्यः सकृत्सङ्कीर्तितेच्युते॥ ६०॥
प्रयाहि भूभृतो हि नो गृहं न सन्ति पाण्डवाः ।
प्रयाहि सात्यके वचो ब्रवीहि मे नृपाधमौ ।
प्रयुद्ध्यमान आययौ विहाय तं हलायुधः ॥ २६०॥
प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन् अपि ।
प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन् अपि ।;इंद्रियाणींद्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥
प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन्नपि ।
प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन्नपि ।;इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥९ ॥
प्रलये सर्वासत्त्वं भावे दृष्टान्तभावादेव न युज्यते।
प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥
प्रवक्ष्याम्यखिलान् धर्मान् सूक्ष्मं तत्त्वमपीति ह ॥ १५॥
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥२४ ॥
प्रवामश्नोतु सुष्टुतिरिन्द्रावरुण यां हुवे ॥ या मृधाथे सधस्तुतिम् ॥ ९, ३३, १७, ४ ॥
प्रविवेश पुरं कृष्णस्तदाऽसूतोत्तरा मृतम् ॥ ८४॥
प्रविशन्ति ह्यहंकारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १६ ॥
प्रविश्य गोपिकाङ्गनासमूहमध्यमुल्बणा ॥ ८१॥
प्रविश्य भुञ्जते भोगांस्तदन्तर्बहिरेव वा॥ ३॥
प्रविश्य भूमौ सा देवी लोकदृष्ट्यनुसारतः ।
प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥
प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां रामः सतामिव ॥ ६६ ॥
प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥
प्रवृत्तं च निवृत्तं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥
प्रवृत्तः प्रथमं देवः तत्रानन्दादयो गुणाः ।
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।;बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुदि्धः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।;बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।;न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते॥७ ॥
प्रवृत्तिधर्मकृते ॥ १५ ॥
प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ २०॥
प्रवो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः ॥ द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥ ४ ॥
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते॥२६ ॥
प्रशस्य भीममन्यांश्च राजा मोक्षमथास्तुवत् ।
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।;उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्॥२७ ॥
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।;मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः॥१४ ॥
प्रशासतीशे पृथिवी बभूव विरिञ्चलोकस्य समा गुणोन्नतौ ।
प्रष्टा च दाताऽखिलराजनम्यो यष्टा च धर्मात्मज एव तत्र ।
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेशुचौ॥१६ ॥
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ॥१६ ॥
प्रसङ्गात् प्राप्तुमिच्छेत् तां विद्याशीलो युधिष्ठिरः ।
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥३४ ॥
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुदि्धः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥
प्रसभं सगजबलस्य क्षत्रस्योच्चैः समगधराजबलस्य ।
प्रसह्याश्वमपाजह्रुराह्वयन्तोऽर्जुनं युधे ॥ १११॥
प्रसादतो हरेरहं निषूदयेऽद्य (निसूदयेऽद्य) मल्लकम् ॥ १४॥
प्रसादतोऽस्य लम्भितामवाप्य मोदमाप ह ॥ २॥
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।;प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुदि्धः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।;प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठति॥६५ ॥
प्रसिद्धनामस्वीकारे बहुवाक्यानुवर्तिता ॥4॥
प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥
प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥
प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशम्य गिरमीश्वरः ॥ १ ॥
प्रसूनवर्षिभिः स्तुतश्चतुर्मुखादिभिः प्रभुः ।
प्रसेनमृक्षपातितं स सिंहमप्यदर्शयत् ॥ २०५॥
प्रहस्य तान् विहायैव ययौ यत्राच्युतार्जुनौ ॥ ४६॥
प्रहस्योवाच च तदा श्रुतं वाक्यं पुरा मया ।
प्रह्लाद उवाच–
प्रह्लाद उवाच–;परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः ।;विमोहितधियां दृष्टः तस्मै भगवते नमः ॥ ११ ॥
प्रह्लाद उवाच–;श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।;अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥ २३ ॥
प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।
प्रह्लादं प्रेषयामास ब्रह्माऽवस्थितमन्तिके ।;तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।;मृगाणां च मृगेन्द्रोहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।;मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥
प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।
प्रह्लादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च ।;भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥
प्रह्लादादुत्तमः को नु विष्णुभक्तौ जगत्रये''। इति स्कान्दे ॥ २२ ॥
प्रह्लादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २९ ॥
प्रह्लादावरजो यः सह्लादो नामतो हरेर्भक्तः ।
प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहा चेति शक्तयः ।
प्राकारवृत्तयुक्तं वा सप्तप्राकारमेव वा ।
प्राकारावस्थितं वह्निं ध्यात्वा मुद्रां सुदर्शनीम् ।
प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥
प्राकाश्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप््रोरणमीशिता ॥ ४ ॥
प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥
प्राकृतं देहमथवा(देहमथ वा) दुःखाज्ञानश्रमादिकम् ।
प्राकृतप्रियहानिस्तु प्रियास्पृष्टिरितीर्यते ॥78॥
प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।
प्राक्षिपत् तं गिरिवरं लङ्कास्थः सन् स मारुतिः ।
प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।
प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः ।;गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः ॥ २९ ॥
प्रागुदक्प्रवणे देशे कुर्याद्देवालयं सुधीः ॥51॥
प्राचीनबर्हिरुवाच–
प्राचीनबर्हिरुवाच–;न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः ।;ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभिः ॥ ५ ॥
प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम् ।
प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम् ।;नारदोऽध्यात्मतत्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
प्राचुर्ये सज्जनस्य स्यान्न कलेर्वृद्धिरञ्जसा ।
प्राच्येभ्यो विष्णुभूतेभ्य इत्याद्यखलिदिक्षु च ।
प्राज्ञः कारणबद्धस्तु द्वौ तु तुर्ये न सिद्ध्यतः ॥ ३ ॥
प्राज्ञः किञ्चन संवेत्ति तुर्यं तत् सर्वदृक् सदा ॥ ४ ॥
प्राणत्वाद् भोगशक्तिश्च नहि दोषाय मारुतेः ॥ ६८॥
प्राणद्वारेण सर्वाणि दैवतानि परमात्मनि विलीयन्ते ।
प्राणश्चक्षुस्तथाऽऽदित्य इत्येका देवता स्मृता ।
प्राणसंशयमापन्नः सर्वलोकस्य पश्यतः ।
प्राणस्थः प्राणनामासावपानेऽपाननामकः ।
प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३३ ॥
प्राणस्यैतद्वशे सर्वं त्रिदिवे यत् प्रतिष्ठितम् ।
प्राणागत्यधिकरणम्
प्राणादयः पञ्च मरुत्प्रवीराः स कत्थनो वित्तपतिश्च जघ्नुः ॥ ७२॥
प्राणाद्याः पञ्चमन्त्राश्च तस्य देवस्य वाचकाः ।
प्राणाद्यैः पञ्चभिस्तस्याप्यङ्गान्युक्तानि सूरिभिः ॥68॥
प्राणाधिकरणम्
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः॥२९ ॥
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्॥१४ ॥
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ॥२७ ॥
प्राणायामं ततः कृत्वा तत्त्वन्यासांस्ततः परम् ।
प्राणायामः स्मृतिं विष्णोर्विना नियम उच्यते ॥138॥
प्राणायामादयस्तुष्टिपर्यन्ता द्विगुणाधिकाः ॥145॥
प्राणायामेपि विष्णोर्यत्स्मरणं ध्यानमेव हि ॥139॥
प्राणायामो रेचयित्वा पूरयित्वा च कुम्भके ॥4॥
प्राणेन रक्षन्नवरं कुलायं बहिष्कुलायादमृतश्चरित्वा ।
प्राणेन सह ॥ २९ ॥
प्राणेनेन्दिरया च प्रयुतो नित्यं महागुणेन्दिरया च ॥६९॥
प्राणो वै ग्रहः सोऽपानेनातिग्रहेण गृहीतोऽपानेन हि गन्धान् जिघ्रति ॥ २ ॥
प्राणो हि भरतो नाम सर्वस्य भरणाच्छ्रुतः ॥ ९३॥
प्राणोनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥
प्रातर्निर्यातयामास सेनां युद्धाय दुर्मतिः ॥ ५२॥
प्रातिभाव्यं तु वरुणे निस्तीर्याग्निरदृश्यताम् ।
प्रातिलोम्यादिवैचित्र्यात् तमास्तीकं प्रचक्षते ॥१३६॥
प्रादुर्भावमिमं यस्माद् गृहीत्वा भारतं कृतम् ॥४८॥
प्रादुर्भावविपर्यासस्तद्भक्तद्वेष एव च ।
प्रादुर्भावा नरश्चैव लक्ष्मणो बल एव च ॥१२६॥
प्रादुर्भावा हरेः सर्वे नैव प्रकृतिदेहिनः ।
प्रादुर्भूतस्तथाऽप्येते नृपा हि व्यासरामयोः ॥ २३८॥
प्रादुर्भूतो हरिर्व्यासो विरिञ्चभवपूर्वकैः ।
प्रादेशहस्तपुरुषमानं सामान्यलक्षणम् ॥59॥
प्राद्रवद् रथमारुह्य स धन्वी गौतमीसुतम् ॥ १४५॥
प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे॥१९ ॥
प्राप गन्धर्वदेहोऽपि तया पश्चादधिष्ठितः ॥ १११॥
प्राप यज्ञपतिं विष्णुं तमाराधय सुव्रत॥ २८॥
प्राप हाऽचार्यकुलं तमाचार्योऽभ्युवाद सत्यकामा३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥ १ ॥
प्राप्ते कलियुगे घोरे धर्मज्ञानविवर्जिते ।
प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥
प्राप्त्यधिकरणम्
प्राप्नोत्याराधिते विष्णौ मनसा यद्यदिच्छति ।
प्राप्नोत्येव तमो घोरं ब्रह्म वा नात्र संशयः’ ॥
प्राप्य पुण्यकृतान् लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
प्राप्य पुण्यकृतान् लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।;शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोभिजायते॥४१ ॥
प्राप्य रेमे बाणसुता दिवसान् सुबहूनपि ॥ २३६॥
प्राप्य सञ्ज्ञां पुनः पार्थः शल्यं विव्याध वक्षसि ।
प्राप्यापि दुःखं सुमहत्सुखलेशाप्तये जनः ।
प्राप्योत्तरद्वापरे च वेदान् संविभजिष्यति ॥ १८२॥
प्रामाण्यादि च वेदस्य फलतः सममेव हि ।
प्राय आस्ते गजपुरे पाण्डवानां व्यपेक्षया''॥
प्रायणाधिकरणम्
प्रायश्चित्तं तु तस्योक्तं हरिसंस्मरणं परम्॥ ३६॥
प्रायिकत्वाच्चाऽध्यायानां पादानां च न विरोधः ।
प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।
प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिनिषेधतः ।;नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥ ७ ॥
प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥
प्रायो धर्म इति प्रोक्तो हरेराज्ञाऽखिलस्य च ॥ ३२०॥
प्रायो वेत्तुं न शक्यन्ते भक्त्याद्यास्त्रीषु यत् ततः ।
प्रायोपविष्टस्तन्माता विललापातिदुःखिता ॥ १०१॥
प्रारब्धकर्मणोऽन्यस्य ज्ञानादेव परिक्षयः।
प्रारब्धकर्मनाशे (आरब्धकर्मनाशे) हि पतेद् देहोऽप्यपापिनः ।
प्रार्थनमपि मत्प््रोरणमेव ॥ २९ ॥
प्रार्थयामास तेनोक्तं देवानामवदद् विभुः ॥ ४८॥
प्रार्थितो रथमारूढः पुनः शङ्खमपूरयत् ॥ ३७॥
प्रार्थ्या महत्वमिच्छद्भिः न च यान्ति स्म कर्हिचित् ॥३०॥
प्राश्निका इति सम्प्रोक्ता विषमा एक एव वा ॥5॥
प्राश्निकोऽत्र परिपूर्णचिद्धनो व्यास एव भगवान् बभूव ह ॥ २२९॥
प्रियं विष्णोस्तदीयानामपि सर्वं समाचरेत् ।
प्रियं स्वरूपमेवास्य बलानन्दादिवाक्यतः ।
प्रियत्वदृष्टिरथवा ब्रह्मादीनां विशेषतः''॥ इति गारुडे ॥ ५२ ॥
प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापतेः सुतौ ।
प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापतेः सुतौ ।;वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगतः स्थितौ ॥ ८ ॥
प्रियशिरस्त्वाधिकरणम्
प्रियश्च विष्णोः सर्वेभ्य इति भीमनिदर्शनात् ॥१५॥
प्रिया इत्येव कथनात् पाण्डवानां शुभोन्नतेः(गुणोन्नतेः) ॥ ३५॥
प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः ॥ ३० ॥
प्रियायुक् पुरतो विष्णोः पक्षतुण्डसमन्वितः ।
प्रियायुतोऽब्जजादिभिः समीडितः सुरेश्वरैः ॥ १६६॥
प्रियावचः प्रपालयन् जघान नैनमच्युतः ॥ १६०॥
प्रियो हि ज्ञानिनोत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥
प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः॥१७ ॥
प्रियोऽस्माकं प्रियास्तस्य सर्वदैव वयं नृप ।
प्रीणनाय हरेर्नित्यं न तु काम्यव्यपेक्षया॥ १६३॥
प्रीतोऽहमस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया ।
प्रीतोऽहमस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया ।;यदस्तौषीद् गुणमयं निर्गुणं माऽनुवर्णयन् ॥ ३९ ॥
प्रीत्यर्थं धृतराष्ट्रस्य बभूवुस्तत्सुतानुगाः ॥ २९॥
प्रीयतां प्रीत एवालं विष्णुर्मे परमः सुहृत् ॥ १६९॥
प्रीयतां प्रीत एवालं विष्णुर्मे परमः सुहृत्॥ २४३॥
प्रीयतेनेन मार्गेण पूजितो मुक्तिदो भवेत् ।
प्रेतसंस्कारसूक्तानि पठन् धौम्योऽग्रतो ययौ ।
प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥
प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।
प्रेमातिभारनिर्भिन्नपुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।;आनन्दसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने ॥ २१ ॥
प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥
प्रेरकोऽशेषबुद्धीनां स गायत्र्यर्थ ईरितः ॥ ३ ॥
प्रेरयेत्तन्न इत्येतन्मध्येनन्तः प्रकीर्तितः ॥13॥
प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥१९ ॥
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय॥२९ ॥
प्रोद्यदादित्यवर्णश्च सूर्यमण्डलमध्यगः ।
प्रोवाचाऽऽसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥
प्रौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः॥१५ ॥
प्लक्षादिद्वीपसंस्थास्तु स्थितं हरिमुपासते''॥ इति च ॥ ५ ॥
प्लावयेत्सर्वगात्राणि कृत्वाऽऽत्मानं ततो हृदि ॥ ३३ ॥
प््रोङ्खश्रिताः याः विभूतयः ॥ १३ ॥
प््रोरितोऽजनयत् स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥
फलं ददाति सुलभं सलिलेनापि पूजितः॥ १६॥
फलं निगद्यतेऽस्मिन्नध्याये । कर्मनाशाख्यं फलमस्मिन् पादे ।
फलं प्राप्नोति विपुलं कलौ सङ्कीर्त्य केशवम्॥ ६३॥
फलं प्राप्नोति विपुलं भूरि स्वल्पमथापि वा॥ ५८॥
फलं मोक्ष इति प्रोक्तः क्रमात् पादेषु चोदितः ।
फलदानाधिकरणम्
फलभेदार्थमुपचयापचययोर्भावान्न सर्वेषां प्रियशिरस्त्वादिगुणोपासाप्राप्तिः ।
फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।
फलमूलकृताहारं वृतं शिष्यशतैर्मुनिम् ।;दृष्ट्वा परमसन्तुष्टौ रामकृष्णौ जगत्पती ॥ २० ॥
फलरूपः स कर्मण इत्याद्यवान्तरेश्वरविषयम् ॥ १४ ॥
फलविशेषभावात् प्राप्तपदानामपि देवानां मध्वादिष्वप्यधिकारं बादरायणो मन्यते । अस्ति हि प्रकाशविशेषः ।
फलश्रुतिं कुसुमितामवेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥
फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् ।
फलश्रुतिरियं नॄणां नः श्रेयोरोचनं परम् ।;श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥
फलश्रुत्यधिकरणम्
फलसाम्यं विशेषश्च गुणाधिक्यं प्रधानता ।
फलाधिकरणम्
फलानामिव वृक्षस्य कालेनेश्वरमूर्तिना ॥ १८ ॥
बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति॥ २१३॥
बद्धः शक्रजितेत्यादि लीलैषाऽसुरमोहिनी ॥७९॥
बद्ध्वा पाञ्चालराजानं दत्तेत्यूचुस्तथेति ते ॥ ५३॥
बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुदि्धः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सत्त्विकी ॥३० ॥
बन्धनं शङ्कमानो हि कृष्णस्य विदुरोऽपितु ।
बन्धप्रत्यवायाभावे हि मोक्षस्यार्थवत्त्वम् । अन्यथा मोक्षत्वमेव न स्यात् ॥
बन्धमोक्षप्रदत्वात् स एव स्वप्नादितिरस्कर्ता ।
बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।;अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्॥६ ॥
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनाऽत्मैवाऽत्मना जितः ।
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनाऽत्मैवाऽत्मना जितः ।;अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेताऽत्मैव शत्रुवत्॥६ ॥
बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।
बन्धोऽस्याविद्ययाऽनादिर्विद्यया च तथेतरः ॥ ४ ॥
बबन्धुरन्यपाशकैर्जगाम चास्त्रमस्य तत् ॥ ३५॥
बभञ्ज तौ दिविस्पृशौ यमार्जुनौ सुरात्मजौ ॥ १९॥
बभूव काचन व्यथा नचास्य बाहुषालि(ळि)नः ॥ १०९॥
बभूव तेन सहितः सेनां व्यूह्य रवेः सुतः ॥ २७॥
बभूव पाण्डुरेष तद् विना न तस्य सद्गतिः ॥ १७॥
बभूव पाण्डोर्गृहमावसंश्च राजाधिराजो वनितानिवृत्तः ॥ ६॥
बभूव रावो येनैव त्रस्तमेतज्जगत्त्रयम् ॥ १५५॥
बभूव वज्रकाययुक् सुयोधनो महाबलः ॥ ४१॥
बभूव वैश्यकन्यकोदरोद्भवो हरिप्रियः ॥ ४९॥
बभूव सत्रजित्सुता समस्तलोकसुन्दरी ॥ २१७॥
बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२ ॥
बभूवुरन्वहं ततः शतोत्तरा च दुःशला ॥ ३६॥
बभूवुरिन्द्रसेनेति देहैक्येन सुसङ्गताः ॥ ११०॥
बभूवुरुग्रपौरुषा विचित्रवीर्यजात्मजाः ॥ ४४॥
बभूवुरूचिरे वचः सुगर्वितो हि वासवः ॥ ३६॥
बभूवुरेव(बभूविरे च) भूभृतो नचाऽधिराज्यमापिरे ।
बभूवू रङ्गमध्ये तान् भारद्वाजोऽप्यदर्शयत् (व्यदर्शयत्)॥ २९॥
बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता ।
बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता ।;न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ २९ ॥
बलं तपश्च सर्वस्य तत्स्थमायाद् वृकोदरम् ॥ ३४९॥
बलं तस्य हरिः साक्षान्न हरेर्बलमन्यतः’ ॥१५५॥
बलं नैसर्गिकं तच्चेद्वरास्त्रादेस्तदन्यथा ।
बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।
बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।;धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोस्मि भरतर्षभ॥११ ॥
बलं बलवतां (चाहं) अस्मि कामरागविवर्जितम् ।;धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ॥११ ॥
बलं मे पश्य मायायाः
बलं मे पश्य मायायाः;स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।;या करोति निजायत्तान्;भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ४० ॥
बलं हि क्षत्रिये व्यक्तं ज्ञायते स्थूलदृष्टिभिः ॥२०॥
बलदेवस्ततः पश्चात् ततः पश्चाच्च फल्गुनः ।
बलभद्रोऽप्याजगाम तदा तौ प्रतिवारितुम् ॥ ६९॥
बलमप्रतिमं वीक्ष्य सुरशत्रोस्तु मारुतिः ।
बलवद्विरोधिसद्भावे जैमिन्याद्युक्तिरिष्यते ॥3॥
बलाग्रगामिनस्तथा स शर्ववाक्सुगर्वितान् ।
बलात्मकस्तथा ..........................।
बलाधिकोऽसि कर्णतस्तथाऽपि नामृतः करम् ।
बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्यः कोऽग्रभुक् पुमान् ॥ २९ ॥
बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥
बलिदानं च सङ्क्षेपविधानेनैव कथ्यते ॥46॥
बलिनं निजवैरिणमात्मतमोभिदमीशमनन्तमुपास्व हरिम् ॥5॥
बलिमुखदितिसुतविजयविनाशन जगदवनाजित भव मम शरणम् ।
बली भगो मनुर्यज्ञो रामो लक्ष्मीपतिर्वरः ॥9॥
बलेर्द्वारस्थोऽहं वरमस्मै सम्प्रदाय पूर्वं तु ।
बलेश्च विष्णुवचनात् करं जग्राह सामतः ॥ २१७॥
बलोद्धतश्च कौतुकात् प्रदग्धुमेव तां पुरीम् ॥ ४४॥
बलोऽपि तां पुरातनप्रमाणसम्मितां विभुः ।
बलोऽपि हंसकानुजं युयोध सेनया युतम् ॥ २८७॥
बळाद्यं भृगुणा दृष्टं प्राणाग्नेः सूक्तमुच्यते ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः॥१० ॥
बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४१ ॥
बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च ।
बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च ।;सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्॥१६ ॥
बहिरन्तश्च भूतानाम् अचरं चरमेव च ।
बहिरन्तश्च भूतानाम् अचरं चरमेव च ।;सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्॥१६ ॥
बहुकल्पानुसारेण मयेयं सत्कथोदिता ।
बहुचित्रजगद्बहुधाकरणात् परशक्तिरनन्तगुणः परमः ।
बहुजीवमताश्चेति माया तेषां तु संवृतिः ।
बहुत्वं चानिकारेणैवोक्तम्-‘अजायमानो बहुधा विजायत’(तै.आ.३.१३.१) इति ॥13॥
बहुत्वतो विजेष्य इत्यहिं मृतं व्यदर्शयत् ॥ १२१॥
बहुबाहुं महाकायमुद्युक्तं चोद्यतायुधम् ।
बहुभिर्नयनैर्विष्णुर्बहुधेदं ददर्श ह ।
बहुयुक्तिविरोधानां भानात् तत्सहितश्रुतेः ॥3॥
बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।
बहुरूप इवाऽभाति मायया बहुरूपया ।;रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥
बहुला चातिविशदा स्पष्टा चैव श्रियो मतिः ।
बहुवाक्यानुसारेण निर्णयोऽयं मया कृतः ॥ १३२॥
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोव्यवसायिनाम्॥४१ ॥
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्॥४१ ॥
बहुशो विरथीकृत्य पीडयित्वा पुनःपुनः ।
बहुस्थानगमनात् कल्पान्तमप्येवं स्यादित्यत आह-
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानावान्मां प्रपद्यते ।
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानावान्मां प्रपद्यते ।;वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः॥१९ ॥
बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।;तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ५ ॥
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।;तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप॥५ ॥
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत॥६ ॥
बह्वागमविरोधेषु ब्राह्मणेषु विवादिषु ।
बह्व्यश्चैव विचित्राश्च भाषात्रयसमन्विताः ॥ ३७२॥
बाणं चायत्नतो जित्वा प्रायाद् द्वारवतीं पुनः ॥ २५१॥
बादरायणभृगूत्थरामयोः शृण्वतोः परमनिर्णये कृते ।
बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।
बाल्यपौगण्डकैशोराः पुत्राभ्यामगमन् क्वचित् ॥ ३ ॥
बाहवश्च सकेयूरकङ्कणाङ्गदमुद्रिकाः ॥40॥
बाहुभ्यां धनुषा वेति(चेति) शङ्कमानः पराजयम् ॥ १३७॥
बाहुभ्यां सागरं तर्तुं क इच्छेत पुमान् भुवि ।
बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः ।
बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः ।;यो जातस्त्रायते वर्णान् पुरुषान् कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥
बाहुयुद्धं ततस्त्वासीत् तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ १३१॥
बाह्यमनस्युपरते चिन्मात्रमनसा सह प्राप्यः ॥ २१ ॥
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।;स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥
बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥
बिभर्षि रूपाण्यवबोध आत्मन् क्षेमाय लोकस्य चराचरस्य । सत्वोपपन्नानि सुखावहानि सतामभद्राणि मुहुः खलानाम् ॥ ३० ॥
बिभेति सर्वदा नीतेः कृष्णस्यामिततेजसः ॥ १६२॥
बिभेद(चिच्छेद) शतधा शीर्णमस्तिष्कः(शीर्णमस्तकः) सोऽपतद् भुवि ॥ ६३॥
बिभ्यतमिव मेहन्तम् ॥ २ ॥
बिभ्रद्ध्येयो विघ्नहरः कामदस्त्वरया ह्ययम् ॥91॥
बिम्बोऽसि प्रतिबिम्बोऽस्मि तव यद्यपि चान्तरम् ।
बीजं नमश्च भगवान् सोद्देश्यो रूपसंयुतः ॥2॥
बीजं मां सर्वभूतानां विदि्ध पार्थ सनातनम् ।
बीजं मां सर्वभूतानां विदि्ध पार्थ सनातनम् ।;बुदि्धर्बुदि्धमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।;बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥
बीजं विष्णुर्हि जगतः शाखाद्याश्चान्यदेवताः''॥ इति कौर्मे ॥ १ ॥
बीजनिद्रायुतः प्राज्ञः सा च तुर्ये न विद्यते ॥ ५ ॥
बीजनिर्हरणे योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥ २९ ॥
बीजपूरुषयोनीनां सङ्गातिनियमोज्झितिम् ।
बीजसन्दृब्धकोणं च यन्त्रं रक्षादिसाधनम् ॥128॥
बीजान्तःसाध्यमध्यं च विभक्तदलमन्त्रयुक् ॥127॥
बीजार्थमारोपहणादिकं कुर्वन्निति ॥ २६ ॥
बुदि्धयुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।
बुदि्धयुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।;तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥
बुदि्धयोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥
बुदि्धर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।
बुदि्धर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।;सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥
बुदि्धर्बुदि्धमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥
बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ ३ ॥
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।;तस्माद् योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्॥५० ॥
बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव॥५७ ॥
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।;सुखं दुःखं भवो भावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥१० ॥
बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥
बुद्धिश्च न विचेष्टति तमाहुः परमां गतिम् ॥ १० ॥
बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः ।
बुद्धिसंस्थेन भेदेन व्यक्तस्थ इव तद्गतः ।;लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥
बुद्धेरवस्थानं निद्रादि ॥ ११ ॥
बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।
बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः ।;ता येनैवानुभूयन्ते सोऽध्यक्षः पुरुषः परः ॥ २५ ॥
बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।
बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति होच्यते ।;मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृृणु ।
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृृणु ।;प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय॥२९ ॥
बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः॥४९ ॥
बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।
बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगतिः पशुः ।;स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥
बुद्ध्या बुद्ध्वाभ्यसेदेतत् हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
बुद्ध्या ब्रह्माऽपि हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।
बुद्ध्या ब्रह्माऽपि हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।;रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७२ ॥
बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥३९ ॥
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च ।
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च ।;शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥
बुद्ध्या स्वांशेन येनासौ निश्चयं प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥
बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥
बुध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।
बुध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।;शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥
बृहतीसहस्रस्पर्शानामृचां वाच्योत्र केशवः ॥156॥
बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।
बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।;मासानां मार्गशीर्षोहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥
बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।;मासानां मार्गशीर्षोऽहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥
बृहस्पतिं बुधं चैवाप्युत्तरस्यां प्रपूजयेत् ।
बौद्धाभ्यामपराभ्यां तु तत्राप्युक्तानुमा रिपुः ।
ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।
ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः स्वाध्यायसंयमैः ।;यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते॥१४ ॥
ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थो यतिस्तथा ।
ब्रह्मणः परमस्यैव सर्वविध्यतिदूरता’ इति च तुरश्रुतौ ॥ 22 ॥
ब्रह्मणः परमा भक्तिः सर्वेभ्यः परमस्ततः’ ।
ब्रह्मणि भूतः ॥ १३ ॥
ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥
ब्रह्मणेऽदर्शयद्रूपमव्यलीकव्रतादृतः ॥ ४ ॥
ब्रह्मणैव च(हि) शप्ताः स्म पूर्वं चान्यत्र लीलया ।
ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥
ब्रह्मणो लक्षणमाह –
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।;शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च॥२७ ॥
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहम् अमृतस्याव्ययस्य च ।
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहम् अमृतस्याव्ययस्य च ।;शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च॥२७ ॥
ब्रह्मणोऽन्यस्य नित्यत्वे ‘इदं सर्वमसृजत’(तै.उ.२.३) इत्यादि प्रतिज्ञाहानिः। आकाशस्यापि सर्वस्मादव्यतिरेकात्।
ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरर्थियथा ॥ १९ ॥
ब्रह्मण्यवस्थितमतिर्भगवत्यात्मसंश्रये ।
ब्रह्मण्यवस्थितमतिर्भगवत्यात्मसंश्रये ।;निवृत्तजीवोपाधित्वात् वीतक्लेशाप्तनिर्वृतिः ॥ २६ ॥
ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।;लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥
ब्रह्मतर्के च –
ब्रह्मतर्के च-
ब्रह्मत्वयोग्या ऋजवो नाम देवाः पृथग्गणाः ॥ ९३॥
ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥
ब्रह्मदर्शन-उत्तराघस्याश्लेषः पूर्वस्य विनाशश्च ।
ब्रह्मदर्शिकृतमल्पमपि पुण्यं महत्तममनन्तम् च भवति ।
ब्रह्मदृष्टिश्च सर्वथा कार्यैव परमेश्वरे । उत्कृष्टत्वात् ।
ब्रह्मदृष्ट्यधिकरणम्
ब्रह्मधातृविरिञ्चाजपाद्मैरङ्गमुदाहृतम् ॥65॥
ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।
ब्रह्मनिर्वाणसुखं ब्रह्मनिमित्तनिर्वाणसुखम् ॥ ३८ ॥
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति ।
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति ।;समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥५४ ॥
ब्रह्मभूतो दृढं काले तत्याज स्वकलेवरम् ॥ १३ ॥
ब्रह्मयज्ञाः वितानयज्ञाश्च ॥ ३२ ॥
ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥
ब्रह्मरुद्रादयो देवाः स्तुत्वा केशवमव्ययम् ।
ब्रह्मरुद्रादिभावं वा साम्यं वाधिक्यमेव वा ॥107॥
ब्रह्मवायुशिवाहीशविपैः शक्रादिकैरपि ॥19॥
ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा समिद्भिर्वामृतोद्भवैः ।
ब्रह्मशङ्करगीर्वाणपितृगन्धर्वयक्षकैः ॥86॥
ब्रह्मशब्दश्च विष्ण्वावेव
ब्रह्मशब्दस्य तत्रैव मुख्यत्वात् परमेव ब्रह्म गमयतीति जैमिनिर्मन्यते ॥ 12 ॥
ब्रह्मशब्दात् तत्परतः पराभिध्यानादेव च हिरण्यगर्भस्य ।
ब्रह्मशब्दाद्युपपत्तेश्च ।
ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।
ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।
ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।;प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥
ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः॥५ ॥
ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥
ब्रह्मा
ब्रह्मा उपोष्य द्वादशीं पुण्यां सर्वपापक्षयप्रदाम् ।
ब्रह्मा गर्भस्थिता मृता वापि मुषितास्ते सुदूषिताः ।
ब्रह्मा तच्चाहरादित्वं प्राप देवादिदैवतम्''॥ इति कौर्मे ॥ २८ ॥
ब्रह्मा निवार्य ससुरो ययौ सेशः स्वमालयम् ॥ ४६॥
ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।
ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वराः ।;विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥
ब्रह्मा मामाश्रितो नित्यं नाहं कञ्चिदुपाश्रितः'''॥ २२॥
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति॥२५ ॥
ब्रह्माणं तद्गुणैः स्तौति तद्गविष्णुविवक्षया''॥ इति च ॥
ब्रह्माणीपदयोग्यत्वात् कृष्णैका यज्ञपत्न्यभूत् ।
ब्रह्माण्डस्फोटसङ्काशैर्यथा केशवकैटभौ ॥ १४८॥
ब्रह्माण्डे च-
ब्रह्माण्याः अपि भारत्या गौरीर्यस्त इति श्रुतौ ।
ब्रह्मात्मको यतो वायुः पदं ब्राह्ममगात् पुरा ।
ब्रह्मादयः सुरा यस्माद् दृश्यन्ते मर्त्यवन्नृभिः ।
ब्रह्मादयश्च तद्भक्त्या भागिनो भोगमोक्षयोः ।
ब्रह्मादिस्थावरान्तेषु न विशेषो हरेः क्वचित् ।
ब्रह्मादीनां च मुक्तानां तारतम्ये तु कारणम् ।
ब्रह्मादीनागतांश्चैव सदा स्वपरिचारकान् ।
ब्रह्माद्यङ्गदेवतावबद्धोपासनादि प्रतिशाखं प्रतिवेदं च नोपसंह्रियते। हिशब्दात्
ब्रह्माद्यभेदः साम्यं वा कुतस्तस्य महात्मनः।
ब्रह्माधिकरणम्
ब्रह्माधिकश्च देवेभ्यः शेषाद्रुद्रादपीरितः ।
ब्रह्मान्ताः गुरवश्चैव सम्प्रदायप्रवर्तकाः ।
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।;ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना॥२४ ॥
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।;ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना॥२४ ॥
ब्रह्मास्त्रस्यातिवेगित्वं प्राप्तं कर्णेन भार्गवात् ॥ १७८॥
ब्रह्मेति च सदा ध्येयो भगवान् विष्णुरञ्जसा ।
ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥
ब्रह्मेति होवाच । ब्रह्मणो वा एतद्विजयेऽमहीयध्वमिति । ततो ह वै विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥ १ ॥
ब्रह्मेशानादिकमपि भेदं यो वा न मन्यते ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना॥२४ ॥
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना॥२४ ॥
ब्रह्मैवं सर्वजीवेभ्यः सदा सर्वगुणाधिकः ॥ १३३॥
ब्रह्मैवाधिकृतस्तत्र मुख्यतोऽन्ये यथाक्रमम् ॥35॥
ब्रह्मोवाच–
ब्रह्मोवाच–;अथ तस्योशतीं देवीमृषिकुल्यां सरस्वतीम् ।;आस्वाद्य मन्युदष्टानां तेषामात्माऽप्यतृप्यत ॥ १३ ॥
ब्रह्मोवाच–;जाने त्वामीश विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः ।;शक्तेः शिवस्य च परं यत् तद् ब्रह्म निरन्तरम् ॥ ४२ ॥
ब्रह्मोवाच–;भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च ।;प्रतिजग्मुः प्रमुदिताः शंसन्तो वैष्णवीं श्रियम् ॥ २८ ॥
ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च ॥ २९ ॥
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो भर्तृमती तथा॥ १५७॥
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।;कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥४१ ॥
ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधसः ।
ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधसः ।;पौरान् जानपदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ २ ॥
ब्राह्मणा ऊचुः—
ब्राह्मणा ऊचुः—;पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः ।;ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरर्थियथा ॥ १९ ॥
ब्राह्मणादिन्द्र राधसः पिबा सोममृतूरनु ॥ तवेद्धि सख्यमस्तृतम् ॥ ५ ॥
ब्राह्मणाधिकरणम्
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥
ब्राह्मणे पुल्कसे स्तेने ब्रह्मण्यर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समदृक् पण्डितो मतः ॥ १४ ॥
ब्राह्मणेष्वपि वेदज्ञो ह्यर्थज्ञोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ३१ ॥
ब्राह्मस्य पुरतस्त्वेकं शार्वं संस्थापयेद् बृहत् ॥101॥
ब्राह्मस्यैव चतुर्दिक्षु गन्धोदानां चतुष्टयम् ॥98॥
ब्राह्मीं घृतं सुवर्णं वा शतावृत्त्या तु नित्यशः ॥120॥
ब्रूयुः कथास्तत्र शिक्षा ग्राह्या नार्थाः कथञ्चन ॥ ३७३॥
ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभिः ॥ ५ ॥
ब्रूहि सत्यमिति प्राह सत्यमित्येव सोऽब्रवीत् ।
ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥
ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥
ब््राह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभिः ॥ ३१ ॥
ब््राूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवलात्मनः ॥ ३० ॥
भक्तस्य मम पूजां त्वं गृहीत्वा पाहि मां विभो’ ॥ ६४ ॥
भक्तस्याप्यन्यदेवेषु तस्माद् ध्येयो हरिः सदा ॥141॥
भक्तिं कृत्वान्यदेवेषु ब्रह्मरुद्रादिकेष्वपि ।
भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥143॥
भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥६८ ॥
भक्तिः कृष्णे दया जीवेष्वकुण्ठज्ञानमात्मनि ।
भक्तिः कृष्णे दया जीवेष्वकुण्ठज्ञानमात्मनि ।;यदि स्यादात्मनो भूयादपवर्गस्तु संसृतेः ॥ ८२ ॥
भक्तिज्ञानोन्नतावेव स्वर्गश्च शुभकर्मणः ।
भक्तिमता परमेशे सर्वोद्रेका सदानुताऽप रमेशे ॥८०॥
भक्तिमांश्चान्यदेवेषु तारतम्यं च संस्मरन् ।
भक्तिमान् गुरुदेवेषु तद्भक्तेषु च सिद्ध्यति ॥111॥
भक्तियोगविधानविषयम् ॥ २३ ॥
भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येमहि स्त्रियः ॥ २३ ॥
भक्तियोगश्च योगश्च मया मानव्युदीरितः ।
भक्तियोगश्च योगश्च मया मानव्युदीरितः ।;ययोरेकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत् ॥ ३५ ॥
भक्तियोगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो ॥ २ ॥
भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।
भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहितेऽमले ।;अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयाम् ॥ ४ ॥
भक्तियोगेन सम्यक् प्रणिहिते लोकानां मनसि ॥ ४ ॥
भक्तिरस्मिन् पाद उच्यते। भक्त्यर्थं भगवन्महिमोक्तिः।
भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथात्म्यं चास्य वै हरेः ॥ ४४ ॥
भक्तिर्ज्ञानं सवैराग्यं प्रज्ञा मेधा धृतिः स्थितिः ।
भक्तिर्भवति गोविन्दे स्मरणं कीर्तनं तथा॥ ३८॥
भक्तिहीनश्च ते सर्वे तमोऽन्धं यान्त्यसंशयम् ॥ ३९॥
भक्तेभ्यश्च प्रदातव्यं धार्मिकेभ्यः पुनःपुनः॥ २०१॥
भक्तैरर्चिते सति भगवता तुलसिकाभरणे कृते तस्या गन्धार्थं तपो बहु मानयन्ति ॥ १९ ॥
भक्तोसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥
भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु ।
भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु ।;ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्यपरोद्यमे ॥ ६५ ॥
भक्त्या ग्राह्यो हृषीकेशो न धनैर्धरणीसुराः ।
भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोर्जुन ।
भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोर्जुन ।;ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥५४ ॥
भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।
भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।;ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥५४ ॥
भक्त्या निर्मथिताशेषकषायधिषणोऽर्जुनः ॥ १ ॥
भक्त्या मां अभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।
भक्त्या मां अभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।;ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।;ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्॥५५ ॥
भक्त्या वा यदि वाभक्त्या चक्राङ्कितशिलां प्रति ।
भक्त्या सम्पूजितो विष्णुः फलं धत्ते समीहितम्॥१९२॥
भक्त्यैव तुष्टिमभ्येति विष्णुर्नान्येन केनचित् ।
भगदत्तद्रौणिकृपशल्यदुर्योधनादयः ।
भगवत्तमः ना पुरुषः ॥ ४४ ॥
भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमैः ॥ ४४ ॥
भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥
भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ ५७ ॥
भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताऽशिषः ॥ १३ ॥
भगवद्ध्यानपूतेन मनसाऽन्यांस्ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥
भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥
भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् ।
भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् ।;तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट् ॥ १० ॥
भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च ।
भगवन्यन्मया कर्म शुभं कारयसि प्रभो ।
भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।
भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ।;कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः ॥ ३४ ॥
भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।
भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।;समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥
भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।
भगवानपि विश्वात्मा भक्तानामभयङ्करः ।;आविवेशांशभागेन मन आनकदुन्दुभेः ॥ १७ ॥
भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।
भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।;कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः ॥ १९ ॥
भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।
भगवानुवाच–
भगवानुवाच–;कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।;दशाहेन तु कर्कन्धुः पेश्यण्डं वा ततः परम् ॥ २ ॥
भगवानुवाच–;ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् ।;सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३० ॥
भगवानुवाच–;देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् ।;सत्त्व एवैकमनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या ॥ ३२ ॥
भगवानुवाच–;यत् तत् त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् ।;प्रधानं प्रकृतिं प्राहुरविशेषं विशेषवत् ॥ ११ ॥
भगवानुवाच–;योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे ।;अत्यन्तोपरतिर्यत्र दुःखस्य च सुखस्य च ॥ १३ ॥
भगवानुवाच–;योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे ।;मनो येनैव विधिना प्रपन्नं याति सत्पथम् ॥ १ ॥
भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।
भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।
भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।;अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥
भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।
भगवान् ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।;तद्धि ह्यपश्यत्कूटस्थे रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३७ ॥
भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।
भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितश्चात्मना हरिः ।;दृश्यैर्बुध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥ ३८ ॥
भग्नाः कुमारा आवृत्य दुद्रुवुर्यत्र पाण्डवाः ॥ ६२॥
भङ्क्त्वा रथं धनुः खड्गमाच्छिद्याशिरसं व्यधात् ॥ ५३॥
भङ्क्त्वा धनुराजवरं जघान तेनैव च स्वयं राजवरम् ॥२३॥
भजतानीहयाऽऽत्मानमनीहं हरिमीश्वरम् ॥ ४९ ॥
भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥
भजन्ति परमं ब््राह्म देवास्त्रिगुणवर्जितम्''॥ इति कालसंहितायाम् ॥ ४० ॥
भजन्त्यनन्यभावेन ते मे भक्ततमा मताः ॥ ३३ ॥
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्॥१३ ॥
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्’(भ. गी. ९.१३) ॥८८॥
भजस्व भजनीयाङ्घ्रिमभवाय भवच्छिदम् ।
भजस्व भजनीयाङ्घ्रिमभवाय भवच्छिदम् ।;युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्याऽऽत्ममायया ॥ ६ ॥
भज्यमाने शरीरेऽस्य ब्रह्माण्डस्फोटसन्निभः ।
भद्रं हरिम् ॥ २१ ॥
भयं न कार्यमेव ते मया हतः स नेति ह ।
भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥
भयाद् रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
भयाद् रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।;येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्॥३५ ॥
भयाद्धि यस्य माधुरं विहाय मण्डलं गताः ।
भरण्यादिनिषेधे च तानि काम्यफलार्थिनाम्॥ १६२॥
भरतः कार्तवीर्यश्च वैन्याद्याश्चक्रवर्तिनः ॥३१॥
भर्तारं च जगद्योनिं वासुदेवमजं विभुम्''। इति महाकौर्मे ॥ ३१ ॥
भर्तुर्विष्णोश्च नान्यस्माद् वरस्वीकार इष्यते ।
भव उवाच–
भव उवाच–;ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥
भवतां राधसे राध्यं सर्वस्मा आत्मने नमः ॥ ३३ ॥
भवतापापनोदीड्यं श्रीपतेर्मुखपङ्कजम् ॥8॥
भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥
भवतो दर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः ॥ ४१ ॥
भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मनः ॥ ८ ॥
भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्॥१२ ॥
भवत्वसौ ब्रह्मचर्यैकनिष्ठो महान् विरोधश्च तयोर्भवेत ।
भवद्भिरप्यवाप्यते स्वयोग्यताऽमुनाऽखिला ॥ ८२॥
भवन्त एव सागरं ततो बिभेम्यहं रिपोः ॥ १०३॥
भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।
भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रताः ।;भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥
भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः॥५ ॥
भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत॥३ ॥
भवन्ति सम्पदं दैवीम् अभि जातस्य भारत॥३ ॥
भवन्तो बहवो वर्मशिरस्त्राणयुता अपि ॥ ५३॥
भवपङ्कार्णवे घोरे मज्जतो मम शाश्वत (सर्वदा)॥१९६॥
भवादृशा हि दानवाः स्थिराः शिवार्चने सदा(असदा) ॥ ८६॥
भवानपि स्म मुह्यते किमस्मदादयः प्रभो ॥ ९५॥
भवानित्युक्तवत्या हि नाहं मोहं वदामि ते ॥84॥
भवानेव भवतः सदृशः ॥ ३८ ॥
भवान् भक्तिमतां लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।
भवान् भक्तिमतां लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।;स्वाराज्यस्याप्यभिमता एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ ५४ ॥
भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।
भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।;अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ ८ ॥
भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
भवान् भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।;अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च॥८ ॥
भवान् मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २२ ॥
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।;त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्॥२ ॥
भवाप्ययौ हि भूतानामभिज्ञाद्वयलक्षणौ ॥ ४८ ॥
भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥७ ॥
भवामि नचिरात् पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ १०॥ (भ.गी.१२.६-७)
भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥
भवासुरेण दूषितेति सा ततो हि मायया ।
भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥144॥
भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥
भविता न च मे तस्माद् अन्यः प्रियतरो भुवि॥६९ ॥
भविष्यति मयाऽऽविष्टो यज्ञशील इति स्म ह ।
भविष्यत्पर्वगं चापि वचो व्यासस्य सादरम् ।
भविष्यत्पर्ववचनमित्येतत् सूत्रगं तथा ।
भविष्यन्तीत्यथैकस्या मेनिरे पञ्चभर्तृताम् ।
भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन॥२६ ॥
भवेज्जल्पे वितण्डायां न्यायो जल्पवदीरितः ।
भवेत् कर्म त्वदीयं तन्महत् कारणमत्र हि ॥ ३८॥
भवेद्योग्यतया तस्य पदं वा प्राप्नुयान्नरः''॥ इति नारदीये ॥ २९ ॥
भवेम पीडिता वयं वरादमृत्यवोऽपि हि ॥ ३८॥
भस्मीभवति राजेन्द्र अपि जन्मशतोद्भवम्॥ १७७॥
भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा ।
भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा भा ॥७८॥
भाक्ताधिकरणम्
भागतस्तदमृतत्वम् ।‘नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’(तै.आ.३.१२.७) इति श्रुतेरात्मविद एव हि मुख्यम् ।
भागतो भागतस्त्वेनमनुगच्छन्ति सर्वशः’ इति ॥ 04 ॥
भानुमङ्गारकं चैव पूर्वस्यां दिशि पूजयेत् ।
भारताच्चैव वेदेभ्यो महारामायणादपि ॥ १२२॥
भारतिज्ञानरूपत्वाद् भर्गो ध्येयोऽखिलैर्जनैः ॥
भारतेऽपि यथा प्रोक्तो निर्णयोऽयं क्रमेण तु ।
भारत्याद्याः पञ्च देवीर्गच्छ मानिन्नभूतये(मानिन् न भूतये) ॥ ११२॥
भारभूतैः करैः कार्यं किं तस्य नृपशोर्द्विजाः ।
भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
भार्गवं राघवं कृष्णं बुद्धं कल्किनमेव च ।
भावं मे देहि दान्ते तु दापय स्वाहया युतः ॥3॥
भावनं ब्रह्मणः स्थानं धारणं सद्विशेषणम् ।
भावनं ब्रह्मणः स्थानं धारणं सद्विशेषणम् ।;सर्वसत्वगुणोद्भेदः पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४८ ॥
भावमासुरमुन्मुच्य तया तुष्यत्यधोक्षजः ॥ ३० ॥
भावसंशुदि्धरित्येतत्तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥
भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥
भावाभावस्वरूपत्वान्नान्योन्याभावता पृथक् ।
भाषास्तु त्रिविधास्तत्र मया वै सम्प्रदर्शिताः ।
भिक्षामटंश्च हुङ्कारात् करवद् वैश्यतोऽग्रहीत् ।
भित्त्वा विवेश कर्णस्य दर्शयन्ती निदर्शनम् ॥ २१८॥
भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २२ ॥
भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;तक्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥ ११ ॥
भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
भिद्यते हृदयग््रान्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।;क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टेऽखिलात्मनि ॥ ३१ ॥
भिन्धि व्यूहमिमं तात वयं त्वामनुयामहे ॥ ३९॥
भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
भिन्नदृशां ईश्वरापेक्षयाऽल्पदृशाम् ।
भिन्नमन्येभ्यो विलक्षणम् ॥ २६ ॥
भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः ॥ २२ ॥
भीम आच्छिन्नहेतौ च तदस्त्रं शान्तिमागमत् ॥ २९३॥
भीम एतावदुचितमिति मत्वा स्थितः पुनः ॥ २४६॥
भीमः कर्णरथायैव गदां चिक्षेप वेगतः(वेगितः) ॥ २२०॥
भीमदुर्योधनौ तत्र शिक्षासन्दर्शनच्छलात् ।
भीमभीष्ममुखे वीक्ष्य प्राह वासविरच्युतम् ॥ १॥
भीमसेनसमो नास्ति सेनयोरुभयोरपि ।
भीमस्याभ्यागतस्याश्वान् द्रौणिर्व्यद्रावयद् रणे ।
भीमस्यैव भवेत् सम्यगिति बुद्ध्या परः प्रभुः ॥ ९०॥
भीमादृते हि चतुर्षु पक्षपातस्तु वासवौ ।
भीमापवर्जितं पिण्डमादत्से गृहपालवत् ॥ १५॥
भीमाय नात्र सन्देहो जितोऽनेन च संयुगे ॥ १७८॥
भीमार्जुनबलं दृष्ट्वा चेच्छन्(चैच्छत्) पाण्डवसंश्रयम् ॥ ८६॥
भीमार्जुनादयः सर्वे सह तेन समासिरे ॥ २२३॥
भीमार्जुनावथो जित्वा सर्वदिक्षु च भूपतीन् ।
भीमार्जुनेति वाशन्तो ययुर्यत्र स्म पाण्डवाः ॥ ६३॥
भीमार्जुनौ शरौघेण वारयामासतू रणे ॥ २७३॥
भीमे स नहुषोऽथाऽसीत् स्रस्तभोगः शनैः शनैः ॥ ३५०॥
भीमेनोक्तो वासुदेवो लोकसङ्ग्रहणेच्छया ॥ ४६॥
भीमो गदां समादाय कर्णस्य रथमारुहत् ।
भीमो जघान तां सेनां सवाजिरथकुञ्जराम् ॥ ७०॥
भीमो निवार्य बीभत्सुं कर्णायादात् प्रतोदकम् ॥ ३६॥
भीमो मां गर्हितुं योग्यो यो ह्यस्माकं सदा गतिः ।
भीमो युधिष्ठिरस्तत्र तज्ज्ञं सौभद्रमब्रवीत् ।
भीमो रभसाऽभिभवी प्रसभं भा भाभिभूर्भसा(भासा) भिभवी ॥५९॥
भीमो हन्याद् धार्तराष्ट्रमित्यूचे यद्यपि स्फुटम् ।
भीमोऽर्जुनः सात्यकिश्च पर्यायेण गुरोः सुतम् ।
भीमोऽहमर्जुनः कर्ण इत्याद्युक्तमिवाशृणोत् ॥ ९४॥
भीषणाय च शत्रूणां पीतवच्च प्रदर्शितम् ।
भीष्मं ययौ लज्जितेऽस्मिंस्तं भीष्मायाऽह केशवः ॥ १२॥
भीष्मद्रोणद्रौणिभिश्च द्वे समं निहते तदा ।
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।;उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति॥२५ ॥
भीष्मद्रोणमुखाः सर्वेऽप्यतिमानुषकर्मणा ॥ १५४॥
भीष्मद्रोणादयोऽस्त्रज्ञा निवार्याश्च कथं युधि ।
भीष्मद्रोणादिकान् सर्वान् तं त्वं वद धनञ्जये ॥ १२०॥
भीष्मद्रोणादिविजयः कथं स्यादित्यचिन्तयत् ॥ ११६॥
भीष्मद्रोणाम्बिकेयादेः पार्थेष्वेव निधापितुम् ॥ ३३॥
भीष्मद्रोणौ च कर्णश्च यदैवोपधिना(यथैवोपाधिना) हताः ।
भीष्ममग्रे निधायैव ययौ युद्धाय दंशितः (दंसितः) ॥ ५३॥
भीष्ममाप स नागृह्णात् प्रययौ साऽपि भार्गवम् ॥ ८८॥
भीष्ममित्येव तां मालां गृहीत्वा सा नृपान् ययौ ॥ ९८॥
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ११ ॥
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि॥११ ॥
भीष्मस्तु भार्गवं राममवमेने युयोध च ॥ २४॥
भीष्मस्य निधनार्थाय पुंस्त्वार्थं च चकार ह ॥ ९५॥
भीष्मस्य मृतिहेतुत्वं कालात् पुन्देहसम्भवम् ॥ ९७॥
भीष्मादींश्च वयं सर्वानाविशाम(प्रविशाम) जयाय ते ।
भीष्माय तु यशो दातुं युयुधे तेन भार्गवः ॥ ८९॥
भीष्मो द्रोणश्च विदुरो धृतराष्ट्रः सहात्मजः ।
भीष्मो यथा त्वां गृह्णीयात् तथा कुर्यामितीरितम् ।
भीष्मो ह्याह हरिं पार्था बोधनीयास्त्वयैव हि ।
भुक्तदोषफलश्चायं पुनर्भोक्ष्यति नान्यतः ॥ १०८॥
भुक्तवत्स्वेवानुजेषु भुङ्क्ते राजा युधिष्ठिरः ॥ ५८॥
भुङ्क्त्े सर्वत्र दातॄणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥
भुजेर्यदापकर्षस्य तदन्तर्न्यायतो भवेत्॥ १७२॥
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्॥१३ ॥
भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥
भुञ्जानं चिन्तयन्मूलं जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ १०५ ॥
भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।
भुवि भौमानि भूतानि यथाऽऽयान्त्यपयान्ति च ।;नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः ॥ १९ ॥
भूतं भवद् भविष्यच्च सुप्तं सर्वरहो रहः ॥ ८३ ॥
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।;रात्र्यागमेवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।;रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥
भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्॥८ ॥
भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्॥३५ ॥
भूतप््रोतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ।
भूतप््रोतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ।;दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ॥ २८ ॥
भूतबन्धो हि बन्धः- ‘भूतबन्धस्तु संसारो मुक्तिस्तेभ्यो विमोचनम्’ इति च वाराहे ।
भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च॥१७ ॥
भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते॥१५ ॥
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः॥३ ॥
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसञ्ज्ञितः॥३ ॥
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः॥५ ॥
भूतभृन्न च भूतस्थो ममाऽत्मा भूतभावनः॥५ ॥
भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।
भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः ।;ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः ॥ ३ ॥
भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः ।
भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयन् मनः ।;अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।
भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।;लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥
भूतादिस्तान् समुत्क्षिप्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥
भूताधिकरणम्
भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।
भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।;सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥
भूतानां महदादीनां यतो भिन्नदृशां भयम् ॥ ३७ ॥
भूतानां विनिवृत्तिस्तु मरणं समुदाहृतम् ।
भूतानां सम्प्रयोगश्च जनिरित्येव पण्डितैः॥’ इति च भारते ॥
भूतानां स्वस्तिरप्यत्र काङ्क्षिता करुणात्मना ॥ १५७॥
भूतानां(तु) विशेषसंयोगादेव विशेषव्यवहारः ।
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोपि माम् ॥॥ २५ ॥
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥॥ २५ ॥
भूतानुच्चाट्य नाराचमुद्रया बन्धयेद्दिशम् ॥ १२ ॥
भूताभिचारशान्त्यर्थमपामार्गाहुतिक्रिया ।
भूताय सर्वदा विद्यमानाय ॥ ३९ ॥
भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥
भूतेन्द्रियप्राणगुणसूक्ष्मरूपं च नित्यकम् ॥8॥
भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।
भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहानुच्चावचान् विभुः ।;भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच्चापि स्वेन तेजसा ॥ ४६ ॥
भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥
भूतेन्द्रियान्तःकरणैरुपलक्ष्यते ॥ ६२ ॥
भूतेन्द्रियार्थात्ममयं तेभ्यः प्रधानम् ।
भूतेन्द्रियाश्रयं भगवद्रूपम् ॥ ८१ ॥
भूतेशप्रजेशादीन् ॥ २८ ॥
भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥
भूतैः स्वधामभिः पश्येदप्रविष्टं प्रविष्टवत् ॥ १५ ॥
भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥
भूत्वा भविष्यति पुमानिति साम्बा ततोऽजनि ।
भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तमः ॥ ९ ॥
भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥
भूभारक्षतिजो धर्मो मच्छुश्रूषात्मकश्च यः ।
भूभारक्षपणे साक्षादङ्गं भीमवदीशितुः ॥४१॥
भूभारहारिणो विष्णोः प्रधानाङ्गं हि मारुतिः ।
भूमाधिकरणम्
भूमिप्रवेशादूर्ध्वं सा रेमे सप्तशतं समाः ॥ ४१॥
भूमिरापोनलो वायुः खं मनो बुदि्धरेव च ।
भूमिरापोनलो वायुः खं मनो बुदि्धरेव च ।;अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।;अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा॥४ ॥
भूम्ना ब्रह्मणा अतिमहापूर्णेन ॥ ३७ ॥
भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः ।
भूम्यम्ब्वग्न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्च धातवः ।;आब्रह्मस्थावरादीनां शरीरा आत्मसंयुताः ॥ ५ ॥
भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।
भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।;यत्तेहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥
भूय एव महाबाहो शृृणु मे परमं वचः ।;यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥
भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेमृतम्॥१८ ॥
भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्॥१८ ॥
भूयश्च तप आतिष्ठ विद्यां चैव मदाश्रयाम् ।
भूयश्च तप आतिष्ठ विद्यां चैव मदाश्रयाम् ।;ताभ्यामन्तर्हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्यपावृतान् ॥ ३० ॥
भूरिति वा अयं लोकः । भुवः इत्यन्तरिक्षम् । सुवरित्यसौ लोकः । मह इत्यादित्यः । आदित्येन वा व सर्वे लोका महीयन्ते ।
भूरिति वा ऋचः । भुव इति सामानि । सुवरिति यजूंषि । मह इति ब्रह्म । ब्रह्मणा वाव सर्वे वेदा महीयन्ते ।
भूरिश्रवा अतिबलस्तत्राऽसीत् परमास्त्रवित् ॥ ११॥
भूषणस्वर्णरूपी च स एवापि स्वरस्थितः ।
भूषणानि द्विधा भूत्वा तान्येवाऽसन् तथैव च ।
भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२ ॥
भृगुदेहगतेनैवं शप्तः कमलयोनिना ।
भृगूत्थरामदैवतं रतिर्हरेः सुताय सा ॥ १९३॥
भृग्वादीन् कर्मयोगस्य ज्ञानं दत्वाऽमलं शुभम् ॥ ८१॥
भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः ॥ २० ॥
भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।
भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।;सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥
भेददृक् तद्गुणादौ च प्रादुर्भावगतेऽपि यः ॥ ३६॥
भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा ।
भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा ।;कर्तृत्वात् सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १२ ॥
भेदस्य मुक्तौ वचनादापि तत्पक्षनिग्रहः ॥81॥
भेदे सद्द्वैततैव स्यादित्याद्यमितदोषतः ।
भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि ।
भेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि ।;धातुशुद्ध्यै विकल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥
भो भो प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाऽध्वरे ।
भो भो प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाऽध्वरे ।;संज्ञापितान् जीवसङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः ॥ ७ ॥
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।;सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति॥२९ ॥
भोक्तुश्च सुखदुःखानां कोन्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥
भोक्तृत्वे सुखदुःखानां पुरुषः प्रकृतेः परः ॥ ९ ॥
भोक्त्रधिकरणम्
भोगमाहास्मिन् पादे-
भोगस्तु सर्वदेवानां नरादीनां च विद्यते ॥12॥
भोगार्थं सृष्टिरित्यन्ये क्रीडार्थमिति चापरे ।
भोगार्थं सृष्टिरित्यन्ये क्रीडार्थमिति चापरे ।;देवस्यैषः स्वभावोऽयमाप्तकामस्य का स्पृहेति ॥ १५ ॥
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।;व्यवसायात्मिका बुदि्धः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् ।
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् ।;व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥
भोज्या रक्ष्याऽपि वा तेषामित्येव समयः पुरा ॥ ५४॥
भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥
भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥
भौवनीयं सर्वकाममोक्षदं य इमेत्यपि ।
भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंशः स्मृतिक्षये ।
भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंशः स्मृतिक्षये ।;तद्रोधं कवयः प्राहुरात्मापह्नवमात्मनः ॥ ३१ ॥
भ्रातरोऽस्य च सर्वेऽपि तच्छीलमनुवर्तिनः ।
भ्रातुर्विवाहयामास सोऽम्बिकाम्बालिके ततः ।
भ्रातृभार्यापदे कृष्णां स्थापयामास सर्वदा ॥ ५७॥
भ्रातॄणां ब्राह्मणानां च लोकानां च हितैषिणा ।
भ्रान्तिमूलतया सर्वसमयानामयुक्तितः॥४॥
भ्रान्तिमूलत्वमेतेषां पृथग्दर्शयति स्फुटम् ॥4॥
भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया॥६१ ॥
भ्रूभङ्गं पारमेष्ठ्यादिपददायि विमुक्तिदम् ॥11॥
भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ४० ॥
मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जस आ याहि पिब मत्स्व ॥ ३ ॥
मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे यः शविष्ठः शूराणाम् ॥ ४ ॥
मकारभावे प्राज्ञस्य मानसामान्यमुत्कटम् ।
मकारभावे प्राज्ञस्य मानसामान्यमुत्कटम् ।;मात्रासम्प्रतिपत्तौ तु लयसामान्यमेव च ॥ ७ ॥
मकारश्च पुनः प्राज्ञं नामात्रे विद्यतेऽगतिरिति ॥ ९ ॥
मखश्च सेत्स्यते ध्रुवं जगच्च ते वशे भवेत् ॥ १०१॥
मघवन्
मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।
मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् ।;विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।;अथ चेत् त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि॥५८ ॥
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।;अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि॥५८ ॥
मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।
मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।;कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च॥९ ॥
मच्छप्तानां च देवीनामविचार्य मया यतः ।
मज्जतोऽवभृथेष्वद्धा यज्ञानामत्र चाऽदरात् ।
मज्ज्ञानाव्याकृताकाशे प्राप्नोति परमाणुताम् ।
मणिं च तं नुनाव(ननाम) स प्रपन्न आशु पादयोः ॥ २१०॥
मणिं च तं प्रदाय तं ननाम ह क्षमापयन् ।
मणिं पुनर्ददौ हरिर्मुमोद सत्यभामया ॥ २१६॥
मणिं राज्ञे ददौ कृष्णा भर्तृप्रियहिते रता ।
मतयो यथा यथामति मेनिरे ॥ ७६ ॥
मतिपूर्वं देहहानात्(देहनाशात्) पापं महदवाप्यते ।
मत्कथाः श्रावयन् शृण्वन् मुहूर्तक्षणिको भवेत् ॥ ४३ ॥
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।;निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव॥५५ ॥
मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः ।
मत्कामा रमणं जारं मत्स्वरूपाविदोऽबलाः ।;ब््राह्म मां परमं प्रापुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३ ॥
मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ २२ ॥
मत्त एवेति तान् विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥
मत्त एवेति तान्विदि्ध न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥
मत्तः परतरं नान्यत् किञ्चिदस्ति धनञ्जय’(भ. गी. ७.६-७) ॥८५॥
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।;मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव॥७ ॥
मत्पालितां न कश्चित् तां तावद्धन्तुं क्षमः क्वचित् ॥ १७३॥
मत्पालिते योषितं त्वं वृथा शपसि दुर्मते ॥ १२६॥
मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥५६ ॥
मत्प्रियार्थमपि स्नेहः पाण्डवेषु महात्मसु ॥ ४९॥
मत्वा तं जडमुन्मत्तं कुलवृद्धाः समन्त्रिणः ।
मत्वा तं जडमुन्मत्तं कुलवृद्धाः समन्त्रिणः ।;वत्सरं भूपतिं चक्रुर्यवीयांसं भ्रमेः सुतम् ॥ ११ ॥
मत्वा ब्रह्माऽदिशन्मालां प्रदातुं कुम्भयोनये ॥ २४॥
मत्वाऽबिभेज्जरासन्धवधे कृष्णमुदीरितुम् ॥ २१॥
मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः ।
मत्सङ्गेन तु दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः ।;गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश्चारणगुह्यकाः ॥ ३ ॥
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः॥४ ॥
मत्स्थानि सर्वभूतानि नचाहं तेष्ववस्थितः ॥ ११॥ (भ.गी.९.४)
मत्स्यं कूर्मं वराहं च नारसिंहं च वामनम् ॥61॥
मत्स्यकरूप लयोदविहारिन् वेदविनेत्र चतुर्मुखवन्द्य ।
मत्स्यकूर्मवराहाश्च सिंहवामनभार्गवाः ।
मत्स्यादिमूर्तयोऽप्येवं द्वादशान्तं क्रमाद्यजेत् ।
मत्स्यादिरूपी पोषयति नृसिंहो रुद्रसंस्थितः ।
मत्स्वा सुशिप्र मन्दिभिस्स्तोमेभिर्विश्वचर्षणे ॥ सचैषु सवनेष्वा ॥ ३ ॥
मथ्ना चोन्मथितात्मानः संमुह्यन्तु हरद्विषः ॥ २६ ॥
मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान् यास्यति सुप्रजाः ॥ २३ ॥
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।;यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम॥१ ॥
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।;यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोयं विगतो मम॥१ ॥
मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि॥१० ॥
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिदि्धमवाप्स्यसि॥१० ॥
मदवज्ञानिमित्तेन पतिता इति तान् सुरान् ।
मदविघूर्णितलोचन ईषन् मानदः स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥
मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च ।
मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च ।;तपन्ति विविधांस्तापानैकात्म्यगतचेतसः ॥ २३ ॥
मद्धारणां धारयतः का नु सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥
मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते॥१९ ॥
मद्भक्तियुक्तया बुद्ध्या ततः परिसमाप्यते ॥ ४४ ॥
मद्भक्तो नितरामेष मदाराधनतत्परः ।
मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः ।
मद्भक्त्या शुद्धसत्वस्य योगिनो धारणाविदः ।;तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८॥
मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः॥६ ॥
मद्योगश्रान्तचित्तस्य यादसामुदकैर्यथा ॥ २९॥
मद्रराजे हते वीरे सुशर्माऽर्जुनमभ्ययात् ।
मधुपर्कं ततो दद्यात्पुनराचमनं ततः ॥ ७१ ॥
मधुपर्कं पुनश्चाचां स्नानं वासो विभूषणम् ।
मधुमन्तन्तनूनपाद्यज्ञन्देवेषु नः कवे ॥ अद्या कृणुहि वीतये ॥ २ ॥
मधुवाता तथा स्वादु भोजं त्वेति पठेदृचः ॥ १०४ ॥
मधुवाता तथा स्वादुरिति मन्त्रान्समूलकान् ॥ ७२ ॥
मधुविद्यादिवत् सर्वशब्दार्थत्वेन परस्य कल्पनोपदेशात् न कर्मक्रमादिविरोधः ॥ 11 ॥
मधुसूदन दानवसादन वन्दे दैवतमोदित वेदितपाद ।
मध्यं स्तने परीणाहः षडङ्गुलमतोधिकः ।
मध्यमः प्रणवस्योक्तो योवरः स सहस्रकः ।
मध्यमा मानुषा ये तु सृतियोग्याः सदैव हि ।
मध्यमा मिश्रभूतत्वान्नित्यं मिश्रफलाः स्मृताः ।
मध्यमो धर्म एवात्र साध्यं साधनमेव च ।
मध्याह्नकाले च पुमान् सायङ्काले त्वतन्द्रितः ।
मध्ये द्वे सर्वपात्राणां शुद्धतोयेन पूरयेत् ॥ ५३ ॥
मध्ये वा ग्रमापुरयोर्विशाले सुशुचौ तथा ॥52॥
मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥
मध्ये सव्ये गुरूंश्चैव दक्षिणे सर्वदेवताः ॥49॥
मध्ये सुषुम्ना विज्ञेया वज्रिकार्या प्रकाशिनी ॥150॥
मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।;भावसंशुदि्धरित्येतत्तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥
मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः॥१४ ॥
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।;भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते॥१६ ॥
मनःषष्ठानींद्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥
मनसस्तु परा बुदि्धर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥४२ ॥
मनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः ॥ १० ॥
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः॥ ४२ ॥
मनसा चान्यदाकाङ्क्षात् परं न प्रतिपद्यते ॥98॥
मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम् ॥ १५ ॥
मनसा परमात्मानं प्रति सन्तुष्टः ॥ ४९ ॥
मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३६ ॥
मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः ।
मनसा वचसा दृष्टया गृह्यतेऽन्यैरपीन्द्रियैः ।;अहमेव न मत्तोऽन्यदिति बुद्ध्यध्वमञ्जसा ॥ २४ ॥
मनसामनसाऽमनसा मनसा यमनन्तमजस्रमवेदनुया ।
मनसि मनस्तत्त्वे । वायुना संयोज्य । मनोऽनुदेहं मनस्तत्त्वे मद्धारणा॥ २१ ॥
मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् ।
मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् ।;ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति ॥ ३४ ॥
मनसैव स्वभक्तानां द्वादशाब्दव्रताप्तये ॥ १६७॥
मनसैवानुद्रष्टव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।
मनसैवाऽदरं चक्रे भीमोऽस्त्रे च हरौ तदा ।
मनसैवेंद्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥
मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥
मनीषितं तपः ॥ २१ ॥
मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।
मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् ।;यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥
मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरो हरिः ॥ ३५ ॥
मनुपुत्राश्च ऋषयो नारदः पर्वतस्तथा ॥३०॥
मनुष्यपुत्रतायाश्च भावो मानुष एतयोः ।
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।;यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः॥३ ॥
मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मनः ।
मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मनः ।;चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १५ ॥
मनो ब्रह्मेत्युपासीतेत्यध्यात्ममथाधिदैवतमाकाशो ब्रह्मेत्युभयमादिष्टं भवत्यध्यात्मं चाधिदैवतं च ॥ १ ॥
मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना ।
मनो मनसि संयोज्य देहं तदनु वायुना ।;मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ २१ ॥
मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यैः कवौ परे ॥ २८ ॥
मनो मुक्तिफलावाप्तौ कारणं सुप्रयोजितम्॥ ८०॥
मनो येनैव विधिना प्रपन्नं याति सत्पथम् ॥ १ ॥
मनो वै ग्रहः स कामेनातिग्रहेण गृहीतो मनसा हि कामान् कामयते ॥ ७ ॥
मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥
मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥
मनोत्साहो यशःप्रीतिर्धार्ष्ट्यवीर्यबलोद्यमाः ॥ ३ ॥
मनोधिकरणम्
मनोमात्रमिदं विश्वं यथा स्वप्ने मनः क्रिया ।
मनोमात्रमिदं विश्वं यथा स्वप्ने मनः क्रिया ।;क्रिया च वासनामात्रं साऽनीहायां प्रलीयते ॥ ३७ ॥
मनोवचःशरीरतो यतो हि ताः पतिव्रताः ।
मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥
मनोवाक्तनुभिर्यो वा तस्मिन्स्तद्भक्त एव वा ।
मनोविकारा एवैते तथा वाचाऽभिधीयते ॥ ४१ ॥
मनोवीर्यमदोत्सिक्तमधृष्यमकुतोभयम् ।
मनोवीर्यमदोत्सिक्तमधृष्यमकुतोभयम् ।;भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः ॥ २२ ॥
मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।
मनोऽधिकरणम्
मनोऽभिमानी सम्प्रोक्तो वृष्ट्या निर्माणतो मनः ॥ ३ ॥
मन्त्रतः परिवृत्याथ समाचम्य सुरादिकान् ।
मन्त्रयित्वाऽसुरैः कृत्या निर्मिता होमकर्मणि (होमकर्मणा) ॥ ४०२॥
मन्त्रलिङ्गैर्व्यवच्छिन्नं भजन्तो न विदुः परम् ॥ ४६ ॥
मन्त्रहृदयेन मन्त्रेण च नमः शब्देन च ॥ ६१ ॥
मन्त्रानुदीर्य भूतानि मुद्रया छोटिकाख्यया ॥ १९ ॥
मन्त्राश्च लोकपालानां नमोन्तः सर्वकामदाः ।
मन्त्रेष्वेतेषु सर्वेषु वाच्यस्तारेण केशवः ।
मन्त्रैः पुरुषसूक्तान्तैः विश्वतश्चक्षुषा तथा ।
मन्त्रोहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥
मन्त्रोऽहमहमेवाज्यम् अहमग्निरहं हुतम्॥१६ ॥
मन्त्रौ दीर्घतमोदृष्टौ सर्वाभीष्टप्रदायकौ ॥71॥
मन्थरा तु तमस्यन्धे पातिता दुष्टचारिणी ।
मन्दारस्यन्दकस्यन्दन वन्दे ।
मन्दारस्यन्दितमन्दिर वन्दे ।
मन्दिरस्यन्दनस्यन्दक वन्दे ।
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।;मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः॥३४ ॥
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।;मामेवैष्यसि युक्त्वैवम् आत्मानं मत्परायणः॥३४ ॥
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।;मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोसि मे॥६५ ॥
मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ ।
मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ ।;श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥
मन्यते तारतम्यं वा तद्भक्तेष्वन्यथैव यः ॥ ३७॥
मन्यन्ते न विरोधश्च तेषां तत्र हि तादृशः ॥ २३९॥
मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि ।
मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि ।;अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥
मन्यमान इदं सृष्टमात्मानमिह सज्जते ॥ ५ ॥
मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।
मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।;नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥
मन्यसे यदि तच्छक्यं भयाद् द्रष्टुमिति प्रभो ।
मन्यसे यदि तच्छक्यं भयाद् द्रष्टुमिति प्रभो ।;योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्॥४ ॥
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।;योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम्॥४ ॥
मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा ।
मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी तथा ।;तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धीः ॥ १५ ॥
मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।
मन्ये त्वां कालमीशानं अनादिनिधनं परम् ।;समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥
मन्ये विदितं नाहमन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च ।
मम कर्माणि कीर्तयित्वाऽभितो नयन् सर्वेषां प्रकाशयन् मत्कथाः श्रावयन्नित्यभिनयपदार्थः ॥ ४३ ॥
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि॥७ ॥
मम नाभ्यामभूत् पद्मं विश्वाख्यं तत्र चाऽत्मभूः ॥ १० ॥
मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।;सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत॥३ ॥
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।;सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत॥३ ॥
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥२३ ॥
मम सन्निहितं सर्वं तत् पित्रे चार्पितं (पित्रेऽद्यार्पितं) मया ॥ ३६॥
ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद् बाहुको नरः ॥ ४४ ॥
ममर्द सप्तपर्वतप्रभान् वराभिरक्षितान् ॥ २२॥
ममर्ष सर्वचेष्टितं स रक्षसां निरामयः ।
ममाखिला नृपास्ततः कुरुध्वमेतदेव मे ॥ ७१॥
ममास्ति तद् दिशां जयो ममैव वाञ्छितः प्रभो ॥ १७३॥
ममास्ति देववश्यदो मनूत्तमः सुताप्तिदः ॥ २२॥
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।;मनःषष्ठानींद्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।;मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति॥७ ॥
मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् ।
मया कालात्मना धात्रा कर्मयुक्तमिदं जगत् ।;गुणप्रवाह एतस्मिन्नुन्मज्जति निमज्जति ॥ १५ ॥
मया जिता हि खाण्डवे सुरास्तथाऽसुरानहम् ।
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।;मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः॥४ ॥
मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके ।
मया वरा विलङ्घिता ह्यनेकशः स्वयम्भुवः ।
मया वरो हि शम्भवे प्रदत्त आस पूर्वतः ।
मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ ३३ ॥
मया हि(न) नीतिहेतुतः स्वयं न हन्यते(निहन्यते) रिपुः ॥ ११२॥
मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।
मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।;हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥
मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।
मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।;हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥
मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।
मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।;विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि॥११ ॥
मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।;विविक्तदेशसेवित्वम् अरतिर्जनसंसदि॥११ ॥
मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥
मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।
मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः ।;बलिं हरन्त्यवनताः किमुतान्ये नराधिपाः ॥ १४ ॥
मयि संरम्भयोगेन निस्तीर्य ब्रह्महेलनम् ।
मयि संरम्भयोगेन निस्तीर्य ब्रह्महेलनम् ।;प्रत्येष्यतं निकाशं मे कालेनाल्पीयसा पुनः ॥ ३१ ॥
मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव॥७ ॥
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।;निराशीर्निर्ममो भूत्वा युदध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।;निराशीर्निर्ममो भूत्वा युद्ध्यस्व विगतज्वरः॥३० ॥
मयि स्थिते ब्रह्मणि । स्थीयतामत्रेतीश्वरेच्छया कल्पितम् ॥ २७ ॥
मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना ।
मयेश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना ।;सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥
मयैव वध्याविति तावाह यत् केशवः पुरा ।
मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना ।
मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणाऽनन्तशक्तिना ।;भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥
मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।
मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतोऽनन्तविग्रहे ।;यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥
मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् ।
मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् ।;मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ २२ ॥
मय्यर्पितमनोबुदि्धर्मामेवैष्यस्यसंशयः॥७ ॥
मय्यर्पितमनोबुदि्धर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥७ ॥
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥
मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् ।
मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् ।;तत्रोपलब्धाभूतानां हंसो वाचः शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।;श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन् मदाश्रयः ।
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन् मदाश्रयः ।;असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु॥१ ॥
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः ।
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः ।;असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु॥१ ॥
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुदि्धं निवेशय ।
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुदि्धं निवेशय ।;निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८ ॥
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।;निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८ ॥
मय्येव मनो यस्य स मदात्मा तस्योभयं देहे दग्धमभवत् ॥ २५ ॥
मरणप्राणद पालक जगदीशाव सुभक्तिम् ।
मरणाभिमुखः शीघ्रं रावणो रणकर्मणे ।
मरीचिः अनाराधितगोविन्दैर्नरैः स्थानं नृपात्मज ।
मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी॥२१ ॥
मरुतः पिबत ऋतुना पोत्राद्यज्ञम्पुनीतन ॥ यूयं हिष्ठा सुदानवः ॥ २ ॥
मरुद्गणोत्तमः पुरा नतूत्थितः शशाप सः ॥ ७९॥
मर्त्यः स्विन् मृत्युना वृक्णः कस्मान्मूलात् प्ररोहति ॥ ३१ ॥
मर्त्यः स्विन्मृत्युना वृक्णः कस्मान्मूलात् प्ररोहति ॥ ३३ ॥
मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥
मर्मण्येव न हन्तव्यो मयाऽयमिति मारुतिः ।
मर्यादास्थितयेऽशासद् भगवान् पुरुषोत्तमः ॥ १४॥
मळलूरं (मणलूरं) क्रमात् प्राप्तस्तत्रैनं बभ्रुवाहनः ।
मसन्निधानं परमाणवो ये ।
महच्च दुःखमाप्नोति सुखनाशनिवृत्तये ॥98॥
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।
महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।
महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।;तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
महतां प्रत्यक्षात् । यथेदानीं तथोपर्यपि देवा भविष्यन्ति इति इतरेषामनुमानाच्च ॥ 28 ॥
महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यसम्भवात् ।
महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् भगवद्वीर्यसम्भवात् ।;क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविधः समपद्यत ॥ २४ ॥
महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् ।
महत्यात्मनि यः सूत्रे धारयन् मयि मानसम् ।;प्राकाश्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मनः ॥ १४ ॥
महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् ।
महत्यात्मन् मयि परे यथासंस्थं मनो दधत् ।;महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥
महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २ ॥
महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।;मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः॥६ ॥
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।;यज्ञानां जपयज्ञोस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।;यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥
महा इन्द्रः परश्च नु महित्वमस्तु वज्रिणे ॥ द्यौर्न प्रथिना शवः ॥ ५, १५ ॥
महांश्च देव एष तत् स मे जयं विधास्यति ॥ १६॥
महांश्चाव्यक्तनाम्नी तु ब्रह्माणी सम्प्रकीर्तिता ॥147॥
महाकटितटाबद्धकाञ्चीपीताम्बरोज्ज्वलम् ।
महागुणाढ्यापरिमेयसत्त्व रमालयाशेषमहागुणाढ्य ॥७७॥
महाङ्गुलीयभूषितः सुरक्तसत्कराम्बुजः ॥ ८२॥
महातमोऽधिकरणम्
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।;भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्॥१३ ॥
महानदीसङ्गमे तु तीर्थे चातिप्रशस्तके ।
महानन्दं च भोगं च नियमेन वदन्ति हि ।
महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥
महान्तं योऽसृजज्जीवमोहकं च तमोऽग्रसत्''॥ इति च ॥ २१ ॥
महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२ ॥
महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥
महापदि विशां धर्मैः क्षत्रियः सुरविप्रयोः ।
महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥
महाप्रयत्नवर्जिता जना न जग्मुरुन्नतिम् ॥ ९०॥
महाबुद्धिस्तु वेदेषु पश्येद् ब्रह्मैव केवलम्''॥ इति च ॥ २ ॥
महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥
महाभूतान्यहङ्कारो बुदि्धरव्यक्तमेव च ।
महाभूतान्यहङ्कारो बुदि्धरव्यक्तमेव च ।;इंद्रियाणि दशैकं च पञ्च चेंद्रियगोचराः॥६ ॥
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।;इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः॥६ ॥
महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तयः ॥ २ ॥
महाराजोपचारांश्च गीतवादित्रनृत्यकान् ॥ ११२ ॥
महाशक्तित्वतस्तच्च युज्यते परमस्य तु''॥ इति तन्त्रसारे ॥ ५ ॥
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥
महाशनो महापाप्मा विध्येनमिह वैरिणम्॥३७ ॥
महाशुद्धचितित्वेन ततोऽप्यतिमहाचितिः ॥17॥
महासनं प्रदाय तौ प्रचक्रतुर्वरार्चनम् ॥ ३१॥
महासमन्वये तस्मिन्नाधिकारोऽखिलस्य हि ।
महासुरावेशयुतौ हि शापात् त्वयैव तावद्य विमोचनीयौ ॥ २०५॥
महास्त्रशस्त्रवर्षेण चक्रतुः खं निरन्तरम् ॥ १७२॥
महिदासस्तथा हंसः स्त्रीरूपो हयशीर्षवान् ।
महिदासस्त्वैतरेयो यस्तन्त्रं नारदेऽवदत्''। इति च ॥ ८ ॥
महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक्पृथक् ॥ ११ ॥
महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥
महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
महो अर्णस्सरस्वती प्रचेतयति केतुना ॥ धियो विश्वा विराजति ॥ १२, ६, ३, १ ॥
महोत्सवस्तदाऽभवत् कुशस्थलीनिवासिनाम् ॥ १७५॥
महोदरं च कुण्डधारिणं च भूतकावुभौ ।
महोदरो गजमुखः पाशदन्ताङ्कुशाभये ।
महौघरत्नसञ्चयं स आप्य भीमसेनजः ।
मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोस्त्वकर्मणि॥४७ ॥
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥४७ ॥
मा याहि पार्थं मा याहि हतोऽनेन यमक्षयम् ॥ ३०॥
मा वेदगर्भ गास्तन्द्रीं सर्ग उद्यममावह ।
मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोसि पाण्डव॥५ ॥
मा शुचः सम्पदं दैवीम् अभि जातोऽसि पाण्डव॥५ ॥
मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।
मा शोचेथां महाभागावात्मजान् स्वकृतं भुजः ।;जन्तवो न सदैकत्र दैवाधीनाः सहासते ॥ १८ ॥
मां च गोपय येन स्यात् सृष्टिरेषोत्तराधरा ॥ १५०॥
मां च योव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
मां च योव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।;स गुणान् समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते॥२६ ॥
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।;स गुणान् समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते॥२६ ॥
मां चैवान्तः शरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान् विद्ध्यासुरनिश्चयान्॥६ ॥
मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् ।
मां भजन्ति गुणाः सर्वे निर्गुणं निरपेक्षकम् ।;सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥
मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्पापोह्य इत्यहम् ॥ ४३ ॥
मां समुद्धर गोविन्द दुःखसंसारसागरात्॥ १९७॥
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येपि स्युः पापयोनयः ।
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येपि स्युः पापयोनयः ।;स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।;स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥
मांसा(ध्य)धिकरणम्
मांसान्यस्य शकराणि किन्नाटं स्राव तत्स्थिरम् ।
मागधादिवधादेव दुर्योधनवधादपि ॥१६॥
मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।
मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् ।;गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृतः ॥ ७ ॥
मातरिश्वाधिकरणम्
मातापितृभ्यां भीष्माद्यैरनुशिष्टोऽपि दुर्मतिः ।
मातुः कन्याप्रदानवादे रतिर्यथा नालीकं भवति प्रायस्तथा ते वचः क्वचिदपि नालीकं भवत्येव ॥ ५१ ॥
मातुलं स प्रणम्याथ यज्ञार्थं तान् निमन्त्र्य च ।
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥३४ ॥
मातुलायाब्रवीदश्वं हृतं पौत्रैरबन्धुवत् ।
मातृका एकपञ्चशच्चतुर्विंशतिमूर्तयः ।
मातृकान्यासकान्कृत्वा प्राणानायम्य मूलतः ॥ ३४ ॥
मातृवाक्याद् भयाच्चैव शिशुपालेन पूजितः ॥ १८६॥
मातृष्वसुर्गृहे चोष्य दिवसान् कतिचित् सुखम् ।
मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।
मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पार्थिव ।;पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात् पदच्युतौ ॥ ३४ ॥
मातृस्नेहार्थमनयोर्ययाचे ददतुश्च तौ ॥ १४२॥
मातेव पुत्रान् रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञां च विधेहि न इति ॥ १२ ॥
मात्राणां ह्रस्ववर्णस्य कालो मात्रेति शब्द्यते ॥148॥
मात्राभिः अंशैः ॥ ४ ॥
मात्रासंसर्गमप्याह तथा माध्यन्दिनश्रुतिः ।
मात्रासम्प्रतिपत्तौ तु लयसामान्यमेव च ॥ ७ ॥
मात्रासम्प्रतिपत्तौ स्यादुभयत्वं तथाविधम् ॥ ६ ॥
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।;आगमापायिनोनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत॥१४ ॥
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।;आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥
मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
माधव माधव साधक वन्दे बाधक बोधक शुद्धसमाधे ॥3॥
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥१४ ॥
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः॥१४ ॥
मानं शिशुपालवरं हत्वा भैष्मीमवाप शिशुपालवरम् ॥२७॥
मानः परेषाम् ॥ २९ ॥
मानधि बिभ्रत्सु मनो माऽनधिमाऽऽसीन्न वासुदेवो जः ॥४॥
माननार्थं गुरूणां तु न भीमस्तान् जघान ह ॥ ३३४॥
मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद् विभुः ॥ ५ ॥
मानयित्वा वरं धातुर्दिवसान् दश पञ्च च ।
मानश्शंसो अररुषो धूर्तिः प्रणङ्मर्त्यस्य ॥ रक्षाणो ब्रह्मणस्पते ॥ ३ ॥
मानसैर्वाथ पुष्पैर्वा प्रणवेन समाहितः ।
मानसोत्तरशैले हि पुरा ब्रह्मपुरस्सराः ।
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।;सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते॥२५ ॥
मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २७ ॥
मानुषा मध्यमाः सम्यग् दुर्लक्षणयुतः कलिः ॥ १२३॥
मानुषाणां मध्यमानां नैवैतद्द्वयमाप्यते ॥ ८९॥
मानुषान्नोपभोगेन संसर्गान्मानुषेषु च ॥ १४०॥
मानुषेषु ततः पश्चाद् भारतीदेहनिर्गताम् ।
मानुषेष्वधमाः किञ्चिद् द्वेषयुक्ताः सदा हरौ ।
मानुषोऽर्थोऽपि विद्यायाः कारणं सुप्रयोजितः ।
मानो मर्ता अभिद्रुहन्तनूनामिन्द्र गिर्वणः ॥ ईशानो यवया वधम् ॥ १०, १०, ५ ॥
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय॥१ ॥
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्॥२० ॥
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्’(भ. गी. १६.२०) ॥१०२॥
मामवज्ञाय निरयं माऽनुत्थानं व्रजेदिति ॥ ५७॥
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोम्यसूयकाः॥१८ ॥
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः॥१८ ॥
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते॥१६ ॥
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।;नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिदि्धं परमां गताः॥१५ ॥
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।;नाऽप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः॥१५ ॥
मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् ।
मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् ।;याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥
मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति ।
मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति ।;स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते॥१४ ॥
मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् ।
मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरवस्थितम् ।;ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशयः ॥ १२ ॥
मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः॥३४ ॥
मामेवैष्यसि युक्त्वैवम् आत्मानं मत्परायणः॥३४ ॥
मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोसि मे॥६५ ॥
मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे’(भ. गी. १८.६५) ॥१०५॥
माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २९ ॥
माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥
माययाऽपहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः॥१५ ॥
माया ह्येषा भवदीया भगवत्सामर्थ्यमेव ।
मायां जयां कृतिं शान्तिं यजेत्कोणेषु च क्रमात् ।
मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्धि नानार्थदं मनः ॥ ३ ॥
मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।
मायां विविदिषुर्विष्णोः मायेशस्य महामुनिः ।;महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४१ ॥
मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥
मायातीतत्वात् ॥ १० ॥
मायाभिरिन्द्र मायिनन्त्वं शुष्णमवातिरः ॥ विदुष्टे तस्य मेधिरास्तेषां श्रवांस्युत्तिर ॥ ७ ॥
मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रशाम्यति ॥ ४४ ॥
मायामात्रमिदं द्वैतमद्वैतं परमार्थतः ॥ ९ ॥
मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
मायामात्राणि प्रकृतिनिर्मितानि ॥ ५४ ॥
मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
मायासृष्टे जगति ये अविपश्चितः ॥ ३५ ॥
मायिना शून्यपक्षेऽपि ज्ञानं जाड्यविरोधि च ।
मारुतादीन् मृषाऽवादीरिति ब्रह्मा शिवं तदा ॥ १३१॥
मारुतेन कुबेरस्य गृहान्नृभिरगम्यतः ॥ २९३॥
मारुतोऽथेन्द्रसेनां च गृहीत्वाऽथाभवद् गृही ॥ ११५॥
मार्कण्डेयः सकृदभ्यर्चितो येन देवदेवो जनार्दनः ।
मार्कण्डेयस्तदाऽऽगत्य तेषामकथयत् कथाः ।
मार्कण्डेयेऽपि कथितं भारतस्य प्रशंसनम् ।
मार्गणवच्छरीरान्ते पतति ॥ १७ ॥
मार्गमाणो बहिश्चान्तः सोऽशोकवनिकातले ।
मार्गो गम्यं चास्मिन् पाद उच्यते –
मालां च य इमां मालां गृह्णीयात् स हनिष्यति ।
मासब्रतं सार्द्धशतश्वासकालैरकल्पयत् ।
मासानां मार्गशीर्षोहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥
मासानां मार्गशीर्षोऽहं ऋतूनां कुसुमाकरः॥३५ ॥
मासेभ्यः पितृलोकं पितृलोकादाकाशमाकाशाच्चन्द्रमसमेष सोमो राजा तद्देवानामन्नं तं देवा भक्षयन्ति ॥ ४ ॥
माहात्म्यज्ञानपूर्वस्तु सुदृढः सर्वतोऽधिकः ।
माहात्म्यमल्पशक्तित्वं यथायोग्यफलं भवः ॥62॥
मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणञ्च रिशादसम् ॥ धियङ्घृताचीं साधन्ता ॥ ७ ॥
मिथुनं पालयामास स कृपोऽस्त्राण्यवाप च ॥ ५९॥
मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥
मिथ्याज्ञानेन च तमो ज्ञानेनैव परं पदम्॥ १॥
मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥
मिश्रा मध्या इति ज्ञेयाः संसारपरिवर्तिनः ।
मीन उवाच– न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाऽहं शरणं गता ॥ २० ॥
मीमांसमानं तमवाप गङ्गा सुतं समादाय पतिं जगाद च ।
मुक्त एव चात्रोच्यते ।
मुक्तकेशा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्त्रियस्त्विति ॥ ३९३॥
मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।
मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।;सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥
मुक्तसङ्गस्ततो भूयान् न दोग्धा धर्ममात्मनः ॥ ३२ ॥
मुक्तसङ्गोनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
मुक्तसङ्गोनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।;सिद्ध्यसिद्ध्योः निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते॥२६ ॥
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।;सिद्ध्यसिद्ध्योः निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते॥२६ ॥
मुक्तस्योपासना कर्तव्या न वा ? इत्यतोऽब्रवीत् –
मुक्ता कथञ्चिद् भीमास्यात् सा सेना दुद्रुवे भयात् ।
मुक्ता दक्षभुजे सा च(सोऽथ) विदार्य धरणीं तथा(तदा) ।
मुक्ताः शतगुणाः प्रोक्ताः रमा तेभ्योऽखिलैर्गुणैः ॥5॥
मुक्ताधिकरणम्
मुक्तानां च न हीयन्ते तारतम्यं च सर्वदा ॥ ७१॥
मुक्तानां तु तदन्येषां समुद्रतरलोपमा ॥21॥
मुक्तानामपि भक्तिर्हि नित्यानन्दस्वरूपिणी ॥ १०४॥
मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।
मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।;सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
मुक्तावपि च संसारे नात्मनो विष्णुना क्वचित् ।
मुक्तिफलाधिकरणम्
मुक्तिभागी निरातङ्की विष्णुलोके चिरं वसेत्॥ ११॥
मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः ।
मुक्तिर्नित्या तमश्चैव नाऽवृत्तिः पुनरेतयोः ।
मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः ॥ ६ ॥
मुक्तेषु श्रीस्तथा वायोः सहस्रगुणिता गुणैः ।
मुक्तोऽपि सर्वमुक्तानां आधिपत्ये स्थितः सदा ।
मुक्तोऽमुक्त इति ह्यत्र ब्रह्मान्ता उत्तरोत्तरम् ।
मुक्तौ न ग्राह्यमेवैतत्सुखाभावमतं बुधैः ॥103॥
मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह ।
मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह ।;यत्रोन्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्योऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ ३० ॥
मुखमानेन चैवोच्चं किरीटं केशवस्य हि ॥38॥
मुखादूर्ध्वं द्य्वङ्गुलोच्चां नवाङ्गुललसन्मुखाम् ।
मुखेन बाहुनाऽप्ययं समस्तलोकजिद् वशी ॥ २३॥
मुख्यतः सर्वशब्दैश्च वाच्य एको जनार्दनः।
मुख्यता शक्तिमत्त्वं च वैरूप्यं सर्वसङ्ग्रहः ॥7॥
मुख्यतो जामद्ग्यस्तु देवतास्य मनोः स्मृतः ॥64॥
मुख्यधर्मरते भीमे न पिता क्रोद्धुमर्हति ॥ ३७॥
मुख्यप्राणमृते त एवेन्द्रियाणि ।
मुख्यप्राणवशे सर्वं स विष्णोर्वशगः सदा॥ ७॥
मुख्यप्राणश्चेन्द्रियाणि देहश्चैव तदुद्भवः।
मुख्यप्राणाधिकरणम्(श्रेष्ठाधिकरणम्)
मुख्यमेषैव नान्यत् स्यात् सर्वं व्यर्थं तया विना ।
मुख्यवायुर्नित्यसमः शरीरोत्पत्तिकारणात् ॥20॥
मुख्यशब्दार्थ इति हि स्वीकर्तव्यो मनीषिभिः ॥46॥
मुख्ये च विद्यमाने नामुख्यं युक्तम् ॥ 02 ॥
मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।
मुग्धायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।;बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युतः ॥ ५२ ॥
मुनयोऽद्याप्युदीक्षन्ते परं नापुरवाङ् नृपाः ॥ २६ ॥
मुनिं हि गर्गनामकं ह्यमुष्य स्याल(शाल) आक्षिपत् ॥ ७५॥
मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥
मुनिः शान्तमनोवाक्यस्तदा नाऽख्यात्युपप्लवः ॥ ४० ॥
मुनिभिर्द्रुपदेनापि सर्ववेदार्थतत्त्ववित् ॥ ९२॥
मुनिर्देवस्तु सवितृनामा स्रष्टृत्वतो हरिः ॥40॥
मुनिश्छन्दस्तु गायत्री देवता भगवान् हरिः ।
मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः॥३७ ॥
मुनीन्द्रदेवगायनादयोऽपि यादवैः सह ।
मुनीश्वराश्च सर्वतः समीयुरत्र च प्रजाः ॥ ६॥
मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।
मुनौ निक्षिप्य तनयौ सीता भर्त्रा विवासिता ।;ध्यायन्ती रामचरणौ विवरं प्रविवेश ह ॥ १५ ॥
मुमुदुः सर्वपाञ्चाला जातयोः सुतयोस्तयोः ।
मुमोच पार्थस्य स च निर्बिभेद स्तनान्तरम् ॥ १९॥
मुमोच राक्षसेऽथ तं प्रगृह्य तं जघान सः ॥ ११०॥
मुषितोऽस्मि इति प्रलापः ॥ ३७ ॥
मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥
मुहूर्तमेव सा माया तयोराच्छादने क्षमा ।
मुह्यते शस्त्रपातेन भिन्नत्वग्रुधिरस्रवः ।
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।;परस्योत्सादानर्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्॥१९ ॥
मूढग्राहेणाऽत्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
मूढग्राहेणाऽत्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।;परस्योत्सादानर्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्॥१९ ॥
मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।
मूढे भर द्वाजमिमं भरद्वाजं बृहस्पतेः ।;त्राता तु दुःखात् पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
मूढोयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥
मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्॥२५ ॥
मूध््नर्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥
मूर्च्छामवाप महतीं फल्गुनो रुद्रपीडितः ॥ १३२॥
मूर्च्छितं तं गुरुं दृष्ट्वा तद्भक्त्या भृशदुःखितः ।
मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
मूर्ध्ना सञ्जगृहे शापमेतावत् साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
मूर्ध्न्याधायाऽत्मनः प्राणम् आस्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥
मूलं नः प्रतिषेधश्च सोद्देशो भगवानपि ।
मूलमन्त्रं जपन् विष्णुं ध्यायंस्तिष्ठेदुपोषितः ॥45॥
मूलमन्त्रं ततो जप्त्वा यद्यात्मार्थं प्रपूजयेत् ॥ ६१ ॥
मूलमन्त्रं हरिं ध्यायन् जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ११६ ॥
मूलमन्त्रस्य चाङ्गानां न्यासः स्नानादनन्तरम् ।
मूलमन्त्रैः सदा स्नानं विष्णोरेव च तर्पणम्॥३०॥
मूलरामायणं चैव सम्प्रोच्यन्ते सदागमाः ॥9॥
मूलरामायणं ब्रह्मसूत्रं मानं स्वतः स्मृतम् ’॥ ३०॥
मूलरूपसवर्णानि कृष्णवर्णा शिखोच्यते ।
मूलाधारं समारभ्य त्वामूर्धानमृजुस्थिता ।
मूलेन पुष्पत्रितयमर्पयित्वा ततो वदेत् ।
मृगतृष्णेत्यतः प्राहुर्भोगं वैषयिकं बुधाः''॥ इति शब्दनिर्णये ॥२०॥
मृगाणां च मृगेन्द्रोहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥
मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्॥३० ॥
मृगिणे सितबिम्बाय लोकदीपाय दीपिने ।
मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्नेहाः पतन्त्यधः ॥ १५ ॥
मृतसञ्जीवनी मुख्या सन्धानकरणी परा ।
मृताश्च ये प्लवङ्गास्तु तद्गन्धात् तेऽपि जीविताः ॥ २०३॥
मृतिकाले पुनर्देहं विददार यथा पुरा ॥ १५३॥
मृत्पिण्डादिनिदर्शनानि नाद्वैतस्यानुकूलानि
मृत्युं शनैश्चरं चैव दक्षिणस्यां प्रपूजयेत् ।
मृत्युः सर्वहरश्चाहं उद्भवश्च भविष्यताम् ।
मृत्युः सर्वहरश्चाहं उद्भवश्च भविष्यताम् ।;कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृऽतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥
मृत्युः सर्वहरश्चाहम् उद्भवश्च भविष्यताम् ।
मृत्युः सर्वहरश्चाहम् उद्भवश्च भविष्यताम् ।;कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥३४ ॥
मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।
मृत्युदूतः कपोतोऽग्नावुलूकः कम्पयन्मनः ।;प्रत्युलूकश्च हुङ्कारैरनिद्रौ शून्यमिच्छतः ॥ १४ ॥
मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥
मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ १९ ॥
मृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥
मृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ १० ॥
मृद्दारुशैलैर्लोहैर्वा कुर्याद्देवालयं दृढम् ।
मृधे मृधे जितोऽपि सन् दृढाशया पुनः पुनः ।
मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
मृषा भवेत् प्रियश्च मे पुनःपुनर्भविष्यसि ॥ ६७॥
मृषा वाग् येषु ते प्रोक्ता मारुताद्यास्तु तेऽखिलाः ॥ १३५॥
मृषेति नामतो हि या बभूव दुःशलाऽऽसुरी ॥ ४५॥
मेघरूपत्वात् धूम उत्तमः ॥ २५ ॥
मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।
मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।;मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
मेने च जामातरमात्मकन्यागुणोचितं रूपनवावतारम् ।
मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
मेरुशृङ्गेण यत्रैव विष्णुः स्वात्मानमव्ययम् ।
मैत्रेय उवाच–
मैत्रेय उवाच–;एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।;अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥
मैत्रेय उवाच–;गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठितः ।;पुरुषस्तदुपादानमात्मानं लीलयाऽसृजत् ॥ ११ ॥
मैत्रेय उवाच–;चरमस्तु विशेषाणामनेकांशायुतः सदा ।;परमाणुः स विज्ञेयो नृणामैक्यभ्रमो यतः ॥ १ ॥
मैत्रेय उवाच–;दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।;जातक्षोभाद् भगवतो महानासीद् गुणत्रयात् ॥ १२ ॥
मैत्रेय उवाच–;निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनिः ।;दयालुः शालिनीमाह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन् ॥ १ ॥
मैत्रेय उवाच–;प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिणः ।;जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥
मैत्रेय उवाच–;भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।;आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥
मैत्रेय उवाच–;मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।;आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ॥ १ ॥
मैत्रेय उवाच–;विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः ।;आत्मन्यात्मानमावेश्य यथाऽऽह भगवानजः ॥ ४ ॥
मैत्रेय उवाच–;श्रुत्वा भागवतं पौत्रममोदत दितिर्भृशम् ।;पुत्रयोश्च वधं कृष्णाद् विदित्वाऽऽसीन्महामनाः ॥ ५० ॥
मैत्रेय उवाच–;सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।;ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥
मैत्रेयाशेषपापानां धातूनामिव पावकः॥ ५९॥
मोक्ष इत्युच्यतेऽसद्भिर्नानासंवृतिवर्जितम् ॥41॥
मोक्ष एवं स्वयं विष्णुर्यद्यपीशो ह्यशेषवित् ।
मोक्षं च विष्णुतस्त्वेव ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८३॥
मोक्षदो हि स्वतन्त्रः स्यात् परतन्त्रः स्वयं सृतौ ॥16॥
मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥
मोक्षश्च नियतस्तस्मात् स्वयोग्यहरिदर्शने’ ॥ १२८॥
मोक्षादिदत्वमीशस्य कथमेवावगम्यते ॥11॥
मोक्षे भोगं यतो ब्रूते जक्षन् क्रीडन्निति श्रुतिः ।
मोक्षेऽपि सुप्तिरस्तीत्याशङ्कानिवृत्त्यर्थमेवान्यतरपदम् ।
मोक्षो ज्ञानं च क्रमशो मुक्तिगो भोग एव च ॥ ७८॥
मोक्षो न शुद्धविज्ञानसन्तानी कालगत्वतः ॥74॥
मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतोः ॥ ८ ॥
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।;राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः॥१२ ॥
मोदत्येष सदा भूतैर्बालः क्रीडनकैरिव ॥७४॥
मोदमानजनतासमागमेऽपृच्छदत्र नृपतिर्यतव्रतम् ॥ २३१॥
मोनयदासाप्रप्रक्षि व्यत्यस्तो विघ्नराण्मनुः ।
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः॥७ ॥
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत् तामसमुच्यते॥२५ ॥
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते॥२५ ॥
मोहाद् गृहीत्वाऽसद्ग्राहान् प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः॥१० ॥
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेशुचिव्रताः॥१० ॥
मोहार्थान्यन्यशास्त्राणि कृतान्येवाऽज्ञया हरेः।
मोहावस्थायां परमेश्वरेऽर्धप्राप्तिर्जीवस्य ।
मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्॥१३ ॥
मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्॥३८ ॥
मौर्व्या ममन्थ धनुषः पातयित्वा धरातले ॥ ६८॥
म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।
म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् ।;अजामिलोऽप्यगान्मुक्तिं किमुत श्रद्धया गृणन् ॥ ५२ ॥
म्लेच्छदेशेशुचौ वापि चक्राङ्को यत्र तिष्ठति ।
य (एनं) एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।
य (एनं) एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।;सर्वथा वर्तमानोपि न स भूयोभिजायते॥२४ ॥
य (एनं)एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।
य (एनं)एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।;सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽपि जायते॥२४ ॥
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।;भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥६८ ॥
य इदं मध्वदं वेदात्मानं जीवमन्तिकात् ।
य इन्द्रयागसम्भारास्तैरयं साध्यतां मखः ॥ २५ ॥
य इन्द्रोरेकवर्गश्च समुद्रादूर्मिरेव च ।
य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
य इमं(इदं) परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
य इमं(इदं) परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।;भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः॥६८ ॥
य ईङ्खयन्ति पर्वतान् तिरस्समुद्रमर्णवम् ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ७ ॥
य उग्रसेनः सुरगायकः स जातो यदुष्वेष तथाऽभिधेयः ।
य उग्रा अर्कमानृचुरनाधृष्टास ओजसा ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ४ ॥
य उद्वहो नाम मरुत् तदंशयुक्तो वशी सञ्जयनामधेयः ॥ १३९॥
य एक ईशो निजमायया नः
य एक ईशो निजमायया नः;ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।;वयं च यस्यापि पुरः समेताः;पश्याम लिङ्गं पृथगीशमानिनः ॥ २४ ॥
य एकश्चर्षणीनां वसूनामिरज्यति ॥ इन्द्रः पञ्च क्षितीनाम् ॥ ९ ॥
य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा ।
य एताः(य एतत्) कारयामास तदभीष्टं करोम्यहम् ॥ ३१॥
य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।
य एते पितृदेवानामयने देवनिर्मिते ।;शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥
य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।
य एतेऽविकृता भावाः सप्त ते विकृतैः सह ।;नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं शयनं तव ॥ १६ ॥
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।;उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते॥१९ ॥
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।;उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते॥१९ ॥
य एव देवनामधा इति श्रुतिर्जगाद हि ।
य एव मद्गुणाधिकस्ततः सुतं समाप्नुहि ।
य एव हन्ति मागधं स वेदधर्मपालकः(स एव धर्मपालकः) ॥ ९६॥
य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत वा न वा ।
य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत वा न वा ।;कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन स न लिप्यते ॥ ७ ॥
य एष सूद आशु तं निहत्य मल्लमोजसा ।
यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।
यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।;व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥२१ ॥
यं यं वापि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
यं यं वापि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।;तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥६ ॥
यं यं वाऽपि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
यं यं वाऽपि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।;तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः॥६ ॥
यं यमन्तमभिकामो भवति यं कामं कामयते सोऽस्य सङ्कल्पादेवास्य समुत्तिष्ठति तेन सम्पन्नो महीयते ॥ १० ॥ २ ॥
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।;यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणाऽपि विचाल्यते॥२२ ॥
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।;यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते॥२२ ॥
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विदि्ध पाण्डव ।
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विदि्ध पाण्डव ।;न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन॥२ ॥
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।;न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन॥२ ॥
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।;समदुःखसुखं धीरं सोमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।;समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥
यः अनष्टो नष्टवन्नाज्ञासिषमिति मन्यमानः स आतुरो द्रष्टा जीवः ॥१६॥
यः अप्सु तिष्ठन् अद्भ्यो अन्तरो यं आपो न विदुः यस्यापः शरीरं योऽपोऽन्तरो यमयति, एष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः ॥ ४ ॥
यः कुक्षिस्सोमपातमस्समुद्र इव पिन्वते ॥ उर्वीरापो न काकुदः ॥ ७ ॥
यः कुर्यान्मन्दबुदि्धत्वान्निरयं सोधिगच्छति॥ १४९॥
यः तमसि तिष्ठंस्तमसोऽन्तरो यं तमो न वेद, यस्य तमः शरीरं यः तमसोऽन्तरो यमयति, एष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः ॥ १३ ॥
यः दिवि तिष्ठन् दिवः अन्तरो यं द्यौः न वेद, यस्य द्यौः शरीरं यः दिवमन्तरो यमयति, एष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः ॥ ८ ॥
यः पर इति ॥ १ ॥
यः पश्यति तथात्मानमकर्तारं स पश्यति॥३० ॥
यः पश्यति तथाऽऽत्मानम् अकर्तारं स पश्यति॥३० ॥
यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।
यः प्रकाशरूपः ॥ १० ॥
यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्॥१३ ॥
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः॥५ ॥
यः मनसि तिष्ठन् मनसो अन्तरो यं मनो न वेद, यस्य मनः शरीरं यः मनोऽन्तरो यमयति, एष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ २० ॥
यः वाचि तिष्ठन् वाचो अन्तरो यं वांग् न वेद, यस्य वाक् शरीरं यः वाचमन्तरो यमयति, एष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः ॥ १७ ॥
यः वायौ तिष्ठन् वायोरन्तरो यं वायुः न वेद, यस्य वायुः शरीरं यः वायुमन्तरो यमयति, एष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः ॥ ७ ॥
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।;न स सिदि्धमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।;न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्॥२३ ॥
यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥
यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति॥२० ॥
यः सर्वगुणसम्पूर्णः सर्वदोषविवर्जितः ।
यः सर्वज्ञः सर्वविद् यस्यैष महिमा भुवि ।
यः सर्वज्ञः सर्वविद् यस्यैष महिमा भुवि ।;दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा सम्प्रतिष्ठितः ॥ ९ ॥
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत् प्राप्य शुभाशुभम् ।
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत् प्राप्य शुभाशुभम् ।;नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५७ ॥
यः सेतुरिति चैकत्ववचनेन विशेषणात् ॥10॥
यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः॥१५ ॥
यच्च कार्यमिहास्माभिस्तदप्याज्ञापयाऽशु नः ॥ १००॥
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।;तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ७ ॥
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥’(भ.गी.१५.१२) इति च ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्’(भ.गी.१५.१२) इति
यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विदि्ध मामकम्॥१२ ॥
यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्॥१२ ॥
यच्चान्यदपि कृष्णस्य ब्रह्मन् भगवतः प्रभोः ।
यच्चान्यदपि कृष्णस्य ब्रह्मन् भगवतः प्रभोः ।;श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥
यच्चापहासार्थमसत्कृतोसि विहारशय्यासनभोजनेषु ।
यच्चापहासार्थमसत्कृतोसि विहारशय्यासनभोजनेषु ।;एकोथवाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२ ॥
यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।
यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।;न तदस्ति विना यत्स्यात् मया भूतं चराचरम्॥३९ ॥
यच्चाभिमन्युर्युष्माभिरेकः सम्भूय पातितः ॥ १७८॥
यच्छेद् वाङ्मनसि प्राज्ञस्तद् यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्॥१ ॥
यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।
यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।;तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ८ ॥
यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥
यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्॥१७ ॥
यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ६ ॥
यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।
यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।;प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।;प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः॥४ ॥
यजमानपशोः कस्य कायात् तेनाहरच्छिरः ॥ २४ ॥
यजेद् यष्टव्यमिति वाऽपृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ १० ॥
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।;येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि॥३५ ॥
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥२ ॥
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते’(भ. गी. ७.२) ॥८४॥
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिदि्धमितो गताः॥१ ॥
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः॥१ ॥
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः’(भ. गी. १४.१) ॥९०॥
यज्ञतुष्टेन(यज्ञे तुष्टेन) हरिणा प्रेरितः शङ्करः स्वयम् ।
यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।;यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥
यज्ञदानतपः कर्म न त्याज्यमिति चापरे॥३ ॥
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।;नायं लोकोस्त्ययज्ञस्य कुतोन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।;नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम॥३१ ॥
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।;भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्॥१३ ॥
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृृणु॥७ ॥
यज्ञस्यास्य जरासन्धवधात् कर्णजयादपि ॥ १७०॥
यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥
यज्ञाद् भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः॥१४ ॥
यज्ञानां जपयज्ञोस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥
यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः॥२५ ॥
यज्ञानां तपसां चैव शुभानां चैव कर्मणाम् ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥
यज्ञायाऽचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते॥२३ ॥
यज्ञायेति च मन्त्रेण श्रद्धाभक्तियुतः पुमान्॥ ८॥
यज्ञार्थं तावथाऽहूय पूजितः प्रययौ ततः ॥ ११०॥
यज्ञार्थमूहिरे भूरि स्वर्णमुद्यद्रविप्रभम् ॥ ८१॥
यज्ञार्थात् कर्मणोन्यत्र लोकोयं कर्मबन्धनः ।
यज्ञार्थात् कर्मणोन्यत्र लोकोयं कर्मबन्धनः ।;तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर॥९ ॥
यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।;तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।;कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते॥२७ ॥
यज्ञेश्वरं स्वमात्मानमचिरान्मुच्यते हि सः ॥ ५६ ॥
यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।
यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।;सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्॥५ ॥
यज्ञो दानं तपश्चैव स्वाध्यायः पितृतर्पणम् ।
यज्ञोपवीतं दत्वा तमासने चोपवेशयेत् ॥ ७७ ॥
यज्ञोऽयमिति हेतुं च विप्रैः पृष्टोऽभ्यभाषत ॥ १५३॥
यत आभासतामेव श्रुतिरस्य वदत्यलम् ।
यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥
यतः किञ्चिन्मात्रं नास्ति किन्तु सर्वमेवास्ति ॥ ४१ ॥
यतः कृष्णवशे सर्वे भीमाद्याः सम्यगीरिताः ।
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।;स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिदि्धं विन्दति मानवः॥४६ ॥
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।;स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः॥४६ ॥
यतः फलं तदेव कर्मेश्वराद् भवति । ‘एष ह्येव साधु कर्म कारयति’(कौशीतकि ब्राह्मण.३.८) इति श्रुतेरिति जैमिनिः ॥ 41 ॥
यतः सुपापदूतकस्ततो हि तादृशं वचः ॥ २२२॥
यतः सृज्यस्य देवस्य नैवोत्क्रान्तिस्ततो भवेत् ।
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः॥३ ॥
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन॥४३ ॥
यतते सुखहानौ हि को मोक्षाय यतेत् पुमान् ॥97॥
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।;इंद्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।;इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः॥६० ॥
यततोपि हरेः पदसंस्मरणे सकलं ह्यघमाशु लयं व्रजति ।
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।;यतन्तोप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।;यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥
यतन्तोप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः॥११ ॥
यतमानोऽपि निर्यत्नः कृतो युद्धे निरायुधः ॥ ८७॥
यतश्चोदेति सूर्योस्तं यत्र च गच्छति ।
यतस्तदुदितं मानमजादिभ्यस्तदर्थतः ॥4॥
यतिरासीद् धर्मजोऽतः सोऽभ्यासार्थं सदैव च ॥ ९॥
यतिष्ये रक्षितुं भीमाद् धार्तराष्ट्रानिति स्वकाम् ।
यतीनां स्नानकालोयं गङ्गाम्भःसदृशं जलम्॥ १३७॥
यतेंद्रियमनोबुदि्धर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
यतेंद्रियमनोबुदि्धर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।;विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः॥२८ ॥
यतेतोपासनायैव विशिष्टाचार्यसम्पदा ॥7॥
यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मुनिर्मोक्षपरायणः ।
यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मुनिर्मोक्षपरायणः ।;विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः॥२८ ॥
यतो जैमिनिनाऽन्यार्थमसिद्धेऽर्थे विधिस्तथा ॥15॥
यतो नारायणप्रसादम् ऋते न मोक्षः, न च ज्ञानं विना अत्यर्थप्रसादः, अतो ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्या ।
यतो निवर्तते कर्म सदोषोऽकर्मकः स्मृतः ॥ ९ ॥
यतो भगवदुक्तं प्रमाणमतस्तदुक्तं पुराणं त्वत्प्रश्नानामुत्तरत्वेन वक्ष्ये ॥ ४ ॥
यतो मोक्षादिदाताऽसावतो जिज्ञास्य एव वः ॥9॥
यतो यतो धावति दैवचोदितं;मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।;गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ;प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥
यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्ततः । एष धर्मो नृणां क्षेमः शोकमोहभयापहः ॥ १८ ॥
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।;ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।;ततस्ततो नियम्यैतद् आत्मन्येव वशं नयेत्॥२६ ॥
यतो विशिष्टमानन्दं मुक्तौ जनयति स्फुटम्''॥ इति च ॥ ५७ ॥
यतो हि कृष्णसंश्रयाद् बतापहासिता वयम् ।
यतो हि वैष्णवं क्रतुं तमाहुरीश वैदिकाः ॥ २३०॥
यतोऽतो यदधीनास्ते शब्दार्थत्वमुपागतः ।
यतोऽनेकविधोऽभेदो यत आत्मविपर्ययः । देहयोगवियोगश्च संसृतिर्न निवर्तते ॥ २० ॥
यतोऽप्राप्य निवर्तन्ते वाचश्च मनसा सह ।
यतोऽप्राप्य निवर्तन्ते वाचश्च मनसा सह ।;अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नमः ॥ ४० ॥
यतोऽभवंस्ततस्तु ते ययुः पदं हरेस्तदा ॥ ७३॥
यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् ।
यत् कर्मभिर्यत् तपसा ज्ञानवैराग्यतश्च यत् ।;योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥
यत् कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद् गतिः ॥ ८ ॥
यत् तत् त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् ।
यत् तत् सत्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवतः पदम् ।
यत् तत् सत्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवतः पदम् ।;यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २२ ॥
यत् तद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः ।
यत् तद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः ।;परं प्रधानात् पुरुषाद् दैवं कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥
यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।
यत् ते गतीनां तिसृणामीशितुः परमं पदम् ।;नार्वाचीनो विसर्गस्य धातुर्वेदितुमर्हति ॥ ३१ ॥
यत् पादयोः पतिताश्रुप्रधानो यैः कबरं स्पृष्टं तत्स्त्रियः तत्पदयोः पतितत्वादेव । सविमुक्तकेश्यो न्यकृत ॥ १० ॥
यत् प्रयोजनार्थं सृष्ट्यादिस्तदूनत्वान्नपूर्णतेत्यत आह –
यत् प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।
यत् प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।;तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ९ ॥
यत् यतः । 'यत्तदित्यादयः शब्दाः पञ्चम्यन्ताः प्रकीर्तिताः''।इति च ॥ ९ ॥
यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाऽप्नोति माऽमृतम् ॥ २२ ॥
यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद् योगैरपि गम्यते ।
यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद् योगैरपि गम्यते ।;एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति॥५ ॥
यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥
यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।
यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।;यत्तपस्यसि कौन्तेय तत् कुरुष्व मदर्पणम्॥२७ ॥
यत्काये ॥ ४ ॥
यत्किञ्च विजिज्ञास्यं मनसस्तद्रूपं मनो हि विजिज्ञास्यं मन एनं तद्भूत्वाऽवति ॥ १५ ॥
यत्किञ्चाविज्ञातं प्राणस्य तद्रूपं प्राणो ह्यविज्ञातः प्राण एनं तद्भूत्वाऽवति ॥ १६ ॥
यत्कृतं तत्कृतं तेन सम्प्राप्तं परमं पदम्॥ १२॥
यत्कृतं तत्कृतं तेन सम्प्राप्तं परमं पदम्॥ २१॥
यत्तत् सुराणां सर्वेषां मुनीनां च तपः स्थितम् ।
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेमृतोपमम् ।
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेमृतोपमम् ।;तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुदि्धप्रसादजम्॥३७ ॥
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।;तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम् आत्मबुद्धिप्रसादजम्॥३७ ॥
यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।
यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।;न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥
यत्तपस्यसि कौन्तेय तत् कुरुष्व मदर्पणम्॥२७ ॥
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।;क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥२४ ॥
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्ये सक्तमहैतुकम् ।;अतत्त्वार्थवदल्पं च तत् तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।;अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्॥२२ ॥
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।;दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्॥२१ ॥
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।;दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृऽतम्॥२१ ॥
यत्तेहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥
यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥१ ॥
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोयं विगतो मम॥१ ॥
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम॥१ ॥
यत्त्वा तुरीयमृतुभिर्द्रविणोदो यजामहे ॥ अध स्मानो ददिर्भव ॥ १० ॥
यत्परिवारतयेशा जाता देवा नृपात्मजा रतयेशाः ।
यत्प्रसादात् स मुक्तो भवति स भगवान् पूर्वोक्तः॥19 ॥
यत्प्रापुर्वैष्णवा नान्ये यदृते न सुखं परम्''॥ इति ब्राह्मे ॥ १९ ॥
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।;प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ॥२३ ॥
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥
यत्र चैवाऽत्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥
यत्र तत्र कथं वस्तुनिर्णयः स्यादितीरिते ॥68॥
यत्र तन्निर्णयं देवः सुविशिष्टोपपत्तिभिः ॥1॥
यत्र द्रोणस्तत्र पुत्रस्तत्र भीष्मः कृपस्तथा ।
यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।
यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।;प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥
यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया ।
यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया ।;स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।;तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥७८ ॥
यत्र रूपं तत्र गुणाः भक्त्याद्यास्त्रीषु नित्यशः ।
यत्र विश्व इमे लोकाः सविकाराः समासते ॥ २२ ॥
यत्र सन्तस्तु ते सन्ति तत्र स्थातव्यमेव मे ।
यत्रापि नीयते तत्र वाराणस्याः शताधिकम्॥ ११०॥
यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥
यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।
यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।;न त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥
यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।
यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।;अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥
यत्रोद्भवस्तत्र गतं अदर्शनं गतम् ।
यत्रोन्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्योऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ ३० ॥
यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।;यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।;यत्र चैवाऽत्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥२० ॥
यत्रोपलब्धं सुव्यक्तमव्यक्तं च ततः परम् ॥ १९ ॥
यत्रोभयोः स शब्दः स्यात्तत्र द्विवचनेऽप्युभे''। इत्यभिधानम् ॥१०॥
यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
यत्सतां हितमत्यन्तं तत् सत्यमिति निश्चयः ॥ ११३॥
यत्समूलमावृहेयुर्वृक्षं न पुनराभवेत् ।
यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।
यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।;एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति॥५ ॥
यत्सानोस्सानुमारुहद् भूर्यस्पष्ट कर्त्वम् । तदिन्द्रो अर्थञ्चेतति यूथेन वृष्णिरेजति ॥ २ ॥
यत्स्पृष्टोऽहरहर्मुक्तक्लेशः शेतेऽमृताम्बुधौ ।
यत्स्पृष्टोऽहरहर्मुक्तक्लेशः शेतेऽमृताम्बुधौ ।;तावद् वेदाथ तत् तेऽङ्घ्रिं जनो नु स्मरते च तत् ॥ ६८ ॥
यथा एक एव कालः पूर्व इत्यवच्छेदकोऽवच्छेद्यश्च भवति। अतिसूक्ष्मत्वापेक्षयैष दृष्टान्तः।
यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।
यथा केषाञ्चिन्मोक्ष एवमन्येषामित्यनुमानाच्च॥ 32 ॥
यथा गङ्गोदकं त्यक्त्वा पिबेत् कूपोदकं नरः ।
यथा गजतनुः शर्वस्तच्च सर्वमवर्णयत् ॥ १९८॥
यथा गतिनिष्पत्यर्थमश्वादयोऽपेक्ष्यन्ते न निष्पन्नगतेर्ग्रामादिप्राप्तौ ॥ 26 ॥
यथा गुणवदिन्धनेऽग्निर्मथनादिना ॥ ३४ ॥
यथा गौर्नैव हन्तव्या शुक्ला कृष्णेति भामिनि ।
यथा ग्रहैर्विदूष्यते मतिर्नृणां तथैव हि ।
यथा च भीष्मकात्मजामवाप्नुयाच्च चेदिराट् ॥ ६९॥
यथा च रुद्रवचनादवध्या राक्षसाधिपाः ॥ ३॥
यथा चक्षुरादिप्रकाशे विद्यमानेऽपि वैलक्षण्यादप्रकाशादिव्यवहारः ॥ 15 ॥
यथा जटासुरः पापः शर्वाणीवरसंश्रयात् ।
यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस्तत्कृतो गुणः ।
यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस्तत्कृतो गुणः ।;दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ ११ ॥
यथा जितः पौण्ड्रकश्च कर्णाद्याश्च तथाऽपरे ॥ १९७॥
यथा जिताः कीचकाद्या एकलव्यसहायवान् ।
यथा जीवानन्दादेरन्यद् ब्रह्म तथोपासाकृतादपि ।
यथा ज्ञान ‘इदं ज्ञास्यामि’() इत्यनियमः प्रतीयते, एवं कर्मणि ।
यथा तक्ष्णः कारयितृनियतत्वं कर्तृत्वं च विद्यते, एवं जीवस्यापि ॥ 40 ॥
यथा तद्वद्धरेरन्यवाचोधारणमिष्यते''॥ इति हरिवंशेषु ॥ १९,२० ॥
यथा दिवौकसां सदस्यनन्तसद्गुणार्णवः ॥ २६४॥
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।;योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः॥१९ ॥
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृऽता ।
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृऽता ।;योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः॥१९ ॥
यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।
यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।;न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
यथा न शक्यते परैः शरीरवाङ्मनोनुगा ॥ १४५॥
यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।
यथा नभसि मेघौघा रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।;एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥
यथा पादोदकं पुण्यं निर्माल्यं चानुलेपनम् ।
यथा पुंसोऽस्वतन्त्रत्वं तज्ज्ञापयतु मा भवान् ।
यथा पुरा सागरजासमेतः सुरासुराणाममृताब्धिमन्थने ॥ ३६॥
यथा पुरा सागरजास्वयंवरे सुमानसानामभवत्समागमः ।
यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।
यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।;क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत॥३४ ॥
यथा बालस्य सदेव पुंस्त्वं यौवनेऽभिव्यज्यते, एवं सतामेवाऽनन्दादीनां व्यक्त्यपेक्षया तदुक्तिः ।
यथा बिम्बानुसारेण प्रतिबिम्बप्रकाशनम् ॥ १० ॥ २ ॥
यथा भूतग्राम एकस्मादेक उत्तमोऽस्त्येव, एवं प्राणादपि परमात्मानमन्तरा विद्यत इति चेत्,
यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥
यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।
यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।;स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥
यथा मरणं प्राप्यात्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥
यथा महच्छब्दो महत्तत्वे प्रसिद्धोऽपि, परममहत्त्वात् परमात्मन एव मुख्यः, एवमितरेऽपि ॥ 08 ॥
यथा महानहङ्कारस्त्रिवृत् पञ्चविधः स्वराट् ।
यथा महानहङ्कारस्त्रिवृत् पञ्चविधः स्वराट् ।;एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद् यतः ॥ २९ ॥
यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।
यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेषु च ।;प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३४ ॥
यथा लोके मत्तस्य सुखोद्रेकादेव नृत्तगानादिलीला, न तु प्रयोजनापेक्षया, एवमेवेश्वरस्य ।
यथा विदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥
यथा विविक्तं यद्युक्तं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥
यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।
यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् ।;न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २८ ॥
यथा शयानं सम्राजं बन्दिनस्तत्पराक्रमैः । प्रत्यूषेऽभ्येत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविनः ॥ १४ ॥
यथा शौक्ल्यादिकं रूपं गोर्भवत्येव सर्वदा ।
यथा स भगवान् व्यासः साक्षान्नारायणः प्रभुः ॥७॥
यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।
यथा सभा स्वयम्भुवः समास्थिता च विष्णुना ॥ २६२॥
यथा सर्वं सलिलं समुद्रं गच्छति एवं सर्वाणि वचनानि ब्रह्मज्ञानार्थानीति नियमः ।
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।;सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्याद् आकाशं नोपलिप्यते ।
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्याद् आकाशं नोपलिप्यते ।;सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥
यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतवः ॥ ९ ॥
यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्मूलं तत् प्रचक्षते ।
यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्मूलं तत् प्रचक्षते ।;भक्तियोगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो ॥ २ ॥
यथा साङ्ख्येषूक्तं तथा कथितम् । यत्साङ्ख्यमूलं तल्लक्षणं प्रचक्षते ॥१,२॥
यथा सिंहादितनवः शेषवीन्द्रेन्द्रपूर्वकाः ।
यथा सुहृत्सु कर्तव्यं पितृमातृसुतेषु च ।
यथा सोम्य मधु मधुकृतो निस्तिष्ठन्ति नानात्ययानां वृक्षाणां रसानां(रसान् .पा) समवहारमेकतांं गमयन्ति ॥ १ ॥
यथा सोम्यैकेन लोहमणिना सर्वं लोहमयं विज्ञातं स्याद् वाचाऽऽरम्भणं विकारो नामधेयं लोहमणिरित्येव सत्यम् ॥ ५ ॥
यथा स्वभागधेयानि ग्रहीष्यन्ति दिवौकसः ।
यथा स्वभागधेयानि ग्रहीष्यन्ति दिवौकसः ।;यद् यज्ञपुरुषः साक्षादपत्याय हरिर्वृतः ॥ ३३ ॥
यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।
यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।;सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥
यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् ।
यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थकृत् ।;स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥
यथाकामं ह्यनुमातुं शक्यते । अतो न तत्त्वे पृथगनुमानमपेक्ष्यते ।
यथाकालोपपन्नानि स्वारामवनजान्यपि ।
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।;तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय॥६ ॥
यथाक्रमं गुणोद्रेकात् तदन्यैराविरिञ्चतः ।
यथाक्रमं बहुगुणैर्ब्रह्मणा त्वखिलैर्गुणैः॥ ४॥
यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।
यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।;तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥
यथाधिकारं देवानां भवन्त्येवोत्तरोत्तरम्’ इति ॥ 33 ॥
यथानुभूतं भ्रमता विना यदुकुलक्षयम् ॥ १२ ॥
यथाप्रतिज्ञं भ्रातृव्यान् रणे मम निजघ्नुषः ।
यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥
यथामति हरेः पूजाविधिं वैष्णवसम्मतम् ॥ १ ॥
यथायोग्यं गुणायैव दोषकृद्दुष्टजन्तुषु''॥ इति वाराहे ॥ ४०-४२ ॥
यथायोग्यं यथाशक्ति तत्तदायुधभूषणः ॥17॥
यथायोग्यफलप्राप्त्यै लीलैषा परमात्मनः’ ॥८३॥
यथायोग्यमेवैनं भगवन्तं प्रजा मुक्ता अन्वाविशन्ति तच्छासनानुसारेण यं यं कामं कामयते तं तस्मादेवोपजीवन्ति ।
यथार्थवचनानां च मोहार्थानां च संशयम्।
यथालब्धेन वर्तेत भिक्षया वा द्विजोत्तमः ।
यथाशक्तिक्रिया सन्धिः प्रमाणबलमानतिः ॥63॥
यथाशक्त्यखिलान् वेदान् विज्ञायोपासनं भवेत् ।
यथाश्रयभावाधिकरणम् (अङ्गाधिकरणम्)
यथासङ्कल्पभोगाश्च चिदानन्दशरीरिणः।
यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥
यथास्थिताः प्रज्ञाताः । इतस्ततः संयोजनं विना यथास्थितशंसनं पथः(थिः) प्राप्तिः ॥
यथास्वरूपविज्ञानमात्मन्यपि न दोषकृत् ।
यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।
यथाऽम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव ।;चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भूः ॥ २३ ॥
यथाऽर्थेन विनाऽमुष्य पुंस आत्मविपर्ययः ।
यथाऽर्थेन विनाऽमुष्य पुंस आत्मविपर्ययः ।;प्रतीयत उपद्रष्टुः स्वशिरश्छेदनादिकः ॥ १० ॥
यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥
यथाऽविरुद्धता न स्यात् तथाऽर्थः कल्प्य एतयोः’ इति ।
यथाऽहिः कुण्डली कुण्डलं च । तुशब्दात् केवलश्रुतिगम्यत्वं दर्शयति ॥ 28 ॥
यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।;तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय॥६ ॥
यथाऽऽकाशादयः परमात्मन उत्पद्यन्ते तथा प्राणा अपि ॥ 01 ॥
यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।
यथाऽऽत्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया ।;विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥
यथाऽऽदित्यस्य दर्पणादिस्थानविशेषात् प्रतिबिम्बविशेष एवमानन्दादेरपि ।
यथाऽऽदित्यस्य प्रकाशत्वं प्रकाशित्वं च, एवं वा दृष्टान्तः। तेजोरूपत्वाद् ब्रह्मणः ॥ 29 ॥
यथाऽऽश्रितानि ज्योतींषि ज्योतिःश्रेष्ठं दिवाकरम् ।
यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥
यथेताधिकरणम्
यथेत्यस्य जितासन इत्यादि । यत्र स्थूले । यादृशीत्यस्य विशेष इत्यादि ॥ २३ ॥
यथेत्युक्तो वदेत् किं स योनुमामात्रमानकः ।
यथेदानीं तथा चाऽग्रे पश्चादप्येतदीदृशम् ।
यथेदानीं तथा चाऽग्रे पश्चादप्येतदीदृशम् ।;सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतश्च यः ॥ १३ ॥
यथेष्टतो गमिष्यसि स्वदेहसंयुतोऽपि सन् ॥ ६५॥
यथेष्टभक्षभोज्यादिदाता मुक्तिप्रदायकः ॥29॥
यथेष्टभोगसंयुतः सुरेशगायकादिभिः ।
यथैधांसि समिद्धोग्निर्भस्मसात्कुरुतेर्जुन ।
यथैधांसि समिद्धोग्निर्भस्मसात्कुरुतेर्जुन ।;ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा॥३७ ॥
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात् कुरुतेऽर्जुन ।
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात् कुरुतेऽर्जुन ।;ज्ञानाग्निस्सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा॥३७ ॥
यथैव धर्मभूषणो जगाम सन्ध्यकासुतः ॥ १८॥
यथोचितं च सम्मान्य सर्वानाहेदमीश्वरः ॥ २३०॥
यथोचितास्तत्र विधाय वार्ता जगाद काले कलिकल्मषापहः ॥ ६३॥
यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।
यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।
यथोदयो रवेर्भवेत् सदोदितस्य लोकतः ॥ १३७॥
यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् ।
यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वहते मुखात् ।;आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसाऽऽस्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम्॥३८ ॥
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।;निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्॥३९ ॥
यदङ्ग दाशुषे त्वमग्ने भद्रङ्करिष्यसि ॥ तवेत्तत् सत्यमङ्गिरः ॥ ६ ॥
यदतीतः परो विष्णुः स एवातो विमोक्षदः''॥ इति नारदीये ॥१७॥
यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २१ ॥
यदधीनं विना नान्यत् किञ्चिदस्ति कुतश्चन ।
यदधीना गुणाश्चैव दोषा अपि हि सर्वशः ॥113॥
यदनादिकृतं पापं यदूर्ध्वं यत्करिष्यति॥ १५४॥
यदपेक्षयाऽसौ फलं ददाति न तत् कर्म ।
यदभ्यर्च्य हरिं भक्त्या कृते वर्षसहस्रकम् ।
यदम्बयाऽभिकामितं पुरा पपात तत् क्षितौ ॥ २८६॥
यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥
यदसुप्तिगतोपि हरिः सुखवान् सुखरूपिणमाहुरतो निगमाः ।
यदस्तौषीद् गुणमयं निर्गुणं माऽनुवर्णयन् ॥ ३९ ॥
यदस्य त्वं यदस्य देवेष्वथ नु मीमांस्यमेव ते ॥ १ ॥
यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।
यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।;मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति॥५९ ॥
यदा च चक्रवर्तिनस्तदेदृशा न शत्रवः ॥ ८८॥
यदा तदैवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४० ॥
यदा तु ज्ञानिसद्भावे नैव गृह्णन्ति तत्परम् ॥ ९०॥
यदा ते मोहकलिलं बुदि्धर्व्यतितरिष्यति ।
यदा ते मोहकलिलं बुदि्धर्व्यतितरिष्यति ।;तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।;तदा गन्ताऽसि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥५२ ॥
यदा ते सर्वशस्त्रास्त्रवेदिनो राजपुत्रकाः ।
यदा त्रयाणामपि चैकमेष करोति गच्छेयमहं विसृज्य ।
यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः ।
यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।
यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु ।;धर्मे मयि च विद्वेषः स वा आशु विनश्यति ॥ २८ ॥
यदा न योद्धुमाशकद्धरेः सुतं न दृश्यते ॥ १९५॥
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।;तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा॥३१ ॥
यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थमनुपश्यति ।
यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थमनुपश्यति ।;तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा॥३१ ॥
यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति ।
यदा मन उपादाय यद्यद् रूपं बुभूषति ।;तत्तद् भजेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रितः ॥ २२ ॥
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।;अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।;अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्॥७ ॥
यदा यस्यानुगृह्णाति भगवानात्मभावितः ।
यदा यस्यानुगृह्णाति भगवानात्मभावितः ।;स जहाति मतिं लोके वेदे च परिनिष्ठिताम् ॥ ४९ ॥
यदा युद्धे मृतिं याति सा कन्या पुन्तनुस्थिता ।
यदा रहितमात्मानं भूतेन्द्रियगुणाशयैः ।
यदा रहितमात्मानं भूतेन्द्रियगुणाशयैः ।;स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यमृच्छति ॥ ३३ ॥
यदा लेलायते ह्यर्चिः समिद्धे हव्यवाहने ।
यदा लेलायते ह्यर्चिः समिद्धे हव्यवाहने ।;तदाऽऽज्यभागावन्तरेणाहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ २ ॥
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।;निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा॥१८ ॥
यदा विवेकनिपुणा आदौ कृतयुगे जनाः ॥ २ ॥
यदा संहरते चायं कूर्मोङ्गानीव सर्वशः ।
यदा संहरते चायं कूर्मोङ्गानीव सर्वशः ।;इंद्रियाणींद्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।;इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥५८ ॥
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।;तदोत्तमविदां लोकानमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।;तदोत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते॥१४ ॥
यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि स्थिताः ।
यदा हि नेंद्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।
यदा हि नेंद्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।;सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते॥४ ॥
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।;सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते॥४ ॥
यदात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।
यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेखिलम् ।
यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेखिलम् ।;यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विदि्ध मामकम्॥१२ ॥
यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेऽखिलम् ।
यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेऽखिलम् ।;यच्चन्द्रमासि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्॥१२ ॥
यदाल्पां द्वादशीं दृष्ट्वा निशीथादूर्ध्वमेव तु ।
यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥ ४८ ॥
यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।
यदास्य नाभ्यात् नलिनात् अहमासं महात्मनः ।;नाविन्दं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते ॥ २२ ॥
यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २२ ॥
यदाऽस्य षण्ढतोदिता मुनेः पुरो हि तस्य च ।
यदाऽऽत्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति ॥ ८ ॥
यदाऽऽप उच्छुष्यन्ति वायुमेवापियन्ति वायुर्ह्येवैतान् सर्वान् संवृङ्क्त इत्यधिदैवतम् ॥ २ ॥
यदाऽऽससाद केशवो न्यवारयत् तमोजसा ॥ २८२॥
यदि कालोऽपि नेत्याह कदेति प्रश्न उत्तरम् ॥67॥
यदि तेषां तदैश्वर्यं न मां गच्छेदशेषतः ।
यदि त्वया तदा मुक्ता शक्तिस्त्वां सा हनिष्यति ।
यदि धर्मफलं ध्वान्तं सूर्यवत् स्यात् प्रकाशकम् ॥ १०४॥
यदि नात्मावधिर्मोक्षो मोक्षः स्याद्धटशून्यता ॥57॥
यदि नाम न तस्य वशे सकलं कथमेव तु नित्यसुखं न भवेत् ॥5॥
यदि नाम परो न भवेत् स हरिः कथमस्य वशे जगदेतदभूत् ।
यदि पुरुषोऽङ्गीक्रियेत तस्यापि करणाभावाद् अनुपपत्तिः ॥ 43 ॥
यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः ।
यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदुःखयोः ।;तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥
यदि भाः सदृशी सा स्यात् भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः॥१२ ॥
यदि मज्जीवितार्थी त्वमानयाऽश्विह पाण्डवान् ।
यदि मन्यसे सुवेदेति दहरमेवापि नूनं त्वं वेत्थ ब्रह्मणो रूपम् ।
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।;धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्॥४६ ॥
यदि मामप्रतीकारम् अशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
यदि मामप्रतीकारम् अशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।;धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्॥४६ ॥
यदि मे शक्तिरत्र स्याद् घातयेयं वृकोदरम् ।
यदि विज्ञानादिकरणं तस्याङ्गीक्रियते तदा तत एव सृष्ट्याद्युपपत्तेरीश्वर-वादान्तर्भावः ॥ 44 ॥
यदि वेद न याचेत नेति नाह यदीश्वरः ॥ ६ ॥
यदि स्म तेन मागधो निहन्यते सतां जयः ।
यदि स्म शक्यतेऽस्य तु स्वमोचनाय तद्वरम् ॥ ११३॥
यदि स्यादात्मनो भूयादपवर्गस्तु संसृतेः ॥ ८२ ॥
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतंद्रितः ।
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतंद्रितः ।;मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥२३ ॥
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।;मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥२३ ॥
यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।
यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।
यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।;नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायां मनोमयीम् ॥ ७ ॥
यदिष्टमास यस्य च प्रदत्तमेव पाण्डवैः ।
यदीक्षयैव रक्ष्यते किमस्य वृष्णिरक्षणम् ॥ ११८॥
यदीन्द्रजिन्मया हतो न चास्य शक्तिरीक्ष्यते ॥ २७॥
यदीयनेतृका रमाविरिञ्चशर्वपूर्वकाः ॥ १०६॥
यदीरणेनैव विनैष शङ्करः शशाक न प्रश्वसितुं च केवलम् ।
यदीहाहं स्थितो नैवं भविताऽहं त्वयोधयम् ।
यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत ।
यदुक्तं हरिणा पूर्वं उमायै प्राह तद्धरः ॥ ५६॥
यदुक्तवाञ्छिवं पूर्वं सत्यं कर्तुं तदब्रवीत् ॥ १७७॥
यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।
यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम् ।;यथाऽऽसीत्तदुपाख्यास्ये प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः ॥ ४५ ॥
यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः ॥ २१ ॥
यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् ।
यदुपादाय पूर्वस्तु भावो विकुरुते परम् ।;आदिरन्तो यतो यस्मिंस्तत् सत्यमभिधीयते ॥ १८ ॥
यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम ।
यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवतः पुरुषोत्तम ।;शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।;सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्॥३२ ॥
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारम् अपावृतम् ।
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारम् अपावृतम् ।;सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्॥३२ ॥
यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् ।
यदृच्छया मत्कथादौ जातश्रद्धस्तु यः पुमान् ।;न निर्विण्णो नातिसक्तो भक्तियोगोऽस्य सिद्धिदः ॥ ८ ॥
यदृच्छयाऽऽगतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् ।
यदृच्छयाऽऽगतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् ।;भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः ॥ २० ॥
यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ५ ॥
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।;समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबद्ध्यते॥२२ ॥
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।;समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वाऽपि न निबध्यते॥२२ ॥
यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् ।
यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसम्भृतम् ।;सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥
यदेतद्गच्छतीव च मनोऽनेनैव तदुपस्मरत्यभीक्ष्णं सङ्कल्पः ॥ ६ ॥
यदेदृशं(यदीदृशं) पतत्रिणो बलं हरेः किमुच्यते ॥ ५॥
यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।
यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।;विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥
यदेवं वाचकं शास्त्रं तद्धि शास्त्रं परं मतम् ॥ ४१॥
यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।
यदैकैकमलं तत्र दुःखाधिक्यं समुच्चयात् ।
यदैतमनुपश्यन्त्यात्मानं देवमंजसा ।
यदैनमेष बाधते तदा विमोचयाम्यहम् ।
यदैव दाम गोपिका न तत् पुपूर तं प्रति ॥ १६॥
यद् गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम’(भ.गी.१५.६) इति च ॥ 23 ॥
यद् भगवानाह । अतो भागवताख्याद्ग्रन्थात् शिवः पन्था न ॥ ३६ ॥
यद् यज्ञपुरुषः साक्षादपत्याय हरिर्वृतः ॥ ३३ ॥
यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥ ४५ ॥
यद् राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः॥४५ ॥
यद् वाचाऽनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते ।
यद् वाचाऽनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते ।;तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ५ ॥
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम॥६ ॥
यद्दर्शनार्थमुपासनोक्ता तस्माद् दर्शनात् सर्वपुरुषार्थप्राप्तिरिति बादरायणो मन्यते ।
यद्बलवान् क्रोधवशान्निनाय नाशं वृकोदरः क्रोधवशान् ।
यद्भक्तप्रवरेण प्रोतः स्वस्मिन् स कीचकः प्रवरेण ।
यद्भरितं विषसर्पप्रभृति ध्वान्तं न मारुतिं विषसर्प ॥३०॥
यद्भरितो भरताभः प्रभुरम्भाभावितोऽभिभरताभः ।
यद्यत्र प्रविशेत् कश्चिद्धन्मि त्वेति वचो ब्रुवन् ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।;स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।;स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते॥२१ ॥
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।;तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंशसम्भवम्॥४१ ॥
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।;तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसम्भवम्॥४१ ॥
यद्यनुद्देशितो धर्मोऽप्यर्थमेवानुसंव्रजेत् ॥ ४८॥
यद्यन्मनोगतं तस्य तत्तदाप्नोत्यसंशयम् ।
यद्यप्यल्पधनत्यक्तं वित्तं बहुफलं भवेत् ।
यद्यप्यशेषवेदार्थो दुर्गमोऽखलिमानवैः ॥27॥
यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।
यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् ।;तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
यद्यप्येकस्त्रिधा विष्णुर्वसिष्ठभृगुवृष्णिषु ।
यद्यप्येतन्न पश्यन्ति निशाचरगणास्तु ते ।
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।;कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्॥३८ ॥
यद्यर्थो दुःखहानिः स्यादनर्थः सुखनाशनम् ।
यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् ।
यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् ।;गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुल्बणेन विनंक्ष्यति ॥ ३१ ॥
यद्यस्त्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मनः स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥
यद्येवमपि मे युद्धं भवद्भिर्मन्यसे समम् ।
यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।
यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।;ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।
यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।;सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥
यद्रूपं परमहंसप्राप्यं पदमामनन्ति ॥ १० ॥
यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।
यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।;यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।
यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।;एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
यद्विरहादपि देहे स रथः शश्वत् स्थितेः सदादपि देहे ॥५८॥
यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥
यद्वृक्षो वृक्णो रोहति मूलान्नवतरः पुनः ।
यद्वेत्थ तेन तदुक्त्वा मामुपसीद ।
यद्वै तद् ब्रह्मेतीदं वाव तद्योऽयं बहिर्धा पुरुषादाकाशो यो वै स बहिर्धा पुरुषादाकाशः ॥ ७ ॥
यधर्थमेव जायते पुमान् हि तस्य सोऽकृतेः ।
यन्नामकीर्तनं भक्त्या विलापनमनुत्तमम् ।
यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् ।
यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् ।;व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥
यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।
यन्मनसा न मनुते येनाऽहुर्मनो मतम् ।
यन्मनसा न मनुते येनाऽहुर्मनो मतम् ।;तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपास ते ॥ ६ ॥
यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।
यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं चाथवोभयम् ।;सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥
यन्मां त्वं मन्यसे युक्तं भूतेन्द्रियगुणात्मभिः ॥ ३६ ॥
यन्मां पृच्छसि धर्मज्ञ केशवाराधनं प्रति॥ ७८॥
यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥
यन्मूहूर्तं क्षणं वापि वासुदेवो न चिन्त्यते॥ ४९॥
यमः संयमतां चाहं सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १८ ॥
यमदूता ऊचुः–
यमदूता ऊचुः–;वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।;वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥
यममार्गं महाघोरं नरकाणि यमं तथा ।
यमवायुशिवेन्द्राश्च ज्ञेया धर्मादिदेवताः ।
यमस्यैवानुगाः प्रोक्ता राजभिस्तैर्यमेन च ॥ ६०॥
यमस्वसुस्तटे प्रभुः समाससाद पृष्ठतः ॥ २७४॥
यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् ।
यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्परः क्वचित् ।;मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥
यमावत्र विदां श्रेष्ठावर्जुनोक्तमनूचतुः ॥ ४९॥
यमाववाङ्मुखौ यातौ नावयोः शत्रवो मुखम् ।
यमाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।
यमाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ।;विष्णोर्धाम परं साक्षात् पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥
यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् ।
यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् ।;यत्र विश्व इमे लोकाः सविकाराः समासते ॥ २२ ॥
यमे सुते तु कुन्तितः प्रजात एव सौबली ।
यमौ च पार्षतादयो धनञ्जयान्तिकेऽविशन् ।
यमौ तदन्वमोदेतां तत्स्नेहाद् गौरवादपि ।
यमौ युधिष्ठिरं कृष्णां चाऽदायैव पराद्रवत् ।
यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेर्जुन ।
यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेर्जुन ।;प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥३४ ॥
यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन ।
यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन ।;प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥३४ ॥
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।;अयथावत् प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।;अयथावत्प्रजानाति बुदि्धः सा पार्थ राजसी॥३१ ॥
यया विरिञ्चादिमधश्चकार ॥ ८४ ॥
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।;न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥३५ ॥
ययाच एनं परिरक्षणाय शचीपतिः केशवमर्जुनस्य ।
ययाचिरे जनार्दनं वरं वरप्रदेश्वरम् ॥ १२६॥
ययावनन्तविग्रहे शिशुत्वसम्प्रदर्शके ॥ १७॥
ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्दैवविमोहिताः ॥ २५ ॥
ययुरात्तप्रहरणाः पाञ्चालान्तःपुरं द्रुतम् ॥ ५७॥
ययुर्द्रोणेन सहिताः पाञ्चालनगरं प्रति ॥ ५४॥
ययोरन्तरमासाद्य जरढस्य सुता हताः ॥ १२॥
ययोरेकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत् ॥ ३५ ॥
ययौ कालः सुखेनैव तेषां विष्णुरतात्मनाम्(विष्णुपरात्मनाम्) ॥ ३१८॥
ययौ कैलासमद्रीशं चकारेव तपोऽत्र च ॥ १६१॥
ययौ च तैः समन्वितो वधाय साल्वपुत्रयोः ॥ २४०॥
ययौ च माद्रिनन्दनं स चाऽययौ स्वकं पुरम् ॥ २०८॥
ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ ३९ ॥
ययौ तेनैव देहेन पुंस्त्वमेव समाश्रिता ।
ययौ तेऽपि ययुः क्षिप्रं प्लवन्तः सप्तवारिधीन् ॥ ५९॥
ययौ पुरो देवरथस्तदाऽस्यावततार ह ॥ ७८॥
ययौ भ्रातॄनशेषं च वृत्तं तेषामवर्णयत् ॥ ५०॥
ययौ युधिष्ठिरं द्रष्टुं शिबिरं सार्जुनो हरिः ।
ययौ वृकोदरो यत्र दृष्ट्वा चैनमवस्थितम् ।
ययौ स विदुरः पार्थान् द्वारकां केशवे गते ॥ २९५॥
ययौ सपार्थशैनेयः कुरूणां शिबिरं निशि ॥ १११॥
ययौ सभार्यः स्वपुरीं पाण्डवाननुमान्य च ॥ ३६२॥
यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।
यर्हि चायं महित्वे स्वे परस्मिन्कालमाययोः ।;रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥
यर्हि भवतो दर्शनं तदा यदूनामस्माकं च नामरूपे ॥ ४१ ॥
यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः ।
यर्हि संसृतिबन्धोऽयमात्मनो गुणवृत्तितः ।;मयि तुर्ये स्थितो जह्यात् त्यागस्तु गुणचेतसाम् ॥ २८ ॥
यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥
यशश्च धर्ममुत्तमं विधित्सता वृकोदरे ।
यशस्तवाभिवर्द्धयेत् समाह्वयाद्य तं नृप ॥ १३॥
यशो भीष्मस्य दत्वा तु सोऽम्बां च शरणागताम् ।
यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धेः परं गतः ।
यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धेः परं गतः ।;तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जनः ॥ १७ ॥
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः॥११ ॥
यस्तत्रोभयविच्छेदः स स्मृतो ह्याधिभौतिकः ॥ ८ ॥
यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।
यस्तयोरात्मजः कल्प आत्मना च धनेन च ।;वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥
यस्तवविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाशुचिः ।
यस्तारतम्यवेत्ता स्याद् गुरूणां देवतास्वपि ।
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते॥११ ॥
यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् ।
यस्तु यस्याऽदिरन्तश्च स वै मध्यं च तस्य तत् ।;विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥
यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।
यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदाशुचिः ।
यस्तु विष्णुपरो नित्यं दृढभक्तिर्जितेन्द्रियः ।
यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।
यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।;सर्वभूतेषु चाऽत्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥
यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।;आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते॥१७ ॥
यस्त्वात्मरतिरेव स्याद् आत्मतृप्तश्च मानवः ।
यस्त्वात्मरतिरेव स्याद् आत्मतृप्तश्च मानवः ।;आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥
यस्त्वामग्ने हविष्पतिर्दूतन्देव सपर्यति ॥ तस्य स्म प्राविता भव ॥ ८ ॥
यस्त्विंद्रियाणि मनसा नियम्यारभतेर्जुन ।
यस्त्विंद्रियाणि मनसा नियम्यारभतेर्जुन ।;कर्मेंद्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते॥७ ॥
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्याऽरभतेऽर्जुन ।
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्याऽरभतेऽर्जुन ।;कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगम् असक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥
यस्त्विहेन्द्रियवानात्मा स चान्यः प्राणदेहयोः ॥ ४५ ॥
यस्मात् अनुतिष्ठन्ति तस्मात् परमेष्ठी प्रमाणम् ॥ २५ ॥
यस्मात् कृतानि तानीह विष्णुनोक्तैः शिवादिभिः।
यस्मात् क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
यस्मात् परमात्मैव तत्त्वं तस्मात् तमेव पश्यन्ति मुनयः ॥ १३ ॥
यस्मात् भगवतैष एवोक्तः तस्मात् स एव श्रोतव्यादिः ॥ ३९ ॥
यस्मात्क्षरमतीतोहमक्षरादपि चोत्तमः ।
यस्मात्क्षरमतीतोहमक्षरादपि चोत्तमः ।;अतोस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।;अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः॥१८ ॥
यस्मादर्वाक् संवत्सरोऽहोभिः परिवर्तते ।
यस्मादृतेन सिध्यति यज्ञो विपश्चितश्चन ॥ सधीनां योगमिन्वति ॥ ७ ॥
यस्माद् ब्रह्मेन्द्ररुद्रादिदेवतानां श्रियोऽपि च ।
यस्माद्व्यासात्मना तेषां भारते यश ऊचिवान् ।
यस्मान्नियमतो दुःखहानिः प्रत्यक्षतो भवेत् ॥13॥
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।;हर्षामर्षभयोद्वेगैः मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।;हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥
यस्मिन् दशविधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् ।
यस्मिन् दशविधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् ।;त्वयेरिता यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व नः ॥ २३ ॥
यस्मिन् पञ्च पञ्चजना आकाशश्च प्रतिष्ठितः ।
यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।
यस्मिन् महागुणा राजन् गृह्यन्ते कविभिर्मुहुः ।;न तेऽधुनाऽभिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३५ ॥
यस्मिन् सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
यस्मिन् सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद् विजानतः ।
यस्मिन् सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद् विजानतः ।;तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥ ७ ॥
यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणाऽपि विचाल्यते॥२२ ॥
यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।
यस्मिन्कर्मसमावापो यथा येनोपगृह्यते ।;गुणानां गुणिनां चैव परिमाणं सुविस्तरम् ॥ १४ ॥
यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटे यथा तन्तुवितानसंस्था । य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।;मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।
यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् ।;योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते॥२२ ॥
यस्य कस्यापि मन्त्रस्य न्यासः पञ्चाशदक्षरैः ।
यस्य च पर्यङ्कोऽयं पूर्वतनो विष्णुमजसपर्यं कोऽयम् ॥११॥
यस्य धर्माधर्मौ न स्तः तत्सिद्धान्ते किं प्रयोजनम् ? अतः स्वव्याहतेरेवोपेक्ष्यः ॥ 06 ॥
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुदि्धर्यस्य न लिप्यते ।
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुदि्धर्यस्य न लिप्यते ।;हत्वापि स इमाल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।;हत्वाऽपि स इमान् लोकान् न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥
यस्य पुमानानन्दं भुङ्क्ते यद् धाम कपतिमानानन्दम् ॥३॥
यस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रश्च क्रोधसम्भवः’(महा.१२.३५०.१२ ) ॥११४॥
यस्य प्रसादाद् वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम् ॥६५॥
यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।
यस्य रमा न मनोगं जगृहे विश्वम्भराऽपि न मनोऽगम् ।
यस्य शून्यैकरसता ज्ञानात्मा त्वपगच्छति ।
यस्य संस्थे न वृण्वते हरी समत्सु शत्रवः ॥ तस्मा इन्द्राय गायत ॥ ४ ॥
यस्य संस्मरणादेव वासुदेवस्य चक्रिणः ।
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।;ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः॥१९ ॥
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः॥६९ ॥
यस्यां जातो हरिः साक्षान्निशीथे भगवानजः ।
यस्यां विद्यायां महागुणा उच्यन्ते सोत्तमानामितराऽन्येषामिति चेत्, न –
यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।
यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः ।;आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः ॥ २१ ॥
यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥
यस्यान्तः सर्वमेवेदमच्युतस्याव्ययात्मनः ।
यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्॥२२ ॥
यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः ।
यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः ।;अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् ॥ ३ ॥
यस्यावतारा ज्ञायन्ते शरीरेष्वशरीरिणः । तैस्तैरतुल्यातिशयैस्तिर्यग्योनिष्वसङ्गतैः ॥ ३५ ॥
यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।
यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।;तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥
यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।
यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।;ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
यस्योपदेशात्सिन्ध्वीशो ददर्श कपिलं प्रभुम् ॥ इति च ॥ २६ ॥
यस्सर्वज्ञः सर्वविद् यस्य ज्ञानमयं तपः ।
यस्सर्वज्ञः सर्वविद् यस्य ज्ञानमयं तपः ।;तस्मादेतद् ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायते ॥ ९ ॥
या करोति निजायत्तान्
या ग्राम्यसुखानुवादैर्न गृहीता हरेः कथायां विवर्धमाना मतिः ॥ १३ ॥
या च तेऽर्जुनमाहात्म्ये शङ्का सा व्येतु मे शृणु ।
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।;यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः॥६९ ॥
या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।
या पतिं हरिभावेन भजेच्छ्रीरिव तत्परा ।;हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥
या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी ।
या मनसि सन्तता शिवां तां कुरु मोत्क्रमीः ॥ ११ ॥
या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिताः ॥ २९ ॥
या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्
या वा इह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखास्ताः सप्तसिन्धव आसन्;यत एव कृता सप्तभुवो द्वीपाः ॥ ३१ ॥
या वै सा गायत्रीयं वाव सा येयं पृथिव्यस्यां हीदं सर्वं भूतं प्रतिष्ठितमेतामेव नातिशीयन्ते ॥ २ ॥
या वै सा पृथिवीयं वाव सा यदिदमस्मिन् पुरुषे शरीरमस्मिन् हीमे प्राणाः प्रतिष्ठिता एतदेव नातिशीर्यन्ते ॥ ३ ॥
यां यां श्रियं प्रदीप्तां त्वं पाण्डवेषु प्रपश्यसि ।
याचितो रथमारुह्य ययौ नागपुरं द्रुतम् ॥ ४१३॥
याजोपयाजौ तावेव दयिता द्रुपदस्य सा ।
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।;उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्॥१० ॥
याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवानिव ॥ २४ ॥
याति तत्साम्यतां राजन् पूर्वरूपमसंत्यजन् ॥ २३ ॥
याति तस्माद्विरक्तः सन् ज्ञानमेव समाश्रयेत्।
याते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि ।
यात्रा स्नानं च कर्तव्यं सम्यगुक्तविधानतः ॥134॥
यात्रापि पूर्ववत् तत्राप्युत्सवेषु च सर्वशः ।
यादवश्चेति पप्रच्छ देवांस्ते च तमब्रुवन् ।
यादवेशोऽथ गौतम्याः सुतमाहैकसन्ततेः ।
यादृग् बाह्वोर्बलं भीमे संयुगेषु पुनः पुनः ॥ १३३॥
यादृशं चैव माहात्म्यमनन्तमजरं हरेः ।
यादृशं पद्मनाभस्य दिनं पातकहानिदम्॥ १७८॥
यादृशानि च कर्माणि भीम त्वमसि तादृशः’(महा. ५.७६.४) ॥१६४॥
यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥
यादृशे च कुले जातः सर्वराजाभिपूजिते ।
यादृश्यस्त्रज्ञता पार्थे दृष्टाऽत्र कुरुनन्दनाः ।
यानि कानि च तीर्थानि ब्रह्माण्डान्तर्गतानि च ।
यानि कानि च वाक्यानि कृष्णैकादशिवर्जने ।
यानि कानि च वाक्यानि विद्धोपोषपराणि च ।
यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।
यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं विभर्षि हि ।;तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १७ ॥
यानि यानीह रोचन्ते स्वजनानामरूपिणः ॥ ३१ ॥
यानि ह वा उत्पत्तिमन्ति तान्यनित्यानि। यानि ह वा अनुत्पत्तिमन्ति तानि नित्यानि ।
यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।
यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।;भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोपि माम् ॥॥ २५ ॥
यान्ति देवव्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितॄव्रताः ।;भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥॥ २५ ॥
यान्ति पूर्वाण्युत्तराणि न श्लेषं यान्ति कानिचित् ।
यान्त्युत्तमा नरोच्चाद्या ब्रह्मलोकात् सहाऽमुना॥ ५॥
याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥
याभिर्विभूतिभिर्लोकान् इमान् त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥
यामात्परत एवाथ स्वपेद्ध्यायन् जनार्दनम् ।
यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे ।
यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे ।;पक्षः पञ्चदशाहानि शुक्लः कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥
यामि पाण्डुसुतान् हन्तुमित्युक्त्वाऽऽरुरुहे रथम् ॥ ११८॥
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।;वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥
यावच्चिन्तयते जन्तुर्विषयान् विषसन्निभान् ।
यावतो ह्यननुष्ठाने कर्मपूर्तिर्न विद्यते ।
यावत् पार्था अहं चात्र ततो भुवि पदं कुरु ॥ ४४॥
यावत् पुरं परित्यज्य वनमेव विवेश ह ।
यावत् स्थितिरस्ति तावदुत्पत्तिरस्त्येव । यावदीक्षणं यावत्प्रलयः स्यादिति भगवतः स्मरणम् ॥ २० ॥
यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः ।
यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मनः ।;नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि ॥ ३२ ॥
यावत्परमात्मा तिष्ठत्यनाद्यनन्तत्वेनैवं जीवोऽपि ।
यावत्प्रलपते जन्तुर्लोकवार्तादिभिः सदा ।
यावत्सञ्जायते किञ्चित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
यावत्सञ्जायते किञ्चित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।;क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद्विद्धि भरतर्षभ॥२७ ॥
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।;क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्वि भरतर्षभ॥२७ ॥
यावत्स्याद्गुणवैषम्यमित्यादि य उपासीरंस्ते मुह्यन्ति । गुणसंयुक्तः कर्मफलानि भुङ्क्ते ॥ ३१-३३ ॥
यावत्स्वस्थमिदं पिण्डं नीरुजं करणान्वितम् ।
यावत्स्वास्त्थ्यं शरीरेषु करणेषु च पाटवम् ।
यावदधिकरणम्
यावदधिकाराधिकरणम्
यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥
यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचाऽर्पिताः ॥ ३३ ॥
यावदेतान् निरीक्षेहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
यावदेतान् निरीक्षेहं योद्धुकामानवस्थितान् ।;कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन् रणसमुद्यमे॥२२ ॥
यावदेतान् निरीक्षेऽहं योद्धुकामान् अवस्थितान् ।
यावदेतान् निरीक्षेऽहं योद्धुकामान् अवस्थितान् ।;कैर्मया सह योद्धव्यम् अस्मिन् रणसमुद्यमे ॥२२ ॥
यावदेव रमया रमेश्वरं नो वियोजयथ सद्गुणार्णवम् ।
यावद् दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥
यावद् देहो विद्यते तावद् रश्मिसम्बन्धोऽस्त्येव ।
यावद् ब््राह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृतः ॥ ४० ॥
यावद्बभार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ १५ ॥
यावद्भक्तो यथा लब्धैर्गुणैर्युक्तोथ वैष्णवः ।
यावद्यावच्च बहुभिः सज्जनैः स तु मुक्तिदः''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ १० ॥
यावन्त एते मिलितास्तत्प्रमाण उदीरितः ।
यावन्न वेद स्वहृदि सर्वभूतेष्ववस्थितम् ॥ २५ ॥
यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः ।
यावन्नानार्थधीः पुंसो न निवर्तेत युक्तिभिः ।;जाग््रात्यपि स्वपन्नज्ञः स्वप्ने जागरणं यथा ॥ ३० ॥
यावन्नैवार्जुनं हन्यां पादौ प्रक्षालये स्वयम् ॥ ४१२॥
यावन्नोपोषयेज्जन्तुः पद्मनाभदिनं शुभम्॥ १७९॥
यावन्मोक्षस्तावदुपासनादि कार्यम् ॥
यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।
यावल्लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनः ।;ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगोऽनुवर्तते ॥ ४७ ॥
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।;तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः॥४६ ॥
यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके ।
यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके ।;तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः॥४६ ॥
याष्टमस्तूयुतोन्तेन समेतश्चैव भूभृतः ।
यासां रूपं गुणास्तासां भक्त्याद्या इति निश्चयः ॥३७॥
यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् ।
यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् ।;प्राप्ते शमदमे व्येति वादस्तमनु शाम्यति॥ ६ ॥
यास्ताः षोडशसाहस्रवनिताः शतसंयुताः ।
यास्यति त्वं सदा मूर्छां गतो नैव विबुद्ध्यसे ॥ ११४॥
याहि सर्वात्मभावेन यस्मिन्नस्त्यकुतोभयम् ॥ १५ ॥
याहि स्वलोकमचिरादित्युवाच स लक्ष्मणम् ॥ ५७॥
यियक्षुरुग्ररूपिणं त्रिलोचनं त्वयि स्थिते ॥ ७१॥
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः॥८ ॥
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः॥८ ॥
युक्तं नियामकतया पश्यञ्जानाति केशवम्''। इति च ॥ ३६ ॥
युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्याऽऽत्ममायया ॥ ६ ॥
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।;अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते॥१२ ॥
युक्तमुन्निद्रपद्माक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम्॥ १२॥
युक्तयः पूर्वपक्षस्थाः सुज्ञेयत्वं विधिक्रिया ।
युक्तयः पूर्वपक्षस्य गुणाधिक्यर्थतो भवौ ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा॥१७ ॥
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।;युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा॥१७ ॥
युक्तितो ज्ञातवेदार्थो निरस्य समयान् परान् ।
युक्तिमूलतया चैव प्रामाण्यं त्रिविधं महत् ।
युक्तिसहितश्रुतिविरोधं श्रुतीनामपाकरोत्यनेन पादेन ।
युक्त्या बुद्धिबलाच्चैव विष्णोरेव प्रसादतः ॥ १२३॥
युक्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा । अथान इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिञ्चर ॥ ३ ॥
युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः ॥ ताभिर्देवा इहावह ॥ १२, २७, १४ ॥
युगपद् ययतुस्तत्र वेगेनाजयदर्जुनम् ।
युगेस्मिंस्तामसे लोके सततं पूज्यते नृभिः॥ ८॥
युज्यते अनेनेति योगो हरिः । साङ्ख्यशिरसे उत्तमज्ञानस्वरूपाय ॥२९॥
युज्यते चोपसंहारोऽनुपसंहारश्च योग्यताविशेषात् ।
युञ्जन् एवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः ।
युञ्जन् एवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः ।;सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥२८ ॥
युञ्जन्ति ब्रध्नमरुषञ्चरन्तम्परि तस्थुषः ॥ रोचन्ते रोचना दिवि ॥ १ ॥
युञ्जन्त्यस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे ॥ शोणा धृष्णू नृवाहसा ॥ २ ॥
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।;शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति॥१५ ॥
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।;शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति॥१५ ॥
युञ्जीत प्रणवे चेतः प्रणवो ब्रह्म निर्भयम् ।
युञ्जीत प्रणवे चेतः प्रणवो ब्रह्म निर्भयम् ।;प्रणवे नित्ययुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ ३ ॥
युद्धसाहाय्यमिच्छन्तौ धार्तराष्ट्रधनञ्जयौ ॥ १२॥
युद्धादिदर्शनं यस्मात् सुदुःखेनापि कुर्वते ।
युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च देवान्तकनरान्तकौ ।
युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च पार्वतीवरदर्पितौ ।
युद्ध्वैवाङ्गिरसा चैव क्षणाद् विद्राप्य तान् हरिः ।
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।;सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥ ६ ॥
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।;सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥६ ॥
युधिष्ठिरं च(युधिष्ठिरश्च) पाञ्चाल्यं सात्यकिश्चापि कोपितः ॥ २८२॥
युधिष्ठिरं यमो हि स प्रपेद आत्मपुत्रताम् ॥ ३३॥
युधिष्ठिरः सुपरुषैर्वाक्यैरेनमथाऽह्वयत् ॥ ४७॥
युधिष्ठिरमृते सर्वे भीमसेनपुरोगमाः ।
युधिष्ठिरस्तु द्रोणेन सह तस्थौ निरीक्षकः ॥ ६५॥
युधिष्ठिरस्य सभ्रातुः सराष्ट्रस्य विमोक्षणम् ।
युधिष्ठिराज्ञया तेन न कश्चिन्निहतस्तदा ।
युधिष्ठिराभिधश्च यो युधिष्ठिरे स्थितः सदा ।
युधिष्ठिरार्जुनौ भक्तिं नितरां त्वयि चक्रतुः ॥ ३८॥
युधिष्ठिरे ब्रुवत्यजं मखेन मे त्वलं त्विति ।
युधिष्ठिरेण संहृष्टो जगादाशेषतः प्रभुः ॥ १६८॥
युधिष्ठिरेऽतिवृद्धं तु राजसूयादिसम्भवम् ।
युधिष्ठिरोऽपि हि स्वर्गं बुभुजे नैव तत्तनुः ॥ ७१॥
युधिष्ठिरोऽवाग्वदनो ययौ न क्रोधचक्षुषा ।
युयुत्सतामनेन नो जरासुतोऽभियास्यति ॥ १०८॥
युयुत्सुरेष यावनः समीपमागतोऽद्य नः ।
युयुत्सुर्गाण्डिवं सज्यं(सज्जं) कृच्छ्रेणैव चकार ह ॥ ४३॥
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः॥४ ॥
युयुर्वृन्दावनं नित्यानन्दमादाय नन्दजम् ॥ २७॥
युयोध मन्दमेव स प्रभुः स्वभक्त इत्यजः ।
युवन्दक्षन्धृतव्रतमित्रावरुणदूभम् ॥ ऋतुना यज्ञमाशाथे ॥ ६, २८ ॥
युवयोर्यथा विरुद्धस्वभावत्वं तद्वद्भगवद्विषय इह शङ्कनीयः कः ? तस्मान्निषेधो व्यर्थ इत्यर्थः ॥ ३२ ॥
युवाकु हि शचीनां युवाकु सुमतीनाम् ॥ भूयाम वाजदाव्नाम् ॥ ४ ॥
युवानमाशु केशवश्चकार वेदनां विना ॥ २११॥
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः॥१ ॥
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।;मत्त एवेति तान् विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।;मत्त एवेति तान्विदि्ध न त्वहं तेषु ते मयि॥१२ ॥
ये तु देवा इहोद्भूता नृवानरशरीरिणः ।
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।;श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेतीव मे प्रियाः॥२० ॥
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।;श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः॥२० ॥
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।;अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६ ॥
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।;सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३ ॥
ये त्वक्षरमनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते ।
ये त्वक्षरमनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते ।;सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३ ॥
ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।
ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।;कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नशः ॥ १६ ॥
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।;सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विदि्ध नष्टानचेतसः॥३२ ॥
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।;सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विद्धि नष्टानचेतसः॥३२ ॥
ये नित्यमनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥
ये निर्यास्यन्ति शिबिराज्जहितं तांस्तु सर्वशः ।
ये पुरा सृष्टा देवाः ।
ये बालाः पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥(भा.मू
ये भगवद्भक्तसङ्गाः ते स्वाः सम्पदो न स्मरन्ति ॥ १२ ॥
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥२९ ॥
ये भीमस्याप्रभावज्ञा आपद्धर्मं च मन्वते ॥ ८७॥
ये भोगाः परमात्मना भुज्यन्ते त एव मुक्तैः भुज्यन्ते ।
ये महो रजसो विदुर्विश्वे देवासो अद्रुहः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ३॥
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।;श्रद्धावन्तोनसूयन्तो मुच्यन्ते तेपि कर्मभिः॥३१ ॥
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।;श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥
ये यजत्रा य ईड्यास्तेते पिबन्तु जिह्वया ॥ मधोरग्ने वषकृति ॥ ८ ॥
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।;मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥११ ॥
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।;तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।;तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः॥१ ॥
ये शुभ्रा घोरवर्पस सुक्षत्रासो रिशादसः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ५, ३६ ॥
ये स्मरन्ति सदा विष्णुं विशुद्धेनान्तरात्मना ।
ये स्मरन्ति सदा विष्णुं शङ्खचक्रगदाधरम् ।
ये स्वाः सम्पदः स्मरन्ति ते त्वां न स्मरन्ति ।
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।;आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः॥२२ ॥
येन जयद्रथमारः पार्थः(पात्रा) शत्रूनवापतद्रथमारः ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि॥३५ ॥
येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।
येनाकस्याधि रोचने दिवि देवास आसते ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ६ ॥
येनाक्रमन्त्यृषयो ह्याप्तकामा यत्र तत् सत्यस्य परमं निधानम् ॥ ६ ॥
येनायत्नेन विजितः सर्वलोकहरो हरः ।
येनाश्रुतं श्रुतं भवत्यमतं मतमविज्ञातं विज्ञातमिति । कथं नु भगवः स आदेशो भवतीति ॥ ३ ॥
येनेदमखिलं वेद विज्ञातारं स्वमेव च ॥88॥
येनैव जायमानेन तरसा भूर्विदारिता ॥ ८॥
येनैव बन्धमोक्षः स्यात् स च जिज्ञासया गतः ॥10॥
येप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
येप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।;तेपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥
येये तदा केशवसंयमाय न्यमन्त्रयंस्ते विबुधप्रतीपाः ।
येर्चयन्ति सदा नित्यं तेपि वन्द्या यथा हरिः॥ ७॥
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्॥३५ ॥
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।;ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः॥२८ ॥
येषां समूहेन कृतो विशेषः ॥ ९ ॥
येषां हृदिस्थो भगवान् मङ्गलायतनं हरिः॥ २१६॥
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।;त इमेवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।;त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च॥३३ ॥
येऽधर्मं(ये धर्मं) न वदन्तीह न ते वृद्धा इतीरिताः ।
येऽन्ये ज्ञानिनः स्वतः परिहृतान्विषयान् बिभ्यति ॥ १७ ॥
येऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥
येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।;तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्॥२३ ॥
यैर्न लब्धा हरेर्दीक्षा नार्चितो वा जनार्दनः॥ ३॥
यैर्हि न क्रियते विष्णोर्गृहसंमार्जनादिकम्॥ ८३॥
यैर्हि न व्रजते जन्तुः केशवालयदर्शने॥ ८५॥
यो अग्निन्देववीतये हविष्मा आविवासति ॥ तस्मै पावक मृय ॥ ९ ॥
यो जातस्त्रायते वर्णान् पुरुषान् कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥
यो जातो नार्चयेद्विष्णुं न स्मरेन्नापि कीर्तयेत्॥ २३३॥
यो ददाति द्विजातिभ्यश्चन्दनं गोपिमर्दितम् ।
यो ददाति स्वकं स्थानं स त्वया किं न पूजितः॥ १८॥
यो ददात्यमृतत्वं हि स मां रक्षतु केशवः॥ १॥
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।;शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियः॥१७ ॥
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।;शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यस्स मे प्रियः॥१७ ॥
यो नस्तद् वेद तद् वेद नो न वेदेति वेद च ॥ २ ॥
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः॥ २१५॥
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः॥ ५२॥
यो भुङ्क्ते तद्दिने मोहात्पूयशोणितमत्ति सः ।
यो भुङ्क्ते मानवः पापी विष्णोरहनि चागते॥ १८७॥
यो मंहिष्ठो मघोनां चिकित्वो अभि नो नय।
यो मंहिष्ठो मघोनां चिकित्वो अभि नो नय।;इन्द्रो विदे तमु स्तुषे वशी हि शक्रः ॥ ५ ॥
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।;तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति॥३० ॥
यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।
यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।;असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते॥३ ॥
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।;स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत॥१९ ॥
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
यो य एव बलज्येष्ठः क्षत्रियेषु स उत्तमः ।
यो यानिछेन्नरः कामान् नारी वा वरवर्णिनी ।
यो युद्ध्यते सर्ववीरैरद्यापि त्वं तु निन्दकः ॥ ११९॥
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति ।
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति ।;तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्॥२१ ॥
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयाऽर्चितुमिच्छति ।
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयाऽर्चितुमिच्छति ।;तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्॥२१ ॥
यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते ।
यो योऽपरो मनोधर्मः कल्पते निष्फलाय ते ।;तदायासो निरर्थः स्यान्नयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥
यो रायो३ऽवनिर्महान्त्सुपारस्सुन्वतस्सखा ॥ तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १०, ८, ४ ॥
यो रेवान्यो अमीवहा वसुवित्पुष्टिवर्धनः ॥ सनस्सिषक्तु यस्तुरः ॥ २ ॥
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥९३॥
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥ १८॥
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः॥१७ ॥
यो वा एतामुपनिषदमेवं वेदापहत्य पाप्मानमनन्ते स्वर्गे लोके ज्येये प्रतितिष्ठति ज्येये प्रतितिष्ठति ॥ १० ॥
यो विनिद्रः स सत्यदृक् ॥ १५ ॥
यो विष्णोर्मन्यते किञ्चिद् गुणैः कैश्चिदपि क्वचित् ॥ ३५॥
यो वेद मुच्यते रोगैर्विष्णुनाम्नेव संसृतेः''॥ इति स्कान्दे ॥
यो वै भूमा तत्सुखं नाल्पे सुखमस्ति भूमैव सुखं भूमा त्वेव विजिज्ञासितव्य इति भूमानं भगवो विजिज्ञास इति ॥ १॥ २३ ॥
यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् ।
यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितुः पुमान् ।;न कुतश्चन हन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः ।
यो वै वाङ्मनसी सम्यङ् न संयच्छेद् धिया यतिः ।;तस्य व््रातं तपो ज्ञानं स्रवत्यामघटाम्बुवत् ॥ ४३ ॥
यो व्यतीँरफाणयत्सुयुक्ताँ उप दाशुषे । तक्वो नेता तदिद्वषुरुपमा यो अमुच्यत ॥ १ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/१३)
यो ह वा आयतनं वेदायतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानां मनो वा आयतनमायतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानां य एवं वेद ॥५॥
यो ह वा आयतनं वेदायतनं ह स्वानां भवति मनो ह वा आयतनम् ॥ ५ ॥
यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च ह वै श्रेष्ठश्च भवति प्राणो वाव ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ॥ १ ॥
यो ह वै प्रजापतिं वेद प्रजापते ह प्रजया पशुभी रेतो वै प्रजापतिः प्रजायते ह प्रजया पशुभिर्य एवं वेद ॥ ६ ॥
यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रति ह तिष्ठत्यस्मिंश्च लोकेऽमुष्मिंश्च चक्षुर्वाव प्रतिष्ठा ॥ ३ ॥
यो ह वै वसिष्ठं वेद वसिष्ठो ह स्वानां भवति वाग् वाव वसिष्ठः ॥ २ ॥
यो ह वै वसिष्ठां वेद वसिष्ठः स्वानां भवति वाग्वै वसिष्ठा वसिष्ठः स्वानां भवत्यपि च येषां बुभूषति य एवं वेद ॥ २ ॥
यो ह वै सम्पदं वेद सं हास्मै कामाः सम्पद्यन्ते दैवाश्च मानुषाश्च श्रोत्रं वाव सम्पत् ॥ ४ ॥
योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे ।
योगं योगेश्वरात् कृष्णात् साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥
योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥
योगः प्राणो बलं चैव वृकोदर इति स्मृतः ॥१३७॥
योगतो लिङ्गभङ्गः पूर्वोक्तः । 'पानेन ते देव''इत्यादि पश्चात् ॥ २० ॥
योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥
योगफलं प्रत्यक्षोपलभ्यम् इति न मन्तव्यम् । उक्ताभ्यासे तत्काल एव फलादृष्टेः ॥ 03 ॥
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म न चिरेणाधिगच्छति॥६ ॥
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति॥६ ॥
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेंद्रियः
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेंद्रियः;सर्वभूतात्मभूतात्माकुर्वन्नपि न लिप्यते॥ ७ ॥
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।;सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ७ ॥
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।;आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय॥४१ ॥
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।;सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥४८ ॥
योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः ।
योगस्य तपसश्चैव ज्ञानस्य गतयोऽमलाः ।;महर्जनस्तपः सत्यं भक्तियोगस्य मद्गतिः ॥ १४ ॥
योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे ।
योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् ।
योगानामात्मसंरोधो मन्त्रोऽस्मि विजिगीषताम् ।;आन्वीक्षिकी कौशलानां विकल्पः ख्यातिवादिनाम् ॥ २४ ॥
योगाय योगपतये योगेश्वराय योगसम्भवाय श्रीगोविन्दाय नमो नमः॥ ६॥
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते॥३ ॥
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये॥११ ॥
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये॥११ ॥
योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।;श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः॥४७ ॥
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः॥१९ ॥
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।;एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः॥१० ॥
योगेन दानधर्मेण श्रेयोभिरितरैरपि ॥ ३३ ॥
योगेनाप्नोति ताः सर्वा यैर्यैर्योगगतिं व््राजेत् ॥ ३४ ॥
योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी॥३३ ॥
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम्॥४ ॥
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्॥४ ॥
योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥ ११ ॥
योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।
योगेश्वरैश्वर्यगतिं लिङ्गभङ्गं च योगिनाम् ।;वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥
योग्य इत्यहतो भीमे मृगयार्थं गते क्वचित् ॥ ७॥
योग्य एवेति कृष्णाया न दोषः स्यात् कथञ्चन ॥ ६७॥
योग्यं गुणवतो नित्यं परधर्मोपजीवनम् ॥ २७८॥
योग्यं तु दर्शनं नैव तया हीनं भविष्यति ॥161॥
योग्यता बलवत्त्वं च विभागः कारणाभवः ।
योग्यतां पापहानिं च पुण्यवृद्धिं च साधयेत् ॥12॥
योग्यताक्रमतो(योग्यताक्रमशो) विष्णुरिच्छयेत्थमचीक्लृपत् ।
योग्यतायै मन्त्रसिध्यै विष्णोः प्रीत्यर्थमेव वा ।
योजनानां त्रिलक्षं हि कुम्भकर्णोऽभ्यवर्धत ।
योजनानां पञ्चविंशत्कोटयो मेरुपर्वतात् ।
योजनानां सहस्राणि नवतिर्नव चाध्वनः ।
योजनानां सहस्राणि नवतिर्नव चाध्वनः ।;त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीतः प्राप्नोति यातनाम् ॥ २४ ॥
योजनानि तथा त्रीणि मम क्षेत्रं वसुन्धरे॥ १०९॥
योजनीयं हरौ वाक्यं विरुद्धैर्लक्षणैर्युतम् ॥3॥
योजयित्वा रथं प्रातः सोऽर्जुनो युद्धमभ्ययात् ॥ ५३॥
योत्स्यमानानवेक्षेहं य एतेत्र समागताः ।
योत्स्यमानानवेक्षेहं य एतेत्र समागताः ।;धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः॥२३ ॥
योत्स्यमानान् अवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
योत्स्यमानान् अवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।;धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ २३॥
योद्धुकामोऽर्घ्यमादाय त्वयाऽद्याभिगतो ह्यहम् ।
योनिः खाते च विनता प्रविष्टा द्य्वङ्गुलं तथा ॥18॥
योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।
योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे ।
योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते महतीश्वरे ।;शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥
योन्तः सुखोन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
योन्तः सुखोन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।;स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोधिगच्छति॥२४ ॥
योन्यधिकरणम्
योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।
योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।;तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥
योयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
योयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।;एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥
योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः ॥ ३० ॥
योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ १९ ॥
योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।
योऽन्तः पचति भूतानां यस्तपत्यण्डमध्यगः ।;सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
योऽन्तः सुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
योऽन्तः सुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।;स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति॥२४ ॥
योऽपाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४७ ॥
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।;एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्॥३३ ॥
योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् ।
योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् ।;रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लात्मने नमः ॥ ५१ ॥
योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥
योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥ १७ ॥
योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि ।
योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि ।;संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥
योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
यौ मामहसतां कृष्णभीमौ कृष्णस्य सन्निधौ ।
रक्तचन्दनसत्पुष्पवस्त्रशस्त्रगुडोदनैः ।
रक्ताम्बरो रक्ततनू रक्तमाल्यानुलेपनः ॥90॥
रक्तास्तलनखाश्चैव नेत्रान्तोधर एव च ।
रक्षणे भवतां चैव कुर्यां यत्नं स्वशक्तितः ।
रक्षितुं धार्तराष्ट्रस्य भवेमाधश्चरा इति ॥ ४५॥
रघुप्रवीरचोदिताः पुरं निशि स्वदाहयन् ॥ २५॥
रघूत्तमस्य मारुतिं कुलक्षये तवेश्वरम् ॥ ३८॥
रचनानुपपत्त्यधिकरणम्
रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।
रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।;जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा॥१० ॥
रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः ।
रजःसत्त्वतमोनिष्ठा रजःसत्त्वतमोजुषः ।;उपासते इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥३२॥
रजःसत्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २७ ॥
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥
रजसस्तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम्॥१६ ॥
रजसा कुण्ठमनसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।
रजसा कुण्ठमनसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।;पितॄन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥ १७ ॥
रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।
रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्यम्बूनि सर्वतः ।;प्रजास्तैरेव सिध्द्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति ॥ २२ ॥
रजसा मिश्रबुद्धित्वं सत्त्वेनैव यथामतिः ॥15॥
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।;तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते॥१५ ॥
रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥
रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।
रजस्तमःप्रकृतयः समशीलान् भजन्ति वै ।;पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २८ ॥
रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।;रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा॥१० ॥
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ॥१२ ॥
रजो रागात्मकं विदि्ध तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
रजो रागात्मकं विदि्ध तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।;तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्॥७ ॥
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।;तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्॥७ ॥
रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ।
रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ।;सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषां च यः ॥ १८ ॥
रजोऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ २५ ॥
रज्जुसर्पादिविज्ञानादप्याधिक्यादमानता ।
रणं त्यक्त्वा प्रदुद्राव रुदन् दुःखात् पुनः पुनः ॥ १४१॥
रणायाक्षत्रियाह्वानं जानन् धर्मप्रतीपकम् ।
रणे क्रोधवशान् सर्वानतिष्ठद् गिरिमूर्द्धनि ॥ २९७॥
रथं समारुहच्छरैश्चकर्त खड्गमीश्वरः ॥ १५९॥
रथमन्यं समास्थाय द्रौणिर्भीमं समभ्ययात् ।
रथमारुहेति कथितो रथिना पुरतः शुनः ।
रथान्तरं समास्थितो जगाम तातमस्य च ॥ २८३॥
रथे न्यवेशयद्धरिः प्रपश्यतां च भूभृताम् ॥ १४४॥
रथेनाऽदित्यवर्णेन नदन् द्रुपदमभ्ययात्(द्रुपदमाद्रवत्) ॥ ९१॥
रमणं चात्मशब्देनादेयं मातीति चोच्यते ॥11॥
रमणं नातियत्नस्य विक्षेपादेव युज्यते ॥15॥
रमते गतसंमोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥
रमन्ते नाकिरामाभिः केशवस्मरणात् फलम्॥ ८७॥
रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥
रमस्व पुण्डरीकाक्ष नृसिंह हृदये मम॥ १९५॥
रमस्व पुण्डरीकाक्ष हृदये मम सर्वदा॥ १९४॥
रमा हरिश्च तत्र तौ विजह्रतुर्हि रुक्मिणा ॥ १६२॥
रमाचकोरीविधवे दुष्टदर्पोदवह्नये ।
रमादीनामिदानीं नार्पितः ॥ २६ ॥
रमाप्रणयिने तस्मै सर्वयज्ञभुजे नमः ॥
रमाब्रह्मादयस्तस्य परिवारत एव तु॥३२॥
रमाब्रह्मादिदेवानां दत्वा तीर्थादिकं बलिम् ।
रमाया अपि यद्वीक्षां विना न चलितुं बलम् ॥ २५३॥
रमाया एव रूपाणि त्वेतानि हि विदो विदुः ।
रमारमेशयोः सुतं जगाद तं स्म नारदः ॥ १९९॥
रमैव रुग्मिणीति योद्यतां स्वयम्बराय ताम् ॥ १॥
रमैव सा हि भूरिति द्वितीयमूर्तिरुत्तमा ।
ररक्ष तान् वायुसुतो विसृजञ्छरसञ्चयान् ॥ १९॥
रराज राजावरजेन नित्यमनन्ययोगेन शिखेव वह्नेः ॥ ८॥
रविग्रहे समाप्लुता भृगूद्वहोत्थतीर्थके ॥ ८॥
रश्म्यभावान्निशि ज्ञानिन उत्क्रमणं न युक्तमिति चेत्,
रसवर्जं रसोप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥
रसशब्देन विशेषणात् तत्सारभूतं चिन्मात्रमेवोच्यते ।
रसायनैः कुमारकं व्यवर्द्धयद् रतिः पतिम् ।
रसोहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।
रसोहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।;प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु॥८ ॥
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोः ।
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोः ।;प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु॥८ ॥
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥८ ॥
रहितं कीचकैर्मात्स्यं शक्यं मत्वाऽभिनिर्ययुः ॥ ३५॥
राक्षसस्कन्धमारूढः(राक्षसस्कन्धमारुह्य) कृष्णया चाऽययौ पुनः ॥ ३२१॥
राक्षसानां पिशाचानां तद्देशे वसतिर्भवत् ।
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहनीं श्रिताः’(भ. गी. ९.१२) ॥८७॥
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः॥१२ ॥
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिंद्रियैश्चरन् ।
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिंद्रियैश्चरन् ।;आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति॥६४ ॥
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयान् इन्द्रियैश्चरन् ।
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयान् इन्द्रियैश्चरन् ।;आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति॥६४ ॥
रागद्वेषविहीनास्तु सर्वविद्याविशारदाः ।
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोशुचिः ।
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोशुचिः ।;हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥२७ ॥
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।;हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥२७ ॥
राघव राघव राक्षसशत्रो मारुतिवल्लभ जानकिकान्त ।
राघवः कृष्णबुद्धौ च कृष्णद्वैपायनस्तथा ॥२५॥
राघवो घ्नन्नपि तु मां करोत्येव दयां मयि ।
राघवो निशिचराहृतां पुनर्जानकीं जगृह इत्यनेकशः ॥ ३१॥
राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
राजन् संस्मृत्यसंस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।
राजन् संस्मृत्यसंस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।;केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥७६ ॥
राजन् संस्मृऽत्य संस्मृऽत्य संवादमिममद्भुतम् ।
राजन् संस्मृऽत्य संस्मृऽत्य संवादमिममद्भुतम् ।;केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः॥७६ ॥
राजन्तमध्वराणा ङ्गोपामृतस्य दीदिविम् । वर्धमानं स्वे दमे ॥ ८ ॥
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।;प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्॥२ ॥
राजसूयं क्रतुं चैव शिशुपालवधं तथा ॥ २९९॥
राजसूयादिकृतावकृतौ च सममेव तेषां विज्ञानम् ।
राजसे दुःखवचनं तामसेऽतिविवक्षया''॥ इति प्रद्योते ॥ ३ ॥
राजानं पूर्वमाविश्य विप्रांश्च स्यामहं नृप ॥ ३७॥
राजार्हे हि मणौ दत्ते मह्यं भीमेन लौकिकाः ।
राजोवाच– एवं प्रश्नमृषीन् पूर्वमपृच्छं पितुरन्तिके । नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ ४३ ॥॥
राजोवाच– कस्मिन् कर्मणि देवस्य यशोऽभूज्जगदीशितुः । यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ २ ॥
राजोवाच– कृष्णं विदुः परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥
राजोवाच– ततो महाभागवत उद्धवे बदरीं गते । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावनः ॥ १ ॥
राजोवाच– यथैतामैश्वरीं मायां दुस्तरामकृतात्मभिः । तरन्त्यञ्जः स्थूलधियो महर्ष इदमुच्यताम् ॥ १८॥
राजोवाच—
राजोवाच—;यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता ।;यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥
राज्ञः शल्येन च तथा घोररूपं भयानकम् ॥ ६॥
राज्ञां मध्येऽवदत् तच्च कृष्णोऽभ्यधिकमेव हि ॥ ४८॥
राज्ञां सामर्थ्ययुक्तानामिति संस्थाप्य शास्त्रतः ॥ ६२॥
राज्यं नादात् पाण्डवानां ततो धर्मसुतो नृपः ॥ ४१॥
राज्यं निःश्रेयसं पुंसां मत्प्रीतिस्तत्त्वविन्मतम् ॥ ४१ ॥
राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।
राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।;दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥
राज्ये चाविकले नित्यनिरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥
राज्ये चित्राङ्गदं वीरं यौवराज्येऽस्य चानुजम् ॥ ८२॥
रात्रिं युगसहस्रान्तां तेहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥
रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥
रात्रीरिडाभिः पितृणां विषुवत्तां सुषुम्नया ॥ २७ ॥
रात्रौ युधिष्ठिरश्चिन्तामाप्य पार्थं व्यगर्हयत् ।
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसञ्ज्ञके॥१८ ॥
रात्र्यागमेवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे॥१९ ॥
राम भृगूद्वह सूर्जितदीप्ते क्षत्रकुलान्तक शम्भुवरेण्य ॥3॥
राम राम महाबाहो माया ते सुदुरासदा ।
रामकार्यं तु यैः सम्यक् स्वयोग्यं न कृतं पुरा ।
रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥
रामकृष्णौ स्मृतावावां क्वचित् ते श्रवणं गतौ ॥ २२ ॥
रामजन्मचरितानि तस्य ते कीर्तयन्त उचथैर्द्रुतं ययुः ॥ ९०॥
रामस्य दृश्या त्वन्येषामदृश्या जनकात्मजा ।
रामाज्ञया जाम्बवांश्च न्यवसत् पृथिवीतले(ळे) ।
रामाज्ञयैव कुर्वाणो राज्यं कुशसमन्वितः ॥ ११०॥
रामाज्ञयैव रक्षांसि हरयोऽब्धाववाक्षिपन् ।
रामात् पूर्वमप्यस्ति व्यासावतारः–
रामावृते दक्षिणतः पश्चाद्गिर्यग्र एव वा ।
रामेण सत्यं तच्चक्रे भीष्मे देहान्तरं गते ॥ ९६॥
राये वाजाय वज्रिवः शविष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे।
राये वाजाय वज्रिवः शविष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे।;मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जस आ याहि पिब मत्स्व ॥ ३ ॥
रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकप्रतापिनौ ॥ ४५ ॥
रावणप्रेरिताः सर्वान् मथ्नन्तः कपिकुञ्जरान् ।
राशिभेदात् । ऊनातिरेकात्सप्त वेति ॥ ८ ॥
राष्ट्रं दक्षिणपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५१ ॥
राष्ट्रमुत्तरपाञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः ॥ ५२ ॥
रिपुं जग्राह मकुटे(मकुटे) वारणं मृगराडिव ॥ १५२॥
रुक्मिण्यगाद्धरेः पार्श्वं सत्या कृत्वा तपस्तथा ॥ ३४॥
रुग्माङ्गदः
रुग्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद् हरिः ॥ ५० ॥
रुग्मिणीसत्यभामादिरूपायाः श्रिय एव तु ॥ १२४॥
रुद्र उवाच –
रुद्र उवाच –;जितं व आत्मविद्धुर्याः स्वस्तये स्वस्तिरस्तु वः ।;भवतां राधसे राध्यं सर्वस्मा आत्मने नमः ॥ ३३ ॥
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ।
रुद्रस्तु तस्यास्तपसा तुष्टः प्रादाद् वरं तदा ।
रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।
रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।;वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्॥२३ ॥
रुद्रात्मकत्वाच्छेषस्य शुको द्रौणिश्च तत्तनू ।
रुद्रोहङ्कार उद्दिष्टः स्कन्देन्द्रौ मन उच्यते ॥148॥
रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७२ ॥
रुरुदुश्चैकदेहस्था एकैवाहमिति स्थिताः ॥ १२३॥
रूक्षा वाचः श्रावितोऽयं भीमः कृष्णस्य शृण्वतः ।
रूपं सुरवरस्त्रीणां तव तेन न पापकम् (पातकम्)।
रूपं हरेस्तदा तस्य सर्वपापानि भस्मसात् ॥ १२७॥
रूपं हि स्थूलदृष्टीनां दृश्यं व्यक्तं ततो हि तत् ॥३६॥
रूपभेदविदस्तत्र ततश्चोभयतोदतः ।
रूपभेदविदस्तत्र ततश्चोभयतोदतः ।;तेषां बहुपदः श्रेष्ठाश्चतुष्पादस्ततो द्विपात् ॥ ३० ॥
रूपभेदास्पदं दिव्यं काल इत्यभिधीयते ।
रूपभेदास्पदं दिव्यं काल इत्यभिधीयते ।;भूतानां महदादीनां यतो भिन्नदृशां भयम् ॥ ३७ ॥
रूपमेव द्विधं तच्च यावद्वस्तु च खण्डितम् ।
रूपवत्त्वादनित्यत्वमित्यतो वक्ति-
रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।
रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी ।;कर्णौ दिशाञ्च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ॥ ३ ॥
रूपाणां लक्षणं तेषां रहस्यत्वान्न कथ्यते ।
रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लात्मने नमः ॥ ५१ ॥
रूपादिमत्त्वाच्च परमाणूनामनित्यत्वम् । तथा दृष्टत्वाल्लोके ॥ 15 ॥
रेचकः पूरकश्चैव कुम्भश्च त्रिधा स्मृतः ।
रेणुकुण्ठितगात्रस्य कणा यावन्ति भारत ।
रेतस इति मा वोचत जीवतस्तत्प्रजायते ।
रेतोऽधिकरणम्
रेमे च स तया सार्द्धं दीर्घकालं जगत्प्रभुः ।
रेमे तत्रापिसुखी परमोऽनन्तो ननन्द तत्रापि सुखी ।
रेमे रामेणावियुक्ता भास्करेण प्रभा यथा ॥ ३९॥
रैक्वेमानि षट् शतानि गवामयं निष्कोऽयमश्वतरीरथोऽनु म एतां भगवो देवतां शाधि यां देवतामुपास्स इति ॥ २ ॥
रोगो नाम न सा जिह्वा यया न स्तूयते हरिः ।
रोगो नाम न सा जिह्वा या न वक्ति हरेर्गुणान्॥ ८२॥
रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।
रोमाण्युद्भिजजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ।;केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥
रोहिण्यामर्धरात्रे तु यदा कालाष्टमी भवेत् ।
रौहिणेयादिकानां च भार्या वह्निमुखे तनुम् ।
रौहिणेयो जगामाऽशु स्वपुरीमेव सानुगः ॥ ८२॥
लक्षणं महदादीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च ।
लक्ष्मीः सरस्वती चेति परशुक्लत्रयं श्रुतम् (स्मृतम्) ॥ २७॥
लक्ष्मीधराभ्यामाश्लिष्टः स्वमूर्तिगणमध्यगः ।
लक्ष्मीधरे यजेत्तत्र पार्श्वयोरुभयोर्हरेः ।
लक्ष्म्या प्रदीयमानं च सुधारसमयं शुभम् ॥ १०१ ॥
लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चाम्बुस्थितार्कवत् ॥ ५१ ॥
लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशयः ॥ ४० ॥
लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका ।
लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका ।;ते द्वे मुहूर्तं प्रहरः षड् यामः सप्त वा नृणाम् ॥ ८ ॥
लज्जाबीजं च तद्बीजं तस्या एवाभिधायकम् ।
लब्धये ।
लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।
लब्ध्वा चाव्यग््रामाचार्यं तेन सन्दर्शितागमः ।;महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याऽभिमतयाऽऽत्मनः ॥ ४९ ॥
लभते च ततः कामान् मयैव विहितान् हि तान्॥२२ ॥
लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान्॥२२ ॥
लभन्ते ब्रह्मनिर्बा(वा)णम् ऋषयः क्षीणकल्मषाः ।
लभन्ते ब्रह्मनिर्बा(वा)णम् ऋषयः क्षीणकल्मषाः ।;छिन्नद्वैधाऽऽयतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।;छिन्नद्वैधायतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥२५ ॥
लयाच्चैवार्चिरादीनां लोकानामपि सर्वशः ॥5॥
ललाटं सुविशालं च तथा सार्धनवाङ्गुलम् ।
ललाटकुक्षिकण्ठास्तु दीर्घरेखात्रयान्विताः ।
लसद्धरिन्मणिद्युती रराज राघवोऽधिकम् ।
लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।
लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।;आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥
लिङ्गं साधारणं शब्दौ स्थानं लिङ्गमनुग्रहः ।
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा॥१० ॥
लिप्सन्तः सर्ववस्तूनि कलशं तरसाऽहरन् ।
लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥
लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥
लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
लेभे चान्यागम्यं स्थानं पुष्पाणि धाम चान्यागम्यम् ॥४६॥
लोकं चात्मनि सन्ततं वासनारूपेण ॥ ५२ ॥
लोकं जिघृक्षत्यूर्ध्वं मे वेलामिव महार्णवः ॥ ३० ॥
लोकतोऽपि न धर्मस्य हानिरत्र कथञ्चन ।
लोकदर्शनमाश्रित्य देवाश्च मुनयस्तथा ।
लोकदृष्टानुसारित्वं जीवसाम्यमनादिता ।
लोकवीरं पतिं हित्वा(हत्वा) न मे कार्यं सुतेन च ।
लोकशिक्षार्थमेवासौ प्रायश्चित्तं च चालने ।
लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥
लोकसंस्थानविज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः ।
लोकसंस्थानविज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः ।;तमाहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्निव ॥ २८ ॥
लोकसङ्ग्रहणार्थाय भीमसेनोऽब्रवीद् वचः ॥ ४४॥
लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्तुमर्हसि॥२० ॥
लोकसिद्धं चैतत्। चशब्दाल्लोकसिद्धिरपि स्मार्तेत्याह ।
लोकस्य सङ्ग्रहायेजे कर्मबन्धोज्झितोऽपि सन् ॥ ७२॥
लोकाकाशगतित्वं चेदुपाधिः साधनानुगः ।
लोकापवादभीरुं मां नातोऽन्यद् वक्तुमर्हसि ॥ ११०॥
लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् ।
लोकाभिरामां स्वतनुं धरणाध्यानमङ्गलाम् ।;योगधारणयाऽऽग्नेय्याऽदग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥
लोकायतिकपक्षं निराकरोति-
लोकार्थं शास्त्रहा याति निरयं त्वितरः सुरान्''॥ इति पाद्मे ॥२५॥
लोकालोकप्रदेशस्तु पञ्चाशल्लक्षविस्तृतः ।
लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ १९ ॥
लोकेस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।;ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्॥३ ॥
लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।
लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।;उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयाऽनघ ।;ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३ ॥
लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुमः ॥ ११ ॥
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।;रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ॥१२ ॥
लोहैर्वा शलिया दार्वा मृदा वापि यथाक्रमम् ॥1॥
वक्तव्योपासना नित्यं कर्तव्येत्यादरेण हि ॥54॥
वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि ।
वक्ता कर्ताऽविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि ।;सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।;याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।;याभिर्विभूतिभिर्लोकान् इमान् त्वं व्याप्य तिष्ठसि॥१६ ॥
वक्तृश्रोतृप्रसक्तीनां यदाप्तिरनुकूलता ।
वक्त्रस्थया भ्रुवा सह निर्गतेन ॥ २८ ॥
वक्षोविस्तारसदृशऋ परिणाहो गलस्य च ॥24॥
वक्ष्यामि शान्तये तस्य कृष्णामृतमहार्णवम्॥ २॥
वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।
वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।;अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
वञ्चयित्वैव तं शक्रो ययौ प्रीतः स्वमालयम् ॥ ६३॥
वत्सरं भूपतिं चक्रुर्यवीयांसं भ्रमेः सुतम् ॥ ११ ॥
वत्सराज्ञातवासं च त्यागेऽप्युक्तविधेस्तथा ।
वदंश्च मारुतात्मजं पुनःपुनश्च गौरिति ॥ ३८१॥
वदञ्छृणोतीव विनोदतो हरिः स एक एव द्वितनुर्मुमोद ॥ ५९॥
वदतो गुणदोषाभ्यां वर्जितः समदृङ्मुनिः ॥ १६ ॥
वदन् पुनःपुनरिदं धर्मतो हत इत्यपि ।
वदन्ति कारणत्वेन क्वापि पूर्णगुणो हरिः॥ ३॥
वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।
वदन्ति तत्तत्वविदस्तत्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।;ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥
वदन्ति तद्विरुद्धं यो वदेत् तस्मान्न चाधमः’ इति पाद्मे ॥ 10 ॥
वदन्ति वादिनो मोक्षं नानामतसमाश्रयात् ॥23॥
वदन्तो भर्त्सयाञ्चक्रुस्तन्मतज्ञा(तं मतज्ञाः) मधुद्विषः ॥ १५७॥
वदेति चोदितोऽमुना द्विजो जगाद माधवम् ॥ २२३॥
वधं कुरूणां सद्धर्मं गुणान् भीमस्य चामितान् ॥ ४९॥
वधं तेषां धर्ममेव लोके ख्यापयितुं हरिः ।
वधमन्तरितं सूनोः सात्वतेशेन सात्वती ।
वधाय चासतां यस्त्वं हरेः शक्तिर्हि पालनी ॥ ५० ॥
वधिं अवधिम् । अल्लोपेन । संसारस्यावधिभूतं त्वामास्थिताः ॥ तैः सहैवास्ते ॥ १५ ॥
वधोद्योगान्निवृत्ता सा ददौ पुत्रं बृहस्पतौ ॥ ४३॥
वनं गतः प्रसेनको मृगाधिपेन पातितः ॥ २०३॥
वनमालाधरं हारवैजयन्त्यादिभिर्युतम्॥ ११॥
वनस्पत्युद्भवेत्यादिमन्त्रैर्मूलपुरस्सरैः ।
वनस्पत्योषधिलता त्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।
वनस्पत्योषधिलता त्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।;उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशोषिणः ॥ १९ ॥
वने स सिंहसूदितं पदैः प्रदर्श्य वृष्णिनाम् ।
वन्दमानं पुनर्भीममाह सा क्रोधविह्वला ।
वन्दे वन्द्यं सदानन्दं वासुदेवं निरञ्जनम् ।
वयं च मानसङ्क्षयं नितान्तमाप्नुमस्तदा ।
वयं च यस्यापि पुरः समेताः
वयं त्रयः समेत्य तं प्रयातयाम मृत्यवे ।
वयं त्विह महायोगिन् भ््रामन्तः कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तमः ॥ ४९ ॥
वयं शूरेभिरस्तृभिरिन्द्र त्वया युजा वयम् ॥ सासह्याम पृतन्यतः ॥ ४ ॥
वयमद्यस्य दातारः पिता त्वं मातरिश्व नः ॥ १० ॥
वयमेव त्वदर्थाय कुर्मः सर्वे तपो वने ॥ २३॥
वयोगतः पिता तयोर्युयोध तेन वृष्णिना ।
वरं ग्रहीष्य एव ते सकाशतो विमोहयन् ॥ १४८॥
वरं ततोऽभिपेदिवान् सुतं हरेरभावदम् ॥ ७९॥
वरं दशगुणं तस्मात् व्याख्यैकस्य शतोत्तरा ।
वरं मदीयं त्वगणय्य रक्षो हतं त्वया तेन रणाय मेहि (मैहि)॥ २१८॥
वरं समाश्रिता पतिं व्रजेत या ततोऽधमम् ।
वरं स्वभर्तृसंयोगं मानुषेष्वपि जन्मसु ॥ १०९॥
वरं स्वमातृगमनं वरं गोमांसभक्षणम् ।
वरं हत्या सुरापानमेकाश्यन्नभक्षणात्॥ १८४॥
वरतर्पणेन भर्तृतर्पणेन ॥ २७ ॥
वरदानादवध्यं तं निहत्य पवनात्मजः ।
वराच्छिवस्य दैवतैरवध्यदानवान् पुरा ।
वराच्छिवस्य मामयं न हन्तुमीष्ट उत्तमात् ।
वरात् स्वसम्भवादसौ न शापशक्तिमानभूत् ।
वरादजेयौ गिरिशस्य वीरौ भक्तौ जरासन्धमनु स्म तौ शिवे ॥ १९९॥
वरादुमापतेस्ततः कलिः स देवकण्टकः ।
वरान्नरादीनृत एव रावणस्तदातनात्तौ त्रिदशानबाधताम् ॥ ५५॥
वराभयोद्यतकरान्नित्यानन्दैकरूपिणः॥ १५॥
वराभिषेकमीशितुः कुरुध्वमाश्वसंशयम् ॥ ३४॥
वरार्थमर्थितः प्रादादिति तं शिव इत्यथ ॥ १२५॥
वरासनस्थभूभुजां स मानितो हि दैवतैः ॥ २८॥
वरास्त्रपाणिरीश्वरः पदाऽहनिच्छरस्यमुम् ।
वरास्त्रशस्त्रयोधिनौ विजह्रतुश्च तावुभौ ॥ २६६॥
वराहरूपमायातं वधार्थं फल्गुनस्य च ॥ १२५॥
वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।
वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।
वरेण छन्दयामास प्रीतः सत्यवतीसुतः ।;वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
वरेण योऽजितो जयी शिवस्य सञ्जगर्ज च ॥ ११॥
वरो हि कृष्णमर्दने वृतोऽस्य केवलः शिवात् ।
वरोरुवेषसंवृतोऽथ चेदिराट् समभ्ययात् ।
वर्णः श्यामो विशेषोत्र ताम्बूलं नीलमुत्पलम् ।
वर्णन्यासश्च कर्तव्यस्तारवन्निखलिं स्मृतम् ।
वर्णमूर्तीः पुनश्चैव द्विचतुर्वारमेव च ।
वर्णा एव षडङ्गानि षणयोर्भेदयोगतः ॥45॥
वर्णानां देवतानां च नित्यत्वाच्च क्रमः स्वतः ।
वर्णानुप्रातलिोम्येन वृत्तं भूपुरसंयुतम् ।
वर्णेष्वज्ञेष्ववर्णस्तु न ज्ञानी स्यात् कथञ्चन ।
वर्तमानः कथं शक्तः परमोक्षाय केवलम् ।
वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्ताऽस्मीति निबध्यते ॥ १० ॥
वर्तुलं पद्मसदृशं हस्तिपृष्टसमं तथा ।
वर्तुलं शिखरं त्वेकं किरीटाकृतिमद्भवेत् ॥66॥
वर्षन् पांसून् ययौ पार्थ इत्थं शत्रुषु सायकान् ।
वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।
वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।;कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
वर्षयानीत्यभिप्रायः परमास्त्रविदां वरः ॥ ३९४॥
वलित्रयाङ्कितं नित्यमुपगूढं श्रियैकया ॥4॥
ववौ वायुः सुदुस्पर्शः फट्काराराववान् मुहुः ।
ववौ वायुः सुदुस्पर्शः फट्काराराववान् मुहुः ।;उन्मूलयन् नगपतीन् वात्यानीको रजोध्वजः ॥ ५ ॥
वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
वशं प्रयातो भीमस्य तथाऽवध्योऽपि चेदिपः ॥ १७९॥
वशं विरिञ्चशापतो जगाम शम्बरस्य हि ॥ १८६॥
वशमित्येव जानाति संसारात् मुच्यते हि सः ॥13॥
वशी वशे न कस्यापि योजितो विजिताखिलः ।
वशीकृते च भीष्मके नृपास्त्वमन्त्रयन् पुनः ॥ ६२॥
वशे च यस्य तद् बलं सुरासुरोरगादिनाम् ।
वशे हि यस्येंद्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता॥६१ ॥
वश्यात्मना तु यतता शक्योवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥
वश्याऽत्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः॥३६ ॥
वसत्सु तत्र पार्थेषु पुनः कतिपयैर्दिनैः ।
वसन्ति यत्र पुरुषाः सर्वे वैकुण्ठमूर्तयः ।
वसन्ति यत्र पुरुषाः सर्वे वैकुण्ठमूर्तयः ।;ये नित्यमनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥
वसित्वा वास आचभ्य प्रोक्ष्याचम्य च मन्त्रतः ।
वसिष्ठः वसतामुत्तमः । अभ्यपवयत पावयामास संसारात् ।
वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।
वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।;दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
वसुदेव उवाच– भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवाः साधवो दीनवत्सलाः ॥ ६ ॥
वसुदेवः पार्थमुखाच्छ्रुत्वा तद्योगमास्थितः ।
वसुदेवसुतो नायं नायं गर्भेऽवसत् प्रभुः ।
वसुन्धरातलोद्भवोन्मुखं श्रुतं दितेः सुतैः ॥ ३९॥
वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्॥२३ ॥
वसोरिन्द्रं वसुपतिङ्गीर्भिर्गृणन्त ऋग्मियम् ॥ होम गन्तारमूतये ॥ ९ ॥
वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः ।
वस्तुनो यद्यनानात्वमात्मनः प्रश्नः ईदृशः ।;कथं घटेत वो विप्रा वक्तुं वाऽनेक आश्रयः ॥ २२ ॥
वस्त्ररत्नहिरण्याद्यैरलङ्कृत्य विभूतितः ।
वह्निदक्षाविन्द्रसूनुर्मित्रश्चैव मनुस्तथा ।
वह्नेस्तद्गहरेः प्रीतिं कुर्वन् द्रव्यैर्यजेत्ततः ॥20॥
वाक्यस्याप्येवमन्वयो युज्यते, पृथक्पृथक् स्थितस्यापि परमात्मना ॥ 20 ॥
वाक्यै राजानमाश्वास्य प्रायात् पार्थान् पुनर्हरिः ॥ ११०॥
वागधिकरणम्
वागिन्द्रियं पीठरूपं तस्य देवस्य संस्थितम् ॥
वाग्वै ग्रहः स नाम्नाऽतिग्रहेण गृहीतो वाचा हि नामान्यभिवदति ॥३॥
वाङ्मनसाधिकरणम्
वाङ्मनोगोचरं सत्यं द्विधा समभवद् बृहत् ॥ ३ ॥
वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।
वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे परम् ।;धृत्या ह्यपानं सोत्सर्गं तत्परत्वे ह्यजोहवीत् ॥ १० ॥
वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणं यच्छेन्द्रियाणि च । आत्मानमात्मना यच्छ न भूयः कल्प्यसेऽध्वने ॥ ४२ ॥
वाचा निवर्तयास्त्रं त्वमित्युक्तो द्रौणिरब्रवीत् ॥ १६७॥
वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।
वाचालं मानिनं मत्तमज्ञं पण्डितमानिनम् ।;कृष्णं मर्त्यमुपाश्रित्य गोपा मे चक्रुरप्रियम् ॥ ५ ॥
वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥
वाचोम्भृण्याः श्रियोङ्गानि श्रीर्लक्ष्मीर्मेन्दिरा रमा ॥57॥
वाञ्छन्ति करसंस्पर्शं तेषां देवाः सवासवाः॥ २०८॥
वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः ।
वाताशना महर्षयः श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिनः ।;ब््राह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ताः संन्यासिनोऽमलाः ॥४८॥
वाद सादद को लोके पादावेव तवासजेत् ॥७१॥
वादजल्पवितण्डानामिति शुद्धं स्वलक्षणम् ॥23॥
वादे विजयदो नित्यं यथा युद्धे नृकेसरी ॥44॥
वादो जल्पो वितण्डेति त्रिविधा विदुषां कथा ।
वाद्यागमार्थे निर्णीत आगमार्थः परस्य तु ।
वामन वामन भामन वन्दे सामन सीमन सामन सानो ।
वामन वामन माणववेष दैत्यवरान्तक कारणरूप ।
वामनः सनारायणः पद्मनाभ उपेन्द्रकः ।
वामनशब्दादेव विष्णुरिति प्रमितः । न हि श्रुतेर्लिङ्गं बलवत् ।
वामनाधिकरणम्
वामने च-
वामे गण्डूषपात्रं स्यात्तत्र गण्डूषमर्पयेत् ।
वामो भद्रः ॥ १ ॥
वाय उक्थेभिर्जरन्ते त्वामच्छा जरितारः । सुतसोमा अहर्विदः ॥ २ ॥
वायवायाहि दर्शतेमे सोमा अरङ्कृताः ॥ तेषाम्पाहि श्रुधी हवम् ॥ १ ॥
वायविन्द्रश्च चेतथस्सुतानां वाजिनीवसू । तावायातमुपद्रवत् ॥ ५, ३ ॥
वायविन्द्रश्च सुन्वत आयातमुपनिष्कृतम् ॥ मक्ष्वि१त्था धिया नरा ॥ ६ ॥
वायसं तीर्थं वयोमात्रानुजीवि शास्त्रम् ॥ १० ॥
वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥
वायुगत्यधिकरणम्
वायुना च समाविष्टो महाबलसमन्वितः ।
वायुनोत्क्रमतोत्तारकफसंरुद्धनासिकः ।
वायुनोत्क्रमतोत्तारकफसंरुद्धनासिकः ।;कासश्वासकृतायासः कण्ठो घुरुघुरायते ॥ १६ ॥
वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्तं शरीरम् ॥ १८ ॥
वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्तं शरीरम् ॥ ३ ॥
वायुर्गदाधिदेवः स्याद्भूमिः पद्माभिमानिनी ।
वायुर्नरोत्तमो नाम देवीति श्रीरुदीरिता ॥ ५॥
वायुर्य एवाथ विरिञ्चनामा भविष्य आद्यो न परस्ततो हि ॥ ११॥
वायुर्विष्णुं प्रविश्यैव भोगांश्चैवोत्तरोत्तरम्।
वायो तव प्रपृञ्चती धेना जिगाति दाशुषे ॥ उरूची सोम पीतये ॥ ३ ॥
वायोरन्यस्य न ब्राह्मं पदं तस्मात् स एव सः ॥३५॥
वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥
वायौ मुख्यधियेत्युक्तवा विशेषतो गोपिकाप्रशंसनात्संशयः शृृण्वत इति चोदयति ॥ १६ ॥
वाय्वग्निवरुणानां च बीजानि यरवाः क्रमात् ।
वाय्वग्निवारुणैर्बीजैर्ध्यात्वा तन्मण्डले हरिम् ॥6॥
वाय्वादीनां क्रमश्चैव तद्वाक्यैरेव चिन्त्यते ॥१४६॥
वारयामास भूलोकं नैव याहीत्यमुं शिवः ॥ १३९॥
वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
वारिणा हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।;सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥
वारुणीं चैव गायत्रीं भारतीं गिरिजामपि ॥63॥
वारुणेनाथ बीजेन शिरस्थामृतधारया ।
वार्क्षी चेद्यज्ञवृक्षस्य सारेणैव तु कारयेत् ।
वार्ताऽसञ्चयशालीनं शिलोंञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥
वार्यमाणाऽपि तनयैः सभार्यैर्भृशदुःखितैः ।
वालखिल्याः सर्वभक्षाः फेनपा वत्सफेनपाः''॥ इति च ॥ ४३ ॥
वालि साम्बादयश्चैव किञ्चिदावेशिनो हरेः ॥३३॥
वालिवधानुनयाय प्रणयी सख्यं सुसन्दधे नु नयाय ।
वाशब्दात् पारम्पर्येणाऽत्मविदपेक्षया वा ।
वासं प्रसिद्धनृपतेः पुरे नैवातिदूरतः ॥ ३७७॥
वासनाः सर्ववस्तूनामनाद्यनुभवागताः ।
वासनामात्रतां तस्य नीत्वाऽन्तर्धापयत्यजः ॥107॥
वासवजेन विशेषात् तेनैव पुनर्नृजन्मजेन विशेषात् ॥३४॥
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय;नवानि गृह्णाति नरोपराणि;तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-;न्यन्यानि संयाति नवानि देही॥ २२ ॥
वासिष्ठं च परो मात्रयेति ज्ञानविमुक्तिदम् ॥55॥
वासिष्ठयादवौ कृष्णावात्रेयो बुद्धकल्किनौ ॥ ४३ ॥
वासिष्ठयादवौ कृष्णावात्रेयो बुद्धकल्किनौ ॥8॥
वासुदेव न पश्यामि दुर्लक्षणमथार्जुने ।
वासुदेव परामृत ज्ञानमूर्ते नमोऽस्तु ते ॥७४॥
वासुदेवं परित्यज्य योन्यं देवमुपासते ।
वासुदेवं परित्यज्य योन्यं दैवमुपासते ।
वासुदेवं प्रविष्टानां पुनरावर्तनं कुतः॥ ३२॥
वासुदेवः पुनः प्राह यदि हन्तव्य एव ते ।
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः॥१९ ॥
वासुदेवः स्वकीयास्त्रं भीमं चामोघमेव तु ।
वासुदेवपदा स्पृष्टभूकण्टकसमुद्धृतिः(समुद्धतिः) ।
वासुदेवमतं ज्ञात्वा साम्राज्याय परीक्षितः ।
वासुदेवमनाराध्य को मोक्षं गन्तुमिच्छति॥ ३४॥
वासुदेवमिदं प्राह वर्जयित्वैव सूतजम् ।
वासुदेववचः श्रुत्वा धर्मच्छलमिति ब्रुवन् ।
वासुदेवसहायेषु तेजो युष्मासु मे नहि ।
वासुदेवस्तु भगवान् कीर्तितोऽत्र सनातनः ।
वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगतः स्थितौ ॥ ८ ॥
वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।
वासुदेवाज्ञया भीमः शत्रुं हन्तुं मनो दधे ॥ १५१॥
वासुदेवाज्ञयैवात्र स्वात्मनाऽपि सदाशिवः ॥ १२१॥
वासुदेवात् परं नास्ति इति वेदान्तनिश्चयः ।
वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
वासुदेवात्मकेनैव चैव त्रिरूपेणैव विष्णुना ॥ ६८॥
वासुदेवादिकाः शुक्लरक्तपीतासितोज्ज्वलाः ।
वासुदेवादिकान् दिक्षु केशवादींस्ततः परम् ।
वासुदेवापरिमेयसुधामन् शुद्धसदोदित सुन्दरीकान्त ।
वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥
वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३६ ॥
वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि ।
वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि ।;परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ ४७ ॥
वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥
वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् ।
वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्वहम् ।;किम्पुरुषाणां च हनुमान् विद्याध््र•णां सुदर्शनः ॥ २९ ॥
वासुदेवोऽथ गोपालैर्विस्मितैरभिवीक्षितः ॥ २५॥
वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि ।
वासो बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि ।;एक एव चरेत् तस्मात् कुमार्या इव कङ्कणः ॥ १० ॥
विंशः खण्डः
विंशोऽध्यायः
विकर्णचित्रसेनाद्या एवं वीरतमाः सुताः ।
विकर्तनात्मजः पुनर्जगाद सोमकात्मजाम् ॥ ३४०॥
विकर्मणा ह्यधर्मेण मृत्योर्मृत्युमुपैति सः ॥ ४६ ॥
विकर्मलेपो नैवस्ति सम्यग्दृष्टिमतां क्वचित् ।
विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।
विकल्पं जुहुयाच्चित्ते तन्मनस्यर्थविभ्रमे ।;मनो वैकारिके हुत्वा मायायां वै जुहोत्यमुम् ॥ ४४ ॥
विकल्पात् विरुद्धकल्पनात् ॥ १७ ॥
विकल्पाधिकरणम्
विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसंतोषहेतवः ।
विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसंतोषहेतवः ।;पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोका निजकर्मभिः ॥ ३१ ॥
विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् ।
विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् ।;उपदेशादयं वादो ज्ञाते द्वैतं न विद्यत इति ॥ १० ॥
विकारत्वविवक्षायामेकपिण्डमणिशब्दा व्यर्था स्युः ।
विकारांश्च गुणांश्चैव विदि्ध प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥
विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान्॥२० ॥
विकाराः षोडशाचार्यैः पुमानेकः समन्वयात् ॥ २२ ॥
विकारावर्तिव्यापारो मुक्तानां न विद्यते । ‘इमं मानवमावर्तं नाऽवर्तन्ते’(छांउ.४.१५.६) इति हि श्रुतिः ।
विकारैः षोडशैर्युक्तो विशेषादिभिरावृतः ।
विकारैः षोडशैर्युक्तो विशेषादिभिरावृतः ।;अण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतः ॥ ३९ ॥
विकारो व्यवहारार्थो यथा तैजसपार्थिवाः ॥ १७ ॥
विकृष्टचाप आगतं ददर्श तस्य चानुजम् ॥ २८१॥
विकृष्णकं क्षितेस्तलं विधाय संरमामहे ॥ ८९॥
विकृष्यमाणं तदनन्तराधसा परेण निःसीमबलेन लीलया ।
विकोपा भीमवाक्येन राज्ञे सा च मणिं ददौ ॥ १८६॥
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः॥२८ ॥
विघूर्णिता सभाऽखिला भयान्नचाऽह किञ्चन(कश्चन) ॥ ३३२॥
विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥
विचक्रगं षडात्मकं तथैकमेव राक्षसम् ॥ २४७॥
विचक्रनामकोऽसुरः पुरा विरिञ्चतो वरम् ।
विचष्टे मयि सर्वात्मन् ज्योतिर्ज्योतिषि संयुतम् ॥ ४५ ॥
विचारितेष्वशेषेषु साधनेषु विशेषतः ॥1॥
विचार्य चैवमाशु तं पदोः प्रगृह्य पुप्लुवे ॥ २८॥
विचार्य तु प्रियामिदं जगाद वासुदेवधीः ॥ २०॥
विचार्य भारतीमेत्य सर्वमस्यै निवेद्य च ।
विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः ।
विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरैः ।;अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥
विचित्रमौलिकुण्डलाङ्गदोरुहारनूपुरम् ॥ ५५॥
विचित्ररत्ननिर्मिते रविप्रभे सभातले ।
विचित्ररत्नपर्यङ्के महाभोगे च भोगिनः ।
विचित्रवीर्यजं च तं समासदत् ससैनिकः ॥ ३०५॥
विचित्रवीर्यनन्दनप्रियोदरे हि गर्भगाः ॥ १९॥
विचित्रहेममालिनः शुभाम्बराश्च तेऽधिकम् ।
विचूर्णिताश्च पर्वतास्तनौ निशाचरस्य ते ।
विचूर्णिते धरातले निजे सुते स रावणः ।
विचूर्णिते निजायुधे निकुम्भ एत्य मारुतिम् ।
विचेरुरुत्तमोत्सवे रमारमेशयोगिनि ॥ १७७॥
विजगर्ह तदोलूपीं धिग् जगत्त्रयपूजितम् ।
विजानीहि विज्ञापय । 'व्यत्ययो भेदस्वातन्त्र्यकरणेषु''। इति वचनात् ॥ १ ॥
विजिताः स्युर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ १२ ॥
विजित्य तं स सात्यकिर्ययौ प्रहृष्टमानसः ॥ १५२॥
विजित्य तं साल्वराजं समेतान् क्षत्रियानपि ॥ ८५॥
विजित्य रुन्धानमनेन पूजितो ययौ रथेनाम्बरगेन नाकम् ॥ १४४॥
विज्ञातं सर्वलोकस्य सभायां दृष्टमेव च ॥ १३४॥
विज्ञानदेवता चासौ तन्नामा च विवेचनात् ।
विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ ।
विज्ञानमेतत् त्रिपदस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ ।;समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥
विज्ञानवादमपाकरोति-
विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान् नरः ।
विज्ञानस्य च तत्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ ११ ॥
विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।
विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम् ।;ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥ ५५ ॥
विज्ञापयितुकामास्तु विद्वांसस्तत्रतत्र तु''॥ इत्याग्नेये ॥ १ ॥
विज्ञाय नित्यविज्ञातनिखिलो बादरायणः ।
विडूरथस्तमोऽगच्छद् दन्तवक्रे च योऽसुरः ॥ ३७॥
वितण्डा तु सतामन्यैस्तत्त्वमेषु निगूहितम् ।
वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।
वितथाभिनिवेशोऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः ।;यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा ॥ ४८ ॥
वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २६ ॥
वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥
वित्तं बन्धुर्वयः कर्म विद्या चैव तु पञ्चमी ।
विदा मघवन् विदा गातुमनुशंसिषो दिशः ।
विदा मघवन् विदा गातुमनुशंसिषो दिशः ।;शिक्षा शचीनां पते पूर्वीणां पुरुवसो ॥ १ ॥
विदा रायः सुवीर्यं भुवो वाजानां पतिर्वशाँ अनु।
विदा रायः सुवीर्यं भुवो वाजानां पतिर्वशाँ अनु।;मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे यः शविष्ठः शूराणाम् ॥ ४ ॥
विदारितारिसङ्घाय वासुदेवाय ते नमः ॥6॥
विदुः नान्तम् । अनन्तत्वात् ॥ ४१ ॥
विदुर उवाच–
विदुर उवाच–;यदात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।;कालाख्यं लक्षणं ब्रह्मन् यथा वर्णय नः प्रभो ॥ १० ॥
विदुर उवाच–;सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो ।;उभयत्रापि भगवन् मनो मे सम्प्रधावति ॥ १५ ॥
विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।
विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन ।;हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥
विदुरादीनां तूत्पन्नज्ञानत्वात् कश्चिद्विशेषः ॥ 38 ॥
विदेहराजस्य हि यज्ञभूमौ सुतेति तस्यैव ततस्तु साऽभूत् ॥ ८२॥
विद्धा हन्ति पुरापुण्यं श्राद्धं च वृषलीपतिः॥ १३१॥
विद्धि भीमेन निष्पिष्टान् माऽत्र(नात्र) ते संशयो भवेत् ॥ ३६४॥
विद्महे धीमहे पूर्वं स्वयं चैव महाबलः ।
विद्मा हि त्वा वृषन्तमं वाजेषु हवनश्रुतम् ॥ वृषन्तमस्य हूमह ऊतिं सहस्रसातमाम् ॥ १० ॥
विद्या कला प्रवृत्तिश्च द्वात्रिंशत्तत्त्वसङ्ग्रहः ॥144॥
विद्यां चाविद्यां च यस्तद् वेदोभयꣳ सह ।
विद्यां चाविद्यां च यस्तद् वेदोभयꣳ सह ।;अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥
विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह ।
विद्याकर्माधिकरणम्
विद्याकर्मापेक्षयैवैतद् वचनम् । तयोरपि प्रकृतत्वात् ।
विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः ।
विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियोऽन्त्यजाः ।;रजस्तमःप्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगेऽनघ ॥ ४ ॥
विद्याधिकरणम्
विद्यापरीक्षापूर्वैव वृत्तिर्जल्पवितण्डयोः ॥22॥
विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।
विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसावजः ।;संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥
विद्यायै मन्त्रितं वारि वचां वा तुलसीमपि ।
विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् ।
विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्युद्धव शरीरिणाम् ।;मोक्षबन्धकरी आद्ये मायया मे विनिर्मिते ॥ ३ ॥
विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।;शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः॥१८ ॥
विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।;शुनि चैव श्वपाके च पण्डितास्समदर्शिनः॥१८ ॥
विद्याव्रततपःसारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
विद्याहीनत्वलिङ्गेऽपि वादिनोः स्यात् पराजयः ।
विद्याह्वयोऽर्थो धर्मस्य विद्ययैव च मुच्यते ॥ ४६॥
विद्युज्जिह्वः प्रमाथी च शुकसारणसंयुताः ॥ ३५॥
विद्युद्वर्णोथवा ध्येयः शक्त्येतः पञ्चमन्त्रयुक् ॥26॥
विद्योपजीवनं धर्मो विप्राणामपि नो यतः ॥ ३४३॥
विद्योपजीवनं नैष चकाराऽपद्यपि क्वचित् ।
विद्राप्य बाणैरथ रत्नसञ्चयान् समाददे नेमुरमुं ततस्ते ॥ १४३॥
विद्राप्य शर्वप्रमथानाससाद ज्वरं ततः ॥ २४०॥
विद्राप्यमाणं सैन्यं तं दृष्ट्वा दुर्योधनो नृपः ।
विद्राप्यमाणं स्वबलं स्थापयामास मारुतिः ॥ २४॥
विद्राविताखिलकपिं वरात् त्रिशिरसं विभोः ।
विद्वत् प्रत्यक्षात् कारणभावल्लिङ्गाच्च ।
विद्वान् स्वप्न इवामृश्य साक्षिणं विरराम ह ॥ ४० ॥
विद्वेषात् परमे तत्त्वे तत्त्ववेदिषु चानिशम् ॥6॥
विधाता च ततो भद्रः सुभद्रोऽथामृतेश्वरः ।
विधाय चक्रदारितं सुजीर्णदेहमस्य सः ।
विधाय तान् निरायुधान् जगाम केशवः शनैः ॥ १४५॥
विधाय तौ तृणोपमौ गिरा जगाम केशवम् ॥ २३६॥
विधाय दुदुहुः क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥
विधाय बाहुयोधकः स यावनं समभ्ययात् ॥ ११६॥
विधाय भक्तवाञ्छितं प्रियासहाय ईश्वरः ।
विधिं विधाय सर्गादौ तेन पृष्टोब्जलोचनः ।
विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः ॥ ४६ ॥
विधिना देवदेवेशः शङ्खचक्रधरो हरिः ।
विधिभवमुखसुरसततसुवन्दित रमामनोहर भव मम शरणम् ।
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।;श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते॥१३ ॥
विधूय सर्वांश्च हरिप्रवीरान् सहाङ्गदान् सूर्यसुतेन साकम् ॥ ६५॥
विधूय सैनिकांश्च स प्रगृह्य चापमाततम् ।
विधेहि पादपङ्कजे तवेश भक्तिमुत्तमाम् ॥ ६८॥
विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥
विना भवद्बलं क्वचित् प्रवर्तितुं नहि क्षमः ॥ ९८॥
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति॥१७ ॥
विनाशात्(न्) ॥ ७ ॥
विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥
विनाश्य देवपक्षिणो यथेष्टमास्म सर्वदा ॥ ९०॥
विनाऽर्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तवः ॥ २७ ॥
विनाऽऽनन्दाश्रुकलया तुष्येत् भक्त्या विनेश्वरः ॥ २३ ॥
विनिन्दयेदिति ध्रुवं प्रतिश्रुतं(प्रतिश्रवं) हि मारुतेः ॥ ३३९॥
विनिन्द्य तौ क्रुधा स्फुरन् क्रुधा स्फुरन्तमीक्ष्य च ॥ १६॥
विनिर्ययौ द्वारवत्यास्तां जग्रास(जग्राह) च सागरः ॥ ४० ॥
विनिश्चयं कुबुद्धयो युधे च चक्रुरूर्जितम् ॥ २०॥
विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपतेः ।
विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपतेः ।;ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद् बाहुको नरः ॥ ४४ ॥
विन्दन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्ततः ॥ ९ ॥
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ जयत्सेनोऽन्यकैकयाः(अन्यकेकयाः) ।
विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।
विपदः सन्तु नः शश्वत् तत्र तत्र जगत्पते ।;भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम् ॥ २८ ॥
विपरीतं तु यज्ज्ञानं दुःशासन इतीरितः ॥१४१॥
विपर्ययस्तु कर्तव्यः सर्वथा शुभ(मुक्ति)मिच्छता ॥205॥
विपर्ययाधिकरणम्
विपर्ययेण चासतामिति स्म विद्धि नान्यथा ॥ ९५॥
विपर्यासे तयोः क्षीणे तुरीयं पदमश्नुते ॥ ७ ॥
विपाटितात्मकौपिनादिसर्वमात्रकोऽभवत् ॥ २३८॥
विपाट्य मत्स्यकोदरं स शम्बरः कुमारकम् ।
विपुप्लुवुर्भयार्दिता न्यवारयच्च मारुतिः (भा\.पु\. १०\.५८\.३८)॥ ५०॥
विप्रत्वान्न विरुद्ध्यन्ते तत एव च युक्तताम् ।
विप्रवाक्यं मानयानः कारयित्वाऽमुना हरिः ।
विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः ।
विप्रस्य वै संन्यसतो देवा दारादिरूपिणः ।;विघ्नं कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥
विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥
विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धमहोरगाः ।
विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धमहोरगाः ।;विजिताः स्युर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ १२ ॥
विभक्तत्वाच्च विकारित्वं युक्तम् । विकारिण एव हि विभक्ता लोके दृश्यन्ते ।
विभर्तीत्युच्यतेऽथापि मोहाय व्यक्त्यपेक्षया''॥
विभवेनानुलोमेन जपेन्मन्त्रान् पुनस्तथा ।
विभीषणश्च धर्मात्मा राघवाज्ञापुरस्कृतः ।
विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतवः ॥ ४५ ॥
विभूतिं प्रसवं त्वन्ये मन्यन्ते सृष्टिचिन्तकाः ।
विभूतिं प्रसवं त्वन्ये मन्यन्ते सृष्टिचिन्तकाः ।;स्वप्नमायासरूपेति सृष्टिरन्यैर्विकल्पिता ॥ १३ ॥
विभेदो द्वादशार्णानां केशवाद्याश्च देवताः ॥13॥
विभ्रमोपाकृतिर्लिङ्गमनवस्थाविशेषिता ।
विमतः प्रपञ्चवान् कालः कालत्वात् प्रतिपन्नवत् ॥71॥
विमतो दुःखयुग् यस्माच्चेतनः सन् सुखोज्झितः ।
विमलं हि पदं परमं स्वरतं तरुणार्कसवर्णमजस्य हरेः ॥4॥
विमलैः श्रुतिशाणनिशाततमैः सुमनोसिभिराशु निहत्य दृढम् ।
विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा तथैव च ॥56॥
विमुच्य द्वेषकामौ त्वं वने तीर्थनिषेवकः ।
विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥५३ ॥
विमुच्य पक्षिपुङ्गवं स योद्धुमैच्छदच्युतः ॥ ११५॥
विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः॥१० ॥
विमूर्च्छितं नचाहनत् सुरार्थितं स्मरन् हरिः ॥ १२५॥
विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥६३ ॥
विमोचयस्व तान् प्रभो निहत्य मागधेश्वरम् ।
विमोहितधियां दृष्टः तस्मै भगवते नमः ॥ ११ ॥
विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
वियत्स इति युग्मार्णो विपरीतश्च स स्मृतः ।
वियदधिकरणम्
विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् ॥ ३० ॥
विरजः पर आकाशादज आत्मा महान् ध्रुवः ॥ २० ॥
विरथीकृतस्तथा धर्मसूनुः शल्येन तत्क्षणात् ॥ ७॥
विरथीकृत्य कर्णं च करमादाय सर्वतः ॥ १८८॥
विरथो व्यायुधश्चैव दृढवेधविमूर्च्छितः ।
विराट् तदैव पुरुषः सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७३ ॥
विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥
विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः ।
विराण्मयाऽऽसाद्यमानो लोककल्पविकल्पकः ।;पञ्चत्वायाविशेषाय कल्पते भुवनैः सह ॥ २१ ॥
विरिञ्चः सर्वजित् पूर्वं द्वितीयस्त्वमिहाभवः ।
विरिञ्चशर्वपूर्वकैरभिष्टुतः सुरादिभिः ।
विरिञ्चशर्ववाक्यतः समस्तलोकजायिनि ।
विरिञ्चिशर्वपूर्वकाः किमु त्वमल्पसारकः ॥ ४०॥
विरिञ्चिशर्वपूर्वेड्यवन्द्याय श्रीवराय ते॥ ९॥
विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः ।
विरुद्धधर्मिणोस्तात स्थितयोरेकधर्मिणि ॥ ५ ॥
विरुद्धोक्तिः सहस्थानं वैयर्थ्यं चान्यथागतिः ॥ 2 ॥
विरूपाक्षोऽन्तिमश्चैव नमश्शब्देन पूजयेत् ॥ ९३ ॥
विरोधं च निराकृत्य श्रुतीनां प्राणतत्वगान् ।
विरोधकृद् विष्ण्वधीनादन्यत् किञ्चिदपि स्मरन् ॥ ३८॥
विरोधादवरत्वादेरपि प्राप्तिर्यतो भवेत् ।
विरोधासङ्गतिन्यूनतूष्णीम्भावादिकैर्जितः ॥18॥
विरोधिसर्वबाहुल्यकारणस्त्रीनिषेधिनाम् ॥22॥
विलक्ष्य विस्मितः प्राह हसंस्तं हंसवाहनः ॥ १६ ॥
विलङ्घ्य चार्णवं पुनः स्वजातिभिः प्रपूजितः ।
विलज्जमानमीक्ष्य तं जगाद केशवोऽरिहा ।
विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।
विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।;विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
विलयं विलयं विलयं विलयन्निखिऽलं त्वशुभं प्रचकार च यः(या) ॥५४॥
विलापयेद्विरिञ्चस्थः सृजते विष्णुरव्ययः ॥ इति वामने ॥ ४३ ॥
विलासं दर्शयामासुर्ब्रह्मणः पश्यतोऽधिकम् ॥ ९८॥
विलासिविस्तृतोरसा बभार च श्रियं प्रभुः ॥ ८३॥
विलिख्य मण्डले वा तत्पूजयेद्धरिमञ्जसा ॥129॥
विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥
विलोक्य मुमुहे सद्यः स इह ज्ञानगूहया ॥ ६ ॥
विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३ ॥
विलोक्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनिः ॥ २० ॥
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेब्रवीत्॥१ ॥
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्॥१ ॥
विवाहनं निरायुधं क्षणाच्चकार सायकैः ॥ २५३॥
विवाहनं निरायुधं चकार सोऽप्यपाद्रवत् ॥ २६५॥
विवाहनं निरायुधं विधाय बाहुना क्षणात् ।
विवाहबान्धवा रणे विजित्य रोधिता गिरौ ॥ ७०॥
विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥
विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि॥११ ॥
विविक्तदेशसेवित्वम् अरतिर्जनसंसदि॥११ ॥
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ।
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ।;ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः॥५२ ॥
विविधकल्पने विद्यमानेऽपि परिणततया ॥ ३१ ॥
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्॥१४ ॥
विविशुश्च यथोत्पन्नाः सर्वे देवाश्चतुर्मुखम् ॥
विवेचयति यो मोहाच्छुक्ला कृष्णेति पापकृत् ।
विवेचयद्देवनृपौघ एको रराज राजाऽखिलसत्क्रतूनाम् ॥ १३२॥
विवेश तत्र केशवो नभस्तलावतारिते ॥ ४७॥
विवेश तत्र संयुगं बभूव तेन चेशितुः ॥ २०६॥
विव्याध बाणेन स वासुदेववरं विजानन् न तदा समभ्ययात् ॥ ८८॥
विशारदः परमेश्वरः । तन्मतिः माया । यदा नैनं शोचयामीत्युपरता तदा सम्पन्न एव ॥ ३४ ॥
विशालवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् ।
विशिष्टकारणं चेष्टां दृष्टवैरूप्यमुन्नतिः ।
विशिष्टज्ञानरूपश्च सामान्यज्ञानरूपकः ।
विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥12॥
विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।
विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् ।;सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥
विशेषकारणं चेति सिद्धान्तस्यैव साधिकाः ।
विशेषतः केशवेन पालितास्तत्प्रियाः सदा ॥ ४६॥
विशेषतश्च कृष्णस्य विज्ञाय स्नेहमेषु हि ।
विशेषतो गुणश्च स्यादेवेष्वप्येवमेव हि ।
विशेषतो जनार्दनः सभार्यको जगत्प्रभुः ।
विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः ॥ ४० ॥
विशेषतो हरेर्जये वरादयं विमृग्यते ॥ १००॥
विशेषदर्शनं कार्यलोपो नानोक्तिराशुता ॥57॥
विशेषदर्शितालापो गुणसाम्यं पृथग्दृशिः ॥60॥
विशेषदृष्टिवाक्ये च पुंशक्तिः सुनिर्दशनम् ।
विशेषश्रुतिवैरूप्यं माहात्म्यं व्यक्तसद्गुणाः ॥2॥
विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।
विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् ।;यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ २४ ॥
विशेषस्नेहमापाद्य सर्वकर्तृत्वतोऽधिकम् ॥5॥
विशेषांस्तद्गतांस्त्यक्त्वा प्रायस्तल्लक्षणा श्रियः ।
विशेषेण धीयते चिन्त्यते ।
विशेषो देवतादीनां मोक्षे चैव विशेषतः ॥187॥
विशेषोक्तिरमानत्वं प्राधान्यं प्रीतिरागमः ॥65॥
विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।
विशोको ब्रह्मसम्पत्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः ।;लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥ ३ ॥
विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः ।
विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः ।;वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ ३२ ॥
विश्रयन्तामृतावृधो द्वारो देवीरसश्चतः ॥ अद्या नूनञ्च यष्टवे ॥ ६, २४ ॥
विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया ।
विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया ।;ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥
विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडयोर्णपदो यथा ॥ ४३ ॥
विश्वकर्मकृतत्वात्तु पुरस्याल्पेऽपि च स्थले ।
विश्वजीवान्तरत्वाद्यैर्लिङ्गैः सर्वैर्युतः स हि॥ ३॥
विश्वमात्मगतं व्यञ्जन् कूटस्थो जगदङ्कुरः ।
विश्वमात्मगतं व्यञ्जन् कूटस्थो जगदङ्कुरः ।;स्वतेजसाऽपिबत् तीव्रमात्मप्रस्वापनं तमः ॥ २१ ॥
विश्वमित्सवनं सुतमिन्द्रो मदाय गच्छति ॥ वृत्रहा सोमपीतये ॥ ८ ॥
विश्वमेतदेतादृशं असारं यतः । अत ईश्वरं विज्ञाय । नाऽख्यात्युपप्लवः दुःखाज्ञानाद्युपद्रवो न ॥ ४० ॥
विश्वमेतद्धि शास्त्रेण विज्ञायात्मानमीश्वरम् ।
विश्वमेतद्धि शास्त्रेण विज्ञायात्मानमीश्वरम् ।;मुनिः शान्तमनोवाक्यस्तदा नाऽख्यात्युपप्लवः ॥ ४० ॥
विश्वश्च तैजसः प्राज्ञस्तुर्यश्चाक्षरदेवताः॥ ४॥
विश्वस्मिन् स्थितमपि न भात्यज्ञानाम् ॥ ६० ॥
विश्वादींश्चैव कृष्णादीनेवं भूतान्सनातनान्॥ १४॥
विश्वामित्रस्तु सन्ध्यार्थे तदन्यत्र प्रजापतिः ।
विश्वाय तदुपद्रष्टे्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥
विश्वायेति च मन्त्रेण ततः स्वापं समाचरेत्॥ १५॥
विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् ।
विश्वावसुः पूर्वचित्तिर्गन्धर्वाप्सरसामहम् ।;भूधराणामहं स्थैर्यं गन्धमात्रमहं भुवः ॥ ३३ ॥
विश्वे देवासो अप्तुरस्सुतमागन्त तूर्णयः ॥ उस्रा इव स्वसराणि ॥ ८ ॥
विश्वे देवासो अस्रिध एहि मायासो अद्रुहः ॥ मेधञ्जुुषन्त वह्नयः ॥ ९ ॥
विश्वेभिस्सोम्यम्मध्वग्न इन्द्रेण वायुना ॥ पिबा मित्रस्य धामभिः ॥ १० ॥
विश्वो हि स्थूलभुङ् नित्यं तैजसः प्रविविक्तभुक् ।
विश्वो हि स्थूलभुङ् नित्यं तैजसः प्रविविक्तभुक् ।;आनन्दभुक् तथा प्राज्ञस्त्रिधा भोगं निबोधत ॥ ९ ॥
विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः ॥ ३५ ॥
विषमश्चान्तकपथः प्रेतत्वं चातिदारुणम्॥ २०९॥
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।;रसवर्जं रसोप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।;रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते॥५९ ॥
विषयानभिसन्धाय यश ऐश्वर्यमेव च ।
विषयानभिसन्धाय यश ऐश्वर्यमेव च ।;अर्चादावर्चयेद् यो मां पृथग्भावः स राजसः ॥ ९ ॥
विषयाभिनिवेशेन उत्तरदेहाभिनिवेशेन पूर्वदेहास्मरणं यत् तन्मृत्युः ॥
विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः ।
विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं यत् स्मरेन्मनः ।;जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥ ३८ ॥
विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् ।
विषयाभिनिवेशेन नाऽत्मानं वेद नापरम् ।;वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥
विषयेंद्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेमृतोपमम् ।
विषयेंद्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेमृतोपमम् ।;परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृऽतम्॥३८ ॥
विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत्तदग्रेमृतोपमम् ।
विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत्तदग्रेमृतोपमम् ।;परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्॥३८ ॥
विषयेभ्यो निर्गत्य तत्रैव मनो युंक्त्वाऽन्यन्न स्मरेत् ॥ १९ ॥
विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् ।
विषयेषु गुणध्यानात् पुंसः सङ्गस्ततो भवेत् ।;सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥
विषयेषु च संसर्गात् शाश्वतस्य च संशयात् ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥२८ ॥
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः॥१ ॥
विषीदन्तमिदं वाक्यम् उवाच मधुसूदनः॥१ ॥
विष्कम्भो नाम रुद्राणां भूभारहरणेऽङ्गताम् ।
विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नं एकांशेन स्थितो जगत्॥४२ ॥
विष्णावेवात्मशब्दस्य रूढत्वान्न शिवादिकान् ।
विष्णुना ब्रह्मणे प्रोक्तं ग्रन्थसङ्कोचतस्तथा ॥157॥
विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥
विष्णुनाऽऽदिष्टं व्यपोहितुं देवोऽसुरोऽन्यो वा न समर्थः ॥ १४ ॥
विष्णुपादोदकस्यैताः कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ १००॥
विष्णुपादोदकस्यैताः कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ १०२॥
विष्णुभक्तिपरो दैवो विपरीतस्तथासुरः॥२५॥
विष्णुभक्तिर्हि सर्वेषां सद्गुणानां स्वलक्षणम् ॥7॥
विष्णुभक्तिविहीनस्य गतिः स्यान्न तु शुभा क्वचित् ।
विष्णुमाधवानिरुद्धपुुरुषोत्तमाधोक्षजाः ।
विष्णुमेव परं ब्रूयुरेवमन्येऽप्यशेषतः ॥39॥
विष्णुमेव वदन्त्यद्धा तत्सङ्गादुपचारतः ॥38॥
विष्णुरेव विजिज्ञास्यः सर्वकर्ताऽगमोदितः।
विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।
विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत् ततो विराट् ।;नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत् ततो विराट् ॥ ७० ॥
विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् । देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम् ॥ ११ ॥
विष्णुर्नारायणोऽनन्त इति श्रीपतिरीर्यते’ ॥11॥
विष्णुर्ब्रह्म तथाऽदातेत्येवं नित्यमुपासनम्।
विष्णुर्भोज्याधिपः स्वाहायुक्तोष्टादशवर्णकः ॥28॥
विष्णुलोकस्थितो मुक्तैः सदा सर्वैरुपास्यते ॥ ५८॥
विष्णुवीर्यात्मकं वह्निं निक्षिपेत् प्रणवेन हि ॥19॥
विष्णुवैष्णववाक्येन हानिः पापस्य कर्मणः ॥ ४२॥
विष्णुशब्दश्चतुर्थ्यन्तो हृदयेन षडक्षरः ॥44॥
विष्णुस्तस्य रथो देह इन्द्रियाश्वः प्रकीर्तितः ॥’ इति च ।
विष्णूक्तं शङ्करोक्तं च चत्वारः पतयः पृथक् ॥ १२२॥
विष्णोः सदैवाति वशात् कदापि गच्छन्ति केशादिगणा न मुक्तौ’ ॥ २६॥
विष्णोः स्वरूपं पप्रच्छ सोऽस्मरच्च सनातनम् ॥ ३९॥
विष्णोरुक्तानि सूत्रेषु सर्ववेदेड्यता तथा ॥ ४५॥
विष्णोरेवात्यभेदेपि तदैश्वर्यात् तदन्यवत् ।
विष्णोर्धाम परं साक्षात् पुरुषस्य महात्मनः ॥ ४१ ॥
विष्णोर्मायामिमां पश्यन् स वै भागवतोत्तमः ॥ ४८ ॥
विष्णोर्लिङ्गानुसारित्वत् तारतम्यात् तदीक्षणम् ॥ ५२॥
विष्णोर्विमानं यः कुर्यात्सकृद्भक्त्या प्रदक्षिणम् ।
विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे ।
विष्णौ चाधीश्वरे चित्तं धारयन् कालविग््राहे ।;स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥
विष्ण्वधीनं यतः सर्वं सर्वरूपस्तदुच्यते''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ २० ॥
विष्ण्वाज्ञयैव विदुषा तत्प्रसादबलोन्नतेः ।
विष्ण्वाधिक्यविरोधीनि यानि वेदवचांस्यपि।
विसर्जयस्वेह शरं तपोमये महासुरे लोकमये वराद्विभोः ॥ ५४॥
विसर्जयित्वा नैवेद्यं मूलेन त्रिः समर्च्य च ।
विसृज्य च यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः ॥ २३ ॥
विसृज्य पार्षतं स्वीयमारुरोह रथं पुनः ॥ ७०॥
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः॥४७ ॥
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।;भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेमृतम्॥१८ ॥
विस्तरेणाऽत्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।
विस्तरेणाऽत्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।;भूयः कथय तृप्तिर्हि शृृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्॥१८ ॥
विस्तारः प्रपदस्यापि षडङ्गुल उदाहृतः ॥9॥
विस्तारश्च तथा कट्याः सुप्रतिष्ठितता पदोः ।
विस्तारे कृष्णनिहता बलभद्रहता इति ।
विस्तारो मूध्नि वृत्तं च शिरः छत्राकृतिः स्मृतम् ॥37॥
विस्तारो मेखलानां स्यादन्त्या वा चतुरङ्गुला ।
विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥
विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥७७ ॥
विस्मारयामास च तं पब्रुवाणः कथान्तरम् ॥ १२०॥
विहाय कामान् यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
विहाय कामान् यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः ।;निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति॥७१ ॥
विहाय तं जग्मतुः सोमकानां चमूं शरौघैरभिपातयन्तौ ॥ ८३॥
विहाय देहमुल्बणं तमोऽवतीर्य चाग्रजम् ।
विहाय रोहिणीसुतं जले निमज्ज्य मार्गयन् ।
विहाय सैनिकांश्च तौ नृपौ ययौ वनाय सः ।
विहितातिरेकेण न सेवेत ॥ ४० ॥
वीक्ष्य प्रत्यस्त्रहीनं तदप्राप्यैव रवेः सुतम् ॥ १०२॥
वीतं यदाऽऽत्मनः शुद्धमदुःखमसुखं समम् ॥ १६ ॥
वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते॥५६ ॥
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।;बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः॥१० ॥
वीराध्वानं ययुः सर्वे कृष्णया सह पाण्डवाः ॥ ५७॥
वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा ॥ १३ ॥
वीर्यदः केभितो वक्त्रमक्षिकर्णेषु नासयोः ॥1॥
वीर्ये शौर्येऽपि वा नान्यस्तृतीयः फल्गुनादृते’ ॥१७१॥
वीळुचिदारुजत्नुभिर्गुहाचिदिन्द्र वह्निभिः ॥ अविन्द उस्रिया अनु ॥ ५, ११ ॥
वृकोदरादिभिस्तु(वृकोदरादिभिः सुतैः) तैर्हयश्च दिव्य आययौ ॥ १३॥
वृकोदरे यतोऽखिला चतुर्मुखत्वयोग्यतः ॥ ८३॥
वृकोदरेण हन्यते यदि स्म मागधाधिपः ।
वृकोदरोऽजयन्नृपान् विराटमाससाद ह ।
वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं ग्रस्तवयाः श्वसन् ॥ २२ ॥
वृणीष्व प्रतिवीरं च पञ्चानां यं त्वमिच्छसि ॥ ५५॥
वृण्वेकमस्मास्विति स प्रोक्त आह जरासुतः ।
वृतः सहस्रायुतकोट्यनीकपैर्निशाचरैराशु ययौ रणाय ॥ ७०॥
वृतश्च देवकण्टको ह्यवध्य एव सर्वतः ॥ ४०॥
वृत्तः प्रदक्षिणश्चैव द्विचत्वारिंशदङ्गुलम् ॥16॥
वृत्तान्तं कथयामास केशवो यदुसंसदि ॥ ६६॥
वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥
वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथाऽपां प्रकृतिः परा ॥ २३ ॥
वृत्ते द्वन्द्वमहायुद्धे तत्र धर्मजपक्षगाः ।
वृत्तो गलो बाहवश्च स्तनावङ्गुलयस्तथा ॥25॥
वृत्रं हत्वा महानासेत्यादि वेदपदं च यत् ॥ ३३३॥
वृद्धिह्रासाधिकरणम्
वृन्दारकवृन्दसुवन्दित वन्दे ।
वृन्दावनयियासुः स नन्दसूनुर्बृहद्वने ।
वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।
वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् ।;वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥
वृषणादामूलतश्च सार्धद्य्वङ्गुलमायताम् ॥4॥
वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २३ ॥
वृषा यूथेव वंसगः कृष्टीरियर्त्योजसा ॥ ईशानो अप्रतिष्कुतः ॥ ८ ॥
वृष्णीनां वासुदेवोस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।
वृष्णीनां वासुदेवोस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।;मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः॥३७ ॥
वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।
वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।;मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः॥३७ ॥
वेगे च लाघवे चैव प्रलापस्य च वर्जने ॥१५७॥
वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् ।
वेणुसङ्घर्षजो वह्निर्दग्ध्वा शाम्यति तद्वनम् ।;एवं गुणव्यत्ययजो वेदः शाम्यति तद् यथा ॥ ७ ॥
वेत्ति किञ्चित्प्रसादेन हरेरथ गुरोस्तथा''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ १३ ॥
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥२१ ॥
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विदि्ध राजसम्॥२१ ॥
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥२१ ॥
वेत्थ यथाऽसौ लोको न सम्पूर्यता३ इति न भगव इति वेत्थ यथा पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्ति इति नैव भगव इति ॥३॥
वेदना नो न महतीत्येतच्छ्रुत्वा युधिष्ठिरः ॥ ९३॥
वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।
वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः॥ २३९॥
वेदमङ्गलघोषेण वाद्यैस्तत्प्रतिमां हरेत् ।
वेदमन्त्रैश्च पौरणैरर्पयेत्कुसुमाञ्जलिम् ॥ १११ ॥
वेदमाता च गायत्री द्विगुणा द्वादशाक्षरात् ॥14॥
वेदवाक्यस्य तु वाचनिकार्थं विना नैवान्यो युज्यते ॥
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः॥४२ ॥
वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी ।
वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुकी ।;शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥
वेदवेदान्तविदुषां मुनीनां भावितात्मनाम् ।
वेदवेदार्थवित् सम्यङ्महाश्रोत्रिय उच्यते ॥
वेदशास्त्रविनोदेन प्रीणयन् पुरुषोत्तमम् ।
वेदशास्त्रात् परं नास्ति न दैवं केशवात् परम्’ ॥६९॥
वेदशास्त्रात्परं नास्ति न दैवं केशवात् परम्॥ २१२॥
वेदा अप्युत्तमस्त्रीभिः कृष्णाद्याभिरिवाखिलाः
वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि ।
वेदा ब्रह्मात्मविषयास्त्रिकाण्डविषया अपि ।;परोक्षवादो वेदोऽयं परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥
वेदांश्च पञ्चरात्राणि सेतिहासपुराणकान् ।
वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् ।
वेदाध्यायी स्वधास्वाहाबल्यन्नाद्यैर्यथोदयम् ।;देवर्षिपितृभूतानि मद्रूपाण्यन्वहं यजेत् ॥५०॥
वेदानां सामवेदोस्मि देवानामस्मि वासवः ।
वेदानां सामवेदोस्मि देवानामस्मि वासवः ।;इंद्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥
वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।
वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।;इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना॥२२ ॥
वेदानुजीविनो विप्राः क्षत्रियाः शस्त्रजीविनः ।
वेदान्मन्त्रानुपनिषत्सहितान्सर्वदा शृृणु॥ २७॥
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।;कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥२१ ॥
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।;कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्॥२१ ॥
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।;भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन॥२६ ॥
वेदेश्वरो ददौ दिव्यं चक्षुः सत्यवतीसुतः ॥ २१५॥
वेदेषु च परो विष्णुः सर्वस्मादुच्यते सदा ॥ ६०॥
वेदेषु सपुराणेषु भारते चावगम्यते ।
वेदैतदुभयं यस्तु स भुञ्जानो न लिप्यते ॥ ११ ॥
वेदो नारायणः साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥
वेदोक्तमेव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितमीश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्थं फलश्रुतिः ॥ ४७ ॥
वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः ॥ २० ॥
वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च॥१७ ॥
वेधाद्यधिकरणम्
वेन उवाच–
वेन उवाच–;अवजानन्ति ये मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् ।;नानुविन्दन्ति ते भद्रमिह लोके परत्र च ॥ २४ ॥
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते॥२९ ॥
वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रपीडितम् ॥ २ ॥
वेष्टितं वारुणास्त्रेण प्रविष्टं बाह्यतस्तदा ।
वैकर्तनमपोवाह सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ४१॥
वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ॥ २६ ॥
वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् ।
वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिवृत् ।;तन्मात्रेन्द्रियमनसां कारणं चिदचिन्मयः ॥ ७ ॥
वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।
वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।;दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
वैकारिकोऽधिदैवं तु बुद्धिः प्राणश्च तैजसः ।
वैकारिकोऽधिदैवं तु बुद्धिः प्राणश्च तैजसः ।;तामसस्त्वर्थमात्रं च गुणव्यतिकरस्त्रिवृत् ॥ २६ ॥
वैकुण्ठधामसंस्थस्य मुक्तस्यानुदयास्तकम् ॥
वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथाऽऽत्मनः ॥ ६ ॥
वैकुण्ठस्याखिला वेदा उद्गीर्यन्तेनिशं यतः ॥7॥
वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ।
वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ।;वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ॥ २६ ॥
वैखानसा वालखिल्योदुम्बराः फेनपा वने ।
वैखानसा वालखिल्योदुम्बराः फेनपा वने ।;न्यासे कुटीचकः पूर्वं बहूदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥
वैचित्रवीर्यमवदत् पश्य मामिति(मामपि) सर्वगम् ॥ ७१॥
वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमसंन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥
वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥
वैदिकव्यवहारेषु ज्ञानाधिक्यप्रसिद्धितः ।
वैदिकास्सर्वशब्दाश्च तस्मात् सर्वाभिधोस्म्यहम् ।
वैद्युता ब्रह्मनाडीति सैव पञ्चप्रभेदिनी ।
वैद्युताधिकरणम्
वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याऽध्यात्मशिक्षया ।
वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याऽध्यात्मशिक्षया ।;आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थितः ॥ ५२ ॥
वैभाषिकाश्च सौत्रान्ताः स्वरसक्षणिकं जगत् ।
वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वकलेवरम् ॥ ३ ॥
वैराग्यतो भक्तिदार्ढ्यं तेनोपासा यदा भवेत् ।
वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः ॥ २५ ॥
वैराजस्तद्गतो विष्णुरथवा सर्वतो वरः''। इति भागवततन्त्रे ॥२५॥
वैरानुबन्धः वैरयुक्ता भक्तिः ।
वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।
वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसाम्यताम् ।;नीतौ पुनर्हरेः पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४८ ॥
वैरेण धूतपाप्मानः तमापुरनुचिन्तया ॥ ३० ॥
वैशम्पायनमेवैकं द्वितीयं सूर्यमेव च ॥ ७६॥
वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः ।
वैशारद्येक्षयाऽसङ्गशितया च्छिन्नसंशयः ।;प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान्नानात्वाद् विनिवर्तते ॥ १३ ॥
वैशेषिकाधिकरणम्
वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ ३२ ॥
वैश्वदेवं बलिं दन्तधावनं चाप्यृते वटोः॥२९॥
वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।
वैश्वानरस्य कटिप्रदेशोऽम्नामक इति निरूपणम्
वैश्वानराधिकरणम्
वैषम्यं चैव नैघृण्यं वेदाप्रामाण्यकारणम् ॥112॥
वैषम्यनैर्घृण्याधिकरणम्
वैष्णवादिभिः ब्रह्मनिर्मितैः ।
वैष्णवानां मुनिबर्रह्मा मन्त्राणां वर्णभेदतः ।
वैष्णवानि पुराणानि पञ्चरात्रात्मकत्वतः।
वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया ।
वैष्णवे बन्धुसत्कृत्या हृदि खे ध्याननिष्ठया ।;वायौ मुख्यधिया तोये द्रव्यैस्तोयपुरस्कृतैः ॥ ४४ ॥
वैष्णवेष्वपि मर्त्यैर्यत् कृतं शतगुणं ततः ।
वैष्णवोस्मत्कुले जातः स नः सन्तारयिष्यति॥ २३१॥
व्यक्तं ह्यात्मवतामात्मा भगवानात्मभावनः ।
व्यक्तं ह्यात्मवतामात्मा भगवानात्मभावनः ।;स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यजः ॥ १६ ॥
व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातवः पुरुषेक्षया । लब्धवीर्याः सृजन्त्यण्डं संहताः प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥
व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ ४७ ॥
व्यक्तिक्रमं ब्रह्मबुद्धावपेक्ष्य क्रम उच्यते ॥29॥
व्यक्तिमात्रविशेषेण तारतम्यं वदन्ति च''॥ इति च ॥ ३९ ॥
व्यचारयन् हरेः सुता दिनस्य पादमात्रतः ॥ १२॥
व्यज्ञापयन् स्वलोकाप्तिमोमित्याह स चाच्युतः ॥ १३॥
व्यतिरेकाधिकरणम्
व्यतिहाराधिकरणम्
व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।
व्यतीताः कतिचिन् मासास्तदा तु शतशो नृपः ।;ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि भृगूद्वह ॥ २ ॥
व्यधाद् गदं च तौ रणं विहाय हापजग्मतुः ॥ २७८॥
व्यधाद्धरेः प्रतीपकं व्रतं च नैष्ठिकं जहौ ॥ ८०॥
व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥
व्यमोचयो वृकोदराद् वधश्च नो ध्रुवो भवेत् ॥ ३७४॥
व्यर्थं भवति तत्सर्वमूर्ध्वपुण्ड्रं विना कृतम्॥ २२९॥
व्यर्थो नाप्यर्थवादोऽयं द्वयं विन्दन्ति सूरयः ॥ ३८ ॥
व्यवधानतस्ततो रामे दद्याच्छ्वेत इति प्रभुः ।
व्यवसायात्मिका बुदि्धः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥
व्यवसायात्मिका बुदि्धरेकेह कुरुनन्दन ।
व्यवसायात्मिका बुदि्धरेकेह कुरुनन्दन ।;बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोव्यवसायिनाम्॥४१ ॥
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते॥४४ ॥
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।;बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्॥४१ ॥
व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।
व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेणामनस्विभिः ।;तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥
व्यवस्थानुपपत्तिश्च स्वातन्त्र्यमनुसारिता ।
व्यवासयन्निजान् जनान् स लीलयैव केवलम् ॥ ११७॥
व्यश्वसूतध्वजं चक्रे तं च दुर्योधनो रणे ॥ ७४॥
व्यसृजन्मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
व्यस्तपक्षितारौ च स्वाहान्तो गारुडो मनुः ।
व्याख्याश्रीसर्वविज्ञानकवितादिगुणप्रदः ।
व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥
व्याचक्रुः शक्तिमन्तोऽपि पानीयार्थमरिन्दमाः ॥ ४२०॥
व्याजेनापि कृता राजन्न दर्शयति भास्करिम्॥ १८१॥
व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योविकल्पितः ॥ २८ ॥
व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुदि्धं मोहयसीव मे ।
व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुदि्धं मोहयसीव मे ।;तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोहमाप्नुयाम्॥२ ॥
व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
व्यामिश्रेणैव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।;तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥
व्यावर्त्यमात्रभेदस्तु विद्यते शून्यवादिनः ॥47॥
व्यासः उषसि द्वे तु कर्तव्ये प्रातर्माध्याह्निकक्रिये ।
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान् एतद्गुह्यमहं परम् ।
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान् एतद्गुह्यमहं परम् ।;योगं योगेश्वरात् कृष्णात् साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥
व्यासप्रसादात् श्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् ।
व्यासप्रसादात् श्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् ।;योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात् कथयतः स्वयम्॥७५ ॥
व्यासभार्गवयोः साक्षात् तदैक्यात् तदनन्तरम् ।
व्यासरूपेण तद् ग्राह्यं तत्रोक्ताः सर्वनिर्णयाः ॥ ४२॥
व्यासेनैव पुराणेषु भारते च स्वसंविदा ॥ २८॥
व्यासोदितेन मन्त्रेण तानि पुष्पाणि तच्छिरः ॥ १३७॥
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता॥३ ॥
व्योमायनमहात्मभिः ब्रह्माश्रयेषूत्तमैः ॥ ४३ ॥
व्रजन्ति जन्मनोऽनु मे सदा सुता अदृश्यताम् ।
व्रजस्व मानुषीं तनुं ततो मृतः पुनर्दिवम् ।
व्रजाम तं सुखार्थिनो वयं विहाय शत्रुताम् ॥ १४॥
व्रजेति स प्रतिश्रवं चकार हाप्यरक्षणे(चकार हास्य रक्षणे) ॥ २१॥
व्रात्यस्त्वं प्राणैकऋषिरत्ता विश्वस्य सत्पतिः ।
व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः ।
व््रातानि यज्ञाश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः ।;यथाऽवरुन्धेन्मत्सङ्गः सर्वदुःखापहो हि माम् ॥ २ ॥
श?ृणुतामलसत्यवचः परमं शपथेरितमुच्छ्रितबाहुयुगम् ।
शंरूपमाश्रिता वायुं श्रीरित्येव च कीर्तिता ॥ ९४॥
शंरूपे तु रतेर्वायौ श्रीरित्येव च कीर्त्यते ।
शक्तिपक्षं दूषयति-
शक्तेः शिवस्य च परं यत् तद् ब्रह्म निरन्तरम् ॥ ४२ ॥
शक्त्या निजया परवान् स्वजनानुद्रेचयन्ननन्तयाऽपरवान् ॥५६॥
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।;कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः॥२३ ॥
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा॥५३ ॥
शक्यत्वाच्चानुमानानां सर्वत्र ।
शक्रपुरीमभियातः प्रादाद् वह्नेर्वनं सतामभियातः ॥३९॥
शक्रस्य मुनयः सर्वे हरिश्चन्द्रश्च भूमिपः ॥ ५९॥
शक्राद्या ऋषयश्चैव मत्स्यव्यासादयो हरिः ॥''इति ब्रह्मवैवर्ते ॥७॥
शक्रान्नरतनोर्यासि यस्मै त्वं तु मृषाऽवदः ॥ १३२॥
शङ्करं दर्शयित्वैव पञ्चभर्तृत्वमेष मे ।
शङ्करः
शङ्करः रटन्तीह पुराणानि भूयो भूयो वरानने ।
शङ्करः साधु साधु महाभाग साधु दानवनाशन ।
शङ्कराद्याः सुरा यत्र मरुत्तश्चेजिरे हरिम् ।
शङ्खं ददुस्तस्य देवा देवदत्तः स शङ्खराट् ।
शङ्खचक्रगदापद्मखड्गखेटाः सशार्ङ्गकाः ।
शङ्खचक्रगदापद्मधराश्चिन्त्या हरेर्भुजाः ।
शङ्खचक्रगदापद्मधेनुतार्क्ष्यादिमुद्रिकाः ।
शङ्खचक्रगदाब्जेतः प्रथमो मुसली हली ॥22॥
शङ्खचक्रौ तर्जनश्च शूलमित्यपरत्र च ॥61॥
शङ्खतोयं क्षिपेत्पात्रे प्रत्याहुत्येकपात्रकम् ।
शङ्खोदकं तु तत्पात्रे स्थापयित्वा पृथक् सुधीः ।
शतं तदर्धं पादं वा वित्ताभावे निगद्यते ॥96॥
शतं सपञ्चकं रणे चकर्त तस्य धन्विनाम् ॥ २६७॥
शतं सहस्रमयुतं लक्षं वारोगसङ्क्षयात् ।
शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥
शतक्रतोः सभां तु तां प्रदाय केशवाय सः ।
शतजन्मार्जितं पापं नश्यत्येव न संशयः॥ ९४॥
शतधा भेदमायाति गिरिर्वज्रहतो यथा॥ ४७॥
शतप्रस्थादनूनं तु नैवेद्यं पायसोत्तरम् ॥127॥
शतमर्धं तदर्धं वा निःस्वो भक्त्या क्षमापयेत् ।
शतमोदोद्भवसुन्दरवरपद्मोत्थितनाभे ।
शतात्मना विभेदिताः शतं सुयोधनादयः ।
शतोत्तरमिति ज्ञेयं नान्यद् ब्रह्मकृतोपमम् ॥ १६५॥
शत्रुघ्नं च तदन्येषु प्रतिपेदे यथावयः ॥ २२९॥
शत्रुर्मित्रमुदासीनः कर्मैव गुरुरीश्वरः ॥ १७ ॥
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।;आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥२५ ॥
शनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
शनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।;आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥२५ ॥
शनैः सञ्ज्ञामगमयदब्रवीच्च सुदुःखितः ॥ २२॥
शन्तमेन(श्रान्तमेनं) करेणाथ धर्मजस्तं मृदु स्पृशन् ।
शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।
शपतोरसकृद् विष्णुं यद् ब्रह्म परमव्ययम् ।;श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥
शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धयः ॥ १६ ॥
शब्दतत्त्व इति प्रोक्तं मैत्रेय्युक्तोत्तरं च किम् ।
शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् ।
शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् ।;अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥
शब्दब्रह्मणि दुष्पारे चरन्त उरुविस्तरे ।
शब्दब्रह्मणि दुष्पारे चरन्त उरुविस्तरे ।;मन्त्रलिङ्गैर्व्यवच्छिन्नं भजन्तो न विदुः परम् ॥ ४६ ॥
शब्दब्रह्मात्मनस्तात व्यक्ताव्यक्तात्मनः प्रभोः ॥ ४७ ॥
शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि ।
शब्दब््राह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि ।;श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥
शब्दमात्रमभूत् तस्मान्नभः श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३४ ॥
शब्दमूलत्वाच्च न युक्तिविरोधः-
शब्दमूलत्वाधिकरणं
शब्दमूलत्वाधिकरणम्
शब्दविषयं ब्रह्म ॥ ८ ॥
शब्दा लिङ्गानि च यतो नैवान्यत्र स्वतन्त्रता ।
शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥
शब्दादीन् विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥
शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च॥५१ ॥
शब्दादीन्विषयानन्य इंद्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥
शब्दानां वर्तमानानां सलिङ्गानां विशेषतः ।
शब्दानां वाच्य एवात्र महामल्लेशभङ्गवत् ।
शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥
शमयामास पार्थं च पाञ्चाल्यस्नेहयन्त्रितः ॥ २८४॥
शमयामास सद्वाक्यैर्गुणान् कर्णस्य चाब्रवीत् ॥ २२५॥
शमो दमः तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ २७ ॥
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।;ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं (ब्रह्मकर्म)ब्राह्मं कर्म स्वभावजम्॥४२ ॥
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।;ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्॥४२ ॥
शम्यां प्रास्य तत्र शालां कृत्वा यत्र यज्ञः क्रियते स शम्याप्रासः ॥२॥
शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः ॥ २ ॥
शयानां वा मुमुक्षूणां व्याचक्षाणां निजां स्थितिम् ॥2॥
शरं च कण्ठकूबरे व्यसर्जयत् स सात्यकेः ॥ २८४॥
शरं शरीरनाशकं समाददानमीश्वरम् ।
शरकूटेन पार्थः स पुनर्बद्धो द्विजन्मना ॥ ५४॥
शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥
शरणं कारणभावन भव मे तात सदालम् ।
शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।
शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।;प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
शरण्यं शरणं जग्मुर्वासुदेवं जगत्पतिम् ॥ ८५॥
शरद्वांस्तु तपः कुर्वन् ददर्श सहसोर्वशीम् ।
शरानमोघान् सततं सृजानो बबन्ध पार्थं शरपञ्जरेण ॥ ५०॥
शरान् जयाय जुहुयादभिमन्त्र्य प्रयोजयेत् ॥119॥
शरान् विसृजता तेन सारथ्यमपि कुर्वता ।
शराभ्यां प्रेषयामास(प्रापयामास) यमाय विजयो युधि ॥ ६०॥
शराम्बुधार आशु तं विवाहनं व्यधाद्धरिः ॥ १५८॥
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।;गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्॥८ ॥
शरीरप्रवृत्तौ पुरषस्याङ्गित्वात्-
शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः॥८ ॥
शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥
शरीरवाङ् मनोभिर्यत् कर्म प्रारभते नरः ।
शरीरवाङ् मनोभिर्यत् कर्म प्रारभते नरः ।;न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥१५ ॥
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।;न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः॥१५ ॥
शरीरसम्बन्धात् पुरुषः प्रवर्तत इत्यङ्गीकारेऽपि स्वतस्तस्यासामर्थ्याच्छरीरसम्बन्ध एवायुक्तः ॥ 09 ॥
शरीरस्थोपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥
शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते॥३२ ॥
शरीरान्तरप्रतिपत्तौ भूतपरिष्वक्त एव गच्छति ।
शरीरिण एव हि ज्ञानोत्पत्तिर्दृष्टा । विष्णोस्तु श्रुत्यैव सर्वे विरोधाः परिहृताः-
शरेण तेन पीडितः पपात मन्दचेष्टितः ।
शरेण तेन विष्णुना ददौ च लक्ष्मणानुजे ॥ ७९॥
शरेण मारीचमथार्णवेऽक्षिपद् वचो विरिञ्चस्य तु मानयानः ।
शरेण येन चाकरोत् पुरीं च माधुराभिधाम् ॥ ८०॥
शरैरुत्कृत्य समरे पातयामास भूतले ॥ १४६॥
शरैर्वितस्तिमात्रकैर्विधाय तं निरायुधम् ।
शरो मुसलवज्रौ च हलः पाशाङ्कुशौ तथा ॥18॥
शर्वं प्रति तवाहं तु कुर्यां द्वादशवत्सरम् ॥ १६३॥
शल्यं सेनापतिं कृत्वा योद्धुं दुर्योधनोऽभ्ययात् ॥ १॥
शल्योऽन्यं रथमास्थाय सर्वांस्ताञ्छरवृष्टिभिः ।
शवाद्युपहतौ चैव पूजाविच्छेदने तथा ॥135॥
शशंस धर्मसूनुना प्रचोदितोऽरिमागतम् ॥ २९६॥
शशंस सत्यैः सद्वाक्यै राज्ञां मध्ये प्रकाशयन् ।
शशाप तास्तदा ब्रह्मा मानुषीं योनिमाप्स्यथ ।
शशाप धनदो देवश्चिरमित्थं भवेति तम् ॥ ११३॥
शशाप मानुषेषु त्वं क्षिप्रं जातः पराभवम् ।
शशाप सर्वनारीणां गुह्यं हृदि न तिष्ठतु ॥ २२३॥
शशिने चन्द्रदेवाय सोमदेवाय चेन्दवे॥ १३॥
शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् ।
शश्वत् परार्थसर्वेहां परार्थैकान्तसम्भवम् ।;साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥
शस्त्रसङ्ग्रहकाले तु कुमाराणां व्रतं भवेत् ।
शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।
शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेनमनिर्भिण्णत्वचं हरः ।;विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥
शस्यते ॥ ८ ॥
शाकल्येति होवाच । याज्ञवल्क्यस्त्वां स्विदिमे ब्राह्मणा अंगारावक्रयणमकृता३ इति ॥ १८ ॥
शाठ्येनापि नमस्कारं कुर्वतः शांर्गपाणये ।
शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहंकृतेः ॥ २८ ॥
शान्तसंवित् षड्गुणश्च सारात्मा हंसळाळुकौ ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति॥१५ ॥
शान्त्यर्थमेव च विभो क्षन्तव्यं भवता ततः ॥ १६०॥
शापात् सुपापा आभीराः स्त्रीजनान् जह्रुरुद्धताः ॥ ४१॥
शापादेवार्जुनः षण्ढवेषोऽभून्नकुलस्तथा ।
शापाद्धिरण्यगर्भस्य साल्वकामाऽहमित्यपि ।
शापानुग्रहमस्याथ चक्रे कञ्जसमुद्भवः ॥ ११३॥
शाब्दे परे च निष्णातं ब््राह्मण्युपशमाश्रयम् ॥ २२ ॥
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्॥२१ ॥
शारीरदण्डविषये वैश्यादीनां च विप्रवत् ॥ २३॥
शारीरमानसयोरभेदादुभयथाऽपि युज्यते । स्वतन्त्रत्वादात्मनैव ह्यलम्बुद्धिः ॥ २ ॥
शारीरा मानसा दिव्याः पर्यासे ये च मानुषाः ।
शारीरा मानसा दिव्याः पर्यासे ये च मानुषाः ।;भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥
शार्वं तपः करोतीव मोहयामास दुर्जनान् ॥ १६२॥
शालग्रामशिला यत्र तत्र सन्निहितो हरिः ।
शालग्रामशिलास्पर्शं ये कुर्वन्ति दिनेदिने ।
शालग्रामोद्भवो देवो देवो द्वारवतीभवः ।
शालग्रामोद्भवो देवो शैलं चक्राङ्कमण्डलम् ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च॥२७ ॥
शास्त्रगम्यश्च नान्योऽस्ति मोक्षदत्वेन केशवात् ।
शास्त्रनिर्णयगम्यत्वाच्छास्त्रीयमभिधीयते''॥ इति च ॥
शास्त्रमन्तर्यामी
शास्त्रयोनित्वमस्यैव ज्ञायते वेदवादिभिः ॥19॥
शास्त्रयोनित्वमेतस्य ज्ञायते हि समन्वयात् ।
शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्
शास्त्रयोनिर्न चान्योऽस्ति मुख्यतस्त्विति गम्यते ॥21॥
शास्त्राणां निर्णयस्त्वेष तदन्यन्मोहनाय हि ॥ ५३॥
शास्त्रान्तराणि सञ्जानन् वेदांश्चास्य प्रसादतः ॥६॥
शास्त्रेण चक्षुषा वेद जनस्थोऽपि न मुह्यति ॥ ५६ ॥
शिंशुमारश्चेति शतं कलाः कलशनामकाः ।
शिंशुमारश्चेति शतं मूलमूर्त्या समन्वितम् ।
शिक्षा शचीनां पते पूर्वीणां पुरुवसो ॥ १ ॥
शिखण्ड्याद्यैर्मातुलैश्च सह सर्वान् न्यवारयन् ॥ ११॥
शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिष्ठितम् ॥ १८ ॥
शिखान्तरे तु प्रतिमामानं तद्गल उच्यते ।
शितैर्वरास्त्रमन्त्रितैर्न चैनमभ्यचालयत् ॥ २५॥
शिनेः सुतात्मजोऽप्यसौ विहाय हंसकानुजम् ।
शिरःकराद्यभावश्च न मुक्तस्य भवेत् क्वचित् ॥108॥
शिरो जहार कौन्तेयः सारथ्यं सोऽकरोत् स्वयम् ॥ ५३॥
शिरो जहार देवता विनेदुरत्र हर्षिताः ॥ २५४॥
शिरो ममर्द तरसा पवमानात्मजः पदा ॥ ५१॥
शिलां समादाय तमापतन्तं विभेद रक्षो हृदये शरेण ।
शिवदेहस्थितो विष्णुर्भारत्यै तु ददौ पतिम् ।
शिवप्रसादसम्भवौ पितुस्तपोबलेन तौ ॥ २२४॥
शिवशास्त्रेऽपि तद् ग्राह्यं भगवच्छास्त्रयोगि यत् ॥ ५२॥
शिवश्च नः परा गतिर्गुरुर्भवानरिर्हरेः ।
शिवागमेषु शिष्यकाः सरुक्मिसाल्वपौण्ड्रकाः ।
शिवादिसर्वरुद्राणामावेशाद् वरतस्तथा ।
शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥
शिष्ययाज्योपलब्धैर्वा क्षत्रधर्मेण वाऽऽपदि ॥ २४॥
शिष्याय सत्यं भवति तत्सर्वं नात्र संशयः ॥ १२४॥
शिष्यैरेतत् कारितं मे तव सख्यमभीप्सता ॥ ८२॥
शीतदीधितिबिम्बाय तारकापतये नमः॥ १४॥
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥७ ॥
शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः॥१८ ॥
शीर्णां सेनां प्रविविशुर्धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
शुक उवाच–
शुक उवाच–;ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।;संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥
शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।
शुक्रेणोज्जीविताः सन्तः पुनस्तेनैव पातिताः''॥ इति च ॥५६,५७॥
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।;एकया यात्यनावृत्तिमन्ययावर्तते पुनः॥२६ ॥
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।;एकया यात्यनावृत्तिम् अन्ययाऽऽवर्तते पुनः॥२६ ॥
शुक्लायामथ कृष्णायां निरयं याति स ध्रुवम्॥ १५९॥
शुचिरेव भवेन्नित्यमूर्ध्वपुण्ड्राङ्कितो नरः॥ २२७॥
शुचिश्रवाः विष्णुः । समाधिना समाधिभाषया । स्मरणं ग्रन्थकृतिः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोभिजायते॥४१ ॥
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।;नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चै(चे)लाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।;नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम्॥११ ॥
शुद्धवैरूप्यमङ्गत्वमविशेषदृशिः क्रिया ॥61॥
शुद्धाय शान्ताय नमः स्वनिष्ठमनस्यपार्थे विलसद्द्वयाय ।
शुद्धाय शान्ताय नमः स्वनिष्ठमनस्यपार्थे विलसद्द्वयाय ।;नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥
शुद्धे भागवते धर्मे निरतो यद् वृकोदरः ॥ ४॥
शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु ।
शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु ।;द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ ॥ ३ ॥
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः॥१८ ॥
शुनि चैव श्वपाके च पण्डितास्समदर्शिनः॥१८ ॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥10॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥11॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥12॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥13॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥14॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥15॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥16॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥1॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥2॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥3॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥4॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥5॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥6॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥7॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥8॥
शुभतमकथाशय परम सदोदित जगदेककारण राम रमारमण ॥9॥
शुभां गतिं नतु व्रजेद् ध्रुवम् ततो न्यवारयन् ॥ १६॥
शुभान् ध्यायन्ति ये कामान् गुरुदेवप्रसादजान् ।
शुभार्थे भगवति ॥ १८ ॥
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियः॥१७ ॥
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान् यस्स मे प्रियः॥१७ ॥
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।;संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि॥२८ ॥
शुभेन कर्मणा स्वर्गं निरयं च विकर्मणा।
शुभ्रां गतिमयं यायादन्यथा न कथञ्चन ॥ २७॥
शुम्भन्ति शोभयन्ति ।
शुश्रावोग्रतपा नाम योग्यो रुद्रपदस्य यः ॥4॥
शुष्कवादविवादेन कञ्चित्पक्षं न संश्रयेत् ॥ ३० ॥
शून्यं तत्त्वमसम्बाधं नानासंवृतिवर्जितम् ॥40॥
शून्यवादमपाकरोति-
शूराच्छूद्र्यां जातां विदुरोऽवहदारुणीं गुणाढ्यां च ॥ १५६॥
शृङ्कां(सृङ्कां) स्वर्णमयीं चैव कण्ठमालामदाद् विभुः॥’ इति पाद्मे ।
शृणुष्व राजसत्तम प्रभुं शिवस्वयम्भुवोः ।
शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ ३५ ॥
शृृणुष्व वैष्णवं शास्त्रं सदा वेदार्थतत्परः ।
शृृणोति नारदादिभ्यो मोहायैषां प्रसिद्धये''॥ इति पाद्मे ॥ ४४ ॥
शेते जीवेन रूपेण पुरेषु पुरुषो ह्यसौ ॥ ३८ ॥
शेषमाधाय शिरसि स्वधाम््नयुद्वास्य सत्कृतम् ॥ ५५ ॥
शैवदर्शनमालम्ब्य क्वचिच्छैवी कथोदिता ।
शैवाद्यागमसम्प्राप्तदृष्टगेन फलेन तु ॥112॥
शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।
शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।;स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥
शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः ।
शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः ।;अहङ्कारस्य दृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नाऽत्मनः ॥ १६ ॥
शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।
शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः ।;मिथो घ्नन्तो न पश्यन्ति भावैर्भावान् पृथग्दृशः ॥ २७ ॥
शोचसि प्रकाशयसि ।
शोभोपशोभिकाश्चैव चक्राब्जस्य तु लक्षणम् ।
शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् ।
शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् ।;अन्यांश्च नियमान् ज्ञानी यथाऽहं लीलयेश्वरः ॥ ३७ ॥
शौचासने त्वङ्गमात्रं न पृथङ्धर्मकारणम् ।
शौनक उवाच—
शौनक उवाच—;कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः ।;नृदेवचिह्नधृक् शूद्रः कोऽसौ गां यः पदाऽहनत् ॥ ५ ॥
शौनको ह वै महाशालोऽङ्गिरसं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ ।
शौनको ह वै महाशालोऽङ्गिरसं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ ।;कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं विज्ञातं भवतीति ॥ ३ ॥
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।;दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥ ४३ ॥
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ॥ दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्॥ ४३ ॥
शौर्यप्रकाशनायैव युद्धं योजयतां भवान् ।
श्मशानादिकदेशानां विदूरे सुमनोहरे ।
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेतीव मे प्रियाः॥२० ॥
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः॥२० ॥
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत् त्रिविधं नरैः ।
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत् त्रिविधं नरैः ।;अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।;अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते॥१७ ॥
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥२ ॥
श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।
श्रद्धां भागवते शास्त्रेऽनिन्दामन्यत्र चापि हि ।;मनोवाक्कायदण्डं च सत्यं शमदमावपि ॥ २७ ॥
श्रद्धामयोयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥
श्रद्धावन्तोनसूयन्तो मुच्यन्ते तेपि कर्मभिः॥३१ ॥
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः॥ २३॥
श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।
श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।;सोपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ।;॥७१ ॥
श्रद्धावाननसूयश्च शृृणुयादपि यो नरः ।;सोऽपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् पुण्यकर्मणाम् ॥७१ ॥
श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः॥४७ ॥
श्रद्धावाल्लँभते ज्ञानं मत्परः संयतेन्द्रियः ।
श्रद्धावाल्लँभते ज्ञानं मत्परः संयतेन्द्रियः ।;ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिम् अचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥
श्रद्धावाल्लभते ज्ञानं मत्परः संयतेंद्रियः ।
श्रद्धावाल्लभते ज्ञानं मत्परः संयतेंद्रियः ।;ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति॥३९ ॥
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते॥१३ ॥
श्रमस्तत्र भ््रामफलो ह्यधेनुमिव रक्षतः ॥ १८ ॥
श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥
श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।
श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः ।;सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥
श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।
श्रवणस्यापि पूर्वार्धो विषुवं चाभिजित्स्मृतम्''॥ इति च ॥ २७ ॥
श्रवणादि च कर्तव्यं नान्यथा दर्शनं क्वचित् ॥204॥
श्राद्धदानानि बहुशश्चक्रुः केशवसंयुताः ॥ ६८॥
श्राद्धाय वित्तमाकाङ्क्षन् प्रेषयामास तद्वचः ॥ २९॥
श्राद्धार्थं हि पयः पूर्वं (जामदग्नेः)जमदग्नेरदूषयत् ।
श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रयः ।
श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रयः ।;नेच्छंस्तत्राऽत्मनाऽऽत्मानं संतुष्ट इति सिध्यति ॥ ४९ ॥
श्रिये पद्मानि जुहुयात् सम्प्रीत्या उत्पलानि च ।
श्रियै बलाय प्रबलायाथ प्रत्यक् श्रियैः नमः ॥ ७ ॥
श्री भगवानुवाच–
श्री भगवानुवाच– प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्वविचक्षणाः । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥
श्री भगवानुवाच–;मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके ।;अथाजनि मया तुभ्यं यदवोचमृतं मुने ॥ ३५ ॥
श्री भगवानुवाच–;मा वेदगर्भ गास्तन्द्रीं सर्ग उद्यममावह ।;तन्मया चोदितं ह्यग्रे यन्मां प्रार्थयते भवान् ॥ २९ ॥
श्रीकरोष्टाक्षरो मन्त्रो गरुडारूढसंस्मृतिः ॥9॥
श्रीधर श्रीधर शन्धर वन्दे भूधर वार्धर कन्धरधारिन् ॥6॥
श्रीब्रह्मरुद्रशेषाश्च वीन्द्रेन्द्रौ काम एव च ।
श्रीभगवानुवाच–
श्रीभगवानुवाच– एवं पृष्टो महादेवः स्वयम्भूर्भूतभावनः । ध्यायमानः प्रश्नबीजं नाभ्यपद्यत कर्मधीः ॥ १८ ॥
श्रीभगवानुवाच– त्रिः सप्तभिः पिता पूतः पितृभिः सह तेऽनघ । यत् साधोऽस्य कुले जातो भवान् वै कुलपावनः ॥ १९ ॥
श्रीभगवानुवाच– न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्ते न दक्षिणाः ॥ १ ॥
श्रीभगवानुवाच– परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥
श्रीभगवानुवाच– प्रकृतिः पुरुषश्चेति विकल्पः पुरुषर्षभ । एष वैकारिकः सर्गो गुणव्यतिकरात्मकः ॥ २८ ॥
श्रीभगवानुवाच– बद्धो मुक्त इति ह्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः । गुणस्य मायामूलत्वान्न मे बन्धो न मोक्षणम् ॥ १ ॥
श्रीभगवानुवाच– मैवंविधोऽसुराणां ते प्रदेयः पद्मसम्भव । वरः क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३१ ॥
श्रीभगवानुवाच– यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मनः सन्निकर्षणम् । संसारः फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिनः ॥ १३ ॥
श्रीभगवानुवाच– युक्तयः सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥
श्रीभगवानुवाच– यो विद्याश्रुतसम्पन्न आत्मवानानुमानिकः । मायामात्रमिदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥ १ ॥
श्रीभगवानुवाच– सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणायोगपारगैः । तासामष्टौ मत्प्रधाना ता एव गुणहेतवः ॥ ३ ॥
श्रीभगवानुवाच– स्वायम्भुवं ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रत्यानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥
श्रीभगवानुवाच–;अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।;आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः ॥ ५० ॥
श्रीमदानन्दतीर्थार्यसहस्रकिरणोत्थिता ।
श्रीमद्भारतवाक्यान्येतैरेवाध्यवस्यन्ते ॥२॥
श्रीमध्वगुरुणा प्रोक्तं पीठावरणपूजनम् ॥ ५६ ॥
श्रीरेव वनमालायां लक्ष्मीः श्रीवत्ससंस्थिता ॥ ८२ ॥
श्रीर्ह वा एषा स्त्रीणां यन्मलोद्वासास्तस्मात् मलोद्वाससं यशस्विनीमभिक्रम्योपमंत्रयेत ॥ ७ ॥
श्रीव्यासः अन्नं निवेदयेन्मह्यं प्राप्तं मद्वासरे शुभे ।
श्रीशुक उवाच–
श्रीशुक उवाच– उक्तं पुरस्तादेेतत्ते चैद्यः सिद्धिं यथा गतः । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रियाः ॥ १३ ॥
श्रीशुक उवाच– पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥
श्रीशुक उवाच–;एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद् रिपुम् ।;ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥
श्रीशुक उवाच—
श्रीशुक उवाच—;आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मनः ।;न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्ने द्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥
श्रीशुक उवाच—;जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ।;स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥
श्रीशुक उवाच—;वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।;आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः ॥ १ ॥
श्रुतयश्च पुराणानि मानमत्र बहूनि च ॥109॥
श्रुतायुधः सैन्धवश्च राक्षसोऽलम्बुसस्तथा ॥ २७॥
श्रुतायुरच्युतायुश्च बृहद्बलसुदक्षिणौ ।
श्रुतास्ते भीमनिहता जरासन्धादयोऽखिलाः ।
श्रुतिः काचिददेहत्वमप्राकृतशरीरताम् ॥61॥
श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् ।
श्रुतिः प्रत्यक्षमैतिह्यमनुमानं चतुष्टयम् ।;प्रमाणेष्वनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥ १७ ॥
श्रुतिर्वक्त्यखिलेशत्वात् .............॥
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यथा स्थास्यति निश्चला ॥
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यथा स्थास्यति निश्चला ॥;समाधावचला बुदि्धस्तदा योगमवाप्स्यसि॥ ५३ ॥
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ॥
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ॥;समाधावचला बुद्धिस्तदा योगम् अवाप्स्यसि॥ ५३ ॥
श्रुतिश्च तत्परा तद्वत् ' तद्यथे' (छा. उ. ४.१४.३)त्यवदत् स्फुटम् ॥ १२९॥
श्रुतिस्मृत्यपरिगृहीतत्वाच्चातिशयेनानपेक्ष(क्ष्य)ता ।
श्रुत्यर्थः श्रुतियुक्तिभ्यां विरुद्ध इव दृश्यते ।
श्रुत्वा ज्ञानमवाप्नोति श्रुत्वा मोक्षं च गच्छति॥ २०३॥
श्रुत्वा तत् कृपयाऽऽविष्टः शोकामर्षसमन्वितः ।
श्रुत्वा धर्मं विजानाति श्रुत्वा त्यजति दुर्मतिम् ।
श्रुत्वा भागवतं पौत्रममोदत दितिर्भृशम् ।
श्रुत्वा भागवतं शुद्धमाचार्यं शरणं व्रजेत् ।
श्रुत्वा युधिष्ठिरो भीममाह दातव्यमद्य नः ।
श्रुत्वा व्रजस्त्रियः सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेमिरे ॥ ७ ॥
श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।
श्रुत्वाऽजितं जरासन्धं नृपतेर्ध्यायतो हरिः ।;आहोपायं तमेवाद्य उद्धवो यमुवाच ह ॥ १५ ॥
श्रेणीनां राजर्षीणाञ्च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥
श्रेणीनाम् अङ्गरक्षकाणां युद्धेषूच्यते ॥ १८ ॥
श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थितः ।
श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थितः ।;सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्माऽऽत्मदः प्रियः ॥ १३ ॥
श्रेयस्त्वं कतमद् राजन् कर्मणाऽऽत्मन ईहसे ।
श्रेयान् द्रव्यमयाद् यज्ञाद् ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
श्रेयान् द्रव्यमयाद् यज्ञाद् ज्ञानयज्ञः परन्तप ।;सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते॥३३ ॥
श्रेयान् द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
श्रेयान् द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।;सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते॥३३ ॥
श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।
श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।;स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः॥३५ ॥
श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।;स्वभावनियतं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥
श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।;स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥
श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।;ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाध्यानं विशिष्यते ।
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाध्यानं विशिष्यते ।;ध्यानात्कर्मफलत्यागः त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२ ॥
श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३९ ॥
श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।
श्रोतव्यानीह राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः ।;अपश्यतामात्मतत्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
श्रोतुर्विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।;अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते॥९ ॥
श्रोत्रं त्वग् दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तयः । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि कर्माण्यङ्गोभयं मनः ॥ १५ ॥
श्रोत्रं वै ग्रहः स शब्देनातिग्रहेण गृहीतः श्रोत्रेण हि शब्दान् शृणोति ॥ ६ ॥
श्रोत्रादिभिः कारयति करणानीत्यतो विदुः ।
श्रोत्रादीनींद्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
श्रोत्रादीनींद्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।;शब्दादीन्विषयानन्य इंद्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।;शब्दादीन् विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति॥२६ ॥
श्रौतस्मृतिविरुद्धत्वात् स्मृतयो न गुणान् हरेः।
श्वदृतौ पञ्चगव्यं च दशम्या दूषितां त्यजेत् ।
श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।;तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धूनवस्थितान्॥२७ ॥
श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।;तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धून् अवस्थितान्॥ २७ ॥
श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्यकौ ।
श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्यकौ ।;सिंहः कपिर्गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ २३ ॥
श्वासमात्रावशिष्टं च मरणायैव केवलम् ॥ २७॥
श्वासरूपो जपो नित्यमुभयोर्विद्वदज्ञयोः ॥22॥
श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तमः ॥ २० ॥
श्वेतकेतुर्भारते तु नोत्पत्तिद्वादशत्वतः ॥’ इति वाक्यनिर्णये ।
श्वेतदत्तां तथा मालामगस्त्यादाप राघवः ॥ २१॥
श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तमीश्वरम् । ब्रह्मवादः सुसंवृत्तः श्रुतयो यत्र शेरते ॥ १० ॥
श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि ।
श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि ।;धारयन् श्वेततां याति षडूर्मिरहितोऽमरः ॥ १८ ॥
श्वेतद्वीपो मण्टपश्च दिव्यरत्नमयो महान् ॥54॥
श्वोभूते सा तु गन्धर्वं प्राप्य तद्वचनात् पुनः ॥ ११६॥
षट्त्रिंशोऽध्यायः
षट्सप्ततितमोऽध्यायः
षट्त्रिंशाब्दं पुनः कृष्णः कृतमेवान्ववर्तयत् ॥ १०॥
षडङ्गुलोच्चप्रपदां सार्धद्य्वङ्गुलमेव च ॥6॥
षडशीतितमोऽध्यायः
षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृृणु ॥ १७ ॥
षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।
षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।;ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥
षड्विंशः खण्डः
षड्विंशोऽध्यायः
षण्णवतितमोऽध्यायः
षण्णवत्यङ्गुलां योग आसीनामथवा स्थिताम् ।
षण्मासफलदा गोदा वत्सरस्य तु जाह्नवी ।
षण्मासेऽतिगतेऽपश्यन्मूकं नामासुरं गिरौ ।
षण्मूलमन्त्रपूर्वं तु तं तमर्थमुदीरयेत् ॥ ६५ ॥
षष्टोऽध्यायः
षष्ठः खण्डः
षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।
षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।;आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥
षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ।
षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ।;षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृृणु ॥ १७ ॥
षष्ठोऽध्यायः
षोडशः खण्डः
षोडशकलः सोम्य पुरुषः पञ्चदशाहानि माऽशीः काममपः पिबाऽपोमयः प्राणो न पिबतो विच्छेत्स्यत इति ॥ १ ॥
षोडशोऽध्यायः
स (सुरेन्द्रवचनात्)इन्द्रवचनाच्छच्या महर्षिगणवाहने ।
स आजगाम भीमेन योद्धुं वित्तपतिः स्वयम् ॥ ३००॥
स आत्तधन्वा सशरो रथेन वियत्समारुह्य ययावदर्शनम् ।
स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।
स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।;तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥
स आदिदेशावरजं जनार्दनो हनूमता चैव विभीषणेन ।
स आश्रमाच्च नैष्ठिकाद् विदूषितः प्रतीपकृत् ।
स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥
स आह नैष शक्यो हि जेतुं देवैः सवासवैः ॥ १९९॥
स ईयतेऽमृतो यत्र कामं हिरण्मयः पुरुष एकहंसः ॥ १२ ॥
स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रक्षेत्रज्ञचोदनम् ॥ १५ ॥
स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।
स एक एव केशवं महास्त्रमुक् ससार ह ।
स एक एव तादृशस्त्वया विचिन्त्य यात्यताम् ॥ ९४॥
स एक एव पूरुषो जरासुतोऽद्य वर्तते ।
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु ।
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु ।;ददर्श नवभिर्द्वारैः पुरीं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
स एकलव्य आशु तं विहाय दुद्रुवे भयात् ॥ १५६॥
स एकवत्सपाशकान्तरं गतोऽखिलम्भरः ॥ १८॥
स एव च प्रियो विष्णोर्नान्यथा तु कथञ्चन ॥१९॥
स एव तादृशो लोकत्रयपालो भुवःपतेः ।
स एव प्रकृतिं सूक्ष्मां देवीं गुणमयीं विभुः ।
स एव प्रकृतिं सूक्ष्मां देवीं गुणमयीं विभुः ।;यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ५ ॥
स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १५ ॥
स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।
स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः ।;चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥
स एव प्राणिनां देहे पञ्चधा वर्ततेऽनिशम्’ इति च गौपवनश्रुतिः ।
स एव ब्रह्मशब्दार्थो नारायणपदोदितः ॥9॥
स एव मुक्तिदाता च भक्तिस्तत्रैककारणम् ॥ ११६॥
स एव वनितालिङ्गः पार्वत्याः मनुरुच्यते ।
स एव विष्णुरव्ययो ददाह तं हि वह्निवत् ॥ १३१॥
स एव सर्वकर्ता च सुपूर्णानन्दरूपकः ।
स एव सर्वशब्दार्थः इत्याहोपनिषत् परा ।
स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।
स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाऽग्रे त्रिगुणात्मकम् ।;तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्टः इव भाव्यसे ॥ १५ ॥
स एवाखिलवेदार्थः सर्वशास्त्रार्थ एव च ॥ ४ ॥
स एवात्रागमो ज्ञेयः परतुष्टिर्हि तत्फलम् ॥15॥
स एवायं मया तेद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
स एवायं मया तेद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।;भक्तोसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।;भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्॥३ ॥
स एवाशेषजीवस्थनिःसङ्ख्यानादिकालिकान् ॥213॥
स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।
स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।;सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥
स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।
स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।;आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३८ ॥
स एष केशवः प्रभुः क्व चास्य बार्हद्रथः ॥ १०७॥
स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।
स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।;सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
स एष भगवान् कालः सर्वेषां नः समागतः ॥ २० ॥
स एष भगवान् कृष्णो नैव केवलमानुषः ।
स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।
स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।;स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
स एष संवत्सरः प्रजापतिः षोडशकलस्तस्य रात्रय एव पञ्चदशकला ध्रुवैवास्य षोडशी कला ॥ २० ॥
स एषोऽन्तश्चरते बहुधा जायमानः ॥ ७ ॥
स कदाचिच्छिशुभावं कुर्वन्त्या मातुरात्मनो भूयः ।
स कर्णमाहूय युयोध तेन तस्यानु दुर्योधनपूर्वकाश्च ये ।
स कालः परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् ।
स कालः परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् ।;सतोऽविशेषभुग् यस्तु स कालः परमो महान् ॥ ४ ॥
स कालकेयदानवस्तदर्थमास भूतळे ॥ ४७॥
स कालयावनोऽथ तं जरासुतान्तिकागतम् ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप॥२ ॥
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्॥८ ॥
स कृष्णपन्नगं घटे निधाय केशवोऽर्पयत् ।
स कृष्णभीमपार्थानां भयादेव पुनर्वनम् ।
स कृष्णाद्यैः सान्त्वितश्च पुनर्युद्धाय निर्ययौ ॥ २९॥
स कृष्णोक्तमपि प्राप्य बादरायणशिष्यताम् ।
स क्षिप्रमादाय हुताशनास्त्रं मुमोच नीले रजनीचरेशः ।
स खड्गचर्मभृद् रणेऽभ्ययात् सुतात्मजं शिनेः ।
स खड्गवरमादाय प्रससार रणे कपिम् ।
स गदामाददे गुर्वीं तं भीमोऽभ्यपतद् गदी ॥ १३॥
स गर्भवासाष्टकदुःखमेव समाप्नुतां शरतल्पे शयानः ॥ २५॥
स गुणान् समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते॥२६ ॥
स घा नो योग आभुवत्स राये स पुरन्ध्याम् ॥ गमद्वाजेभिरास नः ॥ ३ ॥
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।;नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्॥१९ ॥
स च कृष्णार्जुनाभावं करिष्यति न संशयः ॥ ४०६॥
स च ब्राह्मणः ‘स वा एष महानज आत्मा’(शत.ब्रा.१४.७.२.२९) इत्यजशब्दाद्विरिञ्च इति प्राप्तम् ।
स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु॥४ ॥
स च सर्वगुणैः पूर्णो भूमेत्युच्चार्यते ततः ।
स चक्रवद् भ्रमातुरं विधाय रावणात्मजम् ।
स चण्डालोपि शुद्धात्मा पूज्य एव न संशयः॥ २२६॥
स चन्द्रतो हसत्कान्तवदनेनेन्दुवर्चसा ।
स चर्मखड्गधारिणं वरास्त्रशस्त्रपादपैः ।
स चाकाशो न विष्णुः । ‘तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितम्’(महा.ना.उ.११) इति श्रुतेरित्यत आह-
स चाप्नोत्यक्षयं स्थानमेतत्सत्यं मयोदितम्॥ २५॥
स चाप्सरस्तनौ सुतं निषिच्य यावनाय च ।
स चाभवत् तयोः सखा सहायकाम्ययाऽगमत् ।
स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।
स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।;विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥
स चाऽम्बिकेयवीर्यजः सुयोधनादनन्तरः ।
स चित्रसेननामकस्तथाऽपरे च राक्षसाः ।
स चूर्णमायसं त्वदन् ददर्श चाब्दतः शिवम् ।
स चैतयोः सखाऽभवत् समाजगाम तत्र च ॥ २४६॥
स चैनमभ्ययात् तथा वरासिचर्मभृद् विभीः ॥ २६८॥
स जहाति मतिं लोके वेदे च परिनिष्ठिताम् ॥ ४९ ॥
स जातो यावदायुषं जीवति तं प्रेतं दिष्टमितोऽग्नय एव हरन्ति यत एवेतो यतः सम्भूतो भवति ॥ २ ॥ ९ ॥
स जाम्बवन्तमाशु तौ निपेततुस्तला(ळा)हतौ ॥ १११॥
स जित्वा रुन्धतः सर्वान् नृपतीञ्छस्त्रतेजसा ।
स तं न दत्तवांस्ततोऽनुजो निबद्ध्य तं मणिम् ।
स तत्र जज्ञिवान् स्वयं द्वितीयरूपको विभुः ।
स तत्सदो गतो वरात् तदीयतः प्रगीतिकाम् ।
स तद्गदाविघाताय स्थूणाकर्णास्त्रमासृजत् ।
स तमाकर्णमाकृष्य यमदण्डोपमं शरम् ।
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।;लभते च ततः कामान् मयैव विहितान् हि तान्॥२२ ॥
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।;लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान्॥२२ ॥
स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहु शोभमानामुमां हैमवतीम् । तां होवाच किमेतद् यक्षमिति ॥ १२ ॥
स तस्मै ज्ञानमखिलं ददौ द्वैपायनः प्रभुः ॥ ८०॥
स तस्य दृष्टिमात्रतो बभूव भस्मसात् क्षणात् ।
स तस्य मागधो रणे गदानिपातचूर्णितः ।
स तान् समर्च्य माधवः प्रदाय चोरुमात्रकाः ।
स ताभ्यां भ्रातृभिश्चैव मुनिभिश्च समन्वितः ।
स ताभ्यां वज्रसमितैः(वज्रसन्निभैः) शरैरभिहतो भृशम् ।
स तु तं विरथीकृत्य धनुः कण्ठेऽवसज्य च ।
स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ ८ ॥
स तु तेन शरैस्तीक्ष्णैरर्पितो विरथं क्षणात् ।
स तु स्वभावमापन्नो म्रियमाणोऽभ्यवर्धत ।
स तेन च प्रासकरो रणेऽरिहा चचार शैनैयमताडयच्च ॥ ३८॥
स तेन तच्छिरो बली चकर्त शुक्लमूर्द्धजम् ।
स तेन ताडितो हरिर्व्यचिन्तयन्निराकुलः ॥ ३२॥
स तेन ताडितोऽपतद् विसञ्ज्ञको नृपात्मजः ।
स तेन पाञ्चालगणान् विजिग्ये यमौ च भीमस्य पुरोऽथ तं च ।
स तेन भूमौ पतितो नचैनं ददाह वह्निः स्वतनुर्यतोऽसौ ॥ ८२॥
स तौ भुजप्रवेगतो विधूय शङ्करालये ।
स दर्पमानसंयुतः क्रुधा प्रयास्यति ध्रुवम् ।
स दुःखशासनोऽभवत् ततोऽतिकायसम्भवः ।
स दुर्यशो रमापतावनूच्य मिथ्यया तपन् ।
स देवकार्यसिद्धये ररक्ष गर्भमीश्वरः ।
स धर्मजः सुधार्मिको भवेद्धि सूनुरुत्तमः ।
स धार्तराष्ट्रकोदरे यथा तमोऽन्धमेयिवान् ।
स नः पर्षदति द्विषः क्रतुश्छन्द ऋतं बृहत् ॥ ६ ॥
स नः पावक दीदिवोऽग्ने देवा इहावह ॥ उप यज्ञं हविश्च नः ॥ १० ॥
स नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव ॥ सचस्वानस्स्वस्तये ॥ ९, २, १ ॥
स नस्स्तवान आभर गायत्रेण नवीयसा ॥ रयिं वीरवतीमिषम् ॥ ११ ॥
स नागपाशैर्वरतः शिवस्य बबन्ध सर्वान् कपिवीरसङ्घान् ॥ १३७॥
स नाम सुकृती लोके कुलं तेनाभ्यलङ्कृतम् ।
स नासिकामरुद्युतो युयुत्सुनामकः कृती ॥ ४८॥
स निर्भत्स्य कुमारांस्तान् मेध्यमश्वममोचयत् ॥ ११३॥
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोनिर्विण्णचेतसा॥२३ ॥
स नैव व्यभवत् स विशमसृजत यान्येतानि देवजातानि गणश आख्यायन्ते वसवो रुद्रा आदित्या विश्वेदेवा मरुत इति ॥ ६ ॥
स नैव व्यभवत् स शौद्रं वर्णमसृजत पूषणमिषं वै पूषेयं हीदं सर्वं पुष्यति यदिदं किञ्च ॥ ७ ॥
स नैव व्यभवत् स शौद्रं वर्णमसृजत पूषणमिषं वै पूषेयꣳ हीदꣳ सर्वं पुष्यति यदिदं किञ्च ॥ ७ ॥
स नो वृषन्नमुञ्चरुं सत्रादावन्नपावृधि ॥ अस्मभ्यमप्रतिष्कुतः ॥ ६ ॥
स पक्षन्महिषं मृगं पित्रे मात्रे विभुक्रतुम् ॥ ३ ॥ (ऋ.मं.८, सू.६९/१५)
स पद्मकोशः सहसोदतिष्ठत्;कालेन कर्मप्रतिबोधितेन ।;स्वरोचिषा तत् सलिलं विशालं;विद्योतयन्नर्क इवात्मयोनिः ॥ १४ ॥
स परतः ईश्वर, इत्याक्षेपः ॥ ३३ ॥
स पाण्डवैः समर्चितो मखाय धर्मजेन च ।
स पाण्डुराप्तुमैच्छत न्यवारयंश्च ते तदा ॥ १५॥
स पापपूरुषोत्तमः प्रगृह्य केशपक्षके ।
स पारमेष्ठ्यसत्पदं प्रयात्यसंशयं युधि ।
स पुच्छदाहकर्मणि न्ययोजयन्निशाचरान् ॥ ४२॥
स पुद्गलत्वनिर्मुक्तो महाशून्यत्वमेष्यति ॥44॥
स पुप्लुवे जनार्दनः क्षणेन तां कुशस्थलीम् ॥ १३८॥
स पुष्करेक्षणस्तदा सुरैर्नुतोऽथ पुष्करे ।
स पूज्यस्सर्वभूतानां वन्द्यश्चैव महामुनिः ॥ ८ ॥
स पूर्णत्वात् पुमान्नाम पौरुषे सूक्त ईरितः ।
स पूर्णत्वात् पुमान्नाम पौरुषे सूक्त ईरितः ।;स एवाखिलवेदार्थः सर्वशास्त्रार्थ एव च ॥ ४ ॥
स पूर्णयौवनोऽभवच्चतुर्भिरेव वत्सरैः ॥ १९०॥
स पूर्वदिवसे पार्थदत्तबाणोपबर्हणः ।
स प्रणम्य हृषीकेशं हर्षादाश्लिष्य फल्गुनम् ।
स प्राणः परमात्मनि विलीयते ।
स बाणदैत्यतो महच्छिवेन दत्तमुत्तमम्।
स बाल एव पुरुषो मातामहमनुव्रतः ।
स बाल एव पुरुषो मातामहमनुव्रतः ।;अधर्मांशोद्भवं मृत्युं तेनाभवदधार्मिकः ॥ ३९ ॥
स बाहुनैव केशवो विजित्य यावनं प्रभुः ।
स बुदि्धमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥
स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्॥१८ ॥
स ब्रह्मदत्तनामकोऽत्र तत्पिताऽप्युपाययौ ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते॥२१ ॥
स ब्रह्मरुद्रशक्रादिपददाताऽखिलप्रदः ।
स ब्रह्महा स गोघ्नश्च स स्तेनो गुरुतल्पगः ।
स ब्रह्माणं क्रमेणैव तेन यान्त्यखिला हरिम् ॥ १३०॥
स ब्रह्मात्मा समुद्दिष्टो वासुदेवः सनातनः''॥ इति च ॥ ३५ ॥
स भक्तियोगं लभते एवं यः पूजयेत माम् ॥ ५२ ॥
स भिन्नहृदयो भूमौ पपाताभिमुखो नृपम् ।
स भीष्मद्रोणकर्णानां वधाद् दुर्योधनस्य च ।
स भूतिवत्सभूषणस्तनूदरे वलित्रयी ।
स भूमोक्तोऽतिपूर्णत्वादन्यदल्पमुदीर्यते ॥
स भौवनः समागतः कुशस्थलीं विनिर्ममे ॥ १११॥
स मण्डमध्यकासुतं समीक्ष्य रावणोपमम् ।
स ममार हतस्ताभ्यां दानवः पापचेतनः ॥ १२७॥
स माननीय एव मे ततोऽत्र मानयाम्यहम् ॥ ३३॥
स मानितश्च विष्णुना प्रणम्य वाक्यमब्रवीत् ॥ २२१॥
स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् ।
स मामचिन्तयद् देवः प्रश्नपारविनिश्चयम् ।;तस्याहं हंसरूपेण समीपमगमं तदा ॥ १९ ॥
स मायया हरेः सुतं प्रगृह्य सूतिकागृहात् ।
स मायारचित अन्तरात्मा मनः ॥ ५-६ ॥
स मिथुनमुत्पादयते रयिं च प्राणं चेति। एतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमाः ॥
स मिथुनमुत्पादयते । रयिं च प्राणं चेति । एतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति । आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमाः ॥
स मुनिर्नेतरो जन इति ॥ ७ ॥
स मुष्टिपिष्टविग्रहो नितान्तमापदं गतः ।
स मूत्रमिति मत्वा तं याहीत्येवाऽह भत्सयन् ।
स मूर्च्छितः प्रबोधितोऽब्जजेन तं त्वपृच्छत ।
स मूर्छितो मुखेऽपतन्महाभुजङ्गमस्य ह ॥ २९१॥
स य इदमविद्वानग्निहोत्रं जुहोति यथाऽङ्गारानपोह्य भस्मनि जुहुयात् तादृक् तत् स्यात् ॥ १ ॥
स य एतदेवंविद्वान् साधु सामेत्युपास्तेऽभ्याशो ह यदेनं साधवो धर्मा आ च गच्छेयुरुप च नमेयुः ॥ ४ ॥ १ ॥
स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते॥२१ ॥
स यथाऽश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसते एवं हैव स विध्वंसते य एवं विदि पापं कामयते यश्चैनमभिदासति स एषोऽश्माऽऽखणः ॥ ८ ॥
स यदशिशिषति यत्पिपासति यन्न रमते ता अस्य दीक्षाः ॥ १ ॥
स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।
स यदाऽनुगतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते ।;अन्य एष तथाऽन्योऽहमिति देहगताऽसती ॥ १२ ॥
स यदि पितृलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य पितरः समुत्तिष्ठन्ति तेन पितृलोकेन सम्पन्नो महीयते ॥ १ ॥
स यस्य सर्वभावेषु तस्य तैः किं प्रयोजनम्॥ ११२॥
स याति परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम्॥ १३॥
स यादवान् हनिष्यति प्रभङ्गतस्तु कोपतः (कोपितः) ।
स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता वसूनामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥ ४ ॥ ६ ॥
स यावनः पदाऽहनन्नृपं स तं ददर्श ह ॥ १३०॥
स यावनेन भूभृता हि गोपिकाभिरर्चितः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोधिगच्छति॥२४ ॥
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति॥२४ ॥
स यौवनाश्वजो नृपो न देवतोषणं वृथा ॥ १३४॥
स रत्नपूर्णमञ्जुषागतो विसर्जितो जले ।
स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।
स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः ।;आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम् ॥ ३१ ॥
स रावणं सपुत्रकं तृणोपमं विधाय च ।
स रुग्मिणीजनार्दनादिभिः सरामयादवैः ।
स रैवतो बलाय तां प्रदाय गन्धमादनम् ।
स रौहिणेयसंयुतः समन्वितश्च सेनया ।
स लाङ्गलेन तत् पुरं विकृष्य जाह्नवीजले ।
स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥
स वत्सरत्रयोदशं तया यथावदर्चितः ।
स वध्य एव मे सदा परोक्षतोऽपि यो हरिम् ।
स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।
स वा अद्यतनाद् राजा परतः पञ्चमेऽहनि ।;कलेवरं हास्यति ह तच्च भस्मीभविष्यति ॥ ५७ ॥
स वा एव वाचः परमो विकारो यदेतन्महदुक्थम् ।
स वा एष आत्मा हृदि तस्यैतदेव निरुक्तं हृद्ययमिति तस्माद्धृदयमहरहर्वा एवंवित् स्वर्गं लोकमेति ॥ ३ ॥
स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।
स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।;मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
स वा एष महानज आत्माऽजरोऽमरोऽमृतोऽभयो ब्रह्माभयं वै ब्रह्माभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद ॥ २६ ॥
स वा एष महानज आत्माऽन्नादो वसुदानो विन्दते वसु य एवं वेद ॥ २५ ॥
स वा एष वाचः परमो विकारः, अकाराख्यवाग्विकारेषूत्तमो बृहतीसहस्राख्यः ।
स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।
स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक् ।;नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माऽकर्मकः परः ॥ ३६ ॥
स वामबाहुना धनुर्दधार शार्ङ्गसञ्ज्ञितम् ॥ ८१॥
स वायसान् राघव आदिपूरुषस्ततो ययौ शक्रसुतस्तदाज्ञया ॥ १६॥
स वायुधारितां गदां हि यौवनाश्वभूभृता ।
स वायुरेवाभवदत्र भीमनामा भृता माः सकला हि यस्मिन् ।
स वारुणीसमाह्वयामवाप रैवतीं विभुः ॥ १६७॥
स वाऽयं पुरुषो जायमानः शरीरमभिसम्पद्यमानः पाप्मभिः संसृज्यते स उत्क्रामन् म्रियमाणः पाप्मनो विजहाति ॥ ८ ॥
स विद्यया विनाशितोरुमाय आशु शम्बरः ।
स विप्रयादवेश्वरं द्विधास्थितं जनार्दनम् ।
स विप्रराजगोपकस्वरूपकस्तदुद्भवाः ।
स विश्वतैजसप्राज्ञतुरीयात्मान्तरात्मनाम् ।
स विश्वरूपमुत्तमं विसङ्ख्यशीर्षबाहुकम् ॥ ५४॥
स विष्णुदैवतोऽपि सन् प्रविष्ट उल्बणासुरैः ।
स विष्णुनेशेन युतः सदैव नाम्ना सेनो भीमसेनस्ततोऽसौ ॥ ५४॥
स विह्वलितसर्वाङ्गः शिश्रिये ध्वजमुत्तमम् ॥ १८॥
स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।
स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।;भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥
स वै भगवतस्साक्षात् विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ ३३ ॥
स वै ममाशेषविशेषमाया-
स वै ममाशेषविशेषमाया-;निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।;स सर्वनामा स च विश्वरूपः;प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८ ॥
स वै विकर्ण उच्यते ततः खरोऽभवद् बली ॥ ४३॥
स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।
स वै विश्वसृजां गर्भो दैवकर्मात्मशक्तिमान् ।;विबभाजाऽत्मनाऽत्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥
स वैष्णवास्त्रमुद्यतं निरीक्ष्य यानतो महीम् ।
स व्यापकतयाऽऽत्मानं व्यतिरिक्ततयाऽऽत्मनि ।
स व्यापकतयाऽऽत्मानं व्यतिरिक्ततयाऽऽत्मनि ।;विद्वान् स्वप्न इवामृश्य साक्षिणं विरराम ह ॥ ४० ॥
स शङ्करशरीरस्थो यज्ञोच्छिष्टधनाधिपः ॥ ७५॥
स शत्रुसूदनोऽवधीन्मधोः सुतं रसाह्वयम् ।
स शम्बरं स चैत्य तं युयोध शक्तितो बली ॥ १९४॥
स शरं तरसाऽऽदाय रविपुत्रायुधोपमम् ।
स शरासनमुद्यम्य मृगयुर्वनगोचरः ।
स शरासनमुद्यम्य मृगयुर्वनगोचरः ।;हन्त्यसाधुर्मृगान् दीनान् वेनोऽसावित्यरौज्जनः ॥ ४० ॥
स शर्वत्रातनामाऽऽसीदतस्तत्रैव सोऽवसत् ॥ १३७॥
स शर्वसंश्रयाग्रणीर्मदाश्रयोत्तमेन तु ।
स शिखण्डी नामतोऽभूदस्त्रशस्त्रप्रतापवान् ॥ ११७॥
स शूरसेनमण्डलप्रहाणतो हरेस्त्रसन् ॥ १०२॥
स शेषभोगाभमथो जनार्दनः प्रगृह्य चापं सशरं पुनश्च ।
स श्रुत्वा मागधवधं दिशां विजयमेव च ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः॥१ ॥
स सङ्गत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।
स सङ्गत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।;जातेऽगुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १३ ॥
स सर्गहीनो वेतश्च बिन्दुहीनोत्तरस्तथा ॥20॥
स सर्वनामा स च विश्वरूपः
स सर्वलोकसाक्षिणः सुतं शरैर्ववर्ष ह ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत॥ २०॥
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत॥१९ ॥
स सर्वसुरविप्रेन्द्रतपश्च बलमक्षयम् ।
स सात्यकिं निरायुधं विवाहनं विवर्मकम् ।
स सात्यकिं विरथीकृत्य बाणं वधाय तस्याऽशु मुमोच वीरः ॥ २५८॥
स सात्यकिर्दृढाहतो जगाम मोहमाशु च ।
स सौभराड् वरं शिवादवाप वृष्णिनिर्जयम्(वृष्णिनिर्जये) ॥ २९७॥
स ह क्षत्ताऽन्विष्य नाविदमिति प्रत्येया तं स होवाच यत्रारे ब्राह्मणस्यान्वेषणा तदेनमृच्छेति ॥ ८ ॥
स ह हारिद्रुमन्तं गौतममेत्योवाच ब्रह्मचर्यं भगवति वत्स्याम्युपेयां भगवन्तमिति ॥ ३ ॥
स हंस आशु कार्मुकं पुनः प्रगृह्य तं बलम् ।
स हि क्षीरसमुद्रशायी । तस्य च वीर्यमण्डकोशः ।
स हि पुरुषसूक्ताभिधेयः
स हि विश्वसृजो विभुशम्भुपुरन्दरसूर्यमुखानपरानमरान् ।
स हि ‘अविकारः सदा शुद्धो नित्य आत्मा सदा हरिः’ इत्यादिनाऽविकारः प्रसिद्धः इति। अतोऽब्रवीति-
स हेश्वरो यशस्वी कल्याणकीर्तिर्भवितोरीश्वरो ह तु पुराऽऽयुषः प्रैतोः । इति ह स्माऽह ।
स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।
स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।;तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥
स होवाच प्रतिज्ञातो स एष वरो यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ५ ॥
स होवाचाजातशत्रुरेतावन्नू३ इत्येतावद्धीति, नैतावता विदितं भवतीति । स होवाच गार्ग्य उप त्वा यानीति ॥ १४ ॥
स(सः) नैव व्यभवदिति परिवारबहुत्वेन यद्विशिष्टत्वं तन्नाभवदित्यर्थः ।
संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।;पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः॥४२ ॥
संकर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २७ ॥
संङ्कल्पप्रभवान् कामान् त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
संङ्कल्पप्रभवान् कामान् त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।;मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥
संङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
संङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।;मनसैवेंद्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥२४ ॥
संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वतः ॥ ४७ ॥
संज्ञापितान् जीवसङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः ॥ ७ ॥
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।;यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्॥१ ॥
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।;तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते॥२ ॥
संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि॥२८ ॥
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।;योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म न चिरेणाधिगच्छति॥६ ॥
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।;योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति॥६ ॥
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।;त्यागस्य च हृषीकेश पृथक् केशिनिषूदन॥१ ॥
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।;त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन॥१ ॥
संमुखीकरणं चैव ह्यवगुण्ठनमेव च ॥ ६६ ॥
संयास्यत्याशु निर्वाणं द्रव्यज्ञानक्रियाभ््रामः ॥ ४६ ॥
संयुक्ता व्यवहारेषु प्रवर्तेत नचान्यथा ॥ १३६॥
संयुतो रौहिणेयेन वत्सपालो बभूव ह ॥ २९॥
संयोधयामासुरथाभ्यवर्षच्छरैर्निषादाधिप एकलव्यः ॥ १८९॥
संरम्भभययोगेन विन्दते तत्सरूपताम् ॥ २९ ॥
संवत्सरं समाप्यैव पुरं यास्यन्ति पाण्डवाः ।
संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च ।
संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च ।;अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥
संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभुः ॥ १३ ॥
संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥
संवादमिममश्रौषम् अद्भुतं रोमहर्षणम्॥७४ ॥
संवादे दण्ड्यतां न स्याद् वितण्डाजल्पयोरपि ॥19॥
संवादे श्लाघ्यतैव स्याद् गुरुत्वमितरस्य च ॥17॥
संशप्तकावशिष्टैस्तमनयन्मृत्यवेऽर्जुनः ॥ ३१॥
संशब्द प्राधान्यं दर्शयति ॥ 05 ॥
संशयं भूभृतां भेत्तुं भीष्मं पप्रच्छ धर्मवित् ॥ २३२॥
संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।
संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।;स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥ ३२ ॥
संसरन्त्विह ये चामुमनुशर्वावमानिनम् ॥ २५ ॥
संसारमुक्ता न्यवसंस्तत्र नित्यसुखाधिकाः ॥ १०५॥
संसारविषपानेन ये मृताः प्राणिनो भुवि ।
संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसोऽविद्यास्थितात्मनः ॥ १० ॥
संसारार्णवमग्नानां नराणां पापकर्मणाम् ।
संसारेस्मिन् महाघोरे जन्मरोगभयाकुले ।
संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।
संस्कारपाटवं स्वेच्छानियतिर्वस्तुवैभवम् ।
संस्थया स्वया भगवति स्थितसामर्थ्येन ॥ १७ ॥
संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।
संस्थां विज्ञाय सन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकञ्च यत् ।;वासुदेवे भगवति स्वात्मभावं दृढं गतः ॥ ४ ॥
संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तोऽव्यक्तभुग् विभुः ॥ ३ ॥
संस्थापयति तान् भीमे ददर्श द्रौणिमर्जुनः ॥ ३०२॥
संस्थाप्य तान् सुकृच्छ्रेण ययौ साऽन्वेव तं नृपम् ॥ ५३॥
संस्थिताः परमे धर्मे दृश्यन्तेऽत्र न मत्प्रियाः ॥ ८९॥
संस्मृतो भगवान् विष्णुः सर्वमङ्गलमङ्गलः ।
संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६ ॥
संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥
सकलध्वान्तविनाशक परमानन्दसुधाहो ।
सकलश्रुतिस्मृतियुक्तिविरुद्धत्वाच्चानीश्वरमतम् असमञ्जसम् ।
सकलश्रुत्यादिविरुद्धत्वाच्चासमञ्जसम् ॥ 45 ॥
सकामः स्वयमुद्देशी नत्यन्तोयं षडक्षरः ।
सकामेभ्योमितगुणा याकामैस्तु कृता क्रिया ।
सकाशमात्महेतुतः प्रयातयामि वो विभो ॥ १०५॥
सकुण्डलं तावदेव विवरं सम्प्रकीर्तितम् ।
सकुण्डलं शिरो द्रौणिर्जहार मुकुटोज्ज्वलम्(मकुटोज्ज्वलम्) ॥ ६२॥
सकुण्डलं सकवचमवध्यं सूर्यनन्दनम् ।
सकृत् सकृत् पुष्पमन्यैर्होमस्तस्य चतुर्गुणः ॥66॥
सकृदभ्यर्चितो येन देवदेवो जनार्दनः ।
सकृदभ्यर्चितो येन हेलयापि नमस्कृतः ।
सकृदभ्यर्च्य गोविन्दं बिल्वपत्रेण मानवः ।
सकृदुच्चरितं यैस्तु कृष्णेति न विशन्ति ते ।
सकृदुच्चारितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
सकृष्णेष्वथ पार्थेषु सुस्नातावभृथेष्वलम् ।
सकेशवो वरासने विवेश धर्मनन्दनः ॥ २५८॥
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।;कुर्याद् विद्वान् तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥ २५ ॥
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।;कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्॥२५ ॥
सक्तुप्रस्थमदाद् विप्र उञ्छवृत्तिः सुभक्तितः ॥ १५२॥
सक्षकारान् न्यसेद्वर्णान् नृसिंहः क्षस्य देवता ॥3॥
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।;अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात् प्रणयेन वापि॥ ४१ ॥
सख्यं नावैष्णवैश्चक्रे प्रतीपं वैष्णवेन च(तु) ।
सख्येत इन्द्र वाजिनो मा भेम शवसस्पते ॥ त्वामभि प्रणोनुमो जेतारमपराजितम् ॥ २ ॥
सगण्डयुग्मं सालीकं सतुण्डं क्रोडकं तथा ॥124॥
सगिरिवरधरातलवह सुसूकर परम विबोध हे भव मम शरणम् ।
सघा वीरो न रिष्यति यमिन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः ॥ सोमो हिनोति मर्त्यम् ॥ ४ ॥
सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः॥२४ ॥
सङ्करस्य च कर्ता स्याम् उपहन्यामिमाः प्रजाः ॥२४॥
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।;पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः॥४२ ॥
सङ्कर्षणश्च प्रद्युम्नोऽनिरुद्धो मत्स्यकच्छपौ ॥ ४२ ॥
सङ्कर्षणाच्चापि जयातनूजो बभूव साक्षाद्बलसंविदात्मा ।
सङ्कर्षणादिकृष्णान्ता मूर्तयो द्वादश क्रमात् ॥ ८७ ॥
सङ्कल्पाधिकरणम्
सङ्कीर्णैकादशी नाम वर्ज्या धर्मार्थकांिक्षभिः॥ १४१॥
सङ्क्षेपात् सर्वशास्त्रार्थं भारतार्थानुसारतः ॥८॥
सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया ।
सङ्ख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया ।;न तथा मे विभूतीनां सृजतोऽण्डानि कोटिशः ॥ ३९ ॥
सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च ।
सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च ।;पञ्चपञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदशः स्मृतः ॥ २२ ॥
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः॥९ ॥
सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥
सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥
सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोभिजायते॥६२ ॥
सङ्गात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥
सङ्गादेव भवेत् कामः कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥
सङ्गोेमदिन्द्र वाजवदस्मे पृथु श्रवो बृहत् ॥ विश्वायुर्धेह्यक्षितम् ॥ ७ ॥
सङ्ज्ञाधिकरणम्
सच्चित्यसुखादिकं चैव किं कुतोऽखण्डवादिनः ।
सच्चिदानन्द आत्मेति मानुषैस्तु सुरेश्वरैः।
सज्जीभवन्नन्तरैव दिदेश बलमूर्जितम् ॥ १७८॥
सञ्चित्य मनसाप्येवं पातकाद्विनिवर्तयेत् ।
सञ्चूर्णितगदौ वीरौ जघ्नुतुर्मुष्टिभिर्मिथः ।
सञ्चोेदय चित्रमर्वाग्राध इन्द्र वरेण्यम् ॥ असदित्ते विभु प्रभु॥ ५, १७ ॥
सञ्छिद्य क्षिप्रमेवासावुत्पपात हरीश्वरः ॥ ११६॥
सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो ।
सञ्छिन्ने द्रोणशिरसि गर्हयामास वासविः ।
सञ्जय उवाच—
सञ्जय उवाच—;अहं च व्यंसितो राजन् पित्रोर्वः कुलनन्दन ।;न वेद साध्व्या गान्धार्या मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥ ३७ ॥
सञ्जयं प्रेषयामास धृतराष्ट्रोऽथ शान्तये ।
सञ्जयो विदुरश्चैनं सभार्यमनुजग्मतुः ।
सञ्ज्ञा नास्तीत्यपि ह्यस्य नामुक्तज्ञेयतेति हि ।
सत उत्पत्तिः सशेषविनाशश्च हि लोके दृष्टः॥10 ॥
सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् ।
सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् ।;कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तरः ॥ २ ॥
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।;नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते॥१४ ॥
सता ब्रह्मणा ।
सतां प्रीतिश्च तत्रापि सद्वरो हरिरेव हि ।
सताराश्च व्याहृतयो गायत्र्यङ्गानि पञ्च च ।
सतारोष्टाक्षरः सौरः क्रमव्युत्क्रमतः पदैः ॥88॥
सतारोष्टाक्षरश्चैव नवार्णश्च मनू स्मृतौ ॥52॥
सतारोष्टाक्षरोङ्गानि पदैर्व्यस्तैः समस्तकैः ॥31॥
सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥
सतोऽभिव्यञ्जकः कालो ब्रह्म तत् त्रितयं त्वहम् ॥ १९ ॥
सतोऽविशेषभुग् यस्तु स कालः परमो महान् ॥ ४ ॥
सत् स्यादसत् स्यात् सदसत् स्यात् ततोऽन्यच्च स्यादित्येतन्नैकस्मिन् युज्यते । अदृष्टत्वेनासम्भवात् ॥ 33 ॥
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।;क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्॥१८ ॥
सत्ताबीजं च दुर्बीजं तद्वदेव प्रकीर्तितम् ॥60॥
सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।
सत्तामात्रं तु यत्किञ्चित्सदसच्चाविशेषणम् ।;उभाभ्यां भाष्यते साक्षाद्भगवान् केवलः स्मृतः ॥ १२ ॥
सत्त्व एवैकमनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या ॥ ३२ ॥
सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यमुपाविशत् ।
सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यमुपाविशत् ।;चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥
सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।
सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।;गुणव्यतिकरः कालः स्वभावः सूत्रमेव च ॥ १३ ॥
सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः॥४० ॥
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।;निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्॥५ ॥
सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।
सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ।;रजसोत्पद्यते विश्वमन्योन्यं विविधं जगत् ॥ २१ ॥
सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतवः ॥ १२ ॥
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।;ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत॥९ ॥
सत्त्वनिधनः सत्वं निधीयतेऽस्मिन्परमेश्वर इति । 'सततमतिशये-नोच्चैरर्करूपः''इति सततात्युदर्को भगवान् ॥ २५ ॥
सत्त्वात् सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
सत्त्वात् सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।;प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च॥१७ ॥
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।;प्रमादमोहौ तमसो भवतोज्ञानमेव च॥१७ ॥
सत्त्वादपि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ ७ ॥
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।;श्रद्धामयोयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।;श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥३ ॥
सत्त्वासत्त्वादिधर्माणामभाव उभयोर्मतः ॥53॥
सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥
सत्पान्थजनगेहाय नमो नारायणाय ते ॥2॥
सत्प्रमुखा महदादयः ॥ २९ ॥
सत्यं चाङ्गानि तारस्य प्रोच्यन्तेष्टाक्षरस्य च ॥30॥
सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ३९ ॥
सत्यं ब्रवीमि देवेश हृषीकेशार्चनादृते॥ २२॥
सत्यं शौचं दया दानं त्यागः सन्तोष आर्जवम् ।
सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते ।
सत्यकामो ह जाबालो जबालां मातरमामन्त्रयाञ्चक्रे ब्रह्मचर्यं भवति विवत्स्यामि किङ्गोत्रो न्वहमस्मीति ॥ १ ॥
सत्यधर्मफलैश्चैव चिक्षेपास्य हृदि त्वरन् ॥ २९॥
सत्यधर्मरतः शल्य इन्द्रस्यातिथितामगात् ॥ ३०॥
सत्यभामेत्यादिरूपा श्रीः सर्वपरमा मता ॥४०॥
सत्यमुक्तं किन्त्विह वा एके मनसो विस्रम्भमनवस्थानस्य घटकिराट इव न सङ्गच्छन्ति ॥ २ ॥
सत्यमेतन्न सन्देहः सत्येनाऽत्मानमालभे ।
सत्यमेव जयति नानृतं सत्येन विततो देवयानः ।
सत्यमेव जयति नानृतं सत्येन विततो देवयानः ।;येनाक्रमन्त्यृषयो ह्याप्तकामा यत्र तत् सत्यस्य परमं निधानम् ॥ ६ ॥
सत्यम् । स्याच्च्यैवम् । ‘आत्मेत्येव’(बृ.उ.३.४.७) इत्यवधारणात् । अन्यथा सर्वोपसंहारवचनविरोधात् ॥ 18 ॥
सत्यलौकिके यथार्थज्ञानविषये ।
सत्यसङ्कल्पतो विष्णुर्नान्यथा च करिष्यति ॥ ९८॥
सत्यसङ्कल्पत्वादेव ।
सत्यस्य ..........॥
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यज्ञानं तु दुष्करम् ।
सत्यस्य सत्य एतस्मात्.....
सत्यां कर्तुं प्रतिज्ञां तु ययौ द्रोणः सपुत्रकः ॥ ३८॥
सत्याख्यो ब्रह्मलोकस्तु यत्र ब्रह्मा विराजते ॥ ५३॥
सत्यादिगुणास्तस्या एव परदेवतायाः स्वरूपभूताः ।
सत्याद्यधिकरणम्
सत्यानृतविवेकार्थं ...............॥
सत्याशेषजगज्जन्मपूर्वकर्त्र मुरद्विषे ।। 1 ।।
सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१ ॥
सत्यो मिथो जीवभेदः सत्यं च जगदीदृशम् ॥ ६८॥
सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्त्रसममासत ॥ ४ ॥
सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।
सत्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः ।;तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा ॥ ४१ ॥
सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।
सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।;स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
सत्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पते नेतराविह ॥ २६ ॥
सत्वादिशक्तिषु ॥ २२ ॥
सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ।
सत्वादिष्वादिपुरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ।;परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञितः ॥ १८ ॥
सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः ।
सत्वाद् धर्मो भवेच्छुद्धात् पुंसो मद्भक्तिलक्षणः ।;सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥
सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।
सत्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।;तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२ ॥
सदधिकरणम्
सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणो विभुः ॥ ३१ ॥
सदसस्पतिमद्भुतम्प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् ॥ सनिम्मेधामयासिषम् ॥ ६ ॥
सदस्या ऊचुः–
सदस्या ऊचुः–;नरदेवेह भवतो नावद्यं हि मनाक् स्थितम् ।;अस्त्येकं प्राक्तनमघं यदि हेदृक् त्वमप्रजः ॥ ३१ ॥
सदा तिष्ठति भक्तश्चेद् ब्रह्महाऽपि विमुच्यते’ ॥ १०६॥
सदा प्रतीपकारिणौ भवाव कृष्ण इत्यपि ।
सदा प्रवर्द्धमानया तया रमेऽहमञ्जसा ।
सदा प्रवृत्तिरीशस्य स्वभावादेव केवलम् ॥104॥
सदा वन्दितपादाय (श्रि)श्रीपाय प्रेयसेऽधिकम् ॥
सदा विमुक्तमीश्वरं निबद्धुमञ्जसाऽऽददे ।
सदाचारस्य विषये कृता सङ्क्षेपतः शुभा॥ ३६॥
सदारपुत्रबान्धवः समन्तपञ्चकं ययौ ॥ ४॥
सदाऽतिपूर्णसंविदप्यजोऽथ लीलयाऽस्मरत् ॥ १०७॥
सदाऽस्य विष्णुभाविनोऽप्यतीव लोभमान्तरम् ।
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।;प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति॥३३ ॥
सदेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् । तद्धैक आहुरसदेवेदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयं तस्मादसतः सज्जायत इति ॥ १ ॥
सदेहनाकानिच्छुत्वाद् देहप्रपतनं हि तत् ॥ ६१॥
सदैकमानसावपि स्वधर्मशासकौ नृणाम् ।
सदैव कालकाङ्क्षणात् स यावनाभिषेचितः ॥ ८७॥
सदैव मोदरूपिणो मुदोक्तिरस्य लौकिकी ।
सदैव रामभावनात् (रामभावनाः) सदा सुतत्त्ववेदिनः ।
सदोदितामितज्ञानपूरवारितहृत्तमाः ।
सदोर्द्वयं व्यापकं च गलपार्श्वद्वयं तथा ॥125॥
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत् प्रयुज्यते ।
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत् प्रयुज्यते ।;प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते॥२६ ॥
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।;प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते॥२६ ॥
सद्मवृत्तं किष्कुमात्रं बहिर्वा चतुरस्रकम् ॥68॥
सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ११ ॥
सद्योगर्भं पुनस्तं च रुक्मिण्यां जनयिष्यति ।
सद्रोणकेषु पार्थेषु स्थितेष्वन्ये ससूतजाः ।
सनः पर्षदति द्विषः स नः पर्षदति स्रिधः ॥ ७ ॥
सनकं च सनन्दं च सनातनमथाऽत्मभूः ।
सनकं च सनन्दं च सनातनमथाऽत्मभूः ।;सनत्कुमारं च मुनिं निष्क्रियानूर्ध्वरेतसः ॥ ४ ॥
सनतिः षडक्षरो मन्त्री वर्णैरङ्गक्रिया मता ॥34॥
सनत्कुमारं च मुनिं निष्क्रियानूर्ध्वरेतसः ॥ ४ ॥
सनत्कुमारदृष्टोयं मन्त्रः शेषस्य कामदः ॥80॥
सनत्कुमारप्रमुखांश्चक्रे योगप्रवर्तकान् ।
सनन्दन उवाच— स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभिः । तदन्ते बोधयाञ्चक्रुस्तल्लिङ्गैः श्रुतयः परम् ॥ १३ ॥
सनासिकादृग्जान्वोश्च सश्रोत्रं सोरुकं तथा ॥123॥
सन्ततं चिन्तयेत् कण्ठं भास्वत्कौस्तुभभासकम् ।
सन्ततं चिन्तयेनन्तमन्तकाले विशेषतः ।
सन्ततमस्मान् पातु मुरारिः सततगसमजवखगपतिनिरतः॥ २॥
सन्ततिर्वर्षसाहस्रं पाण्डवानां भवेद् भुवि ।
सन्ततेस्तु विनाशाय सम्पदो हरणाय च॥ १२८॥
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।;मय्यर्पितमनोबुदि्धर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।;मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४ ॥
सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः ।
सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः ।;देवता बान्धवाः सन्तः पिता माताऽहमेव च ॥ ३४ ॥
सन्त्यज्य राजचिह्नानि (राज्यचिह्नानि) वैष्णवं योगमास्थिताः ।
सन्त्येवाशेषजीवानामनादिमनसि स्थिताः ॥5॥
सन्दिग्धैकादशी नाम वर्ज्या धर्मार्थकांिक्षभिः॥ १३९॥
सन्ध्यं स्वप्नः ।‘सन्ध्यं तृतीयं स्वप्नस्थानम्’(बृ.उ.६.३.९) इति श्रुतेः ॥ 13 ॥
सन्ध्याधिकरणम्
सन्निधानाच्चेतनस्य वर्तते यद्यचेतनम् ॥46॥
सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः ॥ १७ ॥
सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः ॥ ४३ ॥
सन्नियम्येंद्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
सन्नियम्येंद्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।;ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४ ॥
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।;ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४ ॥
सन्निवेशो मया प्रोक्तो यः कालः पञ्चविंशकः ॥ १६ ॥
सन्मान्य(सम्मान्य) पाण्डवान् सोऽपि शूरानुजसुतासुतः ।
सपञ्चाशत्सहस्रश्च तस्यापि गणनं तथा ॥ ४३॥
सपाण्डवाः समाययुर्हरिं रमासमायुतम् ॥ १७८॥
सपादाङ्गुमुच्चा च नासिका परिकीर्तिता ॥31॥
सपारिबर्हमप्य च प्रजग्मिवान् स्वकां पुरम् ॥ २३०॥
सपुत्रः सकृपः शस्त्रं ग्रहीष्ये भवतां कृते ॥ ३८६॥
सपुत्रपौत्रो बाह्लीको भीष्मद्रोणकृपा अपि ।
सपुत्रमित्रबान्धवो विनाशमाशु यास्यसि ॥ ३९॥
सप्त पाण्डुसुतानां च मत्स्यद्रुपदकेकयैः ।
सप्तगत्यधिकरणम्
सप्ततन्तून् सप्तक्रतून् ॥ ३० ॥
सप्तदशः खण्डः
सप्तदशोऽध्यायः
सप्तद्वीपेषु पुरुषा नार्यश्चोक्ताः सुरूपिणः ॥ ५७॥
सप्तधान्यानि तेष्वेव पूरयेदङ्कुरार्थतः ॥85॥
सप्तपर्णमयं साधु कारयेन्मण्डपं ततः ।
सप्तमः खण्डः
सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषां च यः ॥ १८ ॥
सप्तमोऽध्यायः
सप्तविंशोऽध्यायः
सप्तहस्तं द्विषड्ढस्तमथवा द्विगुणं ततः ॥80॥
सप्ताङ्गुलं नासिकायाः पार्श्वमा कर्णतः स्मृतम् ।
सप्ताङ्गुलं परीणाहात् वृत्तं प्रोक्तं समस्तशः ॥13॥
सप्ताङ्गुलोच्छ्रयः कक्षादुपरि स्कन्धयोर्मतः ।
सप्तादशाङ्गुलं तूर्ध्वं जानुरष्टादशाङ्गुलः ॥11॥
सप्ताधिकरणम्
सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः ।
सप्तैव धातव इति यत्रार्थाः पञ्च खादयः ।;ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासवः ॥ १९ ॥
सप्रियाः साभया वज्रशक्तिदण्डासिपाशिनः ।
सफलं स्ववरं कृत्वा जगाम गजसाह्वयम् ॥ ८३॥
सब्रह्मकास्तु ते यत्र मन्वादिं तं विदुर्बुधाः ॥१३७॥
सभयापि समेतं वा पृथक्सभमथापि वा ।
सभां विधाय भूभृते ददौ गदां वृकोदरे ॥ १॥
सभां सुधर्मनामकां ददौ समीरणोऽस्य च ॥ ११३॥
सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥
सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।
सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रहः ।;तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥
सभायामपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्तिधराः कलाः ॥ ५ ॥
सभार्यमाशु पुत्रकं सुयोधनाभिपूजितम् ।
सभार्यान् देवनायैव नचाधर्मोऽत्र कश्चन ॥ २८७॥
सभीष्मके च रुक्मिणि प्रदातुमुद्यते मुदा(तदा) ॥ १४०॥
सभीष्मकेषु सर्वशः सहाऽम्बिकेयकेषु च ॥ २५७॥
सभ्रातृकं ज्वलन्तं च सर्वेषामुपरि स्थितम् ।
समं करिष्ये युवयोरेकत्राहं निरायुधः ।
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।;सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्॥१३ ॥
समं कुशस्थलीं ययौ स्तुतः कशङ्करादिभिः ॥ २९६॥
समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः ॥ ३१ ॥
समं तत्सर्वमन्त्रेषु जप्तं धार्यं तु वा भुवि ।
समं तदुभयं ज्ञेयं तथैव तलविस्तृतिः ॥21॥
समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।
समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।;न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥
समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।;न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्॥२९ ॥
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।;विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति॥२८ ॥
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।;शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः॥१८ ॥
समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥५४ ॥
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबद्ध्यते॥२२ ॥
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वाऽपि न निबध्यते॥२२ ॥
समघोषयच्च य इहेच्छति तत् पदमक्षयं सपदि मैत्वितिसः ॥ ५९॥
समत्ववादिभिर्वाहं सङ्गच्छेयं कदाचन ।
समदुःखसुखं धीरं सोमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते॥१५ ॥
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।;तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः॥२४ ॥
समदृष्टियुतं कार्यं श्लक्ष्णं चैव मनोहरम् ॥43॥
समध्यबन्धं मध्यं च नितम्बे पीतमम्बरम् ।
समनाधिकरणम्
समन्वजानात् पितरं च तत्र समागतं गन्तुमियेष चाथ ॥ २२५॥
समन्वयादीक्षतेश्च पूर्णानन्दोऽन्तरः खवत्॥ १॥
समन्वयाधिकरणम्
समन्वयाविरोधाभ्यां सञ्जाते वस्तुनिर्णये ॥52॥
समन्वयाविरोधाभ्यां सिद्धे वस्तुनि साधने ।
समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २१ ॥
समन्वयो हरावेव यन्नैवान्यत्र मुख्यतः ॥43॥
समयः पाण्डवानां हि तस्यैवानुगतिः परम् ॥ ५३॥
समरे शत्रुणा मुक्तं तस्मात् तन्न चकार सः ॥ २९६॥
समर्चयामास सहानुजं तमृषिं च साक्षाज्ज्वलनप्रकाशम् ॥ १४॥
समर्चितस्य पाण्डवैर्वियोजनेऽस्य चाक्षमैः ॥ ३॥
समर्थोऽप्यसुराणां तु स्वहस्तादमुचत्सुधाम्''। इति च ॥ ३३-३५ ॥
समस्तजीवराशौ यद् दुर्लक्षणविवर्जितौ ।
समस्तजीवसञ्चयात् सदाऽधिका हि मेऽस्तु सा ॥ ६९॥
समस्तदामसञ्चयः सुसन्धितोऽप्यपूर्णताम् ।
समस्तदेवगायकैः प्रगीत आस केशवः ॥ ५०॥
समस्तदेवजनकवासुदेवपरामृत ।
समस्तदेवतागणाः स्वकीयमर्पयन् हरौ ।
समस्तदेववृन्दतो महान् य एव केशवः ।
समस्तदोषरूपिणः शरीरिणो हि तेऽभवन् ।
समस्तदोषवर्जितो हरिर्गुणात्मकः सदा ॥ १३८॥
समस्तपाण्डवश्रियं समागतामहो पुनः ।
समस्तपौरानुगतेऽनुजे गते स चित्रकूटे भगवानुवास ह ।
समस्तभूतळे नृपाः स चाहमेष मागधः ॥ ९३॥
समस्तभूपसंवृतं(संयुतं) जिगाय बाहुनेश्वरः ॥ १३६॥
समस्तभेदवर्जितां समीक्ष्य सोऽयमित्यवैत् ॥ २०९॥
समस्तमत्र सर्वशोऽथ सस्नुरुद्भृता(सस्नुरुद्धताः) मुदा ॥ २५४॥
समस्तयादवान् रणे विधूय तौ जनार्दनम् ।
समस्तयोषितां वरा व्रजेत रुक्मिणी ध्रुवम् ॥ २४॥
समस्तराजमण्डलं प्रयान्तमीक्ष्य केशवम् ।
समस्तराजमण्डले विनिश्चयादुपागते ।
समस्तराजराजतामवाप नोऽप्यनिच्छताम् ॥ ६८॥
समस्तराजसंयुता विगाह्य जाह्नवीजले ।
समस्तराजसत्पतिर्हरिर्न चान्य इत्यपि ।
समस्तराजसन्निधावयादवीं महीमहम् ।
समस्तलक्षणाभिज्ञाः कृष्णः सत्या वृकोदरः ।
समस्तलोकनाथस्य सारमाराधनं हरेः॥ ७५॥
समस्तलोकनेतरि प्रभौ हि सर्वशक्तिता ॥ १०८॥
समस्तलोकयोषितां वरा विदर्भनन्दना ।
समस्तलोकसंस्थितात्मभक्तिमज्जनस्य सः ।
समस्तलोकसुन्दरौ युतौ रमारमेश्वरौ ।
समस्तवृष्णिसन्निधौ यदूत्तमः स्यमन्तकम् ।
समस्तवेदिनां वरं जितारिमग्र्यरूपिणम् ।
समस्तवेदिनोर्मुनिर्नरान् विडम्बमानयोः ।
समस्तशो जरासुतादिभिः कृतेऽभिषेचने ।
समस्तशो मृधेमृधे हि येन चाक्षतेन हा ॥ ९॥
समस्तशो विमृत्यवो वराद्धरस्य किङ्कराः ।
समस्तसद्गुणोच्छ्रितं नमामि ते पदं पुनः ॥ ७०॥
समस्तसद्विरोधिनां बलं कलेरनन्तरः ॥ ९३॥
समस्तसाधनोन्नतिर्महच्च वीर्यमस्ति ते(वीर्यमस्ति हि) ॥ १७४॥
समस्तसारसम्भवं शरं दधार तं करे ।
समस्तसेनया युतोऽपि योद्धुमित्यदर्शयत् ॥ ११९॥
समस्ताभीष्टदायी स्यात् तेन ध्येयोखिलैर्जनैः ॥142॥
समा मानेन नासाया उच्चत्वेनैव मापने ।
समाकर्षाधिकरणम्
समागते तु राघवे प्लवङ्गमाः ससूर्यजाः ।
समागते सर्वहरिप्रवीरैः सहैव तं वीक्ष्य ननन्द राघवः ॥ ३१॥
समागतौ च भूतकौ शिवस्य यौ पुरस्सरौ ॥ २४३॥
समादाय गदे गुर्वी संरम्भादभ्युदीयतुः ॥ ४०॥
समादिशद् ययौ च सोऽपि सोऽददान्महाकरम् ॥ २०६॥
समाधावचला बुदि्धस्तदा योगमवाप्स्यसि॥ ५३ ॥
समाधावचला बुद्धिस्तदा योगम् अवाप्स्यसि॥ ५३ ॥
समाधिभाषयोक्तं यत् तत् सर्वं ग्राह्यमेव हि ॥१२०॥
समाधिविरतोदङ्कपरिपृष्टः पथि प्रभुः ।
समाध्यभावाच्चास्वातन्त्र्यं प्रतीयते, अतः ॥ 39 ॥
समानं ह्येतद् भवति वायुश्चाऽकाशश्चेत्यधिदैवतम् ।
समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् ।
समानकर्माचरणेऽपतितानां न पातकम् ।;औत्पत्तिको गुणैः सङ्गो न शयानः पतत्यधः ॥ १७ ॥
समानधर्मिणीमाहुर्भार्यां यस्माद् विपश्चितः ॥ ३१८॥
समानभावमक्षमी शिनेः सुतात्मजः शरम् ।
समानयोग्यतागणात् करोति मुक्तिगं वरम्(मुक्तिगं परम्) ॥ ७६॥
समानां विषमा पूजा विषमाणां समा तथा ।
समानाधिकरणम्
समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नोऽनीशया शोचति मुह्यमानः ।
समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नोऽनीशया शोचति मुह्यमानः ।;जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमानमिति वीतशोकः ॥ २ ॥
समाप्यावभृथस्नातः पूजयित्वाऽखिलान् जनान् ॥ ७॥
समारब्धं कलियुगं यदा दुर्योधनोऽपतत् ।
समावृतस्तथाऽऽयुधैः स ताडितश्च तैर्भृशम् ।
समाश्रयं च केशवं तदैव जीवनार्थिनः ।
समाश्वस्तः पुनर्बाणं यमदण्डनिभं(यमदण्डोपमं) रणे ।
समासतां तु सा सभा व्यरोचताधिकं तदा ।
समासदन् महाबलम् सुरान्तरात्मनोऽङ्गजम् ॥ १८॥
समासव्यासयोगेन व्याहृत्यादीनां चतुष्टयम् ।
समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥
समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥
समास्थितः स्वभार्यया समं कुशस्थलीं ययौ ॥ १९८॥
समाहितं शूरसुतेन देवी ।
समाहितः पर्यचरद् दृष्ट्याऽऽदेशेन पूरुषम् ॥ ७४ ॥
समाहृता रजस्वला जगाद भीष्मपूर्वकान् ।
समाह्वयच्च केशवं युधे तमाशु केशवः ।
समाह्वयद् दिवाकरं स चाऽजगाम तत्क्षणात् ॥ १४७॥
समाह्वयद् रणाय वै तयोः स तातमेव हि ॥ २५१॥
समिच्चर्वाज्यकान्हुत्वा सम्यक्पुरुषसूक्ततः ।
समिच्छतोऽद्य(समिच्छतोऽच्युतक्रतुं) तं क्रतुं भवन्तमूचतुश्च तौ ॥ २३१॥
समिति ह्युपसर्गेन परमुख्यार्थतोच्यते ॥22॥
समीक्ष्य तद् द्वयं स्वयं कुरुष्व कार्यमात्मनः ॥ ३०४॥
समीक्ष्य मोदमाययुः समस्तलोकसज्जनाः ॥ १७९॥
समीडितः सुरवरैः प्लवगैर्वीक्षितो मुदा ॥ ५२॥
समीड्यमानसद्यशा रमस्व मत्पुरः सदा ॥ ६६॥
समीपमागतो व्याधो दृष्ट्वा भीतोऽपतद् भुवि ॥ २०॥
समीयतुर्युधे हरिं हरिश्च तौ ससार ह ॥ २४८॥
समीयतुश्च तावुभावथात्र हंसडीभकौ ॥ २४२॥
समीयुरुग्रपौरुषाः ससाल्वपौण्ड्रचेदिपाः ॥ ३॥
समीहते युधे शिवं नचावमन्यते क्वचित् ॥ ६५॥
समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥
समुदायाधिकरणम्
समुद्गतोऽसौ विवरेऽङ्गुलीनां जघान शूलेन पुनः स राक्षसः ॥ ११७॥
समुद्धृतः पूर्वजैस्तैर्व्योमायनमहात्मभिः ॥ ४३ ॥
समुद्रगास्तु पक्षस्य मासस्य सरितां पतिः॥ ९९॥
समुद्रसंश्रयो भवान् बहून् प्रगृह्य लावणान् ।
समुद्रे उदरे ॥
समूलं च सगुह्यं च सपार्श्वद्वयमेव च ।
समूह तेजो यत् ते रूपं कल्याणतमं तत् ते पश्यामि ॥ १६ ॥
समूह तेजो यत् ते रूपं कल्याणतमं तत् ते पश्यामि ॥ २ ॥
समेत्य मागधांस्तु ते शिवोरुलिङ्गमित्यलम् ।
समेत्य वां वरायुधैः करं ददान्यसंशयम् ॥ २३४॥
समोहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योस्ति न प्रियः ।
समोहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योस्ति न प्रियः ।;ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥२९ ॥
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।;ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥२९ ॥
सम्पत्त्यधिकरणम्
सम्पत्त्यधिकरणम्(मुग्धप्राप्त्यधिकरणम्)
सम्पद्यते प्राप्यते ॥ ३३ ॥
सम्पद्याधिकरणम्
सम्पन्न एवेति विदुर्महिमि्न स्वे महीयते ॥ ३४ ॥
सम्परेतमयः कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः ॥ ८ ॥
सम्पूजितो भीष्ममुख्यैः समस्तै रराज राजीवसमाननेत्रः ।
सम्पूज्य भार्गवं राममनुजज्ञे कुमारकान् ॥ ३०॥
सम्पूर्णा इति विज्ञेया हरिवासरवर्जिताः॥ १३४॥
सम्पूर्णैकादशी नाम तत्रैवोपवसेद्गृही॥ १३८॥
सम्प्रणम्य प्रवक्ष्यामि कथालक्षणमञ्जसा ॥1॥
सम्प्रसादात्= पूर्णसुखरूपत्वात् । अध्युपदेशात्= सर्वेशामुपर्युपदेशाच्च विष्णुरेव भूमा ।
सम्प्राप्य विष्णुसामीप्यं तत्रापि हरिभक्तिमान्॥ २०॥
सम्प्रार्थ्यैवं स्वबिम्बख्यं मुद्रा आवाहनादिकाः ।
सम्प्रार्थ्यैवं स्वबिम्बस्थं मुद्रया प्रार्थनाख्यया ।
सम्प्रार्थ्यैवमिदं विष्णुरित्यृचा पादुकार्पणम् ।
सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्॥१३ ॥
सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्’(भ.गी.६.१३) इत्यादि ॥ 10 ॥
सम्बन्धयोग्यस्तातस्य सखाऽयं न सुधार्मिकः ।
सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३२ ॥
सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत॥३ ॥
सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत’(भ. गी. १४.३) ॥९१॥
सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।
सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः ।;अविवेकश्च चिन्ता च विवेकस्मृतिरेव च ॥ २६ ॥
सम्भवे सप्त कलशाः पञ्च वाथ त्रयो द्वयम् ॥ ४६ ॥
सम्भावयत आत्मानं वासुदेवं विनिन्दतः ।
सम्भावितश्च कृष्णाभ्यां राज्ञा च सुमहाबलः ।
सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते॥३४ ॥
सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणाद् अतिरिच्यते॥३४ ॥
सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥
सम्भूतिं च विनाशं यस्तद् वेदोभयꣳ सह ।
सम्भूतिं च विनाशं यस्तद् वेदोभयꣳ सह ।;विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥
सम्भूतिं च विनाशं यस्तद्वेदोभयं सह ।
सम्भृतिद्युव्याप्ती अपि देवादीनामुपसंहर्तव्ये नान्येषाम् । अत एव योग्यताविशेषात् ।
सम्भृत्यधिकरणम्
सम्यगसम्यगवस्थानविशेषाद् युज्यते चन्दनस्येति चेत्, न।
सम्यगेवाथ नित्या च तत्तन्माहात्म्ययोगतः ॥16॥
सम्यग् ज्ञापयितुं धर्मसूनुर्भीष्ममपृच्छत ॥ २३४॥
सम्यग्गुरुप्रसादश्च मुख्यतो दृष्टिकारणम् ।
सम्यग्लक्षणसम्पन्नो यद् दद्यात् सुप्रसन्नधीः ।
सम्यज्ज्ञानविपरीतज्ञानयोरन्तरा स्थितानामपि देवासुरभावयोर्दार्ढ्यदृष्टेः॥ 36 ॥
सम्स्तमाधुरान् प्रभुः कुशस्थलीस्थितान् क्षणात् ।
सरस्वती निजा भार्या देवीं वाचं तु तां विदुः''॥ इति च ॥ ३३ ॥
सरस्वती वाक्यरूपा तस्मान्नम्या हि तेऽखिलाः ॥ ७॥
सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥
सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३० ॥
सराजमण्डलान् नत्वा कुन्तीं चादर्शयञ्छ्रमम् ॥ ३१॥
सरुक्मिसाल्वचेदिपो न यातु मागधो हरिम् ॥ ४५॥
सरूपमात्मनो धत्ते गन्धैर्वायुरिवान्वयात् ॥ २६ ॥
सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः ।
सर्गः प्रवर्तते तावत् पौर्वापर्येण नित्यशः ।;महान् गुणविसर्गोऽर्थः स्थित्यन्तो यावदीक्षणम् ॥ २० ॥
सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।
सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् ।;परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४५ ॥
सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।
सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।;अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्॥३२ ॥
सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्तमीक्षते ॥ १७ ॥
सर्गेपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥२ ॥
सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतश्च यः ॥ १३ ॥
सर्पेभसिंहकूष्माण्डैस्तान् नापश्यत् परं गतः ॥ ८० ॥
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते॥३३ ॥
सर्वं जनयति प्राणश्चेतोंऽशून् पुरुषः पृथक् ॥ १२ ॥
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि॥३६ ॥
सर्वं तदा द्विधा भूतं भीमदुर्योधनाश्रयात् ॥ ४१॥
सर्वं निवेदयेद्भक्त्या मूलमन्त्रेण साधकः ।
सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २४ ॥
सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।
सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।;तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठता ॥ १५ ॥
सर्वं बिभ््रातस्तव ॥ १९ ॥
सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया ।
सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययाऽऽत्ममनीषया ।;परिपश्यन्ति च परं परमात्मानमच्युतम् ॥ १८ ॥
सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा ।
सर्वं मद्भक्तियोगेन मद्भक्तो लभतेऽञ्जसा ।;स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥
सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥
सर्वकर्ता न क्रियते तं नमामि रमापतिम् ॥5॥
सर्वकर्तृत्वे वैषम्यनैर्घृण्ये तस्येत्यतो वक्ति-
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११ ॥
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः॥२ ॥
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।;नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्॥१३ ॥
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्याऽस्ते सुखं वशी ।
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्याऽस्ते सुखं वशी ।;नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्॥१३ ॥
सर्वकर्माणि यस्य विचेष्टानिमित्तानि तत्कर्मविचेष्टितम् ॥ ३६ ॥
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।;मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥५६ ॥
सर्वकल्पसमश्चायं पारम्पर्यक्रमः सदा ॥ १२६॥
सर्वकामाधिकरणम् (जगद्व्यापाराधिकरणम्)
सर्वक्रिया हरौ भक्ते हरिभक्तैः स्वनुष्ठिताः ।
सर्वक्रुद्धाः शम्बराद्या अन्तः क्रोधवशास्तथा''॥ इति च ॥ २६ ॥
सर्वक्षेत्रेति मन्त्रेण कलशं प्रार्थयेत्ततः ॥ ४८ ॥
सर्वगतत्वादिधर्मोपपतेश्च ॥09॥
सर्वगतत्वाधिकरणम्
सर्वगश्चैव सर्वात्मा सर्वावस्थासु चाच्युत ।
सर्वगुणयुक्तत्वेनोपासनादन्यत्रैव फले ब्रह्मादयो भवन्ति ।
सर्वगुणानामान्वय आत्म शब्दे भवति । ‘आप्तव्याप्तेरात्मशब्दः परमस्य प्रयुज्यते’() इति वचनादिति चेत्,
सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।
सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।;इष्टोसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥
सर्वगुह्यतमं भूयः शृृणु मे परमं वचः ।;इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्॥६४ ॥
सर्वगोऽत्ता नियन्ता च दृश्यत्वाद्युज्झितः सदा।
सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥
सर्वजीवगणेभ्यो ये ते हि(समस्तजीवराशिभ्यस्ते हि) वायुत्वमाप्नुयुः ।
सर्वजीवाभिमानित्वादंश इत्येव चोच्यते''॥ इति ब्राह्मे ॥ ६ ॥
सर्वज्ञः सर्वकर्तेश आविर्भूतोऽब्रवीन्नृपम् ॥ २५॥
सर्वज्ञः सर्वशक्तिश्च कृष्णद्वैपायनोऽगमत् ।
सर्वज्ञत्वादिकैः सर्वैर्गुणैर्युक्तं सदाशिवम् ॥266॥
सर्वज्ञसर्वशक्तिभ्यां षडङ्गानि विदो विदुः ॥7॥
सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विदि्ध नष्टानचेतसः॥३२ ॥
सर्वज्ञानविमूढांस्तान् विद्धि नष्टानचेतसः॥३२ ॥
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः॥ २४॥
सर्वज्ञेश रमानाथ देवाऽदेऽदेऽव लोकप ॥७५॥
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोक्षिशिरोमुखम् ।;सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति॥१४ ॥
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।;सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति॥१४ ॥
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति॥१४ ॥
सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाश्रयम् ।
सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाश्रयम् ।;ध्यायन् भगवतो रूपं नाद्राक्षीत् किञ्चनापरम् ॥ ८१ ॥
सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।
सर्वतो मनसोऽसङ्गमादौ सङ्गं च साधुषु ।;दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्वद्धा यथोचितम् ॥ २४ ॥
सर्वत्र विष्णुगायत्र्या होमः स्यादयुतावरः ॥136॥
सर्वत्र हरिमेवैकं ब्रूयुर्नान्यं कथञ्चन’ ॥ इति च ब्रह्माण्डे ॥ 03 ॥
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३ ॥
सर्वत्राखलिसच्छक्तिः स्वतन्त्रोऽशेषदर्शनः।
सर्वत्राखलिसच्छक्तिः स्वतन्त्रोऽशेषदर्शनः।;नित्यातादृशचिच्चेत्ययन्तेष्टो नो रमापतिः
सर्वत्रानुगतत्वेन पृथगोङ्क्रियतेऽखिलैः ॥8॥
सर्वत्रापि तु देवानामित्यन्यान्पूजयेत्क्वचित्''॥ इति च ॥ २८-२९ ॥
सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥
सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते॥३३ ॥
सर्वत्राशेषदोषोज्झपूर्णकल्याणचिद्गुणः ॥109॥
सर्वथा जीवादन्यः परमेश्वरोऽङ्गीकर्तव्यः । जीवस्य स्वत एव ज्ञानायोगात् ॥ ८-१० ॥
सर्वथा दास्य इत्युक्ते प्राहाऽदेयं वरायुधम् ॥ ४१५॥
सर्वथा नैव जीवेयमिति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २७७॥
सर्वथा वर्तमानोपि न स भूयोभिजायते॥२४ ॥
सर्वथा वर्तमानोपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥
सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽपि जायते॥२४ ॥
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥
सर्वथा हि न शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात् ॥ ४४ ॥
सर्वथाऽन्धं तमो याति वरं सदृशमेव वा(सदृशमेव च) ।
सर्वदा विद्यमानोऽपि समुदायः परस्परापेक्षया व्यवह्रियत इति चेत्,
सर्वदिक्षु पुरश्चापि ह्यनन्तादीन् सभार्यकान् ।
सर्वदुःखादिभिर्मुक्तो नित्यानन्दैकरूपकः ।
सर्वदेवतामन्त्रा यथाऽधीयन्ते, एवमविरोधो वा ।
सर्वदेवादिदेवस्य विदारितमहत्तमः ।
सर्वदेशेषु कालेषु स एकः परमेश्वरः।
सर्वदेहपरित्यागेन मुक्ताः सन्तो ब्राह्मेणैव देहेन भोगान् भुञ्जते इति जैमिनिर्मन्यते ।
सर्वदेहस्थरूपेषु प्रादुर्भावेषु चेश्वरः ॥ ४०॥
सर्वदोपासनं कुर्वन्नप्यासीनो विशेषतः कुर्यात् । तदा विक्षेपाल्पत्वेन सम्भवात् ॥ 07 ॥
सर्वदोषविहीनत्वं गुणैः सर्वैरुदीर्णता ॥ ४४॥
सर्वदोषोज्झितः तस्माद् भगवान् पुरुषोत्तमः।
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।;मूध््नर्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।;मूर्ध्न्याधायाऽत्मनः प्राणम् आस्थितो योगधारणाम्॥१२ ॥
सर्वद्वारेषु देहेस्मिन्प्रकाश उपजायते ।
सर्वद्वारेषु देहेस्मिन्प्रकाश उपजायते ।;ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ।
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ।;ज्ञानं यदा तदा विद्याद् विवृद्धं सत्त्वमित्युत॥११ ॥
सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।
सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।;अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥६६ ॥
सर्वधर्मापेक्षा च ज्ञानस्येत्पत्तौ ‘विविदिषन्ति यज्ञेन दानेन तपसाऽनाशकेन’(बृ.उ.६.४.२२) इति श्रुतेः ।
सर्वधर्मोपपत्त्यधिकरणम्
सर्वपापक्षयकरं सर्वव्याधिविनाशनम् ॥47॥
सर्वपापविनिर्मुक्ताः परं ब्रह्म विशन्ति ते॥ ३०॥
सर्वपापविनिर्मुक्ताः प्राप्नुवन्ति परं पदम्॥२०२॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो वैष्णवीं सिदि्धमाप्नुयात्॥ १०३॥
सर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥
सर्वभक्षोऽपि युक्तात्मा नादत्ते पापमग्निवत् ॥ ४५ ॥
सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३८ ॥
सर्वभूतसमः शान्तः स वै भागवतोत्तमः ॥ ५२ ॥
सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः ।
सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चलः ।;पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ १२ ॥
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।;ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः॥२९ ॥
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चाऽत्मनि ।
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चाऽत्मनि ।;ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः॥२९ ॥
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।;सर्वथा वर्तमानोपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।;सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते॥३१ ॥
सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥
सर्वभूतात्मना सर्वभूतान्तर्यामित्वेन ॥ ५४ ॥
सर्वभूतात्मनि भूतम् ॥ ४४ ॥
सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ७ ॥
सर्वभूतात्मभूतात्माकुर्वन्नपि न लिप्यते॥ ७ ॥
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।;कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्॥७ ॥
सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप॥२७ ॥
सर्वभूतेषु कुरुते तस्य विष्णुः प्रसीदति॥ २२२॥
सर्वभूतेषु च हरेः पूजा कार्याऽऽत्मवेदिभिः''॥ इति पाद्मे ॥ ३७ ॥
सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।;ईक्षेतानन्यभावेन भूतेषु च तदात्मताम् ॥ ४१ ॥
सर्वभूतेषु चाऽत्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।;अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विदि्ध सात्त्विकम्॥२० ॥
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।;अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्॥२० ॥
सर्वभेदाधिकरणम्
सर्वमत्राऽगमद् ब्रह्मशर्वशक्रादिपूर्वकम् ॥ २२६॥
सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये ॥ ११ ॥
सर्वमेतच्च कथितं तत्रतत्रामितात्मना ।
सर्वमेतदवाप्नोति विशेषेण न संशयः ॥121॥
सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।
सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।;न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः॥१४ ॥
सर्वयज्ञात्मकं तेषामश्वमेधं जगत्पतिः ।
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।;तासां ब्रह्म महद् योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।;तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता॥४ ॥
सर्वरोगा विनश्यन्ति विमुखो न हरेर्यदि ॥100॥
सर्वर्तुवने शशिना निशि सत्यां वासरे वनेऽशशिना ॥३६॥
सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ चिरममोघदृक् ॥ १७ ॥
सर्ववर्णाश्रमैर्विष्णुरेक एवेज्यते सदा ।
सर्ववित्तपसा युक्त आज्ञाशक्तियुतो हरेः ॥130॥
सर्वविद्या द्रौपदी तु यस्मात् सैव सरस्वती ॥१३५॥
सर्वविध्यतिक्रमेण स्तुतिमात्रविषयत्वं परब्रह्मण एव हि ।
सर्ववेदपदोद्गीतमिन्दिरावासमुत्तमम् ।
सर्ववेदानधिजगौ सर्वशास्त्राणि कौशिकात् ।
सर्ववेदान्तप्रत्ययाधिकरणम्
सर्ववेदोक्तान् गुणान् दोषाभावांश्चोपसंहृत्यैव परमात्मोपास्यः ।
सर्वव्याधिहरः श्रीदो वृष्टिदोयं मनुः स्मृतः ॥89॥
सर्वव्यापिनमोङ्कारं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥
सर्वशब्दानां परमात्मवाचकत्वे कथमन्यत्र व्यवहारः ? इत्यतो ब्रवीति-
सर्वशब्दावाच्यस्य लक्षणाऽयुक्तेः ॥ 11 ॥
सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः
सर्वशास्त्रविदं भीष्मं जानन्त्येते नृपा अपि ।
सर्वश्रुतिपुराणेषु सुखभावोक्तितस्तथा ।
सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते॥४ ॥
सर्वसत्वगुणोद्भेदः पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४८ ॥
सर्वसाधुगुणत्वात् तु वायुः सत्य इतीर्यते ।
सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥
सर्वस्य तद्वशत्वाच्च दार्ढ्यं भक्तेरवाप्य च ।
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥॥ ९ ॥
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥ ९ ॥
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्॥३३॥
सर्वस्य प्रणवो ह्यादिर्मध्यमन्तस्तथैव च ।
सर्वस्य प्रणवो ह्यादिर्मध्यमन्तस्तथैव च ।;एवं हि प्रणवं ज्ञात्वा व्यश्नुते तदनन्तरम् ॥ ५ ॥
सर्वां विद्रावयामास द्रौणिदुर्योधनावृताम् ॥ ४२॥
सर्वाघघ्नोत्तमश्लोके न चेद्भक्तिरधोक्षजे ॥ ५४ ॥
सर्वाणींद्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
सर्वाणींद्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।;आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते॥२७ ॥
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।;आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते॥२७ ॥
सर्वाण्येतानि तत्त्वानि ब्रह्मा तु पुरुषः स्मृतः ।
सर्वातिशङ्की मित्रध्रुङ् नारायणपराङ्मुखः ॥ ८७॥
सर्वात्मकेनाऽपि यदा नातुष्यद् हृदयं ततः ॥ २५ ॥
सर्वात्मना पतिं भेजे यज्ञेशं श्रीवधूरिव ॥ २५ ॥
सर्वात्मनापि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित् ॥ ३८ ॥
सर्वात्मन्यच्युते सर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् ।
सर्वात्मन्यच्युते सर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् ।;ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥
सर्वात्रैकः परः उक्तः ।
सर्वाध्यायार्थावधारणार्थऽध्यायान्ते द्विरुक्तिः।
सर्वानुसारो लघुता विशेषादर्शनाफले ॥3॥
सर्वान् जघान सेनां च निश्शेषमकरोद् रणे ॥ ३२॥
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते॥२५ ॥
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१६ ॥
सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः॥४८ ॥
सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवाऽवृताः॥४८ ॥
सर्वार्थदं गार्त्समदं यो जात इति चापरम् ।
सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।
सर्वार्थसम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः ।;न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्यः शतायुषा ॥ ५ ॥
सर्वार्थान् विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥
सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुदि्धः सा पार्थ तामसी॥३२ ॥
सर्वावस्थाप्रेरकश्च सर्वरूपेष्वभेदवान्॥ २॥
सर्वाश्चर्यमयं देवं अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥
सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तं विश्वतो मुखम्॥११ ॥
सर्वाश्रयः पूर्णगुणः सोऽक्षरः सन् हृदब्जगः।
सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः ।
सर्वे गुणमया भावा पुरुषाव्यक्तनिष्ठिताः ।;दृष्टं श्रुतमनुध्यायेद् बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥
सर्वे चैतत्त्राताः सुखमाप्स्यन्त्युन्नतं भवत्पूर्वाः ॥ २॥
सर्वे जिता द्राविताश्च सेना च बहुला हता ॥ ४२॥
सर्वे मुमुदिरे दृष्ट्वा पौत्रं केशवरक्षितम् ॥ ८७॥
सर्वे वयं निहत्याद्य सकर्णान् धृतराष्ट्रजान् ।
सर्वे विधिनिषेधाः स्युरेतयोरेव किङ्कराः॥२६॥
सर्वे सञ्चोदयामासुः(सम्बोधयामासुः) कर्णं शक्तिविमोक्षणे ।
सर्वे सर्वगुणात्मानः सर्वकर्तार एव तु ॥209॥
सर्वेंद्रियगुणाभासं सर्वेंद्रियविवर्जितं ।
सर्वेंद्रियगुणाभासं सर्वेंद्रियविवर्जितं ।;असक्तं सर्व(भृच्चैव)भुक्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं ।
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं ।;असक्तं सर्वभृच्चैव(भुक्चैव) निर्गुणं गुणभोक्तृ च॥१५ ॥
सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ १३ ॥
सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायोः कर्माभिलक्षणम् ॥ ३९ ॥
सर्वेप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥
सर्वेवेदाधिकरणम्
सर्वेव्याख्याताधिकरणम्
सर्वेषां च हरिर्नित्यं नियन्ता तद्वशाः परे ॥ ७९॥
सर्वेषां ज्ञानदो विष्णुर्यशोदातेति चोदितः ॥१३॥
सर्वेषां पुरुषार्थापेक्षित्वाज्ज्ञानाधिकारितेत्यत आह –
सर्वेषां मुमुक्षूणां कियन्नियमेनोपास्यमिति अत आह-
सर्वेषामधिराज्ये च स्थितोऽभूत् पाण्डवाग्रजः ॥ २२६॥
सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्माऽऽत्मदः प्रियः ॥ १३ ॥
सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।
सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मेश्वरः प्रियः ।;भूतैर्महद्भिः स्वकृतैः कृतानां बीजसंज्ञितः ॥ ५० ॥
सर्वेषामभयं दत्वा विरक्तः प्रव्रजेद्धरिम्॥ १॥
सर्वेषामुत्तरं लोकमैन्द्रं प्राप्येदमेव ते ।
सर्वेष्वपि हि मन्त्रेषु द्य्वाद्यनन्तान्तबाहुकः ।
सर्वेष्वपीति चान्यासां ददौ शङ्कर एव च ।
सर्वेऽपि पुरुषार्थास्युः ज्ञानादेव न संशयः।
सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।
सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।;गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः॥३० ॥
सर्वैः प्रदर्शितेऽस्त्रे तु द्रोणादात्तमहास्त्रवित् ।
सर्वैः समेतैः कृष्णस्य बन्धनाय विनिश्चितम्(विनिश्चतः) ।
सर्वैरजेयः स च कुम्भकर्णः पुरातने जन्मनि धातुरेव ।
सर्वैरेकेन वा युद्धं करिष्ये न च भीर्मम ॥ ५४॥
सर्वैर्गुणैर्ब्रह्मणा तु समुपास्यो हरिः सदा ।
सर्वैर्वेदैर्ज्ञेयो नोपास्योऽशक्यत्वादित्यत आह-
सर्वोत्कर्षं स्मरन्विष्णोर्भूयाश्चैव सदा सुखी॥ २१॥
सर्वोत्कर्षमविज्ञाय विष्णोर्याति तमो ध्रुवम् ॥71॥
सर्वोत्तमं हरिं ज्ञात्वा य एवं भक्तिपूर्वकम् ।
सलिलं तद् हृतरसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते ॥ १३ ॥
सलिलप्रोत्थसरागकमणिवर्णोच्चनखादे ।
सवर्णकरणी चैव विशल्यकरणीति च ॥ १५३॥
सवर्मकुण्डलत्वतो न वध्य एष यत् त्वया ।
सवर्मदिव्यकुण्डलो ज्वलन्निव स्वतेजसा ॥ १४९॥
सवासुदेवप्रद्युम्नाः दक्षोच्चकरशङ्खिनः ॥24॥
सशङ्खचक्रस्तुर्यस्तु चक्रशङ्खासिचर्मवान् ॥23॥
सशङ्खचक्रस्त्वपरस्तृतीयः शार्ङ्गबाणवान् ।
सशूरसेनेन्द्रप्रस्थराजानमकरोद् वशी ॥ ४९॥
सशैलशृङ्गासिपरश्वधायुधैर्निशाचराणामयुतैरनेकैः ।
सश्रीवत्सं दक्षिणतः पीनतुङ्गमुदाहृतम् ॥39॥
ससञ्ज्ञकाः समुत्थितास्ततो नृपाः पुनर्ययुः ।
ससञ्ज्ञकोऽथ यावनो धरातलात् समुत्थितः ।
ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।
ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
ससर्ज रोमकूपेभ्यो वृकान् व्याघ्रसमान् बले ॥ २६॥
ससर्जाग्रेऽथ तामिस्रमन्धतामिस्रमादिकृत् ।
ससर्जाग्रेऽथ तामिस्रमन्धतामिस्रमादिकृत् ।;महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तयः ॥ २ ॥
ससार तौ हरानुगौ प्रभक्षकौ(प्रभञ्जकौ) स सात्त्वताम् ॥ २५५॥
ससाल्वपौण्ड्रचेदिपान् निपात्य सर्वभूभुजः ।
ससौमदत्तिं सौभद्रसहायोऽर्जुन आसदत् ॥ २६॥
सस्त्रीका आययुस्तत्र बाह्लीकश्च सहात्मजः ॥ २२७॥
सस्त्रीकाणां सखा तस्या बहुरूपोऽग्रणीः स्त्रियः ॥ २१ ॥
सस्नाववभृथं कृष्णः सदारः ससुहृज्जनः ।
सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५ ॥
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।;सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः॥४८ ॥
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।;सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवाऽवृताः॥४८ ॥
सहदेवो दक्षिणाशां जित्वा रत्नान्युपाहरत् ॥ २०२॥
सहदेवो वैश्यजातिर्गोपालस्तेषु चोत्तमः ॥ ८॥
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।;अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोस्त्विष्टकामधुक्॥१० ॥
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।;अनेन प्रसविष्यध्वम् एष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोभवत्॥१३ ॥
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्॥१३ ॥
सहस्रकलशादित्वे जपेन्मन्त्रांश्च शक्तितः ॥107॥
सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम्॥ ७॥
सहस्रमर्धं पादं वा कलशांस्तत्र पूजयेत् ।
सहस्रमायमुल्बणं त्वदृश्यमम्बराद् गिरीन् ।
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।;रात्रिं युगसहस्रान्तां तेहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥
सहस्रयुगपर्यन्तम् अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
सहस्रयुगपर्यन्तम् अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।;रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः॥१७ ॥
सहस्रवत्सरं चैनां शुश्रूषित्वा बभाषिरे ॥ १००॥
सहस्रवर्मनामिनाऽसुरेण वेष्टितोऽजनि ॥ १५०॥
सहस्रशिरसं साक्षाद् यमनन्तं प्रचक्षते ।
सहस्रशिरसं साक्षाद् यमनन्तं प्रचक्षते ।;संकर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २७ ॥
सहस्रसूर्यमण्डलज्वलत्किरीटमूर्द्धजः ।
सहस्रेणापि सूर्याणां सञ्ज्ञानानन्दरूपिणम्॥ ८॥
सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
सहस्रोल्कायेति चतुर्नम अग्न्यादिकोणतः ।
सहास्त्रशस्त्रसञ्चयान् सृजन्तमाशु यावनम् ।
सहाऽगता तेन तदा यशोदा सुषाव दुर्गामथ तत्र शौरिः ।
सहितत्वात् केशवेन नरत्वादथ फल्गुनम् ॥ २९२॥
सहैकलव्यपूर्वकैः समेत्य भीष्मकात्मजः ।
सहैव कर्म कर्तव्यं पतौ दासे हि भार्यया ।
सहैव वायुसूनुना तथैव पार्षतात्मजा ।
सहैव सर्वैरपि वानरेन्द्रैर्ययौ महात्मा स च तद्वधाय ॥ १७२॥
सहोग्रसेनको ययौ पिता हरेः शरान् क्षिपन् ॥ २५८॥
सहोदरैश्च यापितः स दूत आप माधवम् ॥ ६९॥
सा कृष्णा नामतश्चाऽसीदुत्कृष्टत्वाद्धि योषिताम् ।
सा च कर्तृत्वशक्तिः परादेव ।
सा जिह्वा या हरिं स्तौति तच्चित्तं यत्तदर्पणम् ।
सा भक्तिरिति विज्ञेया साधनं भोगमोक्षयोः ॥159॥
सा वा एषा देवता दूर्नाम दूरꣳ ह्यस्या मृत्युर्दूरꣳ ह वा अस्मान्मृत्युर्भवति य एवं वेद ॥ ९ ॥
सा वा एषा देवता दूर्नाम । दूरं ह्यस्या मृत्युर्दूरं ह वा अस्मान्मृत्युर्भवति । य एवं वेद ॥ ९ ॥
सा वा एषा देवतैतासां देवतानां पाप्मानं मृत्युमपहत्याथैना मृत्युमत्यवहत् ॥ ११ ॥
सा हानिस्तन्महच्छिद्रं सा चान्धजडमूकता ।
सा हि भीममनो वेद न कार्यः शाप इत्यलम् ॥ ३७॥
सा होवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्य यो म एतं व्यवोचोऽथापरस्मै धारयस्वेति पृच्छ गार्गीति ॥ ५ ॥
सा होवाच मैत्रेयी येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्यां यदेव भगवान् वेत्थ तदेव मे ब्रूहीति ॥ ४ ॥
सा होवाच । मैत्रेयी येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्यां, यदेव भगवान् वेद तदेव मे ब्रूहीति ॥ ३ ॥
साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।
साक्षाच्छ्रीः प्रेषिता देवैर्दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम् ।;अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥
साक्षात्सत्यमतोऽन्यस्मात् व्यावहारिकमुच्यते''॥ इति मात्स्ये ॥३६॥
साक्षाद्भगवतो विष्णोः पूजनं जन्मनः फलम्॥ १४॥
साक्षाद्रूपाणि मत्स्यादीन्यभिन्नान्येव सर्वदा''॥ इति च ॥ ५० ॥
साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥
साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥ १४ ॥
साङ्ख्यनैयायिकाद्याश्च प्राहुर्मोक्षं च(तु) निःसुखम् ॥76॥
साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।;एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥
साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।;एकमप्यास्थितः सम्यग् उभयोर्विन्दते फलम्॥४ ॥
साङ्ख्यस्तु सेश्वरो ब्रूते क्षेत्रानुग्रहशक्तिमान् ॥32॥
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्॥१३ ॥
साङ्गुलस्तु तलः सार्धनवाङ्गुल उदाहृतः ।
साज्यं त्रिवर्तिमन्त्रेण ततो नैवेद्यमर्पयेत् ।
सातये
सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।
सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।;तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥
सात्त्विकानां वासुदेवे भक्तिरुत्पद्यते ॥ २६ ॥
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृृणु॥२ ॥
सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।
सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।;तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥
सात्वतां नवमूर्तीनामादिमूर्तिरहं पुरा ॥ ३२ ॥
सात्विकोपात्तया ज्ञानं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ २ ॥
साधनविचारोऽयमध्यायः । वैराग्यार्थे(य) गत्यादिनिरूपणा प्रथमपादे।
साधनाद्युपादानप्रतीतेश्च ॥ 35 ॥
साधनानां साधनत्वं यतः किं तस्य साधनैः’ इत्यादिभिः ॥ 15 ॥
साधनानि तु सर्वाणि शालां चैव हिरण्मयीम् ।
साधनान्तराभावेऽपि भावाभावसूचकत्वेनेश्वरो(न चेश्वरो) दर्शयति ।
साधनान्तरेण हि पटादिसृष्टिर्दृष्टा ॥ 20 ॥
साधनेभ्योऽधिका भक्तिर्नैवान्यत् तादृशं क्वचित् ॥209॥
साधनोत्तमता नानादृष्टिः शिष्टिरनूनता ॥66॥
साधयन् सार्जुनः कृष्णो भीमस्य रथमारुहत् ॥ २९१॥
साधयित्वाऽनन्तशक्तिः पुनरश्वानचोदयत् ॥ २९९॥
साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।
साधवः प्रायशो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः ।;न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्माऽ)गुणाश्रयः ॥ ५० ॥
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।;प्रयाणकालेपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।;प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः॥३० ॥
साधु तद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरेः ।
साधु तद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरेः ।;आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद् बहिः ॥ १६ ॥
साधुः शिक्षेत भूमेश्च अनुशिक्षं व््रातान्तरम् ॥ ३८ ॥
साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥३० ॥
साधुष्वपि च पापेषु समबुदि्धर्विशिष्यते॥९ ॥
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते॥९ ॥
साधूनां समचित्तानां बुद्धेः पारमुपेयुषाम् ॥ ३७ ॥
साध्यात्मं साधिदैवं च साधिभूतमिति त्रिधा ।
साध्यात्मं साधिदैवं च साधिभूतमिति त्रिधा ।;विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥
साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ५ ॥
साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥
सानुबन्धा नशिष्यन्ति(न शिष्यन्ति) वृकोदरबलाहताः ॥ ३५९॥
सान्त्वयित्वा सुभद्रां च गत्वोपप्लाव्यमच्युतः ।
सापेक्षनिरपेक्षयोश्च, निरपेक्षं स्वीकर्तव्यम् ॥
सामान्यं भगवत्प्रोक्तं देवादीनां विशेषतः ।
सामान्यतोऽपाण्डवाय द्रौणिनाऽप्यभिसन्धितम् ।
साम्प्रतं मानुषे लोके सदैत्यनरराक्षसे ।
साम्याधिक्ये तदन्येषां भेदस्तद्गत एव च ॥ १११॥
साम्ये विरोधे च बहूननुवर्तेत वैष्णवान् ।
साम्येन वा पूजयन्ति ते ज्ञेया आसुरा गणाः''॥ इति च ॥ ३० ॥
सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥
सारं स द्विविधो ज्ञेयो दैवो मानुष एव च ।
सारथित्वात् केशवस्य ध्वजस्थत्वाद्धनूमतः ।
सार्धं परार्धं विष्णोस्तु गुणान् भक्त्या सदोद्यतः ।
सार्धत्रयं परीणाहाद् वृषणं चतुरङ्गुलम् ।
सार्धत्रयपरीणाहौ मध्यज्येष्ठावुदाहृतौ ।
सार्धाङ्गुलमधः प्रोक्तमधरादध एव च ।
साल्वराजं दुरात्मानं हतश्चासौ सुपापकृत् ॥ २८॥
सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत् तथा ।
सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत् तथा ।;वार्ताऽसञ्चयशालीनं शिलोंञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥
साश्वेऽर्जुने यज्ञवाटं प्रविष्टेऽस्य सहोदराः ।
साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥
सिंहः कपिर्गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ २३ ॥
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥ १२ ॥
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्॥१२ ॥
सिक्थे सिक्थे भवेत्पुण्यं चान्द्रायणशताधिकम्॥ २२५॥
सितमस्मिन् जगत्सर्वमिति सेतुरितीरितः ।
सिदि्धं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे ।
सिदि्धं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे ।;समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥
सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥
सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषतः ॥ ३१ ॥
सिद्धान्तनिर्णया ह्येता युक्तयो व्याहृताः सदा ॥67॥
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नोति निबोध मे ।
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नोति निबोध मे ।;समासेनैव कौन्तेव निष्ठा ज्ञानस्य या परा॥५० ॥
सिद्धेऽप्यशेषशब्दानां न कथञ्चन युज्यते ॥47॥
सिद्ध्यसिद्ध्योः निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते॥२६ ॥
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥४८ ॥
सिलोञ्छवृत्त्यैव हि वर्तयन् स धर्मं महान्तं विरजं जुषाणः ।
सीताया यानि चैवाऽऽसन्नाकृतेस्तानि सर्वशः ॥ १२॥
सीतार्थं येऽप्यनिन्दंस्त्वां तेऽपि याता महत् तमः ॥ ९७॥
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।;वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते॥२९ ॥
सीमाधिर्बहुवाक्यं च तुलामाने च मे करः ।
सुकार्यमेतदित्यलं निशम्य सोदरोदितम् ।
सुकालदर्शनात् परं(वरं व्यधात्) व्यधादनुग्रहं हरिः ॥ १०॥
सुकोपितौ समस्तशो यदूनवार्यपौरुषौ ॥ २७६॥
सुखं तस्मिन्
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृृणु मे भरतर्षभ ।
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृृणु मे भरतर्षभ ।;अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति॥३६ ॥
सुखं दुःखं भवो भावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥
सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च॥४ ॥
सुखं दुःखं मृतिर्जन्म शापानुग्रह एव च ॥ २९ ॥
सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥३२ ॥
सुखज्ञानादिकं रूपं एवं भक्तेर्न चान्यथा ॥ ११५॥
सुखतीर्थापदाभिहितः पठतस्तदिदं भवति ध्रुवमुच्चसुखम् ॥8॥
सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।;ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि॥३८ ॥
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।;ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापम् अवाप्स्यसि॥३८ ॥
सुखमात्यन्तिकं यत्तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
सुखमात्यन्तिकं यत्तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।;वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥२१ ॥
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुदि्धग्राह्यमतींद्रियम् ।
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुदि्धग्राह्यमतींद्रियम् ।;वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥२१ ॥
सुखयन्त्यपि नो गुणाः ॥ ११ ॥
सुखरूपममुष्य पदं परमं स्मरतस्तु भविष्यति तत्सततम् ॥3॥
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ॥६ ॥
सुखादिधर्महानौ तु मुक्तेः किं च प्रयोजनम् ॥95॥
सुखायैव हि साधूनां त्वादृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्॥३२ ॥
सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥२८ ॥
सुजनोदधिसंवृद्धिपूर्णचन्द्रो गुणार्णवः ।
सुजुगुप्सितमातङ्गवेषो भूत्वा मुनिं ययौ ॥ ६१॥
सुतं विना न नो गतिं शुभां वदन्ति साधवः ॥ २१॥
सुतपाव्ने सुता इमे शुचयो यन्ति वीतये ॥ सोमासो दध्याशिरः ॥ ५, ९ ॥
सुतमष्टममादाय भर्तुरेवाप्यनुज्ञया ।
सुतस्य मातृवश्यतां प्रदर्श्य धर्ममीश्वरः ।
सुतापतिं बलं च सोऽब्रवीद् युगात्यये बहौ ॥ १७१॥
सुतेन तस्य कन्यसा युयोध सात्यकी रथी ।
सुतेसुते न्योकसे बृहद् बृहत एदरिः । इन्द्राय शूषमर्चति ॥ १०, १८, ९ ॥
सुतोऽस्य कालनामको बभूव कृष्णमर्दितुम् ।
सुतौ सारस्वते चैव देशे राज्येऽभ्यषेचयत् ॥ ४८॥
सुतौ हि साल्वभूपतेर्बभूवतुः शिवाश्रयौ ।
सुदर्शनीयकर्णतः स कर्णनामकोऽभवत् ॥ १५२॥
सुदीर्घसुप्तिमात्मनः प्रसुप्तिभङ्गकृत्क्षयम् ।
सुदुःखवासनामकं प्रचक्रतुस्तृणोपमम् ॥ २३७॥
सुदुर्गकार्यसन्ततिं ह्यगुः स्म मद्भुजाश्रयाः ।
सुदुर्गमत्वं च निशाचरेशपुर्याः स धातुः सुत आबभाषे ॥ ५६॥
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।;देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः॥५२ ॥
सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभुः ।
सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभुः ।;एष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ७२ ॥
सुनिम्ननाभिं त्रिवलिं सुवृत्तोदरबन्धनम्॥ १०॥
सुनीलकुन्तला(ळा)वृतामितेन्दुकान्तसन्मुखः ॥ ७५॥
सुन्दरीमन्दिर गोविन्द वन्दे ।
सुपीवरोन्नतोरुसज्जगद्भरांसयुग्मकः ॥ ७७॥
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च शकुनिर्देवतापनः ।
सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः ।
सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः ।;नानात्मकत्वाद् विफलस्तथाऽभेदोऽन्यधीगुणैः॥ ३ ॥
सुप्रसन्नो भवेदीशो जिज्ञासाऽतोऽस्य मुक्तिदा ।
सुभद्रयाऽभिमन्युना सह स्वकां पुरं गतः ।
सुभद्रामभिमन्युं च रथमारोप्य केशवः(काञ्चनम्) ।
सुभद्रासहितः प्रायाद् यानेन द्वारकां पुरीम् ॥ ५४॥
सुभद्राहरणं मार्ष्टुं नीतेऽश्वे तैर्धनञ्जयः ।
सुभारकानुपैहि नाविति क्षमस्व मे वचः ॥ २३२॥
सुभ्रुवं सुललाटान्तं किरीटाबद्धमूर्धजम्॥ १३॥
सुमाल्यवस्त्रभूषणैः समर्चितं गिरिं ययुः ॥ ११६॥
सुमूढबुद्धिरन्ततोऽल्पकाल इत्यमन्यत ॥ १७०॥
सुम्नं
सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।
सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ ।;यः श्रोता योऽनुवक्तेह न स दृश्येत कर्हिचित् ॥ ४४ ॥
सुयत्तमात्तकार्मुकं बभूव कन्यकावने ॥ १४३॥
सुयुक्तयस्तमो हन्युरागमानुगताः सदा ॥8॥
सुयोधनः कर्णमाह जहि भीममिमं युधि ।
सुयोधनो मन्त्रयते मुकुन्दस्यानुबन्धनम् ॥ ६९॥
सुरक्तपद्मलोचनः सुविद्युदाभकुण्डलः ।
सुरतरुमापाऽलिमतात् प्रकाशयञ्छक्तिमात्मनः पाळिमतात् ।
सुरदितिजसुबलवलिुलितमन्दरधर परकूर्म हे भव मम शरणम् ।
सुरलोके सुरैः प्रोक्तं भीष्माद्या नातिधर्मतः ॥ १०६॥
सुरवन्द्याधिप सद्वर भरिताशेषगुणालम् ।
सुरवरवीरेषु दरी प्रधानजीवेश्वरः परेषुदरी ॥३७॥
सुरस्त्रियोऽतिकारणैर्यदऽन्यथा स्थितास्तदा ।
सुरहेलनस्यापि दण्डो भवति । अत्र स्थितयोः पुनः पूर्ववन्मोहो न स्यादंशिनोः ॥ ३६ ॥
सुरांशकाश्च ये नृपाः समाहुता महोत्सवे ।
सुरांशकोऽपि ते पिता विना हि राजसूयतः ।
सुरान्तकश्चकाराऽशु दधार च परं शरम् ॥ ४७॥
सुराबिन्दुसमायुक्तां प्रवदन्ति मनीषिणः॥ १४४॥
सुराया बिन्दुना स्पृष्टं गङ्गाम्भ इव सन्त्यजेत्॥ १२९॥
सुरासुरान् सुसंरब्धान् कालेन द्रक्ष्यथेति च ।
सुरासुरोरगादिके जगत्यचिन्त्यकर्मणः ॥ ४१॥
सुरूपः शान्तरूपश्च मन्वन्तरचतुष्टयम् ।
सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे ॥ जुहूमसि द्यविऽद्यवि ॥ १ ॥
सुरेन्द्र आज्ञयाऽवदन्नृपान् व ईश्वरो हि सः ॥ ३३॥
सुरेन्द्रवज्रताडितो बभूव कुक्षिगास्ययुक् ॥ ४१॥
सुरैरपि नृजातैस्तु गुह्यधर्मो दिवौकसाम् ॥ ४१॥
सुलब्धसञ्ज्ञ उत्थितः समाददेऽर्द्धचन्द्रकम् ॥ २८५॥
सुलब्धसञ्ज्ञं रजनीचरेशं जगाद सज्जीभव रावणेति ॥ ९३॥
सुललिततनुवर वरद महाबल यदुवर पार्थप भव मम शरणम् ।
सुवर्णरजतवस्त्ररत्नाद्यैरागताभ्यागतानपि ।
सुवर्णरत्नकारितां स राक्षसोत्तमैः सह ।
सुवर्णरत्नगिरयश्चतुर्भिस्तैः समार्जिताः ।
सुवर्णरत्नभारकान् बहूंश्च दक्षिणा ददुः ॥ २५३॥
सुवर्णरत्नभारकान् बहून् नृपा उपानयन् ।
सुवाक्प्रयत्नतोऽपि(षि) तामथाऽससाद भास्करः ॥ १४८॥
सुविवृतं सुनिरजमिन्द्र त्वादातमिद्यशः । गवामपव्रजं वृधि कृणुष्व राधो अद्रिवः ॥ ७ ॥
सुवृत्तत्र्यङ्गुलग्रीवामा स्तनाच्च षडङ्गुलाम् ॥3॥
सुवृत्तत्वं तथा श्रोण्योः पीनत्वं च समस्तशः ॥14॥
सुवृत्तदीर्घपीवरोल्लसद्भुजद्वयाङ्कितः ।
सुशातकौम्भकुम्भकैः प्रचक्रुराभिषेकिणम् ॥ ४९॥
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा । मितेरपीतेर्वा । मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति । य एवं वेद ॥ ४ ॥
सुषुप्तिबोधमोहांश्च स्ववशस्तद्वशं सदा ।
सुषुप्त्यधिकरणम्
सुषुम्नामार्गतो नीत्वा विनिदध्यात्स्वमूर्धनि ।
सुसमर्थावपि वधे तस्य भीमधनञ्जयौ ।
सुसमिद्धो न आवह देवा अग्ने हविष्मते ॥ होतः पावक यक्षि च ॥ १ ॥
सुस्थिरत्वं कृतप्राप्तिरनादिगुणविस्तरः ।
सुहासविद्रुमाधरः समस्तवेदवाग्रसः ॥ ७६॥
सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।
सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।;तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥
सुहृदं परमात्मानं साम्यासङ्गादयो गुणाः ॥ ४० ॥
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति॥२९ ॥
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।;साधुष्वपि च पापेषु समबुदि्धर्विशिष्यते॥९ ॥
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।;साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते॥९ ॥
सूकररूपक दानवशत्रो भूमिविधारक यज्ञवराङ्ग ।
सूक्तं च विश्वकर्मीयं पौरुषं सूक्तमेव च ॥114॥
सूक्तं दीर्घतमोदृष्टं विष्णोर्नु कं इति प्रभोः ॥54॥
सूक्तैर्मङ्गलघोषैश्च वैदिकैर्दिनसप्तकम् ॥123॥
सूक्तोपनिषदाद्युक्तं ‘जन्माद्यस्य’ इति लक्ष्यते ॥89॥
सूक्ष्मत्वं चाधिकं ब्रह्मणः प्रकृतेः । ज्ञानानन्दैश्वर्यादिप्रमाणाधिक्यं च ।
सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्॥१६ ॥
सूक्ष्ममेव चाव्यक्तशब्देनोच्यते । तद् हि अव्यक्तताम् अर्हति । सूक्ष्मत्वं च मुख्यं तस्यैव ।
सूच्यग्रवेध्यां पृथिवीं दातुं नैच्छः कथं पुनः ॥ ४९॥
सूत उवाच–
सूत उवाच–;जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।;सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥
सूत उवाच—
सूत उवाच—;द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये ।;जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ १३ ॥
सूत उवाच—;ब्रह्मनद्याः सरस्वत्याः आश्रमः पश्चिमे तटे ।;शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः ॥ २ ॥
सूत उवाच—;वासुदेवाङ्घ्र्यभिध्यानपरिबृंहितरंहसा ।;भक्त्या निर्मथिताशेषकषायधिषणोऽर्जुनः ॥ १ ॥
सूत उवाच—;स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः ।;ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥
सूतः
सूतस्यानन्तरत्वात्तु वैश्यजातेस्तथाऽभवत् ।
सूत्रं मीमांसासूत्रम् ॥ २५ ॥
सूत्रत्वात्तस्य बोधार्थं क्वचिद्वक्ष्यामि विस्तरम् ।
सूदयध्वं तपोयज्ञस्वाध्यायव्रतदानकान् ॥ १० ॥
सूदाः पौरोगवाश्चैव भृत्या ये त्वाप्तकारिणः ॥ ३९७॥
सूर्यप्रभावदखिलं भासयन्ती निरन्तरा ।
सूर्यसोमहुताशाश्च पद्मे श्रीस्त्रिगुणात्मिका ॥55॥
सूर्याचन्द्रमसोश्चैव पदयोग्यौ सुतेजसौ ॥7॥
सूर्यादिभासकः प्राणप्रेरको दैवतैरपि॥ ४॥
सृगाला अपि टङ्कारैः प्रणेदुरशिवाः शिवाः ॥ ९ ॥
सृजतीड्यतमोवति हन्ति निजं पदमापयति प्रणतान्सुधिया ॥6॥
सृजन्तमेत्य विद्यया जघान कृष्णनन्दनः ॥ १९६॥
सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।
सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः ।;बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुस्तरं तपः ॥ २३ ॥
सृतं (शृतं) निधातुमुज्झितो बभञ्ज दध्यमत्रकम् ॥ ७॥
सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।
सृती विचक्रमे विष्वक्साशनानशने उभे ।;यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः ॥ २० ॥
सृष्टा ब्रह्मादयो देवा निहता येन दानवाः ।
सृष्टि-स्थिति-संहार-नियमन-ज्ञान-अज्ञान-बन्ध-मोक्षाः यतः ।
सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥
सृष्टिबन्धनमोक्षादिकर्तृत्वस्य श्रुतत्वतः ।
सृष्टिरक्षाऽहृतिज्ञाननियत्यज्ञानबन्धनान् ।
सृष्टिसंहारकर्तृत्वमेवास्य न पालकत्वं स्वतः सिद्धेरित्यत आह-
सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।
सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना ।;अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्यः परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥
सृष्ट्वाऽग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् ।
सृष्ट्वाऽग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् ।;तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद् विभुः ॥ २१ ॥
सृष्ट्वैव वासनाभिश्च प्रपञ्चं स्वाप्नमीश्वरः ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेच्युत॥ २१ ॥
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत॥ २१ ॥
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः॥१० ॥
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ २४ ॥
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्॥२४ ॥
सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥२४ ॥
सेनापतिर्धनेशस्य कल्पमावीत् स राक्षसान् ॥ १११॥
सेनामपाहृत्य ययौ निशायामासादितायामथ पाण्डवाश्च ॥ ६६॥
सेनामर्हति राज्ञोऽस्य वीर हन्तुमशेषतः ॥ ७६॥
सेन्द्रसेना वियुक्ताथ भर्त्रा चक्रे महत् तपः ॥ ११७॥
सेमन्नः काममापृण गोभिरश्वैश्शतक्रतो ॥ स्तवाम त्वा स्वाध्यः ॥ ९, ३१, १६ ॥
सेमन्नः स्तोममागह्युपेदं सवनं सुतम् ॥ गौरो न तृषितः पिब ॥ ५, ३० ॥
सेयं देवतैक्षत हन्ताहमिममास्तिस्रो देवता अनेन जीवेनाऽत्मनाऽनुप्रविश्य नामरूपे व्याकरवाणीति ॥ २ ॥
सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।
सेवका ब्रह्मणश्चैव देवा वेदाश्च सर्वशः ।
सेवेज्याऽवनतिः सख्यं दास्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥
सैकाप्यभीष्टफलदा मोक्षो दर्शनयुक्तया ॥160॥
सैव च द्रौपदी नाम काळी चन्द्रेति चोच्यते ॥१२५॥
सैवाऽनन्दस्वरूपेण नित्या मुक्तेषु तिष्ठति ॥ ११४॥
सैषा चतुष्पदा षडि्वधा गायत्री ।
सोत्तरीयं च चक्राद्यैरायुधैश्च समन्वितम् ॥42॥
सोपासना च द्विविधा शास्त्राभ्यासस्वरूपिणी ।
सोपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ।
सोपि सद्गतिमाप्नोति गतिं सुकृतिनो यथा॥ ११३॥
सोमं मनो यस्य समामनन्ति
सोमं मनो यस्य समामनन्ति;दिवौकसां वै बलमन्ध आयुः ।;ईशो नगानां प्रजनः प्रजानां;प्रसीदतां नः स महाविभूतिः ॥ ३४ ॥
सोमश्च पूज्याः कोणेषु वह्न्याद्याः कोणदेवताः ॥73॥
सोमानं स्वरणङ्कृणुहि ब्रह्मणस्पते ॥ कक्षीवन्तं य औशिजः ॥ १ ॥
सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।
सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।;दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥
सोरस्कश्च सकण्ठं च सभुजद्वयमेव च ।
सोविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः॥७ ॥
सोऽगाद् दूतमुखेन प्रभुणेदं वर्तते यदूतमुखेन ।
सोऽग्निर्वैश्वानरो मार्गो देवानां पितृणां मुनेः ॥ २६ ॥
सोऽजनि देवक्यन्ते यस्मादनुकम्पनावदेव क्यन्ते ।
सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ ९ ॥
सोऽनुत्पत्तिलयः कर्ता जीवः तद्वशगः सदा।
सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।
सोऽनुप्रविष्टो भगवान् चेष्टारूपेण तं गणम् ।;भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।
सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।;लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥
सोऽन्यत् कार्मुकमादाय मुमोचास्त्राणि फल्गुने ।
सोऽपि तत एवेति सिद्धम् ।
सोऽपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् पुण्यकर्मणाम् ॥७१ ॥
सोऽपि ह्यवरशब्दार्थो यथा राजा जयी भवेत् ॥49॥
सोऽपीत्युक्ते वदेत् किं स तस्माद्वेदोदितो भवेत् ॥32॥
सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।
सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।;आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
सोऽप्याबध्य मणिं मूर्ध्नि रेजे राजा गवामिव ॥ १८८॥
सोऽभूद् ब्रह्मवरान्ते वायोरावेशयुक् सुतो राज्ञः ॥ १५८॥
सोऽमन्यत
सोऽमन्यत;पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।;अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ २ ॥
सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।
सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् ।;महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः ॥ १७ ॥
सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।
सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः ।;समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत् ॥ ५० ॥
सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् ।
सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत् स्रोतसां तदिदं जलम् ।;सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥
सोऽयं पितामहोऽस्माकं व्यासस्तन्नः प्रदास्यति ।
सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्भिर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४४ ॥
सोऽयं शपथवरो नः शश्वत् सन्धारितः सुशपथवरोऽनः ॥७९॥
सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।
सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।;विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥
सोऽवनिमध्ये रङ्गन् अरिदरयुग् बालरूपमध्येरं गन् ।
सोऽवेदहं वाच सृष्टिरस्म्यहं हीदं सर्वमसृक्षीति ततः सृष्टिरभवत् सृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ ५ ॥
सोऽवेदहं वाव सृष्टिरस्म्यहꣳ हीदꣳ सर्वमसृक्षीति ततः सृष्टिरभवत् सृष्ट्याꣳ हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ ५ ॥
सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।
सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।;साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥
सोऽश्नुते सर्वान् कामान्त्सह ब्रह्मणा विपश्चिता’(तै. उ.२.१) ॥ ६५॥
सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ।
सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ।;धीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥
सौगन्धिकार्थं यातं तं श्रुत्वा कृष्णामुखान्नृपः ।
सौभद्रं तत्र विक्रान्तमतीत्य द्युसरित्सुतः ।
सौभद्रप्रमुखा वीराः सर्वे पाण्डुसुतात्मजाः ॥ १८॥
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥ १८ ॥
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्॥१८ ॥
सौभद्रसात्यकिमुखैस्तन्मध्ये षोडशांशकः(षोडशांसकैः) ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥ ६ ॥
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः॥६ ॥
सौभ्रात्रं येन सन्त्यज्य पाण्डवेषु महात्मसु ।
सौरं याम्यं च पार्जन्यं तान्यैन्द्रेण जघान सः ॥ १६॥
सौरमासानुसारेण धार्तराष्ट्रा अपूर्णताम् ।
सौवर्णैरिति मन्त्रेण मूलमन्त्रेण मन्त्रयेत् ॥ ९६ ॥
स्कन्दं च पूजयेत् कोणे सूर्यं चैव विनायकम् ॥74॥
स्कन्दोऽहं सर्वसेनान्यामग््राण्यां भगवानजः ॥ २२ ॥
स्कान्देऽप्युक्तं शिवेनैव षण्मुखायैव सादरम् ।
स्खलितात्वादिमात्रेण न तत्रापि पराजयः ।
स्तुतः प्रसूनवर्षिभिर्मुमोद केशवोऽधिकम् ॥ १३६॥
स्तुतिमात्रमेव स्वेच्छाचरणं, न विधिः, तैरपि सामान्यविधिस्वीकारादिति चेत्, न । अपूर्वत्वात् परवशत्वात् ।
स्तुत्वा भक्त्या प्रणामं च बहुशश्चक्रतुः शुभौ ॥ १५९॥
स्तुत्वा सम्पूज्य भूमेः स भारावतरणाय तम् ।
स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥
स्तूयमाने च तद्यज्ञे क्रोधो नकुलतां गतः ।
स्तृणीत बर्हिरानुषग्घृतपृष्ठम्मनीषिणः ॥ यत्रामृतस्य चक्षणम् ॥ ५ ॥
स्तेनो हिरण्यस्य सुरां पिबंश्च गुरोस्तल्पमावसन् ब्रह्महा च । एते पतन्ति चत्वारः पञ्चमश्चाचरंस्तु तैरिति ॥ ९ ॥
स्त्रियो बालांस्तथाऽऽदाय धनं चैव धनञ्जयः ।
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्॥३२ ॥
स्त्री वाप्यनूनदशकं देहं मानुषमार्जयेत्॥ २१७॥
स्त्रीकामः सोऽस्तु नितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २४ ॥
स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः ।
स्त्रीणां तु शतरूपाऽहं पुंसां स्वायम्भुवो मनुः ।;नारायणो मुनीनां च कुमारो ब््राह्मचारिणाम् ॥ २५ ॥
स्त्रीधर्मानखिलांस्तत्र सत्यां निर्दोषसंविदम् ।
स्त्रीपक्षपातं राजा च शङ्केयुर्मारुतेरिति ॥ १८७॥
स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।
स्त्रीपुम्प्रसङ्ग एतादृक् सर्वत्र त्रासमावहः ।;अपीश्वराणां किमुत ग्राम्यस्य गृहमेधिनः ॥ १७ ॥
स्त्रीबालवृद्धसहितैः पाञ्चालैरप्यनुद्रुताः ।
स्त्रीबालसहिते पार्थ एकस्मिन् पथि गच्छति ।
स्त्रीबालांश्च धनं चैव तस्मिन् संस्थाप्य फल्गुनः ।
स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।
स्त्रीशब्दा अपि तस्मिन्नेवेत्याह-
स्त्रीशब्दाश्च निषेधार्थाः सर्वेऽपि ब्रह्मवाचकाः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसंकरः॥४१ ॥
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः॥४१ ॥
स्त्रीषु द्यूतेषु वा दत्तं मदान्धेन नरेण वा ।
स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् ।
स्त्रीसङ्गसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् ।;क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः ॥ २९ ॥
स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि ।
स्थण्डिले मन्त्रहृदयैर्भोगैरात्मानमात्मनि ।;क्षेत्रज्ञं सर्वभूतेषु समत्वेन यजेत माम् ॥ ४५ ॥
स्थवीयः पातालमेतस्येत्यादि ॥ १५ ॥
स्थाणुमन्ये नु संयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥
स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् ॥ २६ ॥
स्थानभेदो विरुद्धत्वं न्यायसाम्यं स्वतो भवः ॥1॥
स्थानमित्युदितो देवैर्दुर्योधनमवैक्षत ॥ ८३॥
स्थानविशेषाधिकरणम्
स्थानापेक्षया परमात्मनोऽपि भेदादनुग्राह्यानुग्राहकभाव इत्यत आह-
स्थानापेक्षयाऽपि परमात्मनो न भिन्नं रूपम् ।
स्थापयेत् प्रतिमामध्ये परितः केशवस्य तु ॥113॥
स्थापयेत्स्नानपीठे तं भद्रं कर्णेभिरित्यृचा ।
स्थापयेदुक्तमार्गेण तत्तन्मन्त्रैः स्मरन् हरिम् ॥138॥
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्॥५४ ॥
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।;स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्॥५४ ॥
स्थिता देवास्तदाऽपश्यद् ब्रह्मैको हरिमम्बरे ॥ ४७॥
स्थिताद्धरेः स सत्रजित् सदाऽत्र केशवार्चकः ॥ २०१॥
स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
स्थिते तु ते जरासुते न सेत्स्यति क्रतूत्तमः ॥ ८६॥
स्थिते हि यज्ञकारणे वृकोदरे जगाद ह(जगाद हि) ॥ ९२॥
स्थितोस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥
स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव॥७३ ॥
स्थित्य(एकरूपा)धिकरणम्
स्थित्युत्पत्त्यप्यया नः स्युर्भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥ १५ ॥
स्थित्वास्यामन्तकालेपि ब्रह्म निर्वाणमृच्छति॥७२ ॥
स्थिरस्मृत्यभिमानी स सममेव रतेः स्मरः ॥
स्थिरोऽनुभाव एव मे महाननुग्रहो हरेः ।
स्थूणाकर्णाभिधेयस्तामपश्यद् दृढकर्णतः ॥ १०६॥
स्थूलं तर्पयते विश्वं प्रविविक्तं तु तैजसम् ।
स्थूलं तर्पयते विश्वं प्रविविक्तं तु तैजसम् ।;आनन्दं च तथा प्राज्ञं त्रिधा तृप्तिं विजानथ ॥ १० ॥
स्थूलमतीनां च प्रदर्शनार्थमहिकुण्डलदृष्टान्तः ।
स्थूले पातालादिके । शिलावत्प्रतिमारूपे ।
स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥
स्नपनोक्तेन मार्गेण प्रायश्चित्तकृतिः स्मृता ।
स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।
स्नात्वा त्रिषवणं तस्मिन् हुत्वा चाग्नीन् यथाविधि ।;अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्तेऽ)विगतेक्षणः ॥ ५३ ॥
स्नात्वा पादोदकं विष्णोः पिबन् शिरसि धारयेत् ।
स्नानालयं समायान्तं ध्यात्वा नारायणं प्रभुम् ॥६९ ॥
स्नापयित्वा गन्धजलैर्गन्धपुष्पादिभिः पुनः ।
स्नापयेत् पुण्डरीकाक्षं द्विगुणेन प्रवाहणात् ॥131॥
स्नापयेत् पूर्वमर्चायां जपोनूनः सहस्रतः ॥10॥
स्नापयेत् पूर्ववन्मन्त्रैः पुंसूक्तान्तैः स्मरन् हरिम् ॥125॥
स्नापयेदुक्तमन्त्रैस्तु मध्यमं प्रणवेन तु ॥116॥
स्नायीत पूर्वमन्त्रेण वासुदेवमनुस्मरन्॥ ७॥
स्निग्धेषु पाण्डुषु विष्णोः सारथ्यादिभिर्विशेषतो भक्तिं करोति ॥ १७ ॥
स्नेहं त्यजन्ति दैवेषु तथाऽन्येऽन्येष्वपि स्फुटम् ॥ १५१॥
स्नेहपाशं ततश्चक्रे बीभत्सौ द्रुपदोऽधिकम् ।
स्नेहपूर्वं प्रदत्ते तु करे नैवाऽह चोत्तरम् ।
स्नेहभीत इवाथाऽपि नोचे रुग्मिवधे हरिः''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ ५० ॥
स्नेहमात्रात् ॥ ३३ ॥
स्नेहात् कामेन वा युञ्ज््यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २७ ॥
स्नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्सरूपताम् ॥ २२ ॥
स्नेहेन यन्त्रितौ तस्य गौरवाच्चान्ववर्तताम् ॥ ३३॥
स्नेहो भक्तिरिति प्रोक्तः तया मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८५॥
स्पर्शादीनां देवताऽसौ क्रमेणैव प्रकीर्तितः ॥
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।;प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ॥२७ ॥
स्पर्शास्तस्याभवन् जीवात् स्वरो देह उदाहृतः ।
स्पर्शास्तस्याभवन् जीवात् स्वरो देह उदाहृतः ।;ऊष्माण इन्द्रियाण्याहुरन्तस्था बलमात्मनः ॥ ४६ ॥
स्पर्शोऽभवत् ततो वायुस्त्वक् स्पर्शस्य च सङ्ग्रहः ॥ ३७ ॥
स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।
स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।;शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥
स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।
स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।
स्फीतान् जनपदान् तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।;खेटान् पट्टनवाटीश्च वनान्युपवनानि च ॥ ११ ॥
स्फुरत्किरीटकुण्डला विरेजुरत्र ते नृपाः ॥ २६३॥
स्फुलिङ्गिनी विश्वरुची च देवी लेलायमाना इति सप्त जिह्वाः ॥ ४ ॥
स्मयमानमभिध्यायेत् सानुरागावलोकनम् ।
स्मयमानमभिध्यायेत् सानुरागावलोकनम् ।;नियमेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५४ ॥
स्मरंस्तस्या गुणांस्तांस्तान् नाशक्नोद् रोद्धुमीश्वरः ॥ १६ ॥
स्मरणं कीर्तनं विष्णोः सदैव न परित्यजेत्॥ २१०॥
स्मरणात्कीर्तनाद्यस्य न पुनर्जायते भुवि॥ ७१॥
स्मरणादेव कृष्णस्य पापसङ्घातपञ्जरः ।
स्मरणान्मुक्तिदो नॄणां स त्वया किं न पूजितः॥ १९॥
स्मरणीयमुरो विष्णोरिन्दिरावासमीशितुः ।
स्मरणे हि परेशितुरस्य विभोर्मलिनानि मनांसि कुतः करणम् ।
स्मरतस्तु विमुक्तिपदं परमं स्फुटमेष्यति तत्किमपाक्रियते ॥3॥
स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।
स्मरतां हृदि विन्यस्य बुद्धं पद्ममिवांशुकैः ।;स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥
स्मरन् विजयमाप्नोति स्तम्भनादींश्च कारयेत् ॥116॥
स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च ।
स्मरन्तः कीर्तयन्तस्ते कृतानि गतितानि च ।;गत्युत्स्मितेक्षणोत्केलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ५० ॥
स्मरामि भवसन्तापहानिदामृतसागरम् ।
स्मरेत यामिनीनाथसहस्रामितकान्तिमत् ।
स्मरेथा इति चोक्त्वाथ समयाननुशिक्षयेत्॥ २२॥
स्मर्तव्यः सततं विष्णुर्विस्मर्तव्यो न जातुचित् ।
स्मर्यतां तु हृषीकेशो हृषीकेषु दृढेषु च ।
स्मारयामास कर्माणि यानि तस्य कृतानि च ।
स्मृतिं गते तु राघवे तदाकृतिं यदूत्तमे ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशाद् विन(प्रण)श्यति ॥६३ ॥
स्मृतियुक्तिश्रुतिगुणयुक्तयो बहुयुक्तयः ॥1॥
स्मृते मनसि गोविन्दे दह्यते तूलराशिवत्॥ १९९॥
स्मृते सकलकल्याणभाजनं यत्र जायते ।
स्मृते सङ्कीर्तिते ध्याते सङ्क्षयं याति पातकम्॥ २००॥
स्मृतोऽथ तेन पक्षिराट् समाजगाम केशवम् ॥ ४॥
स्मृत्यधिकरणम्
स्मृत्वा गुरुं पूर्वगुरुमादिमूलगुरू तथा ।
स्मृत्वा विष्णुं समुत्थाय कृतशौचो यथाविधि ।
स्मृऽतिभ्रंशाद् बुदि्धनाशो बुदि्धनाशाद् प्र(वि)नश्यति ॥६३ ॥
स्यमन्तकार्थे रामोऽपि कृष्णस्य विमनाऽभवत् ॥ १८॥
स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।
स्यात् सादृश्यभ्रमस्तावद् विकल्पे सति वस्तुनः ।;जाग्रत्स्वप्नौ यथा स्वप्ने तथा विधिनिषेधता ॥ ६१ ॥
स्यादागमस्यानिवर्त्यमहामोहप्रदत्वतः ॥51॥
स्यादेवैकस्योत्पत्तिमत्त्वमनुत्पत्तिमत्त्वं च गौणमुख्यत्वापेक्षया । यथा ब्रह्मशब्दः-
स्याद्वादिमतं दूषयति-
स्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद् येनाविशति मुग्धताम् ॥ ३३ ॥
स्रष्टुस्तु ग्रासभूतस्य देहस्तत्र लयं व्रजेत् ॥4॥
स्रष्टृष्वेव च(तु) सृज्यानां प्रवेशो ब्रह्मणो लये ॥3॥
स्रस्ताङ्गे पतिते सर्पे यास्यामीति विचिन्तयन् ।
स्रिधो
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिदि्धं विन्दति मानवः॥४६ ॥
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः॥४६ ॥
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः’ ॥ ४॥ (भ.गी.१८.४६)
स्वकर्मनिरतः सिदि्धं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥
स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥
स्वकीयपादपल्लवाश्रयं जनं प्रहर्षयन् ।
स्वकुलं सञ्जिहीर्षुः(सञ्जहीर्षुः) स विप्रशापमजीजनत् ॥ ८॥
स्वकृतो गुणः स्वस्यैव यतः ॥ ५० ॥
स्वगर्भपातने कृते तया जगाम केशवः ।
स्वगृहेपि वसन् याति तद्विष्णोः परमं पदम्॥ ७७॥
स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् ।
स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धो माधुर्यस्तीर्थवन्नृणाम् ।;मुनिः पुनात्यघान्मित्रमीक्षणस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४ ॥
स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्त्वमिति चेतसः ।
स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्त्वमिति चेतसः ।;वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथाऽपां प्रकृतिः परा ॥ २३ ॥
स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् ।
स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् ।;यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाऽप्रतिहतागतिः ॥ ७ ॥
स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।
स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।;सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः ॥ ११ ॥
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव॥३७ ॥
स्वतन्त्रं परतन्त्रं च प्रमेयं द्विविधं मतम् ।
स्वतन्त्रः परतन्त्रांस्तानावर्तयति चेच्छया ॥ ७७॥
स्वतन्त्रबहुसाधना सृष्टिर्लोके दृष्टा । नैवं ब्रह्मणः । स्वरूपसामर्थ्यादेव तस्य सृष्टिः ।
स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।
स्वतन्त्रसाधनभावे प्रमाणैरुपलभ्येत ।
स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः निर्दोषाखलिसद्गुणः ॥1॥
स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥
स्वतन्त्रोन्ये तद्वशा हि सर्वेतः स जगद्गुरुः ॥73॥
स्वतश्च प्रमाण्यम् । अन्यथाऽनवस्थितेः ।
स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥
स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाहमात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥
स्वतेजसाऽपिबत् तीव्रमात्मप्रस्वापनं तमः ॥ २१ ॥
स्वतो न सम्भवेद् यस्मात् ततोऽन्यः पुरुषो भवेत् ॥ १० ॥
स्वतो भक्ताश्चैद्यादयोऽपि परावेशाद्द्वेषिण इत्यत्र हेतुर्मातृष्वस्रेय इत्यादि ॥ ३४ ॥
स्वदृष्टं सूक्तमखलिं कामदं हरितुष्टिदम् ।
स्वदृष्टिमात्रतस्ततो हतः स यावनस्तदा ॥ १३३॥
स्वधर्म एष नः सदा दृढप्रतीपता हरौ ।
स्वधर्मं तु परित्यज्य परधर्मं चरेद्यथा ।
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।;धर्म्यादि्ध युद्धाच्छ्रेयोन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥
स्वधर्ममपि चाऽवेक्ष्य न विकम्पितुम् अर्हसि ।
स्वधर्ममपि चाऽवेक्ष्य न विकम्पितुम् अर्हसि ।;धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते॥३१ ॥
स्वधर्महानौ मित्राणां कर्तव्यं यन्निषेधनम् ।
स्वधर्मिणो हता अपि प्रयाम सद्गतिं ध्रुवम् ॥ १८॥
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः॥३५ ॥
स्वधर्मो दुष्टदमनं धर्मज्ञानानुपालनम् ।
स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।
स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।;एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान् ॥ १६ ॥
स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् ।
स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् ।;वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथाऽऽत्मनः ॥ ६ ॥
स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३४ ॥
स्वपक्ष आगमश्चैव वक्तव्यः प्रतिवादिना ।
स्वपक्षसाधनेनैव ‘नाभाव’ इति चोक्तितः ॥56॥
स्वपदैरग्रजयुक्तश्चक्रे पुण्यं व्रजन् व्रजोद्देशम् ॥ ३॥
स्वपराभिनिवेशेन विनाऽज्ञानेन देहिनः ॥ ६० ॥
स्वपादपल्लवं राम आत्मज्योतिरगात् ततः ॥ १९ ॥
स्वपापहान(नि)काङ्क्षया ददौ सुतां जनार्दने ॥ २१५॥
स्वपुरीं प्राप्य यदुभिः पूजितः शूरसूनवे ।
स्वपुरुषप्रकाशाय बभञ्जैनं न मर्मणि ॥ १५४॥
स्वप्नदृष्टश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥ ५४ ॥
स्वप्ननिद्रायुतावाद्यौ प्राज्ञस्त्वस्वप्ननिद्रया ।
स्वप्ननिद्रायुतावाद्यौ प्राज्ञस्त्वस्वप्ननिद्रया ।;न निद्रां नैव च स्वप्नं तुर्ये पश्यन्ति निश्चिताः ॥ ६ ॥
स्वप्नमायासरूपेति सृष्टिरन्यैर्विकल्पिता ॥ १३ ॥
स्वप्नस्थानोऽन्तप्रज्ञः । सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक् तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४ ॥
स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।
स्वप्ने तस्याचिरान्मृत्यू रक्ताब्जे वा शिरोधृते ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।
स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्नतु वास्तवी ॥ २ ॥
स्वप्ने हि द्रौपदेयानां वधो दृष्टोऽत्मना निशि ।
स्वप्नेपि नैव पश्येत यः स्मरेद्गरुडध्वजम्॥ ४४॥
स्वबाहुवीर्येण जितः स भीष्मः किरीटिना लोकमहारथेन ।
स्वभर्तृभिर्विमुक्तिगाः सहैव ता भवन्ति हि ।
स्वभागं बलिं ददतो विघ्नमूर्धि्न यदि भवान्पदं धत्ते । तर्हि नान्यस्य बलिः॥ १० ॥
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।;कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशोऽपि तत्॥६० ॥
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।;कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत्॥६० ॥
स्वभावतन्त्रो हि जनः स्वभावमनुवर्तते । स्वभावस्थमिदं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १६ ॥
स्वभावत्वात् स्थितेर्नैतदपेक्षेति न युज्यते ॥166॥
स्वभावनियतं कर्म कुर्वन् नाऽप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥
स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्॥४७ ॥
स्वभृत्येनैव जेतव्य इत्यन्यं ससृजे तदा ॥ २४३॥
स्वमतिप्रभवं जगदस्य यतः परबोधतनुं च ततः खपतिम् ॥2॥
स्वमातरं परित्यज्य श्वपाकीं वन्दते यथा ।
स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः ।
स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्लक्षणं विभुः ।;प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥
स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गतः ॥ ६ ॥
स्वमाशु मोचयंस्ततो न्यपातयद् धरातले ॥ ३३॥
स्वयं जित्वाऽपि गिरिशभृत्यं नालमिति प्रभुः ।
स्वयं तु कृष्ण एत्य नो विजित्य कन्यकां हरेत् ।
स्वयं तु तम एवाप सात्विकः पृथुतामगात्''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥४५॥
स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।
स्वयं निःश्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्मभिः ।;न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषग्यथा ॥ ४०॥
स्वयं युधिष्ठिरो राजा तदा तं समवारयत् ।
स्वयं रमा सीरत एव जाता सीतेति रामार्थमनूपमा या ।
स्वयं वा प्राश्निकैर्वादे चिन्तयेत् तत्त्वनिर्णयम् ॥4॥
स्वयं विक्रीड्य तेनाथ कञ्चित् कालं जनार्दनः ।
स्वयं वेदपदारूढः पूर्ववर्णपुरःसरः ।
स्वयं व्यासो हि तद् वेद ब्रह्मा वा तत्प्रसादतः ।
स्वयं स तेन निर्मितो हतौ मधुश्च कैटभः ।
स्वयं हि राजसूयितां जरासुतो न मन्यते ।
स्वयंवरः क्षितेर्भुजां स्वधर्म इत्यतो द्वयोः ।
स्वयंवरो निवर्तितः स्वसारमेष दास्यति ॥ ७२॥
स्वयङ्कृताऽपि तद्य्वाख्या क्रियते स्पष्टतार्थतः ॥7॥
स्वयमुद्देशनतिमांस्तस्य पञ्चाक्षरो मनुः ।
स्वयमुद्देशनत्यन्तः पूर्वपूर्वः षडक्षरः ।
स्वयमुद्देशनत्यन्तो मन्त्रौ द्वावपरौ तयोः ॥73॥
स्वयमुद्देशवान् पूर्ववर्णपूर्वो नमोयुतः ।
स्वयमुद्देशसंयुक्तः तदाद्यर्णपुरःसरः ।
स्वयमेवाखिलजगद्रक्षाद्यमितशक्तिमान् ।
स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।
स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।;भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते॥१५ ॥
स्वयमेवापरोष्टार्णस्तादृशः सम्प्रकीर्तितः ॥67॥
स्वयमेवाऽत्मनाऽऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।
स्वयमेवाऽत्मनाऽऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।;भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते॥१५ ॥
स्वयम्भुशर्वशक्राद्या दुग्धाब्धेस्तीरमाययुः ॥ १॥
स्वया कान्त्याऽन्याः क्षिपन्ती श्रीर्यथा तद्वत् स्थिताम् ॥ १६ ॥
स्वयुक्तेरप्रतीपत्वान्निराचक्रे न मारुतिः ॥ ५८॥
स्वयोग्यताया अधिकधर्मज्ञानादिजं फलम् ।
स्वयोग्ययोपासनया तन्वा तद्योग्यया तथा ॥ ९१॥
स्वयोग्योपासनानन्तरं सामान्यस्यापि कस्यचिदुपासनं विकल्पेन भवति विशिष्टफलापेक्षया ।
स्वरस्थूलत्वभेदेन पुंस्त्र्याद्या जातिभिः शलिाः ।
स्वराः सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापतेः ।
स्वराः सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापतेः ।;शब्दब्रह्मात्मनस्तात व्यक्ताव्यक्तात्मनः प्रभोः ॥ ४७ ॥
स्वराट् इन्द्रः ॥ ५४ ॥
स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।
स्वराट् पौत्रं विनीतं तमात्मनोऽनवमं गुणैः ।;तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये ॥ ७ ॥
स्वरुक्मिणीतनोरपि व्यदर्शयच्च देवताः ॥ ५७॥
स्वरूपं दर्शयामास धर्मो ह्याप्तः स्वरूपताम् (श्वरूपताम्) ॥ ८०॥
स्वरूपं लक्ष्यतेऽमीषां येन तत् पारमार्थिकम् ॥ १ ॥
स्वरूपनिर्णयायैव वचनानां परस्परम् ।
स्वरूपमवरुन्धानो नान्यदस्मात् तदैक्षत ॥ ९ ॥
स्वरूपे च युज्यते प्रचुरप्रकाशो रविरितिवत् ॥13॥
स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यमृच्छति ॥ ३३ ॥
स्वरूपेणानन्दादिना कथमानन्दित्वादिः? इत्यत(तत्रो) उच्यते-
स्वर्गाधारं शिरो विष्णोः .................
स्वर्गापवर्गं मद्धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति ॥ ३४ ॥
स्वर्चिते सर्वलोकेशे सुरासुरनमस्कृते ।
स्वर्णमञ्जीरसंवीतमारूढं जगदम्बया ॥3॥
स्वर्णमाषैः कृतच्छिद्रं यावत् प्रस्थजलं पिबेत् ॥ ९ ॥
स्वर्लोकपालाः खगलोकपालाः
स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
स्वलोकगमनाकाङ्क्षी स्वयमेव तु राघवः ।
स्वलोके प्राप्स्यसि स्वार्थे वरोऽयं ते मृषा भवेत् ॥ १३४॥
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥४० ॥
स्वविषयज्ञानरूपः प्रभावरूपश्च ॥ ६ ॥
स्वशिष्टसेनया वृतौ पलायिनाववारयत् ॥ २७५॥
स्वशिष्यकैः कृतं तु यत् किमन्यसाधितं भवेत् ।
स्वशिष्यदासवर्गकैः समर्थयन्ति भूभुजः ॥ ९६॥
स्वशीर्षतोऽपि चाऽदृतं जरासुतेन ते गिरिम् ।
स्वस्त्यस्तु द्रोणपुत्राय भूतेभ्यो मह्यमेव च ।
स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया ।
स्वस्य घर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया ।;पौरुषेणापि सूक्तेन धामनीराजनादिभिः ॥ ३० ॥
स्वागमैः कल्पितैस्त्वञ्च जनान् मद्विमुखान् कुरु ।
स्वाङ्गुल्या मध्यरेखा तु प्रतिमादिषु लक्षणम् ॥58॥
स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिः सौभगं मार्दवं क्षमा ॥ २८ ॥
स्वातन्त्र्यतारतम्येन फलं हि फलिनां भवेत् ।
स्वातन्त्र्यात् सर्वकर्तृत्वान्नायुक्तं तद्वदेच्छ्रुतिः।
स्वात्मना गृह्यमाणः ॥ ३३ ॥
स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।
स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमनुवर्णितम् ।;व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान् हि भगवत्प्रियः ॥ ४६ ॥
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः॥२८ ॥
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयश्शंसितव्रताः॥२८ ॥
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते॥१५ ॥
स्वाध्यायो कोटिगुणस्ततोनन्तगुणा हरेः ।
स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यजः ॥ १६ ॥
स्वानुभावं ब्रह्म ॥ ३ ॥
स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥ ३२ ॥
स्वाप्नीव भात्यनुध्यानाद् यया बन्धविपर्ययः ॥ ४ ॥
स्वाभाविकान्यथानामसहभावान्ययोक्तयः ॥1॥
स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥
स्वामिन् निर्दोष मद्दोषं विरे(वे)चय नमोऽस्तु ते ॥ ३८ ॥
स्वायंभुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मनः ॥ ७ ॥
स्वायुधानां याचनं चाप्यशक्तेन तदुद्धृतौ ॥ १५२॥
स्वाराज्यस्य इन्द्रादेः ॥ ५४ ॥
स्वाराज्यस्याप्यभिमता एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ ५४ ॥
स्वाशक्तिं द्रौपदीं चाऽह जिता नैवासि धर्मतः ।
स्वाहा यज्ञङ्कृणोतनेन्द्राय यज्वनो गृहे ॥ तत्र देवा उपह्वये ॥ १२, १५, १३ ॥
स्वाहान्तमिति पञ्चैता आहुतिः क्रमशो वदन् ॥ १०३ ॥
स्वीयं वेदविदां सर्वं देवेशानां च किं पुनः ।
स्वीयानेव गुणान् विष्णुर्भुञ्जन् (युञ्जन्) नित्येन शोचिषा ।
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिदि्धं लभते नरः ।
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिदि्धं लभते नरः ।;स्वकर्मनिरतः सिदि्धं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।;स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥४५ ॥
स्वेच्छया कुर्वन्ति न वा । बन्धप्रत्यवाययोरभावात् ॥ 29 ॥
स्वेच्छया वरुणत्वं स प्राप नानिच्छया तनुः ।
स्वेच्छया व्यक्तिमगमत्ततोऽसौ ब्रह्मजः स्मृतः''॥ इति च ॥ ६४ ॥
स्वैरज्ञातगतिः विविक्तगतिः ॥ २८ ॥
ह सोऽन्नमत्ति प्रतीकेनेति मुखं प्रतीकं मुखेनात्त्येतत् स देवानपि गच्छति स ऊर्जमुपजीवतीति प्रशंसा ॥ ८ ॥
हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् ।
हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् ।;कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्य च ॥ २० ॥
हंसयुक्तविमानेन विष्णुलोकं स गच्छति॥ ९१॥
हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ २४ ॥
हंसो (डिभि)डिभकश्चपलावमुना संसूदितौ यवनकश्च पला ।
हतं च सैन्यमेतयोश्चतुर्थभागशेषितम् ।
हतं दुर्योधनं प्राह सभ्रातृसुतसैनिकम् ॥ ५५॥
हतशेषात् क्षत्रसङ्घात् करं नैच्छद् दयापरः ।
हतान् सुबहुसाहस्रानेकेनातिबलेन तु ।
हताश्च स्वेन पापेन ससुतामात्यबान्धवाः ॥ ४7॥
हतास्तासां च भीमेन तिस्रो द्वे फल्गुनेन च ॥ २०६॥
हते सुतेऽग्रजेऽस्माकं वीरे किं नन्दसि प्रभो ॥ २५१॥
हतेषु धार्तराष्ट्रेषु मया कार्याः क्रिया इति ॥ ३९६॥
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।;तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।;तस्माद् उत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः॥३७ ॥
हतौ च तौ पेततुस्तेन भूमौ बाह्लीक एनं समरे त्वयोधयत् ।
हतौ च यौ रावणकुम्भकर्णौ त्वया त्वदीयौ प्रतिहारपालौ ।
हतौ पुरा यौ मधुकैटभाख्यौ त्वयैव हंसो डिभकश्च जातौ ।
हत्वा चतुर्दशे वर्षे धार्तराष्ट्रानराज्यदान् ।
हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥॥
हत्वापि स इमाल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥
हत्वाऽपि स इमान् लोकान् न हन्ति न निबध्यते॥१७ ॥
हनिष्य एव मागधं हरेः पुरो न संशयः ।
हनिष्यति न सन्देहो बलेनैव वृकोदरः ॥ ३६६॥
हनिष्यति स्फुटं रणे वृकोदरो जरासुतम् ॥ १११॥
हनूमतः साधुवचोभिराशु प्रसन्नचेतस्यधिपे कपीनाम् ।
हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।
हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।;प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे॥१९ ॥
हन्ता च वैरहेतुश्च भीमः पापजनस्य तु ।
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।
हन्ति ब्रह्मत्वमात्मीयमद्धा ज्ञापयितुं प्रभुः ॥ ३६॥
हन्तुकामो रणे वीरममोघां शक्तिमाददे ॥ २८॥
हन्त्यसाधुर्मृगान् दीनान् वेनोऽसावित्यरौज्जनः ॥ ४० ॥
हयं सभीमफल्गुना हरे रथं समास्थिताः ।
हयः स कृष्णनिर्मितो दिनेन लक्षयोजनम् ।
हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥
हरमाणो (बा)वालतमं स्वात्मानं कण्ठरोधिनाऽवालतमम् ॥१२॥
हरिं जगाम चोन्नदन् महास्त्रशस्त्रवर्षणः ॥ २७९॥
हरिं ततो बलेः सुताद् ददौ च रत्नसञ्चयम्(सुदिव्यरत्नसञ्चयम्) ॥ १९३॥
हरिं तत्रापि सम्पूज्य बलिं दत्वा च पूर्ववत् ॥56॥
हरिं वदन्ति केचिदप्यदो भवेन्न वै मृषा ॥ १२॥
हरिं वदस्व कल्याणि संसारोदधिनौर्हरिः॥ ७२॥
हरिं ववर्ष सायकैः स सिंहवन्न्यवर्तत ॥ १५४॥
हरिं विनिश्चयादियं व्रजेदिति स्म चक्रतुः ॥ ६०॥
हरिः किमु मनुष्येषु शोषो ह्यस्यास्वतन्त्रतः ॥ ११ ॥
हरिः कृष्णश्च दक्षाधःकरे शङ्खधरा मताः ॥27॥
हरिः प्रगृह्य केशेषु पातयित्वैनमाहवे ।
हरिः शरं यमोपमं मुमोच तस्य वक्षसि ॥ १६३॥
हरिणा निर्णयान् वच्मि विजानंस्तत्प्रसादतः ।
हरिणा मुक्तिदानीह मुक्तिस्थानानि सर्वशः ।
हरिमावाहयेद्भक्त्या तद्विधिः प्रोच्यतेऽधुना ।
हरिरुवाच– सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावमात्मनः । भूतानि भगवत्यात्मन्नेष भागवतोत्तमः ॥ ४५ ॥
हरिरेव परो हरिरेव गुरुः हरिरेव जगत्पितृमातृगतिः ॥1॥
हरिरेव हि सर्वस्य मूलं सम्यङ्मतो नृप''॥ इति ब्राह्मे ॥
हरिर्गुहां नृपस्य तु प्रविश्य संव्यवस्थितः ।
हरिर्ददाति हि फलं सर्वयज्ञैश्च दुर्लभम्॥ १५॥
हरिर्नीलः सितः पिङ्गो लोहितश्चात्र केशवः ।
हरिर्याति हरिर्याति दस्युव्याजेन यो वदेत् ।
हरिर्विचक्रमेयिवान् बलश्च हंसमुद्धतम् ॥ २४९॥
हरिर्विचक्रमोजसा महास्त्रशस्त्रवर्षिणम् ।
हरिर्हि सर्वदेवानां परमः पूर्णशक्तिमान् ।
हरिश्च वैनतेययुग् विचार्य रामसंयुतः ।
हरिस्तु सात्यकिं वचो जगाद मेघनिस्वनः ॥ २३३॥
हरिस्तु हंसमुल्बणैः शरैः समर्दयन् बलम् ।
हरेः प्राप्तुं तथा तारा भार्या या हि बृहस्पतेः ॥ ५६॥
हरेरनुज्ञया तपश्चचार मुक्तिमाप च ॥ १३५॥
हरेरिष्टं सुभद्रायाः फल्गुने दानमञ्जसा ।
हरेरेवमशेषेण सर्वशब्दसमन्वये ।
हरेरेवाज्ञया क्वापि दैत्यावेशादथापि वा''॥ इति च ॥ २७ ॥
हरेर्वरान्निहत्य स प्रपेद आश्विमं वरम् ॥ १३२॥
हरेश्च तापमेयिवान् जगर्ह चाऽत्मशेमुषीम् ॥ ८४॥
हरौ तु पुष्करं गते मुनीश्वरैः समर्चिते ।
हर्म्यसंस्थाः स्त्रियो बाला ग्रावभिर्मुसलैरपि ।
हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ ३० ॥
हर्षशोकयुतस्तस्माद् गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥ ५९ ॥
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥२७ ॥
हर्षामर्षभयोद्वेगैः मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५ ॥
हलायुधो निरायुधं विधाय हंसमोजसा ।
हलेन चाऽज्ञया समां चकार सत्यवाञ्छितः ॥ १७३॥
हविष्मन्तो अरङ्कृतः ॥ ५ ॥
हस्तप्रक्षालनं दत्वा पश्चादाचमनं क्षिपेत् ॥ १०७ ॥
हस्तादीनां कर्मविषयत्वान्न सहपाठः।
हस्तो वै ग्रहः स कर्मणाऽतिग्रहेण गृहीतो हस्ताभ्यां हि कर्म करोति ॥ ८ ॥
हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां ततः स्वराट् ।
हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां ततः स्वराट् ।;पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरिः ॥ ६१ ॥
हा मातस्तव धृत्यैव वयं सर्वे भृशं हताः ।
हारग्रैवेयसहितमुपवीतयुतं तथा ।
हारिं हरिं गभीरं च गाहनं गहनं गुहम् ॥75॥
हिंसारूपत्वात् पापस्यापि सम्भवाद्धुःखं च भवत्विति चेन्न। शब्दविहितत्वात्॥
हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया ।
हिंसाविहारा ह्यालब्धैः पशुभिः स्वसुखेच्छया ।;यजन्ते देवता यज्ञैः पितॄन् भूतपतीन् खलाः ॥ ३० ॥
हिडिम्बराक्षसोऽपि यः पुराऽऽप शङ्कराद् वरम् ॥ २४५॥
हिताय चैतदीरितं तवान्यथा न चिन्तय ।
हित्वा शृृण्वन्त्यसद्गाथाः पुरीषमिव विड्भुजः ॥ १९ ॥
हिरण्मये परे कोशे विरजं ब्रह्म निष्कलम् ।
हिरण्मये परे कोशे विरजं ब्रह्म निष्कलम् ।;तच्छुभ्रं ज्योतिषां ज्योतिस्तद्यदात्मविदो विदुः ॥ १२ ॥
हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ १५ ॥
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् ।
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् ।;तत् त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥ १५ ॥
हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।
हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।;हयान् रथानिभान् कन्यां धरां वृत्तिकरीमपि ॥ २७ ॥
हिरण्यकशिपुरुवाच–
हिरण्यकशिपुरुवाच–;कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।;अभिव्यनग् जगदिदं स्वयंज्योतिः स्वरोचिषा ॥ २६ ॥
हिरण्यकशिपुरुवाच–;बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ।;ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम् ॥ ५८ ॥
हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो भगवत्प्रियः (भगवत्परः) ॥ ७॥
हिरण्यगर्भः सर्वश्च कालाख्यारूपिणस्तव’ ॥इति भागवते ॥
हिरण्यगर्भत्वमुपेत्य मूले सृजस्यशेषं भुवनं स एव । नारायणात्मन् परिपासि भूयो जहार चान्ते भगवन् शिवात्मन् ॥ १५ ॥
हिरण्यगर्भसूक्तं च भृगुदृष्टं प्रकीर्तितम् ।
हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् ।
हिरण्यगर्भो देवानां मन्त्राणां प्रणवस्त्रिवृत् ।;अक्षराणामकारोऽस्मि पदानि च्छन्दसामहम् ॥ १२ ॥
हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।
हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।;एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
हिशब्दात्
हिशब्देन ‘आत्मा वाऽरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्य’(बृ.उ.४.४.५) इति श्रुतिं सूचयति ।
हुंफडन्तं सह स्वाहेत्युक्त्वा मुद्रां सुदर्शनीम् ।
हुङ्कारांश्चैव फट्कारांश्चक्रुर्देवासुरा अपि ॥ ४३॥
हुते हविषि मन्त्राभ्यां वैष्णवाभ्यां तदैव हि ।
हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते । हृतस्पर्शोऽवकाशेन वायुर्नभसि लीयते ॥ १४ ॥
हृत्तमःशमनेर्काभं श्रीपतेः पादपङ्कजम् ॥2॥
हृदयं प्रियं हृद्ययनात् ॥
हृदयग््रान्थिः अन्तःकरणाख्यो बन्धः ॥ ३१ ॥
हृदयाग्रज्वलना(तदोकोऽ)धिकरणम्
हृदयादींस्तथेन्द्रादिदिक्ष्वस्त्रं कोणकेषु च ॥60॥
हृदये वा चले वापि जले वा केवले स्थले ॥48॥
हृदि ब्रह्म ध्यायन् नाऽवर्तेत गतो यतः ॥ १३ ॥
हृदि मे कुरु संवासं श्रिया सह जगत्पते ॥११९ ॥
हृदि रूपं मुखे नाम नैवेद्यमुदरे हरेः ।
हृदि स्थितं च जानासि त्वमेवैकः सदा मम ॥ १०३॥
हृद्यग्निबीजतो दग्ध्वा भस्म वामनसा त्यजेत् ॥ ३२ ॥
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
हृषीकेशं तदा वाक्यम् इदमाह महीपते ।
हे
हे चित्त चिन्तयस्वेह वासुदेवमहर्निशम् ।
हे जिह्वे मम निस्नेहे हरिं किं नानुभाषसे ।
हेतवो जगतोऽप्यस्य यथाऽसौ वेद केशवः''॥ इति तन्त्रसारे ॥९॥
हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥
हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते॥१० ॥
हेतुलक्षणं ब्रह्मलक्षणम् ॥ १९ ॥
हेतूनाम् सकाशादणुरेव ।
हेयं मायामतेनैव सह शून्यमतं बुधैः ॥64॥
हेयत्वादप्रियस्यैव प्रियहानेरनिष्टतः ॥80॥
हैडिम्बपार्षतमुखैस्त्रयाच्च दशमांशकः(दशमांशतः) ॥ २०७॥
ह्रस्वः कृपालुः सेतश्च स्वयमन्यः स्वयं तथा ।
ह्रस्वमध्योच्चभेदेन तत्तन्मानं समस्तशः ।
ह्रियमाणे धने चैव वनितासु च वासविः ।
ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्यपरोद्यमे ॥ ६५ ॥
ह्रीमतां वाच्यतां प्राप्तं
ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर ॥ १९ ॥
ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर ॥ ४ ॥
ॐ खं ब्रह्म खं पुराणं वायुरं खमिति ह स्माह कौरव्यायणीपुत्रो वेदोऽयं ब्राह्मणा विदुर्वेदेनैन यद्वेदितव्यम् ॥
ॐ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।
ॐ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृऽतः ।;ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥२३ ॥
ॐ नमः परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः ॥ ११ ॥
ॐ नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यातायानन्ताया-व्यक्ताय नम इति ॥ १६ ॥
ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते ।
ॐ यो ह वा आत्मानं पञ्चविधमुक्थं वेद, यस्माद्धीदं सर्वमुत्तिष्ठति स सम्प्रतिवित् ।
ॐ शिक्षां व्याख्यास्यामः । वर्णः स्वरः । मात्रा बलम् । साम सन्तानः । इत्युक्तः शीक्षाध्यायः ॥ २ ॥
ॐ शीक्षां व्याख्यास्यामः । वर्णः स्वरः । मात्रा बलम् । साम सन्तानः । इत्युक्तः शीक्षाध्यायः ॥ २ ॥
ॐ सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु मा विद्विषावहै । ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
ॐ॥ य इज्यते विधीशानशक्रपूर्वैस्सदा मखैः ।
।
। तव
।आनुमानिकाधिकरणम्
॥ इति आकाशाधिकरणम् ॥
॥ इति ईक्षत्यधिकरणम् ॥
॥ इति छान्दोग्योपनिषद्भाष्ये पञ्चमाध्याये षोडशः खण्डः॥
॥ इति प्राणाधिकरणम् ॥ 9 ॥
॥ १०४॥
॥ ३३ ॥
॥४९॥
॥७१ ॥
२॥
४॥
‘ अम्मयं तु यतो मांसमतस्तृप्तिश्च मांसतः’ इति च भारते ।
‘अक्षरं ब्रह्म परमम्’ इत्युक्त्वा ‘अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः’(‘उच्यते’)(भ.गी.८.२१) इति वचनाच्च ॥ 01 ॥
‘अङ्गमङ्गी समादाय यथा कार्यं करोत्यसौ’(स्मृतिः) इत्यङ्गित्वव्यवहारोऽनुपपन्नः ॥ 08 ॥
‘अजायमानो बहुधा विजायते’(तै.आ.३.१३) इति च ।
‘अणुर्ह्येष आत्मा यं वा एते सिनीतः । पुण्यं च पापं च’() इति गौपवनश्रुतावणुत्वमित्यतो विरोध इति । अतो ब्रवीति-
‘अणोरणीयान् महतो महीयान्’(क.उ.१.२.२०) इति तस्य महतो महत्त्वम् । सर्वस्मात् परस्य महतोऽपि परत्वं युज्यते ॥ 05 ॥
‘अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम् ।
‘अथ यः स जीवः स नित्यो निरवयवो ज्ञात्वाऽज्ञाता सुखी दुःखी शरीरेन्द्रियस्थः’() इति भाल्लवेयश्रुतिः ।
‘अथ ह वाव नित्यानि पुरुषः प्रकृतिरात्मा काल इति । अथ यान्यनित्यानि प्राणः श्रद्धाभूतानि भौतिकानीति ।
‘अथैष एव परम आनन्दः’(बृ.उ.६.३.३३) इत्यादिना कृतकृत्यत्वान्न प्रयोजनाय सृष्टिः किन्तु ?
‘अथ’ शब्दो मङ्गलार्थोऽधिकारानन्तर्यार्थश्च । ‘अतः’ शब्दो हेत्वर्थः।
‘अद्ब्यो हीदमुत्पद्यते आपो वाव मांसमस्थि च भवत्यापः शरीरमाप एवेदं सर्वम्’ इति कौण्डिन्यश्रुतिः ।
‘अद्भ्यः सम्भूतः पृथिव्यै रसाच्च’(तै.आ.३.१६) इत्यादिना साधनान्तरप्रतीतेः कथमनुपलब्धिरित्यत आह-
‘अद्भ्यः सम्भूतो हिरण्यगर्भ इत्यष्टौ’(महा.ना.उ.१.१२) इत्यादिशब्दान्तराच्च ॥ 19 ॥
‘अधीत्यब्दद्वादशत्वाद् द्वादशाब्द इतीरितः ।
‘अनादिद्वेषिणो दैत्या विष्णौ द्वेषो विवर्धितः ।
‘अनादिनित्यत्वाच्च जीवकरणसम्बन्धस्य युज्यते तत् करणत्वश्रुतिः ।’
‘अनादिर्वा अयमाकाशः शून्योऽलौकिकः’() इत्यादिश्रुतिर्गौणी । अन्यथोत्पत्तिश्रुतिबाहुल्यासम्भवात् ॥ 03 ॥
‘अनामा सोऽप्रसिद्धत्वाद् अरूपो भूतवर्जनात्’() इति ब्राह्मे ॥ 41 ॥
‘अन्यः परोऽन्यो जीवो नासावस्य कुतश्चन ।
‘अपसर्पन्तु ये भूता’ इति मन्त्रं पठन्नपि ।
‘अपाम सोमममृता अभूम’(ऋ.सं.८.४८.३) इत्यादिश्रुतिविरोध इत्यतो वक्ति-
‘अप्’शब्दस्तु त्र्यात्मकत्वाद् युज्यते ।
‘अमोहाय गुणा विष्णोराकारश्चिच्छरीरता ॥ ५०॥
‘अयमश्वतरीरथः’() इति चित्ररथसम्बन्दित्वेन लिङ्गेन पौत्रायणस्य क्षत्रियत्वावगतेश्च ।
‘अरश्च वै ण्यश्च सासमुद्रौ तत्रैव सर्वाभिमतप्रदौ द्वौ’ इत्यादिना तस्यैव हि तल्लक्षणत्वेनोच्यते ॥ 15 ॥
‘अर्चिषोंऽशा वर्तुलास्तु नाम्ना वटरकाः स्मृताः’ इति शब्दनिर्णये ।
‘अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्’(भ. गी. ९.११) ।
‘अवर्णं’(), ‘यतो वाचो निवर्तन्ते’(तै.आ.८.४) इत्यादिश्रुतेस्तस्यैव हि तत् लक्षणम्।
‘अविज्ञातप्रार्थनं च प्रश्न इत्यभिधीयते’(न्यायकोशः) इति वचनान्न विरोधः ॥ 07 ॥
‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्’ ।
‘असदेवेदमग्र आसीत्’(छां.उ.६.२.१)‘असतः सदजायत’(ऋ.सं.१०.७२.३) इत्यादिनाऽसतः कारणत्वोक्तेर्विरोध इत्यतो वक्ति-
‘असुरा बहुला यस्मात् तस्मान्न जनतामियात्’ इति च ब्राह्मे ॥ 39 ॥
‘अस्थूलमनणु’(बृ.उ.५.८.८) इत्यादिना स्थूलाण्वादीनाम् अन्यवस्तुस्वभावानां व्यावृत्तेश्च।
‘अस्मिन् युद्धे भीमसेन त्वयि भारः समाहितः ।
‘अस्वातन्त्र्योपमाभेदभेदेष्विव उदीरितः’ ॥94॥
‘अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रळयस्तथा ।
‘अहरहर्गच्छन्त्य एतं ब्रह्मलोकं न विन्दन्ति’(छां.उ.८.३.२) इति सुप्तस्य तद्गतिर्ब्रह्मशब्दश्चोच्यते ।
‘आगमार्थं तु देवानां गमनार्थं तु रक्षसाम् ।
‘आचार इति सम्प्रोक्तः कर्माङ्गत्वेन शुद्धिदः ।
‘आचार्यस्तु ते गतिं वक्ता’(छां.उ.४.१४.१) इति हि लिङ्गम् ।
‘आत्मा नित्यः सुखदुःखे त्वनित्ये जीवो नित्यो धातुरस्य त्वनित्यः’(म.भा.५.४०.१२)॥इति च भारते ॥ 30 ॥
‘आत्मा ब्रह्म महांस्तारः परमेशः शुचिश्रवाः ।
‘आत्मानमेव लोकमुपासीत’(बृ.उ.३.४.१५) इति क्रियायां व्यपदेशाच्च । अन्यथा ‘आत्मैव लोकम्’() इति निर्देशः स्यात् ॥ 36 ॥
‘आत्मानमेव लोकमुपासीत’(बृ.उ.३.५.९(१.४.१५)) इति च विधिः ॥ 09 ॥
‘आत्मेत्येवैपासीत’(बृ.उ.३.४.७) इतिशब्दादुपसंहारस्यान्यथात्वमिति चेत्,
‘आत्मेत्येवोपासीत’(बृ.उ.६.४.७) इत्यनुपसंहारप्रमाणम् ॥ 16 ॥
‘आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्’(तै.उ.२.४.), ‘अथैष एव परम आनन्दः’(बृ.उ.६.३.३३) इत्युभयव्यपदेशात्, अहिकुण्डलवदेव युज्यते ।
‘आन्वीक्षिकीं तर्कविद्यामनुरक्तो निरर्थकम्’() इति च मोक्षधर्मे ॥ 17 ॥
‘आभासकाभासपरावभासरूपाण्यजस्राणि च चेतनानाम् ।
‘आरब्धपुण्यपापस्य भोगेन क्षपणादनु ।
‘आसु तदा नाडीषु सुप्तो भवति’(छां.उ.८.६.३), ‘सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति’(छां.उ.६.८.१) इति श्रुतेः ॥ 07 ॥
‘आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।
‘आह ब्रह्मैतमेवार्थं महादेवाय पृच्छते ।
‘इतरेषां चानुपलब्धेः’(ब्र.सू.२.१.२) इति सामान्यनिराकरणं समयानां कृतम्। विशेषतो निराकरोत्यस्मिन् पादे ।
‘इतोऽन्यत् सत् किमित्याहुर्नानाच्छन्दस्त्ववादिनः ।
‘इदं सर्वमसृजत’(तै.उ.२.६.१(२.१४)) इति ॥ 03 ॥
‘इमां घोरामशिवां नदीं तीर्त्वैतं सेतुमाप्य एतेनैव सेतुना मोदते प्रमोदत आनन्दी भवति’() इति मौद्गल्यश्रुतेः ॥ 01 ॥
‘ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी ।आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया’(भ. गी. १६.१४-१५) ॥१००॥
‘उत्क्रमिष्यतो मुमुक्षोः कर्मादिना भाव्यं साधनसाधनत्वेन । अतस्तद् वक्ति’() इत्यौडुलोमिर्मन्यते ॥ 22 ॥
‘उत्क्रान्तप्राणान्’(छां.उ.७.१५.३) इत्यादिलिङ्गात् प्राणशब्दश्च वायुवाचीति अत उच्यते –
‘ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति। मध्ये वामनमासीनं विश्वेदेवा उपासते’(क.उ.५.६)
‘ऋगादयश्च चत्वारः पञ्चरात्रं च भारतम्।
‘एकमेवाद्वितीयम्’(छां.उ.६.२.१) ।‘नेह नानाऽस्ति किञ्चन’(क.उ.२.४.११) इति भेदस्य ॥ 31 ॥
‘एकशब्दैर्द्विशब्दैश्च बहुशब्दैश्च केशवः ।
‘एको नारायण आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः’ ।
‘एजति’() इति कम्पनवचनादुद्यतवज्रो भगवानेव ।
‘एतं सेतुं तीर्त्वाऽन्धः सन्ननन्धो भवति’(छां.उ.८.४.२) इति च । तत्र तरणं नाम तत् प्राप्तयेऽन्यतरणमेव ।
‘एतदेवं न चाप्येवम्, एतदस्ति च नास्ति च’() इति च मोक्षधर्मे ॥ 42 ॥
‘एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च’(मुण्डक.उ.२.१.३ इति च ।
‘एतस्मिन् खल्वक्षरे गार्ग्याकाश ओतश्च प्रोतश्च’(बृ.उ.५.८.११) इत्यम्बरान्तस्य सर्वस्य धृतेः ब्रह्मैवाक्षरम् ।
‘एतस्मिन्नु खल्वक्षरे गार्ग्याकाश ओतश्च प्रोतश्च’(बृ.उ.५.८.११), ‘एतस्य वा अक्षरस्य प्रशासने गार्गि’(बृ.उ.५.८.९)
‘एते स्वांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम्’(भाग.१.३.२८) ।
‘एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य’(बृ.उ.६.४.२२)) इति ब्राह्मणस्यापि नित्यमहिमा प्रतीयते ।
‘एष मोहं सृजाम्याशु यो जनान् मोहयिष्यति।
‘एह्येहि मम हृत्पद्मस्थितश्रीपुरुषोत्तम ।
‘कदाचित् कर्म कुर्वन्ति कदाचिन्नैव कुर्वते ।
‘करणैः कारणं ब्रह्म पुरुषापेक्षयाऽखिलम् ।
‘कामेन मे काम आगाद्धृदयाद्धृदयं मृत्योः’(तै.आ.३.१५.४) इति वचनात् ।
‘कुर्वन्नेवेह कर्माणि जीजीविषेच्छतं समाः ।
‘कुविदङ्ग नमसा ये वृधासः पुरा देवा अनवद्यास आसन् । ते वायवे मनवे बाधितायावासयन्नुषसं सूर्येण’(ऋ.सं.७.१९.१।
‘कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः’ इति च भारते ॥ 27 ॥
‘केन स्याद् येन स्यात्’(बृ.उ.५.५.१) इत्यादयः स्थिरत्वनिवृत्त्यर्था इति चेत्, न ।
‘को हि तं वेदितुं शक्तो यो न स्यात् तद्विधोऽपरः(तद्वधः परः) ।
‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात्’() इति हि श्रुतिः ।
‘क्वचिच्छिवं क्वचिदृषीन् क्वचिद् देवान् क्वचिन्नरान् ।
‘गुणाः सर्वेऽपि वेत्तव्या ध्यातव्याश्च न संशयः ।
‘जीवपरयोरेकशरीरस्थत्वे समानभोगप्राप्तिः ? इति चेन्न । सामर्थ्य वैशेष्यात् ।
‘ज्ञानं चोपासनं चैव मुक्तावानन्द एव च ।
‘ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
‘ज्ञानी च कर्माणि सदोदितानि कुर्यादकामः सततं भवेत्’ इति कमठश्रुतौ ज्ञानतोऽपि विधानात् ॥ 06 ॥
‘ज्येष्ठश्रेष्ठादिकैर्हुत्वा प्राणायात्र परत्र च ।
‘त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्ते’(छां.उ.५.१०.६) इति श्रवणादनर्थफलत्वं यज्ञादेरित्यतो वक्ति-
‘ततः शेषेणेमं लोकमायाति पुनः कर्म कुरुते पुनर्गच्छति पुनरागच्छति’ इति श्रुतेः ।
‘ततो रेतःसिचमेवानुप्रविशत्यथ मातरमथ प्रसूयते स कर्म कुरुते’ इति कौण्ठरव्यश्रुतेः पितरमेव प्रथमतो विशति।
‘तत्त्वज्ञाने विष्णुभक्तौ धैर्ये स्थैर्ये पराक्रमे ।
‘तत्र तटितो वरुणं गच्छति ।
‘तत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तत्तच्छक्तीः प्रबोधयन् ।
‘तत्रापि दह्रं गगनं विशोकस्तस्मिन् यदन्तस्तुदुपासितव्यम्’(महाना.उ.१०.७) इति प्रसिद्धेश्च ।
‘तदयं प्राणोऽधितिष्ठति। तदुक्तमृषिणा- ‘आतेन यातम्’(ऐ.आ.२.३.८) इत्यादि च ॥ 22 ॥
‘तदेव ब्रह्म परममि’ति श्रुत्यावधारितः ॥20॥
‘तदैक्षत’ इति ईक्षतिकर्मव्यपदेशात् स एव विष्णुरत्रोच्यते ।
‘तद् देवा ज्योतिषां ज्योतिः’(बृ.उ.६.४.१६,काण्वपाठः) इत्यनेन काण्वानां पञ्चत्वम् । । 14 ॥
‘तमुत्क्रामन्तं प्राणोऽनूत्क्रामति’(बृ.उ.६.४.२) इत्यादिना न उत्क्रमणादिलिङ्गविरोधोऽपि ॥08॥
‘तमेव भान्तमनुभाति सर्वम्’(क.उ.५.१५(२.२.१५)) इत्यनुकृतेः,
‘तमेवं विदित्वाऽतिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यते अयनाय’(श्वे.उ.३.८) इति निर्धारणाद् विद्ययैव मोक्षः ॥ 48 ॥
‘तमेवैकं जानथ आत्मानम्’(मुण्डक.उ.२.२.५)इत्यात्मशब्दात् द्युभ्वाद्यायतनं(श्रयो) विष्णुरेव ।
‘तस्मान्मन एव पूर्वरूपं वागुत्तररूपम्’(ऐ.आ.३.१.१ इति) मनःपूर्वकत्वाद्वाचो नानुत्पत्तिः ।
‘तस्य तावदेव चिरं यावन्न विमोक्ष्येऽथ सम्पत्स्यते’(छां.उ.६.१४.२)) इति तदवधेः । तुशब्दः स्मृतिद्योतकः ।
‘तस्य भासा सर्वमिदं विभाति’(क.उ.५.१५(२.२.१५)) इति वचनाच्च परमात्मैवानिर्देश्यसुखरूपः ।
‘तस्योपनिषत् सत्यस्य सत्यमिति, प्राणा वै सत्यम् तेषामेष सत्यम्’(बृ.उ.४.१.२०) इति च श्रुतिः ।
‘ता वा एता ऋचः’ इति विशेषेणाप्यृगर्थताम् ॥ ५ ॥
‘तुच्छेनाभ्वपिहितं यदासीत्’(ऋ.सं.१०.१२९.३) इति दर्शयति च ।
‘तुशब्दस्तुविशेषे स्यात् स्वसिद्धान्तेऽवधारणे’() इति च नाममहोदधौ ॥ 12 ॥
‘ते यदन्तरा तद्ब्रह्म’(छां.उ.८.१४.१) इत्यर्थान्तरत्वादिव्यपदेशाद् आकाशो हरिरेव।
‘त्वामाराध्य तथा शम्भो ग्रहीष्यामि वरं सदा ।
‘दक्षिणे मरणाद्याति स्वर्गं ब्रहमोत्तरायणे’ ।
‘दहरः’(छां.उ.८.१.१) इत्यल्पश्रुतेर्न? इति चेत्- न । ‘..निचाय्यत्वादेवं व्योमवच्च’(ब्र.सू.१.२.७) इत्युक्व्तात् ।
‘देवतानां यथा व्यासो द्विपदां ब्राह्मणो वरः ॥५१॥
‘देवस्यैष स्वभावोऽयमाप्तकामस्य का स्पृहा’(मां.उ.२.१) इति च श्रुतिः ॥ 34 ॥
‘देहं गर्भस्थितं क्वापि प्रविशेत् स्वर्गतो गतः’ इति वचनात् पश्चादेव प्रविशतीत्यत आह-
‘द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
‘द्वे विद्ये वेदितव्ये’(मुण्डक.१.१.४) इति तस्य ह्येतत् प्रकरणम् ॥ 06 ॥
‘द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च । दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु’(भ. गी. १६.६) ॥९७॥
‘धर्मो भवत्यधर्मोऽपि कृतो भक्तैस्तवाऽच्युत ।
‘धूमो भूत्वाऽभ्रं भवति’(छां.उ.५.१०.५) इत्यादिपूर्वोक्तिवत् ॥
‘धूमो भूत्वाऽभ्रं भवति’(छां.उ.५.१०.५,काषायणश्रुतौ) इत्याद्यन्यभावः श्रूयते । स कथमित्यतो ब्रवीति-
‘न कश्चिद्ब्रह्मवित् सृतिमनुभवति मुक्तो ह्येव भवति तस्मादाहुः सृतिहेति’() इति कौण्डन्यश्रुतेश्च ।
‘न चक्षुर्न श्रोत्रं न तर्को न स्मृतिर्वेदा ह्येवैनं वेदयन्ति’ इति भाल्लवेयश्रुतेश्च ।
‘न तद् भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः।
‘न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यः’(भ.गी.११.४३) इति च ॥ 47 ॥
‘न विष्णुसदृशं दैवं न मोक्षसदृशं सुखम् ॥105॥
‘न ह्यानन्दो निजस्तेषां परैर्लभ्यः कथञ्चन ।
‘नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे ।
‘नानात्वमेव कामानां नाकामः क्व च दृश्यते ।
‘नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा’(बृ.उ.५.७.२३),‘नान्यदतोऽस्ति द्रष्ट्रु’(बृ.उ.५.८.११) इत्यादिना तस्यै व हि तल्लक्षणम् ।
‘नान्योऽतोऽस्तिद्रष्टा’(बृ.उ.५.७.२३),‘नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ’(बृ.उ.५.८.१२) इत्यादिवचनयुक्तयश्च आदिशब्दोक्ताः ॥ 11 ॥
‘नामादिप्राणपर्यन्ताद्योहि सत्यादिरूपवान् ।
‘नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
‘नासौ सूक्ष्मो न स्थूलः पर एव स भवति तस्मादाहुः परमः’ इति माण्डव्यश्रुतेः ।
‘निमित्तमात्रमीशस्य विश्वसर्गनिरोधयोः ।
‘निर्गुणे ब्रह्मणि मयि धारयन् विशदं मनः ॥104॥
‘निर्णयः सर्वशास्त्राणां सदृष्टान्तो हि भारते ।
‘निश्शेषधर्मकर्ताऽप्यभक्तस्ते नरके हरे।
‘नोपादानं हीन्द्रियाणामतोऽनुत्पत्तिरिष्यते ।
‘पञ्चभूतात्मकं सर्वं तथाऽप्येकविवक्षया ।
‘पञ्चरात्रविदो मुख्या यथाक्रमपरा नृप ।
‘पठेद् वेदानथार्थानधीयीताथ विचार्य ब्रह्म विन्देत्’ इति च कौषारवश्रुतिः ॥ 12 ॥
‘परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
‘परञ्ज्योतिः परं ब्रह्म परमात्मादिका गिरः ।
‘परञ्ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते’(छांउ.८.३.४) इति च ।
‘परतन्त्रो ह्यपेक्षेत स्वतन्त्रः किमपेक्ष्यते ।
‘परमो विष्णुरेवैकस्तज्ज्ञानं मोक्षसाधनम् ।
‘परस्परविरोधे तु वाक्यानां यत्र युक्तता।
‘पादोऽस्य विश्वा भूतानि’(ऋ.सं.१०.९०.३) इति ॥ 44 ॥
‘पूगीफलं सखदिरचूर्णकर्पूरसंयुतम् ॥ १०८ ॥
‘पृथिवी शरीरमाकाशमात्मा’(बृ.उ.५.२.१६) इति च श्रुतिः। अतो ब्रवीति –
‘पृथिव्यादिस्थितो विष्णुः पृथिव्याद्यभिधानवान् ।
‘प्रतिदृशमिव नैकधाऽर्कमेकं समधिगतोऽस्मि विधूतभेदमोहः’(भाग.१.९.४९/४२) ॥ इति च भागवते ॥ 11 ॥
‘प्रत्यब्दयज्ञकृत्सम्यङ्महाशालः प्रकीर्तितः ।
‘प्राज्ञेनात्मनाऽन्वारूढ उत्सर्जद्याति’ इति वचनात् तस्यापि लोकसञ्चरणमस्त्येव ॥ 40 ॥
‘प्राणो व अशाया भूयान्’ इत्युक्त्वा ‘यो वै भूमा तत्सुखम्’(छां.उ.७.१३.१) इत्युक्तेः तस्यैव भूमत्वप्राप्तिः ।
‘प्राप्ता अपि परं देवं सहैव ब्रह्मणा पुनः ।
‘बलमिन्द्रस्य गिरिशो गिरिशस्य बलं मरुत् ।
‘बहवः सूर्यका यद्वत् सूर्यस्य सदृशा जले ।
‘बहुरूपं च पुरटं कार्तस्वरमितीर्यते’ इत्यभिधानात् ।
‘बृहत्तमं मधु यदि सहापूपं प्रभक्षयेत् ।
‘ब्रह्मणा सह ते सर्वे सम्प्राप्ते प्रतिसञ्चरे ।
‘ब्रह्मदाशा ब्रह्मकितवा ब्रह्मैवेमे दाशाः’()इत्यभेदेनाप्येकेऽधीयते ।
‘ब्रह्मविदाप्नोति परम्’(तै.उ.२.१) इति तद्व्यपदेशस्तु समीप एव परमपि प्राप्नोतीत्येतदर्थ एव ॥ 09 ॥
‘ब्रह्मविदाप्नोति परम्’(तै.उ.२.१) इत्यादि फलं स्वामिनां देवानामेव भवति ।
‘भक्त्यर्थान्यखिलान्येव भक्तिर्मोक्षाय केवला ।
‘भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।
‘भगवन्तमनुप्राप्ता अपि तु ब्रह्मणा सह ।
‘भुक्तशेषानुशयवानिमां प्राप्य भुवं पुनः ।
‘मनः प्राणे’(छां.उ.६.१५.१) इत्युत्तराद् वचनान्मनोऽभिमानी रुद्रः प्राणे वायौ विलीयते ।
‘मनः सर्वेन्द्रियाणि च’(मुण्डक.२.१.३) इति पूर्वोक्तत्वान्नानुत्पत्तिर्मनसो युज्यते।
‘मनोवाक्प्राणनामाऽसौ मन आदिषु संस्थितः ।
‘मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
‘ममयोनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
‘ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातन’(भ.गी.१५.७) इति ॥ 45 ॥
‘महत्वाद् भारवत्वाच्च महाभारतमुच्यते ।
‘महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।
‘मुक्ता अपि हि कुर्वन्ति स्वेच्छयोपासनं हरेः ।
‘मुक्तावष्टगुणं शिष्याद् गुरुराप्नोति शोचनम् ॥271॥
‘मुक्तास्तु मानुषा देवान् देवा इन्द्रं स शङ्करम् ।
‘मुख्यस्यैव स्वरूपाणि प्राणाध्याः पञ्चवायवः ।
‘मृतिकाले जहत्येनं प्राणा भूतानि पञ्च च ।
‘मृदब्रवीत्’(श.ब्रा.६.१.३),‘आपोऽब्रुवन्’(श.ब्रा.६.१.३), इत्यादिवचनाद् युक्तिविरुद्धो वेद इति । अतोऽब्रवीत्-
‘मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।
‘य आत्मानमन्तरो यमयति’(),‘नाहं कर्ता न कर्ता त्वं कर्ता यस्तु सदा प्रभुः’() इत्यादेः ॥ 25 ॥
‘य आत्मानमन्तरो यमयति’(बृ.उ.), ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति’(तै.आ.३.१२) इत्यादिना । न तु परस्य।
‘य आत्मानमन्तरो यमयति’(माध्यन्दिनपाठः) इति च श्रुतिः॥ 37 ॥
‘य एनं विदुरमृता’ इत्युक्तस्तु समुद्रगः ।
‘यं प्राप्य स्वेन रूपेण जीवोऽ(भि)निष्पद्यते स एष आत्मा’ इति परमात्मार्थश्च परामर्शः ॥ 20 ॥
‘यच्चिकेत सत्यमित्तन्न मोघम्’(ऋ.सं.१०.५५.६) इत्यादि श्रुतिस्मृतिभ्यः ।
‘यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।
‘यतः प्रसूते’ति ततः सृष्टिमाह ततो हरिः ।
‘यत्र वेदो रथस्तत्र न वेदो यत्र नो रथः’() इति च ब्रह्मवैवर्ते ॥ 35 ॥
‘यत्रानन्दाश्च मोदाश्च मुदः प्रमुद आसते ॥106॥
‘यथा नदीनां सलिलं शक्ये सागरगं भवेत् ।
‘यथाविधानमपरे विधिर्भावे प्रजापतेः ।
‘यथेतमेव गच्छति यथेतमागच्छति स भुङ्क्ते स कर्म कुरुते स परिवर्तते’() इति गतिप्रकारेणागतिः प्रतीयते । अतो ब्रूते-
‘यथैषा पुरुषे छाया एतस्मिन्नेतदाततम्’(प्र.३.३) इति च श्रुतिः ॥ 50 ॥
‘यदा मुक्तिप्रदानाय स्वयोग्यं पश्यति ध्रुवम् ।
‘यदादित्यगतं तेजो जगद् भासयतेऽखिलम् ।
‘यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
‘यदि ह वाव परमभिपश्यति, प्राप्नोति ब्रह्माणं चतुर्मुखं प्राप्नोति ब्रह्माणं चतुर्मुखम्’ इति कौषारवश्रुतौ ॥ 08 ॥
‘यदेन्द्रवैरोचनयोर्ब्रह्मास्त्राभ्यां सुतापिताः ॥100 ॥
‘यदेव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तदेव वीर्यवत्तरं भवति’(छां.उ.१.१.१०) इति शेषत्वश्रुतेः ॥ 04 ॥
‘यद् भूतयोनिं परिपश्यन्ति धीराः’(मुं.उ.१.१.६) इति ।
‘यमादित्यो न वेद’ इत्युक्तत्वान्नादित्यः। ‘ओं भेदव्यपदेशाच्चान्यः’(ब्र.सू.१.१.२१) इति भगवद्वचनम् ।
‘यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम्’(क.उ.१.२.२३) इति हि श्रुतिः।
‘यमेवैष’ इति श्रुत्या ‘तमेवे’ति च सादरम् ।
‘यमोऽनुवादसन्तुष्टो वह्नेस्तन्नामतामपि ।
‘यस्मिन् यस्मिन् यो हि चाङ्गे निविष्टः परस्य चिन्त्यः स तथा तथैव’ इति पौत्रायणश्रुतेः ॥ 64 ॥
‘यस्य देवे परा भक्तिर्यथादेवे तथा गुरौ ।
‘यस्य न प्रतियोद्धाऽस्ति भीमेमेकमृते क्वचित् ।
‘यस्याधिको बले नास्ति भीमसेनमृते(भीममेकमृते) क्वचित् ।
‘यस्यानाऽदिर्न मध्यं नान्तो नोदयो न निम्लोचः’()।इत्यादिश्रुतिभ्यो वायोरनुत्पत्तिरित्यतो ब्रवीति –
‘यागावसानपर्यन्तमत्र स्थित्वा जनार्दन ।
‘याचेऽहं त्वां हृषीकेश नमामि पुरुषोत्तम ।
‘यो देवानाम्’ इति श्रुत्या देवनाम्नां विशेषतः । स्पष्टत्वात् तद्गतत्वेन
‘यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।
‘रथस्त्वश्वतरीयुक्तश्चित्र इत्यभिधीयते’() इति ब्राह्मे ।
‘रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव’(ऋ.सं.६.४७.१८) इति प्रतिबिम्बत्वाच्च न साम्यम् ।
‘रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव’(बृ.उ.४.५.१९)।
‘लिङ्गाल्लातव्यतः पूर्वमृजोर्ब्रह्मत्वतः शतात् ।
‘वायुर्हि ब्रह्मतामेति तस्माद् ब्रह्मैव स स्मृतः ।
‘वायोर्वाव रुद्र उदेति वायौ विलीयते तस्मादाहुर्वायुर्देवानां श्रेष्ठः’ इति च कौण्डिन्यश्रुतिः ॥ 03 ॥
‘वासुदेवस्य महिमा भारते निर्णयोदितः ॥११७॥
‘वासुदेवो वा इदमग्र आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः’ ॥ ६३॥
‘विज्ञानमानन्दं ब्रह्म रातिर्दातुः परायणम्’(बृ.उ.५.९.२८) इति ॥ 40 ॥
‘विरिञ्चो वा इदं सर्वं विरेचयति विदधाति ब्रह्मा वाव विरिञ्च एतस्माद्धीमे रूपनामनी’ इति गौपवनश्रुतिः ॥
‘विरुद्धवत् प्रीतीयन्त आगमा यत्र वै मिथः ।
‘विरोधो वाक्ययोर्यत्र नाप्रामाण्यं तदेष्यते ।
‘विष्णुरेव जिज्ञास्यः’() इत्युक्तम् । तत्र-
‘विष्णुर्हि दाता मोक्षस्य वायुश्च तदनुज्ञया ।
‘विष्णोः प्रसादात् स कृते युगे राजा भविष्यति’ ॥ ६॥ (भा\.पु\. १२\.२\.३७)
‘वेदा ह्यनन्ता’ इति हि श्रुतिराहाप्यनन्ताम् ॥24॥
‘व्यत्यासः प्रातिलोम्यं च गोमूत्री प्रघसस्तथा ।
‘व्याप्ता ह्यात्मानश्चेतना निर्गुणाश्च’(काषायणश्रुतिः) इति व्याप्तिश्रुतेर्नाणुर्जीव इति चेत्, न ।
‘श्रुतयः स्मृतयश्चैव युक्तयश्चेश्वरं परम् ।
‘स इतो गतो द्वितीयां गतिं वायुमागच्छति वायोरहरह्न आपूर्यमाणपक्षम्’() इति विशेषवचनाच्च ॥ 02 ॥
‘स एतस्मिंस्तमसि निलीनः प्रकृतिं पुरुषं कालं चानुपश्यति नैनं पश्यति कश्चन’() इति च पैङ्गिशृतिः ।
‘स एनान् ब्रह्म गमयति’(छां.उ.५.१०.२) इति कार्यं ब्रह्म गमयतीति बादरिर्मन्यते ।
‘स एव जागरिते स्थापयति स स्वप्ने स प्रभुस्तुराषाट् स एको बहुधा भवति’ इति कौण्ठरव्यश्रुतेः ॥ 06 ॥
‘स तपोऽतप्यत...... पुनरेव वरुणं पितरमुपससार’(तै.उ.३.१.२) इत्याद्यावर्तनलिङ्गाच्च ।
‘स तैः समावृतो विभुर्ययौ दिशं तदोत्तराम् ।
‘स पञ्चधा स सप्तधा स दशधा भवति स शतधा च सहस्रधा स गच्छति स मुच्यते’() इति पाराशर्यायणश्रुतौ बहुरूपत्वं प्रतीयते ।
‘स ब्रह्मणा विसृजति स रुद्रेण विलाययति सोऽनुत्पत्तिलय एक एव हरिः परः परानन्दः’॥इति च महोपनिषदि ॥ 13 ॥
‘स य एतदेवंविदेवं मन्वान एवं पश्यन् न कामचरितं चरेन्न कामं भक्षयीत न काममनुवर्तेत’ इति कौण्डन्यश्रुतौ ।
‘स य एवंविदेवं मन्वान एवं पश्यन्नात्मनमभिसम्पद्यैतेनात्मना यथाकामं सर्वान् कामाननुभवति’ इति सौपर्णश्रुतिः ।
‘स यो ह वैतद् भगवन्मनुष्येषु प्रायणान्तम् ओङ्कारमभिध्यायीत’(प्र.उ.५.१) इति हि श्रुतिः ॥
‘स ह सञ्जिहान एव क्षत्तारमुवाच’(छां.उ.४.१.५) इति सूच्यते हि ॥ 34 ॥
‘संयमनमनुभूय केषाञ्चिदारोहः केषाञ्चिदवरोहः । तुशब्दोऽवधारणे ॥
‘सकृष्णान् पाण्डवान् गृह्य योऽयमर्थः प्रवर्तते ।
‘सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते ।
‘सत्या विष्णोर्गुणाः सर्वे सत्या जीवेशयोर्भिदा ।
‘सदेव सोम्येदमग्र आसीत्’(छां.उ.६.२.१) इत्यादिना सतः स्रष्टृत्वमुच्यते ।
‘सपत्नीं मे पराधम’ इत्यादिष्वधिकारदर्शनात् ।
‘सप्तप्राणाः प्रभवन्ति तस्मात्’(मुण्डक.उ.२.१.८) इति श्रुतिः।
‘समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
‘सर्वं परमात्मन्यवस्थितम्’() इति वक्तुं तद्वचनमिति काशकृत्स्नः ।
‘सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः ।
‘सर्वदैनमुपासीत यावद् विमुक्तिर्मुक्ता अपि ह्येनमुपासते’ इति सौपर्णश्रुतिः ॥
‘सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
‘सर्ववेदोक्तमार्गेण कर्म कुर्वीत नित्यशः ।
‘सर्वस्याधिपतिः सर्वस्येशानः’(), ‘स वा एष नेति नेति’() इत्यादि शब्देभ्यो नित्यमहिमा विष्णुरेव ।
‘सर्वान् कामानाप्त्वाऽमृतःसमभवत्’(ऐ.आ.२.५.४) इत्युच्यते । तत्र सृष्ट्यादिभ्योऽन्यानाप्नोति ॥ 17 ॥
‘सर्वान् गुणानात्मशब्दो ब्रवीति ब्रह्मादीनामितरेषां न चैव’ इति भाल्लवेयश्रुतिः ॥ 23 ॥
‘सर्वान् परो माययाऽयं सिनीते दृष्ट्वैव तं मुच्यते नापरेण’ इति कौशिकश्रुतेः ॥ 49 ॥
‘सर्वे देवाः प्राणमाविष्य देवे मुक्ता लयं परमे यान्त्यचिन्त्ये’ इति हि कौषारवश्रुतिः ॥ 15 ॥
‘सर्वे वा एते मुख्यदासाः प्राणोऽपानो व्यान उदानः समान इत्यथ प्राणो वाव सम्राट्’ इति कौण्डिन्यश्रुतिः ।
‘सर्वेषु भूतेषु’ इति अल्पौकस्त्वात्, चक्षुर्मयत्वादिना जीवव्यपदेशाच्च नेति चेन्न ।
‘सर्वेषु भूतेष्वेतमेव ब्रह्मेत्याचक्षते’(ऐ.आ.३.२.३) इति श्रुतिः ।
‘सर्वोपेता च’(ब्र.सू.२.१.३१) इति सामान्यपरिहारेऽपि विशेषयुक्त्यर्थं पुनराशङ्का ॥ 32 ॥
‘सा वा एषा देवताऽनादिर्योऽयं पवते’() इति ।
‘साधारण्यात् सर्वगुणाः परस्य समाहार्यास्तत्त्वदृशो मुमुक्षोः’ इति माण्डव्यश्रुतेश्च ॥ 66 ॥
‘सुधारसं सुविपुलमापोशनमिदं तव ।
‘सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम्’(क.उ.१.३.९) इति तस्य ह्येतत् प्रकरणम् ॥ 06 ॥
‘सोऽनानन्दाद्विमुक्तः सन्नानन्दी भवति स्फुटम्’ ।
‘सोऽभिध्या स जूतिः स प्रज्ञा स आनन्दः’() इति श्रुतेरभिध्या च स्वरूपमेव ।
‘सोऽश्नुते सर्वकामांश्च’ ‘कामान्नी कामरूप्यथ’ ॥92॥
‘स्त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वाऽज्ञातिभिर्वा’(छां.उ.८.१२.३) इत्यादि ॥ 34 ॥
‘स्वर्गं धनाद् देहतो वै गृहाच्च प्राप्स्यन्ति धीरा न त्वधीराः कुतश्चित्’ इति वदति जैमिनिः ॥ 02 ॥
‘हृदि ह्येषा आत्मा’(प्र.३.६)) इति जीवास्यापि तथाऽभ्युपगमात् ॥ 25 ॥
‘‘यथैषा पुरुषे छाया एतस्मिन्नेतदाततम्’’ ॥121॥
Search
commentaries:
(There are no values for this filter)
There are no results for this report.
Search
Search
Drilldown: Verses
Add topic
document id: (Click arrow to add another value)
chapter id: