Jump to content

JSON:Katha: Difference between revisions

From Anandamakaranda
← Older edit
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Automated update via color-coded pipeline
 
(10 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
{
{
"schema": 2,
"schema": 1,
"doc": {
"doc": {
"slug": "Katha",
"slug": "Katha",
Line 6: Line 6:
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"docId": "KKN",
"docId": "KKN",
"nextId": 184
"parent": null,
},
"pageTitle": "Katha",
"tree": {
"related": [],
"tag": "document",
"nextId": 333,
"attrs": {
"author": "श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्याः",
"id": "KKN",
"docType": "Moolagrantha",
"title": "काठकोपनिषद्भाष्यम्",
"category": "उपनिषत्प्रस्थानम्"
"name": "Bhashya",
"type": "Bhashya"
},
"text": "\n    \n    ",
"children": [
{
"tag": "chapter",
"attrs": {
"id": "KKN_C01",
"type": "adhyaya",
"name": "प्रथमोध्यायः"
},
"text": "\n      ",
"children": [
{
"tag": "chapter-heading",
"text": "प्रथमोध्यायः",
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "section",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01",
"type": "paada",
"name": "प्रथमावल्ली",
"title": "प्रथमावल्ली"
},
"text": "\n        \n        ",
"children": [
{
"tag": "section-heading",
"text": "प्रथमावल्ली",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_I01"
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "line",
"text": "सर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाविवेश ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ २ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V03"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V03_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "यश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "उष्य मन्वन्तरं कालममृतत्वं भजेत् क्रमात् ॥ इति ब्रह्मसारे ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "इच्छन् वाजश्रवो नप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "उद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मां दत्वापि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "उवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "किंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V06"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V06_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "पत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "आगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ ४-६ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V08"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V08_B01"
},
"text": " इत्युक्तस्स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ॥ ७-८ ॥ ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्यात् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "त्वत्प्रसृष्टं माऽभिवदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यथा पुरस्तात् भविता प्रतीतः औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युः त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V10"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V10_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मुक्ते स्थितञ्च तं विष्णुमिति प्रादात् वरत्रयम् ॥ इति गतिसारे ॥ ९-१० ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "उभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्ते एतद्द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V12"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V12_B01"
},
"text": "अग्र्यत्वादग्निनामासौ नाचिकेताग्निगो हरिः ॥ ११-१२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V13"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V13_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "लोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ॥ १३ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V14"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V14_B01"
},
"text": "स एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम् ॥ इति च ॥",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V14_B01"
},
"text": "या इष्टका या इष्टकादेवताः । ",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V14_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "इष्टकादेवतां विष्णुं षष्ठ्युत्तरशतत्रिकम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "यथावदेव विज्ञाय मुच्यते कर्मबन्धनात् ॥ इति च ॥ १४ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददानि भूयः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तवैव नाम्ना भविताऽयमग्निः शृङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V16",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V16"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V16_B01"
},
"text": " त्रिभिरेत्य सन्धिं वेदैरविरुद्धः । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्वादिकं जानन्नित्यर्थः । त्रिकर्मकृत् यज्ञदानतपःकर्ता । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् इति वचनात् । ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V17",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V17"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V17_B01"
},
"text": " त्रयमेतत् या इष्टका इत्यादि ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ब्रह्मेति वेद उद्दिष्टस्तस्माद् व्यक्तो यतो हरिः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "ब्रह्मजस्तेन कथितस्स एव ज्ञोऽखिलज्ञतः ॥ इति नामनिरुक्ते ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अनेकरूपां सुवर्णमयीम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "बहुरूपं च पुरटं कार्तस्वरमितीर्यते इत्यभिधानात् ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यमोऽनुवादसन्तुष्टो वह्नेस्तन्नामतामपि ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "शृङ्कां स्वर्णमयीं चैव कण्ठमालामदाद् विभुः ॥ इति पाद्मे ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "लोकादिः प्रतिष्ठा ब्रह्मजज्ञो अनन्तलोकाप्तिरित्यादिविशेषणैश्च भगवानेव । स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठामिति परामर्शाच्च । भगवतो ह्युरुगायत्वं प्रसिद्धम् । गुहानिहितत्वं च तस्यैव विशेषतः प्रसिद्धम् । न चाग्निपरिज्ञानमात्रेणानन्तलोकाप्तिर्भगवज्ज्ञानं विना । तद्वा एतदक्षरं गार्ग्यविदित्वाऽस्मिं ल्लोके जुहोति यजते तपस्तप्यते बहूनि वर्षसहस्राण्यन्तवदेवास्य तद्भवति इत्यादिश्रुतेः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "न च मुख्ये सत्यमुख्यार्थो युज्यते ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V18",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एष तेऽग्निर्नाचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V19",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V19"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V19_B01"
},
"text": " प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्तीति ज्ञानिनो वदन्ति । नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य स्वरूपं यथावदहं विद्याम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V19_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते ॥ एतद्वै तत्",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "इति परिहाराच्च मुक्ते स्थितो भगवान् पृच्छ्यते इति सिद्धम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "देहाद्विशेषेण मोचनं नाम मुक्तिरेव । मुक्तेरपि मरणात्मकत्वात् मरणमित्यपि भवति । स्थूलदेहपरित्यागस्तु विस्रंसमानस्येत्यनेनैवोक्तो भवति ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V19_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अग्निस्थं परमात्मानं सामान्याज्जानतोऽपि तु ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अजानतस्तु मुक्तौ च जीवान्तःस्थितमीश्वरम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "नियामकं च जीवानां मुक्तानामपि सर्वदा ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "गुणान् सर्वोत्तमत्वादीनविज्ञाय हरेस्तथा ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "नैव मुक्तिर्भवेत् तस्मात् कृच्छ्रात् तदवदद्यमः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्य गोप्यत्वविज्ञप्त्यै तथाप्यग्निस्थवेदनात् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "सुखाधिक्यं भवेन्मुक्तौ तस्मात् तत्पृथगीरितम् ॥ इति तत्त्वसारे ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V19_B01"
},
"text": " स्थाणुमन्येऽनुसयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् इत्युक्त्वा य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्ममाणः इति वचनाच्च जीवेषु स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । मृतजीवे स्थितो मुक्तजीवे स्थितश्चोभयात्मको भगवान् विवक्षित इत्येतस्माच्चाविरोधः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V19_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "गुह्यं तत्परमं ब्रह्म म्रियमाणं शरीरिणम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "सम्प्राप्तमपि जीवेषु जागर्ति स्वपितेष्वपि ॥ इति ब्रह्माण्डे ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V20",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयोऽणुरेष धर्मः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैवम् ॥ २० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V20"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V20_B01"
},
"text": "धारकत्वात् धर्मो भगवान् । ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V21",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V22",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "भूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V23",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एतत् तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V24",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ॥",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ २४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V24"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V24_B01"
},
"text": "मरणे स्थितं भगवन्तं मानुप्राक्षीः । ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V25",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V26",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वाम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V27",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन् मर्त्यः क्वाधस्थः प्रजानन् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान् अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V28",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति  प्रथमाध्याये प्रथमावल्ली ॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S01_V28"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S01_V28_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "महति साम्पराये मुक्तौ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "section",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02",
"type": "paada",
"name": "द्वितीयावल्ली",
"title": "द्वितीयावल्ली"
},
"text": "\n        \n        ",
"children": [
{
"tag": "section-heading",
"text": "द्वितीयावल्ली",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतेव प्रेयः ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेत स्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "श्रेयो धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् अभिध्यायन् नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V03"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V03_B01"
},
"text": " शृङ्कां शृङ्कलाम् ॥ ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "आश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनन्यप्रोक्ते गतिरस्य नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ ८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V08"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V08_B01"
},
"text": "अन्यो भगवानन्योऽहमित्यजानन्ननन्यः । तेन प्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ इति वाक्यशेषात् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V08_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "जीवानां चैव विष्णोश्च यो न वेत्ति भिदां पुमान् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तदनुव्रताश्च ये केचित्तेषां ज्ञानं न जायते ॥ इति ब्रह्मवैवर्ते ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ ९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ततो मया नचिकेतश्चितोऽग्नि रनित्यद्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V10"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V10_B01"
},
"text": "आख्यं विष्ण्वाख्यं नित्यं शेवधिरिति जानामि । नित्यमाख्यविष्णुविषयैः द्रव्यैर्मन आदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैः द्रव्यैः । नित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि । ध्रुवो भगवान् । अध्रुवैस्तद्भक्तिवर्जितैर्न प्राप्यते ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V11"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V11_B01"
},
"text": " क्रतोरानन्त्यहेतुम् । स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम् । स्तोमेभ्योऽपि महान्तम् । उरुगायमित्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः । ",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V11_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "शरो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते । शरवत् तन्मयो भवेत् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अभयं तितीर्षतां पारम् । तादृगेव भवति ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "इत्यादौ सर्वत्र भेदस्यैवोक्तेश्च न जीवाभेदः ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V11_B01"
},
"text": " नाचिकेतं शकेमसीत्युक्तत्वाच्च नाचिकेताग्निस्थो भगवानेवात्रोच्यत इति सिद्धम् । उरुगायं दृष्ट्वा कामस्याप्तिमत्यस्राक्षीः । न च मृत्वा यमं प्राप्तस्य नचिकेतसो मृतोऽस्ति न वेति संशयो युज्यते ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V12"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V12_B01"
},
"text": " गह्वरे मुक्तजीवे स्थितम् ॥ १२ ॥ ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेनमाप्य ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V13"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V13_B01"
},
"text": " प्रवृह्य जीवात् पृथक्कृत्य ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V13_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "मुक्तजीवे स्थितं विष्णुं विदित्वा जीवतः पृथक् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मोदते मोदनीयं तं प्राप्य मुक्तस्सदैव च ॥ इति महावाराहे ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V16",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V17",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V17"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "सर्वस्यालम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥ इति च ॥ १७ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V18",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न जायते म्रियते वा विपश्चि न्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V18"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V18_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "देहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "न कुतश्चिद्यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "भावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "जायते म्रियते वापि स्वरूपेण कथञ्चन ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि ॥ इति च ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V18_B01"
},
"text": "अयं भगवान् कुतोऽपि न बभूव यस्मादतस्तद्वेत्तापि विपश्चिन्न जायते न म्रियते च । यतः कश्चिज्जीवः स्वतो न बभूव । देहसम्बन्धाद्धि जायते । विपश्चितस्तु देहसम्बन्धाभावान्न जायते न म्रियते च ॥ १८ ॥ ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V19",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "उभौ तै न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V19"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V19_B01"
},
"text": " जीवस्यापि स्वतो मरणाभावादुभौ तौ न विजानीतः ।",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V20",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V20"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V20_B01"
},
"text": " एवं नित्यस्य जन्तोर्गुहायां निहितः । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । आत्मनः सकाशान्महिमानं महामानम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V20_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "जीवाद् गुणपरीमाणं यस्माद्विष्णोर्महत्तरम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्माज्जीवात् स महिमा विष्णुरित्युच्यते श्रुतौ ॥ इति च ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V21",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S02_V21"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V21_B01"
},
"text": " ऐश्वर्यादेव आसीनो दूरं व्रजति इत्यादि ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V21_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "ऐश्वर्याद् भगवान् विष्णुर्विरुद्धं घटयत्यसौ ॥ इति च ॥ २१ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V22",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V23",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नायमात्मा प्रवचेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "यमेवैष वृणुते तेन लभ्य स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V24",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "नाशान्तमनसो वापि प्रज्ञानेनैवमाप्नुयात् ॥ २४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S02_V25",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति  प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "section",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03",
"type": "paada",
"name": "तृतीयावल्ली",
"title": "तृतीयावल्ली"
},
"text": "\n        \n        ",
"children": [
{
"tag": "section-heading",
"text": "तृतीयावल्ली",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S03_V01"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V01_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "आत्मान्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "शुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "आतपः पापिनां नित्यं ... ... ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S03_V02"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V02_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": ".... ... मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "संसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ ३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्तवविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाशुचिः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदाशुचिः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ ८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान् नरः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ ९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अथेभ्यश्च परं मनः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "मनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "पुरुषान्न परः किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S03_V11"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V11_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "देवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "सोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्ग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "यमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "उमेति चार्थमानिन्यस्तिस्रो द्विर्द्व्येकदेवताः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "ते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "कश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा॥ १०-१२ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यच्छेद् वाङ्मनसि प्राज्ञस्तद् यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C01_S03_V13"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V13_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तस्माद्वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "शिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तौ रमायां परानन्दे तां विष्णौ परमात्मनि ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "कुतस्तु मानुषो देवान्नियच्छेद्विनियामकान् ॥ इति च ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति महतः परमित्येवोक्तम् ॥ १३ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान् निबोधत ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत् कवयो वदन्ति ॥ १४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य तं मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V16",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C01_S03_V17",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पते इति ॥ १७ ॥ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति  प्रथमाध्याये तृतीयावल्ली ॥ ",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": " इति प्रथमाध्यायः ॥",
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n    "
}
],
"tail": "\n    \n    "
},
{
"tag": "chapter",
"attrs": {
"id": "KKN_C02",
"type": "adhyaya",
"name": "द्वितीयाध्यायः"
},
"text": "\n      ",
"children": [
{
"tag": "chapter-heading",
"text": "द्वितीयाध्यायः",
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "section",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01",
"type": "paada",
"name": "प्रथमावल्ली",
"title": "प्रथमावल्ली"
},
"text": "\n        \n        ",
"children": [
{
"tag": "section-heading",
"text": "प्रथमावल्ली",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराक् पश्यति नान्तरात्मन् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षत् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V01"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V01_B01"
},
"text": "तृणु कात्करणे इति धातुः ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "पराचः कामाननुयन्ति बालाः ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V03"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V03_B01"
},
"text": " इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो भवति तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः । न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद्भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ।",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "य इदं मध्वदं वेदात्मानं जीवमन्तिकात् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V05"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V05_B01"
},
"text": " जीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति । वस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद्वै तत् ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V06"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V06_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अम्नामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "पूर्वं यो जनयामास पूर्वजातं चतुर्मुखम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "यः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः ॥ इति च ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V06_B01"
},
"text": "यथा मुखादिन्द्रश्चाग्निश्चेत्यादिना जाता एवेन्द्रादयः कश्यपात् पुनर्जायन्ते न तथा भगवतो ब्रह्मा । किन्त्वजातमेवाद्भ्यः पूर्वमजायत जनयामास । अजायतेति जज्ञे बहुज्ञम् इतिवदन्तर्णीतणिच् ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद्वै तत् ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V07"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V07_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अदनादितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "उत्तमो देवताभ्यश्च सोत्मानं विविधात्मना ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "भूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे ॥ इति च ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V07_B01"
},
"text": "देवतामयी देवतोत्तमा । प्राणेन सह स्थितो भवति । गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं स्वात्मानं भूतैस्सह विविधं जनयामास ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "दिवे दिव ईड्यो जागृवद्भिः हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः । एतद्वै तत् ॥ ८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V08"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V08_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "सुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः ॥ इति च ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अर्यते ण आभ्यामित्यरणी ॥ ८ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यतश्चोदेति सूर्योस्तं यत्र च गच्छति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ ९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "मृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V10"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V10_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यः प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिगश्च यः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "गुणतस्स्वरूपतो वापि विशेषं योऽत्र पश्यति ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "भेदाभेदविदश्चात्र तमो यान्ति न संशयः ॥ १० ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "मृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V11"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V11_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "क्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं विदः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "यान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद्विचारणा ॥ इति च ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V11_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "भवेदेकत्र संयोग इवशब्दोऽविरुद्धयोः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "धर्मयोरुपमायां वा स्वल्पत्वे वा विवक्षिते ॥ इति शब्दनिर्णये ।",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V11_B01"
},
"text": " अतो नानेव इतीवशब्दोऽत्यल्पविषयो भेदाभेदविषयश्च । प्रथमा य इह नानेव पश्यति इति स्वरूपभेदनिषेधार्थम् । नेह नानास्ति किञ्चन इति किञ्चनशब्दादवयवानां गुणानां क्रियाणां च परस्परं तद्वतां च भेदनिषेधार्थम् ॥ ११ ॥ ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ १२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद्वै तत् ॥ १३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V14"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V14_B01"
},
"text": " भेदाभेद एव निषिध्यते न तु भेद इत्याशङ्कां निवर्तयितुं एवं धर्मान् पृथक् पश्यन् इति भगवद्धर्माणामवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह । पर्वतेषु दुर्गे शिखरे वृष्टमधो विधावति । एवं विष्णोर्धर्मान् पृथक् पश्यन्नन्धन्तमो विधावति ॥ १२-१४ ॥ ",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति  द्वितीयाध्याये प्रथमावल्ली ॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "॥ इति काठकोपनिषद्भाष्ये द्वितीयाध्याये प्रथमावल्ली समाप्ता ॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S01_V15"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V15_B01"
},
"text": " विजानतो मुनेरात्मा वायुरपि तादृगेव भवति न तु स एव भवति । किम्वन्ये जीवाः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S01_V15_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सर्वेषां ज्ञानिनामात्मा देवानां च विशेषतः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मुक्तो वायुश्च सादृश्यमेवं विष्णोस्तु गच्छति ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "न तु तद्रूपतां याति किम्वन्ये देवमानुषाः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "आभासाभासरूपास्तु वायोर्देवस्य सर्वशः ॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥ १५ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "section",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02",
"type": "paada",
"name": "द्वितीयावल्ली",
"title": "द्वितीयावल्ली"
},
"text": "\n        \n        ",
"children": [
{
"tag": "section-heading",
"text": "द्वितीयावल्ली",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V01"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V01_B01"
},
"text": " इदं पुरं भगवदधीनमित्यनुष्ठाय । अजस्येदं पुरमिति स्थितिं कृत्वा । ",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V01_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "विमुक्तो निरभीमानात् पूर्वमेवापरोक्षवित् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मुख्यतो मुच्यते पश्चात् दुःखाद्याभासहानतः ॥ इति च ॥ १ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ २ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V02"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V02_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "हंस इत्युच्यते तस्माद्वायुस्थश्शुचिषत्स्मृतः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "वरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "होता सर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "नृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "ऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "व्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अब्जगोजाद्रिजेष्वेवमास्ते सोऽब्जादिकस्ततः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "वेदैर्मुख्यतया प्रोक्तः ऋतमित्येव चोच्यते ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "बृहत्पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V05"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V05_B01"
},
"text": "न केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः । किन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् । अतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ३५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "यथा मरणं प्राप्यात्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्थाणुमन्ये नु संयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एतद्वै तत् ॥ ८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ ९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V09"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V09_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "पाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "रूपं रूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥ ६९ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V10"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V10_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "रूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् प्रतिरूपकः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अचेतनः स्पर्शगम्यो योऽयमेवं जनार्दनः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "एकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "रूपं रूपं प्रति ह्यस्य प्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "बाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V11"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V11_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सूर्यो यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "बाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "एवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥ ११ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V12"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V12_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "चेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते ॥ इति महाकौर्मे ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V12_B01"
},
"text": "स एक एव सर्वभूतान्तरात्मा । तस्य रूपं रूपं प्रतिरूपाख्यो जीवो बभूव । बहिश्चासौ परमात्मनो नितरां भिन्नः । परतन्त्रत्वात् ।",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरा स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V13"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V13_B01"
},
"text": " आत्मैवेदमग्र आसीत् इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V13_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "आत्मनि स्थं हरिं जानन् मुच्यते नात्र संशयः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "जीवैक्येन तु तं जानन् तमस्यन्धे पतेद् ध्रुवम् ॥ इति च ॥ १३ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति न भाति वा ॥ १४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "॥ इति  द्वितीयाध्याये द्वितीयावल्ली समाप्ता ॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "॥ इति काठकोपनिषद्भाष्ये द्वितीयाध्याये द्वितीयावल्ली समाप्ता॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S02_V15"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S02_V15_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "एतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "ब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "सम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत्कथं न्वहम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम् ॥ इति च महावराहे ॥ १४ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n      "
},
{
"tag": "section",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03",
"type": "paada",
"name": "तृतीयावल्ली",
"title": "तृतीयावल्ली"
},
"text": "\n        \n        ",
"children": [
{
"tag": "section-heading",
"text": "तृतीयावल्ली",
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V01",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ॥",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ १ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V01"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V01_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "सर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु । जगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा देवास्ततोऽधमाः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "वृक्षमूलं रमादेवी सोऽश्व आशुगतेर्हरिः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तद्व्याप्तत्वात् तदन्नत्वादश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रवाहतस्त्वनादिश्च मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "मुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V02",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V02"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V02_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "प्राणाख्ये तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "वज्रवद्भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥ २ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V03",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V04",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ततः स्वर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V05",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यथादर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके । यथाप्सु परीव दृश्यते तथा गन्धर्वलोके । छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V05"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V05_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "जीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "आदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "ततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अत्यातपे न छायायां यथैवाहनि दृश्यते ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः ॥ इति च ॥ ३-५ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V06",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V07",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "सत्त्वादपि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ ७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V08",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अव्यक्तात् तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V08"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V08_B01"
},
"text": " पुनः इन्द्रियेभ्यः परं मनः इत्यादि देवतानां तारतम्यज्ञानपूर्वकं भगवतः सर्वोत्तमत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V08_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तारतम्यपरिज्ञानपूर्वकं सर्वतो हरेः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "आधिक्ये सर्ववाक्यानां तात्पर्यं महदिष्यते ॥ इति च ॥ ६-७ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V09",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V09"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V09_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "प्रादुर्भावानृते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तदैव मुच्यते योगी न दुष्टैरिन्द्रियैः क्वचित् ॥ इति च ॥ ९ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V10",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "बुद्धिश्च न विचेष्टति तमाहुः परमां गतिम् ॥ १० ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V11",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V11"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V11_B01"
},
"text": "प्रभवाप्ययौ प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥ ९-११ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V12",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V13",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V13"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V13_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अधिकस्सतोऽयं भगवान् सर्वस्मादपि केशवः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "प्रकृतेः पुरुषाणां च तत्त्वं भावयति स्फुटम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात् तु तस्य हि ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "आधिक्यं ज्ञायते सत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अनादिकालादाधिक्यं सर्वस्माज्जानतो हरेः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "पुनः पुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "येषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "व्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम् ॥ इति च ॥ १२-१३ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V14",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि स्थिताः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यथ ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V14"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V14_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मानाम् ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "कामानां तु तदा मुक्तो मृतिं नैवाभियास्यति ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V15",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V15"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V15_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "मिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "तदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ १५ ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V16",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "शतं चैका च हृदयस्य नाड्य स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वगन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V17",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ॥",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ १७ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V17"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "अधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "स्वाख्याच्छरीराज्जीवात् तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम् ॥ इति च ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V17_B01"
},
"text": " यस्यात्मा शरीरम् । य आत्मानमन्तरो यमयति इति च ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V17_B01"
},
"text": "जनानां हृदये इत्युक्तत्वाच्च जीवात् पृथग् हरिरिति सिद्धम् ॥ ",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V17_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "देहाङ्गुष्ठमितो देहे जीवाङ्गुष्ठमितो हृदि ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "जीवस्य स तु विज्ञेयो जीवात् भेदेन मुक्तये ॥ इति च ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V17_B01"
},
"text": " संसारिशरीरेणाभेदो वादिना केनापि नाङ्गीकृतः । न च लोकसिद्धः । जनानामिति भेदात् । न जीवोऽङ्गुष्ठमात्रः । अतो विष्णोर्जीवाद्भेद उक्तः ।",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "verse",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V18",
"type": "mantra",
"adhikarana-id": "",
"adhikarana": ""
},
"text": "\n          ",
"children": [
{
"tag": "verse-text",
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "मृत्युप्रोक्तां नाचिकेतोऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।",
"tail": "\n            "
},
{
"tag": "line",
"text": "ब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युः अन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ १८ ॥",
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति द्वितीयाध्याये तृतीयावल्ली समाप्ता॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति काठकोपनिषत् समाप्ता ॥",
"tail": "\n          "
},
{
"tag": "bhashya-collection",
"attrs": {
"id": "bhashya-KKN_C02_S03_V18"
},
"text": "\n            ",
"children": [
{
"tag": "bhashya",
"attrs": {
"id": "KKN_C02_S03_V18_B01"
},
"text": "\n              ",
"children": [
{
"tag": "line",
"text": "अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ॥",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "नमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।",
"tail": "\n              "
},
{
"tag": "line",
"text": "यस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ॥",
"tail": "\n            "
}
],
"tail": "\n          "
}
],
"tail": "\n        "
}
],
"tail": "\n        "
},
{
"tag": "author-note",
"text": "इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं काठकोपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ॥",
"tail": "\n      "
}
],
"tail": "\n    "
}
],
"tail": "\n  "
}
],
"tail": "\n"
},
},
"blocks": [
"blocks": [
{
{
"id": "Katha-1",
"id": "Katha-1",
"oldKey": "KKN_C01_S01",
"oldKey": "KKN_C01",
"type": "section",
"type": "section",
"parent": null,
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"verseType": "adhyaya",
"text": "प्रथमावल्ली"
"level": 1,
"text": "प्रथमोऽध्यायः",
"lines": [
"प्रथमोऽध्यायः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-2",
"id": "Katha-2",
"oldKey": "KKN_C01_S01_I01",
"oldKey": "KKN_C01_S01",
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "paada",
"text": "नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।\nसर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥"
"level": 2,
"text": "प्रथमावल्ली",
"lines": [
"प्रथमावल्ली"
]
},
},
{
{
Line 6,113: Line 48:
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाविवेश ॥ १ ॥"
"text": "॥ हरिः ओ३म् ॥\nउशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाऽऽविवेश ॥ १ ॥",
"lines": [
"॥ हरिः ओ३म् ॥",
"उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाऽऽविवेश ॥ १ ॥"
],
"lineAlign": [
"center",
null
],
"label": "उपनिषद्"
},
},
{
{
Line 6,122: Line 66:
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।\nअनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ २ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-1\"\u003Eसोऽमन्यत\u003C/span\u003E- पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।\nअनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥२॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-1\"\u003Eसोऽमन्यत\u003C/span\u003E- पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।",
"अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥२॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-1",
"kind": "pathantara",
"quote": "सोऽमन्यत",
"text": "वेदेशतीर्थसम्मतः पाठः । शाङ्करभाष्येऽपि"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
Line 6,131: Line 92:
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।\nतं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥"
"text": "स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् । तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥",
"lines": [
"स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् । तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥"
],
"lineAlign": [
null
]
},
},
{
{
"id": "Katha-6",
"id": "Katha-6",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V03_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "अग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।\nयश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ॥\nउष्य मन्वन्तरं कालममृतत्वं भजेत् क्रमात् ॥ इति ब्रह्मसारे ॥\nइच्छन् वाजश्रवो नप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।\nउद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥\nमां दत्वापि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।\nउवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥"
"level": 3,
"text": "श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं काठकोपनिषद्भाष्यम्",
"lines": [
"श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं काठकोपनिषद्भाष्यम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-7",
"id": "Katha-7",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V04",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।\nकिंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४ ॥"
"level": 3,
"text": "मङ्गलाचरणम्",
"lines": [
"मङ्गलाचरणम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-8",
"id": "Katha-8",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V05",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V01_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।\nसस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eओ३म् ॥ नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eओ३म् ॥ नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V01",
"KKN_C01_S01_V02",
"KKN_C01_S01_V03"
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-9",
"id": "Katha-9",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V06",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।\nतस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥"
"level": 3,
"text": "यागस्य मोक्षसाधनत्वप्रतिपादनम्",
"lines": [
"यागस्य मोक्षसाधनत्वप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-10",
"id": "Katha-10",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V06_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V01_B02",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "स जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।\nपत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ॥\nआगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ ४-६ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउष्य मन्वन्तरं कालम् अमृतत्वं भजेत् क्रमात्' इति ब्रह्मसारे ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइच्छन् वाजश्रवोनप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमां दत्त्वाऽपि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउष्य मन्वन्तरं कालम् अमृतत्वं भजेत् क्रमात्' इति ब्रह्मसारे ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइच्छन् वाजश्रवोनप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमां दत्त्वाऽपि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V01",
"KKN_C01_S01_V02",
"KKN_C01_S01_V03"
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-11",
"id": "Katha-11",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V07",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।\nएतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥"
"level": 3,
"text": "उद्दालकशापस्य नचिकेतसः प्रतिक्रिया",
"lines": [
"उद्दालकशापस्य नचिकेतसः प्रतिक्रिया"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-12",
"id": "Katha-12",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V08",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V04",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।\nनमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥"
"text": "बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।\nकिंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४॥",
"lines": [
"बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।",
"किंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषत्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-13",
"id": "Katha-13",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V08_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V05",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "इत्युक्तस्स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ॥ ७-८ ॥"
"text": "अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।\nसस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५॥",
"lines": [
"अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।",
"सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-14",
"id": "Katha-14",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V09",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्यात् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।\nत्वत्प्रसृष्टं माऽभिवदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥"
"level": 3,
"text": "अतिथिसत्कारस्य प्राशस्त्यप्रतिपादनम्",
"lines": [
"अतिथिसत्कारस्य प्राशस्त्यप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-15",
"id": "Katha-15",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V10",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V06",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यथा पुरस्तात् भविता प्रतीतः औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।\nसुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युः त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १० ॥"
"text": "वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।\nतस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥",
"lines": [
"वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।",
"तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-16",
"id": "Katha-16",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V10_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V07",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "सौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ॥\nमुक्ते स्थितञ्च तं विष्णुमिति प्रादात् वरत्रयम् ॥ इति गतिसारे ॥ ९-१० ॥"
"text": "आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां चेष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।\nएतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥",
"lines": [
"आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां चेष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।",
"एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-17",
"id": "Katha-17",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V11",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V04_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V04",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।\nउभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V04",
"KKN_C01_S01_V05",
"KKN_C01_S01_V06",
"KKN_C01_S01_V07"
],
"label": "भाष्यम्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-18",
"id": "Katha-18",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V12",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V08",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।\nस्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्ते एतद्द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥"
"text": "तिस्रो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-51\"\u003Eरात्रीर्यदवात्सीर्गृहे\u003C/span\u003E मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।\nनमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥",
"lines": [
"तिस्रो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-51\"\u003Eरात्रीर्यदवात्सीर्गृहे\u003C/span\u003E मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।",
"नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषत्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-51",
"kind": "pathantara",
"quote": "रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे",
"text": "रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे (पा)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-19",
"id": "Katha-19",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V12_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "अग्र्यत्वादग्निनामासौ नाचिकेताग्निगो हरिः ॥ ११-१२ ॥"
"level": 3,
"text": "नचिकेतसा प्रार्थितः प्रथमो वरः",
"lines": [
"नचिकेतसा प्रार्थितः प्रथमो वरः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-20",
"id": "Katha-20",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V13",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V09",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।\nअनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥"
"text": "शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्याद् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।\nत्वत्प्रसृष्टं माऽभि वदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥",
"lines": [
"शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्याद् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।",
"त्वत्प्रसृष्टं माऽभि वदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-21",
"id": "Katha-21",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V13_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V10",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "लोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥\nप्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ॥ १३ ॥"
"text": "यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।\nसुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युस्त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥१०॥",
"lines": [
"यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।",
"सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युस्त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥१०॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-22",
"id": "Katha-22",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।\nस चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥"
"level": 3,
"text": "नचिकेतसा प्रार्थितो द्वितीयो वरः",
"lines": [
"नचिकेतसा प्रार्थितो द्वितीयो वरः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-23",
"id": "Katha-23",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V11",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "स एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम् ॥ इति च ॥"
"text": "स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।\nउभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥",
"lines": [
"स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।",
"उभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-24",
"id": "Katha-24",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V15",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V12",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददानि भूयः ।\nतवैव नाम्ना भविताऽयमग्निः शृङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥"
"text": "स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्र ब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।\nस्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥",
"lines": [
"स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्र ब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।",
"स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-25",
"id": "Katha-25",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V13",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।\nब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥"
"text": "प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।\nअनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥",
"lines": [
"प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।",
"अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-26",
"id": "Katha-26",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "त्रिभिरेत्य सन्धिं वेदैरविरुद्धः । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्वादिकं जानन्नित्यर्थः । त्रिकर्मकृत् यज्ञदानतपःकर्ता । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् इति वचनात् ।"
"level": 3,
"text": "लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै",
"lines": [
"लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-27",
"id": "Katha-27",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V17",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V08_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V08",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।\nस मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइत्युक्तः स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-52\"\u003Eमृते\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E स्थितं च तं विष्णुमिति प्रादाद् वरत्रयम्' ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति गतिसारे ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्र्यत्वादग्निनामाऽसौ नाचिकेताग्निगो हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eलोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइत्युक्तः स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-52\"\u003Eमृते\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E स्थितं च तं विष्णुमिति प्रादाद् वरत्रयम्' ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति गतिसारे ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्र्यत्वादग्निनामाऽसौ नाचिकेताग्निगो हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eलोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V08",
"KKN_C01_S01_V09",
"KKN_C01_S01_V10",
"KKN_C01_S01_V11",
"KKN_C01_S01_V12",
"KKN_C01_S01_V13"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-52",
"kind": "pathantara",
"quote": "मृते",
"text": "मुक्ते (पा)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-28",
"id": "Katha-28",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V17_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V13_B02",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V13",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "त्रयमेतत् या इष्टका इत्यादि ।"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम्' ॥ इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम्' ॥ इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V08",
"KKN_C01_S01_V09",
"KKN_C01_S01_V10",
"KKN_C01_S01_V11",
"KKN_C01_S01_V12",
"KKN_C01_S01_V13"
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-29",
"id": "Katha-29",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V18",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "एष तेऽग्निर्नाचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।\nएतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥"
"level": 3,
"text": "इष्टकास्थितभगवद्रूपविषयकप्रश्नः",
"lines": [
"इष्टकास्थितभगवद्रूपविषयकप्रश्नः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-30",
"id": "Katha-30",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V19",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।\nएतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥"
"text": "लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।\nस चापि तत् प्रत्यवदद् यथोक्तम् अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥",
"lines": [
"लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।",
"स चापि तत् प्रत्यवदद् यथोक्तम् अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-31",
"id": "Katha-31",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V19_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V15",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्तीति ज्ञानिनो वदन्ति । नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य स्वरूपं यथावदहं विद्याम् ।"
"text": "तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददामि भूयः ।\nतवैव नाम्ना \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-66\"\u003Eभविता\u003C/span\u003Eऽयमग्निः सृ(शृ)ङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥",
"lines": [
"तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददामि भूयः ।",
"तवैव नाम्ना \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-66\"\u003Eभविता\u003C/span\u003Eऽयमग्निः सृ(शृ)ङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-66",
"kind": "note",
"quote": "भविता",
"text": "'भू'धातोः लुटि रूपम्"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-32",
"id": "Katha-32",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V20",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयोऽणुरेष धर्मः ।\nअन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैवम् ॥ २० ॥"
"level": 3,
"text": "नाचिकेताग्निचयनानुष्ठातृफलनिरूपणम्",
"lines": [
"नाचिकेताग्निचयनानुष्ठातृफलनिरूपणम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-33",
"id": "Katha-33",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V20_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "धारकत्वात् धर्मो भगवान् ।"
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।\nब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥",
"lines": [
"त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।",
"ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-34",
"id": "Katha-34",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V21",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V17",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।\nवक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥"
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद् विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।\nस मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥",
"lines": [
"त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद् विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।",
"स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-35",
"id": "Katha-35",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V22",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V18",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।\nभूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥"
"text": "एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।\nएतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासस्तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥",
"lines": [
"एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।",
"एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासस्तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-36",
"id": "Katha-36",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V23",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V14",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "एतत् तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।\nमहाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eया इष्टका\u003C/span\u003E या इष्टकादेवताः ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइष्टकादेवतां विष्णुं षष्ट्युत्तरशतत्रिकम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयथावदेव विज्ञाय मुच्यते कर्मबन्धनाद् ॥ इति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-67\"\u003Eच\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eया इष्टका\u003C/span\u003E या इष्टकादेवताः ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइष्टकादेवतां विष्णुं षष्ट्युत्तरशतत्रिकम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयथावदेव विज्ञाय मुच्यते कर्मबन्धनाद् ॥ इति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-67\"\u003Eच\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V14",
"KKN_C01_S01_V15",
"KKN_C01_S01_V16",
"KKN_C01_S01_V17",
"KKN_C01_S01_V18"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-67",
"kind": "pathantara",
"quote": "च",
"text": "'इति' हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-37",
"id": "Katha-37",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V24",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16_B02",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V16",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।\nइमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ॥\nआभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ २४ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eत्रिभिरेत्य सन्धिम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-68\"\u003Eवेदैरविरुद्धः\u003C/span\u003E । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्त्वादिकं जानन्नित्यर्थः । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eत्रिकर्मकृत्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E यज्ञदानतपःकर्ता ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\nइति वचनात् ॥*॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eत्रिभिरेत्य सन्धिम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-68\"\u003Eवेदैरविरुद्धः\u003C/span\u003E । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्त्वादिकं जानन्नित्यर्थः । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eत्रिकर्मकृत्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E यज्ञदानतपःकर्ता ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E",
"इति वचनात् ॥*॥"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V14",
"KKN_C01_S01_V15",
"KKN_C01_S01_V16",
"KKN_C01_S01_V17",
"KKN_C01_S01_V18"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-68",
"kind": "pathantara",
"quote": "वेदैरविरुद्धः",
"text": "'वेदैरविरुद्धम्'"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-38",
"id": "Katha-38",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V24_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V17_B03",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V17",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "मरणे स्थितं भगवन्तं मानुप्राक्षीः ।"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eत्रयमेतद्\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eया इष्टका\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्यादि ।",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eत्रयमेतद्\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eया इष्टका\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्यादि ।"
],
"lineAlign": [
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V14",
"KKN_C01_S01_V15",
"KKN_C01_S01_V16",
"KKN_C01_S01_V17",
"KKN_C01_S01_V18"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-39",
"id": "Katha-39",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V25",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।\nअपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥"
"level": 3,
"text": "'ब्रह्मजज्ञः' इति भगवन्नामनिरुक्तिः",
"lines": [
"'ब्रह्मजज्ञः' इति भगवन्नामनिरुक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-40",
"id": "Katha-40",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V26",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16_B04",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V16",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वाम् ।\nजीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'ब्रह्मेति वेद उद्दिष्टस्तस्माद् व्यक्तो यतो हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eब्रह्मजस्तेन कथितः स एव ज्ञोऽखिलज्ञतः' ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-69\"\u003Eइति\u003C/span\u003E नामनिरुक्तौ ॥ * ॥\n\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअनेकरूपां\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-70\"\u003Eस्वर्णमयीम्\u003C/span\u003E– \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबहुरूपं च पुरटं कार्तस्वरमितीर्यते ।\u003C/span\u003E इत्यभिधानम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'यमोऽनुवादसन्तुष्टो वह्नेस्तन्नामतामपि ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसृङ्कां\u003C/span\u003E३\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E स्वर्णमयीं चैव कण्ठमालाम् अदाद् विभुः ॥'\u003C/span\u003E इति पाद्मे ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'ब्रह्मेति वेद उद्दिष्टस्तस्माद् व्यक्तो यतो हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eब्रह्मजस्तेन कथितः स एव ज्ञोऽखिलज्ञतः' ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-69\"\u003Eइति\u003C/span\u003E नामनिरुक्तौ ॥ * ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअनेकरूपां\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-70\"\u003Eस्वर्णमयीम्\u003C/span\u003E– \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबहुरूपं च पुरटं कार्तस्वरमितीर्यते ।\u003C/span\u003E इत्यभिधानम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'यमोऽनुवादसन्तुष्टो वह्नेस्तन्नामतामपि ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसृङ्कां\u003C/span\u003E३\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E स्वर्णमयीं चैव कण्ठमालाम् अदाद् विभुः ॥'\u003C/span\u003E इति पाद्मे ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
"justify",
"justify",
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V14",
"KKN_C01_S01_V15",
"KKN_C01_S01_V16",
"KKN_C01_S01_V17",
"KKN_C01_S01_V18"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-69",
"kind": "pathantara",
"quote": "इति",
"text": "'नामनिरुक्ते'हृ."
},
{
"id": "fn-70",
"kind": "pathantara",
"quote": "स्वर्णमयीम्",
"text": "'सुवर्णमयीं' हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-41",
"id": "Katha-41",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V27",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन् मर्त्यः क्वाधस्थः प्रजानन् ।\nअभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान् अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥"
"level": 3,
"text": "नचिकेतसा याचितस्य अग्न्यन्तर्गतब्रह्मविद्याख्यद्वितीयवरस्य निरूपणम्",
"lines": [
"नचिकेतसा याचितस्य अग्न्यन्तर्गतब्रह्मविद्याख्यद्वितीयवरस्य निरूपणम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-42",
"id": "Katha-42",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V28",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14_B05",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01_V14",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।\nयोऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eलोकादिः, प्रतिष्ठा, ब्रह्मजज्ञः, अनन्तलोकाप्तिः\u003C/span\u003E इत्यादिविशेषणैश्च भगवानेव । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eस्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठाम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E४ इति परामर्शाच्च । भगवतो ह्युरुगायनाम प्रसिद्धम् । गुहानिहितत्वं च तस्यैव विशेषतः प्रसिद्धम् ॥\nन चाग्निपरिज्ञानमात्रेणानन्तलोकाप्तिः, भगवज्ज्ञानं विना ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘तद् वा एतदक्षरं गार्ग्यविदित्वाऽस्मिन् लोके जुहोति यजते तपस्तप्यते बहूनि वर्षसहस्राणि अन्तवदेवास्य तद् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-71\"\u003Eभवति\u003C/span\u003E’\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E इत्यादिश्रुतेः । न च मुख्ये \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-72\"\u003Eसति\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E अमुख्यार्थो युज्यते ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eलोकादिः, प्रतिष्ठा, ब्रह्मजज्ञः, अनन्तलोकाप्तिः\u003C/span\u003E इत्यादिविशेषणैश्च भगवानेव । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eस्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठाम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E४ इति परामर्शाच्च । भगवतो ह्युरुगायनाम प्रसिद्धम् । गुहानिहितत्वं च तस्यैव विशेषतः प्रसिद्धम् ॥",
"न चाग्निपरिज्ञानमात्रेणानन्तलोकाप्तिः, भगवज्ज्ञानं विना ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘तद् वा एतदक्षरं गार्ग्यविदित्वाऽस्मिन् लोके जुहोति यजते तपस्तप्यते बहूनि वर्षसहस्राणि अन्तवदेवास्य तद् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-71\"\u003Eभवति\u003C/span\u003E’\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E इत्यादिश्रुतेः । न च मुख्ये \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-72\"\u003Eसति\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E अमुख्यार्थो युज्यते ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
"justify",
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S01_V14",
"KKN_C01_S01_V15",
"KKN_C01_S01_V16",
"KKN_C01_S01_V17",
"KKN_C01_S01_V18"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-71",
"kind": "locus",
"quote": "भवति",
"text": "बृ.उ.३.८.१०(अक्षरब्राह्मणम्) बृ.उ.३.८.१०"
},
{
"id": "fn-72",
"kind": "locus",
"quote": "सति",
"text": "‘सम्भवति’ पा.२.११ पा.२.११"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-43",
"id": "Katha-43",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V28_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S01",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "महति साम्पराये मुक्तौ ॥"
"level": 3,
"text": "नचिकेतसा याचितस्य तृतीयवरस्य निरूपणम्",
"lines": [
"नचिकेतसा याचितस्य तृतीयवरस्य निरूपणम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-44",
"id": "Katha-44",
"oldKey": "KKN_C01_S02",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V19",
"type": "section",
"type": "verse",
"parent": null,
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"verseType": "mantra",
"text": "द्वितीयावल्ली"
"text": "येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।\nएतद् विद्यामनुशिष्टस्त्वयाऽहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥",
"lines": [
"येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।",
"एतद् विद्यामनुशिष्टस्त्वयाऽहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-45",
"id": "Katha-45",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V01",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतेव प्रेयः ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।\nतयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥"
"level": 3,
"text": "भगवज्ज्ञानस्य दुःसाध्यत्वात् तत्रैव नचिकेतसाऽऽग्रहप्रदर्शनम्",
"lines": [
"भगवज्ज्ञानस्य दुःसाध्यत्वात् तत्रैव नचिकेतसाऽऽग्रहप्रदर्शनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-46",
"id": "Katha-46",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V02",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V20",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेत स्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।\nश्रेयो धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥"
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयो अणुरेष धर्मः ।\nअन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-97\"\u003Eसृजैनम्\u003C/span\u003E ॥ २०॥",
"lines": [
"देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयो अणुरेष धर्मः ।",
"अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-97\"\u003Eसृजैनम्\u003C/span\u003E ॥ २०॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-97",
"kind": "pathantara",
"quote": "सृजैनम्",
"text": "'सृजैवम्' हृ, राघ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-47",
"id": "Katha-47",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V03",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V21",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् अभिध्यायन् नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।\nनैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥"
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।\nवक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥",
"lines": [
"देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।",
"वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-48",
"id": "Katha-48",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V03_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V22",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "शृङ्कां शृङ्कलाम् ॥"
"text": "शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।\nभूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥",
"lines": [
"शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।",
"भूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-49",
"id": "Katha-49",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V04",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V23",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।\nविद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥"
"text": "एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।\n\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-98\"\u003Eमहाभूमौ\u003C/span\u003E नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥",
"lines": [
"एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।",
"\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-98\"\u003Eमहाभूमौ\u003C/span\u003E नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-98",
"kind": "pathantara",
"quote": "महाभूमौ",
"text": "'महान् भूमौ' पा."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-50",
"id": "Katha-50",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V05",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V24",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।\nदन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ५ ॥"
"text": "ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।\nइमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ।\nआभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनु प्राक्षीः ॥ २४ ॥",
"lines": [
"ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।",
"इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ।",
"आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनु प्राक्षीः ॥ २४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-51",
"id": "Katha-51",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V06",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V25",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।\nअयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥"
"text": "श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।\nअपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥",
"lines": [
"श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।",
"अपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-52",
"id": "Katha-52",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V07",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V26",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।\nआश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥"
"text": "न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत् त्वाम् ।\nजीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥",
"lines": [
"न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत् त्वाम् ।",
"जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-53",
"id": "Katha-53",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V08",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V27",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।\nअनन्यप्रोक्ते गतिरस्य नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ ८ ॥"
"text": "अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन्मर्त्यः क्वाधःस्थः प्रजानन् ।\nअभिद्ध्यायन् वर्णरतिप्रमोदानतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥",
"lines": [
"अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन्मर्त्यः क्वाधःस्थः प्रजानन् ।",
"अभिद्ध्यायन् वर्णरतिप्रमोदानतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-54",
"id": "Katha-54",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V08_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V28",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "अन्यो भगवानन्योऽहमित्यजानन्ननन्यः । तेन प्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ इति वाक्यशेषात् ।"
"text": "यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।\nयोऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥",
"lines": [
"यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।",
"योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-55",
"id": "Katha-55",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V09",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "colophon",
"text": "नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।\nयां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ ९ ॥"
"level": null,
"text": "इति श्रीकाठकोपनिषदि प्रथमाध्याये प्रथमा वल्ली समाप्ता ॥",
"lines": [
"इति श्रीकाठकोपनिषदि प्रथमाध्याये प्रथमा वल्ली समाप्ता ॥"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-56",
"id": "Katha-56",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10",
"oldKey": "KKN_C01_S02",
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "paada",
"text": "जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।\nततो मया नचिकेतश्चितोऽग्नि रनित्यद्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥"
"level": 2,
"text": "द्वितीयावल्ली",
"lines": [
"द्वितीयावल्ली"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-57",
"id": "Katha-57",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "आख्यं विष्ण्वाख्यं नित्यं शेवधिरिति जानामि । नित्यमाख्यविष्णुविषयैः द्रव्यैर्मन आदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैः द्रव्यैः । नित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि । ध्रुवो भगवान् । अध्रुवैस्तद्भक्तिवर्जितैर्न प्राप्यते ॥ १० ॥"
"level": 3,
"text": "प्रेतशब्दार्थकथनम्",
"lines": [
"प्रेतशब्दार्थकथनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-58",
"id": "Katha-58",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V11",
"oldKey": "KKN_C01_S02_I_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।\nस्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥"
"text": "‘प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्ति’ इति ज्ञानिनो वदन्ति, नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य रूपं यथावत् अहं विद्याम् ॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदेहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते, एतद्वै\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-99\"\u003Eतत्\u003C/span\u003E’\u003C/span\u003E इति परिहाराच्च मुक्ते स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । देहाद् विशेषेण मोचनं नाम मुक्तिरेव । मुक्तेरपि मरणात्मकत्वाद् ‘मरणम्’ इत्यपि भवति । स्थूलदेहपरित्यागस्तु \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविस्रंसमानस्य\u003C/span\u003E इत्यनेनैवोक्तो भवति ॥",
"lines": [
"‘प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्ति’ इति ज्ञानिनो वदन्ति, नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य रूपं यथावत् अहं विद्याम् ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदेहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते, एतद्वै\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-99\"\u003Eतत्\u003C/span\u003E’\u003C/span\u003E इति परिहाराच्च मुक्ते स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । देहाद् विशेषेण मोचनं नाम मुक्तिरेव । मुक्तेरपि मरणात्मकत्वाद् ‘मरणम्’ इत्यपि भवति । स्थूलदेहपरित्यागस्तु \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविस्रंसमानस्य\u003C/span\u003E इत्यनेनैवोक्तो भवति ॥"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-99",
"kind": "locus",
"quote": "तत्",
"text": "२.२.४"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-59",
"id": "Katha-59",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V11_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "क्रतोरानन्त्यहेतुम् । स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम् । स्तोमेभ्योऽपि महान्तम् । उरुगायमित्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः ।"
"level": 3,
"text": "अग्निस्थपरमात्मज्ञानस्य पृथक्कथने कारणप्रदर्शनम्",
"lines": [
"अग्निस्थपरमात्मज्ञानस्य पृथक्कथने कारणप्रदर्शनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-60",
"id": "Katha-60",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V12",
"oldKey": "KKN_C01_S02_I_B02",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।\nअध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्निस्थं परमात्मानं सामान्याज्ञानतोऽपि तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजानतस्तु मुक्तौ च जीवान्तःस्थितमीश्वरम् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनियामकं च जीवानां मुक्तानामपि सर्वदा ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eगुणान् सर्वोत्तमत्वादीनविज्ञाय हरेस्तथा ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनैव मुक्तिर्भवेत् तस्मात् कृच्छ्रात् तदवदद् यमः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्य गोप्यत्वविज्ञप्त्यै तथाऽप्यग्निस्थवेदनात् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसुखाधिक्यं भवेन्मुक्तौ तस्मात् तत् पृथगीरितम् ॥’\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति तत्त्वसारे ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्निस्थं परमात्मानं सामान्याज्ञानतोऽपि तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजानतस्तु मुक्तौ च जीवान्तःस्थितमीश्वरम् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनियामकं च जीवानां मुक्तानामपि सर्वदा ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eगुणान् सर्वोत्तमत्वादीनविज्ञाय हरेस्तथा ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनैव मुक्तिर्भवेत् तस्मात् कृच्छ्रात् तदवदद् यमः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्य गोप्यत्वविज्ञप्त्यै तथाऽप्यग्निस्थवेदनात् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसुखाधिक्यं भवेन्मुक्तौ तस्मात् तत् पृथगीरितम् ॥’\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति तत्त्वसारे ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-61",
"id": "Katha-61",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V12_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "गह्वरे मुक्तजीवे स्थितम् ॥ १२ ॥"
"level": 3,
"text": "मुक्तामुक्तनियामकभगवदुपदेश एव तृतीयवरः",
"lines": [
"मुक्तामुक्तनियामकभगवदुपदेश एव तृतीयवरः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-62",
"id": "Katha-62",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V13",
"oldKey": "KKN_C01_S02_I_B03",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेनमाप्य ।\nस मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eस्थाणुमन्येऽनु संयन्ति यथाकर्म \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-100\"\u003Eयथाश्रुतम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्युक्त्वा \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-101\"\u003Eय\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eएषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः\u003C/span\u003E इति वचनाच्च जीवेषु स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । मृतजीवे स्थितो मुक्तजीवे स्थितश्चोभयात्मको भगवान् विवक्षित इत्येतस्माच्चाविरोधः– \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘गुह्यं तत् परमं ब्रह्म म्रियमाणं शरीरिणम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसम्प्राप्तमपि जीवेषु जागर्ति स्वपितेष्वपि ॥’\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति ब्रह्माण्डे ॥*॥\u003C/span\u003E\nधारकत्वाद् धर्मो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-102\"\u003Eभगवान्\u003C/span\u003E ॥ \u003Ci\u003E ॥ \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-103\"\u003Eमरणे\u003C/span\u003E \u003C/i\u003E\u003Ci\u003Eस्थितं भगवन्तं माऽनुप्राक्षीः ॥ \u003C/i\u003E ॥ \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eमहति साम्पराये\u003C/span\u003E मुक्तौ ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eस्थाणुमन्येऽनु संयन्ति यथाकर्म \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-100\"\u003Eयथाश्रुतम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्युक्त्वा \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-101\"\u003Eय\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eएषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः\u003C/span\u003E इति वचनाच्च जीवेषु स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । मृतजीवे स्थितो मुक्तजीवे स्थितश्चोभयात्मको भगवान् विवक्षित इत्येतस्माच्चाविरोधः– \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘गुह्यं तत् परमं ब्रह्म म्रियमाणं शरीरिणम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसम्प्राप्तमपि जीवेषु जागर्ति स्वपितेष्वपि ॥’\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति ब्रह्माण्डे ॥*॥\u003C/span\u003E",
"धारकत्वाद् धर्मो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-102\"\u003Eभगवान्\u003C/span\u003E ॥ \u003Ci\u003E ॥ \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-103\"\u003Eमरणे\u003C/span\u003E \u003C/i\u003E\u003Ci\u003Eस्थितं भगवन्तं माऽनुप्राक्षीः ॥ \u003C/i\u003E ॥ \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eमहति साम्पराये\u003C/span\u003E मुक्तौ ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
"justify"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-100",
"kind": "locus",
"quote": "यथाश्रुतम्",
"text": "२.२.७"
},
{
"id": "fn-101",
"kind": "locus",
"quote": "य",
"text": "२.२.८ । ‘यएषसुप्तेषु’ इतिहृ. ।"
},
{
"id": "fn-102",
"kind": "note",
"quote": "भगवान्",
"text": "‘धारकत्वाद् धर्मरूपो हि ऐश्वर्यादिर्भगो ह्यसौ’ इति तन्त्रभागवते । (भाग.ता.नि.३.१७.२२ ) धारणाद् भगवान् धर्मो यमनाद् यम उच्यते । इति शब्दनिर्णये (भाग.ता.नि.३.१७.२२)"
},
{
"id": "fn-103",
"kind": "pathantara",
"quote": "मरणे",
"text": "‘स्थितभगवन्तम्’ हृ.पाठः ।"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-63",
"id": "Katha-63",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V13_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "प्रवृह्य जीवात् पृथक्कृत्य ।"
"level": 3,
"text": "ब्रह्मविद्या-भोगपदार्थ-विवेचनम्",
"lines": [
"ब्रह्मविद्या-भोगपदार्थ-विवेचनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-64",
"id": "Katha-64",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V14",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V01",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।\nअन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥"
"text": "ओम् ॥ अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेयस्ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।\nतयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥",
"lines": [
"ओम् ॥ अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेयस्ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।",
"तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-65",
"id": "Katha-65",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V15",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V02",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।\nयदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १५ ॥"
"text": "श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।\nश्रेयो धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥",
"lines": [
"श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।",
"श्रेयो धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-66",
"id": "Katha-66",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V16",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V03",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।\nएतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १६ ॥"
"text": "स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-123\"\u003Eअभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः\u003C/span\u003E) ।\nनैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥",
"lines": [
"स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-123\"\u003Eअभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः\u003C/span\u003E) ।",
"नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-123",
"kind": "pathantara",
"quote": "अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः",
"text": "राघवेन्द्रतीर्थसंमतः पाठः"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-67",
"id": "Katha-67",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V17",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।\nएतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥"
"level": 3,
"text": "ज्ञानाज्ञानमध्ये आन्तर्यप्रदर्शनम्",
"lines": [
"ज्ञानाज्ञानमध्ये आन्तर्यप्रदर्शनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-68",
"id": "Katha-68",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V17_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V04",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।\nसर्वस्यालम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥ इति च ॥ १७ ॥"
"text": "दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।\nविद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥",
"lines": [
"दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।",
"विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-69",
"id": "Katha-69",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V18",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V05",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "न जायते म्रियते वा विपश्चि न्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।\nअजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥"
"text": "अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः ।\nदन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथाऽन्धाः ॥ ५ ॥",
"lines": [
"अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः ।",
"दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथाऽन्धाः ॥ ५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-70",
"id": "Katha-70",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V18_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V06",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "देहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।\nन कुतश्चिद्यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥\nभावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।\nजायते म्रियते वापि स्वरूपेण कथञ्चन ॥\nअजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि ॥ इति च ।"
"text": "न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।\nअयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनःपुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥",
"lines": [
"न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।",
"अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनःपुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-71",
"id": "Katha-71",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V19",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।\nउभौ तै न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥"
"level": 3,
"text": "तत्त्वज्ञानस्य दुस्साध्यत्वप्रतिपादनम्",
"lines": [
"तत्त्वज्ञानस्य दुस्साध्यत्वप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-72",
"id": "Katha-72",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V19_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V07",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "जीवस्यापि स्वतो मरणाभावादुभौ तौ न विजानीतः ।"
"text": "श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।\nआश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धाऽऽश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥",
"lines": [
"श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।",
"आश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धाऽऽश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-73",
"id": "Katha-73",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V20",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V01_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02_V01",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।\nतमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-124\"\u003Eसृङ्कां\u003C/span\u003E शृङ्खलाम्\u003C/span\u003E ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-124\"\u003Eसृङ्कां\u003C/span\u003E शृङ्खलाम्\u003C/span\u003E ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V01",
"KKN_C01_S02_V02",
"KKN_C01_S02_V03",
"KKN_C01_S02_V04",
"KKN_C01_S02_V05",
"KKN_C01_S02_V06",
"KKN_C01_S02_V07"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-124",
"kind": "pathantara",
"quote": "सृङ्कां",
"text": "'शृङ्कां' पा."
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-74",
"id": "Katha-74",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V20_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "एवं नित्यस्य जन्तोर्गुहायां निहितः । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । आत्मनः सकाशान्महिमानं महामानम् ।"
"level": 3,
"text": "सुज्ञानिनैव सम्यग्भगवदुपदेशप्राप्तिरुत्तमा",
"lines": [
"सुज्ञानिनैव सम्यग्भगवदुपदेशप्राप्तिरुत्तमा"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-75",
"id": "Katha-75",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V21",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V08",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।\nकस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥"
"text": "न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।\nअनन्यप्रोक्ते गतिरत्र ना- स्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ।। ८ ।।",
"lines": [
"न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।",
"अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र ना- स्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ।। ८ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-76",
"id": "Katha-76",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V21_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V09",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "ऐश्वर्यादेव आसीनो दूरं व्रजति इत्यादि ।"
"text": "नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।\nयां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ।। ९ ।।",
"lines": [
"नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।",
"यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ।। ९ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-77",
"id": "Katha-77",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V22",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V08_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02_V08",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।\nमहान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअन्यो भगवान् अन्योऽहम्\u003C/span\u003E इति अजानन्\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअनन्यः\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E, तेन\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eप्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति वाक्यशेषात् ।। * ।।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'जीवानां चैव विष्णोश्च यो न वेत्ति भिदां पुमान् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतदनुव्रताश्च ये केचित् तेषां ज्ञानं न जायते' इति ब्रह्मवैवर्ते ।। * ।।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअन्यो भगवान् अन्योऽहम्\u003C/span\u003E इति अजानन्\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअनन्यः\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E, तेन\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eप्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति वाक्यशेषात् ।। * ।।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'जीवानां चैव विष्णोश्च यो न वेत्ति भिदां पुमान् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतदनुव्रताश्च ये केचित् तेषां ज्ञानं न जायते' इति ब्रह्मवैवर्ते ।। * ।।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V08",
"KKN_C01_S02_V09"
],
"label": "भाष्यम्"
},
},
{
{
"id": "Katha-78",
"id": "Katha-78",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V23",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "नायमात्मा प्रवचेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।\nयमेवैष वृणुते तेन लभ्य स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥"
"level": 3,
"text": "यमस्य सुज्ञानित्वनिरूपणम्",
"lines": [
"यमस्य सुज्ञानित्वनिरूपणम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-79",
"id": "Katha-79",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V24",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।\nनाशान्तमनसो वापि प्रज्ञानेनैवमाप्नुयात् ॥ २४ ॥"
"text": "जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।\nततो मया नचिकेतश्चितोऽग्निरनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥",
"lines": [
"जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।",
"ततो मया नचिकेतश्चितोऽग्निरनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-80",
"id": "Katha-80",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V25",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V11",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।\nमृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥"
"text": "कामस्याऽप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।\nस्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥",
"lines": [
"कामस्याऽप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।",
"स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-81",
"id": "Katha-81",
"oldKey": "KKN_C01_S03",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V12",
"type": "section",
"type": "verse",
"parent": null,
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"verseType": "mantra",
"text": "तृतीयावल्ली"
"text": "तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाऽहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।\nअध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥",
"lines": [
"तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाऽहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।",
"अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-82",
"id": "Katha-82",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V01",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "गुरूपदेशेन तत्त्वज्ञानप्राप्तिः",
"lines": [
"गुरूपदेशेन तत्त्वज्ञानप्राप्तिः"
]
},
{
"id": "Katha-83",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V13",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।\nछायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥"
"text": "एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यम् अणुमेनमाप्य ।\nस मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥",
"lines": [
"एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यम् अणुमेनमाप्य ।",
"स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-83",
"id": "Katha-84",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V01_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02_V10",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "आत्मान्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।\nस विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥\nशुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।\nआतपः पापिनां नित्यं ... ... ।"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eआख्यं\u003C/span\u003E विष्ण्वाख्यं \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eनित्यं शेवधिरिति जानामि\u003C/span\u003E । नित्यम् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-130\"\u003Eआख्य-विष्णुविषयैर्\u003C/span\u003Eद्रव्यैर्मनआदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैर्द्रव्यैः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eनित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि\u003C/span\u003E । ध्रुवो भगवान् \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअध्रुवैः\u003C/span\u003E तद्भक्तिवर्जितैः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eन प्राप्यते\u003C/span\u003E ॥ * ॥\nक्रतोरानन्त्यहेतुम्, स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम्, स्तोमेभ्योऽपि महान्तम्, \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eउरुगायम्\u003C/span\u003E इत्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः ।",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eआख्यं\u003C/span\u003E विष्ण्वाख्यं \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eनित्यं शेवधिरिति जानामि\u003C/span\u003E । नित्यम् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-130\"\u003Eआख्य-विष्णुविषयैर्\u003C/span\u003Eद्रव्यैर्मनआदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैर्द्रव्यैः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eनित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि\u003C/span\u003E । ध्रुवो भगवान् \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअध्रुवैः\u003C/span\u003E तद्भक्तिवर्जितैः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eन प्राप्यते\u003C/span\u003E ॥ * ॥",
"क्रतोरानन्त्यहेतुम्, स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम्, स्तोमेभ्योऽपि महान्तम्, \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eउरुगायम्\u003C/span\u003E इत्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः ।"
],
"lineAlign": [
"justify",
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V10",
"KKN_C01_S02_V11",
"KKN_C01_S02_V12",
"KKN_C01_S02_V13"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-130",
"kind": "pathantara",
"quote": "आख्य-विष्णुविषयैर्",
"text": "आख्यविषयैः (हृ.)"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-84",
"id": "Katha-85",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V02",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।\nअभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥"
"level": 3,
"text": "उपनिषदोऽभेदपरत्वनिराकरणम्",
"lines": [
"उपनिषदोऽभेदपरत्वनिराकरणम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-85",
"id": "Katha-86",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V02_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10_B02",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02_V10",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": ".... ... मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ॥\nसंसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशरो ह्यात्मा ब्रह्म \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-131\"\u003Eतल्लक्ष्यमुच्यते\u003C/span\u003E.., ..शरवत् तन्मयो भवेत्\u003C/span\u003E२, \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअभयं तितीर्षतां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-132\"\u003Eपारम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E, \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतादृगेव \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-133\"\u003Eभवति\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्यादौ सर्वत्र भेदस्यैवोक्तेश्च न जीवाभेदः । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनाचिकेतं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-134\"\u003Eशकेमसि\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्युक्तत्वाच्च नाचिकेताग्निस्थो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-135\"\u003Eभगवान्\u003C/span\u003E अत्रोच्यत इति सिद्धम् । \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eउरुगायं दृष्ट्वा कामस्याऽप्तिम् अत्यस्राक्षीः\u003C/span\u003E । न च मृत्वा यमं प्राप्तस्य नचिकेतसो मृतोऽस्ति न \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-136\"\u003Eवेति\u003C/span\u003E संशयोऽस्ति ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशरो ह्यात्मा ब्रह्म \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-131\"\u003Eतल्लक्ष्यमुच्यते\u003C/span\u003E.., ..शरवत् तन्मयो भवेत्\u003C/span\u003E२, \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअभयं तितीर्षतां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-132\"\u003Eपारम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E, \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतादृगेव \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-133\"\u003Eभवति\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्यादौ सर्वत्र भेदस्यैवोक्तेश्च न जीवाभेदः । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनाचिकेतं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-134\"\u003Eशकेमसि\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्युक्तत्वाच्च नाचिकेताग्निस्थो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-135\"\u003Eभगवान्\u003C/span\u003E अत्रोच्यत इति सिद्धम् । \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eउरुगायं दृष्ट्वा कामस्याऽप्तिम् अत्यस्राक्षीः\u003C/span\u003E । न च मृत्वा यमं प्राप्तस्य नचिकेतसो मृतोऽस्ति न \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-136\"\u003Eवेति\u003C/span\u003E संशयोऽस्ति ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V10",
"KKN_C01_S02_V11",
"KKN_C01_S02_V12",
"KKN_C01_S02_V13"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-131",
"kind": "pathantara",
"quote": "तल्लक्ष्यमुच्यते",
"text": "आथ.२.५,'तल्लक्षमुच्यते' हृ."
},
{
"id": "fn-132",
"kind": "locus",
"quote": "पारम्",
"text": "१.३.२"
},
{
"id": "fn-133",
"kind": "locus",
"quote": "भवति",
"text": "२.१.१५"
},
{
"id": "fn-134",
"kind": "locus",
"quote": "शकेमसि",
"text": "१.३.२"
},
{
"id": "fn-135",
"kind": "pathantara",
"quote": "भगवान्",
"text": "'भगवानेवात्रोच्यते' हृ."
},
{
"id": "fn-136",
"kind": "pathantara",
"quote": "वेति",
"text": "'नास्ति वेति' हृ."
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-86",
"id": "Katha-87",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V03",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V12_B03",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02_V12",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।\nबुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ ३ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eगह्वरे\u003C/span\u003E मुक्तजीवे स्थितम् ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eगह्वरे\u003C/span\u003E मुक्तजीवे स्थितम् ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V10",
"KKN_C01_S02_V11",
"KKN_C01_S02_V12",
"KKN_C01_S02_V13"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-87",
"id": "Katha-88",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V04",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V13_B04",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02_V13",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।\nआत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ४ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eप्रवृह्य\u003C/span\u003E जीवात् पृथक्कृत्य ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुक्तजीवे स्थितं विष्णुं विदित्वा जीवतः पृथक् ।\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमोदते मोदनीयं तं प्राप्य मुक्तस्सदैव च । इति\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-137\"\u003Eमहावाराहे\u003C/span\u003E ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eप्रवृह्य\u003C/span\u003E जीवात् पृथक्कृत्य ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुक्तजीवे स्थितं विष्णुं विदित्वा जीवतः पृथक् ।\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमोदते मोदनीयं तं प्राप्य मुक्तस्सदैव च । इति\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-137\"\u003Eमहावाराहे\u003C/span\u003E ॥"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V10",
"KKN_C01_S02_V11",
"KKN_C01_S02_V12",
"KKN_C01_S02_V13"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-137",
"kind": "pathantara",
"quote": "महावाराहे",
"text": "'महावराहे' हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-88",
"id": "Katha-89",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V05",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V14",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।\nतस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ ५ ॥"
"text": "अन्यत्र धर्माद् अन्यत्राधर्माद् अन्यत्रास्मात् कृताकृतात्।\nअन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद् वद॥ १४ ॥",
"lines": [
"अन्यत्र धर्माद् अन्यत्राधर्माद् अन्यत्रास्मात् कृताकृतात्।",
"अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद् वद॥ १४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-89",
"id": "Katha-90",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V06",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V15",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।\nतस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-90",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्तवविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाशुचिः ।\nन स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ ७ ॥"
"text": "सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद् वदन्ति ।\nयदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण ब्रवीमि ओमित्येतत् ॥ १५ ॥",
"lines": [
"सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद् वदन्ति ।",
"यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण ब्रवीमि ओमित्येतत् ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-91",
"id": "Katha-91",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V08",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V16",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदाशुचिः ।\nस तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ ८ ॥"
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।\nएतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥१६॥",
"lines": [
"एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।",
"एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥१६॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-92",
"id": "Katha-92",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V09",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V17",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान् नरः ।\nसोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ ९ ॥"
"text": "एतदालम्बनं श्रेष्ठम् एतदालम्बनं परम् ।\nएतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥",
"lines": [
"एतदालम्बनं श्रेष्ठम् एतदालम्बनं परम् ।",
"एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-93",
"id": "Katha-93",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V10",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अथेभ्यश्च परं मनः ।\nमनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः ॥ १० ॥"
"level": 3,
"text": "ब्रह्मज्ञानिनो जननमरणाभावसमर्थनम्",
"lines": [
"ब्रह्मज्ञानिनो जननमरणाभावसमर्थनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-94",
"id": "Katha-94",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V11",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V18",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।\nपुरुषान्न परः किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ ११ ॥"
"text": "न जायते म्रियते वा विपश्चिद् नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।\nअजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥",
"lines": [
"न जायते म्रियते वा विपश्चिद् नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।",
"अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-95",
"id": "Katha-95",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V11_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "देवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।\nसोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्ग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः ॥\nयमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।\nउमेति चार्थमानिन्यस्तिस्रो द्विर्द्व्येकदेवताः ॥\nमनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।\nते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ॥\nतस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।\nतस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ॥\nकश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा॥ १०-१२ ॥"
"level": 3,
"text": "जीवानां स्वरूपतो नित्यत्वप्रतिपादनम्",
"lines": [
"जीवानां स्वरूपतो नित्यत्वप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-96",
"id": "Katha-96",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V12",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V19",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।\nदृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १२ ॥"
"text": "हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।\nउभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥१९ ॥",
"lines": [
"हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।",
"उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥१९ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-97",
"id": "Katha-97",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V13",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "भगवतोऽणुतोऽणीयस्त्वस्य महतो महीयस्त्वस्य च कथनम्",
"lines": [
"भगवतोऽणुतोऽणीयस्त्वस्य महतो महीयस्त्वस्य च कथनम्"
]
},
{
"id": "Katha-98",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V20",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यच्छेद् वाङ्मनसि प्राज्ञस्तद् यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।\nज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १३ ॥"
"text": "अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।\nतमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥",
"lines": [
"अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।",
"तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-98",
"id": "Katha-99",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V13_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V16_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02_V16",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "तस्माद्वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।\nशिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥\nतौ रमायां परानन्दे तां विष्णौ परमात्मनि ।\nतद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ॥\nकुतस्तु मानुषो देवान्नियच्छेद्विनियामकान् ॥ इति च ॥\nस्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति महतः परमित्येवोक्तम् ॥ १३ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वस्याऽलम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः' इति च ॥*॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदेहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eन कुतश्चिद् यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eभावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वस्याऽलम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः' इति च ॥*॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदेहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eन कुतश्चिद् यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eभावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V14",
"KKN_C01_S02_V15",
"KKN_C01_S02_V16",
"KKN_C01_S02_V17",
"KKN_C01_S02_V18",
"KKN_C01_S02_V19",
"KKN_C01_S02_V20"
],
"label": "भाष्यम्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-99",
"id": "Katha-100",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V14",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V18_B02",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02_V18",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान् निबोधत ।\nक्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत् कवयो वदन्ति ॥ १४ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजायते म्रियते वाऽपि स्वरूपेण कथञ्चन ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि । इति च ॥\u003C/span\u003E\nअयं भगवान् कुतोऽपि न बभूव यस्माद्, अतस्तद्वेत्ताऽपि \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-152\"\u003Eविपश्चिद्\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eन जायते न म्रियते\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E च । यतः कश्चिज्जीवः स्वतो न बभूव । देहसम्बन्धाद्धि जायते । विपश्चितस्तु देहसम्बन्धाभावाद् न जायते न म्रियते च॥*॥\nजीवस्यापि स्वतो मरणाभावाद् \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eउभौ तौ न विजानीतः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E ॥ * ॥\nएवं नित्यस्य \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eजन्तोर्गुहायां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-153\"\u003Eनिहितः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eआत्मनः\u003C/span\u003E सकाशान्\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eमहिमानं\u003C/span\u003E महामानम् ॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवाद् गुणपरीमाणं यस्माद् विष्णोर्महत्तरम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्माज्जीवात् स महिमा विष्णुरित्युच्यते श्रुतौ' इति च ॥*॥\u003C/span\u003E",
},
"lines": [
{
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजायते म्रियते वाऽपि स्वरूपेण कथञ्चन ।\u003C/span\u003E",
"id": "Katha-100",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि । इति च ॥\u003C/span\u003E",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V15",
"अयं भगवान् कुतोऽपि न बभूव यस्माद्, अतस्तद्वेत्ताऽपि \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-152\"\u003Eविपश्चिद्\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eन जायते न म्रियते\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E च । यतः कश्चिज्जीवः स्वतो न बभूव । देहसम्बन्धाद्धि जायते । विपश्चितस्तु देहसम्बन्धाभावाद् न जायते न म्रियते च॥*॥",
"type": "verse",
"जीवस्यापि स्वतो मरणाभावाद् \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eउभौ तौ न विजानीतः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E ॥ * ॥",
"parent": "KKN_C01_S03",
"एवं नित्यस्य \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eजन्तोर्गुहायां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-153\"\u003Eनिहितः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eआत्मनः\u003C/span\u003E सकाशान्\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eमहिमानं\u003C/span\u003E महामानम् ॥",
"chapter": "KKN_C01",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवाद् गुणपरीमाणं यस्माद् विष्णोर्महत्तरम् ।\u003C/span\u003E",
"verseType": "mantra",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्माज्जीवात् स महिमा विष्णुरित्युच्यते श्रुतौ' इति च ॥*॥\u003C/span\u003E"
"text": "अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।\nअनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य तं मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
"justify",
"justify",
"justify",
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S02_V14",
"KKN_C01_S02_V15",
"KKN_C01_S02_V16",
"KKN_C01_S02_V17",
"KKN_C01_S02_V18",
"KKN_C01_S02_V19",
"KKN_C01_S02_V20"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-152",
"kind": "pathantara",
"quote": "विपश्चिद्",
"text": "'न जायते म्रियते' .हृ."
},
{
"id": "fn-153",
"kind": "pathantara",
"quote": "निहितः",
"text": "'एवं विष्णौ' .हृ."
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-101",
"id": "Katha-101",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V16",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।\nउक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥"
"level": 3,
"text": "सर्वसमर्थो भगवान्",
"lines": [
"सर्वसमर्थो भगवान्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-102",
"id": "Katha-102",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V17",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V21",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।\nप्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पते इति ॥ १७ ॥ ॥"
"text": "आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।\nकस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥",
"lines": [
"आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।",
"कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-103",
"id": "Katha-103",
"oldKey": "KKN_C02_S01",
"oldKey": null,
"type": "section",
"type": "section",
"parent": null,
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"verseType": "topic",
"text": "प्रथमावल्ली"
"level": 3,
"text": "विनाशिशरीरेषु स्थितस्य भगवतोऽविनाशित्वकथनम्",
"lines": [
"विनाशिशरीरेषु स्थितस्य भगवतोऽविनाशित्वकथनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-104",
"id": "Katha-104",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V22",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराक् पश्यति नान्तरात्मन् ।\nकश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षत् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥"
"text": "अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।\nमहान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२॥",
"lines": [
"अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।",
"महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-105",
"id": "Katha-105",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V01_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "तृणु कात्करणे इति धातुः ॥ १ ॥"
"level": 3,
"text": "भगवदनुग्रहस्य साक्षात्कारसाधनत्वप्रतिपादनम्",
"lines": [
"भगवदनुग्रहस्य साक्षात्कारसाधनत्वप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-106",
"id": "Katha-106",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V02",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V23",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "पराचः कामाननुयन्ति बालाः ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशान् ।\nअथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥"
"text": "नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।\nयमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥",
"lines": [
"नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।",
"यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-107",
"id": "Katha-107",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V03",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।\nएतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ३ ॥"
"level": 3,
"text": "वैराग्यादिसाधनं विना भगवदनुग्रहाप्राप्तिः",
"lines": [
"वैराग्यादिसाधनं विना भगवदनुग्रहाप्राप्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-108",
"id": "Katha-108",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V03_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V24",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो भवति तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः । न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद्भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ।"
"text": "नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।\nनाशान्तमनसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ २४ ॥",
"lines": [
"नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।",
"नाशान्तमनसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ २४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-109",
"id": "Katha-109",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V04",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।\nमहान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥"
"level": 3,
"text": "भगवज्ज्ञानस्य दुर्लभत्वप्रतिपादनम्",
"lines": [
"भगवज्ज्ञानस्य दुर्लभत्वप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-110",
"id": "Katha-110",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V05",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V25",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "य इदं मध्वदं वेदात्मानं जीवमन्तिकात् ।\nईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ ५ ॥"
"text": "यस्य ब्रह्म च क्षत्रं चोभे भवत ओदनः ।\nमृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥",
"lines": [
"यस्य ब्रह्म च क्षत्रं चोभे भवत ओदनः ।",
"मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-111",
"id": "Katha-111",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V05_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "colophon",
"text": "जीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति । वस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ ५ ॥"
"level": null,
"text": "॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥",
"lines": [
"॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-112",
"id": "Katha-112",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V06",
"oldKey": "KKN_C01_S03",
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "paada",
"text": "यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।\nगुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद्वै तत् ॥ ६ ॥"
"level": 2,
"text": "तृतीयावल्ली",
"lines": [
"तृतीयावल्ली"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-113",
"id": "Katha-113",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V06_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_I_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "अम्नामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।\nपूर्वं यो जनयामास पूर्वजातं चतुर्मुखम् ॥\nस्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।\nयः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः ॥ इति च ॥"
"text": "ऐश्वर्यादेव ‘आसीनो दूरं व्रजति’ इत्यादि ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eऐश्वर्याद् भगवान् विष्णुर्विरुद्धं घटयत्यसौ’ इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"ऐश्वर्यादेव ‘आसीनो दूरं व्रजति’ इत्यादि ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eऐश्वर्याद् भगवान् विष्णुर्विरुद्धं घटयत्यसौ’ इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null,
"center"
],
"label": "भाष्यम्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-114",
"id": "Katha-114",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V07",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी ।\nगुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद्वै तत् ॥ ७ ॥"
"level": 3,
"text": "हृदयस्थमुख्यप्राणप्रतीके भगवद्ध्यानम्",
"lines": [
"हृदयस्थमुख्यप्राणप्रतीके भगवद्ध्यानम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-115",
"id": "Katha-115",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V07_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V01",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "अदनादितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।\nउत्तमो देवताभ्यश्च सोत्मानं विविधात्मना ॥\nमत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।\nभूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे ॥ इति च ।"
"text": "अथ तृतीयाध्यायः\nऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।\nछायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥",
"lines": [
"अथ तृतीयाध्यायः",
"ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।",
"छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥"
],
"lineAlign": [
"center",
null,
null
],
"label": "उपनिषद्"
},
},
{
{
"id": "Katha-116",
"id": "Katha-116",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V08",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "अग्निस्थ-मुक्तस्थभगवद्रूपयोरैक्यप्रतिपादनम्",
"lines": [
"अग्निस्थ-मुक्तस्थभगवद्रूपयोरैक्यप्रतिपादनम्"
]
},
{
"id": "Katha-117",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V02",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः ।\nदिवे दिव ईड्यो जागृवद्भिः हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः । एतद्वै तत् ॥ ८ ॥"
"text": "यः सेतुरीजानानाम् अक्षरं ब्रह्म तत् परम् ।\nअभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥",
"lines": [
"यः सेतुरीजानानाम् अक्षरं ब्रह्म तत् परम् ।",
"अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-117",
"id": "Katha-118",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V08_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V01_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03_V01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "सर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।\nसुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः ॥ इति च ।\nअर्यते ण आभ्यामित्यरणी ॥ ८ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'आत्माऽन्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-169\"\u003Eस\u003C/span\u003E विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआतपः पापिनां नित्यं मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसंसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'आत्माऽन्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-169\"\u003Eस\u003C/span\u003E विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआतपः पापिनां नित्यं मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसंसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S03_V01",
"KKN_C01_S03_V02"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-169",
"kind": "pathantara",
"quote": "स",
"text": "'विष्णुः स' हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-118",
"id": "Katha-119",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V09",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "ध्याने इन्द्रियनिग्रहस्याऽवश्यकत्वप्रतिपादनम्",
"lines": [
"ध्याने इन्द्रियनिग्रहस्याऽवश्यकत्वप्रतिपादनम्"
]
},
{
"id": "Katha-120",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V03",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यतश्चोदेति सूर्योस्तं यत्र च गच्छति ।\nतं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ ९ ॥"
"text": "आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।\nबुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ।। ३ ।।",
"lines": [
"आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।",
"बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ।। ३ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-119",
"id": "Katha-121",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V10",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V04",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।\nमृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ १० ॥"
"text": "इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।\nआत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ।। ४ ।।",
"lines": [
"इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।",
"आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ।। ४ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-120",
"id": "Katha-122",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V10_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "यः प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।\nस एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ॥\nमूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिगश्च यः ।\nगुणतस्स्वरूपतो वापि विशेषं योऽत्र पश्यति ॥\nअत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।\nभेदाभेदविदश्चात्र तमो यान्ति न संशयः ॥ १० ॥"
"level": 3,
},
"text": "इन्द्रियनिग्रहस्य विवेकसाध्यत्वनिरूपणम्",
{
"lines": [
"id": "Katha-121",
"इन्द्रियनिग्रहस्य विवेकसाध्यत्वनिरूपणम्"
"oldKey": "KKN_C02_S01_V11",
]
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।\nमृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-122",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "तथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।\nक्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं विदः ॥\nयान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद्विचारणा ॥ इति च ।"
},
},
{
{
"id": "Katha-123",
"id": "Katha-123",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V12",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V05",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।\nईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ १२ ॥"
"text": "यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।\nतस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ।। ५ ।।",
"lines": [
"यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।",
"तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ।। ५ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-124",
"id": "Katha-124",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V13",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V06",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।\nईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद्वै तत् ॥ १३ ॥"
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।\nतस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ।। ६ ।।",
"lines": [
"यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।",
"तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ।। ६ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-125",
"id": "Katha-125",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V14",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V07",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।\nएवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥"
"text": "यस्त्वविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः ।\nन स तत् पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ।। ७ ।।",
"lines": [
"यस्त्वविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः ।",
"न स तत् पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ।। ७ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-126",
"id": "Katha-126",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V14_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V08",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "भेदाभेद एव निषिध्यते न तु भेद इत्याशङ्कां निवर्तयितुं एवं धर्मान् पृथक् पश्यन् इति भगवद्धर्माणामवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह । पर्वतेषु दुर्गे शिखरे वृष्टमधो विधावति । एवं विष्णोर्धर्मान् पृथक् पश्यन्नन्धन्तमो विधावति ॥ १२-१४ ॥"
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदा शुचिः ।\nस तु तत् पदमाप्नोति यस्माद् भूयो न जायते।। ८ ।।",
"lines": [
"यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदा शुचिः ।",
"स तु तत् पदमाप्नोति यस्माद् भूयो न जायते।। ८ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-127",
"id": "Katha-127",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V15",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V09",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।\nएवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥"
"text": "विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः ।\nसोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ।। ९।।",
"lines": [
"विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः ।",
"सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ।। ९।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-128",
"id": "Katha-128",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V15_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S01",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "विजानतो मुनेरात्मा वायुरपि तादृगेव भवति न तु स एव भवति । किम्वन्ये जीवाः ।"
"level": 3,
"text": "देवतातारतम्यप्रतिपादनम्",
"lines": [
"देवतातारतम्यप्रतिपादनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-129",
"id": "Katha-129",
"oldKey": "KKN_C02_S02",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V10",
"type": "section",
"type": "verse",
"parent": null,
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"verseType": "mantra",
"text": "द्वितीयावल्ली"
"text": "इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।\nमनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ।। १० ।।",
"lines": [
"इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।",
"मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ।। १० ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-130",
"id": "Katha-130",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V11",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।\nअनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥"
"text": "महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।\nपुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ।।११।।",
"lines": [
"महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।",
"पुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ।।११।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-131",
"id": "Katha-131",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V01_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "इदं पुरं भगवदधीनमित्यनुष्ठाय । अजस्येदं पुरमिति स्थितिं कृत्वा ।"
"level": 3,
"text": "ज्ञानिनामेव भगवत्साक्षात्कारः",
"lines": [
"ज्ञानिनामेव भगवत्साक्षात्कारः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-132",
"id": "Katha-132",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V02",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V12",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।\nनृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ २ ॥"
"text": "एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।\nदृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः।। १२।।",
"lines": [
"एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।",
"दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः।। १२।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-133",
"id": "Katha-133",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V02_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V03_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03_V03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "नित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।\nहंस इत्युच्यते तस्माद्वायुस्थश्शुचिषत्स्मृतः ॥\nवरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।\nहोता सर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥\nअत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।\nस द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥\nनृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।\nऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥\nव्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।\nअब्जगोजाद्रिजेष्वेवमास्ते सोऽब्जादिकस्ततः ॥\nतथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।\nवेदैर्मुख्यतया प्रोक्तः ऋतमित्येव चोच्यते ॥\nबृहत्पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदेवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्यग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः  ।।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउमेति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-183\"\u003Eचार्थमानिन्यस्तिस्रो\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eद्विद्व्येकदेवताः ।।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ।।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा ।। * ।।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदेवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्यग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः  ।।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउमेति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-183\"\u003Eचार्थमानिन्यस्तिस्रो\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eद्विद्व्येकदेवताः ।।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ।।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा ।। * ।।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C01_S03_V03",
"KKN_C01_S03_V04",
"KKN_C01_S03_V05",
"KKN_C01_S03_V06",
"KKN_C01_S03_V07",
"KKN_C01_S03_V08",
"KKN_C01_S03_V09",
"KKN_C01_S03_V10",
"KKN_C01_S03_V11",
"KKN_C01_S03_V12"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-183",
"kind": "pathantara",
"quote": "चार्थमानिन्यस्तिस्रो",
"text": "'द्विर्द्व्येकदेवताः' हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-134",
"id": "Katha-134",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V03",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।\nमध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥"
"level": 3,
"text": "देवेष्वपि स्वस्वामिभावसम्बन्धकथनम्",
"lines": [
"देवेष्वपि स्वस्वामिभावसम्बन्धकथनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-135",
"id": "Katha-135",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V04",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V13",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।\nदेहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥"
"text": "यच्छेद् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-189\"\u003Eवाङ्मनसि\u003C/span\u003E प्राज्ञस्तद् यच्छेद् ज्ञान आत्मनि ।\nज्ञानमात्मनि महति तद् यच्छेच्छान्त आत्मनि॥१३॥",
"lines": [
"यच्छेद् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-189\"\u003Eवाङ्मनसि\u003C/span\u003E प्राज्ञस्तद् यच्छेद् ज्ञान आत्मनि ।",
"ज्ञानमात्मनि महति तद् यच्छेच्छान्त आत्मनि॥१३॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-189",
"kind": "note",
"quote": "वाङ्मनसि",
"text": "वाङ्मनसी (हृ.,वे.)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-136",
"id": "Katha-136",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V05",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।\nइतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥"
"level": 3,
"text": "वेदाध्येतॄणां हितोक्तिः",
"lines": [
"वेदाध्येतॄणां हितोक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-137",
"id": "Katha-137",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V05_B01",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V14",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "न केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः । किन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् । अतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ३५ ॥"
"text": "उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-190\"\u003Eवरान्\u003C/span\u003E निबोधत ।\nक्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-191\"\u003Eपथस्तत्\u003C/span\u003E कवयो वदन्ति ॥१४॥",
"lines": [
"उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-190\"\u003Eवरान्\u003C/span\u003E निबोधत ।",
"क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-191\"\u003Eपथस्तत्\u003C/span\u003E कवयो वदन्ति ॥१४॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-190",
"kind": "pathantara",
"quote": "वरान्",
"text": "परान् (राघ,वरद. सम्मतः)"
},
{
"id": "fn-191",
"kind": "pathantara",
"quote": "पथस्तत्",
"text": "पथः स्थम् (प्रकाशकिसम्मतः)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-138",
"id": "Katha-138",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V06",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V15",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।\nयथा मरणं प्राप्यात्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥"
"text": "अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।\nअनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-192\"\u003Eतं\u003C/span\u003E मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥",
"lines": [
"अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।",
"अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-192\"\u003Eतं\u003C/span\u003E मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-192",
"kind": "pathantara",
"quote": "तं",
"text": "तन्मृत्युमुखात् (हृ.)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-139",
"id": "Katha-139",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V07",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।\nस्थाणुमन्ये नु संयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥"
"level": 3,
"text": "नाचिकेतोपाख्यानस्योपसंहारः तत्कथनश्रवणयोः फलं च",
"lines": [
"नाचिकेतोपाख्यानस्योपसंहारः तत्कथनश्रवणयोः फलं च"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-140",
"id": "Katha-140",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V08",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V16",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।\nतदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।\nतस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।\nएतद्वै तत् ॥ ८ ॥"
"text": "नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।\nउक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥",
"lines": [
"नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।",
"उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-141",
"id": "Katha-141",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V09",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V17",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ ९ ॥"
"text": "य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।\nप्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १७ ॥",
"lines": [
"य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।",
"प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-142",
"id": "Katha-142",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V09_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"verseType": "colophon",
"text": "अग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।\nपाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ॥\nरूपं रूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥ ६९ ॥"
"level": null,
"text": "॥ इति प्रथमाध्याये तृतीयावल्ली ।",
"lines": [
"॥ इति प्रथमाध्याये तृतीयावल्ली ।"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-143",
"id": "Katha-143",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V10",
"oldKey": "KKN_C02",
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "adhyaya",
"text": "वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ १० ॥"
"level": 1,
"text": "द्वितीयोऽध्यायः",
"lines": [
"द्वितीयोऽध्यायः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-144",
"id": "Katha-144",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V10_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01",
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "paada",
"text": "एवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।\nरूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् प्रतिरूपकः ॥\nअचेतनः स्पर्शगम्यो योऽयमेवं जनार्दनः ।\nएकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ॥\nरूपं रूपं प्रति ह्यस्य प्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ।\nबाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ॥\nअनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥"
"level": 2,
"text": "प्रथमावल्ली",
"lines": [
"प्रथमावल्ली"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-145",
"id": "Katha-145",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V11",
"oldKey": "KKN_C02_S01_I_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्माद् वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतौ रमायां परानन्दे \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-193\"\u003Eतां\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E विष्णौ परमात्मनि ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकुतस्तु मानुषो देवान् नियच्छेद् विनियामकान् ।'\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-194\"\u003Eइति\u003C/span\u003E च ॥ * ॥\u003C/span\u003E\nस्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eमहतः परम्\u003C/span\u003E इत्येवोक्तम् ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतस्माद् वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतौ रमायां परानन्दे \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-193\"\u003Eतां\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E विष्णौ परमात्मनि ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकुतस्तु मानुषो देवान् नियच्छेद् विनियामकान् ।'\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-194\"\u003Eइति\u003C/span\u003E च ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"स्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eमहतः परम्\u003C/span\u003E इत्येवोक्तम् ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
"justify"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-193",
"kind": "pathantara",
"quote": "तां",
"text": "'सा विष्णौ' हृ."
},
{
"id": "fn-194",
"kind": "pathantara",
"quote": "इति",
"text": "'इति च' इति नास्ति हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-146",
"id": "Katha-146",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V11_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "सूर्यो यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।\nबाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ॥\nअन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ।\nएवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ॥\nअस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥ ११ ॥"
"level": 3,
"text": "मुमुक्षूणां वैराग्यसम्पादनस्याऽवश्यकत्वोक्तिः",
"lines": [
"मुमुक्षूणां वैराग्यसम्पादनस्याऽवश्यकत्वोक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-147",
"id": "Katha-147",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V12",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V01",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।\nतमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥"
"text": "॥ इति प्रथमोऽध्यायः ॥ —०—\nपराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् ।\nकश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षद् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥",
"lines": [
"॥ इति प्रथमोऽध्यायः ॥ —०—",
"पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् ।",
"कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षद् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥"
],
"lineAlign": [
"center",
null,
null
],
"label": "उपनिषद्"
},
},
{
{
"id": "Katha-148",
"id": "Katha-148",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V12_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V01_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01_V01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "चेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ॥\nस्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते ॥ इति महाकौर्मे ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतृणु= \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-201\"\u003Eकात्करणे\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इति धातुः ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतृणु= \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-201\"\u003Eकात्करणे\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इति धातुः ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
"justify"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-201",
"kind": "pathantara",
"quote": "कात्करणे",
"text": "'तृणु= कात्कारे' वरद.भाष्ये ।"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-149",
"id": "Katha-149",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V13",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V02",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।\nतमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरा स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥"
"text": "पराचः कामाननुयन्ति बाला- स्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम् ।\nअथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥",
"lines": [
"पराचः कामाननुयन्ति बाला- स्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम् ।",
"अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषत्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-150",
"id": "Katha-150",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V13_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "आत्मैवेदमग्र आसीत् इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ।"
"level": 3,
"text": "नचिकेतसः प्रश्नस्य यमप्रत्युक्तिः",
"lines": [
"नचिकेतसः प्रश्नस्य यमप्रत्युक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-151",
"id": "Katha-151",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V14",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V03",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।\nकथं नु तद्विजानीयां किमु भाति न भाति वा ॥ १४ ॥"
"text": "येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।\nएतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद् वै तत् ॥३॥",
"lines": [
"येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।",
"एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद् वै तत् ॥३॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-152",
"id": "Katha-152",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V15",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।\nतमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥"
"level": 3,
"text": "जागृदादिनियामकस्यैव मोक्षे नियामकत्ववचनम्",
"lines": [
"जागृदादिनियामकस्यैव मोक्षे नियामकत्ववचनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-153",
"id": "Katha-153",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V15_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V04",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "एतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् ।\nब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।\nप्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥\nसम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत्कथं न्वहम् ।\nतत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम् ॥ इति च महावराहे ॥ १४ ॥"
"text": "स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।\nमहान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥",
"lines": [
"स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।",
"महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-154",
"id": "Katha-154",
"oldKey": "KKN_C02_S03",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V05",
"type": "section",
"type": "verse",
"parent": null,
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "paada",
"verseType": "mantra",
"text": "तृतीयावल्ली"
"text": "य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-202\"\u003Eइदं\u003C/span\u003E मध्वदं वेद आत्मानं जीवमन्तिकात् ।\nईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद् वै तत् ॥ ५ ॥",
"lines": [
"य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-202\"\u003Eइदं\u003C/span\u003E मध्वदं वेद आत्मानं जीवमन्तिकात् ।",
"ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद् वै तत् ॥ ५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-202",
"kind": "pathantara",
"quote": "इदं",
"text": "य इमम् (हृ.)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-155",
"id": "Katha-155",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V06",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।\nतदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ॥\nतस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ १ ॥"
"text": "यः पूर्वं तपसोऽजातम् अद्भ्यः पूर्वमजायत ।\nगुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद् वै तत् ॥ ६ ॥",
"lines": [
"यः पूर्वं तपसोऽजातम् अद्भ्यः पूर्वमजायत ।",
"गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद् वै तत् ॥ ६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-156",
"id": "Katha-156",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V01_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V07",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "सर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु । जगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा देवास्ततोऽधमाः ॥\nवृक्षमूलं रमादेवी सोऽश्व आशुगतेर्हरिः ।\nतद्व्याप्तत्वात् तदन्नत्वादश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥\nप्रवाहतस्त्वनादिश्च मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।\nमुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥"
"text": "या \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-203\"\u003Eप्राणेन\u003C/span\u003E संविशत्यदितिर्देवतामयी ।\nगुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद् वै तत् ॥ ७ ॥",
"lines": [
"या \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-203\"\u003Eप्राणेन\u003C/span\u003E संविशत्यदितिर्देवतामयी ।",
"गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद् वै तत् ॥ ७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-203",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्राणेन",
"text": "संभवति (हृ.)"
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-157",
"id": "Katha-157",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V02",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V02_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01_V02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।\nमहद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E(\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-204\"\u003Eभा.\u003C/span\u003E)\u003C/span\u003E इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-205\"\u003Eभवति\u003C/span\u003E तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः। न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद् भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ॥ * ॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअम्भ्रामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E(\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-204\"\u003Eभा.\u003C/span\u003E)\u003C/span\u003E इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-205\"\u003Eभवति\u003C/span\u003E तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः। न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद् भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ॥ * ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअम्भ्रामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S01_V02",
"KKN_C02_S01_V03",
"KKN_C02_S01_V04",
"KKN_C02_S01_V05",
"KKN_C02_S01_V06",
"KKN_C02_S01_V07"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-204",
"kind": "pathantara",
"quote": "भा.",
"text": "इदं गुह्यं वक्ष्यामि (हृ)"
},
{
"id": "fn-205",
"kind": "pathantara",
"quote": "भवति",
"text": "तच्च वक्ष्यामि (हृ)"
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-158",
"id": "Katha-158",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V02_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V06_B02",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01_V06",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "प्राणाख्ये तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।\nवज्रवद्भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥ २ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपूर्वं यो जनयामास पूर्वाजातं चतुर्मुखम् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः । इति च ॥\u003C/span\u003E\nयथा \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-206\"\u003Eमुखादिन्द्रश्चाग्निश्च\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्यादिना जाता एवेन्द्रादयः \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-207\"\u003Eकश्यपात्\u003C/span\u003E पुनर्जायन्ते, न तथा भगवतो ब्रह्मा ; किन्तु ? जातमेव \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअद्भ्यः पूर्वमजायत\u003C/span\u003E जनयामास । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजायत\u003C/span\u003E इति \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजज्ञे \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-208\"\u003Eबहुज्ञम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इतिवत् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-209\"\u003Eअन्तर्णीतणिच्\u003C/span\u003E ॥ * ॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअदनाद् अदितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउत्तमो देवताभ्यश्च सोऽत्मानं विविधात्मना ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eभूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे । इति च ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-210\"\u003Eदेवतामयी\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-211\"\u003Eदेवतोत्तमा\u003C/span\u003E । प्राणेन सहितो भवति । गुहां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-212\"\u003Eप्रविश्य\u003C/span\u003E तिष्ठन्तं स्वात्मानं भूतैस्सह विविधं जनयामास ॥ * ॥",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपूर्वं यो जनयामास पूर्वाजातं चतुर्मुखम् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः । इति च ॥\u003C/span\u003E",
"यथा \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-206\"\u003Eमुखादिन्द्रश्चाग्निश्च\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इत्यादिना जाता एवेन्द्रादयः \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-207\"\u003Eकश्यपात्\u003C/span\u003E पुनर्जायन्ते, न तथा भगवतो ब्रह्मा ; किन्तु ? जातमेव \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eअद्भ्यः पूर्वमजायत\u003C/span\u003E जनयामास । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजायत\u003C/span\u003E इति \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजज्ञे \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-208\"\u003Eबहुज्ञम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इतिवत् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-209\"\u003Eअन्तर्णीतणिच्\u003C/span\u003E ॥ * ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअदनाद् अदितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eउत्तमो देवताभ्यश्च सोऽत्मानं विविधात्मना ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eभूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे । इति च ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-210\"\u003Eदेवतामयी\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-211\"\u003Eदेवतोत्तमा\u003C/span\u003E । प्राणेन सहितो भवति । गुहां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-212\"\u003Eप्रविश्य\u003C/span\u003E तिष्ठन्तं स्वात्मानं भूतैस्सह विविधं जनयामास ॥ * ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
"justify",
null,
null,
null,
null,
"justify"
],
"covers": [
"KKN_C02_S01_V02",
"KKN_C02_S01_V03",
"KKN_C02_S01_V04",
"KKN_C02_S01_V05",
"KKN_C02_S01_V06",
"KKN_C02_S01_V07"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-206",
"kind": "locus",
"quote": "मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च",
"text": "ऋ.सं. १०.९०.३"
},
{
"id": "fn-207",
"kind": "pathantara",
"quote": "कश्यपात्",
"text": "'काश्यपात्' हृ."
},
{
"id": "fn-208",
"kind": "note",
"quote": "बहुज्ञम्",
"text": "'जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं दीपमध्ये सुतमात्मयोगाद्' मोक्षधर्मे, भा(कुम्भ).१२.३४९. ३"
},
{
"id": "fn-209",
"kind": "pathantara",
"quote": "अन्तर्णीतणिच्",
"text": "'दन्तर्णीतणिच' हृ."
},
{
"id": "fn-210",
"kind": "pathantara",
"quote": "देवतामयी",
"text": "' देवतामयी देवतोत्तमः' हृ."
},
{
"id": "fn-211",
"kind": "pathantara",
"quote": "देवतोत्तमा",
"text": "'प्राणेन सह स्थितो भवति' कृ."
},
{
"id": "fn-212",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्रविश्य",
"text": "तिष्ठन्तीम् हृ."
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-159",
"id": "Katha-159",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V03",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V08",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।\nभयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥"
"text": "अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः।\nदिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः ।\nएतद् वै तत् ॥ ८ ॥",
"lines": [
"अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः।",
"दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः ।",
"एतद् वै तत् ॥ ८ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-160",
"id": "Katha-160",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V04",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V09",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।\nततः स्वर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥"
"text": "यतश्चोदेति सूर्योऽस्तं यत्र च गच्छति ।\nतं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन ।\nएतद् वै तत् ॥ ९ ॥",
"lines": [
"यतश्चोदेति सूर्योऽस्तं यत्र च गच्छति ।",
"तं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन ।",
"एतद् वै तत् ॥ ९ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-161",
"id": "Katha-161",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V05",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "यथादर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके । यथाप्सु परीव दृश्यते तथा गन्धर्वलोके । छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥"
"level": 3,
"text": "भगवद्रूपाणां भेदाभावोक्तिः",
"lines": [
"भगवद्रूपाणां भेदाभावोक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-162",
"id": "Katha-162",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V05_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V10",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "जीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।\nआदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥\nततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।\nअत्यातपे न छायायां यथैवाहनि दृश्यते ॥\nस्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः ॥ इति च ॥ ३-५ ॥"
"text": "यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।\nमृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥१०॥",
"lines": [
"यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।",
"मृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥१०॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-163",
"id": "Katha-163",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V06",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V11",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।\nपृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥"
"text": "मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानाऽस्ति किञ्चन ।\nमृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति॥ ११॥",
"lines": [
"मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानाऽस्ति किञ्चन ।",
"मृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति॥ ११॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-164",
"id": "Katha-164",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V07",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V08_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01_V08",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।\nसत्त्वादपि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ ७ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘सुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः’ इति च ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-234\"\u003Eअर्यते\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ण आभ्यामित्यरणी ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-235\"\u003Eयः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिकश्च सः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eगुणतः स्वरूपतो वाऽपि विशेषं योऽत्र पश्यति ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-236\"\u003Eभेदाभेदविदश्चात्र\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E तमो यान्ति न संशयः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eक्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-237\"\u003Eविदः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद् विचारणा’ इति च ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘भवेदेकत्र संयोग इवशब्दो विरुद्धयोः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eधर्मयोरुपमायां वा \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-238\"\u003Eस्वल्पत्वे\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E वा विवक्षिते॥’इति\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशब्दनिर्णये॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअतो ‘नानेव’ इतीवशब्दोऽत्यल्पविषयो भेदाभेदविषयश्च।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रथमं ‘य इह नानेव पश्यति’ इति स्वरूपभेदनिषेधार्थम्।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘सुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः’ इति च ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-234\"\u003Eअर्यते\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ण आभ्यामित्यरणी ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-235\"\u003Eयः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिकश्च सः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eगुणतः स्वरूपतो वाऽपि विशेषं योऽत्र पश्यति ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-236\"\u003Eभेदाभेदविदश्चात्र\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E तमो यान्ति न संशयः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eक्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-237\"\u003Eविदः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद् विचारणा’ इति च ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘भवेदेकत्र संयोग इवशब्दो विरुद्धयोः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eधर्मयोरुपमायां वा \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-238\"\u003Eस्वल्पत्वे\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E वा विवक्षिते॥’इति\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशब्दनिर्णये॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअतो ‘नानेव’ इतीवशब्दोऽत्यल्पविषयो भेदाभेदविषयश्च।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रथमं ‘य इह नानेव पश्यति’ इति स्वरूपभेदनिषेधार्थम्।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S01_V08",
"KKN_C02_S01_V09",
"KKN_C02_S01_V10",
"KKN_C02_S01_V11"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-234",
"kind": "pathantara",
"quote": "अर्यते",
"text": "‘आर्यत रण आभ्यामित्यरणी’ हृ."
},
{
"id": "fn-235",
"kind": "pathantara",
"quote": "यः",
"text": "‘यः प्रादुर्भावगतो विष्णुः’ हृ"
},
{
"id": "fn-236",
"kind": "pathantara",
"quote": "भेदाभेदविदश्चात्र",
"text": "‘भेदाभेदं चात्र तथा तमो याति’ हृ."
},
{
"id": "fn-237",
"kind": "pathantara",
"quote": "विदः",
"text": "‘विदुः’ हृ."
},
{
"id": "fn-238",
"kind": "pathantara",
"quote": "स्वल्पत्वे",
"text": "‘स्वल्पत्वे चाविवक्षिते’ हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-165",
"id": "Katha-165",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V08",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V11_B02",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01_V11",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "अव्यक्तात् तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।\nतं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥"
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘नेह नानाऽस्ति किञ्चन’ इति किञ्चनशब्दाद् अवयवानां\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eगुणानां क्रियाणां च परस्परं तद्वतां च \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-239\"\u003Eभेदनिषेधार्थम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘नेह नानाऽस्ति किञ्चन’ इति किञ्चनशब्दाद् अवयवानां\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eगुणानां क्रियाणां च परस्परं तद्वतां च \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-239\"\u003Eभेदनिषेधार्थम्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S01_V08",
"KKN_C02_S01_V09",
"KKN_C02_S01_V10",
"KKN_C02_S01_V11"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-239",
"kind": "pathantara",
"quote": "भेदनिषेधार्थम्",
"text": "‘भेदनिषेधार्थः’ हृ."
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-166",
"id": "Katha-166",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V08_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "पुनः इन्द्रियेभ्यः परं मनः इत्यादि देवतानां तारतम्यज्ञानपूर्वकं भगवतः सर्वोत्तमत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ।"
"level": 3,
"text": "हृत्स्थभगवत्परिमाणोक्तिः",
"lines": [
"हृत्स्थभगवत्परिमाणोक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-167",
"id": "Katha-167",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V09",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V12",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ।\nहृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥"
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।\nईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ।\nएतद् वै तत् ॥ १२॥",
"lines": [
"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।",
"ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ।",
"एतद् वै तत् ॥ १२॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-168",
"id": "Katha-168",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V09_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V13",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "mantra",
"text": "प्रादुर्भावानृते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।\nप्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ॥\nतदैव मुच्यते योगी न दुष्टैरिन्द्रियैः क्वचित् ॥ इति च ॥ ९ ॥"
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।\nईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद् वै तद् ॥ १३ ॥",
"lines": [
"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।",
"ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद् वै तद् ॥ १३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-169",
"id": "Katha-169",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V10",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।\nबुद्धिश्च न विचेष्टति तमाहुः परमां गतिम् ॥ १० ॥"
"level": 3,
"text": "भगवद्गुणेषु भेदचिन्ताया अनर्थत्वकीर्तनम्",
"lines": [
"भगवद्गुणेषु भेदचिन्ताया अनर्थत्वकीर्तनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-170",
"id": "Katha-170",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V11",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V14",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।\nअप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥"
"text": "यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।\nएवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानु विधावति ॥ १४ ॥",
"lines": [
"यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।",
"एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानु विधावति ॥ १४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-171",
"id": "Katha-171",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V11_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "प्रभवाप्ययौ प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥ ९-११ ॥"
"level": 3,
"text": "मुक्तपरमात्मनोर्भेदोक्तिः",
"lines": [
"मुक्तपरमात्मनोर्भेदोक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-172",
"id": "Katha-172",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V12",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V15",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।\nअस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥"
"text": "यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।\nएवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥",
"lines": [
"यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।",
"एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-173",
"id": "Katha-173",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V13",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "colophon",
"text": "अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।\nअस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥"
"level": null,
"text": "॥ इति द्वितीये प्रथमा वल्ली ॥",
"lines": [
"॥ इति द्वितीये प्रथमा वल्ली ॥"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-174",
"id": "Katha-174",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V13_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S02",
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "paada",
"text": "अधिकस्सतोऽयं भगवान् सर्वस्मादपि केशवः ।\nअस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ॥\nअनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ।\nप्रकृतेः पुरुषाणां च तत्त्वं भावयति स्फुटम् ॥\nतत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात् तु तस्य हि ।\nआधिक्यं ज्ञायते सत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥\nअनादिकालादाधिक्यं सर्वस्माज्जानतो हरेः ।\nपुनः पुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥\nयेषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।\nतेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ॥\nव्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम् ॥ इति च ॥ १२-१३ ॥"
"level": 2,
"text": "द्वितीयावल्ली",
"lines": [
"द्वितीयावल्ली"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-175",
"id": "Katha-175",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V14",
"oldKey": "KKN_C02_S02_I_B01",
"type": "verse",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": null,
"text": "यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि स्थिताः ।\nअथ मर्त्योऽमृतो भवत्यथ ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥"
"text": "भेदाभेद एव निषिध्यते, न तु भेदः ? इत्याशङ्कां निवर्तयितुम्, \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eएवं धर्मान् पृथक् पश्यन्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इति भगवद्धर्माणाम् अवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह ॥ * ॥\n\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eपर्वतेषु दुर्गे\u003C/span\u003E शिखरे \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eवृष्टम्\u003C/span\u003E अधो \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविधावति\u003C/span\u003E, \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eएवं\u003C/span\u003E विष्णोः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eधर्मान् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-249\"\u003Eपृथक्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eपश्यन्\u003C/span\u003E अन्धन्तमो \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविधावति\u003C/span\u003E ॥ * ॥\n\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविजानतो\u003C/span\u003E मुनः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eआत्मा\u003C/span\u003E वायुरपि \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eतादृगेव भवति\u003C/span\u003E, न तु स एव भवति, किमु अन्ये जीवाः! ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'सर्वेषां ज्ञानिनाम् आत्मा देवानां च विशेषतः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुक्तो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-250\"\u003Eवायुश्च\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसादृश्यम् एवं विष्णोस्तु गच्छति ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eन तु तद्रूपतां याति किम्वन्ये देवमानुषाः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआभासाभासरूपास्तु वायोर्देवस्य सर्वशः ॥'\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति भविष्यत्पर्वणि ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E॥ इति द्वितीयाध्यायस्य प्रथमा वल्ली ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"भेदाभेद एव निषिध्यते, न तु भेदः ? इत्याशङ्कां निवर्तयितुम्, \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eएवं धर्मान् पृथक् पश्यन्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E इति भगवद्धर्माणाम् अवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह ॥ * ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eपर्वतेषु दुर्गे\u003C/span\u003E शिखरे \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eवृष्टम्\u003C/span\u003E अधो \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविधावति\u003C/span\u003E, \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eएवं\u003C/span\u003E विष्णोः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eधर्मान् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-249\"\u003Eपृथक्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eपश्यन्\u003C/span\u003E अन्धन्तमो \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविधावति\u003C/span\u003E ॥ * ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eविजानतो\u003C/span\u003E मुनः \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eआत्मा\u003C/span\u003E वायुरपि \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eतादृगेव भवति\u003C/span\u003E, न तु स एव भवति, किमु अन्ये जीवाः! ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'सर्वेषां ज्ञानिनाम् आत्मा देवानां च विशेषतः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुक्तो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-250\"\u003Eवायुश्च\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसादृश्यम् एवं विष्णोस्तु गच्छति ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eन तु तद्रूपतां याति किम्वन्ये देवमानुषाः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआभासाभासरूपास्तु वायोर्देवस्य सर्वशः ॥'\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति भविष्यत्पर्वणि ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E॥ इति द्वितीयाध्यायस्य प्रथमा वल्ली ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
"justify",
"justify",
null,
null,
null,
null,
"center"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-249",
"kind": "pathantara",
"quote": "पृथक्",
"text": "'पश्यन्नधोऽन्धं तमो–' हृ."
},
{
"id": "fn-250",
"kind": "pathantara",
"quote": "वायुश्च",
"text": "'सादृश्यमेव' हृ."
}
]
},
},
{
{
"id": "Katha-176",
"id": "Katha-176",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V14_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "अन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मानाम् ।\nकामानां तु तदा मुक्तो मृतिं नैवाभियास्यति ॥"
"level": 3,
"text": "अभिमानत्यागस्य मोक्षसाधनत्वकथनम्",
"lines": [
"अभिमानत्यागस्य मोक्षसाधनत्वकथनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-177",
"id": "Katha-177",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V15",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V01",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।\nअथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥"
"text": "—०—\nपुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।\nअनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते ।\nएतद् वै तत् ॥ १ ॥",
"lines": [
"—०—",
"पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।",
"अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते ।",
"एतद् वै तत् ॥ १ ॥"
],
"lineAlign": [
"center",
null,
null,
null
],
"label": "उपनिषद्"
},
},
{
{
"id": "Katha-178",
"id": "Katha-178",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V15_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V01_B01",
"type": "bhashya",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02_V01",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "मिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।\nतदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ १५ ॥"
"text": "इदं \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eपुरं\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-253\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-254\"\u003Eभगवदधीनमित्यधिष्ठाय\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजस्येदं पुरम्\u003C/span\u003E इति स्थितिं कृत्वा।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'विमुक्तो निरभीमानात् पूर्वमेवापरोक्षवित् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुख्यतो मुच्यते पश्चाद् दुःखाद्याभासहानतः' इति च ॥*॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"इदं \u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eपुरं\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-253\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-254\"\u003Eभगवदधीनमित्यधिष्ठाय\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E । \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअजस्येदं पुरम्\u003C/span\u003E इति स्थितिं कृत्वा।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'विमुक्तो निरभीमानात् पूर्वमेवापरोक्षवित् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुख्यतो मुच्यते पश्चाद् दुःखाद्याभासहानतः' इति च ॥*॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-253",
"kind": "pathantara",
"quote": "भगवदधीनमित्यधिष्ठाय",
"text": "'–त्यनुष्ठाय' हृ."
},
{
"id": "fn-254",
"kind": "pathantara",
"quote": "भगवदधीनमित्यधिष्ठाय",
"text": "'पुरं स्थितमिति स्थितिं कृत्वा ।' हृ."
}
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-179",
"id": "Katha-179",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V16",
"oldKey": null,
"type": "verse",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "topic",
"text": "शतं चैका च हृदयस्य नाड्य स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।\nतयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वगन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥"
"level": 3,
"text": "भगवन्माहात्म्यवर्णनम्",
"lines": [
"भगवन्माहात्म्यवर्णनम्"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-180",
"id": "Katha-180",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V17",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V02",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः ।\nतं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ॥\nतं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ १७ ॥"
"text": "हंसः शुचिषद् वसुरन्तरिक्षसद् होता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।\nनृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥२॥",
"lines": [
"हंसः शुचिषद् वसुरन्तरिक्षसद् होता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।",
"नृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥२॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-181",
"id": "Katha-181",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V17_B01",
"oldKey": null,
"type": "bhashya",
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": "topic",
"text": "शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।\nअधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ॥\nस्वाख्याच्छरीराज्जीवात् तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम् ॥ इति च ॥"
"level": 3,
"text": "भगवतो मुख्यप्राणनियामकत्वोक्तिः",
"lines": [
"भगवतो मुख्यप्राणनियामकत्वोक्तिः"
]
},
},
{
{
"id": "Katha-182",
"id": "Katha-182",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V18",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V03",
"type": "verse",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"verseType": "mantra",
"text": "मृत्युप्रोक्तां नाचिकेतोऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।\nब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युः अन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ १८ ॥"
"text": "ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।\nमध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥",
"lines": [
"ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।",
"मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
},
{
{
"id": "Katha-183",
"id": "Katha-183",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V18_B01",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V04",
"type": "bhashya",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।\nदेहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते ।\nएतद् वै तत् ॥ ४ ॥",
"lines": [
"अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।",
"देहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते ।",
"एतद् वै तत् ॥ ४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-184",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।\nइतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥",
"lines": [
"न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।",
"इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-185",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्",
"lines": [
"जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्"
]
},
{
"id": "Katha-186",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।\nयथा च मरणं प्राप्याऽत्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥",
"lines": [
"हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।",
"यथा च मरणं प्राप्याऽत्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-187",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्",
"lines": [
"जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्"
]
},
{
"id": "Katha-188",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।\nस्थाणुमन्येऽनुसंयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥",
"lines": [
"योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।",
"स्थाणुमन्येऽनुसंयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-189",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "सुप्तनियामक एव मुक्तनियामकः",
"lines": [
"सुप्तनियामक एव मुक्तनियामकः"
]
},
{
"id": "Katha-190",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-255\"\u003Eएषु\u003C/span\u003E सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः।\nतदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।\nतस्मिन् लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।\nएतद् वै तत् ॥८॥",
"lines": [
"य \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-255\"\u003Eएषु\u003C/span\u003E सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः।",
"तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।",
"तस्मिन् लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।",
"एतद् वै तत् ॥८॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-255",
"kind": "pathantara",
"quote": "एषु",
"text": "'एष' पा."
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-191",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "जीवानां परमात्मप्रतिबिम्बत्वोक्तिः",
"lines": [
"जीवानां परमात्मप्रतिबिम्बत्वोक्तिः"
]
},
{
"id": "Katha-192",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥९॥",
"lines": [
"अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।",
"एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥९॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-193",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥१०॥",
"lines": [
"वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।",
"एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥१०॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-194",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुर्न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥",
"lines": [
"सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुर्न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।",
"एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-195",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।\nतमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥",
"lines": [
"एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।",
"तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-196",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानाम् एको बहूनां यो विदधाति कामान् ।\nतमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥",
"lines": [
"नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानाम् एको बहूनां यो विदधाति कामान् ।",
"तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-197",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।\nकथं नु तद् विजानीयां किमु भाति न भाति वा॥१४॥",
"lines": [
"तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।",
"कथं नु तद् विजानीयां किमु भाति न भाति वा॥१४॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-198",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "बाह्यप्रकाशागोचरो भगवान्",
"lines": [
"बाह्यप्रकाशागोचरो भगवान्"
]
},
{
"id": "Katha-199",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।\nतमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥",
"lines": [
"न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।",
"तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-200",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "colophon",
"level": null,
"text": "॥ इति द्वितीये द्वितीया वल्ली ॥",
"lines": [
"॥ इति द्वितीये द्वितीया वल्ली ॥"
]
},
{
"id": "Katha-201",
"oldKey": "KKN_C02_S03",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "paada",
"level": 2,
"text": "तृतीयावल्ली",
"lines": [
"तृतीयावल्ली"
]
},
{
"id": "Katha-202",
"oldKey": "KKN_C02_S03_I_B01",
"type": "bhashya",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eहंस इत्युच्यते तस्माद् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-256\"\u003Eवायुस्थः\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशुचिषत्स्मृतः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-257\"\u003Eहोता\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eव्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअब्जगोजाद्रिजेष्वेवम् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-258\"\u003Eआस्ते\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअब्जादिकस्ततः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवेदैर्मुख्यतया प्रोक्त ऋतमित्येव चोच्यते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबृहत् पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eन केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकिन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ५ ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eरूपंरूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥९॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eरूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-259\"\u003Eप्रतिरूपकः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअचेतनः \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-260\"\u003Eस्पर्शगम्यो\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयोऽयमेवं जनार्दनः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eरूपं रूपं प्रति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-261\"\u003Eह्यस्य\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥१०॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-262\"\u003Eसूर्यो\u003C/span\u003E यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eचेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते' \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-263\"\u003Eइति\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकौर्मे ॥११॥\u003C/span\u003E\nस एक एव सर्वभूतान्तरात्मा । \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-264\"\u003Eतस्य\u003C/span\u003E रूपंरूपं प्रतिरूपाख्यो जीवो बभूव । बहिश्चासौ परमात्मनः, नितरां भिन्नः । परतन्त्रत्वात् ॥१२॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआत्मैवेदमग्र \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-265\"\u003Eआसीत्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआत्मनिस्थं हरिं जानन् मुच्यते नात्र संशयः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-266\"\u003Eजीवैक्येन\u003C/span\u003E तु तं ध्यायंस्तमस्यन्धे पतेद् ध्रुवम्' इति च\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E॥*॥\u003C/span\u003E\nएतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् ।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'ब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत् कथं न्वहम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम्॥'\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-267\"\u003Eच\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमहावाराहे॥* ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eहंस इत्युच्यते तस्माद् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-256\"\u003Eवायुस्थः\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eशुचिषत्स्मृतः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-257\"\u003Eहोता\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eव्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअब्जगोजाद्रिजेष्वेवम् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-258\"\u003Eआस्ते\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअब्जादिकस्ततः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवेदैर्मुख्यतया प्रोक्त ऋतमित्येव चोच्यते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबृहत् पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eन केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकिन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ५ ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eरूपंरूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥९॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eरूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-259\"\u003Eप्रतिरूपकः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअचेतनः \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-260\"\u003Eस्पर्शगम्यो\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयोऽयमेवं जनार्दनः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eरूपं रूपं प्रति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-261\"\u003Eह्यस्य\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥१०॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-262\"\u003Eसूर्यो\u003C/span\u003E यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eबाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eएवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eचेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते' \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-263\"\u003Eइति\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकौर्मे ॥११॥\u003C/span\u003E",
"स एक एव सर्वभूतान्तरात्मा । \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-264\"\u003Eतस्य\u003C/span\u003E रूपंरूपं प्रतिरूपाख्यो जीवो बभूव । बहिश्चासौ परमात्मनः, नितरां भिन्नः । परतन्त्रत्वात् ॥१२॥",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआत्मैवेदमग्र \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-265\"\u003Eआसीत्\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआत्मनिस्थं हरिं जानन् मुच्यते नात्र संशयः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-266\"\u003Eजीवैक्येन\u003C/span\u003E तु तं ध्यायंस्तमस्यन्धे पतेद् ध्रुवम्' इति च\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E॥*॥\u003C/span\u003E",
"एतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् ।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'ब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत् कथं न्वहम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम्॥'\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-267\"\u003Eच\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमहावाराहे॥* ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
"justify",
null,
null,
null,
"justify",
null,
null,
null,
null
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-256",
"kind": "pathantara",
"quote": "वायुस्थः",
"text": "'शुचिषन्मतः'"
},
{
"id": "fn-257",
"kind": "pathantara",
"quote": "होता",
"text": "'स चेन्द्रियादिस्थः'"
},
{
"id": "fn-258",
"kind": "pathantara",
"quote": "आस्ते",
"text": "'एव आस्ते अब्जादिकस्ततः'"
},
{
"id": "fn-259",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्रतिरूपकः",
"text": "'पररूपकः'"
},
{
"id": "fn-260",
"kind": "pathantara",
"quote": "स्पर्शगम्यो",
"text": "'योऽयमेव जनार्दन'ः"
},
{
"id": "fn-261",
"kind": "pathantara",
"quote": "ह्यस्य",
"text": "'प्रतिबिम्बाख्यचेतनाः'"
},
{
"id": "fn-262",
"kind": "pathantara",
"quote": "सूर्यो",
"text": "'सूर्यो यथाऽऽन्तरश्चक्षुः'"
},
{
"id": "fn-263",
"kind": "pathantara",
"quote": "इति",
"text": "'महाकौर्मे'"
},
{
"id": "fn-264",
"kind": "pathantara",
"quote": "तस्य",
"text": "'रूपंरूपं प्रति प्रतिरूपाख्यः'"
},
{
"id": "fn-265",
"kind": "note",
"quote": "आसीत्",
"text": "बृ.३.४.१(प्राजापत्यब्राह्मणम्), बृ.३.५.११(अव्याकृतब्राह्मणम्)"
},
{
"id": "fn-266",
"kind": "pathantara",
"quote": "जीवैक्येन",
"text": "'जीवैक्येन तु तं जानन्'"
},
{
"id": "fn-267",
"kind": "pathantara",
"quote": "च",
"text": "'इति महावराहे'"
}
]
},
{
"id": "Katha-203",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "जगद्वृक्षस्य भगवानेवाऽधारः",
"lines": [
"जगद्वृक्षस्य भगवानेवाऽधारः"
]
},
{
"id": "Katha-204",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।\nतदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।\nतस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।\nएतद् वै तत् ॥१॥",
"lines": [
"ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।",
"तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।",
"तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।",
"एतद् वै तत् ॥१॥"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-205",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।\nमहद् भयं वज्रमुद्यतं य एतद् विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥२॥",
"lines": [
"यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।",
"महद् भयं वज्रमुद्यतं य एतद् विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥२॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-206",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।\nभयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥",
"lines": [
"भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।",
"भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-207",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "इह चेदशकद् बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।\nततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥",
"lines": [
"इह चेदशकद् बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।",
"ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-208",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।\nयथाऽप्सु परीव \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-305\"\u003Eदृश्यते\u003C/span\u003E तथा गन्धर्वलोके छायाऽऽतपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥",
"lines": [
"यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।",
"यथाऽप्सु परीव \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-305\"\u003Eदृश्यते\u003C/span\u003E तथा गन्धर्वलोके छायाऽऽतपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-305",
"kind": "pathantara",
"quote": "दृश्यते",
"text": "'ददृशे' पा."
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-209",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03_V01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-306\"\u003Eदेवास्ततोऽवमाः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवृक्षमूलं रमादेवी \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-307\"\u003Eसोऽश्व\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआशुगतेर्हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतद्व्याप्तत्वात् तदन्तत्वाद् अश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-308\"\u003Eप्रवाहतस्त्वनादिश्च\u003C/span\u003E मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-309\"\u003Eप्राणाख्ये\u003C/span\u003E तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'वज्रवद् भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनात्यातपे न च्छायायां यथैवाहनि दृश्यते ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः' इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-306\"\u003Eदेवास्ततोऽवमाः\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eवृक्षमूलं रमादेवी \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-307\"\u003Eसोऽश्व\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआशुगतेर्हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतद्व्याप्तत्वात् तदन्तत्वाद् अश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-308\"\u003Eप्रवाहतस्त्वनादिश्च\u003C/span\u003E मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-309\"\u003Eप्राणाख्ये\u003C/span\u003E तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'वज्रवद् भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनात्यातपे न च्छायायां यथैवाहनि दृश्यते ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः' इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S03_V01",
"KKN_C02_S03_V02",
"KKN_C02_S03_V03",
"KKN_C02_S03_V04",
"KKN_C02_S03_V05"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-306",
"kind": "pathantara",
"quote": "देवास्ततोऽवमाः",
"text": "'ततोऽधमाः'"
},
{
"id": "fn-307",
"kind": "pathantara",
"quote": "सोऽश्व",
"text": "'आशुगतो हरिः'"
},
{
"id": "fn-308",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्रवाहतस्त्वनादिश्च",
"text": "'प्रवाहतश्चादितश्च'"
},
{
"id": "fn-309",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्राणाख्ये",
"text": "'प्राणाख्ये तु गतौ'"
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-210",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "मोक्षसाधनदेवतातारतम्यनिरूपणम्",
"lines": [
"मोक्षसाधनदेवतातारतम्यनिरूपणम्"
]
},
{
"id": "Katha-211",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियाणां पृथग्भावम् उदयास्तमयौ च यत् ।\nपृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥",
"lines": [
"इन्द्रियाणां पृथग्भावम् उदयास्तमयौ च यत् ।",
"पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-212",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।\nसत्त्वादधि महान् आत्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥७॥",
"lines": [
"इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।",
"सत्त्वादधि महान् आत्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥७॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-213",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।\nतं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥",
"lines": [
"अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।",
"तं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-214",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "श्रवणादिसहकृतमनसा भगवज्ज्ञानोत्पत्तिप्रतिपादनम्",
"lines": [
"श्रवणादिसहकृतमनसा भगवज्ज्ञानोत्पत्तिप्रतिपादनम्"
]
},
{
"id": "Katha-215",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ।\nहृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥",
"lines": [
"न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ।",
"हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-216",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।\nबुद्धिश्च न विचेष्टति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-315\"\u003Eतामाहुः\u003C/span\u003E परमां गतिम् ॥ १० ॥",
"lines": [
"यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।",
"बुद्धिश्च न विचेष्टति \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-315\"\u003Eतामाहुः\u003C/span\u003E परमां गतिम् ॥ १० ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-315",
"kind": "pathantara",
"quote": "तामाहुः",
"text": "'तमाहुः' रा.सम्मतः पाठः"
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-217",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "योगनिरूपणम्",
"lines": [
"योगनिरूपणम्"
]
},
{
"id": "Katha-218",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "तां योगमिति मन्यन्ते स्थिराम् इन्द्रियधारणाम् ।\nअप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥",
"lines": [
"तां योगमिति मन्यन्ते स्थिराम् इन्द्रियधारणाम् ।",
"अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-219",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "गुरूपदेशेनैव भगवज्ज्ञानम्",
"lines": [
"गुरूपदेशेनैव भगवज्ज्ञानम्"
]
},
{
"id": "Katha-220",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।\nअस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥",
"lines": [
"नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।",
"अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-221",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "भगवदनुग्रहेणैव तज्ज्ञानम्",
"lines": [
"भगवदनुग्रहेणैव तज्ज्ञानम्"
]
},
{
"id": "Katha-222",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।\nअस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥",
"lines": [
"अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।",
"अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-223",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "भगवद्विषयकविशिष्टज्ञानफलनिरूपणम्",
"lines": [
"भगवद्विषयकविशिष्टज्ञानफलनिरूपणम्"
]
},
{
"id": "Katha-224",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-316\"\u003Eस्थिताः\u003C/span\u003E ।\nअथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥",
"lines": [
"यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-316\"\u003Eस्थिताः\u003C/span\u003E ।",
"अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-316",
"kind": "pathantara",
"quote": "स्थिताः",
"text": "'श्रिताः' हृ."
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-225",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "अविद्याहङ्कारकर्मनाशात् कामनानाशः",
"lines": [
"अविद्याहङ्कारकर्मनाशात् कामनानाशः"
]
},
{
"id": "Katha-226",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।\nअथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥",
"lines": [
"यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।",
"अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-227",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V16",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "शतं चैका च हृदयस्य नाड्य- स्तासां मूर्धानम् अभिनिःसृतैका ।\nतयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥",
"lines": [
"शतं चैका च हृदयस्य नाड्य- स्तासां मूर्धानम् अभिनिःसृतैका ।",
"तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-228",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03_V06",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "पुनरिन्द्रियेभ्यः परं मन इत्यादि \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-317\"\u003Eदेवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं\u003C/span\u003E भगवतः सर्वोत्त-मत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'तारतम्यपरिज्ञानपूर्वकं सर्वतो हरेः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआधिक्ये सर्ववाक्यानां तात्पर्यं महदिष्यते' इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-318\"\u003Eप्रादुर्भावान्\u003C/span\u003E ऋते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-319\"\u003Eतदैव\u003C/span\u003E मुच्यते योगी \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-320\"\u003Eन\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदृष्टैरिन्द्रियैः क्वचित्\u003C/span\u003E इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-321\"\u003Eप्रभवाप्ययौ\u003C/span\u003E प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥*॥\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअधिकस्सतोऽयं भगवान् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-322\"\u003Eसर्वस्मादपि\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E केशवः ।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"पुनरिन्द्रियेभ्यः परं मन इत्यादि \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-317\"\u003Eदेवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं\u003C/span\u003E भगवतः सर्वोत्त-मत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ॥",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'तारतम्यपरिज्ञानपूर्वकं सर्वतो हरेः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआधिक्ये सर्ववाक्यानां तात्पर्यं महदिष्यते' इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-318\"\u003Eप्रादुर्भावान्\u003C/span\u003E ऋते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eप्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-319\"\u003Eतदैव\u003C/span\u003E मुच्यते योगी \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-320\"\u003Eन\u003C/span\u003E \u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eदृष्टैरिन्द्रियैः क्वचित्\u003C/span\u003E इति च ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-321\"\u003Eप्रभवाप्ययौ\u003C/span\u003E प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥*॥",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअधिकस्सतोऽयं भगवान् \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-322\"\u003Eसर्वस्मादपि\u003C/span\u003E\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E केशवः ।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
"justify",
null,
null,
null,
null,
null,
"justify",
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S03_V06",
"KKN_C02_S03_V07",
"KKN_C02_S03_V08",
"KKN_C02_S03_V09",
"KKN_C02_S03_V10",
"KKN_C02_S03_V11",
"KKN_C02_S03_V12",
"KKN_C02_S03_V13",
"KKN_C02_S03_V14",
"KKN_C02_S03_V15",
"KKN_C02_S03_V16"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-317",
"kind": "pathantara",
"quote": "देवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं",
"text": "'देवतातारतम्यज्ञानपूर्वम्' व्यास.सम्मतःपाठः"
},
{
"id": "fn-318",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्रादुर्भावान्",
"text": "'प्रादुर्भावेष्वृते' हृ,प्रकाशिका."
},
{
"id": "fn-319",
"kind": "pathantara",
"quote": "तदैव",
"text": "'तदैव मुच्यते जीवः' हृ."
},
{
"id": "fn-320",
"kind": "pathantara",
"quote": "न",
"text": "'दृष्टैरिन्द्रियैः' वे.सम्मतः पाठः , 'दृष्टैरिन्द्रियैः' पा."
},
{
"id": "fn-321",
"kind": "pathantara",
"quote": "प्रभवाप्ययौ",
"text": "'प्रति योगः'हृ."
},
{
"id": "fn-322",
"kind": "pathantara",
"quote": "सर्वस्मादपि",
"text": "'सर्वस्मादेव केशवः'"
}
]
},
{
"id": "Katha-229",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V12_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03_V12",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ॥ * ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'प्रकृतेः पुरुषाणां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-323\"\u003Eच\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतत्त्वं भावयति स्फुटम् ।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E'प्रकृतेः पुरुषाणां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-323\"\u003Eच\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतत्त्वं भावयति स्फुटम् ।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S03_V06",
"KKN_C02_S03_V07",
"KKN_C02_S03_V08",
"KKN_C02_S03_V09",
"KKN_C02_S03_V10",
"KKN_C02_S03_V11",
"KKN_C02_S03_V12",
"KKN_C02_S03_V13",
"KKN_C02_S03_V14",
"KKN_C02_S03_V15",
"KKN_C02_S03_V16"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-323",
"kind": "pathantara",
"quote": "च",
"text": "'तत्त्वं भ्रामयति' हृ."
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-230",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V13_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03_V13",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात्तु तस्य हि ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआधिक्यं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-324\"\u003Eज्ञायते\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअनादिकालाद् आधिक्यं सर्वस्माज्ज्ञानतो हरेः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपुनःपुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयेषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eव्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम्' इति च ॥* ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मनाम् ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकामानां तु तदा मुक्तो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-325\"\u003Eमृतिं\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनैवाभियास्यति ॥\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ * ॥\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात्तु तस्य हि ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eआधिक्यं \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-324\"\u003Eज्ञायते\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eसत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअनादिकालाद् आधिक्यं सर्वस्माज्ज्ञानतो हरेः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eपुनःपुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयेषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eव्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम्' इति च ॥* ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मनाम् ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eकामानां तु तदा मुक्तो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-325\"\u003Eमृतिं\u003C/span\u003E \u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनैवाभियास्यति ॥\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eमिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eतदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ * ॥\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null,
null
],
"covers": [
"KKN_C02_S03_V06",
"KKN_C02_S03_V07",
"KKN_C02_S03_V08",
"KKN_C02_S03_V09",
"KKN_C02_S03_V10",
"KKN_C02_S03_V11",
"KKN_C02_S03_V12",
"KKN_C02_S03_V13",
"KKN_C02_S03_V14",
"KKN_C02_S03_V15",
"KKN_C02_S03_V16"
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-324",
"kind": "pathantara",
"quote": "ज्ञायते",
"text": "'सत् तत्प्रसादश्च' हृ."
},
{
"id": "fn-325",
"kind": "pathantara",
"quote": "मृतिं",
"text": "'नैवाथ यास्यति'हृ."
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-231",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "जीवेश्वरभेदज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वविचारः",
"lines": [
"जीवेश्वरभेदज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वविचारः"
]
},
{
"id": "Katha-232",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V17",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः।\nतं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकान् धैर्येण ।\nतं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ।। १७ ।।",
"lines": [
"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः।",
"तं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकान् धैर्येण ।",
"तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ।। १७ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null
],
"label": "उपनिषद्",
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-233",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "यमोपदिष्टविद्यया नचिकेतसः फलप्राप्तिकथनम्",
"lines": [
"यमोपदिष्टविद्यया नचिकेतसः फलप्राप्तिकथनम्"
]
},
{
"id": "Katha-234",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V18",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "मृत्युप्रोक्तां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-337\"\u003Eनाचिकेतोऽथ\u003C/span\u003E लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।\nब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युरन्योऽप्येवं यो विद् अध्यात्ममेव ।। १८ ।।",
"lines": [
"मृत्युप्रोक्तां \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-337\"\u003Eनाचिकेतोऽथ\u003C/span\u003E लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।",
"ब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युरन्योऽप्येवं यो विद् अध्यात्ममेव ।। १८ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"footnotes": [
{
"id": "fn-337",
"kind": "pathantara",
"quote": "नाचिकेतोऽथ",
"text": "‘नचिकेतोऽथ’ हृ"
}
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-235",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "colophon",
"level": null,
"text": "इति द्वितीये तृतीया वल्ली",
"lines": [
"इति द्वितीये तृतीया वल्ली"
]
},
{
"id": "Katha-236",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "colophon",
"level": null,
"text": "।। इति श्रीकाठकोपनिषत् समाप्ता।।",
"lines": [
"।। इति श्रीकाठकोपनिषत् समाप्ता।।"
]
},
{
"id": "Katha-237",
"oldKey": null,
"type": "section",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "topic",
"level": 3,
"text": "शान्तिमन्त्रः",
"lines": [
"शान्तिमन्त्रः"
]
},
{
"id": "Katha-238",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V19",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "ओं सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु । मा विद्विषावहै ।\nओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।। १९ ।।",
"lines": [
"ओं सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु । मा विद्विषावहै ।",
"ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।। १९ ।।"
],
"lineAlign": [
null,
null
],
"shloka": true
},
{
"id": "Katha-239",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V17_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03_V17",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्वाख्याच्छरीराज्जीवात्तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम्’ इति च ।।\u003C/span\u003E\n‘यस्याऽत्मा शरीरम् । य आत्मानमन्तरो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-338\"\u003Eयमयति\u003C/span\u003E’ इति च । ‘\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eजनानां हृदये\u003C/span\u003E’ इत्युक्तत्वाच्च जीवात् पृथग्घरिरिति सिद्धम् ।।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘देहाङ्गुष्ठमितो देहे जीवाङ्गुष्ठमितो हृदि ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवस्य स तु विज्ञेयो जीवाद् भेदेन \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-339\"\u003Eमुक्तये\u003C/span\u003E’\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E इति च ।।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-340\"\u003Eसंसारिशरीरेणाभेदो\u003C/span\u003E वादिना केनापि नाङ्गीकृतः । न च लोकसिद्धः । ‘जनानाम्’ इति भेदात् । न जीवोऽङ्गुष्ठमात्रः । \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-341\"\u003Eअतो\u003C/span\u003E विष्णोर्जीवाद् भेद उक्तः । अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ।। * ।।\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ।। * ।।\u003C/span\u003E\n\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं श्रीकाठकोपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ।।\u003C/span\u003E",
"lines": [
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eअधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eस्वाख्याच्छरीराज्जीवात्तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम्’ इति च ।।\u003C/span\u003E",
"‘यस्याऽत्मा शरीरम् । य आत्मानमन्तरो \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-338\"\u003Eयमयति\u003C/span\u003E’ इति च । ‘\u003Cspan class=\"gr-mulaprateeka-block\"\u003Eजनानां हृदये\u003C/span\u003E’ इत्युक्तत्वाच्च जीवात् पृथग्घरिरिति सिद्धम् ।।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E‘देहाङ्गुष्ठमितो देहे जीवाङ्गुष्ठमितो हृदि ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eजीवस्य स तु विज्ञेयो जीवाद् भेदेन \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-339\"\u003Eमुक्तये\u003C/span\u003E’\u003C/span\u003E\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003E इति च ।।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-340\"\u003Eसंसारिशरीरेणाभेदो\u003C/span\u003E वादिना केनापि नाङ्गीकृतः । न च लोकसिद्धः । ‘जनानाम्’ इति भेदात् । न जीवोऽङ्गुष्ठमात्रः । \u003Cspan class=\"gra-qe-footnote-highlight\" data-gra-id=\"fn-341\"\u003Eअतो\u003C/span\u003E विष्णोर्जीवाद् भेद उक्तः । अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ।। * ।।",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eनमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eयस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ।। * ।।\u003C/span\u003E",
"\u003Cspan class=\"gr-prateeka\"\u003Eइति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं श्रीकाठकोपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ।।\u003C/span\u003E"
],
"lineAlign": [
null,
null,
null,
"justify",
null,
null,
"justify",
null,
null,
"center"
],
"covers": [
"KKN_C02_S03_V17",
"KKN_C02_S03_V18",
"KKN_C02_S03_V19"
],
"label": "भाष्यम्",
"footnotes": [
{
"id": "fn-338",
"kind": "pathantara",
"quote": "यमयति",
"text": "बृ.माध्यन्दिनपाठः"
},
{
"id": "fn-339",
"kind": "note",
"quote": "मुक्तये",
"text": "????"
},
{
"id": "fn-340",
"kind": "pathantara",
"quote": "संसारिशरीरेणाभेदो",
"text": "‘वादिनाऽपि केनचिन्नाङ्गीकृतः ।’ हृ."
},
{
"id": "fn-341",
"kind": "pathantara",
"quote": "अतो",
"text": "‘अतो जीवाद् भेद उक्तः।’हृ."
}
]
},
{
"id": "Katha-240",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-4",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-1",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "सोऽमन्यत",
"text": "वेदेशतीर्थसम्मतः पाठः । शाङ्करभाष्येऽपि",
"lines": [
"वेदेशतीर्थसम्मतः पाठः । शाङ्करभाष्येऽपि"
]
},
{
"id": "Katha-241",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-18",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-51",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे",
"text": "रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे (पा)",
"lines": [
"रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे (पा)"
]
},
{
"id": "Katha-242",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-27",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-52",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "मृते",
"text": "मुक्ते (पा)",
"lines": [
"मुक्ते (पा)"
]
},
{
"id": "Katha-243",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-31",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-66",
"noteKind": "note",
"quote": "भविता",
"text": "'भू'धातोः लुटि रूपम्",
"lines": [
"'भू'धातोः लुटि रूपम्"
]
},
{
"id": "Katha-244",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-36",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-67",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "च",
"text": "'इति' हृ.",
"lines": [
"'इति' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-245",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-37",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-68",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "वेदैरविरुद्धः",
"text": "'वेदैरविरुद्धम्'",
"lines": [
"'वेदैरविरुद्धम्'"
]
},
{
"id": "Katha-246",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-40",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-69",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "इति",
"text": "'नामनिरुक्ते'हृ.",
"lines": [
"'नामनिरुक्ते'हृ."
]
},
{
"id": "Katha-247",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-40",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-70",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "स्वर्णमयीम्",
"text": "'सुवर्णमयीं' हृ.",
"lines": [
"'सुवर्णमयीं' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-248",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-42",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-71",
"noteKind": "locus",
"quote": "भवति",
"text": "बृ.उ.३.८.१०(अक्षरब्राह्मणम्) बृ.उ.३.८.१०",
"lines": [
"बृ.उ.३.८.१०(अक्षरब्राह्मणम्) बृ.उ.३.८.१०"
]
},
{
"id": "Katha-249",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-42",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-72",
"noteKind": "locus",
"quote": "सति",
"text": "‘सम्भवति’ पा.२.११ पा.२.११",
"lines": [
"‘सम्भवति’ पा.२.११ पा.२.११"
]
},
{
"id": "Katha-250",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-46",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-97",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "सृजैनम्",
"text": "'सृजैवम्' हृ, राघ.",
"lines": [
"'सृजैवम्' हृ, राघ."
]
},
{
"id": "Katha-251",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-49",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-98",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "महाभूमौ",
"text": "'महान् भूमौ' पा.",
"lines": [
"'महान् भूमौ' पा."
]
},
{
"id": "Katha-252",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-58",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-99",
"noteKind": "locus",
"quote": "तत्",
"text": "२.२.४",
"lines": [
"२.२.४"
]
},
{
"id": "Katha-253",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-62",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-100",
"noteKind": "locus",
"quote": "यथाश्रुतम्",
"text": "२.२.७",
"lines": [
"२.२.७"
]
},
{
"id": "Katha-254",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-62",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-101",
"noteKind": "locus",
"quote": "य",
"text": "२.२.८ । ‘यएषसुप्तेषु’ इतिहृ. ।",
"lines": [
"२.२.८ । ‘यएषसुप्तेषु’ इतिहृ. ।"
]
},
{
"id": "Katha-255",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-62",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-102",
"noteKind": "note",
"quote": "भगवान्",
"text": "‘धारकत्वाद् धर्मरूपो हि ऐश्वर्यादिर्भगो ह्यसौ’ इति तन्त्रभागवते । (भाग.ता.नि.३.१७.२२ ) धारणाद् भगवान् धर्मो यमनाद् यम उच्यते । इति शब्दनिर्णये (भाग.ता.नि.३.१७.२२)",
"lines": [
"‘धारकत्वाद् धर्मरूपो हि ऐश्वर्यादिर्भगो ह्यसौ’ इति तन्त्रभागवते । (भाग.ता.नि.३.१७.२२ ) धारणाद् भगवान् धर्मो यमनाद् यम उच्यते । इति शब्दनिर्णये (भाग.ता.नि.३.१७.२२)"
]
},
{
"id": "Katha-256",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-62",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-103",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "मरणे",
"text": "‘स्थितभगवन्तम्’ हृ.पाठः ।",
"lines": [
"‘स्थितभगवन्तम्’ हृ.पाठः ।"
]
},
{
"id": "Katha-257",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-66",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-123",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः",
"text": "राघवेन्द्रतीर्थसंमतः पाठः",
"lines": [
"राघवेन्द्रतीर्थसंमतः पाठः"
]
},
{
"id": "Katha-258",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-73",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-124",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "सृङ्कां",
"text": "'शृङ्कां' पा.",
"lines": [
"'शृङ्कां' पा."
]
},
{
"id": "Katha-259",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-84",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-130",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "आख्य-विष्णुविषयैर्",
"text": "आख्यविषयैः (हृ.)",
"lines": [
"आख्यविषयैः (हृ.)"
]
},
{
"id": "Katha-260",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-86",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-131",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "तल्लक्ष्यमुच्यते",
"text": "आथ.२.५,'तल्लक्षमुच्यते' हृ.",
"lines": [
"आथ.२.५,'तल्लक्षमुच्यते' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-261",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-86",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-132",
"noteKind": "locus",
"quote": "पारम्",
"text": "१.३.२",
"lines": [
"१.३.२"
]
},
{
"id": "Katha-262",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-86",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-133",
"noteKind": "locus",
"quote": "भवति",
"text": "२.१.१५",
"lines": [
"२.१.१५"
]
},
{
"id": "Katha-263",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-86",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-134",
"noteKind": "locus",
"quote": "शकेमसि",
"text": "१.३.२",
"lines": [
"१.३.२"
]
},
{
"id": "Katha-264",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-86",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-135",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भगवान्",
"text": "'भगवानेवात्रोच्यते' हृ.",
"lines": [
"'भगवानेवात्रोच्यते' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-265",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-86",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-136",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "वेति",
"text": "'नास्ति वेति' हृ.",
"lines": [
"'नास्ति वेति' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-266",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-88",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-137",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "महावाराहे",
"text": "'महावराहे' हृ.",
"lines": [
"'महावराहे' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-267",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-100",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-152",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "विपश्चिद्",
"text": "'न जायते म्रियते' .हृ.",
"lines": [
"'न जायते म्रियते' .हृ."
]
},
{
"id": "Katha-268",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-100",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-153",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "निहितः",
"text": "'एवं विष्णौ' .हृ.",
"lines": [
"'एवं विष्णौ' .हृ."
]
},
{
"id": "Katha-269",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-118",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-169",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "स",
"text": "'विष्णुः स' हृ.",
"lines": [
"'विष्णुः स' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-270",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-133",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-183",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "चार्थमानिन्यस्तिस्रो",
"text": "'द्विर्द्व्येकदेवताः' हृ.",
"lines": [
"'द्विर्द्व्येकदेवताः' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-271",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-135",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-189",
"noteKind": "note",
"quote": "वाङ्मनसि",
"text": "वाङ्मनसी (हृ.,वे.)",
"lines": [
"वाङ्मनसी (हृ.,वे.)"
]
},
{
"id": "Katha-272",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-137",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-190",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "वरान्",
"text": "परान् (राघ,वरद. सम्मतः)",
"lines": [
"परान् (राघ,वरद. सम्मतः)"
]
},
{
"id": "Katha-273",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-137",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-191",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "पथस्तत्",
"text": "पथः स्थम् (प्रकाशकिसम्मतः)",
"lines": [
"पथः स्थम् (प्रकाशकिसम्मतः)"
]
},
{
"id": "Katha-274",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-138",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-192",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "तं",
"text": "तन्मृत्युमुखात् (हृ.)",
"lines": [
"तन्मृत्युमुखात् (हृ.)"
]
},
{
"id": "Katha-275",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-145",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-193",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "तां",
"text": "'सा विष्णौ' हृ.",
"lines": [
"'सा विष्णौ' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-276",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-145",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-194",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "इति",
"text": "'इति च' इति नास्ति हृ.",
"lines": [
"'इति च' इति नास्ति हृ."
]
},
{
"id": "Katha-277",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-148",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-201",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "कात्करणे",
"text": "'तृणु= कात्कारे' वरद.भाष्ये ।",
"lines": [
"'तृणु= कात्कारे' वरद.भाष्ये ।"
]
},
{
"id": "Katha-278",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-154",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-202",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "इदं",
"text": "य इमम् (हृ.)",
"lines": [
"य इमम् (हृ.)"
]
},
{
"id": "Katha-279",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-156",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-203",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्राणेन",
"text": "संभवति (हृ.)",
"lines": [
"संभवति (हृ.)"
]
},
{
"id": "Katha-280",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-157",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-204",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भा.",
"text": "इदं गुह्यं वक्ष्यामि (हृ)",
"lines": [
"इदं गुह्यं वक्ष्यामि (हृ)"
]
},
{
"id": "Katha-281",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-157",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-205",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भवति",
"text": "तच्च वक्ष्यामि (हृ)",
"lines": [
"तच्च वक्ष्यामि (हृ)"
]
},
{
"id": "Katha-282",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-206",
"noteKind": "locus",
"quote": "मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च",
"text": "ऋ.सं. १०.९०.३",
"lines": [
"ऋ.सं. १०.९०.३"
]
},
{
"id": "Katha-283",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-207",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "कश्यपात्",
"text": "'काश्यपात्' हृ.",
"lines": [
"'काश्यपात्' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-284",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-208",
"noteKind": "note",
"quote": "बहुज्ञम्",
"text": "'जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं दीपमध्ये सुतमात्मयोगाद्' मोक्षधर्मे, भा(कुम्भ).१२.३४९. ३",
"lines": [
"'जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं दीपमध्ये सुतमात्मयोगाद्' मोक्षधर्मे, भा(कुम्भ).१२.३४९. ३"
]
},
{
"id": "Katha-285",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-209",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "अन्तर्णीतणिच्",
"text": "'दन्तर्णीतणिच' हृ.",
"lines": [
"'दन्तर्णीतणिच' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-286",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-210",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "देवतामयी",
"text": "' देवतामयी देवतोत्तमः' हृ.",
"lines": [
"' देवतामयी देवतोत्तमः' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-287",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-211",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "देवतोत्तमा",
"text": "'प्राणेन सह स्थितो भवति' कृ.",
"lines": [
"'प्राणेन सह स्थितो भवति' कृ."
]
},
{
"id": "Katha-288",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-158",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-212",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्रविश्य",
"text": "तिष्ठन्तीम् हृ.",
"lines": [
"तिष्ठन्तीम् हृ."
]
},
{
"id": "Katha-289",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-164",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-234",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "अर्यते",
"text": "‘आर्यत रण आभ्यामित्यरणी’ हृ.",
"lines": [
"‘आर्यत रण आभ्यामित्यरणी’ हृ."
]
},
{
"id": "Katha-290",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-164",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-235",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "यः",
"text": "‘यः प्रादुर्भावगतो विष्णुः’ हृ",
"lines": [
"‘यः प्रादुर्भावगतो विष्णुः’ हृ"
]
},
{
"id": "Katha-291",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-164",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-236",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भेदाभेदविदश्चात्र",
"text": "‘भेदाभेदं चात्र तथा तमो याति’ हृ.",
"lines": [
"‘भेदाभेदं चात्र तथा तमो याति’ हृ."
]
},
{
"id": "Katha-292",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-164",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-237",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "विदः",
"text": "‘विदुः’ हृ.",
"lines": [
"‘विदुः’ हृ."
]
},
{
"id": "Katha-293",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-164",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-238",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "स्वल्पत्वे",
"text": "‘स्वल्पत्वे चाविवक्षिते’ हृ.",
"lines": [
"‘स्वल्पत्वे चाविवक्षिते’ हृ."
]
},
{
"id": "Katha-294",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-165",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-239",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भेदनिषेधार्थम्",
"text": "‘भेदनिषेधार्थः’ हृ.",
"lines": [
"‘भेदनिषेधार्थः’ हृ."
]
},
{
"id": "Katha-295",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-175",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-249",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "पृथक्",
"text": "'पश्यन्नधोऽन्धं तमो–' हृ.",
"lines": [
"'पश्यन्नधोऽन्धं तमो–' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-296",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-175",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-250",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "वायुश्च",
"text": "'सादृश्यमेव' हृ.",
"lines": [
"'सादृश्यमेव' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-297",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-178",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-253",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भगवदधीनमित्यधिष्ठाय",
"text": "'–त्यनुष्ठाय' हृ.",
"lines": [
"'–त्यनुष्ठाय' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-298",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-178",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-254",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "भगवदधीनमित्यधिष्ठाय",
"text": "'पुरं स्थितमिति स्थितिं कृत्वा ।' हृ.",
"lines": [
"'पुरं स्थितमिति स्थितिं कृत्वा ।' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-299",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-190",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-255",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "एषु",
"text": "'एष' पा.",
"lines": [
"'एष' पा."
]
},
{
"id": "Katha-300",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-256",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "वायुस्थः",
"text": "'शुचिषन्मतः'",
"lines": [
"'शुचिषन्मतः'"
]
},
{
"id": "Katha-301",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-257",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "होता",
"text": "'स चेन्द्रियादिस्थः'",
"lines": [
"'स चेन्द्रियादिस्थः'"
]
},
{
"id": "Katha-302",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-258",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "आस्ते",
"text": "'एव आस्ते अब्जादिकस्ततः'",
"lines": [
"'एव आस्ते अब्जादिकस्ततः'"
]
},
{
"id": "Katha-303",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-259",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्रतिरूपकः",
"text": "'पररूपकः'",
"lines": [
"'पररूपकः'"
]
},
{
"id": "Katha-304",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-260",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "स्पर्शगम्यो",
"text": "'योऽयमेव जनार्दन'ः",
"lines": [
"'योऽयमेव जनार्दन'ः"
]
},
{
"id": "Katha-305",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-261",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "ह्यस्य",
"text": "'प्रतिबिम्बाख्यचेतनाः'",
"lines": [
"'प्रतिबिम्बाख्यचेतनाः'"
]
},
{
"id": "Katha-306",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-262",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "सूर्यो",
"text": "'सूर्यो यथाऽऽन्तरश्चक्षुः'",
"lines": [
"'सूर्यो यथाऽऽन्तरश्चक्षुः'"
]
},
{
"id": "Katha-307",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-263",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "इति",
"text": "'महाकौर्मे'",
"lines": [
"'महाकौर्मे'"
]
},
{
"id": "Katha-308",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-264",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "तस्य",
"text": "'रूपंरूपं प्रति प्रतिरूपाख्यः'",
"lines": [
"'रूपंरूपं प्रति प्रतिरूपाख्यः'"
]
},
{
"id": "Katha-309",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-265",
"noteKind": "note",
"quote": "आसीत्",
"text": "बृ.३.४.१(प्राजापत्यब्राह्मणम्), बृ.३.५.११(अव्याकृतब्राह्मणम्)",
"lines": [
"बृ.३.४.१(प्राजापत्यब्राह्मणम्), बृ.३.५.११(अव्याकृतब्राह्मणम्)"
]
},
{
"id": "Katha-310",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-266",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "जीवैक्येन",
"text": "'जीवैक्येन तु तं जानन्'",
"lines": [
"'जीवैक्येन तु तं जानन्'"
]
},
{
"id": "Katha-311",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-202",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-267",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "च",
"text": "'इति महावराहे'",
"lines": [
"'इति महावराहे'"
]
},
{
"id": "Katha-312",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-208",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-305",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "दृश्यते",
"text": "'ददृशे' पा.",
"lines": [
"'ददृशे' पा."
]
},
{
"id": "Katha-313",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-209",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-306",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "देवास्ततोऽवमाः",
"text": "'ततोऽधमाः'",
"lines": [
"'ततोऽधमाः'"
]
},
{
"id": "Katha-314",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-209",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-307",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "सोऽश्व",
"text": "'आशुगतो हरिः'",
"lines": [
"'आशुगतो हरिः'"
]
},
{
"id": "Katha-315",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-209",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-308",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्रवाहतस्त्वनादिश्च",
"text": "'प्रवाहतश्चादितश्च'",
"lines": [
"'प्रवाहतश्चादितश्च'"
]
},
{
"id": "Katha-316",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-209",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-309",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्राणाख्ये",
"text": "'प्राणाख्ये तु गतौ'",
"lines": [
"'प्राणाख्ये तु गतौ'"
]
},
{
"id": "Katha-317",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-216",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-315",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "तामाहुः",
"text": "'तमाहुः' रा.सम्मतः पाठः",
"lines": [
"'तमाहुः' रा.सम्मतः पाठः"
]
},
{
"id": "Katha-318",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-224",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-316",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "स्थिताः",
"text": "'श्रिताः' हृ.",
"lines": [
"'श्रिताः' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-319",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-228",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-317",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "देवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं",
"text": "'देवतातारतम्यज्ञानपूर्वम्' व्यास.सम्मतःपाठः",
"lines": [
"'देवतातारतम्यज्ञानपूर्वम्' व्यास.सम्मतःपाठः"
]
},
{
"id": "Katha-320",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-228",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-318",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्रादुर्भावान्",
"text": "'प्रादुर्भावेष्वृते' हृ,प्रकाशिका.",
"lines": [
"'प्रादुर्भावेष्वृते' हृ,प्रकाशिका."
]
},
{
"id": "Katha-321",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-228",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-319",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "तदैव",
"text": "'तदैव मुच्यते जीवः' हृ.",
"lines": [
"'तदैव मुच्यते जीवः' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-322",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-228",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-320",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "न",
"text": "'दृष्टैरिन्द्रियैः' वे.सम्मतः पाठः , 'दृष्टैरिन्द्रियैः' पा.",
"lines": [
"'दृष्टैरिन्द्रियैः' वे.सम्मतः पाठः , 'दृष्टैरिन्द्रियैः' पा."
]
},
{
"id": "Katha-323",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-228",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-321",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "प्रभवाप्ययौ",
"text": "'प्रति योगः'हृ.",
"lines": [
"'प्रति योगः'हृ."
]
},
{
"id": "Katha-324",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-228",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-322",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "सर्वस्मादपि",
"text": "'सर्वस्मादेव केशवः'",
"lines": [
"'सर्वस्मादेव केशवः'"
]
},
{
"id": "Katha-325",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-229",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-323",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "च",
"text": "'तत्त्वं भ्रामयति' हृ.",
"lines": [
"'तत्त्वं भ्रामयति' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-326",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-230",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-324",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "ज्ञायते",
"text": "'सत् तत्प्रसादश्च' हृ.",
"lines": [
"'सत् तत्प्रसादश्च' हृ."
]
},
{
"id": "Katha-327",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-230",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-325",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "मृतिं",
"text": "'नैवाथ यास्यति'हृ.",
"lines": [
"'नैवाथ यास्यति'हृ."
]
},
{
"id": "Katha-328",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-234",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-337",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "नाचिकेतोऽथ",
"text": "‘नचिकेतोऽथ’ हृ",
"lines": [
"‘नचिकेतोऽथ’ हृ"
]
},
{
"id": "Katha-329",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-239",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-338",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "यमयति",
"text": "बृ.माध्यन्दिनपाठः",
"lines": [
"बृ.माध्यन्दिनपाठः"
]
},
{
"id": "Katha-330",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-239",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-339",
"noteKind": "note",
"quote": "मुक्तये",
"text": "????",
"lines": [
"????"
]
},
{
"id": "Katha-331",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-239",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-340",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "संसारिशरीरेणाभेदो",
"text": "‘वादिनाऽपि केनचिन्नाङ्गीकृतः ।’ हृ.",
"lines": [
"‘वादिनाऽपि केनचिन्नाङ्गीकृतः ।’ हृ."
]
},
{
"id": "Katha-332",
"oldKey": null,
"type": "note",
"parent": "Katha-239",
"chapter": "KKN_C02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"verseType": null,
"text": "अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ॥\nनमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।\nयस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ॥"
"searchOnly": true,
"noteId": "fn-341",
"noteKind": "pathantara",
"quote": "अतो",
"text": "‘अतो जीवाद् भेद उक्तः।’हृ.",
"lines": [
"‘अतो जीवाद् भेद उक्तः।’हृ."
]
}
}
]
]
}
}

Latest revision as of 18:14, 27 September 2026

schema1
doc
slug"Katha"
title"काठकोपनिषद्भाष्यम्"
type"bhashya"
docId"KKN"
parentnull
pageTitle"Katha"
related
Empty array
nextId333
author"श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्याः"
docType"Moolagrantha"
category"उपनिषत्प्रस्थानम्"
blocks
id"Katha-1"
oldKey"KKN_C01"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseType"adhyaya"
level1
text"प्रथमोऽध्यायः"
lines
"प्रथमोऽध्यायः"
id"Katha-2"
oldKey"KKN_C01_S01"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseType"paada"
level2
text"प्रथमावल्ली"
lines
"प्रथमावल्ली"
id"Katha-3"
oldKey"KKN_C01_S01_V01"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"॥ हरिः ओ३म् ॥ उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाऽऽविवेश ॥ १ ॥"
lines
"॥ हरिः ओ३म् ॥"
"उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाऽऽविवेश ॥ १ ॥"
lineAlign
"center"
null
label"उपनिषद्"
id"Katha-4"
oldKey"KKN_C01_S01_V02"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-1">सोऽमन्यत</span>- पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः । अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥२॥"
lines
"<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-1">सोऽमन्यत</span>- पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।"
"अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥२॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-1"
kind"pathantara"
quote"सोऽमन्यत"
text"वेदेशतीर्थसम्मतः पाठः । शाङ्करभाष्येऽपि"
shlokatrue
id"Katha-5"
oldKey"KKN_C01_S01_V03"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् । तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥"
lines
"स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् । तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥"
lineAlign
null
id"Katha-6"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं काठकोपनिषद्भाष्यम्"
lines
"श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं काठकोपनिषद्भाष्यम्"
id"Katha-7"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"मङ्गलाचरणम्"
lines
"मङ्गलाचरणम्"
id"Katha-8"
oldKey"KKN_C01_S01_V01_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V01"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">ओ३म् ॥ नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।</span> <span class="gr-prateeka">सर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">ओ३म् ॥ नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V01"
"KKN_C01_S01_V02"
"KKN_C01_S01_V03"
shlokatrue
id"Katha-9"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"यागस्य मोक्षसाधनत्वप्रतिपादनम्"
lines
"यागस्य मोक्षसाधनत्वप्रतिपादनम्"
id"Katha-10"
oldKey"KKN_C01_S01_V01_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V01"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">अग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।</span> <span class="gr-prateeka">यश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ।</span> <span class="gr-prateeka">उष्य मन्वन्तरं कालम् अमृतत्वं भजेत् क्रमात्' इति ब्रह्मसारे ॥</span> <span class="gr-prateeka">इच्छन् वाजश्रवोनप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।</span> <span class="gr-prateeka">उद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">मां दत्त्वाऽपि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।</span> <span class="gr-prateeka">उवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">अग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">यश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">उष्य मन्वन्तरं कालम् अमृतत्वं भजेत् क्रमात्' इति ब्रह्मसारे ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">इच्छन् वाजश्रवोनप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">उद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">मां दत्त्वाऽपि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">उवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V01"
"KKN_C01_S01_V02"
"KKN_C01_S01_V03"
shlokatrue
id"Katha-11"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"उद्दालकशापस्य नचिकेतसः प्रतिक्रिया"
lines
"उद्दालकशापस्य नचिकेतसः प्रतिक्रिया"
id"Katha-12"
oldKey"KKN_C01_S01_V04"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः । किंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४॥"
lines
"बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।"
"किंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषत्"
shlokatrue
id"Katha-13"
oldKey"KKN_C01_S01_V05"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे । सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५॥"
lines
"अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।"
"सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-14"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"अतिथिसत्कारस्य प्राशस्त्यप्रतिपादनम्"
lines
"अतिथिसत्कारस्य प्राशस्त्यप्रतिपादनम्"
id"Katha-15"
oldKey"KKN_C01_S01_V06"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् । तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥"
lines
"वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।"
"तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-16"
oldKey"KKN_C01_S01_V07"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां चेष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् । एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥"
lines
"आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां चेष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।"
"एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-17"
oldKey"KKN_C01_S01_V04_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V04"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">स जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।</span> <span class="gr-prateeka">पत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ।</span> <span class="gr-prateeka">आगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">स जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">पत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">आगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V04"
"KKN_C01_S01_V05"
"KKN_C01_S01_V06"
"KKN_C01_S01_V07"
label"भाष्यम्"
shlokatrue
id"Katha-18"
oldKey"KKN_C01_S01_V08"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"तिस्रो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-51">रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे</span> मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः । नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥"
lines
"तिस्रो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-51">रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे</span> मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।"
"नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषत्"
footnotes
id"fn-51"
kind"pathantara"
quote"रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे"
text"रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे (पा)"
shlokatrue
id"Katha-19"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"नचिकेतसा प्रार्थितः प्रथमो वरः"
lines
"नचिकेतसा प्रार्थितः प्रथमो वरः"
id"Katha-20"
oldKey"KKN_C01_S01_V09"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्याद् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो । त्वत्प्रसृष्टं माऽभि वदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥"
lines
"शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्याद् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।"
"त्वत्प्रसृष्टं माऽभि वदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-21"
oldKey"KKN_C01_S01_V10"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः । सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युस्त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥१०॥"
lines
"यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।"
"सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युस्त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥१०॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-22"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"नचिकेतसा प्रार्थितो द्वितीयो वरः"
lines
"नचिकेतसा प्रार्थितो द्वितीयो वरः"
id"Katha-23"
oldKey"KKN_C01_S01_V11"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति । उभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥"
lines
"स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।"
"उभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-24"
oldKey"KKN_C01_S01_V12"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्र ब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् । स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥"
lines
"स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्र ब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।"
"स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-25"
oldKey"KKN_C01_S01_V13"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् । अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥"
lines
"प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।"
"अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-26"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै"
lines
"लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै"
id"Katha-27"
oldKey"KKN_C01_S01_V08_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V08"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">इत्युक्तः स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ।</span> <span class="gr-prateeka">सौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-52">मृते</span></span><span class="gr-prateeka"> स्थितं च तं विष्णुमिति प्रादाद् वरत्रयम्' ॥</span> <span class="gr-prateeka">इति गतिसारे ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">अग्र्यत्वादग्निनामाऽसौ नाचिकेताग्निगो हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">लोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">इत्युक्तः स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-52">मृते</span></span><span class="gr-prateeka"> स्थितं च तं विष्णुमिति प्रादाद् वरत्रयम्' ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">इति गतिसारे ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अग्र्यत्वादग्निनामाऽसौ नाचिकेताग्निगो हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">लोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V08"
"KKN_C01_S01_V09"
"KKN_C01_S01_V10"
"KKN_C01_S01_V11"
"KKN_C01_S01_V12"
"KKN_C01_S01_V13"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-52"
kind"pathantara"
quote"मृते"
text"मुक्ते (पा)"
shlokatrue
id"Katha-28"
oldKey"KKN_C01_S01_V13_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V13"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">प्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ।</span> <span class="gr-prateeka">स एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम्' ॥ इति च ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">प्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">स एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम्' ॥ इति च ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V08"
"KKN_C01_S01_V09"
"KKN_C01_S01_V10"
"KKN_C01_S01_V11"
"KKN_C01_S01_V12"
"KKN_C01_S01_V13"
shlokatrue
id"Katha-29"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"इष्टकास्थितभगवद्रूपविषयकप्रश्नः"
lines
"इष्टकास्थितभगवद्रूपविषयकप्रश्नः"
id"Katha-30"
oldKey"KKN_C01_S01_V14"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा । स चापि तत् प्रत्यवदद् यथोक्तम् अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥"
lines
"लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।"
"स चापि तत् प्रत्यवदद् यथोक्तम् अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-31"
oldKey"KKN_C01_S01_V15"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददामि भूयः । तवैव नाम्ना <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-66">भविता</span>ऽयमग्निः सृ(शृ)ङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥"
lines
"तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददामि भूयः ।"
"तवैव नाम्ना <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-66">भविता</span>ऽयमग्निः सृ(शृ)ङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-66"
kind"note"
quote"भविता"
text"'भू'धातोः लुटि रूपम्"
shlokatrue
id"Katha-32"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"नाचिकेताग्निचयनानुष्ठातृफलनिरूपणम्"
lines
"नाचिकेताग्निचयनानुष्ठातृफलनिरूपणम्"
id"Katha-33"
oldKey"KKN_C01_S01_V16"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू । ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥"
lines
"त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।"
"ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-34"
oldKey"KKN_C01_S01_V17"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद् विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् । स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥"
lines
"त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद् विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।"
"स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-35"
oldKey"KKN_C01_S01_V18"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण । एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासस्तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥"
lines
"एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।"
"एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासस्तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-36"
oldKey"KKN_C01_S01_V14_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V14"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">या इष्टका</span> या इष्टकादेवताः । <span class="gr-prateeka">इष्टकादेवतां विष्णुं षष्ट्युत्तरशतत्रिकम् ।</span> <span class="gr-prateeka">यथावदेव विज्ञाय मुच्यते कर्मबन्धनाद् ॥ इति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-67">च</span></span><span class="gr-prateeka"> ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">या इष्टका</span> या इष्टकादेवताः ।"
"<span class="gr-prateeka">इष्टकादेवतां विष्णुं षष्ट्युत्तरशतत्रिकम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">यथावदेव विज्ञाय मुच्यते कर्मबन्धनाद् ॥ इति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-67">च</span></span><span class="gr-prateeka"> ॥ * ॥</span>"
lineAlign
"justify"
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V14"
"KKN_C01_S01_V15"
"KKN_C01_S01_V16"
"KKN_C01_S01_V17"
"KKN_C01_S01_V18"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-67"
kind"pathantara"
quote"च"
text"'इति' हृ."
shlokatrue
id"Katha-37"
oldKey"KKN_C01_S01_V16_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V16"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">त्रिभिरेत्य सन्धिम्</span></span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-68">वेदैरविरुद्धः</span> । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्त्वादिकं जानन्नित्यर्थः । <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">त्रिकर्मकृत्</span></span> यज्ञदानतपःकर्ता । <span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।</span></span> इति वचनात् ॥*॥"
lines
"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">त्रिभिरेत्य सन्धिम्</span></span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-68">वेदैरविरुद्धः</span> । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्त्वादिकं जानन्नित्यर्थः । <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">त्रिकर्मकृत्</span></span> यज्ञदानतपःकर्ता ।"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।</span></span>"
"इति वचनात् ॥*॥"
lineAlign
"justify"
null
"justify"
covers
"KKN_C01_S01_V14"
"KKN_C01_S01_V15"
"KKN_C01_S01_V16"
"KKN_C01_S01_V17"
"KKN_C01_S01_V18"
footnotes
id"fn-68"
kind"pathantara"
quote"वेदैरविरुद्धः"
text"'वेदैरविरुद्धम्'"
id"Katha-38"
oldKey"KKN_C01_S01_V17_B03"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V17"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">त्रयमेतद्</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">या इष्टका</span></span> इत्यादि ।"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">त्रयमेतद्</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">या इष्टका</span></span> इत्यादि ।"
lineAlign
"justify"
covers
"KKN_C01_S01_V14"
"KKN_C01_S01_V15"
"KKN_C01_S01_V16"
"KKN_C01_S01_V17"
"KKN_C01_S01_V18"
id"Katha-39"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"'ब्रह्मजज्ञः' इति भगवन्नामनिरुक्तिः"
lines
"'ब्रह्मजज्ञः' इति भगवन्नामनिरुक्तिः"
id"Katha-40"
oldKey"KKN_C01_S01_V16_B04"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V16"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">'ब्रह्मेति वेद उद्दिष्टस्तस्माद् व्यक्तो यतो हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">ब्रह्मजस्तेन कथितः स एव ज्ञोऽखिलज्ञतः' ॥</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-69">इति</span> नामनिरुक्तौ ॥ * ॥ <span class="gr-mulaprateeka-block">अनेकरूपां</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-70">स्वर्णमयीम्</span>– <span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">बहुरूपं च पुरटं कार्तस्वरमितीर्यते ।</span> इत्यभिधानम् ।</span> <span class="gr-prateeka">'यमोऽनुवादसन्तुष्टो वह्नेस्तन्नामतामपि ।</span> <span class="gr-prateeka">सृङ्कां</span>३<span class="gr-prateeka"> स्वर्णमयीं चैव कण्ठमालाम् अदाद् विभुः ॥'</span> इति पाद्मे ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-prateeka">'ब्रह्मेति वेद उद्दिष्टस्तस्माद् व्यक्तो यतो हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">ब्रह्मजस्तेन कथितः स एव ज्ञोऽखिलज्ञतः' ॥</span>"
"<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-69">इति</span> नामनिरुक्तौ ॥ * ॥"
"<span class="gr-mulaprateeka-block">अनेकरूपां</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-70">स्वर्णमयीम्</span>– <span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">बहुरूपं च पुरटं कार्तस्वरमितीर्यते ।</span> इत्यभिधानम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">'यमोऽनुवादसन्तुष्टो वह्नेस्तन्नामतामपि ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सृङ्कां</span>३<span class="gr-prateeka"> स्वर्णमयीं चैव कण्ठमालाम् अदाद् विभुः ॥'</span> इति पाद्मे ॥ * ॥"
lineAlign
null
null
"justify"
"justify"
null
null
covers
"KKN_C01_S01_V14"
"KKN_C01_S01_V15"
"KKN_C01_S01_V16"
"KKN_C01_S01_V17"
"KKN_C01_S01_V18"
footnotes
id"fn-69"
kind"pathantara"
quote"इति"
text"'नामनिरुक्ते'हृ."
id"fn-70"
kind"pathantara"
quote"स्वर्णमयीम्"
text"'सुवर्णमयीं' हृ."
shlokatrue
id"Katha-41"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"नचिकेतसा याचितस्य अग्न्यन्तर्गतब्रह्मविद्याख्यद्वितीयवरस्य निरूपणम्"
lines
"नचिकेतसा याचितस्य अग्न्यन्तर्गतब्रह्मविद्याख्यद्वितीयवरस्य निरूपणम्"
id"Katha-42"
oldKey"KKN_C01_S01_V14_B05"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S01_V14"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">लोकादिः, प्रतिष्ठा, ब्रह्मजज्ञः, अनन्तलोकाप्तिः</span> इत्यादिविशेषणैश्च भगवानेव । <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठाम्</span></span>४ इति परामर्शाच्च । भगवतो ह्युरुगायनाम प्रसिद्धम् । गुहानिहितत्वं च तस्यैव विशेषतः प्रसिद्धम् ॥ न चाग्निपरिज्ञानमात्रेणानन्तलोकाप्तिः, भगवज्ज्ञानं विना । <span class="gr-prateeka">‘तद् वा एतदक्षरं गार्ग्यविदित्वाऽस्मिन् लोके जुहोति यजते तपस्तप्यते बहूनि वर्षसहस्राणि अन्तवदेवास्य तद् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-71">भवति</span>’</span><span class="gr-prateeka"> इत्यादिश्रुतेः । न च मुख्ये <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-72">सति</span></span><span class="gr-prateeka"> अमुख्यार्थो युज्यते ॥</span>"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">लोकादिः, प्रतिष्ठा, ब्रह्मजज्ञः, अनन्तलोकाप्तिः</span> इत्यादिविशेषणैश्च भगवानेव । <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठाम्</span></span>४ इति परामर्शाच्च । भगवतो ह्युरुगायनाम प्रसिद्धम् । गुहानिहितत्वं च तस्यैव विशेषतः प्रसिद्धम् ॥"
"न चाग्निपरिज्ञानमात्रेणानन्तलोकाप्तिः, भगवज्ज्ञानं विना ।"
"<span class="gr-prateeka">‘तद् वा एतदक्षरं गार्ग्यविदित्वाऽस्मिन् लोके जुहोति यजते तपस्तप्यते बहूनि वर्षसहस्राणि अन्तवदेवास्य तद् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-71">भवति</span>’</span><span class="gr-prateeka"> इत्यादिश्रुतेः । न च मुख्ये <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-72">सति</span></span><span class="gr-prateeka"> अमुख्यार्थो युज्यते ॥</span>"
lineAlign
"justify"
"justify"
"justify"
covers
"KKN_C01_S01_V14"
"KKN_C01_S01_V15"
"KKN_C01_S01_V16"
"KKN_C01_S01_V17"
"KKN_C01_S01_V18"
footnotes
id"fn-71"
kind"locus"
quote"भवति"
text"बृ.उ.३.८.१०(अक्षरब्राह्मणम्) बृ.उ.३.८.१०"
id"fn-72"
kind"locus"
quote"सति"
text"‘सम्भवति’ पा.२.११ पा.२.११"
id"Katha-43"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"नचिकेतसा याचितस्य तृतीयवरस्य निरूपणम्"
lines
"नचिकेतसा याचितस्य तृतीयवरस्य निरूपणम्"
id"Katha-44"
oldKey"KKN_C01_S01_V19"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके । एतद् विद्यामनुशिष्टस्त्वयाऽहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥"
lines
"येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।"
"एतद् विद्यामनुशिष्टस्त्वयाऽहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-45"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"भगवज्ज्ञानस्य दुःसाध्यत्वात् तत्रैव नचिकेतसाऽऽग्रहप्रदर्शनम्"
lines
"भगवज्ज्ञानस्य दुःसाध्यत्वात् तत्रैव नचिकेतसाऽऽग्रहप्रदर्शनम्"
id"Katha-46"
oldKey"KKN_C01_S01_V20"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयो अणुरेष धर्मः । अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-97">सृजैनम्</span> ॥ २०॥"
lines
"देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयो अणुरेष धर्मः ।"
"अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-97">सृजैनम्</span> ॥ २०॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-97"
kind"pathantara"
quote"सृजैनम्"
text"'सृजैवम्' हृ, राघ."
shlokatrue
id"Katha-47"
oldKey"KKN_C01_S01_V21"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ । वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥"
lines
"देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।"
"वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-48"
oldKey"KKN_C01_S01_V22"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् । भूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥"
lines
"शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।"
"भूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-49"
oldKey"KKN_C01_S01_V23"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च । <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-98">महाभूमौ</span> नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥"
lines
"एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।"
"<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-98">महाभूमौ</span> नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-98"
kind"pathantara"
quote"महाभूमौ"
text"'महान् भूमौ' पा."
shlokatrue
id"Katha-50"
oldKey"KKN_C01_S01_V24"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व । इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः । आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनु प्राक्षीः ॥ २४ ॥"
lines
"ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।"
"इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ।"
"आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनु प्राक्षीः ॥ २४ ॥"
lineAlign
null
null
null
shlokatrue
id"Katha-51"
oldKey"KKN_C01_S01_V25"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः । अपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥"
lines
"श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।"
"अपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-52"
oldKey"KKN_C01_S01_V26"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत् त्वाम् । जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥"
lines
"न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत् त्वाम् ।"
"जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-53"
oldKey"KKN_C01_S01_V27"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन्मर्त्यः क्वाधःस्थः प्रजानन् । अभिद्ध्यायन् वर्णरतिप्रमोदानतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥"
lines
"अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन्मर्त्यः क्वाधःस्थः प्रजानन् ।"
"अभिद्ध्यायन् वर्णरतिप्रमोदानतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-54"
oldKey"KKN_C01_S01_V28"
type"verse"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् । योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥"
lines
"यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।"
"योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-55"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S01"
chapter"KKN_C01"
verseType"colophon"
levelnull
text"इति श्रीकाठकोपनिषदि प्रथमाध्याये प्रथमा वल्ली समाप्ता ॥"
lines
"इति श्रीकाठकोपनिषदि प्रथमाध्याये प्रथमा वल्ली समाप्ता ॥"
id"Katha-56"
oldKey"KKN_C01_S02"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseType"paada"
level2
text"द्वितीयावल्ली"
lines
"द्वितीयावल्ली"
id"Katha-57"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"प्रेतशब्दार्थकथनम्"
lines
"प्रेतशब्दार्थकथनम्"
id"Katha-58"
oldKey"KKN_C01_S02_I_B01"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"‘प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्ति’ इति ज्ञानिनो वदन्ति, नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य रूपं यथावत् अहं विद्याम् ॥ <span class="gr-prateeka">‘अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।</span> <span class="gr-prateeka">देहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते, एतद्वै</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-99">तत्</span>’</span> इति परिहाराच्च मुक्ते स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । देहाद् विशेषेण मोचनं नाम मुक्तिरेव । मुक्तेरपि मरणात्मकत्वाद् ‘मरणम्’ इत्यपि भवति । स्थूलदेहपरित्यागस्तु <span class="gr-mulaprateeka-block">विस्रंसमानस्य</span> इत्यनेनैवोक्तो भवति ॥"
lines
"‘प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्ति’ इति ज्ञानिनो वदन्ति, नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य रूपं यथावत् अहं विद्याम् ॥"
"<span class="gr-prateeka">‘अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">देहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते, एतद्वै</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-99">तत्</span>’</span> इति परिहाराच्च मुक्ते स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । देहाद् विशेषेण मोचनं नाम मुक्तिरेव । मुक्तेरपि मरणात्मकत्वाद् ‘मरणम्’ इत्यपि भवति । स्थूलदेहपरित्यागस्तु <span class="gr-mulaprateeka-block">विस्रंसमानस्य</span> इत्यनेनैवोक्तो भवति ॥"
lineAlign
"justify"
null
null
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-99"
kind"locus"
quote"तत्"
text"२.२.४"
id"Katha-59"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"अग्निस्थपरमात्मज्ञानस्य पृथक्कथने कारणप्रदर्शनम्"
lines
"अग्निस्थपरमात्मज्ञानस्य पृथक्कथने कारणप्रदर्शनम्"
id"Katha-60"
oldKey"KKN_C01_S02_I_B02"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">अग्निस्थं परमात्मानं सामान्याज्ञानतोऽपि तु ।</span> <span class="gr-prateeka">अजानतस्तु मुक्तौ च जीवान्तःस्थितमीश्वरम् ॥</span> <span class="gr-prateeka">नियामकं च जीवानां मुक्तानामपि सर्वदा ।</span> <span class="gr-prateeka">गुणान् सर्वोत्तमत्वादीनविज्ञाय हरेस्तथा ॥</span> <span class="gr-prateeka">नैव मुक्तिर्भवेत् तस्मात् कृच्छ्रात् तदवदद् यमः ।</span> <span class="gr-prateeka">तस्य गोप्यत्वविज्ञप्त्यै तथाऽप्यग्निस्थवेदनात् ।</span> <span class="gr-prateeka">सुखाधिक्यं भवेन्मुक्तौ तस्मात् तत् पृथगीरितम् ॥’</span> <span class="gr-prateeka">इति तत्त्वसारे ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">अग्निस्थं परमात्मानं सामान्याज्ञानतोऽपि तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अजानतस्तु मुक्तौ च जीवान्तःस्थितमीश्वरम् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">नियामकं च जीवानां मुक्तानामपि सर्वदा ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">गुणान् सर्वोत्तमत्वादीनविज्ञाय हरेस्तथा ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">नैव मुक्तिर्भवेत् तस्मात् कृच्छ्रात् तदवदद् यमः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तस्य गोप्यत्वविज्ञप्त्यै तथाऽप्यग्निस्थवेदनात् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सुखाधिक्यं भवेन्मुक्तौ तस्मात् तत् पृथगीरितम् ॥’</span> <span class="gr-prateeka">इति तत्त्वसारे ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
shlokatrue
id"Katha-61"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"मुक्तामुक्तनियामकभगवदुपदेश एव तृतीयवरः"
lines
"मुक्तामुक्तनियामकभगवदुपदेश एव तृतीयवरः"
id"Katha-62"
oldKey"KKN_C01_S02_I_B03"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">स्थाणुमन्येऽनु संयन्ति यथाकर्म <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-100">यथाश्रुतम्</span></span> इत्युक्त्वा <span class="gr-mulaprateeka-block"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-101">य</span></span> <span class="gr-mulaprateeka-block">एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः</span> इति वचनाच्च जीवेषु स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । मृतजीवे स्थितो मुक्तजीवे स्थितश्चोभयात्मको भगवान् विवक्षित इत्येतस्माच्चाविरोधः– <span class="gr-prateeka">‘गुह्यं तत् परमं ब्रह्म म्रियमाणं शरीरिणम् ।</span> <span class="gr-prateeka">सम्प्राप्तमपि जीवेषु जागर्ति स्वपितेष्वपि ॥’</span> <span class="gr-prateeka">इति ब्रह्माण्डे ॥*॥</span> धारकत्वाद् धर्मो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-102">भगवान्</span> ॥ <i> ॥ <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-103">मरणे</span> </i><i>स्थितं भगवन्तं माऽनुप्राक्षीः ॥ </i> ॥ <span class="gr-mulaprateeka-block">महति साम्पराये</span> मुक्तौ ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">स्थाणुमन्येऽनु संयन्ति यथाकर्म <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-100">यथाश्रुतम्</span></span> इत्युक्त्वा <span class="gr-mulaprateeka-block"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-101">य</span></span> <span class="gr-mulaprateeka-block">एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः</span> इति वचनाच्च जीवेषु स्थितो भगवान् पृच्छ्यत इति सिद्धम् । मृतजीवे स्थितो मुक्तजीवे स्थितश्चोभयात्मको भगवान् विवक्षित इत्येतस्माच्चाविरोधः– <span class="gr-prateeka">‘गुह्यं तत् परमं ब्रह्म म्रियमाणं शरीरिणम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सम्प्राप्तमपि जीवेषु जागर्ति स्वपितेष्वपि ॥’</span> <span class="gr-prateeka">इति ब्रह्माण्डे ॥*॥</span>"
"धारकत्वाद् धर्मो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-102">भगवान्</span> ॥ <i> ॥ <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-103">मरणे</span> </i><i>स्थितं भगवन्तं माऽनुप्राक्षीः ॥ </i> ॥ <span class="gr-mulaprateeka-block">महति साम्पराये</span> मुक्तौ ॥ * ॥"
lineAlign
"justify"
null
"justify"
footnotes
id"fn-100"
kind"locus"
quote"यथाश्रुतम्"
text"२.२.७"
id"fn-101"
kind"locus"
quote"य"
text"२.२.८ । ‘यएषसुप्तेषु’ इतिहृ. ।"
id"fn-102"
kind"note"
quote"भगवान्"
text"‘धारकत्वाद् धर्मरूपो हि ऐश्वर्यादिर्भगो ह्यसौ’ इति तन्त्रभागवते । (भाग.ता.नि.३.१७.२२ ) धारणाद् भगवान् धर्मो यमनाद् यम उच्यते । इति शब्दनिर्णये (भाग.ता.नि.३.१७.२२)"
id"fn-103"
kind"pathantara"
quote"मरणे"
text"‘स्थितभगवन्तम्’ हृ.पाठः ।"
id"Katha-63"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"ब्रह्मविद्या-भोगपदार्थ-विवेचनम्"
lines
"ब्रह्मविद्या-भोगपदार्थ-विवेचनम्"
id"Katha-64"
oldKey"KKN_C01_S02_V01"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"ओम् ॥ अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेयस्ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः । तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥"
lines
"ओम् ॥ अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेयस्ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।"
"तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-65"
oldKey"KKN_C01_S02_V02"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः । श्रेयो धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥"
lines
"श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।"
"श्रेयो धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-66"
oldKey"KKN_C01_S02_V03"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-123">अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः</span>) । नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥"
lines
"स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-123">अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः</span>) ।"
"नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-123"
kind"pathantara"
quote"अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः"
text"राघवेन्द्रतीर्थसंमतः पाठः"
shlokatrue
id"Katha-67"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"ज्ञानाज्ञानमध्ये आन्तर्यप्रदर्शनम्"
lines
"ज्ञानाज्ञानमध्ये आन्तर्यप्रदर्शनम्"
id"Katha-68"
oldKey"KKN_C01_S02_V04"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता । विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥"
lines
"दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।"
"विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-69"
oldKey"KKN_C01_S02_V05"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः । दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथाऽन्धाः ॥ ५ ॥"
lines
"अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः ।"
"दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथाऽन्धाः ॥ ५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-70"
oldKey"KKN_C01_S02_V06"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् । अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनःपुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥"
lines
"न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।"
"अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनःपुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-71"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"तत्त्वज्ञानस्य दुस्साध्यत्वप्रतिपादनम्"
lines
"तत्त्वज्ञानस्य दुस्साध्यत्वप्रतिपादनम्"
id"Katha-72"
oldKey"KKN_C01_S02_V07"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः । आश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धाऽऽश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥"
lines
"श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।"
"आश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धाऽऽश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-73"
oldKey"KKN_C01_S02_V01_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V01"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-124">सृङ्कां</span> शृङ्खलाम्</span> ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-124">सृङ्कां</span> शृङ्खलाम्</span> ॥ * ॥"
lineAlign
"justify"
covers
"KKN_C01_S02_V01"
"KKN_C01_S02_V02"
"KKN_C01_S02_V03"
"KKN_C01_S02_V04"
"KKN_C01_S02_V05"
"KKN_C01_S02_V06"
"KKN_C01_S02_V07"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-124"
kind"pathantara"
quote"सृङ्कां"
text"'शृङ्कां' पा."
id"Katha-74"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"सुज्ञानिनैव सम्यग्भगवदुपदेशप्राप्तिरुत्तमा"
lines
"सुज्ञानिनैव सम्यग्भगवदुपदेशप्राप्तिरुत्तमा"
id"Katha-75"
oldKey"KKN_C01_S02_V08"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः । अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र ना- स्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ।। ८ ।।"
lines
"न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।"
"अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र ना- स्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ।। ८ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-76"
oldKey"KKN_C01_S02_V09"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ । यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ।। ९ ।।"
lines
"नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।"
"यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ।। ९ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-77"
oldKey"KKN_C01_S02_V08_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V08"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">अन्यो भगवान् अन्योऽहम्</span> इति अजानन्</span> <span class="gr-mulaprateeka-block">अनन्यः</span> <span class="gr-prateeka">, तेन</span> <span class="gr-mulaprateeka-block">प्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ</span> <span class="gr-prateeka">इति वाक्यशेषात् ।। * ।।</span> <span class="gr-prateeka">'जीवानां चैव विष्णोश्च यो न वेत्ति भिदां पुमान् ।</span> <span class="gr-prateeka">तदनुव्रताश्च ये केचित् तेषां ज्ञानं न जायते' इति ब्रह्मवैवर्ते ।। * ।।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">अन्यो भगवान् अन्योऽहम्</span> इति अजानन्</span> <span class="gr-mulaprateeka-block">अनन्यः</span> <span class="gr-prateeka">, तेन</span> <span class="gr-mulaprateeka-block">प्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ</span> <span class="gr-prateeka">इति वाक्यशेषात् ।। * ।।</span>"
"<span class="gr-prateeka">'जीवानां चैव विष्णोश्च यो न वेत्ति भिदां पुमान् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तदनुव्रताश्च ये केचित् तेषां ज्ञानं न जायते' इति ब्रह्मवैवर्ते ।। * ।।</span>"
lineAlign
"justify"
null
null
covers
"KKN_C01_S02_V08"
"KKN_C01_S02_V09"
label"भाष्यम्"
id"Katha-78"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"यमस्य सुज्ञानित्वनिरूपणम्"
lines
"यमस्य सुज्ञानित्वनिरूपणम्"
id"Katha-79"
oldKey"KKN_C01_S02_V10"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् । ततो मया नचिकेतश्चितोऽग्निरनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥"
lines
"जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।"
"ततो मया नचिकेतश्चितोऽग्निरनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-80"
oldKey"KKN_C01_S02_V11"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"कामस्याऽप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् । स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥"
lines
"कामस्याऽप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।"
"स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-81"
oldKey"KKN_C01_S02_V12"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाऽहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् । अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥"
lines
"तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाऽहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।"
"अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-82"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"गुरूपदेशेन तत्त्वज्ञानप्राप्तिः"
lines
"गुरूपदेशेन तत्त्वज्ञानप्राप्तिः"
id"Katha-83"
oldKey"KKN_C01_S02_V13"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यम् अणुमेनमाप्य । स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥"
lines
"एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यम् अणुमेनमाप्य ।"
"स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-84"
oldKey"KKN_C01_S02_V10_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V10"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">आख्यं</span> विष्ण्वाख्यं <span class="gr-mulaprateeka-block">नित्यं शेवधिरिति जानामि</span> । नित्यम् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-130">आख्य-विष्णुविषयैर्</span>द्रव्यैर्मनआदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैर्द्रव्यैः <span class="gr-mulaprateeka-block">नित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि</span> । ध्रुवो भगवान् <span class="gr-mulaprateeka-block">अध्रुवैः</span> तद्भक्तिवर्जितैः <span class="gr-mulaprateeka-block">न प्राप्यते</span> ॥ * ॥ क्रतोरानन्त्यहेतुम्, स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम्, स्तोमेभ्योऽपि महान्तम्, <span class="gr-mulaprateeka-block">उरुगायम्</span> इत्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः ।"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">आख्यं</span> विष्ण्वाख्यं <span class="gr-mulaprateeka-block">नित्यं शेवधिरिति जानामि</span> । नित्यम् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-130">आख्य-विष्णुविषयैर्</span>द्रव्यैर्मनआदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैर्द्रव्यैः <span class="gr-mulaprateeka-block">नित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि</span> । ध्रुवो भगवान् <span class="gr-mulaprateeka-block">अध्रुवैः</span> तद्भक्तिवर्जितैः <span class="gr-mulaprateeka-block">न प्राप्यते</span> ॥ * ॥"
"क्रतोरानन्त्यहेतुम्, स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम्, स्तोमेभ्योऽपि महान्तम्, <span class="gr-mulaprateeka-block">उरुगायम्</span> इत्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः ।"
lineAlign
"justify"
"justify"
covers
"KKN_C01_S02_V10"
"KKN_C01_S02_V11"
"KKN_C01_S02_V12"
"KKN_C01_S02_V13"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-130"
kind"pathantara"
quote"आख्य-विष्णुविषयैर्"
text"आख्यविषयैः (हृ.)"
id"Katha-85"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"उपनिषदोऽभेदपरत्वनिराकरणम्"
lines
"उपनिषदोऽभेदपरत्वनिराकरणम्"
id"Katha-86"
oldKey"KKN_C01_S02_V10_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V10"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">शरो ह्यात्मा ब्रह्म <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-131">तल्लक्ष्यमुच्यते</span>.., ..शरवत् तन्मयो भवेत्</span>२, <span class="gr-prateeka">अभयं तितीर्षतां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-132">पारम्</span></span>, <span class="gr-prateeka">तादृगेव <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-133">भवति</span></span> इत्यादौ सर्वत्र भेदस्यैवोक्तेश्च न जीवाभेदः । <span class="gr-prateeka">नाचिकेतं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-134">शकेमसि</span></span> इत्युक्तत्वाच्च नाचिकेताग्निस्थो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-135">भगवान्</span> अत्रोच्यत इति सिद्धम् । <span class="gr-mulaprateeka-block">उरुगायं दृष्ट्वा कामस्याऽप्तिम् अत्यस्राक्षीः</span> । न च मृत्वा यमं प्राप्तस्य नचिकेतसो मृतोऽस्ति न <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-136">वेति</span> संशयोऽस्ति ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-prateeka">शरो ह्यात्मा ब्रह्म <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-131">तल्लक्ष्यमुच्यते</span>.., ..शरवत् तन्मयो भवेत्</span>२, <span class="gr-prateeka">अभयं तितीर्षतां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-132">पारम्</span></span>, <span class="gr-prateeka">तादृगेव <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-133">भवति</span></span> इत्यादौ सर्वत्र भेदस्यैवोक्तेश्च न जीवाभेदः । <span class="gr-prateeka">नाचिकेतं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-134">शकेमसि</span></span> इत्युक्तत्वाच्च नाचिकेताग्निस्थो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-135">भगवान्</span> अत्रोच्यत इति सिद्धम् । <span class="gr-mulaprateeka-block">उरुगायं दृष्ट्वा कामस्याऽप्तिम् अत्यस्राक्षीः</span> । न च मृत्वा यमं प्राप्तस्य नचिकेतसो मृतोऽस्ति न <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-136">वेति</span> संशयोऽस्ति ॥ * ॥"
lineAlign
"justify"
covers
"KKN_C01_S02_V10"
"KKN_C01_S02_V11"
"KKN_C01_S02_V12"
"KKN_C01_S02_V13"
footnotes
id"fn-131"
kind"pathantara"
quote"तल्लक्ष्यमुच्यते"
text"आथ.२.५,'तल्लक्षमुच्यते' हृ."
id"fn-132"
kind"locus"
quote"पारम्"
text"१.३.२"
id"fn-133"
kind"locus"
quote"भवति"
text"२.१.१५"
id"fn-134"
kind"locus"
quote"शकेमसि"
text"१.३.२"
id"fn-135"
kind"pathantara"
quote"भगवान्"
text"'भगवानेवात्रोच्यते' हृ."
id"fn-136"
kind"pathantara"
quote"वेति"
text"'नास्ति वेति' हृ."
id"Katha-87"
oldKey"KKN_C01_S02_V12_B03"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V12"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">गह्वरे</span> मुक्तजीवे स्थितम् ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">गह्वरे</span> मुक्तजीवे स्थितम् ॥ * ॥"
lineAlign
"justify"
covers
"KKN_C01_S02_V10"
"KKN_C01_S02_V11"
"KKN_C01_S02_V12"
"KKN_C01_S02_V13"
id"Katha-88"
oldKey"KKN_C01_S02_V13_B04"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V13"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-mulaprateeka-block">प्रवृह्य</span> जीवात् पृथक्कृत्य । <span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">मुक्तजीवे स्थितं विष्णुं विदित्वा जीवतः पृथक् ।</span></span> <span class="gr-prateeka">मोदते मोदनीयं तं प्राप्य मुक्तस्सदैव च । इति</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-137">महावाराहे</span> ॥"
lines
"<span class="gr-mulaprateeka-block">प्रवृह्य</span> जीवात् पृथक्कृत्य ।"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">मुक्तजीवे स्थितं विष्णुं विदित्वा जीवतः पृथक् ।</span></span>"
"<span class="gr-prateeka">मोदते मोदनीयं तं प्राप्य मुक्तस्सदैव च । इति</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-137">महावाराहे</span> ॥"
lineAlign
"justify"
null
null
covers
"KKN_C01_S02_V10"
"KKN_C01_S02_V11"
"KKN_C01_S02_V12"
"KKN_C01_S02_V13"
footnotes
id"fn-137"
kind"pathantara"
quote"महावाराहे"
text"'महावराहे' हृ."
shlokatrue
id"Katha-89"
oldKey"KKN_C01_S02_V14"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अन्यत्र धर्माद् अन्यत्राधर्माद् अन्यत्रास्मात् कृताकृतात्। अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद् वद॥ १४ ॥"
lines
"अन्यत्र धर्माद् अन्यत्राधर्माद् अन्यत्रास्मात् कृताकृतात्।"
"अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद् वद॥ १४ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-90"
oldKey"KKN_C01_S02_V15"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद् वदन्ति । यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण ब्रवीमि ओमित्येतत् ॥ १५ ॥"
lines
"सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद् वदन्ति ।"
"यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण ब्रवीमि ओमित्येतत् ॥ १५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-91"
oldKey"KKN_C01_S02_V16"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् । एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥१६॥"
lines
"एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।"
"एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥१६॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-92"
oldKey"KKN_C01_S02_V17"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"एतदालम्बनं श्रेष्ठम् एतदालम्बनं परम् । एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥"
lines
"एतदालम्बनं श्रेष्ठम् एतदालम्बनं परम् ।"
"एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-93"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"ब्रह्मज्ञानिनो जननमरणाभावसमर्थनम्"
lines
"ब्रह्मज्ञानिनो जननमरणाभावसमर्थनम्"
id"Katha-94"
oldKey"KKN_C01_S02_V18"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"न जायते म्रियते वा विपश्चिद् नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् । अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥"
lines
"न जायते म्रियते वा विपश्चिद् नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।"
"अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-95"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"जीवानां स्वरूपतो नित्यत्वप्रतिपादनम्"
lines
"जीवानां स्वरूपतो नित्यत्वप्रतिपादनम्"
id"Katha-96"
oldKey"KKN_C01_S02_V19"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् । उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥१९ ॥"
lines
"हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।"
"उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥१९ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-97"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"भगवतोऽणुतोऽणीयस्त्वस्य महतो महीयस्त्वस्य च कथनम्"
lines
"भगवतोऽणुतोऽणीयस्त्वस्य महतो महीयस्त्वस्य च कथनम्"
id"Katha-98"
oldKey"KKN_C01_S02_V20"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् । तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥"
lines
"अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।"
"तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-99"
oldKey"KKN_C01_S02_V16_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V16"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।</span> <span class="gr-prateeka">सर्वस्याऽलम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः' इति च ॥*॥</span> <span class="gr-prateeka">देहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।</span> <span class="gr-prateeka">न कुतश्चिद् यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥</span> <span class="gr-prateeka">भावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सर्वस्याऽलम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः' इति च ॥*॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">देहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">न कुतश्चिद् यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">भावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C01_S02_V14"
"KKN_C01_S02_V15"
"KKN_C01_S02_V16"
"KKN_C01_S02_V17"
"KKN_C01_S02_V18"
"KKN_C01_S02_V19"
"KKN_C01_S02_V20"
label"भाष्यम्"
shlokatrue
id"Katha-100"
oldKey"KKN_C01_S02_V18_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S02_V18"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">जायते म्रियते वाऽपि स्वरूपेण कथञ्चन ।</span> <span class="gr-prateeka">अजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि । इति च ॥</span> अयं भगवान् कुतोऽपि न बभूव यस्माद्, अतस्तद्वेत्ताऽपि <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-152">विपश्चिद्</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">न जायते न म्रियते</span></span> च । यतः कश्चिज्जीवः स्वतो न बभूव । देहसम्बन्धाद्धि जायते । विपश्चितस्तु देहसम्बन्धाभावाद् न जायते न म्रियते च॥*॥ जीवस्यापि स्वतो मरणाभावाद् <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">उभौ तौ न विजानीतः</span></span> ॥ * ॥ एवं नित्यस्य <span class="gr-mulaprateeka-block">जन्तोर्गुहायां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-153">निहितः</span></span> । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । <span class="gr-mulaprateeka-block">आत्मनः</span> सकाशान्<span class="gr-mulaprateeka-block">महिमानं</span> महामानम् ॥ <span class="gr-prateeka">जीवाद् गुणपरीमाणं यस्माद् विष्णोर्महत्तरम् ।</span> <span class="gr-prateeka">तस्माज्जीवात् स महिमा विष्णुरित्युच्यते श्रुतौ' इति च ॥*॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">जायते म्रियते वाऽपि स्वरूपेण कथञ्चन ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि । इति च ॥</span>"
"अयं भगवान् कुतोऽपि न बभूव यस्माद्, अतस्तद्वेत्ताऽपि <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-152">विपश्चिद्</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">न जायते न म्रियते</span></span> च । यतः कश्चिज्जीवः स्वतो न बभूव । देहसम्बन्धाद्धि जायते । विपश्चितस्तु देहसम्बन्धाभावाद् न जायते न म्रियते च॥*॥"
"जीवस्यापि स्वतो मरणाभावाद् <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">उभौ तौ न विजानीतः</span></span> ॥ * ॥"
"एवं नित्यस्य <span class="gr-mulaprateeka-block">जन्तोर्गुहायां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-153">निहितः</span></span> । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । <span class="gr-mulaprateeka-block">आत्मनः</span> सकाशान्<span class="gr-mulaprateeka-block">महिमानं</span> महामानम् ॥"
"<span class="gr-prateeka">जीवाद् गुणपरीमाणं यस्माद् विष्णोर्महत्तरम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तस्माज्जीवात् स महिमा विष्णुरित्युच्यते श्रुतौ' इति च ॥*॥</span>"
lineAlign
null
null
"justify"
"justify"
"justify"
null
null
covers
"KKN_C01_S02_V14"
"KKN_C01_S02_V15"
"KKN_C01_S02_V16"
"KKN_C01_S02_V17"
"KKN_C01_S02_V18"
"KKN_C01_S02_V19"
"KKN_C01_S02_V20"
footnotes
id"fn-152"
kind"pathantara"
quote"विपश्चिद्"
text"'न जायते म्रियते' .हृ."
id"fn-153"
kind"pathantara"
quote"निहितः"
text"'एवं विष्णौ' .हृ."
id"Katha-101"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"सर्वसमर्थो भगवान्"
lines
"सर्वसमर्थो भगवान्"
id"Katha-102"
oldKey"KKN_C01_S02_V21"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः । कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥"
lines
"आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।"
"कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-103"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"विनाशिशरीरेषु स्थितस्य भगवतोऽविनाशित्वकथनम्"
lines
"विनाशिशरीरेषु स्थितस्य भगवतोऽविनाशित्वकथनम्"
id"Katha-104"
oldKey"KKN_C01_S02_V22"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् । महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२॥"
lines
"अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।"
"महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-105"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"भगवदनुग्रहस्य साक्षात्कारसाधनत्वप्रतिपादनम्"
lines
"भगवदनुग्रहस्य साक्षात्कारसाधनत्वप्रतिपादनम्"
id"Katha-106"
oldKey"KKN_C01_S02_V23"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन । यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥"
lines
"नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।"
"यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-107"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"वैराग्यादिसाधनं विना भगवदनुग्रहाप्राप्तिः"
lines
"वैराग्यादिसाधनं विना भगवदनुग्रहाप्राप्तिः"
id"Katha-108"
oldKey"KKN_C01_S02_V24"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः । नाशान्तमनसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ २४ ॥"
lines
"नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।"
"नाशान्तमनसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ २४ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-109"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"भगवज्ज्ञानस्य दुर्लभत्वप्रतिपादनम्"
lines
"भगवज्ज्ञानस्य दुर्लभत्वप्रतिपादनम्"
id"Katha-110"
oldKey"KKN_C01_S02_V25"
type"verse"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यस्य ब्रह्म च क्षत्रं चोभे भवत ओदनः । मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥"
lines
"यस्य ब्रह्म च क्षत्रं चोभे भवत ओदनः ।"
"मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-111"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S02"
chapter"KKN_C01"
verseType"colophon"
levelnull
text"॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥"
lines
"॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥"
id"Katha-112"
oldKey"KKN_C01_S03"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseType"paada"
level2
text"तृतीयावल्ली"
lines
"तृतीयावल्ली"
id"Katha-113"
oldKey"KKN_C01_S03_I_B01"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"ऐश्वर्यादेव ‘आसीनो दूरं व्रजति’ इत्यादि । <span class="gr-prateeka">‘आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।</span> <span class="gr-prateeka">ऐश्वर्याद् भगवान् विष्णुर्विरुद्धं घटयत्यसौ’ इति च ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥</span>"
lines
"ऐश्वर्यादेव ‘आसीनो दूरं व्रजति’ इत्यादि ।"
"<span class="gr-prateeka">‘आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">ऐश्वर्याद् भगवान् विष्णुर्विरुद्धं घटयत्यसौ’ इति च ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">॥ इति प्रथमाध्याये द्वितीया वल्ली ॥</span>"
lineAlign
"justify"
null
null
"center"
label"भाष्यम्"
shlokatrue
id"Katha-114"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"हृदयस्थमुख्यप्राणप्रतीके भगवद्ध्यानम्"
lines
"हृदयस्थमुख्यप्राणप्रतीके भगवद्ध्यानम्"
id"Katha-115"
oldKey"KKN_C01_S03_V01"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अथ तृतीयाध्यायः ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे । छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥"
lines
"अथ तृतीयाध्यायः"
"ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।"
"छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥"
lineAlign
"center"
null
null
label"उपनिषद्"
id"Katha-116"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"अग्निस्थ-मुक्तस्थभगवद्रूपयोरैक्यप्रतिपादनम्"
lines
"अग्निस्थ-मुक्तस्थभगवद्रूपयोरैक्यप्रतिपादनम्"
id"Katha-117"
oldKey"KKN_C01_S03_V02"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यः सेतुरीजानानाम् अक्षरं ब्रह्म तत् परम् । अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥"
lines
"यः सेतुरीजानानाम् अक्षरं ब्रह्म तत् परम् ।"
"अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-118"
oldKey"KKN_C01_S03_V01_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S03_V01"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">'आत्माऽन्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-169">स</span> विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥</span> <span class="gr-prateeka">शुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।</span> <span class="gr-prateeka">आतपः पापिनां नित्यं मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ।</span> <span class="gr-prateeka">संसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">'आत्माऽन्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-169">स</span> विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">शुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">आतपः पापिनां नित्यं मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">संसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C01_S03_V01"
"KKN_C01_S03_V02"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-169"
kind"pathantara"
quote"स"
text"'विष्णुः स' हृ."
shlokatrue
id"Katha-119"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"ध्याने इन्द्रियनिग्रहस्याऽवश्यकत्वप्रतिपादनम्"
lines
"ध्याने इन्द्रियनिग्रहस्याऽवश्यकत्वप्रतिपादनम्"
id"Katha-120"
oldKey"KKN_C01_S03_V03"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च । बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ।। ३ ।।"
lines
"आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।"
"बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ।। ३ ।।"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-121"
oldKey"KKN_C01_S03_V04"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् । आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ।। ४ ।।"
lines
"इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।"
"आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ।। ४ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-122"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"इन्द्रियनिग्रहस्य विवेकसाध्यत्वनिरूपणम्"
lines
"इन्द्रियनिग्रहस्य विवेकसाध्यत्वनिरूपणम्"
id"Katha-123"
oldKey"KKN_C01_S03_V05"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा । तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ।। ५ ।।"
lines
"यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।"
"तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ।। ५ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-124"
oldKey"KKN_C01_S03_V06"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा । तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ।। ६ ।।"
lines
"यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।"
"तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ।। ६ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-125"
oldKey"KKN_C01_S03_V07"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यस्त्वविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः । न स तत् पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ।। ७ ।।"
lines
"यस्त्वविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः ।"
"न स तत् पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ।। ७ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-126"
oldKey"KKN_C01_S03_V08"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदा शुचिः । स तु तत् पदमाप्नोति यस्माद् भूयो न जायते।। ८ ।।"
lines
"यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदा शुचिः ।"
"स तु तत् पदमाप्नोति यस्माद् भूयो न जायते।। ८ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-127"
oldKey"KKN_C01_S03_V09"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः । सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ।। ९।।"
lines
"विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः ।"
"सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ।। ९।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-128"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"देवतातारतम्यप्रतिपादनम्"
lines
"देवतातारतम्यप्रतिपादनम्"
id"Katha-129"
oldKey"KKN_C01_S03_V10"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः । मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ।। १० ।।"
lines
"इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।"
"मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ।। १० ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-130"
oldKey"KKN_C01_S03_V11"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः । पुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ।।११।।"
lines
"महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।"
"पुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ।।११।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-131"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"ज्ञानिनामेव भगवत्साक्षात्कारः"
lines
"ज्ञानिनामेव भगवत्साक्षात्कारः"
id"Katha-132"
oldKey"KKN_C01_S03_V12"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते । दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः।। १२।।"
lines
"एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।"
"दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः।। १२।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-133"
oldKey"KKN_C01_S03_V03_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C01_S03_V03"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">देवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।</span> <span class="gr-prateeka">सोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्यग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः ।।</span> <span class="gr-prateeka">यमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।</span> <span class="gr-prateeka">उमेति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-183">चार्थमानिन्यस्तिस्रो</span> </span><span class="gr-prateeka">द्विद्व्येकदेवताः ।।</span> <span class="gr-prateeka">मनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।</span> <span class="gr-prateeka">ते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ।।</span> <span class="gr-prateeka">तस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।</span> <span class="gr-prateeka">तस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ।</span> <span class="gr-prateeka">कश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा ।। * ।।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">देवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">सोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्यग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः ।।</span>"
"<span class="gr-prateeka">यमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">उमेति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-183">चार्थमानिन्यस्तिस्रो</span> </span><span class="gr-prateeka">द्विद्व्येकदेवताः ।।</span>"
"<span class="gr-prateeka">मनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">ते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ।।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">कश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा ।। * ।।</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C01_S03_V03"
"KKN_C01_S03_V04"
"KKN_C01_S03_V05"
"KKN_C01_S03_V06"
"KKN_C01_S03_V07"
"KKN_C01_S03_V08"
"KKN_C01_S03_V09"
"KKN_C01_S03_V10"
"KKN_C01_S03_V11"
"KKN_C01_S03_V12"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-183"
kind"pathantara"
quote"चार्थमानिन्यस्तिस्रो"
text"'द्विर्द्व्येकदेवताः' हृ."
shlokatrue
id"Katha-134"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"देवेष्वपि स्वस्वामिभावसम्बन्धकथनम्"
lines
"देवेष्वपि स्वस्वामिभावसम्बन्धकथनम्"
id"Katha-135"
oldKey"KKN_C01_S03_V13"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"यच्छेद् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-189">वाङ्मनसि</span> प्राज्ञस्तद् यच्छेद् ज्ञान आत्मनि । ज्ञानमात्मनि महति तद् यच्छेच्छान्त आत्मनि॥१३॥"
lines
"यच्छेद् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-189">वाङ्मनसि</span> प्राज्ञस्तद् यच्छेद् ज्ञान आत्मनि ।"
"ज्ञानमात्मनि महति तद् यच्छेच्छान्त आत्मनि॥१३॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
footnotes
id"fn-189"
kind"note"
quote"वाङ्मनसि"
text"वाङ्मनसी (हृ.,वे.)"
shlokatrue
id"Katha-136"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"वेदाध्येतॄणां हितोक्तिः"
lines
"वेदाध्येतॄणां हितोक्तिः"
id"Katha-137"
oldKey"KKN_C01_S03_V14"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-190">वरान्</span> निबोधत । क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-191">पथस्तत्</span> कवयो वदन्ति ॥१४॥"
lines
"उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-190">वरान्</span> निबोधत ।"
"क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-191">पथस्तत्</span> कवयो वदन्ति ॥१४॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-190"
kind"pathantara"
quote"वरान्"
text"परान् (राघ,वरद. सम्मतः)"
id"fn-191"
kind"pathantara"
quote"पथस्तत्"
text"पथः स्थम् (प्रकाशकिसम्मतः)"
shlokatrue
id"Katha-138"
oldKey"KKN_C01_S03_V15"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् । अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-192">तं</span> मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥"
lines
"अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।"
"अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-192">तं</span> मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-192"
kind"pathantara"
quote"तं"
text"तन्मृत्युमुखात् (हृ.)"
shlokatrue
id"Katha-139"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"topic"
level3
text"नाचिकेतोपाख्यानस्योपसंहारः तत्कथनश्रवणयोः फलं च"
lines
"नाचिकेतोपाख्यानस्योपसंहारः तत्कथनश्रवणयोः फलं च"
id"Katha-140"
oldKey"KKN_C01_S03_V16"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् । उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥"
lines
"नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।"
"उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-141"
oldKey"KKN_C01_S03_V17"
type"verse"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"mantra"
text"य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि । प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १७ ॥"
lines
"य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।"
"प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-142"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C01_S03"
chapter"KKN_C01"
verseType"colophon"
levelnull
text"॥ इति प्रथमाध्याये तृतीयावल्ली ।"
lines
"॥ इति प्रथमाध्याये तृतीयावल्ली ।"
id"Katha-143"
oldKey"KKN_C02"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseType"adhyaya"
level1
text"द्वितीयोऽध्यायः"
lines
"द्वितीयोऽध्यायः"
id"Katha-144"
oldKey"KKN_C02_S01"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseType"paada"
level2
text"प्रथमावल्ली"
lines
"प्रथमावल्ली"
id"Katha-145"
oldKey"KKN_C02_S01_I_B01"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">तस्माद् वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।</span> <span class="gr-prateeka">शिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥</span> <span class="gr-prateeka">तौ रमायां परानन्दे <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-193">तां</span></span><span class="gr-prateeka"> विष्णौ परमात्मनि ।</span> <span class="gr-prateeka">तद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ।</span> <span class="gr-prateeka">कुतस्तु मानुषो देवान् नियच्छेद् विनियामकान् ।'</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-194">इति</span> च ॥ * ॥</span> स्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति <span class="gr-mulaprateeka-block">महतः परम्</span> इत्येवोक्तम् ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-prateeka">तस्माद् वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">शिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">तौ रमायां परानन्दे <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-193">तां</span></span><span class="gr-prateeka"> विष्णौ परमात्मनि ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">कुतस्तु मानुषो देवान् नियच्छेद् विनियामकान् ।'</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-194">इति</span> च ॥ * ॥</span>"
"स्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति <span class="gr-mulaprateeka-block">महतः परम्</span> इत्येवोक्तम् ॥ * ॥"
lineAlign
null
null
null
null
null
"justify"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-193"
kind"pathantara"
quote"तां"
text"'सा विष्णौ' हृ."
id"fn-194"
kind"pathantara"
quote"इति"
text"'इति च' इति नास्ति हृ."
shlokatrue
id"Katha-146"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"मुमुक्षूणां वैराग्यसम्पादनस्याऽवश्यकत्वोक्तिः"
lines
"मुमुक्षूणां वैराग्यसम्पादनस्याऽवश्यकत्वोक्तिः"
id"Katha-147"
oldKey"KKN_C02_S01_V01"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"॥ इति प्रथमोऽध्यायः ॥ —०— पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् । कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षद् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥"
lines
"॥ इति प्रथमोऽध्यायः ॥ —०—"
"पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् ।"
"कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षद् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥"
lineAlign
"center"
null
null
label"उपनिषद्"
id"Katha-148"
oldKey"KKN_C02_S01_V01_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S01_V01"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">तृणु= <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-201">कात्करणे</span></span> इति धातुः ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-prateeka">तृणु= <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-201">कात्करणे</span></span> इति धातुः ॥ * ॥"
lineAlign
"justify"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-201"
kind"pathantara"
quote"कात्करणे"
text"'तृणु= कात्कारे' वरद.भाष्ये ।"
id"Katha-149"
oldKey"KKN_C02_S01_V02"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"पराचः कामाननुयन्ति बाला- स्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम् । अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥"
lines
"पराचः कामाननुयन्ति बाला- स्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम् ।"
"अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषत्"
shlokatrue
id"Katha-150"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"नचिकेतसः प्रश्नस्य यमप्रत्युक्तिः"
lines
"नचिकेतसः प्रश्नस्य यमप्रत्युक्तिः"
id"Katha-151"
oldKey"KKN_C02_S01_V03"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् । एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद् वै तत् ॥३॥"
lines
"येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।"
"एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद् वै तत् ॥३॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-152"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"जागृदादिनियामकस्यैव मोक्षे नियामकत्ववचनम्"
lines
"जागृदादिनियामकस्यैव मोक्षे नियामकत्ववचनम्"
id"Katha-153"
oldKey"KKN_C02_S01_V04"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति । महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥"
lines
"स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।"
"महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-154"
oldKey"KKN_C02_S01_V05"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-202">इदं</span> मध्वदं वेद आत्मानं जीवमन्तिकात् । ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद् वै तत् ॥ ५ ॥"
lines
"य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-202">इदं</span> मध्वदं वेद आत्मानं जीवमन्तिकात् ।"
"ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद् वै तत् ॥ ५ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-202"
kind"pathantara"
quote"इदं"
text"य इमम् (हृ.)"
shlokatrue
id"Katha-155"
oldKey"KKN_C02_S01_V06"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यः पूर्वं तपसोऽजातम् अद्भ्यः पूर्वमजायत । गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद् वै तत् ॥ ६ ॥"
lines
"यः पूर्वं तपसोऽजातम् अद्भ्यः पूर्वमजायत ।"
"गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद् वै तत् ॥ ६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-156"
oldKey"KKN_C02_S01_V07"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"या <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-203">प्राणेन</span> संविशत्यदितिर्देवतामयी । गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद् वै तत् ॥ ७ ॥"
lines
"या <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-203">प्राणेन</span> संविशत्यदितिर्देवतामयी ।"
"गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद् वै तत् ॥ ७ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-203"
kind"pathantara"
quote"प्राणेन"
text"संभवति (हृ.)"
shlokatrue
id"Katha-157"
oldKey"KKN_C02_S01_V02_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S01_V02"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">(<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-204">भा.</span>)</span> इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-205">भवति</span> तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः। न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद् भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ॥ * ॥ <span class="gr-prateeka">जीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति ।</span> <span class="gr-prateeka">वस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">अम्भ्रामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">(<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-204">भा.</span>)</span> इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-205">भवति</span> तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः। न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद् भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ॥ * ॥"
"<span class="gr-prateeka">जीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">वस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अम्भ्रामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।</span>"
lineAlign
"justify"
null
null
null
covers
"KKN_C02_S01_V02"
"KKN_C02_S01_V03"
"KKN_C02_S01_V04"
"KKN_C02_S01_V05"
"KKN_C02_S01_V06"
"KKN_C02_S01_V07"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-204"
kind"pathantara"
quote"भा."
text"इदं गुह्यं वक्ष्यामि (हृ)"
id"fn-205"
kind"pathantara"
quote"भवति"
text"तच्च वक्ष्यामि (हृ)"
id"Katha-158"
oldKey"KKN_C02_S01_V06_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S01_V06"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">पूर्वं यो जनयामास पूर्वाजातं चतुर्मुखम् ॥</span> <span class="gr-prateeka">स्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।</span> <span class="gr-prateeka">यः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः । इति च ॥</span> यथा <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-206">मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च</span></span> इत्यादिना जाता एवेन्द्रादयः <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-207">कश्यपात्</span> पुनर्जायन्ते, न तथा भगवतो ब्रह्मा ; किन्तु ? जातमेव <span class="gr-mulaprateeka-block">अद्भ्यः पूर्वमजायत</span> जनयामास । <span class="gr-prateeka">अजायत</span> इति <span class="gr-prateeka">जज्ञे <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-208">बहुज्ञम्</span></span> इतिवत् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-209">अन्तर्णीतणिच्</span> ॥ * ॥ <span class="gr-prateeka">अदनाद् अदितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।</span> <span class="gr-prateeka">उत्तमो देवताभ्यश्च सोऽत्मानं विविधात्मना ॥</span> <span class="gr-prateeka">मत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।</span> <span class="gr-prateeka">भूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे । इति च ॥</span> <span class="gr-mulaprateeka-block"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-210">देवतामयी</span></span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-211">देवतोत्तमा</span> । प्राणेन सहितो भवति । गुहां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-212">प्रविश्य</span> तिष्ठन्तं स्वात्मानं भूतैस्सह विविधं जनयामास ॥ * ॥"
lines
"<span class="gr-prateeka">पूर्वं यो जनयामास पूर्वाजातं चतुर्मुखम् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">स्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">यः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः । इति च ॥</span>"
"यथा <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-206">मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च</span></span> इत्यादिना जाता एवेन्द्रादयः <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-207">कश्यपात्</span> पुनर्जायन्ते, न तथा भगवतो ब्रह्मा ; किन्तु ? जातमेव <span class="gr-mulaprateeka-block">अद्भ्यः पूर्वमजायत</span> जनयामास । <span class="gr-prateeka">अजायत</span> इति <span class="gr-prateeka">जज्ञे <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-208">बहुज्ञम्</span></span> इतिवत् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-209">अन्तर्णीतणिच्</span> ॥ * ॥"
"<span class="gr-prateeka">अदनाद् अदितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">उत्तमो देवताभ्यश्च सोऽत्मानं विविधात्मना ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">मत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">भूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे । इति च ॥</span>"
"<span class="gr-mulaprateeka-block"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-210">देवतामयी</span></span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-211">देवतोत्तमा</span> । प्राणेन सहितो भवति । गुहां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-212">प्रविश्य</span> तिष्ठन्तं स्वात्मानं भूतैस्सह विविधं जनयामास ॥ * ॥"
lineAlign
null
null
null
"justify"
null
null
null
null
"justify"
covers
"KKN_C02_S01_V02"
"KKN_C02_S01_V03"
"KKN_C02_S01_V04"
"KKN_C02_S01_V05"
"KKN_C02_S01_V06"
"KKN_C02_S01_V07"
footnotes
id"fn-206"
kind"locus"
quote"मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च"
text"ऋ.सं. १०.९०.३"
id"fn-207"
kind"pathantara"
quote"कश्यपात्"
text"'काश्यपात्' हृ."
id"fn-208"
kind"note"
quote"बहुज्ञम्"
text"'जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं दीपमध्ये सुतमात्मयोगाद्' मोक्षधर्मे, भा(कुम्भ).१२.३४९. ३"
id"fn-209"
kind"pathantara"
quote"अन्तर्णीतणिच्"
text"'दन्तर्णीतणिच' हृ."
id"fn-210"
kind"pathantara"
quote"देवतामयी"
text"' देवतामयी देवतोत्तमः' हृ."
id"fn-211"
kind"pathantara"
quote"देवतोत्तमा"
text"'प्राणेन सह स्थितो भवति' कृ."
id"fn-212"
kind"pathantara"
quote"प्रविश्य"
text"तिष्ठन्तीम् हृ."
id"Katha-159"
oldKey"KKN_C02_S01_V08"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः। दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः । एतद् वै तत् ॥ ८ ॥"
lines
"अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः।"
"दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः ।"
"एतद् वै तत् ॥ ८ ॥"
lineAlign
null
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-160"
oldKey"KKN_C02_S01_V09"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यतश्चोदेति सूर्योऽस्तं यत्र च गच्छति । तं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद् वै तत् ॥ ९ ॥"
lines
"यतश्चोदेति सूर्योऽस्तं यत्र च गच्छति ।"
"तं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन ।"
"एतद् वै तत् ॥ ९ ॥"
lineAlign
null
null
null
shlokatrue
id"Katha-161"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"भगवद्रूपाणां भेदाभावोक्तिः"
lines
"भगवद्रूपाणां भेदाभावोक्तिः"
id"Katha-162"
oldKey"KKN_C02_S01_V10"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह । मृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥१०॥"
lines
"यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।"
"मृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥१०॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-163"
oldKey"KKN_C02_S01_V11"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानाऽस्ति किञ्चन । मृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति॥ ११॥"
lines
"मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानाऽस्ति किञ्चन ।"
"मृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति॥ ११॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-164"
oldKey"KKN_C02_S01_V08_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S01_V08"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">सर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।</span> <span class="gr-prateeka">‘सुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः’ इति च ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-234">अर्यते</span></span><span class="gr-prateeka"> ण आभ्यामित्यरणी ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-235">यः</span></span><span class="gr-prateeka"> प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।</span> <span class="gr-prateeka">स एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ।</span> <span class="gr-prateeka">मूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिकश्च सः ॥</span> <span class="gr-prateeka">गुणतः स्वरूपतो वाऽपि विशेषं योऽत्र पश्यति ।</span> <span class="gr-prateeka">अत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-236">भेदाभेदविदश्चात्र</span></span><span class="gr-prateeka"> तमो यान्ति न संशयः ॥</span> <span class="gr-prateeka">तथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।</span> <span class="gr-prateeka">क्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-237">विदः</span></span><span class="gr-prateeka"> ।</span> <span class="gr-prateeka">यान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद् विचारणा’ इति च ॥</span> <span class="gr-prateeka">‘भवेदेकत्र संयोग इवशब्दो विरुद्धयोः ।</span> <span class="gr-prateeka">धर्मयोरुपमायां वा <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-238">स्वल्पत्वे</span></span><span class="gr-prateeka"> वा विवक्षिते॥’इति</span> <span class="gr-prateeka">शब्दनिर्णये॥</span> <span class="gr-prateeka">अतो ‘नानेव’ इतीवशब्दोऽत्यल्पविषयो भेदाभेदविषयश्च।</span> <span class="gr-prateeka">प्रथमं ‘य इह नानेव पश्यति’ इति स्वरूपभेदनिषेधार्थम्।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">सर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">‘सुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः’ इति च ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-234">अर्यते</span></span><span class="gr-prateeka"> ण आभ्यामित्यरणी ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-235">यः</span></span><span class="gr-prateeka"> प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">स एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">मूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिकश्च सः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">गुणतः स्वरूपतो वाऽपि विशेषं योऽत्र पश्यति ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-236">भेदाभेदविदश्चात्र</span></span><span class="gr-prateeka"> तमो यान्ति न संशयः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">तथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">क्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-237">विदः</span></span><span class="gr-prateeka"> ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">यान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद् विचारणा’ इति च ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">‘भवेदेकत्र संयोग इवशब्दो विरुद्धयोः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">धर्मयोरुपमायां वा <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-238">स्वल्पत्वे</span></span><span class="gr-prateeka"> वा विवक्षिते॥’इति</span> <span class="gr-prateeka">शब्दनिर्णये॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अतो ‘नानेव’ इतीवशब्दोऽत्यल्पविषयो भेदाभेदविषयश्च।</span>"
"<span class="gr-prateeka">प्रथमं ‘य इह नानेव पश्यति’ इति स्वरूपभेदनिषेधार्थम्।</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C02_S01_V08"
"KKN_C02_S01_V09"
"KKN_C02_S01_V10"
"KKN_C02_S01_V11"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-234"
kind"pathantara"
quote"अर्यते"
text"‘आर्यत रण आभ्यामित्यरणी’ हृ."
id"fn-235"
kind"pathantara"
quote"यः"
text"‘यः प्रादुर्भावगतो विष्णुः’ हृ"
id"fn-236"
kind"pathantara"
quote"भेदाभेदविदश्चात्र"
text"‘भेदाभेदं चात्र तथा तमो याति’ हृ."
id"fn-237"
kind"pathantara"
quote"विदः"
text"‘विदुः’ हृ."
id"fn-238"
kind"pathantara"
quote"स्वल्पत्वे"
text"‘स्वल्पत्वे चाविवक्षिते’ हृ."
shlokatrue
id"Katha-165"
oldKey"KKN_C02_S01_V11_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S01_V11"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">‘नेह नानाऽस्ति किञ्चन’ इति किञ्चनशब्दाद् अवयवानां</span> <span class="gr-prateeka">गुणानां क्रियाणां च परस्परं तद्वतां च <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-239">भेदनिषेधार्थम्</span></span><span class="gr-prateeka"> ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">‘नेह नानाऽस्ति किञ्चन’ इति किञ्चनशब्दाद् अवयवानां</span> <span class="gr-prateeka">गुणानां क्रियाणां च परस्परं तद्वतां च <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-239">भेदनिषेधार्थम्</span></span><span class="gr-prateeka"> ॥</span>"
lineAlign
null
covers
"KKN_C02_S01_V08"
"KKN_C02_S01_V09"
"KKN_C02_S01_V10"
"KKN_C02_S01_V11"
footnotes
id"fn-239"
kind"pathantara"
quote"भेदनिषेधार्थम्"
text"‘भेदनिषेधार्थः’ हृ."
id"Katha-166"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"हृत्स्थभगवत्परिमाणोक्तिः"
lines
"हृत्स्थभगवत्परिमाणोक्तिः"
id"Katha-167"
oldKey"KKN_C02_S01_V12"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति । ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद् वै तत् ॥ १२॥"
lines
"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।"
"ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ।"
"एतद् वै तत् ॥ १२॥"
lineAlign
null
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-168"
oldKey"KKN_C02_S01_V13"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः । ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद् वै तद् ॥ १३ ॥"
lines
"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।"
"ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद् वै तद् ॥ १३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-169"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"भगवद्गुणेषु भेदचिन्ताया अनर्थत्वकीर्तनम्"
lines
"भगवद्गुणेषु भेदचिन्ताया अनर्थत्वकीर्तनम्"
id"Katha-170"
oldKey"KKN_C02_S01_V14"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति । एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानु विधावति ॥ १४ ॥"
lines
"यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।"
"एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानु विधावति ॥ १४ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-171"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"मुक्तपरमात्मनोर्भेदोक्तिः"
lines
"मुक्तपरमात्मनोर्भेदोक्तिः"
id"Katha-172"
oldKey"KKN_C02_S01_V15"
type"verse"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति । एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥"
lines
"यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।"
"एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-173"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S01"
chapter"KKN_C02"
verseType"colophon"
levelnull
text"॥ इति द्वितीये प्रथमा वल्ली ॥"
lines
"॥ इति द्वितीये प्रथमा वल्ली ॥"
id"Katha-174"
oldKey"KKN_C02_S02"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseType"paada"
level2
text"द्वितीयावल्ली"
lines
"द्वितीयावल्ली"
id"Katha-175"
oldKey"KKN_C02_S02_I_B01"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"भेदाभेद एव निषिध्यते, न तु भेदः ? इत्याशङ्कां निवर्तयितुम्, <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">एवं धर्मान् पृथक् पश्यन्</span></span> इति भगवद्धर्माणाम् अवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह ॥ * ॥ <span class="gr-mulaprateeka-block">पर्वतेषु दुर्गे</span> शिखरे <span class="gr-mulaprateeka-block">वृष्टम्</span> अधो <span class="gr-mulaprateeka-block">विधावति</span>, <span class="gr-mulaprateeka-block">एवं</span> विष्णोः <span class="gr-mulaprateeka-block">धर्मान् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-249">पृथक्</span></span> <span class="gr-mulaprateeka-block">पश्यन्</span> अन्धन्तमो <span class="gr-mulaprateeka-block">विधावति</span> ॥ * ॥ <span class="gr-mulaprateeka-block">विजानतो</span> मुनः <span class="gr-mulaprateeka-block">आत्मा</span> वायुरपि <span class="gr-mulaprateeka-block">तादृगेव भवति</span>, न तु स एव भवति, किमु अन्ये जीवाः! । <span class="gr-prateeka">'सर्वेषां ज्ञानिनाम् आत्मा देवानां च विशेषतः ।</span> <span class="gr-prateeka">मुक्तो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-250">वायुश्च</span> </span><span class="gr-prateeka">सादृश्यम् एवं विष्णोस्तु गच्छति ॥</span> <span class="gr-prateeka">न तु तद्रूपतां याति किम्वन्ये देवमानुषाः ।</span> <span class="gr-prateeka">आभासाभासरूपास्तु वायोर्देवस्य सर्वशः ॥'</span> <span class="gr-prateeka">इति भविष्यत्पर्वणि ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">॥ इति द्वितीयाध्यायस्य प्रथमा वल्ली ॥</span>"
lines
"भेदाभेद एव निषिध्यते, न तु भेदः ? इत्याशङ्कां निवर्तयितुम्, <span class="gr-prateeka"><span class="gr-mulaprateeka-block">एवं धर्मान् पृथक् पश्यन्</span></span> इति भगवद्धर्माणाम् अवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह ॥ * ॥"
"<span class="gr-mulaprateeka-block">पर्वतेषु दुर्गे</span> शिखरे <span class="gr-mulaprateeka-block">वृष्टम्</span> अधो <span class="gr-mulaprateeka-block">विधावति</span>, <span class="gr-mulaprateeka-block">एवं</span> विष्णोः <span class="gr-mulaprateeka-block">धर्मान् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-249">पृथक्</span></span> <span class="gr-mulaprateeka-block">पश्यन्</span> अन्धन्तमो <span class="gr-mulaprateeka-block">विधावति</span> ॥ * ॥"
"<span class="gr-mulaprateeka-block">विजानतो</span> मुनः <span class="gr-mulaprateeka-block">आत्मा</span> वायुरपि <span class="gr-mulaprateeka-block">तादृगेव भवति</span>, न तु स एव भवति, किमु अन्ये जीवाः! ।"
"<span class="gr-prateeka">'सर्वेषां ज्ञानिनाम् आत्मा देवानां च विशेषतः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">मुक्तो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-250">वायुश्च</span> </span><span class="gr-prateeka">सादृश्यम् एवं विष्णोस्तु गच्छति ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">न तु तद्रूपतां याति किम्वन्ये देवमानुषाः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">आभासाभासरूपास्तु वायोर्देवस्य सर्वशः ॥'</span> <span class="gr-prateeka">इति भविष्यत्पर्वणि ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">॥ इति द्वितीयाध्यायस्य प्रथमा वल्ली ॥</span>"
lineAlign
"justify"
"justify"
"justify"
null
null
null
null
"center"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-249"
kind"pathantara"
quote"पृथक्"
text"'पश्यन्नधोऽन्धं तमो–' हृ."
id"fn-250"
kind"pathantara"
quote"वायुश्च"
text"'सादृश्यमेव' हृ."
id"Katha-176"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"अभिमानत्यागस्य मोक्षसाधनत्वकथनम्"
lines
"अभिमानत्यागस्य मोक्षसाधनत्वकथनम्"
id"Katha-177"
oldKey"KKN_C02_S02_V01"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"—०— पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः । अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥"
lines
"—०—"
"पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।"
"अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते ।"
"एतद् वै तत् ॥ १ ॥"
lineAlign
"center"
null
null
null
label"उपनिषद्"
id"Katha-178"
oldKey"KKN_C02_S02_V01_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S02_V01"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"इदं <span class="gr-mulaprateeka-block">पुरं</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-253"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-254">भगवदधीनमित्यधिष्ठाय</span></span> । <span class="gr-prateeka">अजस्येदं पुरम्</span> इति स्थितिं कृत्वा। <span class="gr-prateeka">'विमुक्तो निरभीमानात् पूर्वमेवापरोक्षवित् ।</span> <span class="gr-prateeka">मुख्यतो मुच्यते पश्चाद् दुःखाद्याभासहानतः' इति च ॥*॥</span>"
lines
"इदं <span class="gr-mulaprateeka-block">पुरं</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-253"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-254">भगवदधीनमित्यधिष्ठाय</span></span> । <span class="gr-prateeka">अजस्येदं पुरम्</span> इति स्थितिं कृत्वा।"
"<span class="gr-prateeka">'विमुक्तो निरभीमानात् पूर्वमेवापरोक्षवित् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">मुख्यतो मुच्यते पश्चाद् दुःखाद्याभासहानतः' इति च ॥*॥</span>"
lineAlign
"justify"
null
null
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-253"
kind"pathantara"
quote"भगवदधीनमित्यधिष्ठाय"
text"'–त्यनुष्ठाय' हृ."
id"fn-254"
kind"pathantara"
quote"भगवदधीनमित्यधिष्ठाय"
text"'पुरं स्थितमिति स्थितिं कृत्वा ।' हृ."
shlokatrue
id"Katha-179"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"भगवन्माहात्म्यवर्णनम्"
lines
"भगवन्माहात्म्यवर्णनम्"
id"Katha-180"
oldKey"KKN_C02_S02_V02"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"हंसः शुचिषद् वसुरन्तरिक्षसद् होता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥२॥"
lines
"हंसः शुचिषद् वसुरन्तरिक्षसद् होता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।"
"नृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥२॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-181"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"भगवतो मुख्यप्राणनियामकत्वोक्तिः"
lines
"भगवतो मुख्यप्राणनियामकत्वोक्तिः"
id"Katha-182"
oldKey"KKN_C02_S02_V03"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति । मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥"
lines
"ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।"
"मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-183"
oldKey"KKN_C02_S02_V04"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः । देहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद् वै तत् ॥ ४ ॥"
lines
"अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।"
"देहाद् विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते ।"
"एतद् वै तत् ॥ ४ ॥"
lineAlign
null
null
null
shlokatrue
id"Katha-184"
oldKey"KKN_C02_S02_V05"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन । इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥"
lines
"न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।"
"इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-185"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्"
lines
"जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्"
id"Katha-186"
oldKey"KKN_C02_S02_V06"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् । यथा च मरणं प्राप्याऽत्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥"
lines
"हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।"
"यथा च मरणं प्राप्याऽत्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-187"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्"
lines
"जीवपरमात्मनोर्वैलक्षण्यप्रतिपादनम्"
id"Katha-188"
oldKey"KKN_C02_S02_V07"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः । स्थाणुमन्येऽनुसंयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥"
lines
"योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।"
"स्थाणुमन्येऽनुसंयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-189"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"सुप्तनियामक एव मुक्तनियामकः"
lines
"सुप्तनियामक एव मुक्तनियामकः"
id"Katha-190"
oldKey"KKN_C02_S02_V08"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-255">एषु</span> सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः। तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते । तस्मिन् लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद् वै तत् ॥८॥"
lines
"य <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-255">एषु</span> सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः।"
"तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।"
"तस्मिन् लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।"
"एतद् वै तत् ॥८॥"
lineAlign
null
null
null
null
footnotes
id"fn-255"
kind"pathantara"
quote"एषु"
text"'एष' पा."
shlokatrue
id"Katha-191"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"जीवानां परमात्मप्रतिबिम्बत्वोक्तिः"
lines
"जीवानां परमात्मप्रतिबिम्बत्वोक्तिः"
id"Katha-192"
oldKey"KKN_C02_S02_V09"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥९॥"
lines
"अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।"
"एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥९॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-193"
oldKey"KKN_C02_S02_V10"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥१०॥"
lines
"वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।"
"एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥१०॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-194"
oldKey"KKN_C02_S02_V11"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुर्न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥"
lines
"सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुर्न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।"
"एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-195"
oldKey"KKN_C02_S02_V12"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति । तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥"
lines
"एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।"
"तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-196"
oldKey"KKN_C02_S02_V13"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानाम् एको बहूनां यो विदधाति कामान् । तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥"
lines
"नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानाम् एको बहूनां यो विदधाति कामान् ।"
"तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-197"
oldKey"KKN_C02_S02_V14"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् । कथं नु तद् विजानीयां किमु भाति न भाति वा॥१४॥"
lines
"तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।"
"कथं नु तद् विजानीयां किमु भाति न भाति वा॥१४॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-198"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"बाह्यप्रकाशागोचरो भगवान्"
lines
"बाह्यप्रकाशागोचरो भगवान्"
id"Katha-199"
oldKey"KKN_C02_S02_V15"
type"verse"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः । तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥"
lines
"न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।"
"तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-200"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S02"
chapter"KKN_C02"
verseType"colophon"
levelnull
text"॥ इति द्वितीये द्वितीया वल्ली ॥"
lines
"॥ इति द्वितीये द्वितीया वल्ली ॥"
id"Katha-201"
oldKey"KKN_C02_S03"
type"section"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseType"paada"
level2
text"तृतीयावल्ली"
lines
"तृतीयावल्ली"
id"Katha-202"
oldKey"KKN_C02_S03_I_B01"
type"bhashya"
parentnull
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">नित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">हंस इत्युच्यते तस्माद् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-256">वायुस्थः</span> </span><span class="gr-prateeka">शुचिषत्स्मृतः ॥</span> <span class="gr-prateeka">वरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-257">होता</span> </span><span class="gr-prateeka">सर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥</span> <span class="gr-prateeka">अत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।</span> <span class="gr-prateeka">स द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥</span> <span class="gr-prateeka">नृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।</span> <span class="gr-prateeka">ऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥</span> <span class="gr-prateeka">व्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।</span> <span class="gr-prateeka">अब्जगोजाद्रिजेष्वेवम् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-258">आस्ते</span> </span><span class="gr-prateeka">अब्जादिकस्ततः ॥</span> <span class="gr-prateeka">तथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।</span> <span class="gr-prateeka">वेदैर्मुख्यतया प्रोक्त ऋतमित्येव चोच्यते ।</span> <span class="gr-prateeka">बृहत् पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥</span> <span class="gr-prateeka">न केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः ।</span> <span class="gr-prateeka">किन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् ।</span> <span class="gr-prateeka">अतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ५ ॥</span> <span class="gr-prateeka">अग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।</span> <span class="gr-prateeka">पाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ।</span> <span class="gr-prateeka">रूपंरूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥९॥</span> <span class="gr-prateeka">एवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।</span> <span class="gr-prateeka">रूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-259">प्रतिरूपकः</span></span><span class="gr-prateeka"> ।</span> <span class="gr-prateeka">अचेतनः <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-260">स्पर्शगम्यो</span> </span><span class="gr-prateeka">योऽयमेवं जनार्दनः ॥</span> <span class="gr-prateeka">एकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ।</span> <span class="gr-prateeka">रूपं रूपं प्रति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-261">ह्यस्य</span> </span><span class="gr-prateeka">प्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ॥</span> <span class="gr-prateeka">बाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ।</span> <span class="gr-prateeka">अनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥१०॥</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-262">सूर्यो</span> यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।</span> <span class="gr-prateeka">बाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ।</span> <span class="gr-prateeka">अन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ॥</span> <span class="gr-prateeka">एवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ।</span> <span class="gr-prateeka">अस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥</span> <span class="gr-prateeka">चेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">स्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते' <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-263">इति</span> </span><span class="gr-prateeka">कौर्मे ॥११॥</span> स एक एव सर्वभूतान्तरात्मा । <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-264">तस्य</span> रूपंरूपं प्रतिरूपाख्यो जीवो बभूव । बहिश्चासौ परमात्मनः, नितरां भिन्नः । परतन्त्रत्वात् ॥१२॥ <span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">आत्मैवेदमग्र <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-265">आसीत्</span></span></span><span class="gr-prateeka"> इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">आत्मनिस्थं हरिं जानन् मुच्यते नात्र संशयः ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-266">जीवैक्येन</span> तु तं ध्यायंस्तमस्यन्धे पतेद् ध्रुवम्' इति च</span> <span class="gr-prateeka">॥*॥</span> एतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् । <span class="gr-prateeka">'ब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।</span> <span class="gr-prateeka">प्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥</span> <span class="gr-prateeka">सम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत् कथं न्वहम् ।</span> <span class="gr-prateeka">तत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम्॥'</span> <span class="gr-prateeka">इति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-267">च</span> </span><span class="gr-prateeka">महावाराहे॥* ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">नित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">हंस इत्युच्यते तस्माद् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-256">वायुस्थः</span> </span><span class="gr-prateeka">शुचिषत्स्मृतः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">वरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-257">होता</span> </span><span class="gr-prateeka">सर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">स द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">नृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">ऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">व्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अब्जगोजाद्रिजेष्वेवम् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-258">आस्ते</span> </span><span class="gr-prateeka">अब्जादिकस्ततः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">तथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">वेदैर्मुख्यतया प्रोक्त ऋतमित्येव चोच्यते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">बृहत् पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">न केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">किन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ५ ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">पाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">रूपंरूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥९॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">एवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">रूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-259">प्रतिरूपकः</span></span><span class="gr-prateeka"> ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अचेतनः <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-260">स्पर्शगम्यो</span> </span><span class="gr-prateeka">योऽयमेवं जनार्दनः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">एकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">रूपं रूपं प्रति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-261">ह्यस्य</span> </span><span class="gr-prateeka">प्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">बाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥१०॥</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-262">सूर्यो</span> यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">बाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">एवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">चेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">स्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते' <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-263">इति</span> </span><span class="gr-prateeka">कौर्मे ॥११॥</span>"
"स एक एव सर्वभूतान्तरात्मा । <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-264">तस्य</span> रूपंरूपं प्रतिरूपाख्यो जीवो बभूव । बहिश्चासौ परमात्मनः, नितरां भिन्नः । परतन्त्रत्वात् ॥१२॥"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gr-prateeka">आत्मैवेदमग्र <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-265">आसीत्</span></span></span><span class="gr-prateeka"> इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">आत्मनिस्थं हरिं जानन् मुच्यते नात्र संशयः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-266">जीवैक्येन</span> तु तं ध्यायंस्तमस्यन्धे पतेद् ध्रुवम्' इति च</span> <span class="gr-prateeka">॥*॥</span>"
"एतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् ।"
"<span class="gr-prateeka">'ब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">प्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">सम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत् कथं न्वहम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम्॥'</span> <span class="gr-prateeka">इति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-267">च</span> </span><span class="gr-prateeka">महावाराहे॥* ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
"justify"
null
null
null
"justify"
null
null
null
null
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-256"
kind"pathantara"
quote"वायुस्थः"
text"'शुचिषन्मतः'"
id"fn-257"
kind"pathantara"
quote"होता"
text"'स चेन्द्रियादिस्थः'"
id"fn-258"
kind"pathantara"
quote"आस्ते"
text"'एव आस्ते अब्जादिकस्ततः'"
id"fn-259"
kind"pathantara"
quote"प्रतिरूपकः"
text"'पररूपकः'"
id"fn-260"
kind"pathantara"
quote"स्पर्शगम्यो"
text"'योऽयमेव जनार्दन'ः"
id"fn-261"
kind"pathantara"
quote"ह्यस्य"
text"'प्रतिबिम्बाख्यचेतनाः'"
id"fn-262"
kind"pathantara"
quote"सूर्यो"
text"'सूर्यो यथाऽऽन्तरश्चक्षुः'"
id"fn-263"
kind"pathantara"
quote"इति"
text"'महाकौर्मे'"
id"fn-264"
kind"pathantara"
quote"तस्य"
text"'रूपंरूपं प्रति प्रतिरूपाख्यः'"
id"fn-265"
kind"note"
quote"आसीत्"
text"बृ.३.४.१(प्राजापत्यब्राह्मणम्), बृ.३.५.११(अव्याकृतब्राह्मणम्)"
id"fn-266"
kind"pathantara"
quote"जीवैक्येन"
text"'जीवैक्येन तु तं जानन्'"
id"fn-267"
kind"pathantara"
quote"च"
text"'इति महावराहे'"
id"Katha-203"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"जगद्वृक्षस्य भगवानेवाऽधारः"
lines
"जगद्वृक्षस्य भगवानेवाऽधारः"
id"Katha-204"
oldKey"KKN_C02_S03_V01"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः । तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते । तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद् वै तत् ॥१॥"
lines
"ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।"
"तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।"
"तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।"
"एतद् वै तत् ॥१॥"
lineAlign
null
null
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-205"
oldKey"KKN_C02_S03_V02"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् । महद् भयं वज्रमुद्यतं य एतद् विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥२॥"
lines
"यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।"
"महद् भयं वज्रमुद्यतं य एतद् विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥२॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-206"
oldKey"KKN_C02_S03_V03"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः । भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥"
lines
"भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।"
"भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-207"
oldKey"KKN_C02_S03_V04"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"इह चेदशकद् बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः । ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥"
lines
"इह चेदशकद् बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।"
"ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-208"
oldKey"KKN_C02_S03_V05"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके । यथाऽप्सु परीव <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-305">दृश्यते</span> तथा गन्धर्वलोके छायाऽऽतपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥"
lines
"यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।"
"यथाऽप्सु परीव <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-305">दृश्यते</span> तथा गन्धर्वलोके छायाऽऽतपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-305"
kind"pathantara"
quote"दृश्यते"
text"'ददृशे' पा."
shlokatrue
id"Katha-209"
oldKey"KKN_C02_S03_V01_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S03_V01"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">सर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु ।</span> <span class="gr-prateeka">जगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-306">देवास्ततोऽवमाः</span></span><span class="gr-prateeka"> ॥</span> <span class="gr-prateeka">वृक्षमूलं रमादेवी <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-307">सोऽश्व</span> </span><span class="gr-prateeka">आशुगतेर्हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">तद्व्याप्तत्वात् तदन्तत्वाद् अश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-308">प्रवाहतस्त्वनादिश्च</span> मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">मुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-309">प्राणाख्ये</span> तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।</span> <span class="gr-prateeka">'वज्रवद् भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥</span> <span class="gr-prateeka">जीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।</span> <span class="gr-prateeka">आदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥</span> <span class="gr-prateeka">ततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।</span> <span class="gr-prateeka">नात्यातपे न च्छायायां यथैवाहनि दृश्यते ।</span> <span class="gr-prateeka">स्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः' इति च ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">सर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">जगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-306">देवास्ततोऽवमाः</span></span><span class="gr-prateeka"> ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">वृक्षमूलं रमादेवी <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-307">सोऽश्व</span> </span><span class="gr-prateeka">आशुगतेर्हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तद्व्याप्तत्वात् तदन्तत्वाद् अश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-308">प्रवाहतस्त्वनादिश्च</span> मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">मुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-309">प्राणाख्ये</span> तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">'वज्रवद् भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">जीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">आदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">ततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">नात्यातपे न च्छायायां यथैवाहनि दृश्यते ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">स्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः' इति च ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C02_S03_V01"
"KKN_C02_S03_V02"
"KKN_C02_S03_V03"
"KKN_C02_S03_V04"
"KKN_C02_S03_V05"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-306"
kind"pathantara"
quote"देवास्ततोऽवमाः"
text"'ततोऽधमाः'"
id"fn-307"
kind"pathantara"
quote"सोऽश्व"
text"'आशुगतो हरिः'"
id"fn-308"
kind"pathantara"
quote"प्रवाहतस्त्वनादिश्च"
text"'प्रवाहतश्चादितश्च'"
id"fn-309"
kind"pathantara"
quote"प्राणाख्ये"
text"'प्राणाख्ये तु गतौ'"
shlokatrue
id"Katha-210"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"मोक्षसाधनदेवतातारतम्यनिरूपणम्"
lines
"मोक्षसाधनदेवतातारतम्यनिरूपणम्"
id"Katha-211"
oldKey"KKN_C02_S03_V06"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"इन्द्रियाणां पृथग्भावम् उदयास्तमयौ च यत् । पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥"
lines
"इन्द्रियाणां पृथग्भावम् उदयास्तमयौ च यत् ।"
"पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥"
lineAlign
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-212"
oldKey"KKN_C02_S03_V07"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् । सत्त्वादधि महान् आत्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥७॥"
lines
"इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।"
"सत्त्वादधि महान् आत्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥७॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-213"
oldKey"KKN_C02_S03_V08"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च । तं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥"
lines
"अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।"
"तं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-214"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"श्रवणादिसहकृतमनसा भगवज्ज्ञानोत्पत्तिप्रतिपादनम्"
lines
"श्रवणादिसहकृतमनसा भगवज्ज्ञानोत्पत्तिप्रतिपादनम्"
id"Katha-215"
oldKey"KKN_C02_S03_V09"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् । हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥"
lines
"न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ।"
"हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-216"
oldKey"KKN_C02_S03_V10"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह । बुद्धिश्च न विचेष्टति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-315">तामाहुः</span> परमां गतिम् ॥ १० ॥"
lines
"यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।"
"बुद्धिश्च न विचेष्टति <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-315">तामाहुः</span> परमां गतिम् ॥ १० ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-315"
kind"pathantara"
quote"तामाहुः"
text"'तमाहुः' रा.सम्मतः पाठः"
shlokatrue
id"Katha-217"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"योगनिरूपणम्"
lines
"योगनिरूपणम्"
id"Katha-218"
oldKey"KKN_C02_S03_V11"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"तां योगमिति मन्यन्ते स्थिराम् इन्द्रियधारणाम् । अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥"
lines
"तां योगमिति मन्यन्ते स्थिराम् इन्द्रियधारणाम् ।"
"अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-219"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"गुरूपदेशेनैव भगवज्ज्ञानम्"
lines
"गुरूपदेशेनैव भगवज्ज्ञानम्"
id"Katha-220"
oldKey"KKN_C02_S03_V12"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा । अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥"
lines
"नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।"
"अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-221"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"भगवदनुग्रहेणैव तज्ज्ञानम्"
lines
"भगवदनुग्रहेणैव तज्ज्ञानम्"
id"Katha-222"
oldKey"KKN_C02_S03_V13"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः । अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥"
lines
"अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।"
"अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-223"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"भगवद्विषयकविशिष्टज्ञानफलनिरूपणम्"
lines
"भगवद्विषयकविशिष्टज्ञानफलनिरूपणम्"
id"Katha-224"
oldKey"KKN_C02_S03_V14"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-316">स्थिताः</span> । अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥"
lines
"यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-316">स्थिताः</span> ।"
"अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-316"
kind"pathantara"
quote"स्थिताः"
text"'श्रिताः' हृ."
shlokatrue
id"Katha-225"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"अविद्याहङ्कारकर्मनाशात् कामनानाशः"
lines
"अविद्याहङ्कारकर्मनाशात् कामनानाशः"
id"Katha-226"
oldKey"KKN_C02_S03_V15"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः । अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥"
lines
"यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।"
"अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-227"
oldKey"KKN_C02_S03_V16"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"शतं चैका च हृदयस्य नाड्य- स्तासां मूर्धानम् अभिनिःसृतैका । तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥"
lines
"शतं चैका च हृदयस्य नाड्य- स्तासां मूर्धानम् अभिनिःसृतैका ।"
"तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-228"
oldKey"KKN_C02_S03_V06_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S03_V06"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"पुनरिन्द्रियेभ्यः परं मन इत्यादि <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-317">देवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं</span> भगवतः सर्वोत्त-मत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ॥ <span class="gr-prateeka">'तारतम्यपरिज्ञानपूर्वकं सर्वतो हरेः ।</span> <span class="gr-prateeka">आधिक्ये सर्ववाक्यानां तात्पर्यं महदिष्यते' इति च ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">'</span><span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-318">प्रादुर्भावान्</span> ऋते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।</span> <span class="gr-prateeka">प्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ।</span> <span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-319">तदैव</span> मुच्यते योगी <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-320">न</span> <span class="gr-prateeka"></span><span class="gr-prateeka">दृष्टैरिन्द्रियैः क्वचित्</span> इति च ॥ * ॥</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-321">प्रभवाप्ययौ</span> प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥*॥ <span class="gr-prateeka">अधिकस्सतोऽयं भगवान् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-322">सर्वस्मादपि</span></span><span class="gr-prateeka"> केशवः ।</span>"
lines
"पुनरिन्द्रियेभ्यः परं मन इत्यादि <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-317">देवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं</span> भगवतः सर्वोत्त-मत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ॥"
"<span class="gr-prateeka">'तारतम्यपरिज्ञानपूर्वकं सर्वतो हरेः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">आधिक्ये सर्ववाक्यानां तात्पर्यं महदिष्यते' इति च ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">'</span><span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-318">प्रादुर्भावान्</span> ऋते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">प्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ।</span>"
"<span class="gr-prateeka"><span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-319">तदैव</span> मुच्यते योगी <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-320">न</span> <span class="gr-prateeka"></span><span class="gr-prateeka">दृष्टैरिन्द्रियैः क्वचित्</span> इति च ॥ * ॥</span>"
"<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-321">प्रभवाप्ययौ</span> प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥*॥"
"<span class="gr-prateeka">अधिकस्सतोऽयं भगवान् <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-322">सर्वस्मादपि</span></span><span class="gr-prateeka"> केशवः ।</span>"
lineAlign
"justify"
null
null
null
null
null
"justify"
null
covers
"KKN_C02_S03_V06"
"KKN_C02_S03_V07"
"KKN_C02_S03_V08"
"KKN_C02_S03_V09"
"KKN_C02_S03_V10"
"KKN_C02_S03_V11"
"KKN_C02_S03_V12"
"KKN_C02_S03_V13"
"KKN_C02_S03_V14"
"KKN_C02_S03_V15"
"KKN_C02_S03_V16"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-317"
kind"pathantara"
quote"देवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं"
text"'देवतातारतम्यज्ञानपूर्वम्' व्यास.सम्मतःपाठः"
id"fn-318"
kind"pathantara"
quote"प्रादुर्भावान्"
text"'प्रादुर्भावेष्वृते' हृ,प्रकाशिका."
id"fn-319"
kind"pathantara"
quote"तदैव"
text"'तदैव मुच्यते जीवः' हृ."
id"fn-320"
kind"pathantara"
quote"न"
text"'दृष्टैरिन्द्रियैः' वे.सम्मतः पाठः , 'दृष्टैरिन्द्रियैः' पा."
id"fn-321"
kind"pathantara"
quote"प्रभवाप्ययौ"
text"'प्रति योगः'हृ."
id"fn-322"
kind"pathantara"
quote"सर्वस्मादपि"
text"'सर्वस्मादेव केशवः'"
id"Katha-229"
oldKey"KKN_C02_S03_V12_B02"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S03_V12"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">अस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ।</span> <span class="gr-prateeka">अनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ॥ * ॥</span> <span class="gr-prateeka">'प्रकृतेः पुरुषाणां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-323">च</span> </span><span class="gr-prateeka">तत्त्वं भावयति स्फुटम् ।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">अस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ॥ * ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">'प्रकृतेः पुरुषाणां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-323">च</span> </span><span class="gr-prateeka">तत्त्वं भावयति स्फुटम् ।</span>"
lineAlign
null
null
null
covers
"KKN_C02_S03_V06"
"KKN_C02_S03_V07"
"KKN_C02_S03_V08"
"KKN_C02_S03_V09"
"KKN_C02_S03_V10"
"KKN_C02_S03_V11"
"KKN_C02_S03_V12"
"KKN_C02_S03_V13"
"KKN_C02_S03_V14"
"KKN_C02_S03_V15"
"KKN_C02_S03_V16"
footnotes
id"fn-323"
kind"pathantara"
quote"च"
text"'तत्त्वं भ्रामयति' हृ."
shlokatrue
id"Katha-230"
oldKey"KKN_C02_S03_V13_B03"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S03_V13"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">तत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात्तु तस्य हि ।</span> <span class="gr-prateeka">आधिक्यं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-324">ज्ञायते</span> </span><span class="gr-prateeka">सत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥</span> <span class="gr-prateeka">अनादिकालाद् आधिक्यं सर्वस्माज्ज्ञानतो हरेः ।</span> <span class="gr-prateeka">पुनःपुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥</span> <span class="gr-prateeka">येषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।</span> <span class="gr-prateeka">तेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ।</span> <span class="gr-prateeka">व्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम्' इति च ॥* ॥</span> <span class="gr-prateeka">अन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मनाम् ।</span> <span class="gr-prateeka">कामानां तु तदा मुक्तो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-325">मृतिं</span> </span><span class="gr-prateeka">नैवाभियास्यति ॥</span> <span class="gr-prateeka">मिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।</span> <span class="gr-prateeka">तदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ * ॥</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">तत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात्तु तस्य हि ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">आधिक्यं <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-324">ज्ञायते</span> </span><span class="gr-prateeka">सत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अनादिकालाद् आधिक्यं सर्वस्माज्ज्ञानतो हरेः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">पुनःपुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">येषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">व्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम्' इति च ॥* ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">अन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मनाम् ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">कामानां तु तदा मुक्तो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-325">मृतिं</span> </span><span class="gr-prateeka">नैवाभियास्यति ॥</span>"
"<span class="gr-prateeka">मिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">तदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ * ॥</span>"
lineAlign
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
null
covers
"KKN_C02_S03_V06"
"KKN_C02_S03_V07"
"KKN_C02_S03_V08"
"KKN_C02_S03_V09"
"KKN_C02_S03_V10"
"KKN_C02_S03_V11"
"KKN_C02_S03_V12"
"KKN_C02_S03_V13"
"KKN_C02_S03_V14"
"KKN_C02_S03_V15"
"KKN_C02_S03_V16"
footnotes
id"fn-324"
kind"pathantara"
quote"ज्ञायते"
text"'सत् तत्प्रसादश्च' हृ."
id"fn-325"
kind"pathantara"
quote"मृतिं"
text"'नैवाथ यास्यति'हृ."
shlokatrue
id"Katha-231"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"जीवेश्वरभेदज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वविचारः"
lines
"जीवेश्वरभेदज्ञानस्य मोक्षसाधनत्वविचारः"
id"Katha-232"
oldKey"KKN_C02_S03_V17"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः। तं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकान् धैर्येण । तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ।। १७ ।।"
lines
"अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः।"
"तं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकान् धैर्येण ।"
"तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ।। १७ ।।"
lineAlign
null
null
null
label"उपनिषद्"
shlokatrue
id"Katha-233"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"यमोपदिष्टविद्यया नचिकेतसः फलप्राप्तिकथनम्"
lines
"यमोपदिष्टविद्यया नचिकेतसः फलप्राप्तिकथनम्"
id"Katha-234"
oldKey"KKN_C02_S03_V18"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"मृत्युप्रोक्तां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-337">नाचिकेतोऽथ</span> लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् । ब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युरन्योऽप्येवं यो विद् अध्यात्ममेव ।। १८ ।।"
lines
"मृत्युप्रोक्तां <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-337">नाचिकेतोऽथ</span> लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।"
"ब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युरन्योऽप्येवं यो विद् अध्यात्ममेव ।। १८ ।।"
lineAlign
null
null
footnotes
id"fn-337"
kind"pathantara"
quote"नाचिकेतोऽथ"
text"‘नचिकेतोऽथ’ हृ"
shlokatrue
id"Katha-235"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"colophon"
levelnull
text"इति द्वितीये तृतीया वल्ली"
lines
"इति द्वितीये तृतीया वल्ली"
id"Katha-236"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"colophon"
levelnull
text"।। इति श्रीकाठकोपनिषत् समाप्ता।।"
lines
"।। इति श्रीकाठकोपनिषत् समाप्ता।।"
id"Katha-237"
oldKeynull
type"section"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"topic"
level3
text"शान्तिमन्त्रः"
lines
"शान्तिमन्त्रः"
id"Katha-238"
oldKey"KKN_C02_S03_V19"
type"verse"
parent"KKN_C02_S03"
chapter"KKN_C02"
verseType"mantra"
text"ओं सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु । मा विद्विषावहै । ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।। १९ ।।"
lines
"ओं सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु । मा विद्विषावहै ।"
"ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।। १९ ।।"
lineAlign
null
null
shlokatrue
id"Katha-239"
oldKey"KKN_C02_S03_V17_B01"
type"bhashya"
parent"KKN_C02_S03_V17"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
text"<span class="gr-prateeka">‘शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।</span> <span class="gr-prateeka">अधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ।</span> <span class="gr-prateeka">स्वाख्याच्छरीराज्जीवात्तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम्’ इति च ।।</span> ‘यस्याऽत्मा शरीरम् । य आत्मानमन्तरो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-338">यमयति</span>’ इति च । ‘<span class="gr-mulaprateeka-block">जनानां हृदये</span>’ इत्युक्तत्वाच्च जीवात् पृथग्घरिरिति सिद्धम् ।। <span class="gr-prateeka">‘देहाङ्गुष्ठमितो देहे जीवाङ्गुष्ठमितो हृदि ।</span> <span class="gr-prateeka">जीवस्य स तु विज्ञेयो जीवाद् भेदेन <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-339">मुक्तये</span>’</span><span class="gr-prateeka"> इति च ।।</span> <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-340">संसारिशरीरेणाभेदो</span> वादिना केनापि नाङ्गीकृतः । न च लोकसिद्धः । ‘जनानाम्’ इति भेदात् । न जीवोऽङ्गुष्ठमात्रः । <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-341">अतो</span> विष्णोर्जीवाद् भेद उक्तः । अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ।। * ।। <span class="gr-prateeka">नमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।</span> <span class="gr-prateeka">यस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ।। * ।।</span> <span class="gr-prateeka">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं श्रीकाठकोपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ।।</span>"
lines
"<span class="gr-prateeka">‘शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">अधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">स्वाख्याच्छरीराज्जीवात्तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम्’ इति च ।।</span>"
"‘यस्याऽत्मा शरीरम् । य आत्मानमन्तरो <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-338">यमयति</span>’ इति च । ‘<span class="gr-mulaprateeka-block">जनानां हृदये</span>’ इत्युक्तत्वाच्च जीवात् पृथग्घरिरिति सिद्धम् ।।"
"<span class="gr-prateeka">‘देहाङ्गुष्ठमितो देहे जीवाङ्गुष्ठमितो हृदि ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">जीवस्य स तु विज्ञेयो जीवाद् भेदेन <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-339">मुक्तये</span>’</span><span class="gr-prateeka"> इति च ।।</span>"
"<span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-340">संसारिशरीरेणाभेदो</span> वादिना केनापि नाङ्गीकृतः । न च लोकसिद्धः । ‘जनानाम्’ इति भेदात् । न जीवोऽङ्गुष्ठमात्रः । <span class="gra-qe-footnote-highlight" data-gra-id="fn-341">अतो</span> विष्णोर्जीवाद् भेद उक्तः । अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ।। * ।।"
"<span class="gr-prateeka">नमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।</span>"
"<span class="gr-prateeka">यस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ।। * ।।</span>"
"<span class="gr-prateeka">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं श्रीकाठकोपनिषद्भाष्यं समाप्तम् ।।</span>"
lineAlign
null
null
null
"justify"
null
null
"justify"
null
null
"center"
covers
"KKN_C02_S03_V17"
"KKN_C02_S03_V18"
"KKN_C02_S03_V19"
label"भाष्यम्"
footnotes
id"fn-338"
kind"pathantara"
quote"यमयति"
text"बृ.माध्यन्दिनपाठः"
id"fn-339"
kind"note"
quote"मुक्तये"
text"????"
id"fn-340"
kind"pathantara"
quote"संसारिशरीरेणाभेदो"
text"‘वादिनाऽपि केनचिन्नाङ्गीकृतः ।’ हृ."
id"fn-341"
kind"pathantara"
quote"अतो"
text"‘अतो जीवाद् भेद उक्तः।’हृ."
id"Katha-240"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-4"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-1"
noteKind"pathantara"
quote"सोऽमन्यत"
text"वेदेशतीर्थसम्मतः पाठः । शाङ्करभाष्येऽपि"
lines
"वेदेशतीर्थसम्मतः पाठः । शाङ्करभाष्येऽपि"
id"Katha-241"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-18"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-51"
noteKind"pathantara"
quote"रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे"
text"रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे (पा)"
lines
"रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे (पा)"
id"Katha-242"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-27"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-52"
noteKind"pathantara"
quote"मृते"
text"मुक्ते (पा)"
lines
"मुक्ते (पा)"
id"Katha-243"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-31"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-66"
noteKind"note"
quote"भविता"
text"'भू'धातोः लुटि रूपम्"
lines
"'भू'धातोः लुटि रूपम्"
id"Katha-244"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-36"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-67"
noteKind"pathantara"
quote"च"
text"'इति' हृ."
lines
"'इति' हृ."
id"Katha-245"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-37"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-68"
noteKind"pathantara"
quote"वेदैरविरुद्धः"
text"'वेदैरविरुद्धम्'"
lines
"'वेदैरविरुद्धम्'"
id"Katha-246"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-40"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-69"
noteKind"pathantara"
quote"इति"
text"'नामनिरुक्ते'हृ."
lines
"'नामनिरुक्ते'हृ."
id"Katha-247"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-40"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-70"
noteKind"pathantara"
quote"स्वर्णमयीम्"
text"'सुवर्णमयीं' हृ."
lines
"'सुवर्णमयीं' हृ."
id"Katha-248"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-42"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-71"
noteKind"locus"
quote"भवति"
text"बृ.उ.३.८.१०(अक्षरब्राह्मणम्) बृ.उ.३.८.१०"
lines
"बृ.उ.३.८.१०(अक्षरब्राह्मणम्) बृ.उ.३.८.१०"
id"Katha-249"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-42"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-72"
noteKind"locus"
quote"सति"
text"‘सम्भवति’ पा.२.११ पा.२.११"
lines
"‘सम्भवति’ पा.२.११ पा.२.११"
id"Katha-250"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-46"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-97"
noteKind"pathantara"
quote"सृजैनम्"
text"'सृजैवम्' हृ, राघ."
lines
"'सृजैवम्' हृ, राघ."
id"Katha-251"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-49"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-98"
noteKind"pathantara"
quote"महाभूमौ"
text"'महान् भूमौ' पा."
lines
"'महान् भूमौ' पा."
id"Katha-252"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-58"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-99"
noteKind"locus"
quote"तत्"
text"२.२.४"
lines
"२.२.४"
id"Katha-253"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-62"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-100"
noteKind"locus"
quote"यथाश्रुतम्"
text"२.२.७"
lines
"२.२.७"
id"Katha-254"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-62"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-101"
noteKind"locus"
quote"य"
text"२.२.८ । ‘यएषसुप्तेषु’ इतिहृ. ।"
lines
"२.२.८ । ‘यएषसुप्तेषु’ इतिहृ. ।"
id"Katha-255"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-62"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-102"
noteKind"note"
quote"भगवान्"
text"‘धारकत्वाद् धर्मरूपो हि ऐश्वर्यादिर्भगो ह्यसौ’ इति तन्त्रभागवते । (भाग.ता.नि.३.१७.२२ ) धारणाद् भगवान् धर्मो यमनाद् यम उच्यते । इति शब्दनिर्णये (भाग.ता.नि.३.१७.२२)"
lines
"‘धारकत्वाद् धर्मरूपो हि ऐश्वर्यादिर्भगो ह्यसौ’ इति तन्त्रभागवते । (भाग.ता.नि.३.१७.२२ ) धारणाद् भगवान् धर्मो यमनाद् यम उच्यते । इति शब्दनिर्णये (भाग.ता.नि.३.१७.२२)"
id"Katha-256"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-62"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-103"
noteKind"pathantara"
quote"मरणे"
text"‘स्थितभगवन्तम्’ हृ.पाठः ।"
lines
"‘स्थितभगवन्तम्’ हृ.पाठः ।"
id"Katha-257"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-66"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-123"
noteKind"pathantara"
quote"अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः(न्यत्प्राक्षीः"
text"राघवेन्द्रतीर्थसंमतः पाठः"
lines
"राघवेन्द्रतीर्थसंमतः पाठः"
id"Katha-258"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-73"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-124"
noteKind"pathantara"
quote"सृङ्कां"
text"'शृङ्कां' पा."
lines
"'शृङ्कां' पा."
id"Katha-259"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-84"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-130"
noteKind"pathantara"
quote"आख्य-विष्णुविषयैर्"
text"आख्यविषयैः (हृ.)"
lines
"आख्यविषयैः (हृ.)"
id"Katha-260"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-86"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-131"
noteKind"pathantara"
quote"तल्लक्ष्यमुच्यते"
text"आथ.२.५,'तल्लक्षमुच्यते' हृ."
lines
"आथ.२.५,'तल्लक्षमुच्यते' हृ."
id"Katha-261"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-86"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-132"
noteKind"locus"
quote"पारम्"
text"१.३.२"
lines
"१.३.२"
id"Katha-262"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-86"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-133"
noteKind"locus"
quote"भवति"
text"२.१.१५"
lines
"२.१.१५"
id"Katha-263"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-86"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-134"
noteKind"locus"
quote"शकेमसि"
text"१.३.२"
lines
"१.३.२"
id"Katha-264"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-86"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-135"
noteKind"pathantara"
quote"भगवान्"
text"'भगवानेवात्रोच्यते' हृ."
lines
"'भगवानेवात्रोच्यते' हृ."
id"Katha-265"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-86"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-136"
noteKind"pathantara"
quote"वेति"
text"'नास्ति वेति' हृ."
lines
"'नास्ति वेति' हृ."
id"Katha-266"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-88"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-137"
noteKind"pathantara"
quote"महावाराहे"
text"'महावराहे' हृ."
lines
"'महावराहे' हृ."
id"Katha-267"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-100"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-152"
noteKind"pathantara"
quote"विपश्चिद्"
text"'न जायते म्रियते' .हृ."
lines
"'न जायते म्रियते' .हृ."
id"Katha-268"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-100"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-153"
noteKind"pathantara"
quote"निहितः"
text"'एवं विष्णौ' .हृ."
lines
"'एवं विष्णौ' .हृ."
id"Katha-269"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-118"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-169"
noteKind"pathantara"
quote"स"
text"'विष्णुः स' हृ."
lines
"'विष्णुः स' हृ."
id"Katha-270"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-133"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-183"
noteKind"pathantara"
quote"चार्थमानिन्यस्तिस्रो"
text"'द्विर्द्व्येकदेवताः' हृ."
lines
"'द्विर्द्व्येकदेवताः' हृ."
id"Katha-271"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-135"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-189"
noteKind"note"
quote"वाङ्मनसि"
text"वाङ्मनसी (हृ.,वे.)"
lines
"वाङ्मनसी (हृ.,वे.)"
id"Katha-272"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-137"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-190"
noteKind"pathantara"
quote"वरान्"
text"परान् (राघ,वरद. सम्मतः)"
lines
"परान् (राघ,वरद. सम्मतः)"
id"Katha-273"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-137"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-191"
noteKind"pathantara"
quote"पथस्तत्"
text"पथः स्थम् (प्रकाशकिसम्मतः)"
lines
"पथः स्थम् (प्रकाशकिसम्मतः)"
id"Katha-274"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-138"
chapter"KKN_C01"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-192"
noteKind"pathantara"
quote"तं"
text"तन्मृत्युमुखात् (हृ.)"
lines
"तन्मृत्युमुखात् (हृ.)"
id"Katha-275"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-145"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-193"
noteKind"pathantara"
quote"तां"
text"'सा विष्णौ' हृ."
lines
"'सा विष्णौ' हृ."
id"Katha-276"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-145"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-194"
noteKind"pathantara"
quote"इति"
text"'इति च' इति नास्ति हृ."
lines
"'इति च' इति नास्ति हृ."
id"Katha-277"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-148"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-201"
noteKind"pathantara"
quote"कात्करणे"
text"'तृणु= कात्कारे' वरद.भाष्ये ।"
lines
"'तृणु= कात्कारे' वरद.भाष्ये ।"
id"Katha-278"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-154"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-202"
noteKind"pathantara"
quote"इदं"
text"य इमम् (हृ.)"
lines
"य इमम् (हृ.)"
id"Katha-279"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-156"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-203"
noteKind"pathantara"
quote"प्राणेन"
text"संभवति (हृ.)"
lines
"संभवति (हृ.)"
id"Katha-280"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-157"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-204"
noteKind"pathantara"
quote"भा."
text"इदं गुह्यं वक्ष्यामि (हृ)"
lines
"इदं गुह्यं वक्ष्यामि (हृ)"
id"Katha-281"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-157"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-205"
noteKind"pathantara"
quote"भवति"
text"तच्च वक्ष्यामि (हृ)"
lines
"तच्च वक्ष्यामि (हृ)"
id"Katha-282"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-206"
noteKind"locus"
quote"मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च"
text"ऋ.सं. १०.९०.३"
lines
"ऋ.सं. १०.९०.३"
id"Katha-283"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-207"
noteKind"pathantara"
quote"कश्यपात्"
text"'काश्यपात्' हृ."
lines
"'काश्यपात्' हृ."
id"Katha-284"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-208"
noteKind"note"
quote"बहुज्ञम्"
text"'जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं दीपमध्ये सुतमात्मयोगाद्' मोक्षधर्मे, भा(कुम्भ).१२.३४९. ३"
lines
"'जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं दीपमध्ये सुतमात्मयोगाद्' मोक्षधर्मे, भा(कुम्भ).१२.३४९. ३"
id"Katha-285"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-209"
noteKind"pathantara"
quote"अन्तर्णीतणिच्"
text"'दन्तर्णीतणिच' हृ."
lines
"'दन्तर्णीतणिच' हृ."
id"Katha-286"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-210"
noteKind"pathantara"
quote"देवतामयी"
text"' देवतामयी देवतोत्तमः' हृ."
lines
"' देवतामयी देवतोत्तमः' हृ."
id"Katha-287"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-211"
noteKind"pathantara"
quote"देवतोत्तमा"
text"'प्राणेन सह स्थितो भवति' कृ."
lines
"'प्राणेन सह स्थितो भवति' कृ."
id"Katha-288"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-158"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-212"
noteKind"pathantara"
quote"प्रविश्य"
text"तिष्ठन्तीम् हृ."
lines
"तिष्ठन्तीम् हृ."
id"Katha-289"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-164"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-234"
noteKind"pathantara"
quote"अर्यते"
text"‘आर्यत रण आभ्यामित्यरणी’ हृ."
lines
"‘आर्यत रण आभ्यामित्यरणी’ हृ."
id"Katha-290"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-164"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-235"
noteKind"pathantara"
quote"यः"
text"‘यः प्रादुर्भावगतो विष्णुः’ हृ"
lines
"‘यः प्रादुर्भावगतो विष्णुः’ हृ"
id"Katha-291"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-164"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-236"
noteKind"pathantara"
quote"भेदाभेदविदश्चात्र"
text"‘भेदाभेदं चात्र तथा तमो याति’ हृ."
lines
"‘भेदाभेदं चात्र तथा तमो याति’ हृ."
id"Katha-292"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-164"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-237"
noteKind"pathantara"
quote"विदः"
text"‘विदुः’ हृ."
lines
"‘विदुः’ हृ."
id"Katha-293"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-164"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-238"
noteKind"pathantara"
quote"स्वल्पत्वे"
text"‘स्वल्पत्वे चाविवक्षिते’ हृ."
lines
"‘स्वल्पत्वे चाविवक्षिते’ हृ."
id"Katha-294"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-165"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-239"
noteKind"pathantara"
quote"भेदनिषेधार्थम्"
text"‘भेदनिषेधार्थः’ हृ."
lines
"‘भेदनिषेधार्थः’ हृ."
id"Katha-295"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-175"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-249"
noteKind"pathantara"
quote"पृथक्"
text"'पश्यन्नधोऽन्धं तमो–' हृ."
lines
"'पश्यन्नधोऽन्धं तमो–' हृ."
id"Katha-296"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-175"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-250"
noteKind"pathantara"
quote"वायुश्च"
text"'सादृश्यमेव' हृ."
lines
"'सादृश्यमेव' हृ."
id"Katha-297"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-178"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-253"
noteKind"pathantara"
quote"भगवदधीनमित्यधिष्ठाय"
text"'–त्यनुष्ठाय' हृ."
lines
"'–त्यनुष्ठाय' हृ."
id"Katha-298"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-178"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-254"
noteKind"pathantara"
quote"भगवदधीनमित्यधिष्ठाय"
text"'पुरं स्थितमिति स्थितिं कृत्वा ।' हृ."
lines
"'पुरं स्थितमिति स्थितिं कृत्वा ।' हृ."
id"Katha-299"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-190"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-255"
noteKind"pathantara"
quote"एषु"
text"'एष' पा."
lines
"'एष' पा."
id"Katha-300"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-256"
noteKind"pathantara"
quote"वायुस्थः"
text"'शुचिषन्मतः'"
lines
"'शुचिषन्मतः'"
id"Katha-301"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-257"
noteKind"pathantara"
quote"होता"
text"'स चेन्द्रियादिस्थः'"
lines
"'स चेन्द्रियादिस्थः'"
id"Katha-302"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-258"
noteKind"pathantara"
quote"आस्ते"
text"'एव आस्ते अब्जादिकस्ततः'"
lines
"'एव आस्ते अब्जादिकस्ततः'"
id"Katha-303"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-259"
noteKind"pathantara"
quote"प्रतिरूपकः"
text"'पररूपकः'"
lines
"'पररूपकः'"
id"Katha-304"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-260"
noteKind"pathantara"
quote"स्पर्शगम्यो"
text"'योऽयमेव जनार्दन'ः"
lines
"'योऽयमेव जनार्दन'ः"
id"Katha-305"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-261"
noteKind"pathantara"
quote"ह्यस्य"
text"'प्रतिबिम्बाख्यचेतनाः'"
lines
"'प्रतिबिम्बाख्यचेतनाः'"
id"Katha-306"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-262"
noteKind"pathantara"
quote"सूर्यो"
text"'सूर्यो यथाऽऽन्तरश्चक्षुः'"
lines
"'सूर्यो यथाऽऽन्तरश्चक्षुः'"
id"Katha-307"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-263"
noteKind"pathantara"
quote"इति"
text"'महाकौर्मे'"
lines
"'महाकौर्मे'"
id"Katha-308"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-264"
noteKind"pathantara"
quote"तस्य"
text"'रूपंरूपं प्रति प्रतिरूपाख्यः'"
lines
"'रूपंरूपं प्रति प्रतिरूपाख्यः'"
id"Katha-309"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-265"
noteKind"note"
quote"आसीत्"
text"बृ.३.४.१(प्राजापत्यब्राह्मणम्), बृ.३.५.११(अव्याकृतब्राह्मणम्)"
lines
"बृ.३.४.१(प्राजापत्यब्राह्मणम्), बृ.३.५.११(अव्याकृतब्राह्मणम्)"
id"Katha-310"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-266"
noteKind"pathantara"
quote"जीवैक्येन"
text"'जीवैक्येन तु तं जानन्'"
lines
"'जीवैक्येन तु तं जानन्'"
id"Katha-311"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-202"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-267"
noteKind"pathantara"
quote"च"
text"'इति महावराहे'"
lines
"'इति महावराहे'"
id"Katha-312"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-208"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-305"
noteKind"pathantara"
quote"दृश्यते"
text"'ददृशे' पा."
lines
"'ददृशे' पा."
id"Katha-313"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-209"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-306"
noteKind"pathantara"
quote"देवास्ततोऽवमाः"
text"'ततोऽधमाः'"
lines
"'ततोऽधमाः'"
id"Katha-314"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-209"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-307"
noteKind"pathantara"
quote"सोऽश्व"
text"'आशुगतो हरिः'"
lines
"'आशुगतो हरिः'"
id"Katha-315"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-209"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-308"
noteKind"pathantara"
quote"प्रवाहतस्त्वनादिश्च"
text"'प्रवाहतश्चादितश्च'"
lines
"'प्रवाहतश्चादितश्च'"
id"Katha-316"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-209"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-309"
noteKind"pathantara"
quote"प्राणाख्ये"
text"'प्राणाख्ये तु गतौ'"
lines
"'प्राणाख्ये तु गतौ'"
id"Katha-317"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-216"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-315"
noteKind"pathantara"
quote"तामाहुः"
text"'तमाहुः' रा.सम्मतः पाठः"
lines
"'तमाहुः' रा.सम्मतः पाठः"
id"Katha-318"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-224"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-316"
noteKind"pathantara"
quote"स्थिताः"
text"'श्रिताः' हृ."
lines
"'श्रिताः' हृ."
id"Katha-319"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-228"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-317"
noteKind"pathantara"
quote"देवतातारतम्यज्ञानपूर्वकं"
text"'देवतातारतम्यज्ञानपूर्वम्' व्यास.सम्मतःपाठः"
lines
"'देवतातारतम्यज्ञानपूर्वम्' व्यास.सम्मतःपाठः"
id"Katha-320"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-228"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-318"
noteKind"pathantara"
quote"प्रादुर्भावान्"
text"'प्रादुर्भावेष्वृते' हृ,प्रकाशिका."
lines
"'प्रादुर्भावेष्वृते' हृ,प्रकाशिका."
id"Katha-321"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-228"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-319"
noteKind"pathantara"
quote"तदैव"
text"'तदैव मुच्यते जीवः' हृ."
lines
"'तदैव मुच्यते जीवः' हृ."
id"Katha-322"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-228"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-320"
noteKind"pathantara"
quote"न"
text"'दृष्टैरिन्द्रियैः' वे.सम्मतः पाठः , 'दृष्टैरिन्द्रियैः' पा."
lines
"'दृष्टैरिन्द्रियैः' वे.सम्मतः पाठः , 'दृष्टैरिन्द्रियैः' पा."
id"Katha-323"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-228"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-321"
noteKind"pathantara"
quote"प्रभवाप्ययौ"
text"'प्रति योगः'हृ."
lines
"'प्रति योगः'हृ."
id"Katha-324"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-228"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-322"
noteKind"pathantara"
quote"सर्वस्मादपि"
text"'सर्वस्मादेव केशवः'"
lines
"'सर्वस्मादेव केशवः'"
id"Katha-325"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-229"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-323"
noteKind"pathantara"
quote"च"
text"'तत्त्वं भ्रामयति' हृ."
lines
"'तत्त्वं भ्रामयति' हृ."
id"Katha-326"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-230"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-324"
noteKind"pathantara"
quote"ज्ञायते"
text"'सत् तत्प्रसादश्च' हृ."
lines
"'सत् तत्प्रसादश्च' हृ."
id"Katha-327"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-230"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-325"
noteKind"pathantara"
quote"मृतिं"
text"'नैवाथ यास्यति'हृ."
lines
"'नैवाथ यास्यति'हृ."
id"Katha-328"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-234"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-337"
noteKind"pathantara"
quote"नाचिकेतोऽथ"
text"‘नचिकेतोऽथ’ हृ"
lines
"‘नचिकेतोऽथ’ हृ"
id"Katha-329"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-239"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-338"
noteKind"pathantara"
quote"यमयति"
text"बृ.माध्यन्दिनपाठः"
lines
"बृ.माध्यन्दिनपाठः"
id"Katha-330"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-239"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-339"
noteKind"note"
quote"मुक्तये"
text"????"
lines
"????"
id"Katha-331"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-239"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-340"
noteKind"pathantara"
quote"संसारिशरीरेणाभेदो"
text"‘वादिनाऽपि केनचिन्नाङ्गीकृतः ।’ हृ."
lines
"‘वादिनाऽपि केनचिन्नाङ्गीकृतः ।’ हृ."
id"Katha-332"
oldKeynull
type"note"
parent"Katha-239"
chapter"KKN_C02"
verseTypenull
searchOnlytrue
noteId"fn-341"
noteKind"pathantara"
quote"अतो"
text"‘अतो जीवाद् भेद उक्तः।’हृ."
lines
"‘अतो जीवाद् भेद उक्तः।’हृ."
Retrieved from "https://dev.anandamakaranda.in/index.php?title=JSON:Katha&oldid=7564"